{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade.

Page 1

FARMAKOTERAPIA

CHORÓB SERCA W PODSTAWOWEJ OPIECE ZDROWOTNEJ pod redakcją Rafała Dąbrowskiego i Hanny Szwed


Farmakoterapia chorób serca w podstawowej opiece zdrowotnej SRGUHGDNFMÇSURIGUKDEQPHG5DIDĄD'ÇEURZVNLHJR i SURIGUKDEQPHG+DQQ\6]ZHG %QR[TKIJViD[6GTOGFKC9[FCYPKEVYC/GF[E\PG2Q\PCɛ 9U\[UVMKGRTCYC\CUVT\GʑQPG ʐCFGP\ HTCIOGPVȕYMUKȤʑMKPKGOQʑGD[ȦRWDNKMQYCP[Y LCMKGLMQNYKGMHQTOKGDG\YE\GɮPKGLU\GLRKUGOPGL\IQF[Y[FCYE[&QV[E\[VQTȕYPKGʑHQVQMQRKKK OKMTQƒNOȕYQTC\PCIT[YCPKC a VCMʑGTQ\RQYU\GEJPKCPKC\CRQɮTGFPKEVYGOPQɮPKMȕYGNGMVTQPKE\P[EJ

-QPEGRELCQMCFMKRTQHFTJCDPOGF4CHC&ȤDTQYUMK

Termedia Wydawnictwa Medyczne WN-NGGDGTIC 2Q\PCɛ VGNHCMU  GOCKNVGTOGFKC"VGTOGFKCRN JVVRYYYVGTOGFKCRN

Termedia Wydawnictwa Medyczne 2Q\PCɛ Wydanie I

+5$0

9[FCYECFQQʑ[YU\GNMKEJUVCTCɛCD[E[VQYCPGY RQFTȶE\PKMWPC\Y[NGMȕYKEJFCYMKQTC\KPPGKPHQTOCELGD[[RTCYKFQYG9[FCYECCPKCWVQT\[PKGRQPQU\ȤQFRQYKGF\KCNPQɮEK\CMQPUGMYGPELGY[MQT\[UVCPKC informacji zawartych w PKPKGLU\GLRWDNKMCELK-CʑF[RTQFWMVQ którym mowa w MUKȤʑEGRQYKPKGPD[ȦUVQsowany zgodnie z QFRQYKGFPKOKKPHQTOCELCOKRQFCP[OKRT\G\RTQFWEGPVC1UVCVGE\PȤQFRQYKGF\KCNPQɮȦ RQPQUKNGMCT\RTQYCF\ȤE[

-#4&


ÑƂǵǫǑǂřȈǿǐǮǑȡ ƂżřƵǿǐǮȱȧdžřȈƵǐȡƣٟ SURIGUKDEQPHG5DIDă'ÆEURZVNL ++-NKPKMC%JQTQD[9KGɛEQYGL+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie

SURIGUKDEQPHG+DQQD6]ZHG ++-NKPKMC%JQTQD[9KGɛEQYGL+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie

ȈǿǐǮȱȧǮǐȱżȱƣřǂǑȡٟ GUQPHG0DUFLQ%DU\OVNL -NKPKMC%JQTȕD9GYPȶVT\P[EJK 4GJCDKNKVCELK-CTFKQNQIKE\PGL Uniwersytet Medyczny w ŒQF\K 7PKYGTU[VGEMK5\RKVCN-NKPKE\P[KO9QLUMQYGL#MCFGOKK /GF[E\PGLŤ%GPVTCNP[5\RKVCN9GVGTCPȕY

SURIGUKDEQPHG0LFKDă&LXU]\ąVNL -NKPKMC%JQTȕD9GYPȶVT\P[EJK -CTFKQNQIKK Warszawski Uniwersytet Medyczny

SURIGUKDEQPHG'DQXWD&]DUQHFND +PUV[VWV-CTFKQNQIKKCollegium Medicum, 7PKYGTU[VGV,CIKGNNQɛUMKY Krakowie

SURIGUKDEQPHG5DIDă'ÆEURZVNL ++-NKPKMC%JQTQD[9KGɛEQYGL+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie


GUKDEQPHG3LRWU'REURZROVNL 5COQF\KGNPC2QTCFPKC.KRKFQYC-NKPKMC0CFEKɮPKGPKC6ȶVPKE\GIQ +PUV[VWV-CTFKQNQIKKY Warszawie

SURIGUKDEQPHG-DURVăDZ'URĽGĽ -NKPKMC-CTFKQNQIKK-CVGFTC-CTFKQNQIKK -CTFKQEJKTWTIKKK %JQTȕD0CE\[ɛ %GPVTCNP[5\RKVCN-NKPKE\P[7PKYGTU[VGV/GF[E\P[Y ŒQF\K

SURIGUKDEQPHG3LRWU-DQNRZVNL +PUV[VWV-CTFKQNQIKKCollegium Medicum, 7PKYGTU[VGV,CIKGNNQɛUMKY Krakowie

SURIGUKDEQPHG$QGU]HM-DQXV]HZLF] -NKPKMC0CFEKɮPKGPKC6ȶVPKE\GIQ+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie

