Page 1

JJANUSZ RYBAKOWSKI

LIT

NIEZWYKŁY LEK W PSYCHIATRII


LIT

NIEZWYKŁY LEK W PSYCHIATRII


JANUSZ RYBAKOWSKI

LIT

NIEZWYKŁY LEK W PSYCHIATRII


Lit – niezwykły lek w psychiatrii Janusz Rybakowski

Copyright © by Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2019

Wszystkie prawa zastrzeżone.

Żaden z fragmentów książki nie może być publikowany w jakiejkolwiek formie bez wcześniejszej pisemnej zgody wydawcy. Dotyczy to także fotokopii i mikrofilmów oraz rozpowszechniania za pośrednictwem nośników elektronicznych.

Termedia Wydawnictwa Medyczne ul. Kleeberga 2 61-615 Poznań tel./faks +48 61 822 77 81 e-mail: termedia@termedia.pl http://www.termedia.pl

Termedia Wydawnictwa Medyczne Poznań 2019 Wydanie I

ISBN: 978-83-7988-289-2

Wydawca dołożył wszelkich starań, aby cytowane w podręczniku nazwy leków, ich dawki oraz inne informacje były prawidłowe. Wydawca ani autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za konsekwencje wykorzystania informacji zawartych w niniejszej publikacji. Każdy produkt, o którym mowa w książce, powinien być stosowany zgodnie z odpowiednimi informacjami podanymi przez producenta. Ostateczną odpowiedzialność ponosi lekarz prowadzący.


SPIS TREŚCI Rozdział 1 Kraepelinowski podział zaburzeń psychicznych i kazus autora książki

7

Rozdział 2 Początek świata, starożytność, XIX wiek i pierwsza połowa XX wieku

17

Rozdział 3 John Cade i wątek australijski

27

Rozdział 4 Mogens Schou – niekwestionowany lider terapii litem

31

Rozdział 5 Choroby afektywne: jednobiegunowa (depresja okresowa) i dwubiegunowa (maniakalno-depresyjna)

39

Rozdział 6 Leki przeciwdepresyjne, przeciwmaniakalne i normotymiczne. Lit prototypem leku normotymicznego

55

Rozdział 7 Co się dzieje z litem w organizmie człowieka i jak działa na procesy biochemiczne

63

Rozdział 8 Rozpoczynanie stosowania litu w chorobach afektywnych

73

Rozdział 9 Działanie w manii, depresji i potencjalizacja działania leków przeciwdepresyjnych

75

Rozdział 10 Lit – optymalny lek normotymiczny w profilaktyce nawrotów chorób afektywnych

81

Rozdział 11 Wyznaczniki skuteczności profilaktycznej litu. Excellent lithium responders

89


Rozdział 12 Objawy niepożądane stosowania litu i postępowanie w przypadku ich wystąpienia

95

Rozdział 13 Interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne litu z innymi lekami

101

Rozdział 14 Lit a inne leki normotymiczne – walproiniany, karbamazepina, lamotrigina, klozapina, olanzapina, kwetiapina, aripiprazol, risperidon

105

Rozdział 15 Stosowanie litu w ciąży i okresie poporodowym

119

Rozdział 16 Lit jako lek zapobiegający samobójstwom

123

Rozdział 17 Lit jako lek działający przeciwwirusowo i immunomodulacyjnie

131

Rozdział 18 Wpływ litu na funkcje poznawcze i czynniki z tym związane

135

Rozdział 19 Lit jako lek działający neuroprotekcyjnie

139

Rozdział 20 Czy lit może mieć zastosowanie w chorobach neurodegeneracyjnych?

