a product message image
{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade

Page 1

1


‫ފޮތް ޝާއިޢުކުރީ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު‬

‫ފޮތްލިޔުނީ‬ ‫ކަށިމާ އަޙުމަދު ޝާކިރު‬

‫ލޭއައުޓް‬ ‫އައިޝަތް ރިފްޤާ އާޒިމް‬

‫ފޮޓޯ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު‬

‫ޮފތުގައިވާ މަޢުލޫމާތު‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުއައްޒަފުންނާއި ކުރީގެ މުއައްޒަފުން‬ ‫ނޫސްތަކާއި މަޖައްލާތައް‬ ‫ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒު‬ ‫ފުރަތަމަ ޗާޕް‬ ‫‪ 29‬ޑިސެމްބަރ ‪2019‬‬

‫މިފޮތުގެ ހުރިހައި ޙައްޤުތަކެއް ލިބިގެންވަނީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށެވެ‪ .‬މިފޮތް ޗާޕްކޮށްގެން ނުވަތަ އެނޫންވެސް‬ ‫ގޮތަކަށް ތައްޔާރު ކޮށްގެން ވިޔަފާރީގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރުމަކީ މަނާ ކަމެކެވެ‪.‬‬


‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޚިޠާބު‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ‪ 50‬އަހަރު ފުރުނު ރަންޔޫބީލު މުނާސަބަތުގައި‪،‬‬ ‫އަޅުގަނޑުގެ އެންމެ އިސް ވާޖިބަކީ‪ ،‬ރާއްޖޭގައި ރޭޑިޔޯގެ ޚިދުމަތް‬ ‫ވަރަށްކުޑަ ގޮތަކަށް ނަމަވެސް ފަށައި‪ ،‬މިއަދާ ހަމައަށް އެ ޚިދުމަތް‬ ‫ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގެ ހެޔޮ ތައުފީޤު މިންވަރު ކުރެއްވިކަމަށްޓަކައި‪،‬‬ ‫ގެ ޙަޟުރަތަށް ޙަމްދާއި ޝުކުރު ދެންނެވުމެވެ‪.‬‬ ‫އެއަށްފަހު‪،‬‬

‫މިވޭތުވެދިޔަ‬

‫‪50‬‬

‫އަހަރު‬

‫ދުވަހުގެ‬

‫ތެރޭގައި‪،‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް އެކި ރޮނގުރޮނގުން ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވި‬ ‫ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށާއި‪ ،‬މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގައި ޚިދުމަތް‬ ‫ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ އެންމެހައި ވެރިންނަށާއި‪ ،‬ޕްރޮގްރާމްތައް‬ ‫ހުށަހަޅުއްވާ މުވައްޒަފުންނަށާއި‪ ،‬ޓެކްނީޝަނުންނަށާއި‪ ،‬ޚަބަރުގެ‬ ‫ދާއިރާގައި‬

‫މަސައްކަތް‬

‫ކުރައްވާ‬

‫މުވައްޒަފުންނަށާއި‪،‬‬

‫އިދާރީ‬

‫މުވައްޒަފުންނަށް އަޅުގަނޑު ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ތަހުނިޔާ‬ ‫ދަންނަވައި ހެޔޮއެދުންތައް އަރިސްކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑަކީވެސް‬

