Przestrzeń dla Innowacji, Zdrowia i Zrównoważonego Rozwoju
Zielona Strefa Nauki (ZSN) to innowacyjny projekt, który ma na celu transformację przestrzeni miejskiej atowic, poprzez integrację nauki z codziennym życiem mieszkańców. To wyjątkowe przedsięwzięcie wpisuje się w szeroki kontekst zrównoważonego rozwoju, promując ekologię, naukę i innowacje jako fundamenty nowoczesnego miasta. W 2024 roku atowice, jako pierwsze miasto w Europie Środkowo-Wschodniej, zostały wyróżnione tytułem Europejskiego Miasta Nauki, co stanowi doskonałe tło dla działań związanych z rewitalizacją Rawy i przestrzeni akademickich. W Zielonej Strefie Nauki spotykają się innowacje i nauka z przestrzenią pu liczną, tworząc miejsce otwarte dla wszystkich zarówno dla studentów i naukowców, jak i dla mieszkańców miasta. To przestrzeń dialogu, eksperymentów i zrównoważonego rozwoju, gdzie każdy głos ma znaczenie. Zapraszamy do ledzenia rozwoju projektu i włączenia się w nasze inicjatywy, o Zielona Strefa Nauki to przyszło /, którą tworzymy wspólnie.
zeskanuj kod i dowiedz się więcej
2021
5. Śląski Festiwal Nauki nad Rawą
/ 2021
Decyzją dyrektora generalnego ŚFN, prof. dr. hab. Ryszarda Koziołka, piąta edycja Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice odbyła się nad Rawą, na jej bulwarach. Wydarzenie to stało się
- 2022
impulsem do dyskusji o potrzebie rewitalizacji rzeki i jej znaczeniu dla mieszkańców. W trakcie inauguracji Festiwalu odczytano manifest Rawy, a na festiwalowej Scenie Miasta i Wody skupiono się na projektowaniu przestrzeni publicznej, urbanistyce i ekologii, inicjując prace nad ieloną Strefą Nauki
SN .
Prototyp przestrzeni nad Rawą / 2022 Temat Rawy zaowocował projektem „Laboratorium Rawa” realizowanym w Metropolitalnej Szkole Prototypowania GZM wspólnie z Uniwersytetem Śląskim. Działania koordynowała Aneta Moczkowska – pełnomocniczka Rektora Uniwersytetu Śląskiego ds. Zielonej Strefy Nauki oraz Paweł Jaworski – urbanista.
Jesienią 2022 roku zrealizowano prototyp przestrzeni publicznej, który wprowadzał zieleń, meble miejskie i ekologiczne rozwiązania, tworząc miejsce sprzyjające spotkaniom oraz dyskusjom o przyszłości przestrzeni miejskich. W ramach tych działań wykorzystano wcześniej opracowany „Wzornik kolorów Rawy”, stworzony przez dr hab. Justynę Szklarczyk auer z Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach (ASP). Wzornik, będący artystyczną dokumentacją rzeki opartą na fotograficznych impresjach, łączył naukę i sztukę, odzwierciedlając charakterystyczne barwy RawyDoprowadzono do wyłączenia z ruchu części ul. Moniuszki w Katowicach, znajdującej się przy niwersytecie ląskim. Dzięki temu rozwiązaniu mieszkańcy i studenci zyskali przestrzeń, w której nie muszą ju porusza/ się między samochodami po wąskim chodniku, ale mogą w pełni korzysta/ z bezpiecznego, otwartego terenu, sprzyjającego pieszym spacerom i integracji społecznej.
Wykłady i warsztaty z Belindą Tato / 2022 W grudniu na zaproszenie Uniwersytetu Śląskiego i GZM Belinda Tato – architektka z hiszpańskiej firmy ecosistema urbano i wykładowczyni Uniwersytetu Harvarda – przeprowadziła serię warsztatów i wykładów o zrównoważonym projektowaniu przestrzeni. Architektka podzieliła się doświadczeniami z zakresu miejskiego projektowania społecznego inspirując dalsze działania w ramach Zielonej Strefy Nauki.
Opracowanie dokumentu „Zielona Strefa Nauki i Laboratorium Rawa: Koncepcja integracji badań naukowych i projektowania urbanistycznego” / 2022 W 2022 roku Uniwersytet Śląski zamówił opracowanie rozwiązań wspierających rewitalizację rzeki przy jednoczesnym poszanowaniu ekologii i lokalnych potrzeb. W wyniku konsultacji powstał dokument „Zielona Strefa Nauki i Laboratorium Rawa: Koncepcja integracji badań naukowych i projektowania urbanistycznego” autorstwa Pawła Jaworskiego, który wraz z zespołem architektów oraz pracowniczek i pracowników UŚ zarysował wizję transformacji Rawy w zieloną przestrzeń rekreacyjną.
