Hoy, hoy Buloy, naaalala mo pa nun’ tayo’y nagsasama? Hoy, hoy Buloy, naaalala mo pa ba ang iyong mga sinabi nung ako’y may problema? Nakikinig ako ng kantang ito sa aking paboritong playlist nang maalala ko ang mga tropa kong sina Marilyn Monroe, Robin Williams, Kristel Tejada, Julia Buencamino at si Buloy? Sila ang mga munti kong kaibigan na kinitil ang sariling buhay dahil sa iba’t-ibang kadahilanan. Siguro marahil sa depresyon na kanilang dinadala, problema sa pera, lulong sa droga, nagsasawa sa kanilang kasikatan, gustong magpasikat o kaya bigla na lang silang kinulbit ni Kamatayan. Ikaw, sawa ka na rin ba sa iyong buhay? Maraming paraan para iyan ay wakasan. At ito ang not-sosure-na-sikat-ngunit-malas-na-labingtatlong paraan. Pero pare, tandaan mo, ang pagpapakamatay ay isang malaking katangahan. BABALA (asawa ni Babalu): Huwag mo itong babasahin kung ikaw ay malungkot, may pinagdadaanang problema, heartbroken o kumakain ng isda. 1. Tumalon mula sa ikalabing-tatlong palapag ng isang sikat na gusali o sa 5th floor ng NB building. Sa pagbagsak mo, malamang bali na ang mga buto mo, ang panget tignan sa lamay mo. At maaari mo pang bagsakan ang mga dumadaang sasakyan. Dagdag traffic ka pa. Kaya wag na lang. 2. Magbigti gamit ang lubid sa inyong sampayan. Pero binabalaan kita, huwag na! Bukod sa mararamdaman mo ang unti-unting pagkaubos ng iyong hininga, magkakalatay pa ang leeg mo, at kawawa naman ang kapitbahay ninyong laging nakikisampay sa inyo. 3. Uminom ng napakalinamnam na silver cleaner, lagyan ng asukal. Ang tanong mayroon ka bang silver cleaner? Malamang wala na, pinagbawal na ang pagbebenta sa merkado. At kung mayroon man at iyong iinumin, paano na ang mga silver mong mangingitim? 4. May isa ka pang choice, ang humingi ng ferric chloride sa kaibigan mong ECE student. Pero pustahan, hindi ka bibigyan niyan dahil bukod sa mahal, gagamitin pa nila yan sa susunod nilang experiment. O kaya naman baka wala rin sila dahil malamang nanghihingi lang sila sa kaklase nilang masipag bumili. 5. Magbaril. Pwede sa ulo o kaya naman sa puso. Pero isa ito sa pinakakadiring paraan. Bukod sa maraming dugo, malamang sa malamang, sabog pa ang ulo mo. At kung puso naman ang iyong pupuntiryahin, durog na nga ang puso mo mula sa pagbe-break ninyo ng boyfriend/ girlfriend mo na hindi alam ang three-month rule, dudurugin mo pa lalo. Gusto mo ba iyon? 6. Maglaslas gamit ang kutsilyo o blade. Siguraduhing matalas. Siguraduhin ding hindi nangangalawang baka matetano ka pa. Double
LITERARY
Dumb Ways to Die Joana Mae A. De Jesus dead. Ngunit, hindi ito effective na palutang-lutang ang katawan mo sa gitna paraan dahil walang kasiguraduhan ang ng ilog o dagat na unti unting nabubulok pagsipot ni kamatayan dito. At kung ay isang nakakadiring eksena. Paano na hindi matuloy, siguradong peklat ang lang kung kinain ka ng mga isda at ang aabutin mo. isda ay kakainin ng mga tao? Eeew. 7. Gumala nang gumala kahit kalaliman na ng gabi. Usonguso ngayon ang mga kriminal na bukod sa nanakawan ka na, gagahasain ka pa kung babae ka. O kaya naman magpakidnap sa mga taong sakay ng van na puti kung saan kinukuha ang lamang-loob mo. Gusto mo bang mamatay nang kulang-kulang ang katawan mo? Pwede ring hindi ka na maiburol dahil nawawala ang bangkay mo. Paano na ang mga kaibigan mong iiyak sa kabaong mo, o ang mga taong makikitinapay lang sa lamay mo?
10. Mapasagasa sa eight-wheeler truck o sa sports car, ‘yung red. Kung wala ka namang awa kay Manong Drayber, maari kang tumawid sa gitna ng kalsada habang nakakulay berde ang stoplight. Maari kang magtamo ng instant kasikatan dahil sa utak mong nakalabas, baling ribs at putol na paa. Paano na si Manong Drayber na siyang inaasahan ng pamilya, makukulong pa. Makonsensya ka naman.
Magmahal ng taong hindi kayang suklian ang pagmamahal mo. At ito ang pinakamabilis na paraan nang pagpapakamatay...