‫ވަރަށް‬

‫ކުރިއްސުރެ‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫އަޑުގެ‬

‫ޕްރޮގްރާމްތައް އަޑުއަހަމުން ގެންދާ މީހެކެވެ‪ .‬އަދި އަޑުގެ އެކި ޕްރޮގްރާމްތަކަށް އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައިވެސްވަނީ ޝައުޤުވެރިކަން‬ ‫އުފެދިފައެވެ‪ .‬މިހާރުވެސް އަޅުގަނޑަށް ވަގުތުވީ ވަރަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް އަޑުއަހަމުން ގެންދަމެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންކަމުން‪ ،‬މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ‪ 50‬އަހަރު ފުރޭއިރު‪ ،‬އެ އުފަލުގައި ބައިވެރިވުމަކީ‪ ،‬އަޅުގަނޑަށްވެސް ލިބޭ‬ ‫ވަރަށްބޮޑު ޝަރަފެކެވެ‪.‬‬ ‫މިވޭތުވެދިޔަ ‪ 50‬އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި‪ ،‬ތަފާތު އެކި ނަންނަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޚިދުމަތް‪ ،‬ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށްވަނީ‬ ‫ލިބިފައެވެ‪ 1962 .‬ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ‪ 29‬ވަނަ ދުވަހު އެންމެ ފުރަތަމަ [މާލޭ ރޭޑިޔޯ]ގެ ނަމުގައި މި ޚިދުމަތް ވަރަށް‬ ‫ކުޑަގޮތަކަށް ފެށިގެން އައިއިރު‪ ،‬އޭރު އެމަސައްކަތުގައި އުޅުއްވި ބޭފުޅުން އެކުރެއްވި ޤައުމީ ޚިދުމަތަކީ‪ ،‬މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން‬ ‫ހަނދާން ކުރަންޖެހޭ ޚިދުމަތެކެވެ‪ .‬ޚާއްޞަކޮށް‪ ،‬ރޭޑިޔޯގެ ޚިދުމަތް ފެށްޓެވުމަށް އޭރުގެ ވަޒީރުލްއަޢުޘަމް ސުމުއްވުލްއަމީރު‬ ‫އަލްމަރުޙޫމް އިބްރާހީމް ނާޞިރު ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ ހަނދާންތައް އާކުރަމުން‪ ،‬އެ މަރުޙޫމުގެ ފުރާނައަށް މާތްﷲ‬ ‫ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތް ދެއްވުން އެދި އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ދުޢާ ދަންނަވަމެވެ‪ .‬އަދި ‪ 1978‬ވަނަ އަހަރު ރާއްޖޭގެ‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގެ މަޤާމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ރައީސް އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް‪ ،‬އެމަނިކުފާނުގެ‬ ‫ޒަޢާމަތުގައި‪ ،‬ރާއްޖޭގައި ރޭޑިޔޯގެ ޚިދުމަތް ފުޅާ ކުރައްވައި ތަރައްޤީ ކުރެއްވުމަށް ކުރެއްވި ހީވާގި މަސައްކަތްޕުޅުތައްވެސް ޚާއްޞަ‬ ‫ގޮތެއްގައި ފާހަގަކޮށް‪ ،‬އެމަނިކުފާނަށް ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ‪ .‬ހަމައެއާއެކު‪ ،‬ރޭޑިޔޯގެ ޚިދުމަތް‬ ‫ފެށިގެން އައިސް އަދި އެ ޚިދުމަތް ތަރައްޤީ ކުރެއްވުމަށް މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވި ބޭފުޅުން ކޮށްދެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ އަގު‬ ‫ވަޒަންކުރަމުން އެބޭފުޅުންނަށްވެސް ޙައްޤުވެގެންވާ ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ‪.‬‬ ‫މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޚިދުމަތް ބިނާވެގެން މިދަނީ‪ ،‬މި ވޭތުވެދިޔަ‬

‫‪ 50‬އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި ދާއިރާގައި ޚިދުމަތް‬

‫ކުރައްވަމުން ގެންދެވި ބޭފުޅުން އެޅުއްވި ހަރުދަނާ ބިންގަލުގެ މައްޗަށްކަމީ ދެބަސްނުވެވޭނޭ ޙަޤީޤަތެކެވެ‪ .‬ރޭޑިޔޯގެ ޚިދުމަތް‬ ‫ދިވެހި ވުޖޫދަށް އުފަންވީ ހިސާބުން ފެށިގެން‪ ،‬މިއަދާ ހަމައަށް ރޭޑިޔޯ ގިރާކުރި ކޮންމެ ހަރުފަތެއްގައި މަސައްކަތްޕުޅު ކުރެއްވި‬ ‫‪1‬‬