143

Rozdział 21 Inne możliwości użycia litu w psychiatrii i poza psychiatrią

149

Rozdział 22 Podręczniki, czasopisma, konferencje, IGSLI, ConLiGen

153

Rozdział 23 Literatura i sztuka

159

Rozdział 24 Subiektywny bilans „ścieżki litowej” autora książki

169

Rozdział 25 Perspektywy na 70-lecie litu we współczesnej psychiatrii

177

Bibliografia

181


ROZDZIAล

25

Perspektywy na 70-lecie litu we wspรณล‚czesnej psychiatrii 6LHGHPG]LHVLฤ…WODWWHUDSLLOLWHPZHZVSyรกF]HVQHMSV\FKLDWULLZSLVXMHVLฤŠZW\OHฤช ODW ZVSyรกF]HVQHM SV\FKRIDUPDNRORJLL -DNR ฤžURGHN SV\FKRIDUPDNRORJLF]Q\ OLW]DMPXMHPRFQฤ…LZSHZQ\PVHQVLHXQLNDOQฤ…SR]\FMฤŠZOHF]HQLXLSURยฟODNW\FH FKRUyEDIHNW\ZQ\FK3RODWDFKRGXND]DQLDVLฤŠDUW\NXรกX-RKQD&DGHยถDOLWQDGDO X]QDZDQ\ MHVW ]D ZDUWRฤžFLRZ\ OHN SU]HFLZPDQLDNDOQ\ DF]NROZLHN QLH MHVW WRREHFQLHMHJRJรกyZQDWHUDSHXW\F]QDUHNRPHQGDFMD1DWRPLDVWSRODWDFKRG SLHUZV]HMSXEOLNDFMLQDWHPDWG]LDรกDQLDSURยฟODNW\F]QHJRZFKRUREDFKDIHNW\ZQ\FK OLW ZH ZV]\VWNLFK UHNRPHQGDFMDFK X]QDZDQ\ MHVW ]D OHN QRUPRW\PLF]Q\ SLHUZV]HJRZ\ERUXZFHOX]DSRELHJDQLDQDZURWRPPDQLLLGHSUHVMLZFKRURELH DIHNW\ZQHMGZXELHJXQRZHM=GDQLHPDXWRUDNVLฤ…ฤชNLGUXJLPZNROHMQRฤžFLZVND]DQLHPGRVWRVRZDQLDOLWXZSV\FKLDWULLPRฤชHE\รผSRWHQFMDOL]DFMDG]LDรกDQLDOHNyZ SU]HFLZGHSUHV\MQ\FKZGHSUHVMLOHNRRSRUQHM2ERNG]LDรกDQLDQRUPRW\PLF]QHJR OLW PD ZLHOH LQQ\FK NRU]\VWQ\FK ZรกDVQRฤžFL WDNLFK MDN G]LDรกDQLH ]PQLHMV]DMฤ…FH ]DFKRZDQLDVDPREyMF]HHIHNWLPPXQRPRGXODF\MQ\LSU]HFLZZLUXVRZ\DZREOLF]XGRZRGyZ]JURPDG]RQ\FKZRVWDWQLFKGHNDGDFKยฑUyZQLHฤชG]LDรกDQLHQHXURSURWHNF\MQH7DRVWDWQLDZรกDVQRฤžรผOHNXSRZRGXMHSUyE\MHJRVWRVRZDQLDDF]NROZLHNQDGDOGRฤžรผQLHฤžPLDรกHZFKRUREDFKQHXURGHJHQHUDF\MQ\FK 0LPR OLF]Q\FK GRZRGyZ QD VNXWHF]QRฤžรผ L NRU]\VWQH HIHNW\ NOLQLF]QH OLWX MHJRVWRVRZDQLHZWHUDSLLFKRURE\DIHNW\ZQHMGZXELHJXQRZHMMHVWQLHGRVWDWHF]QH-HGQ\P]SRZRGyZPRฤชHE\รผZSURZDG]HQLHLDNW\ZQDSURPRFMDLQQ\FKOHNyZQRUPRW\PLF]Q\FK]DUyZQR,MDNL,,JHQHUDFMLLQQ\PยฑSHUFHSFMDWHJROHNX MDNRฤžURGNDWRNV\F]QHJRFRMHVW]ZLฤ…]DQH]G]LDรกDQLDPLXERF]Q\PLSRMDZLDMฤ…F\PLVLฤŠSRGF]DVMHJRVWRVRZDQLDJรกyZQLHZ]DNUHVLHF]\QQRฤžFLWDUF]\F\LQHUHN RUD]IXQNFMLSR]QDZF]\FK7DNLHSRVWU]HJDQLHOLWXMHVWF]ฤŠVWHZฤžUyGOHNDU]\UyฤชQ\FKVSHFMDOQRฤžFLDOHGRW\F]\UyZQLHฤชQLHNWyU\FKSV\FKLDWUyZ 1LHGRVWDWHF]QH VWRVRZDQLH OLWX ]QDMGXMH RG]ZLHUFLHGOHQLH Z WUHQGDFK GRW\F]ฤ…F\FK SU]HSLV\ZDQLD UHFHSW QD OHNL QRUPRW\PLF]QH Z RVWDWQLFK GHNDGDFK $QDOL]D SU]HSLV\ZDQLD W\FK OHNyZ Z ODWDFK ยฑ X  DPHU\NDฤ”VNLFK 177