2023
Badania socjologiczne i mapowanie przestrzeni kreatywnej wokół Rawy / 2023 Wraz z decyzją o przyznaniu Katowicom tytułu Europejskiego Miasta Nauki 2024 Miasto Katowice zleciło uczelniom Konsorcjum diagnozę potrzeb mieszkańców. Badania Uniwersytetu Śląskiego i Akademii Sztuk Pięknych obejmowały m.in. analizę oczekiwań mieszkańców i społeczności akademickiej wobec przestrzeni oraz diagnozę potencjału przyrodniczego Rawy, a także mapowanie kreatywnych miejsc w Katowicach. Wyniki stały się ważnym elementem prac nad założeniami ZSN.
Współpraca konsolidacyjna uczelni w Konsorcjum Akademickim / 2023 W ramach projektu „Wspierania procesów konsolidacyjnych uczelni” finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego powołano w Konsorcjum Akademickim – Katowice Miasto Nauki międzyuczelniany zespół ds. Zielonej Strefy Nauki, koordynowany przez Anetę Moczkowską – pełnomocniczkę ektora D ds. ZSN. W zespole opracowano m.in. model zmian w zarządzaniu przestrzenią publiczną i przygotowano propozycje interdyscyplinarnych projektów naukowych możliwych do realizacji na terenach bulwarów awy0 W drugim etapie prac nad projektem zespół ds. ZSN opracował kompleksowy zestaw założeń i rekomendacji, odpowiadający na kluczowe obszary rewitalizacji. Wytypowano siedem możliwych scenariuszy przyszłości, które stanowią różne wizje i kierunki rozwoju obszaru Zielonej Strefy Nauki. Każdy z tych scenariuszy oparty był na wcześniejszych pracach i analizach, uwzględniając potrzeby użytkowników oraz potencjał naukowy i społeczny obszaru0 Wynikające z tych dokumentów rozwiązania miały na celu nie tylko rozwój nauki, ale także poprawę jakości życia mieszkańców oraz stworzenie nowoczesnej przestrzeni dla integracji.
„Temat: Rzeka” – interdyscyplinarne spojrzenie na Rawę / 2023 W dawnej siedzibie Muzeum Śląskiego w Katowicach odbyła się wystawa „Temat: Rzeka”, zorganizowana przez ASP w Katowicach, Muzeum Śląskie i GZM. Wystawa poświęcona rzece Rawie łączyła naukę i sztukę, wykorzystując takie formy jak nagrania terenowe, kartografia, performance i film. Rawa, kt&rej historia ilustruje skutki urbanizacji i degradacji środowiska, stała się punktem wyjścia do refleksji nad rolą człowieka w przekształcaniu natury. %kspozycja podejmowała dylematy związane z renaturalizacją i akceptacją nieodwracalnych zmian środowiskowych. Prace artystyczne i badawcze zwracały uwagę na hybrydowy charakter Rawy – obiektu jednocześnie naturalnego i przekształconego przez człowiekaG Wystawa towarzyszyła Światowemu Forum Miejskiemu WUF11.
foto: gzm
Rawa jako inspiracja nauki i sztuki /2023 Rzeka Rawa stała się ważnym tematem interdyscyplinarnych działań artystycznych i naukowych prowadzonych na Uniwersytecie Śląskim. Publikacje PrzepRawa. Wywiad z rzeką oraz Rawa – Nowa Atlantyda ukazują rzekę jako symbol historii, przemian i ekobójstwa, inspirując studentów do refleksji nad relacjami człowieka z naturą.
Krajowy Program Sprawiedliwej Transformacji a rozwój Zielonej Strefy Nauki /2023 We współpracy uczelni Konsorcjum Akademickiego, Miasta Katowice i GZM przygotowano opracowania dla Krajowego Programu Sprawiedliwej Transformacji. Opracowanie to stało się podstawą do stworzenia wariantowego stud ium wykonalności dla obszaru Zielonej Strefy Nauki, obejmującego szereg innowacyjnych projektów inwestycyjnych takich jakg Centrum Transformacji Gospodarki (U¡), Śląskie Interdyscyplinarne Centrum Chemii i Centrum Yiotechnologii i Yioróżnorodności (UŚ), a także Centrum Technologii i Nauk Obliczeniowych (PŚ) oraz Metrolab i Szkoła Prototypowania (GZM). Stud ium miało charakter inwestycyjny, ale obejmowało także działania związane z rekonstrukcją zielonoObłękitnej infrastruktury i zagospodarowaniem przestrzeni miejskiej, w tym przekształceniem bulwarów Rawy.