‫ބޭފުޅުން‪ ،‬އެ ކުރެއްވި މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ މަތިންވެސް އަޅުގަނޑުމެން މި މުނާސަބަތުގައި ހަނދާން އާކޮށްލަން ޖެހެއެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ރޭޑިޔޯގެ ޚިދުމަތުގައި ވަރަށްގިނަ ދުވަހު އުޅުއްވައި‪ ،‬މިއަދު ދުނިޔެ ދޫކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންގެ މަތިންވެސް އަޅުގަނޑުމެން‬ ‫ހަނދާންކޮށް‪ ،‬އެބޭފުޅުންގެ ފުރާނަފުޅަ މާތްﷲ ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތް މިންވަރު ކޮށްދެއްވުން އެދި އެކަލާނގެ ޙަޟުރަތަށް‬ ‫ދުޢާ ދަންނަވަމެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ރަންޔޫބީލު މުނާސަބަތު މިއަދު ފާހަގަކުރަމުންދާއިރު‪ ،‬މިވޭތުވެދިޔަ ދިގު މުއްދަތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫އަޑަށް ވަރަށް ދިގު މުއްދަތެއްގައި ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދެއްވި ދެބޭފުޅެއްގެ ނަންފުޅު އަޅުގަނޑު‬ ‫ހަނދާން ކުރަމެވެ‪ .‬އެދެބޭފުޅުންގެ ނަންފުޅު ފާހަގަކުރުމަކީ‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވި އެހެން ބޭފުޅުންނަށް‬ ‫ކުރެވޭ ބޭއިންސާފެއް ކަމަކަށް އަޅުގަނޑު ފަހަރެއްގައިވެސް ނުދެކެމެވެ‪ .‬އާދެ! އެ ދެބޭފުޅުންނަކީ އަލްފާޟިލް ސަމަރުބްލޫ‬ ‫އިބްރާހީމް މަނިކާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް ބަދުރުއްނަޞީރެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން ފޮނުއްވާ މަޢުލޫމާތުގެ ތަފާތު ޕްރޮގްރާމްތައް‬ ‫އިތުރުކުރެއްވުމަށާއި‪ ،‬އެ ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރައްވައި‪ ،‬ޢާންމުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރެއްވުމަށާއި‪ ،‬އަދި‬ ‫އަޑުގެ އެކިއެކި ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި ޢަމަލީގޮތުން ބައިވެރިވެވަޑައިގެން‪ ،‬އަޑުގެ އެހުންތެރިންގެ ހިތްހަމަޖައްސަވައިދެއްވުމަށް‪،‬‬ ‫އދެބޭފުޅުން ކުރައްވާފައިވާ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަކީ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަނދާނުން ފޮހެވިގެންދާނެ މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫ެ‬ ‫އަޑުގެ ތަރައްޤީއާ އެދެބޭފުޅުން ގުޅިފައިވާ މިންވަރު މިކަންކަމުން ދޭހަވެއެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬މިމުނާސަބަތުގައި އަލްފާޟިލް‬ ‫ސަމަރުބްލޫ އިބްރާހީމް މަނިކާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް ބަދުރުއްނަޞީރު‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތްތައް ފާހަގަކޮށް‪،‬‬ ‫އެދެބޭފުޅުންނަށް ވަރަށް ޚާއްޞަ ޝުކުރެއް ދަންނަވައި‪ ،‬މި މުނާސަބަތުގެ ތަހުނިޔާ އަރިސް ކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޚިދުމަތަކީ‪ ،‬ޤައުމު ދެމިއޮތްހާ ހިނދަކު ދެމިހުންނާނެ ޚިދުމަތެކެވެ‪ .‬އެއީ‪ ،‬ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް‬ ‫ދޭންޖެހޭ އަސާސީ ޚިދުމަތެއް ކަމަށްވާއިރު‪ ،‬ޢާންމުން ޝައުޤުވެރިވާ ގޮތަށް އަދި ޢާންމުންގެ ބައިވެރިވުން އެކުލެވޭގޮތަށް‪،‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް މިއަދު ބައްޓަން ކުރައްވައި‪ ،‬ކުރިއަށް ގެންދަވާކަމީ އަޅުގަނޑު ނުހަނު އުފާކުރާ ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ޒަމާނީ ޓެކްނޯލޮޖީގެ ވަސީލަތްތަކާއެކު‪ ،‬އަޑު މިއަދު ހޯދަމުންދާ ކުރިއެރުންތަކަކީ‪ ،‬މިފަދަ މުނާސަބަތެއްގައި އެކަންކަން‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން ވަޒަންކުރަންޖެހޭ ކުރިއެރުންތަކެކެވެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑުގެ އުންމީދަކީ‪ ،‬ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައިވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު އިތުރު ހަރުފަތްތައް ގިރާކޮށް‪ ،‬އަޑުގެ‬ ‫އެހުންތެރިންގެ ގާތުގައި މަޤްބޫލު ޝަޚްޞިއްޔަތަކަށް އެ އަޑު ވެގެން ދިޔުމެވެ‪ .‬މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީނުގެ ގިއުގަނޑުގެ‬ ‫ތެރޭގައި‪ ،‬ދިވެހިވަންތަކަމުގެ މައިގަނޑު އުސޫލުތައް ދަމަހައްޓައި‪ ،‬މުޖުތަމަޢުގެ ރީތި އުސޫލުތަކާއި އާދަކާދަތަކަށް އިޙްތިރާމްކޮށް‪،‬‬ ‫އަޚްލާޤީ ރިވެތި މިންގަނޑުތައް އަޅުގަނޑުމެންގެ ޅަކުދިންނަށާއި ޒުވާން ޖީލަށް ދަސްކޮށްދޭ މުއައްސަސާއެއްގެ ގޮތުން‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ހެދިބޮޑުވަމުން ދިޔުމެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޚިދުމަތްތައް އިތުރަށް ފުޅާކޮށް ތަރައްޤީ ކުރުމަށް ކުރަމުން ގެންދާ މަސައްކަތްތަކުގައި މާތްﷲ ބަރަކާތް‬ ‫ލައްވާށިއެވެ! އަދަށްވުރެ ފެހި ކުރިމަގެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ދައްކަވާށިއެވެ! އާމީން‪.‬‬