GUQPHG.U]\V]WRI-DZRUVNL ++-NKPKMC%JQTQD[9KGɛEQYGL+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie

GUKDEQPHG0DUHN.DEDWSURI,QVW\WXWX.DUGLRORJLL -NKPKMC0CFEKɮPKGPKC6ȶVPKE\GIQ+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie

GUKDEQPHG3U]HP\VăDZ/HV]HNSURI,QVW\WXWX.DUGLRORJLL -NKPKMC0KGY[FQNPQɮEK5GTECK 6TCPURNCPVQNQIKK+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie

GUQPHG3DZHă/LWZLąVNL -NKPKMC-CTFKQEJKTWTIKKK 6TCPURNCPVQNQIKK+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie


OHNPHG,ZRQD1LHGĻZLHFND -NKPKMC-CTFKQNQIKK-CVGFTC-CTFKQNQIKK -CTFKQEJKTWTIKKK %JQTȕD0CE\[ɛ %GPVTCNP[5\RKVCN-NKPKE\P[7PKYGTU[VGV/GF[E\P[Y ŒQF\K

OHNPHG:RMFLHFK3OXWD -NKPKMC-CTFKQNQIKK-CVGFTC-CTFKQNQIKK -CTFKQEJKTWTIKKK %JQTȕD0CE\[ɛ %GPVTCNP[5\RKVCN-NKPKE\P[7PKYGTU[VGV/GF[E\P[Y ŒQF\K

GUKDEQPHG$OHNVDQGHU3UHMELV]SURI,QVW\WXWX.DUGLRORJLL -NKPKMC0CFEKɮPKGPKC6ȶVPKE\GIQ+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie

SURIGUKDEQPHG3LRWU3UXV]F]\N -NKPKMC%JQTȕD9GYPȶVT\P[EJK -CTFKQNQIKK Warszawski Uniwersytet Medyczny

OHNPHG0LFKDă6WHJLHQWD -NKPKMC-CTFKQNQIKK-CVGFTC-CTFKQNQIKK -CTFKQEJKTWTIKKK %JQTȕD0CE\[ɛ %GPVTCNP[5\RKVCN-NKPKE\P[7PKYGTU[VGV/GF[E\P[Y ŒQF\K

GUQPHG3DZHă6\VND ++-NKPKMC%JQTQD[9KGɛEQYGL+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie

SURIGUKDEQPHG+DQQD6]ZHG ++-NKPKMC%JQTQD[9KGɛEQYGL+PUV[VWV-CTFKQNQIKK KO5VGHCPC-CTF[PCC9[U\[ɛUMKGIQY Warszawie


—ǫƣǵǿǮƂǶŶƣ 11



/HF]HQLH]DEXU]HąOLSLGRZ\FK



/CTEKP$CT[NUMK

/HF]HQLHQDGFLĜQLHQLDWÚWQLF]HJR

61

#PFT\GL,CPWU\GYKE\/CTGM-CDCV2KQVT&QDTQYQNUMK #NGMUCPFGT2TGLDKU\

3U]HZOHNăH]HVSRă\ZLHąFRZH6WDELOQDFKRUREDZLHąFRZD



4CHC&ȤDTQYUMK*CPPC5\YGF

3U]HE\W\]DZDăVHUFD˳OHF]HQLHNRQWUROD



4CHC&ȤDTQYUMK*CPPC5\YGF

&KRU\] QLHZ\GROQRĜFLÆVHUFD˳ ]DVDG\SRVWÚSRZDQLDL OHF]HQLH

115

/KEJC5VGIKGPVC+YQPC0KGFʏYKGEMC9QLEKGEJ2NWVC ,CTQUCY&TQʑFʑ

&KRU\SRSU]HE\WHM]DNU]HSLF\Ľ\OQHML ]DWRU]HSăXFQ\P˳ GDOV]HOHF]HQLHL NRQWUROD /KEJC%KWT\[ɛUMK2KQVT2TWU\E\[M




52='=,$ă

3 ]ƂŶȱƂdžƣƂdžřżŶƣǶdžƣƂdžƣř ǿƒǿdžƣŶȱƂƖǐ džżǮȱƂƲWřdžȈǵȱƂȡƣŶȱ٠fřǮƂƵYřŵřǿ٠ ƣǐǿǮ$ǐŵǮǐȡǐƺǵƵƣ٠ƺƂƵǵřdžżƂǮǮƂƲŵƣǵȱ ‫ת‬٥‫ר‬٥ǐȱǫǐŶȱȧdžřdžƣƂƺƂŶȱƂdžƣřƞƣǫǐǿƂdžǵȧƲdžƂƖǐ #WVQT\[Y[V[E\P[EJ'WTQRGLUMKGIQ6QYCT\[UVYC0CFEKɮPKGPKC6ȶVPKE\GIQ

