LATHALAIN
3
Imahe ng Kampus
FILIPINO: SA MAKABAGONG PANAHON PRINCESS S. FAROLE
Dibuho ni Claire Francis B. Elum
“Ang hindi marunong magmahal sa sariling wika, ay higit pa sa amoy ng mabaho at malansang isda.”— Gat Jose Rizal Bakit nga ba lumipas, idineklara ni dating porsyento sa mga lalaki ang mabisang maintindihan ng kinakailangang mayroong pangulong Ramon Magsaysay nakaunawa at nakakasulat bawat Pilipino. isang beses sa isang taon na ang selebrasyon para sa Linggo ng Ingles, at 96.8 porsyento Hindi lamang matatapos inilalaan upang kilalanin ang ng Wika. Ang naman sa mga babae. sa paggunita taon-taon ang ating Wikang Pambansa? bawat ika-13 Ang modernong kabataan paggamit ng Wikang Filipino. Itinalaga ito ay hindi gaanong gumagamit Pagyamanin natin ang sariling dahil ang ng Wikang Filipino sapagkat atin, hindi lama ng sa mga pagkakaroon natutunan nilang mas natural resources kundi pati n g mabisang makipagtalastasan na rin sa wikang nagbubuklod pambansang sa mga dayuhan at angkop sa at siyang nagbibigay sa atin wika ay isang globalisasyon ang paggamit ng ng pagkakakilanlan sa buong mabisang Ingles. Ang mga datos na ito ay mundo bilang mga Pilipino. tulay sa nangangahulugan lamang na Pilipino— ang mga taong hindi pagkakabuklodhanggang tayong mga Pilipino, lalong- lamang kilala sa angking husay buklod nating mga ika-19 ng lalo na ang mga kabataan, ay at talino, pati na rin sa sipag at Pilipino. Agosto ang hindi na inilalaan ang pokus tiyaga. May kalakip na Kung gaano karami naitakdang sa pag-aaral ng pagsasalita ng impormasyon mula sa https:// ang mga isla sa Pilipinas petsa. wikang Filipino. ay ganoon din karami ang mga Si dating pangulong Fidel Hindi lamang sa philippineone.com, https://www. dayalekto nito. Kabilang na Ramos naman ang nagdeklara pagkakabuklod-buklod ang philstar.com, at http://www. rito ang Cebuano na ginagamit noong taong 1997, ika-15 ng importansya ng wika, ito gmanetwork.com. ng mga Bisaya, Hiligaynon na Enero sa Proklamasyon Bilang rin ay isang palantandaan ginagamit ng mga Ilonggo, at 1041 na ang buong buwan ng kung saan tayo nagmula, Tagalog na siyang ginigamit ng Agosto ay ang Buwan ng Wika. pagkakakilanlan kung mga taga-Luzon. Ilang taon na rin ang sakaling tayo mangibang Sa taong 1937, napili ng nagdaan magmula ng tayo bansa, at ito ay isang kulturang Surian ng Wikang Pambansa ay nagkaroon ng Wikang dapat na pagkaingatan, ang Tagalog bilang batayan Pambansa ngunit tinatayang mahalin at palaguin. ng Pambansang Wika ng 85 porsyento pa lamang ang Lubos na isinusulong ng Pilipinas. Dalawang taon nakakaintindi at nakakabasa gobyerno ang pagpapayaman mula rito ay tinawag ni dating nito. Nasa 79 porsyento naman ng ating Pambansang Wika. pangulong Manuel L. Quezon, ang kayang magsulat gamit Ang tema sa taong ito ay Ama ng Wikang Pambansa, ang Wikang Filipino at ang “Filipino: Wika ng Saliksik,” ang Tagalog bilang Wikang gumagamit nito sa pang-araw na nanghihikayat na hindi Pambansa. araw ay 45 na porsyento. lamang sa pakikipagtalastasan Samantala, buwan ng Ayon sa Index Mundi 96.3 natin dapat gamitin at Hunyo 1940 ay itinuro sa porsyento ng ating kabuoang pagyamanin ang Wikang paaralan ang Pambansang Wika populasyon ay nakakainitindi Filipino kung hindi ay pati na bilang isa sa mga asignatura at bihasang gumamit ng rin sa pagtuturo, sa pananaliksik, na kasalukuyan namang wikang Ingles magmula sa at sa iba pang larangan ng umiiral. Labinlimang taon ang edad 15 pataas. Nasa 95.8 akademiko upang mas
