ONDERZOEK
Foto's: Rikkert Harink Tekst: Michaela Nesvarova
GEOHEALTH ONDERZOEK KENT GEEN GRENZEN HET CORONAVIRUS, TOEGANG TOT VEILIG WATER, TEKEN, OBESITAS, DE GEVOLGEN VAN HITTEGOLVEN… DOOR MIDDEL VAN GEOHEALTH-ONDERZOEK AAN DE UNIVERSITEIT TWENTE ZIJN ZE ALLEMAAL IN KAART GEBRACHT. JUSTINE BLANFORD STAAT AAN HET HOOFD VAN DEZE ONDERZOEKSGROEP VAN DE FACULTEIT GEO-INFORMATIE WETENSCHAPPEN EN AARDOBSERVATIE (ITC). ‘DIT ONDERZOEKSTERREIN BIEDT ZOVEEL MOGELIJKHEDEN, ER ZIJN GEEN GRENZEN.’
15
I
n het relatief nieuwe vakgebied koppelen de wetenschappers gezondheid en ziekte aan ruimte en tijd. Ze kijken naar waar en wanneer ziekten voorkomen. En dat leidt weer tot inzicht waarom bepaalde ziekten veel voorkomen, welke groepen kwetsbaar zijn en hoe het probleem kan worden aangepakt. ‘We kijken niet alleen naar ziekten bij de mens, maar ook naar plant- en dierziekten’, legt hoogleraar Blanford uit. ‘Het stelt ons in staat een bepaald probleem op diverse schalen van tijd en ruimte te onderzoeken, te achterhalen wat de oorzaken zijn en hoe we de risico’s kunnen beperken.’
14
Ze vervolgt: ‘GeoHealth is enorm belangrijk. Als iets ‘op de kaart’ staat, is het namelijk veel gemakkelijker om ontwikkelingen bij te houden. Denk aan de coronapandemie. Dankzij geospatiale technologieën beschikken we over de juiste tools om de verspreiding van de ziekte in beeld te brengen.’ Op deze manier bieden weten schappers inzicht, dat door besluitvormers wordt gebruikt voor preventie. ‘Het draait niet alleen om het in kaart brengen van ziekten,’ zegt de hoogleraar. ‘We doen ook onderzoek naar de toegang tot gezondheidszorg en water. Als mensen toegang hebben tot voorzieningen is het veel makkelijker om ziekten te voorkomen. Zo keken we bijvoorbeeld ook naar de bereikbaarheid van Nederlandse vaccinatiecentra per fiets, en in hoeverre dit zou veranderen op het moment dat de centra hun deuren zouden sluiten.’ In ander coronagerelateerd onderzoek gingen de GeoHealthonderzoekers na hoe ze toezicht op afvalwater konden gebruiken om
CAMPUS
op gemeentelijk niveau uitbraken te voorspellen. ‘Het ging om een studie met cijfers over coronabesmettingen en de virusbelasting in afvalwater, waarbij we op basis van ruimte en tijd hun onderlinge samenhang analyseerden’, aldus Carmen Anthonj, universitair docent Water, Gezondheid en Besluitvorming aan de faculteit ITC. ‘Onze conclusie was dat toezicht houden op afvalwater een zeer geschikte manier kan zijn om toekomstige uitbraken te voorspellen, omdat van tevoren wordt aangegeven waar er mogelijk grote aantallen patiënten zijn. Dit laat goed zien hoe we GeoHealth-gegevens en analyses kunnen gebruiken als basis voor besluitvorming en maatregelen op het gebied van volksgezondheid.’ WATER EN GEZONDHEID Binnen haar tenure track-positie richt Anthonj zich op verbanden tussen water en gezondheidsproblemen en het gebruik van de relevante data om beslissingen op te baseren. ‘Ik ben vooral bezig met onderwerpen die aansluiten bij de duurzame doelstellingen van de Verenigde Naties: toegang tot drinkwater en sanitaire voorzieningen voor iedereen, en goede gezondheid en welzijn voor iedereen op elke leeftijd. Daarbij onderzoek ik hoe infrastructuur en gedrag op het gebied van water, sanitaire voorzieningen en hygiëne (het zogenaamde WASH, red.) de menselijke gezondheid bevorderen of juist aantasten’, legt ze uit. ‘Ik doe onderzoek naar de vraag hoe WASH-watergerelateerde infectieziekten kan voorkomen. Ook kijk ik hoe de situatie verschilt in verschillende regio’s en tussen verschillende bevolkingsgroepen in lage-, midden12 • 2022