CPI(XURSHDQ6RFLHW\RI+\SHUWHQVLRQŤ'5* K 'WTQRGLUMKGIQ6QYCT\[UVYC -CTFKQNQIKE\PGIQ CPI(XURSHDQ6RFLHW\RI&DUGLRORJ\ Ť'5%  \ǡ ǡ TQMW W\CNGʑPKCLȤFGE[\LȶQǡTQ\RQE\ȶEKWNGE\GPKCJKRQVGPU[LPGIQQFǡYCTVQɮEKEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQKǡUVQRPKCECMQYKVGIQT[\[MCUGTEQYQPCE\[PKQYGIQ  7ǡEJQT[EJ\ǡPCFEKɮPKGPKGOVȶVPKE\[ONWDUVQRPKC UMWTE\QYGEKɮPKGPKGƏǡOO*INWDTQ\MWTE\QYGEKɮPKGPKGƏǡOO*I PKG\CNGʑPKGQFǡRQ\KQOWT[\[MCUGTEQYQPCE\[PKQYGIQ\CNGECUKȶLGFPQE\GUPG TQ\RQE\ȶEKGHCTOCMQVGTCRKKKǡ\OKCPȶUV[NWʑ[EKC  7ǡ EJQT[EJ \ǡ PCFEKɮPKGPKGO VȶVPKE\[O ǡ UVQRPKC LGɮNK T[\[MQ UGTEQYQPCE\[PKQYGLGUVFWʑGNWDYURȕKUVPKGLȤY[YQCPGPCFEKɮPKGPKGOVȶVPKE\[ORQYKMCPKCPCT\ȤFQYG CPIK\SHUWHQVLRQPHGLDWHGRUJDQGDPDJHǡŤ */1& \CNGECUKȶTQ\RQE\ȶEKGHCTOCMQVGTCRKKKǡLGFPQE\GUPGTQ\RQE\ȶEKG YRTQYCF\CPKC\OKCPUV[NWʑ[EKC

61


Farmakoterapia chorób serca w podstawowej opiece zdrowotnej

 7ǡ EJQT[EJ \ǡ PCFEKɮPKGPKGO VȶVPKE\[O  UVQRPKC LGɮNK T[\[MQ UGTEQYQ PCE\[PKQYGLGUVOCGNWDWOKCTMQYCPGK PKGUVYKGTF\QPQ*/1&\CNGEC UKȶYRTQYCF\GPKG\OKCPUV[NWʑ[EKCRT\G\QFRQYKGFPKE\CU ŤOKGUKȶE[  C Yǡ RT\[RCFMW KEJ PKGUMWVGE\PQɮEK \CNGEC UKȶ TQ\RQE\ȶEKG NGE\GPKC HCTOCMQNQIKE\PGIQ  U osób z Y[UQMKORTCYKFQY[OEKɮPKGPKGOVȶVPKE\[O\CNGECUKȶYRTQYCF\GPKG\OKCPUV[NWʑ[EKCK OQʑPCTQ\YCʑ[ȦNGE\GPKGJKRQVGPU[LPGW osób z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym z WYCIKPCQDGEPQɮȦEJQTQD[ UGTEQYQPCE\[PKQYGL %J50 C w U\E\GIȕNPQɮEKEJQTQD[YKGɛEQYGL  U chorych w YKGMWRQFGU\[O VCMʑG TQMWʑ[EKC \ PCFEKɮPKGPKGO VȶVPKE\[OY FQDT[OUVCPKGQIȕNP[O\CNGECUKȶYRTQYCF\CPKG\CUCFOQF[ƒMCELKUV[NWʑ[EKCK TQ\RQE\ȶEKGNGE\GPKCJKRQVGPU[LPGIQIF[UMWTE\QYG EKɮPKGPKGVȶVPKE\GƏOO*I  4Q\RQE\ȶEKGNGE\GPKCJKRQVGPU[LPGIQK YRTQYCF\GPKG\CUCFOQF[ƒMCELKUV[NWʑ[EKCLGUVVCMʑG\CNGECPGW osób w YKGMWŤNCVIF[UMWTE\QYGEKɮPKGPKGVȶVPKE\GOKGɮEKUKȶY \CMTGUKGPCFEKɮPKGPKCUVQRPKC

ŤOO*I \CMCFCLȤEʑGNGE\GPKGLGUVFQDT\GVQNGTQYCPG  /QʑPCVCMʑGTQ\YCʑ[ȦNGE\GPKGJKRQVGPU[LPGW chorych w YKGMWRQFGU\[O\ \GURQGOMTWEJQɮEKRQFYCTWPMKGOLGIQFQDTGLVQNGTCPELK <CUCF[TQ\RQE\[PCPKCNGE\GPKCPCFEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQYGFWIY[V[E\P[EJ'5%'5*RT\GFUVCYKQPQPCT[EKPKG

‫ת‬٥‫ש‬٥ÁřǮǿǐǶŶƣżǐŶƂƺǐȡƂŶƣǶdžƣƂdžƣřǿƒǿdžƣŶȱƂƖǐ 0CLPQYU\GY[V[E\PG'5%'5*\ TQMWYUMC\C[ʑGIȕYP[EGNNGE\GPKCJKRQVGPU[LPGIQVQQDPKʑGPKGEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQOO*I W wszystkich chorych i LGʑGNKNGE\GPKGLGUVFQDT\GVQNGTQYCPGPCNGʑ[QDPKʑCȦEKɮPKGPKGVȶVPKE\GFQYCTVQɮEKOO*IK PKʑU\[EJW YKȶMU\QɮEK EJQT[EJ 0CNGʑ[ RQFMTGɮNKȦ ʑG \CNGEQPQ VCMʑG D[ PKG QDPKʑCȦ EKɮPKGPKC VȶVPKE\GIQFQYCTVQɮEKPKʑU\[EJPKʑOO*I9CTVQɮEKFQEGNQYG EKɮPKGPKC VȶVPKE\GIQ W\CNGʑPKQPQ QF YKGMW K EJQTȕD YURȕKUVPKGLȤE[EJ