Nagrody dla działań na rzecz przestrzeni publicznych i zrównoważonego rozwoju / 2023 Projekt prototypowania przestrzeni nad Rawą, realizowany przez Uniwersytet Śląski we współpracy z GZM, otrzymał prestiżową nagrodę MobilityAction Award Komisji Europejskiej za zrównoważone rozwiązania miejskie. Projekt został również wyróżniony nagrodą Towarzystwa Urbanistów Polskich za innowacyjne podej cie do rewitalizacji przestrzeni miejskich na terenie kampusu UŚ, które łączą funkcje ekologiczne, społeczne i naukowe, stanowiąc wzór nowoczesnego planowania przestrzennego. Warsztaty i spotkanie z M. Sikorskim oraz dr. J. Laceyem /2023 Uniwersytet Śląski zaprosił do współpracy Michała Sikorskiego (współautora książki Przestrzenie uniwersytetu, autora koncepcji kampusów Uniwersytetu arszawskiego oraz kampusu Paris-Saclay we Francji) i dr. `ordanem Naceyem (Royal Melbourne Institute of Technology w Melbourne). Podczas warsztatów zgłębiano rolę przestrzeni akademickich, łącząc naukę, sztukę i praktykę w kreowaniu przyjaznych przestrzeni miejskich i akademickich, które wspierają nie tylko rozwój intelektualny, ale i wspólnotowy.
2024
Zielona Strefa Nauki na ważnych wydarzeniach międzynarodowych / 2024 Zielona Strefa Nauki była prezentowana podczas prestiżowych wydarzeń, takich jak Europejski Kongres Gospodarczy (EKG) i EuroScience Open Forum (ESOF) w Katowicach. Na EKG dyskutowano o roli Zielonej Strefy Nauki w kontekście rozwoju Europejskiego iasta Nauki, a prof. erzy Buzek podkreślił znaczenie rewitalizacji Rawy dla zrównoważonego rozwoju i współpracy nauki z miastem.
foto: PWTP
Akcja „Chcemy Rzeki: Sprzątanie Rawy” i pierwsze święto Rawy / 2024 W maju 2024 roku odbyła się społeczna akcja sprzątania terenów wokół Rawy. Mieszkańcy Katowic, studenci, pracownicy UŚ i ASP oraz wolontariusze połączyli siły, by poprawić stan rzeki i jej otoczenia, promując troskę o rodowisko oraz wspólne działania na rzecz miasta. A 25 maja z inicjatywy Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach oraz Uniwersytetu Śląskiego odbyło się pierwsze Święto Rawy – Chcemy Rzeki: Święto Rawy, łączące sztukę, naukę i naturę. W programie znalazły się warsztaty, wykłady, spacer dźwiękowy, happening Siostry Rzeki Cecylii Malik oraz koncerty Marcina Dymitra i Michała Zygmunta, tworzące unikalną przestrzeń dialogu o relacji miasta z rzeką.
Rawa w centrum uwagi – odkrywanie, historia i kultura / 2024 Cykl wydarzeń „Chcemy Rzeki” przybliżył mieszkańcom unikalne oblicza Rawy poprzez spacer „Rawa nieodkryta”, warsztaty nad stawem Morawa i wycieczkę rowerową „Rawo rower”. Uczestnicy poznawali historię rzeki także podczas wycieczki terenowej prowadzonej przez naukowców z UŚ – pro9. ndrzeja Kowalczyka oraz dr Kingę Ślósarczyk, zgłębiając jej przemiany w kontekście industrializacji i wpływu człowieka na jej stan. Kulturalnym dopełnieniem wydarzeń były muzyczne wieczory „Rawa Cooltury”, organizowane przez Radę Młodych Miasta Nauki, które zamieniły kampus UŚ w przestrzeń pełną energii młodych artystów.