‫‪ 16‬ޞަފަރް ‪1434‬‬ ‫‪ 29‬ޑިސެމްބަރ ‪2012‬‬ ‫މުޙަންމަދު ވަޙީދު ޙަސަން‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ‬

‫‪2‬‬


‫މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަންގެ ޗެއަރމަންގެ ޚިޠޯބު‬ ‫މާތް ﷲއަށް ޙަމަދާ ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ‪ .‬ދިވެހި ރާއްޖޭގައި‬ ‫ބްރޯޑްކާސްޓް‬

‫ކުރަންފެށުނު‬

‫ގޮތާއި‪،‬‬

‫މިޚިދުމަތް‬

‫ފޯރު‬

‫ކޮށްދެވެމުންއައިގޮތާއި‪ ،‬ތަރައްޤީ ވަމުން އައިގޮތް ފެންނާނެ ގޮތަށް‬ ‫ފޮތެއް އެކުލަވާލުމުގެ ބޭނުންތެރި ވިސްނުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް‬ ‫ދެއްވިކަމަށްޓަކައެވެ‪ .‬ކާމިޔާބު މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި މި މަސައްކަތް‬ ‫ނިންމާ ލެވުނު ކަމަށްޓަކައެވެ‪.‬‬ ‫މިފޮތް ދުނިޔެއަށް މި ނޭވައިލަނީ‪ ،‬ތާރީޚީ މުނާސަބަތަކާ އެކުގައެވެ‪.‬‬ ‫ތާރީޚީ ޙަޤީޤަތް ތަކަކާވެސް އެކީގައެވެ‪ .‬މިއަދަކީ‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެއަޑަށް‬ ‫‪ 50‬އަހަރު ފުރުނު ރަންޔޫބީލްގެ އުފާވެރި ދުވަހެވެ‪ .‬މި ތާރީޚީ‬ ‫މުނާސަބަތުގައި އެކި ދުވަސްވަރު އެކިނަން ނަމުގައި ހިނގަމުން‬ ‫އައި މިޚިދުމަތް‪ ،‬ކާމިޔާބު މަސައްކަތަކަށް ހެދުމުގައި އެކި ފަންތީގައި‬ ‫މަސައްކަތް ކޮށްދެއްވި ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް ތަހުނިޔާ ދަންނަވަމެވެ‪.‬‬ ‫ޝުކުރު އަރިސް ކުރަމެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ ނަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫މޯލްޑީވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަންގެ ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ހުރިހާ މެންބަރުންގެ ނަންފުޅުގައި ވެސް މެއެވެ‪.‬‬ ‫ޝައްކެއްނެތެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަކީ‪ ،‬ހަނދާނުން ފުހެވިގެން ނުދާނޭ އަގުހުރި ޚިދުމަތް ތަކެއް ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުވައި‬ ‫ދިން މުއައްސަސާ އެކެވެ‪ .‬އަދި ކުރިއަށް އޮތް ތާނގައިވެސް އެ ގޮތުގައި ޚިދުމަތް ފޯރު ކޮށްދޭނެ މުއައްސަސާ އެކެވެ‪ .‬ދިވެހި‬ ‫ރާއްޖޭގައި ރޭޑިޔޯގެ ޚިދުމަތްތައް ދޭން ފެށުނީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ފިޔަވަޅަކަށް ފަހު ފިޔަވަޅެއް ކުރިޔަށް‬ ‫އަޅަމުން ދިޔައެވެ‪ .‬ޒަމާނާއެކުތަރައްގީ ވެގެން ދިޔަ ގޮތް ސިފަކޮށް ދެނީ ހަމައެކަނި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ބްރޯޑް ކާސްޓިންގެ ތާރީޚެއް‬ ‫ނޫނެވެ‪ .