T[E 

62


/HF]HQLHQDGFLĝQLHQLDWÛWQLF]HJR

VWRSLHĆ17

VWRSLHĆ17

ŤŤ

wysokie RTCYKFQYG

OQF[ƒMCELCUV[NW ʑ[EKC

TQ\YCʑ[ȦNGE\GPKGW chorych bardzo wysokiego ryzyka z ChSN, \YCU\E\C\ ChW

ŤŤ

UVQRPKC

OQF[ƒMCELCUV[NW ʑ[EKC

Y[UQMKGDCTF\QY[UQMKGT[\[MQ */1&2%J0ŤPCV[EJOKCUVRQ\Q UVCNKRQWR[YKGŤOKGUKȶE[

ŤŤ

UVQRPKC

OQF[ƒMCELCUV[NW ʑ[EKC

PCV[EJOKCUV44EGNWOKGUKȤEG

ƏƏ

UVQRPKC

OQF[ƒMCELCUV[NW ʑ[EKC

PCV[EJOKCUV44EGNWOKGUKȤEG

55̳FLĝQLHQLHWÛWQLF]H17̳QDGFLĝQLHQLHWÛWQLF]H&K61̳FKRUREDXNĄDGXVHUFRZRQDF]\QLRZHJR&K:̳FKRUREDZLHĆFRZD +02' DQJK\SHUWHQVLRQPHGLDWHGRUJDQGDPDJH ̳XV]NRG]HQLDQDU]ÇGRZH]ZLÇ]DQH] QDGFLĝQLHQLHPWÛWQLF]\P3&K1̳ SU]HZOHNĄDFKRUREDQHUHN

ȧŶƣdžř‫ת‬٥‫ר‬٥4Q\RQE\[PCPKGNGE\GPKCJKRQVGPU[LPGIQŤOQF[ƒMCELCUV[NWʑ[EKCK NGE\GPKGHCTOCMQ NQIKE\PGY \CNGʑPQɮEKQFY[LɮEKQY[EJYCTVQɮEKEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQ \OQF[ƒMQYCPGPCRQF UVCYKGY[V[E\P[EJ'5%'5*

Wiek chorych [lata] PCFEKɮPKGPKGVȶVPKE\G RT\GD[V[WFCT EWMT\[EC EJQTQDCYKGɛEQYC RT\GYNGMCEJQTQDCPGTGM

18–65

K OPKGLCNGPKG Ť

65–80

> 80

Ť Ť

'ODZV]\VWNLFKFHOµZWHUDSHXW\F]Q\FK̳ZDUXQHNGREUDWROHUDQFMD

ȧŶƣdžř ‫ת‬٥‫ש‬٥ 9CTVQɮEK FQEGNQYG EKɮPKGPKC VȶVPKE\GIQ =OO *I? YGFWI Y[V[E\P[EJ '5%'5* z TQMW \OQF[ƒMQYCPG

'MURGTEK TQF\KOK Y Y[V[E\P[EJ 2QNUMKGIQ 6QYCT\[UVYC 0CFEKɮPKGPKC 6ȶVPKE\GIQ 2606 \ TQMWRQFȤʑ[NK\CY[V[E\P[OKGWTQRGLUMKOKYRTQ YCF\CLȤELGFPCMRGYPGOQF[ƒMCELGMVȕTGW\CNGʑPKCLȤKPVGPU[YPQɮȦVGTC RKKQFYKGMWRCELGPVC  U QUȕDRQPKʑGLTQMWʑ[EKCQDPKʑCPKGEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQRQF\KGNQPQ PCFYCGVCR[ • w EKȤIW  OKGUKȶE[ RQYKPPQ QPQ \QUVCȦ QDPKʑQPG FQ YCTVQɮEK ǡOO*I • RQRQFLȶEKWFGE[\LKQ W\[UMCPKWPKʑU\GIQEGNWVGTCRGWV[E\PGIQ YCT VQɮEK EKɮPKGPKC VȶVPKE\GIQ RQPKʑGL  OO *I  ť U\[DMKG LGIQ QUKȤIPKȶEKG YCTWPMKGO W\[UMCPKC PKʑU\GIQ EGNW VGTCRGWV[E\PGIQ

63

3

RR [mm Hg]


Farmakoterapia chorób serca w podstawowej opiece zdrowotnej

LGUVFQDTCVQNGTCPELCNGE\GPKCPKG\CNGECUKȶQDPKʑCPKCEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQOO*I  U chorych w YKGMWŤNCVFQEGNQYGYCTVQɮEKEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQ QMTGɮNQPQLCMQOO*I9UMC\CPQD[Y VGLITWRKGYKGMQYGL PKGQDPKʑCȦEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQOO*I  9CTVQɮEK EKɮPKGPKC VȶVPKE\GIQ FNC QUȕD Y YKGMW DCTF\Q RQFGU\[O