Janusz Rybakowski t Lit – niezwykły lek w psychiatrii

SDFMHQWyZ]FKRUREÄ…DIHNW\ZQÄ…GZXELHJXQRZÄ…Z\ND]DáDĪHOLWE\áSU]HSLV\ZDQ\X]QLFKSRGF]DVJG\OHNLSU]HFLZSDGDF]NRZHRG]LDáDQLXQRUPRW\PLF]Q\P X  D OHNL SU]HFLZSV\FKRW\F]QH X  2FHQD SU]HSLV\ZDQLD OHNyZ SU]HFLZSV\FKRW\F]Q\FK L QRUPRW\PLF]Q\FK Z SRGVWDZRZHM RSLHFH ]GURZRWQHM Z:LHONLHM%U\WDQLLXSDFMHQWyZ]FKRUREÄ…DIHNW\ZQÄ…GZXELHJXQRZÄ…ZODWDFK±XMDZQLáDĪHRGVHWHNSDFMHQWyZ]WÄ…FKRUREÄ…XNWyU\FKVWRVRZDQR OHF]HQLHIDUPDNRORJLF]QLHZ\ND]DáQLHPDOGZXNURWQ\Z]URVW±RGZURNX GRZURNX:W\PF]DVLHVWRVRZDQLHOLWXZ]URVáR]GR  SDFMHQWyZ ZDOSURLQLDQyZ RG  GR  NDUEDPD]HSLQ\ RG  GR  ODPRWULJLQ\ RG  GR  D DW\SRZ\FK OHNyZ SU]HFLZSV\FKRW\F]Q\FKRGGR QDMF]ÄŠÄžFLHMVWRVRZDQ\PLE\á\RODQ]DSLQD±LNZHWLDSLQD± $QDOL]DWUHQGyZSU]HSLV\ZDQLDOHNyZSV\FKRWURSRZ\FKZ$XVWUDOLL Z\ND]DáDĪHZURNXWDNLHOHNLQRUPRW\PLF]QHMDNOLWZDOSURLQLDQ\NDUEDPD]HSLQDLODPRWULJLQDVWDQRZLá\GRERZ\FKGDZHNOHNyZSV\FKRWURSRZ\FK:ODWDFK±SU]HSLV\ZDQLHOLWXSR]RVWDZDáRQDVWDá\PSR]LRPLH SRGF]DV JG\ ZDOSURLQLDQ\ L ODPRWULJLQD Z\ND]\ZDá\ ]QDF]Q\ Z]URVW 6WRVRZDQLH OLWX Z GXĪ\P UHJLRQLH :áRFK Z\ND]DáR SURFHQWRZ\ Z]URVW Z ODWDFK ± QDVWÄŠSQLH SURFHQWRZ\ VSDGHN Z ODWDFK ± L SRQRZQ\ Z]URVW R  Z ODWDFK ± %DGDQLH ]PLDQ Z SU]HSLV\ZDQLX OHNyZ QRUPRW\PLF]Q\FK Z FKRURELH DIHNW\ZQHM GZXELHJXQRZHM Z 6]ZHFML Z ODWDFK ±SRND]DáRĪHVWRVRZDQLHOLWX]PQLHMV]\áRVLÄŠZW\PRNUHVLH]GR