Kuwento ni Doña Bosca
Nadarang sa Maling Gilid
“Ginusto mo ‘yan.” Natulala ako nang biglang bumuhos ang sangkatutak na emosyon habang pinagmamasdan ko ang asul na ulap. Maraming pangyayari ang hindi pa rin maalis sa aking isipan sa tuwing tumitingin ako sa taas. Ewan ko ba pero kapag nakikita ko siya sa kampus ay tinitingnan ko ang ulap na siyang simbolo ng aming unang pagtanaw sa isa’t isa— yun ang mga matang nakakatunaw ng kaluluwang nanlalamig. Umaga ng biyernes ay bakante ang aming iskedyul kaya nagpasya kami ng mga kaibigan ko na mag-usap tungkol sa aming mga buhay. Isa-isa naming nilista ang mga istandard kapag tungkol sa aming mga hinahanap na kaibigan. Hindi ko kinaya ang
himok ng ihi kaya umalis muna ako para sagutin ang tawag ng kalikasan. Tumingin ako sa langit na may pintang perpektong kulay. Dahandahan kong binalik ang aking ulo habang nakapikit ang mata. Nilanghap ko ang pakiramdam ng kalayaan sa akademiks at ang hangin ng nalalapit na tag-araw. Pagtingin ko sa kanya, tumawa siya nang palihim. Doon ko lang napagtanto na mag-isa lang pala ako habang pumipikit ako. Napahiya tuloy ako kaya napagpasyahan kong bumalik nalang imbes na magkatagpo kami. Pero napangiti rin ako kasi ang lambot ng ngiti niya. Isang di inaasahang pagtatagpo lamang iyon pero palaging bumabalik sa isip ko ang alaalang iyon. Hindi lang iyon isang beses na nangyari, kundi
Hindi niya iniinda ang pawis na dumadaloy sa kanyang pisngi, ni ang pagod na kanyang nararamdaman sa buong araw na pag-eensayo. Hindi niya iniisip ang oras na kanyang iginugol habang nagtututro ng mga sayaw habang may ngiti sa kanyang mga labi. Ngunit sa likod ng kasipagan na kanyang ipinamalas ay isang kwento ng determinasyon na masasabing namumukod-tangi sa lahat. Pinanganak at lumaki sa isang pamilyang puno ng pagmamahal, namuhay siya nang payak kasama ang kanyang apat na nakakatandang kapatid. Ang buhay man nila’y tila pumapasan ng troso – ang kanyang ama ay isang truck driver at and kanyang ina naman ay maybahay – ginawa niya itong inspirsayon upang magsipag at makawala sa gapos ng kahirapan. “Na-challenge ko to strive hard to finish my degree because ako ra jud ang nakasulod og college sa amo nga family,” pakiwari niya. Nabahala sa unos ng problemang humarang sa kanyang landas, tumigil siya sa kanyang pag-aaral. Subalit sa tulong ng mga payo ng mga taong malapit sa kanya, sumabak uli siya sa digmaan at nagpatuloy. Ngunit dumating sa puntong inatake sa puso ang kanyang ama at namild stroke. Iyon na marahil ang suliranin na sumubok sa kanilang katatagan. Nabalot ng dilim at paghihinagpis ang kanilang buhay, ngunit hindi niya hinayaang pangunahan siya nito at maging balakid sa pag-abot niya sa kanyang mga minimithi. “Ako gani kuno ang ‘laban lang’ nga pagkatawo, kay never jud kong ni-give up sa akong mga problems,” pabiro niyang tugon. Dahil ayaw niyang maging dagdag pasanin, ginamit niya ang kanyang