ǡNCV OO*ICNGPKGPKʑGLPKʑOO*I  &NCEJQT[EJ\ K\QNQYCP[OPCFEKɮPKGPKGOUMWTE\QY[OFQEGNQYGYCTVQɮEK UMWTE\QYGIQ EKɮPKGPKC VȶVPKE\GIQ RT\[LȶVQ VCMKG LCM QOȕYKQPG RQY[ʑGL YCTVQɮEK FQEGNQYG UMWTE\QYGIQ EKɮPKGPKC VȶVPKE\GIQ Y poU\E\GIȕNP[EJITWRCEJYKGMQY[EJ<CNGEQPQVCMʑGD[PKGQDPKʑCȦTQ\MWTE\QYGIQEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQǡOO*I

‫ת‬٥‫ת‬٥]ƂŶȱƂdžƣƂdžƣƂƕřǮǃřƵǐƺǐƖƣŶȱdžƂ .GE\GPKG PKGHCTOCMQNQIKE\PG RQNGIC PCǡ \OKCPKG PKGMVȕT[EJ PCY[MȕY i RT\[\Y[E\CLGɛ EJQTGIQ \ǡ PCFEKɮPKGPKGO VȶVPKE\[O Yǡ \YKȤ\MW \ǡ E\[O QMTGɮNCUKȶLGOKCPGOOQF[ƒMCELKUV[NWʑ[EKC/CQPQQDGEPKGWITWPVQYCPGOKGLUEGYǡVGTCRKKPCFEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQ <CNGEGPKCOQF[ƒMCELKUV[NWʑ[EKCYGFWI'5%'5*QDGLOWLȤ • QITCPKE\GPKGURQʑ[EKCUQNKǡIF\KGɛ • QITCPKE\GPKGURQʑ[EKCCNMQJQNWFTKPMȕYW OȶʑE\[\PK FTKPMȕY W MQDKGV ǡFTKPMVQQMQQONYKPCNWDONRKYC PCV[F\KGɛ • WPKMCPKGWRKLCPKCUKȶ • \YKȶMU\GPKGURQʑ[EKCYCT\[YɮYKGʑ[EJQYQEȕYT[DQT\GEJȕYK nienaU[EQP[EJMYCUȕYVWU\E\QY[EJ QNGL\ QNKYGM OCGURQʑ[EKGE\GTYQPGIQOKȶUCK URQʑ[YCPKGPKUMQVWU\E\QY[EJRTQFWMVȕYONGE\P[EJ • W\[UMCPKG ŭ\FTQYGIQŬ YUMCʏPKMC OCU[ EKCC CPI ERG\ PDVV LQGH[ – $/+ ŤMIO i QDYQFWVCNKKEOW OȶʑE\[\PK EOW kobiet, • TGIWNCTP[Y[UKGMCGTQDQY[ EQPCLOPKGLOKPWVY[UKMWF[PCOKE\PGgo o WOKCTMQYCPGLCMV[YPQɮEKŤFPKY V[IQFPKW  • \CRT\GUVCPKGRCNGPKC