QDWRPLDVWZ]URVáRZSU]\SDGNXODPRWULJLQ\ ]GR LNZHWLDSLQ\ ]GR =PQLHMV]\áRVLÄŠWHĪVWRVRZDQLHZDOSURLQLDQyZ ]GR  LRODQ]DSLQ\ ]GR . :\ELWQ\ DPHU\NDÄ”VNL VSHFMDOLVWD Z ]DNUHVLH FKRURE\ DIHNW\ZQHM GZXELHJXQRZHM5REHUW3RVWZDUW\NXOHRSXEOLNRZDQ\PZURNXZF]DVRSLÄžPLH Ä1HXURSV\FKRSKDUPDFRORJ\´ XEROHZD ĪH VWRVRZDQLH OLWX Z 6WDQDFK =MHGQRF]RQ\FK MHVW QDZHW EDUG]LHM QLHGRVWDWHF]QH QLĪ Z (XURSLH:VND]XMH SU]\ W\P QDOLF]QH]DOHW\OLWXLWZLHUG]LĪHREDZ\SU]HGREMDZDPLXERF]Q\PLWHJROHNX VÄ…SU]HVDG]RQH5REHUW3RVWMHVWDXWRUHPZLHOX]QDNRPLW\FKEDGDÄ”QDWHPDW FKRURE\ DIHNW\ZQHM GZXELHJXQRZHM ± PLÄŠG]\ LQQ\PL WZyUFÄ… WHRULL NLQGOLQJX ]DNáDGDMÄ…FHMXG]LDáWHJR]MDZLVNDZSDWRJHQH]LHFKRURE\. :XELHJá\PURNXGRNRQDQRDQDOL]\GDQ\FK]DĪ\ZDQLDOLWXZ3ROVFHZODWDFK ± Z\NRU]\VWXMÄ…F GDQH GRVWDUF]RQH SU]H] Intercontinental Marketing 6WDWLVWLFV3RODQGZ\UDĪRQHZZDUWRÄžFL'27 DQJGD\VRIWUHDWPHQW :FHOX RFHQ\ELHĪąFHJRVWRVRZDQLDOLWXZSRUyZQDQLX]OHNDPLQRUPRW\PLF]Q\PL ZDO SURLQLDQ\NDUEDPD]HSLQDODPRWULJLQDRODQ]DSLQDNZHWLDSLQDDULSLSUD]RO SRUyZQ\ZDQR OLF]EÄŠ UHFHSW QD GDQ\ OHN Z\VWDZLRQ\FK GOD RVyE ] UR]SR]QDQLHP FKRURE\DIHNW\ZQHMGZXELHJXQRZHMZGUXJLPSyáURF]XURNX:\ND]DQR ĪHZODWDFK± ODW QDVWÄ…SLáQLH]QDF]Q\Z]URVW R VWRVRZDQLDOLWX QDWRPLDVWZODWDFK± NROHMQHODW Z]URVWWHQZ\QRVLá:GUXJLP SyáURF]XURNXVWRVRZDQLHZDSURLQLDQyZE\áRQLHPDOWU]\NURWQLHZLÄŠNV]H DNZHWLDSLQ\RODQ]DSLQ\LODPRWULJLQ\RNRáRGZXNURWQLHZLÄŠNV]HQLĪOLWX. 178