talento upang masustentohan ang kanyang pag-aaral. Ginamit niya ang kanyang galing sa pagsayaw at nagturo. Isa rin siyang make-up artist at handler ng mga beauty pageants. Talagang nagsipag siya at pinasukan ang lahat ng raket sa buhay upang kahit papaano ay magkapera. Dahil sa mga talentong mayroon siya, malakas ang kanyang loob na ang mga ito ang magdadala sa kanya sa rurok ng tagumpay. Dahil sa husay niya sa pagtuturo, siya ang napili upang maging koreograpo ng isang kupunan sa Sandurot Festival 2018. Doon nakasalamuha niya ang mga batikan at mahuhusay na mga koreograpo. Kahit munting sisiwpa lamang siya sa industriya, hindi siya nawalan ng pag-asa na maging kampeon ng paligsahan. Bago pa ang kompetisyon ay nangako siya sa kaniyang mga mananayaw, “Mudaog jud mo.” At sa awa at tulong ng Diyos, ang kanyang kupunan ang nagwagi sa Sandurot Festival 2018. Iyon na marahil ang tagumpay na hindi niya inakalang kanyang makakamit. “Ang manga, dili na siya tangason og walay bunga,” sabi niya sapagkat mayroong mga taong kinaiinggitan siya sa mga tagumpay na kanyang nakamit. Subalit, naging matatag siya sa gitna ng mga pambabatikos. “Dili nalang ko mag-mind anang mga negatives in life. Focus lang jud ko,” bawi pa niya. Siya si Stephen Labrador Intong, ang bunso sa limang magkakapatid. Siya ay tubong Sibulan, Negros Oriental. Ipinanganak siya noong Enero 25, 1996. Siya ay mariin na naniniwala na dahil sa kanyang pagmamahal sa pagsasayaw, magwawagi siya sa hamon ng buhay. Dahil na rin sa kanyang pamilya na nagsisilbing bukal ng inspirasyon at pagmamahal, malakas ang kanyang loob na mapagtatagumpayan niya ang buhay IMAHE NG KAMPUS/ pahina 4 ilang beses nan a sa palagay ko nga ay pinaglalaruan lang ako ni kupido. Lumipas ang isang taon, hindi pa rin kami nagkakilala pero mayroon akong hinala na kilala na niya ako. Kaytagal na ng panahon, hindi pa rin ako makalimut sa nakaraan. Wala naman akong ideya kung bakit ako nagkagusto sa kanya. Marahil, dahil sa tinitingnan ko lang ang magandang kalooban niya at ang kanyang pagkamalapit sa kanyang pamilya. Ni hindi ko man lang kinonsidera ang mga kaibigan niyang pilyo. Pero ganyan naman tayo, tinatanggap natin kung ano sila. Pilit nating pinapakita o itinatatak ang kanilang kagandahang loob. Makaraan ang ilang buwan, hindi ko na siya nakikita kaya nawala na ang aking nadarama para sa kanya. Nagulat nalang
ako isang hapong papauwi na sana ako nang nakita ko ang kanilang sasakyan at bumaba siya. Napahinto ako, halatang nagulat. Ang lakas ng tibok ng puso ko at hindi ako mapakali. Naglakad nalang ako— bahala na. Nang mag-abot ang aming mga mata, naghihintay lang ako kung sino ang unang bibitaw ng mga salita. Pero wala eh, hindi ko kinaya, tumingin ako sa ibaba at lumakad nalang. Sinong mag-aakala na sa tatlong buwan na hindi ko siya nakikita ay tumibok ulit ang puso kong gala? Siya nga ba talaga? Alamin sa huling talaarawan… Si Doña Bosca ay mahilig sa misteryo at intuwisyon. Siya rin ay nakakaintindi ng mga bagaybagay na kalimitang binibigyang kahulugan ng iba.
Kuha ni Harvey M. Iquio
Dibuho nina Nichole C. Destor, Lyndon Jake C. Cataruja, Dinloven M. Janguin
TOMO XXXVI | ISSYU BLG.13 | AGOSTO 27-31, 2018