64


/HF]HQLHQDGFLĝQLHQLDWÛWQLF]HJR

3

‫ת‬٥‫׫‬٥]ƂŶȱƂdžƣƂƕřǮǃřƵǐƺǐƖƣŶȱdžƂ <IQFPKG\ǡ\CNGEGPKCOK'5%'5*\ TQMWK PTNT z TQMWFQǡRQFUVCYQY[EJITWRNGMȕYUVQUQYCP[EJYǡVGTCRKKPCFEKɮPKGPKCVȶVPKE\GIQPCNGʑȤFKWTGV[MKVKC\[FQYGNWDVKC\[FQRQFQDPGNGMKDNQMWLȤEGTGEGRVQT[DGVCCFTGPGTIKE\PG CPVCIQPKɮEK MCPCȕY YCRPKQY[EJ KPJKDKVQT[ MQPYGTVC\[ CPIKQVGPU[P[ CPIDQJLRWHQVLQFRQYHUWLQJHQ]\PHLQKLEWRUVŤ#%'+ KǡCPVCIQPKɮEKTGEGRVQTȕYCPIKQVGPU[P[++ CPIDQJLRWHQVLQ UHFHSWRUEORFNHUVŤ#4$  9ǡYKGNWDCFCPKCEJMNKPKE\P[EJY[MC\CPQʑGRQY[ʑU\GITWR[NGMȕYJKRQ VGPU[LP[EJ EGEJWLȤ UKȶ FWʑȤ UMWVGE\PQɮEKȤ Cǡ KEJ UVQUQYCPKG YKȤʑG UKȶ \Gǡ \OPKGLU\GPKGO T[\[MC \FCT\Gɛ UGTEQYQPCE\[PKQY[EJ #WVQT\[ Y[V[E\P[EJ 2606 \ǡ ǡ TQMW RQFMTGɮNKNK MQPKGE\PQɮȦ KPF[YKFWCNK\CELK VGTCRKKŭ\GY\INȶFWPCRQVGPELCNPGMQT\[ɮEKRQ\CJKRQVGPU[LPGPKGMVȕT[EJ NGMȕYWFQMWOGPVQYCPGY FWʑ[EJDCFCPKCEJMNKPKE\P[EJY QMTGɮNQP[EJ U[VWCELCEJMNKPKE\P[EJKUVQVPG\PCE\GPKGOCY[DȕTVGTCRKK+ T\WVW,GFPQ E\GɮPKG CMVWCNPG \CNGEGPKC KPF[YKFWCNK\CELK VGTCRKK JKRQVGPU[LPGL OWU\Ȥ WY\INȶFPKCȦ PQY[ CNIQT[VO NGE\GPKC QDGLOWLȤE \CUVQUQYCPKG TȕʑP[EJ NGMȕY\QʑQP[EJ Ų +PF[YKFWCNK\CELCVGTCRKKFCLGVCMʑGOQʑNKYQɮȦQUKȤIPKȶEKCFQFCVMQY[EJMQT\[ɮEKY\INȶFPKGWPKMPKȶEKCF\KCCɛPKGRQʑȤFCP[EJ w RT\[RCFMW EJQTȕD VQYCT\[U\ȤE[EJ EQ Y[PKMC \ TȕʑP[EJ YCɮEKYQɮEK HCTOCMQNQIKE\P[EJ NGMȕY JKRQVGPU[LP[EJŬ 9 VCDGNK  RT\GFUVCYKQPQ U\E\GIȕNPGYUMC\CPKCQTC\RT\GEKYYUMC\CPKCFQUVQUQYCPKCRQU\E\GIȕNP[EJMNCUNGMȕY ¡řŵƂƺř ‫ת‬٥‫ר‬٥ 5\E\GIȕNPG YUMC\CPKC FQǡ UVQUQYCPKC IȕYP[EJ ITWR NGMȕY RT\GEKYPCFEKɮPKGPKQY[EJYǡOQPQVGTCRKKKǡNGE\GPKWUMQLCT\QP[OQTC\RT\GEKYYUMC\CPKCFQǡKEJUVQUQYCPKCYGFWI 2QNUMKGIQ6QYCT\[UVYC0CFEKɮPKGPKC6ȶVPKE\GIQ\ TQMWŤ\OQF[ƒMQYCPG *UXSDOHN´Z FKWTGV[MK VKC\[FQYG tiazydopodobne

65

3UHIHURZDQHMDNROHN SLHUZV]HJRZ\ERUX

3UHIHURZDQHMDNROHN GUXJLHJRZ\ERUX

RT\GD[V[WFCTa PCFEKɮPKGPKGVȶVPKE\GW osób w YKGMWRQFGU\[O PCFEKɮPKGPKGVȶVPKE\GW osób Tʑb K\QNQYCPGPCFEKɮPKGPKG UMWTE\QYG

PKGY[FQNPQɮȦUGTEC EWMT\[ECa

3U]HFLZZVND]DQLD dna moczanowa \GURȕOGVCDQNKE\P[c PKGVQNGTCPELCINWMQ\[c EKȤʑCc hiponatremia ǡǡOOQNNc


Farmakoterapia chorĂłb serca w podstawowej opiece zdrowotnej

ÂĄĹ&#x2122;ĹľĆ&#x201A;ĆşĹ&#x2122; â&#x20AC;Ť×Şâ&#x20AC;ŹŮĽâ&#x20AC;Ť×¨â&#x20AC;ŹŮĽ 5\E\GIČ&#x2022;NPG YUMC\CPKC FQÇĄ UVQUQYCPKC IÂ?Č&#x2022;YP[EJ ITWR NGMČ&#x2022;Y RT\GEKYPCFEKÉŽPKGPKQY[EJYÇĄOQPQVGTCRKKKÇĄNGE\GPKWUMQLCT\QP[OQTC\RT\GEKYYUMC\CPKCFQÇĄKEJUVQUQYCPKCYGFÂ?WI 2QNUMKGIQ6QYCT\[UVYC0CFEKÉŽPKGPKC6ČśVPKE\GIQ\ TQMWŤ\OQF[Ć&#x2019;MQYCPG%F *UXSDOHN´Z

3UHIHURZDQHMDNROHN SLHUZV]HJRZ\ERUX

CPVCIQPKÉŽEK CNFQUVGTQPW

3UHIHURZDQHMDNROHN GUXJLHJRZ\ERUX

3U]HFLZZVND]DQLD

choroba niedokrwienna sercar PKGY[FQNPQÉŽČŚUGTEC

RT\GYNGMÂ?CEJQTQDCPGTGM G)(4 ONOKP JKRGTMCNKGOKC OOQNN EKȤĘ&#x2018;C

beta-adrenoNKV[MK

PKGY[FQNPQɎȌUGTECd choroba niedokrwienna serca migotanie przedsionków WVTYCNQPGVCEJ[CT[VOKG VȜVPKCMTQ\YCTUVYKCLȤE[CQTV[ jaskra