Rozdział 25. Perspektywy na 70-lecie litu we współczesnej psychiatrii

=H Z]JOÄ&#x160;GX QD WDQLÄ&#x2026; SURGXNFMÄ&#x160; OLW QLH MHVW DNW\ZQLH SURPRZDQ\ SU]H] ĪDGQÄ&#x2026;ZLÄ&#x160;NV]Ä&#x2026;¿UPÄ&#x160;IDUPDFHXW\F]QÄ&#x2026;LSRGW\PZ]JOÄ&#x160;GHPXZDĪDQ\]DOHNVLHURF\ DQJorphan drug 'ODWHJRJáyZQÄ&#x2026;PRĪOLZRÄ&#x17E;FLÄ&#x2026;MHJRSURPRFMLMHVWSRND]DQLH RELHNW\ZQ\FK Z\QLNyZ EDGDÄ&#x201D; ZVND]XMÄ&#x2026;F\FK QD NRU]\Ä&#x17E;FL ]H VWRVRZDQLD OLWX L]DGDZDQLHNáDPXWZLHUG]HQLRPRMHJRWRNV\F]QRÄ&#x17E;FL:W\PFHOXDXWRUNVLÄ&#x2026;ĪNL RSXEOLNRZDáZXELHJá\PURNXQDáDPDFKSUHVWLĪRZHJRF]DVRSLVPDÃ&#x201E;)URQWLHUVLQ 0ROHFXODU 1HXURVFLHQFH´ DUW\NXá ]DW\WXáRZDQ\ Ã&#x201E;&KDOOHQJLQJ WKH QHJDWLYH SHUFHSWLRQRIOLWKLXPDQGRSWLPL]LQJLWVORQJWHUPDGPLQLVWUDWLRQ´ Ã&#x201E;.RQWUDUJXPHQW\ GOD QHJDW\ZQHM SHUFHSFML OLWX L ]DVDG\ RSW\PDOQHJR VWRVRZDQLD GáXJRWHUPLQRZHJR WHJR OHNX´  1LHZÄ&#x2026;WSOLZLH NU]HZLHQLX ZLHG]\ QD WHPDW VWRVRZDQLD OLWX SRVáXĪ\UyZQLHĪQLQLHMV]DNVLÄ&#x2026;ĪND2VWDWQLRQDáDPDFKSRSXODUQHJRF]DVRSLVPD Ã&#x201E;3V\FKLDWULD´XND]DáRVLÄ&#x160;NUyWNLHGRQLHVLHQLHGRW\F]Ä&#x2026;FHOHF]HQLDOLWHPSU]\JRWRZDQHQDSRGVWDZLHRVWDWQLFKZ\W\F]Q\FK,*6/,DXWRUVWZD7RPDV]D6]DIUDÄ&#x201D;VNLHJRLDXWRUDQLQLHMV]HMNVLÄ&#x2026;ĪNL. 3U]\ZRáXMÄ&#x2026;F WHNVW -RKQD &DGH¶D VSU]HG  ODW\ EÄ&#x160;GÄ&#x2026;F\ PRWWHP SLHUZV]HJR UR]G]LDáXQLQLHMV]HMNVLÄ&#x2026;ĪNLQDOHĪ\VWZLHUG]LüĪHREHFQLHG]LDáDQLHWHUDSHXW\F]QH OLWXZFKRUREDFKDIHNW\ZQ\FKWUDNWXMHP\MDNRRF]\ZLVWRÄ&#x17E;üLVSHNWDNXODUQ\HIHNW SV\FKRWURSRZ\QDMOĪHMV]HJR]PHWDOLQLHSRZRGXMHMXĪZÄ&#x2026;WSOLZRÄ&#x17E;FL1DWRPLDVW ZÄ&#x17E;ZLHWOHEDGDÄ&#x201D;SU]HSURZDG]RQ\FK]ZáDV]F]DZRVWDWQLHMGHNDG]LHLQWHUHVXMÄ&#x2026;FH RND]Dá\VLÄ&#x160;RGQLHVLHQLDGRGUXJLHMF]Ä&#x160;Ä&#x17E;FLWHNVWXZNWyU\P&DGHVSHNXOXMHQDWHPDWPRĪOLZRÄ&#x17E;FLUROLQLHGRERUXOLWXZRUJDQL]PLHZHWLRORJLLFKRURE\SV\FKLF]QHM 3RWZLHUG]HQLHPVSHNXODFML&DGH¶D]GDMÄ&#x2026;VLÄ&#x160;Z\QLNLEDGDÄ&#x201D;Z\NRQDQ\FKZRVWDWQLP