8. Uminom ng isang bote ng Paracetamol. Kung marami kang pambili, pwede rin namang dalawahin mo na. Pero hindi ito effective na paraan, madalas hanggang ospital lamang ang gumagawa nito at hindi nakakarating ng morge. At madalas, sa CR ang punta, dahil pagtatae ang inabot nila. 9. Kung hindi ka sanay l u m a n g o y , pagpapakalunod ang mabisang paraan. Pero datapwat subalit, a n g makitang
11. Magtiis ng gutom at uhaw sa loob ng 15 araw. Ang tanong, makakatagal ka ba ng 15 araw na hindi sisilip sa kusina ninyo o sa refrigerator upang kumuha ng malamig na tubig, chocolates, icecream, fried chicken at spaghetti? Matitiis mo din bang hindi bumili ng paninda ni Tita Rose at burger ni Koyang-mayGolay? Di ba hindi naman? 12. Maging Iskolar ng Bayan o maging propesor si Sir/ Ma’am *toooooot* .Bilang isang Isko sa ating Sintang paaralan, malamang untiunti ka na ring pinapatay ng mga propesor mo sa hirap ng exam at araw-araw na recitation. Idagdag pa ng halos isang linggong walang t u l o g kapag midterm at finals. Ta p o s
9 bibigyan ka ng singko? Ang saklap ‘di ba? Pero huwag kang susuko, makakagraduate ka din kahit abutin ka pa ng pitong taon. 13. Magmahal ng taong hindi kayang suklian ang pagmamahal mo. At ito ang pinakamabilis na paraan nang pagpapakamatay sabi nga ng kaklase kong si Via Bautista, isang love guru (lol). Unti-unti kang pinapatay nang arawaraw mong pag-iyak, hindi pagkain, at kawalan ng tulog. Aminin mo, totoo hindi ba? Ilan lamang iyan sa mga sikat na paraan upang wakasan ang iyong buhay. Ngunit bakit nga ba may mga taong inuunahan si Kamatayan? At alam mo ba na sa bawat 40 segudo, isang tao ang nagtatangkang magpakamatay sa buong mundo. Ibig sabihin, 90 katao sa bawat oras, 2160 sa bawat araw, 64,800 sa bawat buwan o halos 777,600 sa bawat taon. Oo Pare, gano’n karami. Gano’n karami ang nagsasawa na sa kanilang buhay. Gano’n karami ang gusto na lamang sumuko. Gano’n karami ang ayaw nang masilayan ang bukas. Gano’n karami ang nag-iisip na wala nang pag-asa. Isa sa mga pumasok sa kweba ni Kamatayan nang hindi man lamang kumakatok ay si Kristel Tejada, isang anak, kaibigan, at tulad mo isang Iskolar ng Bayan sa University of the PhilippinesManila. Nangangarap maging doktor. Ngunit napilitin siyang magsumite ng Leave of Absence (LOA), matapos hindi makapagbayad ng P10,000 na tuition fee. Ni hindi siya pinayagan ng tuition loan, installment payment o maski ang promisory note. At ang naging sandalan niya ng mga panahong iyon ay ang pag-inom ng silver cleaner. Sa silver cleaner niya nahanap ang katahimikan, kapayapaan ng kanyang kalooban. Tinalo ng depresyon ang mga hangarin niya sa buhay at kasamang nailibing ang kanyang paniniwala na ang kahirapan ay hindi hadlang sa edukasyon. Kinain ng depresyon ang katawan at isip ng isang labing-anim na taong gulang. Depresyon ang nangungunang sanhi ng pagkitil ng sariling buhay. Maraming dahilan, iba’t-ibang problema. Maaaring pinansyal, pamilya, kaibigan, ang iyong sobrang pahirap na propesor, o ang binigay-ko-naman-lahat-ngunit-singkopa-rin na major subject. Maaari rin naming ang pagbusted sa iyo ng isang taon mo nang nililigawan, pakakaroon ng girlfriend/boyfriend ng crush mo (sobrang babaw kung magpapakamatay ka) o ang malala ay ang pag-iwan sa iyo ng dalawang-taon mong karelasyon dahil may iba na siyang mahal. Sawa na siya sa iyo o ayaw na niya, biglabigla na lang natapos (hugoot). Ngunit, subalit, datapwat, kahit ano pang problema ang kinahaharap mo, hindi kailanman naging solusyon ang pagkitil ng buhay mo. Isipin mo, ikaw lang ba ang nahihirapan? Ikaw lang ba ang bumabagsak? Ikaw lang ba ang iniwan? Marami pang iba diyan pero mas continued on page 12
Illustration by: Paul Allen Maralit Page Layout by: Erick Michael Opeña
June - October 2015 Adhering the Truth for the Welfare of the People