EKȤĘ&#x2018;Ce \CDWT\GPKCRQVGPELKf

CUVOCQUMT\GNQYC DNQM#8++y+++y \GURČ&#x2022;Â?OGVCDQNKE\P[c PKGVQNGTCPELCINWMQ\[c 21%J2 \ Y[LȤVMKGO DGVCCFTGPQNKV[MČ&#x2022;Y o F\KCÂ?CPKWPCE\[PKQTQ\MWTE\QY[O c sportowcy i chorzy CMV[YPKĆ&#x2019;\[E\PKG

CPVCIQPKÉŽEK wapnia â&#x20AC;&#x201C; pochodne dihydropirydyny

PCFEKÉŽPKGPKGVČśVPKE\GW osĂłb w YKGMWRQFGU\Â?[O K\QNQYCPGPCFEKÉŽPKGPKG UMWTE\QYG CUVOC21%J2 OKCĘ&#x2018;FĘ&#x2018;[ECVČśVPKEMQÉ&#x203A;E\[P FQNP[EJ

choroba niedokrwienna sercag \GURČ&#x2022;Â?OGVCDQNKE\P[ CNDWOKPWTKCDKCÂ?MQOQE\s EWMT\[EC dna moczanowa \CDWT\GPKCRQVGPELK EKȤĘ&#x2018;Ch

tachyarytmiec PKGY[FQNPQÉŽČŚUGTECc

YGTCRCOKN FKNVKC\GO

migotanie przedsionkĂłw WVTYCNQPG

choroba niedokrwienna sercai \GURČ&#x2022;Â?OGVCDQNKE\P[ CNDWOKPWTKCDKCÂ?MQOQE\ EKȤĘ&#x2018;Cj

DNQM#8++y+++y PKGY[FQNPQÉŽČŚUGTEC DTCF[MCTFKC OKP WRQTE\[YG\CRCTEKC

YGTCRCOKN c

#%'+

RT\GTQUVNGYGLMQOQT[UGTEC PKGY[FQNPQÉŽČŚUGTEC choroba niedokrwienna sercak OKCĘ&#x2018;FĘ&#x2018;[ECVČśVPKEMQÉ&#x203A;E\[P FQNP[EJ pacjent z RQYKMÂ?CPKCOK sercowo-naczyniowymi i OGVCDQNKE\P[OKN \GURČ&#x2022;Â?OGVCDQNKE\P[ EWMT\[ECI JKRGTWT[MGOKCFPCOQE\CPQYC CNDWOKPWTKCDKCÂ?MQOQE\ RT\GYNGMÂ?CEJQTQDCPGTGMEWMT\[EQYCNWDPKGEWMT\[EQYC PKGY[FQNPQÉŽČŚPGTGM \CDWT\GPKCRQVGPELK

RT\GD[V[WFCT 06W osĂłb w RQFGU\Â?[O YKGMW 06W QUČ&#x2022;D TĘ&#x2018; K\QNQYCPGPCFEKÉŽPKGPKG UMWTE\QYG

EKȤĘ&#x2018;C QDT\ČśM PCE\[PKQTWEJQY[ JKRGTMCNKGOKC QDWUVTQPPG\YČśĘ&#x2018;GPKG VČśVPKE[PGTMQYGL \YČśĘ&#x2018;GPKGVČśVPKE[ nerkowej jedynej nerki \YČśĘ&#x2018;GPKGVČśVPKE[PGTMK przeszczepionej

66


¡řŵƂƺř ‫ת‬٥‫ר‬٥ 5\E\GIȕNPG YUMC\CPKC FQǡ UVQUQYCPKC IȕYP[EJ ITWR NGMȕY RT\GEKYPCFEKɮPKGPKQY[EJYǡOQPQVGTCRKKKǡNGE\GPKWUMQLCT\QP[OQTC\RT\GEKYYUMC\CPKCFQǡKEJUVQUQYCPKCYGFWI 2QNUMKGIQ6QYCT\[UVYC0CFEKɮPKGPKC6ȶVPKE\GIQ\ TQMWŤ\OQF[ƒMQYCPG%F *UXSDOHN´Z sartany

3UHIHURZDQHMDNROHN SLHUZV]HJRZ\ERUX

3UHIHURZDQHMDNROHN GUXJLHJRZ\ERUX

RT\GTQUVNGYGLMQOQT[UGTEC RT\GD[V[WFCT \GURȕOGVCDQNKE\P[ EWMT\[EC FPCOQE\CPQYCJKRGTWT[kemia CNDWOKPWTKCDKCMQOQE\ RT\GYNGMCEJQTQDCPGTGMEWMT\[EQYCNWDPKGEWMT\[EQYC PKGY[FQNPQɮȦPGTGM \CDWT\GPKCRQVGPELK CUVOCQUMT\GNQYC21%J2

PKGY[FQNPQɮȦUGTECm, n choroba niedokrwienna sercam, o pacjent z RQYKMCPKCOK sercowo-naczyniowymi i OGVCDQNKE\P[OKm, p PCFEKɮPKGPKGVȶVPKE\GW osób w RQFGU\[OYKGMW K\QNQYCPGPCFEKɮPKGPKG UMWTE\QYG