RNUHVLH ZVND]XMÄ&#x2026;FH QD PRĪOLZÄ&#x2026; UROÄ&#x160; Ä&#x17E;ODGRZ\FK LORÄ&#x17E;FL SLHUZLDVWND GOD ]DFKRZDQLD]GURZLDSV\FKLF]QHJRZW\PZ\SDGNXUR]XPLDQHJRMDNRQLHZ\VWÄ&#x160;SRZDQLH]DFKRZDÄ&#x201D;VDPREyMF]\FKRUD]RWÄ&#x160;SLHQLD)HQRPHQ]ZLÄ&#x2026;]NXPLÄ&#x160;G]\QLĪV]Ä&#x2026; ]DZDUWRÄ&#x17E;FLÄ&#x2026;OLWXZZRG]LHSLWQHMD]DFKRZDQLDPLVDPREyMF]\PL]RVWDáZ\ND]DQ\ Z ZLHOX SUDFDFK SU]HSURZDG]RQ\FK Z NLONX NUDMDFK : GZyFK EDGDQLDFKVWZLHUG]RQRQDWRPLDVW]DOHĪQRÄ&#x17E;üPLÄ&#x160;G]\QLVNLPVWÄ&#x160;ĪHQLHPOLWXZZRG]LH SLWQHMDWHQGHQFMÄ&#x2026;GRZ\VWÄ&#x160;SRZDQLDRWÄ&#x160;SLHQLD'RW\FKRVWDWQLFKGRQLHVLHÄ&#x201D; QDOHĪ\ MHV]F]H GRáÄ&#x2026;F]\ü SUDFÄ&#x160; VWZLHUG]DMÄ&#x2026;FÄ&#x2026; WHUDSHXW\F]QH G]LDáDQLH PLNURGDZHNOLWXZFKRURELH$O]KHLPHUD&]\WRZ\VWDUF]\DE\OLWX]QDü]DQLH]EÄ&#x160;GQ\ SLHUZLDVWHNÄ&#x17E;ODGRZ\MDNSRVWXOXMHZVZRLPDUW\NXOHMDSRÄ&#x201D;VNLSV\FKLDWUD7DNHVKL 7HUDR" 2EZRáDQLHOLWXQLH]EÄ&#x160;GQ\PSLHUZLDVWNLHPÄ&#x17E;ODGRZ\PQLHXFKURQQLHZ\ZRáXMH WHPDW MHJR VXSOHPHQWDFML F]\OL GRVWDUF]DQLD GR RUJDQL]PX Z RGSRZLHGQLFK LORÄ&#x17E;FLDFK3LÄ&#x160;üODWWHPXZU]HÄ&#x17E;QLDURNXQDáDPDFKÃ&#x201E;1HZ<RUN7LPHVD´ XND]DáVLÄ&#x160;DUW\NXá$QQ\)HOVSRGLQWU\JXMÄ&#x2026;F\PW\WXáHPÃ&#x201E;6KRXOGZHDOOWDNHDELW RI OLWKLXP"´$XWRUND ZLHG]LDáD ZWHG\ R ]ZLÄ&#x2026;]NX QLVNLFK VWÄ&#x160;ĪHÄ&#x201D;OLWX Z ZRG]LH SLWQHM ] ]DFKRZDQLDPL VDPREyMF]\PL VDPREyMVWZD VWDQRZLÄ&#x2026; G]LHVLÄ&#x2026;WÄ&#x2026; Z NROHMQRÄ&#x17E;FL SU]\F]\QÄ&#x160; Ä&#x17E;PLHUWHOQRÄ&#x17E;FL Z 6WDQDFK =MHGQRF]RQ\FK  RUD] R VXJHVWLDFK UHODFMLPLÄ&#x160;G]\GH¿F\WHPOLWXD]DEXU]HQLDPL]DFKRZDQLDL]ZLÄ&#x160;NV]RQÄ&#x2026;XPLHUDO QRÄ&#x17E;FLÄ&#x2026; 3LHUZV]H GRQLHVLHQLH GRW\F]Ä&#x2026;FH ]ZLÄ&#x2026;]NX PLÄ&#x160;G]\ QLVNLPL VWÄ&#x160;ĪHQLDPL OLWX D RWÄ&#x160;SLHQLHP SRMDZLáR VLÄ&#x160; GRSLHUR  ODWD SyĨQLHM -HGQDN VDPR G]LDáDQLH 179


