Foto: tim demel
Allemaal bijtjes De laatste jaren geven bijen in massale getale de pijp aan Maarten. Bijna de helft van de honingbijvolken sterft jaarlijks. Er zijn allerlei oorzaken aan te wijzen. De hoofdoorzaak is een regelrechte hongersnood. Door monocultuur in de landbouw en overgereguleerde tuinen en bermen zijn er te weinig bloemen en een te kleine variatie aan bloemen. Daarnaast tast de varoamijt (varroa destructor) bijenvolken sterk aan. De jonge mijten van deze hardnekkige parasiet voeden zich met de larven van de honingbij. Deze larven groeien dan uit tot zwakkere of misvormde bijen. Ook infecties, pesticiden, andere parasieten en algemene milieuvervuiling spelen een rol in de sterke achteruitgang van bijen. Een groep bijensoorten, passend ‘koekoekbijen’ gedoopt, parasiteert zelf op andere bijen doordat hun larven het voedsel van andere bijenlarven opeten. In de stad spelen nog andere factoren mee. Er is sprake van nog meer habitatversnippering. De maximale overbrugbare foerageerafstand van solitaire bijen varieert immers tussen enkele honderden meters en een kilometer, naargelang de soort. Honingbijen hebben daarentegen een actieradius van enkele kilometers en doen het in steden niet slechter dan op het platteland. De nestmogelijkheden voor solitaire bijen zijn ook veel beperkter in de stad dan elders. Solitaire bijen zijn nochtans minstens even belangrijk voor het ecosysteem als honingbijen, want ze zijn veel betere bestuivers dan honingbijen. Bijzondere onderzoeken
Einstein zou ooit gezegd hebben dat als de bijen sterven, de mens vier jaar later volgt. Deze uitspraak is onrechtmatig aan hem toegeschreven —wat wist hij nu?—, maar dat betekent niet dat er geen waarheid in zit. Bijen zijn belangrijk, ook in Gent. door Sebastian Ippolito
18
Schamper 516
Wetenschappers nemen zulke ontwikkelingen natuurlijk serieus. Bijen zijn zoals bekend noodzakelijk voor talloze plantensoorten en voor een groot deel van onze voedselproductie: vijftien tot dertig procent hangt rechtstreeks af van bestuivers zoals de bij. Vermits bijen nodig zijn voor het overleven van hun eigen voedsel is er sprake van een wel bijzonder negatieve spiraal. Ook aan de UGent en de rest van Gent lopen verschillende projecten en onderzoeken om deze ver-