3U]HFLZZVND]DQLD EKȤʑC JKRGTMCNKGOKC QDWUVTQPPG\YȶʑGPKG VȶVPKE[PGTMQYGL \YȶʑGPKGVȶVPKE[PGTkowej jedynej nerki \YȶʑGPKGVȶVPKE[PGTMK przeszczepionej

SUHIHURZDQ\LQGDSDPLGEW\ONRLQGDSDPLGcSU]HFLZZVND]DQLDZ]JOÛGQHdW\ONRNDUZHGLOROELVRSUROROPHWRSURORO;5&5QHELZRORO SUHIHURZDQ\ODEHWDORO]bLQQ\FKEHWDDGUHQROLW\NµZW\ONRPHWRSUROROfW\ONRQHELZROROgZUD]LHREMDZµZGĄDZLFRZ\FKKW\ONRQLIHG\SLQD SUHIHURZDQDRbSU]HGĄXľRQ\PXZDOQLDQLX iZbUD]LHQLHWROHUDQFMLEHWDDGUHQROLW\NµZMW\ONRZHUDSDPLONSUHIHURZDQHSHU\QGRSU\O UDPLSU\OL ]RIHQRSU\OlSUHIHURZDQ\SHU\QGRSU\OL UDPLSU\OmSU]\QLHWROHUDQFMLLQKLELWRUµZNRQZHUWD]\DQJLRWHQV\Q\nSUHIHURZDQH ZDOVDUWDQNDQGHVDUWDQoSUHIHURZDQ\WHOPLVDUWDQL ZDOVDUWDQSWHOPLVDUWDQSUHIHURZDQ\MDNROHNSLHUZV]HJRZ\ERUXUSR]DZDOH VHUFDVSUHIHURZDQDOHUNDQLG\SLQDUľ̳URNľ\FLD32&K3b̳SU]HZOHNĄDREWXUDF\MQDFKRUREDSĄXF17̳QDGFLĝQLHQLHWÛWQLF]H$&(, DQJDQJLRWHQVLQFRQYHUWLQJHQ]\PHLQKLELWRUV ̳LQKLELWRU\NRQZHUWD]\DQJLRWHQV\Q\ a e

67

3

/HF]HQLHQDGFLĝQLHQLDWÛWQLF]HJR


Współczesne dane epidemiologiczne wskazują na ogromne rozpowszechnienie czynników ryzyka chorób układu krążenia w Polsce. Prowadzą one do nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, zaburzeń metabolicznych, a  w  konsekwencji do ostrych zespołów wieńcowych, zaburzeń rytmu i niewydolności serca. W efekcie choroby te odpowiadają za niemal co drugi zgon w naszym kraju. Wiemy, jak je leczyć, jak zapobiegać ich nawrotom. Na każdym etapie rozwoju choroby – od czynników ryzyka po prewencję wtórną – farmakoterapia stanowi ważną składową leczenia. Od kilku dekad zalecenia dotyczące terapii chorób serca formułowane są na podstawie wyników dużych badań z randomizacją i publikowane w formie zaleceń towarzystw naukowych. Szybki przyrost wiedzy sprawia, że pojawiają się często, dotyczą różnych, coraz bardziej szczegółowych zagadnień oraz są adresowane głównie do specjalistów. Jednakże sukces leczenia, także przewlekłych chorób kardiologicznych, zależy nie tylko od wdrożenia prawidłowego postępowania, ale w równej mierze od jego cierpliwej kontynuacji, mądrej modyfikacji, a nawet w razie konieczności odstąpienia od terapii. Jest to możliwe jedynie przy ścisłej współpracy specjalistów i  lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, którzy na co dzień obserwują chorych, oceniają skutki leczenia, zapobiegają niekorzystnym następstwom farmakoterapii. Niedawno wprowadzona koordynowana opieka zdrowotna nad chorymi po zawale mięśnia sercowego scala system opieki kardiologicznej i przywraca choremu należne mu centralne miejsce. Jednocześnie nakłada na specjalistów obowiązek stałej edukacji współpracujących z nimi lekarzy POZ. „Farmakoterapia chorób serca w podstawowej opiece zdrowotnej” pod redakcją prof. Rafała Dąbrowskiego i prof. Hanny Szwed jest tego znakomitym przykładem. W książce grono wybitnych ekspertów dokonało podsumowania obecnego stanu wiedzy z omawianego zakresu w świetle najnowszych rekomendacji, opierając się na własnej praktyce i ogromnym doświadczeniu klinicznym. Niewątpliwie jest to pozycja niezbędna w bibliotece każdego lekarza. To kompendium wiedzy podanej zwięzłym językiem. Przewodnik po zawiłych ścieżkach terapii chorób serca. Gorąco polecam! prof. Piotr Hoffman Kierownik Kliniki Wad Wrodzonych Serca Instytutu Kardiologii w Warszawie Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego kadencji 2015–2017

ISBN: 978-83-7988-269-4

WWW.TERMEDIA.PL

Profile for Termedia sp. z o.o.

Farmakoterapia chorób serca [fragment]  

pod redakcją prof. Rafała Dąbrowskiego i prof. Hanny Szwed

Farmakoterapia chorób serca [fragment]  

pod redakcją prof. Rafała Dąbrowskiego i prof. Hanny Szwed

Profile for termedia