Janusz Rybakowski t Lit โ€“ niezwykล‚y lek w psychiatrii

SU]HFLZVDPREyMF]H ฤžODGRZ\FK VWฤŠฤชHฤ” OLWX PRฤชH X]DVDGQLDรผ Z]ERJDFDQLH SRฤช\ZLHQLD Z OLW L WUDNWRZDQLH WHJR SLHUZLDVWND MDNR PLNURVNรกDGQLND SRฤช\ZLHQLD DQJ micronutrient  F]HJR ]ZROHQQLNDPL Vฤ… UyZQLHฤช SROVF\ EDGDF]H ] =DNรกDGX0HG\F\Q\ฤURGRZLVNRZHM8QLZHUV\WHWX0HG\F]QHJRZ3R]QDQLX1DOHฤช\ SU]\RND]MLGRGDรผฤชHZZLHOXNUDMDFKMDNRVXSOHPHQWGLHW\VWRVRZDQ\MHVWRURWDQOLWXSR]\VNLZDQ\JรกyZQLHSRSU]H]]DNXSLQWHUQHWRZ\1LHPDMHGQDNEDGDฤ” ZVND]XMฤ…F\FK QD HZHQWXDOQH NRU]\ฤžFL Z\QLNDMฤ…FH ] WDNLHJR SRVWฤŠSRZDQLD SRMDZLDMฤ… VLฤŠ QDWRPLDVW GRQLHVLHQLD R PRฤชOLZRฤžFL Z\VWฤ…SLHQLD REMDZyZ WRNV\F]Q\FK. 7DNZLฤŠFSRODWDFKRGZSURZDG]HQLDGRZVSyรกF]HVQHMSV\FKLDWULLOLWSR]RVWDMH]DUyZQRXQLNDOQ\PPHG\NDPHQWHPMDNLRELHNWHPIDVF\QDFMLEDGDZF]HM 1LH]Z\NรกRฤžรผOLWXMDNRฤžURGNDWHUDSHXW\F]QHJRSROHJDQDMHJR]QDNRPLWHMVNXWHF]QRฤžFLWHUDSHXW\F]QHMLSURยฟODNW\F]QHMZFKRUREDFKDIHNW\ZQ\FK]ZรกDV]F]DXSDFMHQWyZ]ZDQ\FKexcellent lithium responders.6SRฤžUyGOHNyZQRUPRW\PLF]Q\FK OLWZ\ND]XMHQDMZLฤŠNV]HG]LDรกDQLHSU]HFLZVDPREyMF]HSU]HFLZZLUXVRZHLQHXURSURWHNF\MQH%DGDQLDNOLQLF]QHLHNVSHU\PHQWDOQHPHFKDQL]PyZG]LDรกDQLDOLWX SU]\EOLฤชDMฤ…QDVGROHSV]HJRSR]QDQLDSDWRPHFKDQL]PyZ]DEXU]Hฤ”SV\FKLF]Q\FK MDNUyZQLHฤชZLHOXLQQ\FKFKRUyE,VWQLHMฤ…UyZQLHฤชSU]HVรกDQNLDE\OLW]DOLF]\รผGR PLNURHOHPHQWyZQLH]EฤŠGQ\FKGOD]GURZLDSV\FKLF]QHJR 1DOHฤช\PLHรผQDG]LHMฤŠฤชHQLQLHMV]DNVLฤ…ฤชNDSU]\F]\QLVLฤŠGRSRSUDZ\ZLHG]\ QD WHPDW OLWX X SV\FKLDWUyZ Z 3ROVFH G]LฤŠNL F]HPX FRUD] ZLฤŠNV]D JUXSD RVyE ] FKRUREDPL DIHNW\ZQ\PL EฤŠG]LH PRJรกD VWDรผ VLฤŠ EHQHยฟFMHQWDPL G]LDรกDQLD WHJR QLH]Z\NรกHJRSLHUZLDVWND