Kompleksowe badania Rawy przez naukowców Uniwersytetu Śląskiego / 2024 Zespół badawczy Uniwersytetu Śląskiego opracował szczegółową mapę kierunków spływu wód na terenie kampusu UŚ oraz ocenił ich wpływ na środowisko. Aby pogłębić poznanie funkcjonowania Rawy i całego systemu obiegu wody w zlewni Rawy, zaprogramowano i rozpoczęto badania monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych oraz stanu atmosfery w zlewni. W tym celu podjęto instalację stacji ciągłego monitorowania przepływu oraz głównych parametrów fizykochemicznych wody w Rawie. Ponadto prowadzone będą badania terenowe i laboratoryjne wody z rzeki, a w dalszej kolejności tak e wód podziemnych w bezpośrednim otoczeniu Rawy. Te skoordynowane działania stanowią niezbędny krok w kierunku opracowania koncepcji kompleksowego programu rewitalizacji i ochrony ekosystemu Rawy.
Interdyscyplinarne warsztaty Zielonej Strefy Nauki / 2024 Wspólna praca nad projektem połączyła neuronaukę, architekturę i urbanistykę. Celem tych warsztatów było stworzenie fundamentów dla rozwoju przestrzeni, które będą sprzyjały zarówno naukowej, jak i społecznej integracji. Dzięki interdyscyplinarnej współpracy uczestnicy mogli wzmocnić współdziałanie różnych dziedzin, co pozwoliło na opracowanie bardziej kompleksowych i innowacyjnych propozycji w kontekście rewitalizacji i tworzenia przyjaznych przestrzeni miejskich.
Uruchomienie social mediów i „Rozmowy w Strefie” / 2024 Pod koniec sierpnia zainaugurowano social media Zielonej Strefy Nauki oraz cykl „Rozmowy w Strefie”. Te otwarte spotkania z ekspertami eksplorowały tematy rewitalizacji Rawy, urbanistyki, zrównoważonego rozwoju, roli nauki w transformacji miasta oraz przyszłości regionu i przestrzeni publicznych. Zaangażowanie młodych w rozwój Zie}onej lfre]y ea{xi wuwg W ramach A<FESTIVAL, młodzi twórcy mieli okazję wziąć udział w maratonie A<24, który stanowił platformę do tworzenia narracji dla Zielonej Strefy Nauki. Warsztaty storytellingu urbanistycznego i refleksje na temat radości w mieście stały się przestrzenią kreatywnej współpracy nad wizją rewitalizacji yawy i przestrzeni miejskich. Godatkowo, w ramach zaangażowania młodych artystów, na budynku Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego powstał mural autorstwa Bartosza Piórkowskiego (studenta UŚ) i Jana Wojtasia (studenta ASP). Inspirowana Nowymi Atenami ryba yemora z przesłaniem ekologicznym symbolizuje wpływ człowieka na środowisko, stanowiąc ważny element współczesnego dialogu o ochronie naszej planety.
Współpraca międzynarodowa / 2024 W ramach międzynarodowej współpracy poświęconej rewitalizacji Rawy odwiedził nas dr Stephan Treuke z Uniwersytetu Technicznego w Dortmundzie (Niemcy), który podczas konCerencji zaprezentował inspirujące doświadczenia renaturyzacji rzeki Amscher Równocześnie nawiązano partnerstwo z naukowcami z Université Jean Monnet w Saint-Étienne we Francji, otwierając nowe możliwości badań nad Rawą i rzeką Furan w kontekście zrównoważonego rozwoju
Innowacje dla kampusu – strategia i współpraca / 2024 W ramach projektu ZSN zespół Impronta, kierowany przez Natalię Olszewską, opracował raport „Dobrostan w projektowaniu. Innowacje i zdrowie na kampusie Uniwersytetu Śląskiego”, bazujący na psychologii środowiskowej i neuronauce, który wyznacza kierunki tworzenia przestrzeni wspierających dobrostan ich użytkowników. Równocześnie przeprowadzono specjalistyczną analizę przestrzenną i opracowano Atlas autorstwa TŁO Architekci, wskazujący wytyczne projektowe dla kampusu i ZSN. Przygotowana Strategia Rozwoju Przestrzennego kampusu katowickiego UŚ na lata & &L & L (Masterplan) uwzględnia zrównoważony rozwój i modernizację kampusu, w tym rewitalizację nadbrzeży Rawy Dopełnieniem prac projektowych jest usługa badawcza polegająca na wypracowaniu rekomendacji wraz z koncepcją rozwiązań dla małej architektury w przestrzeni kampusu katowickiego UŚ autorstwa dr. Pawła Grobelnego.