Zwembaden in de strijd tegen overgewicht In de afgelopen dertig jaar is het aandeel mensen met overgewicht in Nederland toegenomen, zowel bij volwassenen als bij 4- tot 20-jarigen. Voor mensen met overgewicht is een activiteit beoefenen in het water voordelig vanwege de eigenschappen die aan bewegen in water worden toegeschreven. Zwembaden hebben daarmee een duidelijke maatschappelijke rol in de strijd tegen overgewicht. De cijfers met betrekking tot stijging van het aantal mensen met overgewicht blijven zorgelijk. De toename in overgewicht is vooral groot bij volwassenen. Het aandeel met ernstig overgewicht is zelfs meer dan verdubbeld ten opzichte van 30 jaar geleden. Bij mannen van 40 jaar of ouder heeft inmiddels meer dan de helft overgewicht. In 2009/2011 hadden zo’n 6,5 miljoen mensen in ons land matig of ernstig overgewicht. Dat komt neer op een aandeel van 41 procent. Oftewel: 4 op de 10 mensen zijn te zwaar. Dat is veel meer dan begin jaren tachtig, toen 27 procent te zwaar was. Tien procent (ongeveer 1,5 miljoen) kampte in 2009/2011 met ernstig overgewicht (Bron: CBS).
gewrichten. We meten de hartslag en geven advies mee voor tijdens het beweegprogramma. Bij een schouderblessure passen we bijvoorbeeld het beweegschema voor die persoon aan met een extra beenoefening”, aldus Bergsma. Het beweegprogramma kent een duidelijke piekbelasting en duurt drie kwartier. Er is extra aandacht voor warming up en cooling down. Ook het sociale aspect is daarbij belangrijk, zo heeft Bergsma ervaren. “Ze komen ook om te socializen. De groep is altijd compleet. Iedereen die meedoet is er. Ze zwemmen voor een gezamenlijk doel en voelen zich goed bij de opzet. Het leuke is dat de groep bestaat uit allemaal nieuwe mensen, die nog niet regelmatig naar het zwembad kwamen voor andere doelgroepactiviteiten.”
De kracht van water Zwembad De Kûpe in Buitenpost biedt sinds kort activiteiten aan voor mensen met overgewicht. Manager Henrica Bergsma vertelt: “Zwembaden zijn dé uitgelezen locatie om met deze doelgroep aan de slag te gaan. Mensen met overgewicht worden niet belemmerd om te bewegen door de opwaartse kracht van het water. Gewrichten worden niet belast, al moet je er wel voor zorgen dat je niet overbelast raakt wanneer je uit het water stapt. Als je loopt is er veel belasting op de heupen, knie en gewrichten. Zwembaden zijn heel belangrijk wat dat betreft. De Kûpe, voorzien van een 25-meterbad en een instructiebad, is voortvarend gestart met activiteiten voor mensen met overgewicht. Door twee medewerkers en Henrica Bergsma zelf werd een training gevolgd. Er werd reclame gemaakt via de website, kranten en er werd een folder uitgedeeld op de plaatselijke braderie, de markt en tijdens het diplomazwemmen. En daarna: aan de slag! Bergsma: “De twaalf volwassenen die meedoen, zijn allemaal al meer dan 10 kilo afgevallen. De deelnemers zijn hartstikke fanatiek. Ze sporten zich fitter en zijn super enthousiast. Ze zien nu ook resultaat en daarom kunnen we spreken van een groot succes. Zeker als je weet dat we in een ‘armoede-gemeente’ gevestigd zijn. Desondanks geven deze deelnemers € 7,50 per week uit voor het beweegprogramma.”
18
Beweegprogramma voor kinderen?
Persoonlijk advies
Het beweegprogramma voor kinderen, dat ook is opgestart, staat op een laag pitje. Het enige kind dat zich had aangemeld is inmiddels afgehaakt. “Voor kinderen is er toch een drempel”, zo concludeert Bergsma. ”Volwassenen staan meer voor wie ze zijn. Bovendien is in je eentje zwemmen natuurlijk niet leuk.” Het advies van Bergsma is vooral om er gewoon mee te beginnen. “Start de activiteit op, ook al zijn er nog niet genoeg aanmeldingen. Als je opstart, krijg je er altijd wel mensen bij via mond-tot-mondreclame. Scholing vooraf is heel belangrijk: zorg dat je wel met goede kwaliteit begint. Meerdere medewerkers moeten ingewerkt zijn en de kennis hebben voor de continuïteit voor het beweegprogramma. Het archiveren van de vorderingen helpt daar ook bij. Het is ook interessant om een voedings- en leefstijlbureau bij het programma te betrekken.” Bergsma ziet volop kansen en betreurt het dan ook dat ondanks de duidelijke waarde van zwembaden op dit moment het voortbestaan van veel accommodaties vanwege bezuinigingen ter discussie staat. Zo ook bij Zwembad De Kûpe. “Als zwembad ben je maatschappelijk betrokken en er is geen andere sportaccommodatie waar iedereen in zijn waarde enthousiast kan participeren. Een zwembad haalt alle doelgroepen binnen: van 0 tot 100. Hoe kun je dan zeggen van een zwembad dat de accommodatie moet worden verkocht?”
De groep komt twee keer per week 12 weken lang bij elkaar en heeft één keer in de vier weken een weegmoment, zowel in gewicht als in omvang. Verder wordt er persoonlijk advies gegeven. “Als de klant binnenkomt, vragen we hoe het de vorige keer is gegaan en of de klant last heeft gekregen van spieren of
De training ‘Overgewicht te lijf’ wordt aangeboden door NPZ Scholing & Training en vindt plaats op 2 en 3 november 2012 in Nieuwegein. Aanmelden kan via www.npz-nrz.nl/scholing.
zwembadbranche