180


Najnowsza monografia profesora Janusza Rybakowskiego pt. Lit. Niezwykły lek w psychiatrii przedstawia różne oblicza tego pierwiastka, który ma zdumiewające własności psychotropowe. Autor porządkuje wiedzę na temat chorób afektywnych i ich leczenia oraz odnosi się do historii i współczesności stosowania litu w tych chorobach. Omawia skuteczność litu w leczeniu i profilaktyce nawrotów chorób afektywnych, objawy niepożądane i postępowanie w przypadku ich wystąpienia, interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne oraz biochemiczne mechanizmy działania litu. W kolejnych rozdziałach przedstawia zagadnienia dotyczące stosowania litu w ciąży i okresie poporodowym, zapobiegania samobójstwom, a także działania przeciwwirusowego i immunomodulacyjnego oraz neuroprotekcyjnego i „przeciwotępiennego”. Dzieło powstało z perspektywy doświadczenia klinicznego i badawczego Autora obejmującego niemal pół wieku. Dla psychiatrów książka stanowi praktyczny przewodnik leczenia litem. Może przyczynić się do tego, że większa liczba pacjentów z chorobami afektywnymi stanie się beneficjentami terapeutycznego stosowania tego niezwykłego pierwiastka.

Janusz Rybakowski Urodzony w Krotoszynie, w Wielkopolsce (1946). Absolwent studiów lekarskich na Akademii Medycznej w Poznaniu (1969). Stypendysta fundacji Fogarty w Katedrze Psychiatrii Uniwersytetu Pensylwanii w Filadelfii (1976–1977). Kierownik Katedry i Kliniki Psychiatrii Akademii Medycznej w Bydgoszczy (1985–1995). Kierownik Kliniki Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu (1994–2016). Prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (1998–2001). Członek licznych międzynarodowych towarzystw naukowych oraz komitetów redakcyjnych czasopism krajowych i zagranicznych. Przewodniczący rady programowej Psychiatrii Polskiej, redaktor naczelny pism Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii oraz Neuropsychiatria i Neuropsychologia. Autor i współautor ponad 700 publikacji naukowych, z których wiele zamieszczono w najbardziej renomowanych czasopismach, a ich indeks Hirscha wynosi 50. Szczególnym obiektem jego zainteresowania lekarskiego i badawczego jest choroba afektywna dwubiegunowa (maniakalno-depresyjna), jej patogeneza i leczenie, szczególnie w kontekście zastosowania jonów litu. Wchodzi w skład komitetów redakcyjnych najważniejszych międzynarodowych czasopism poświęconych chorobie afektywnej dwubiegunowej, takich jak Bipolar Disorders oraz International Journal of Bipolar Disorders. Otrzymał liczne prestiżowe nagrody naukowe: w 2012 r. – Lifetime Achievement Award od European Bipolar Forum, w 2015 r. – Lifetime Achievement Award in Biological Psychiatry od World Federation of the Societies of Biological Psychiatry, a w 2018 r. – Mogens Schou Research Award od International Society of Bipolar Disorder.

ISBN: 978-83-7988-289-2

WWW.TERMEDIA.PL

Profile for Termedia sp. z o.o.

Lit. Niezwykły lek w psychiatrii [fragment]  

Janusz Rybakowski

Lit. Niezwykły lek w psychiatrii [fragment]  

Janusz Rybakowski

Profile for termedia