‬މިޚިދުމަތް ފެށުނުގޮތާއި ކުރިއަރައި ދިޔަ ގޮތުގެ ސޫރަ އެކަންޏެއްވެސް ނޫނެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އޯޑިއޯ‬ ‫ލައިބްރަރީއަށް ވަދެ އެތާނގައި ޚަޒާނާ ކުރެވިފައިވާ ތަކެތި‪ ،‬އެ ފުށް މި ފުށަށް ޖަހައިލުމުން‪ ،‬އެއިރެއްގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް‬ ‫ލިބިފައިވާ ވަޞީލަތްތަކުގެ މިންވަރު ސިފަ ކޮށްދެއެވެ‪ .‬ދިވެހި ޤައުމު އެއިރެއްގައި އޮތް ޙާލަތާއި ބަދަލުވަމުން އައި ގޮތް އެ‬ ‫ތަކެތީގެ ހާލުގެ ދުލުން ކިޔައިދެއެވެ‪ .‬އެ މަންޒަރު ކުރަހައި ދެއެވެ‪ .‬އިޤުތިޞާދީ ފުދުންތެރި ކަމުގެ މިންވަރެވެ‪ .‬ޢުމްރާނީ‬ ‫ބިނާވެށީގެ ފެންވަރެވެ‪ .‬އިޖްތިމާޢީ ޞިއްޙީ ވަނަވަރެވެ‪ .‬ތަޢުލީމާއި ހޭލުންތެރިކަމުގެ ކުލަވަރެވެ‪ .‬މި ހުރިހާ ކަމަކުން ދައްކައިދެނީ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑާއި ދިވެހިންނާއި އޮތް ގުޅުމެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއް އެއް ވިންދަކުން ގުޅުވާލައި ދިނުމަށް ކުރެވުނު އަގުހުރި‬ ‫ޚިދުމަތް ތަކެވެ‪ .‬ބުރަ މަސައްކަތްތަކެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ފަޚުރުވެރި މާޒީގެ ވިދުމަކަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެއެވެ‪.‬‬ ‫މިއަދު ރާއްޖޭގެ މީޑިއާވަނީ ފުޅާވެފައެވެ‪ .‬ދާއިރާ ތަނަވަސްވެފައެވެ‪ .‬ބާވަތްތައް އިތުރުވެފައެވެ‪ .‬ޓެކްނޮލޮޖީ އަތްމަތިވެ ވަޞީލަތްތައް‬ ‫ގިނަގުނަވެ ލުއިގޮތްތައް ދަސްވެއްޖެއެވެ‪ .‬މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށްހުރި ގޮންޖެހުންތައް ހިމަނައިލަންވެސް ދައްޗެވެ‪ .‬ތަނުގެ‬ ‫ވަސީލަތްތައް ވަނީ ޒަމާނީ ކުރަން ޖެހިފައެވެ‪ .‬ޑިޖިޓަލް ދުނިޔެ މީޑިޔާއަށް ތަޢާރަފުކުރާ ފަސޭހަތަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ވަނީ މަރުޙަބާ‬ ‫ކިޔަން ޖެހިފައެވެ‪ .‬މިޒަމާނުގެ ތަމްރީނާއި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް ވަނީ އިންތިހާއަށް ބޭނުން ވެފައެވެ‪ .‬މިއިން ކޮންމެ ކަމެއްގެ‬ ‫ފެށުމާއި ނިމުން ގޮސް ގުޅެނީ‪ ،‬ހިސާބުގެ އަދަދުތަކާއި‪ ،‬ތުނި ކަރުދާހާއެވެ‪.‬‬

‫‪3‬‬


‫މުޅި ރާއްޖެއަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޚިދުމަތް ކުރިން ލިބެމުން ދިޔައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ބައެއްގެ އިހުމާލުން މިއަދުވަނީ‬ ‫ރާއްޖޭގެ ބައެއް ސަރަޙައްދު ތަކުން ޚިދުމަތް މެދުކެނޑިފަ އެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ނުފޯރާތީ‪ ،‬އެތައް ދިވެހީންނެއް މިއަދު އެ ހިތާމަ‬ ‫އެބަ ކުރެއެވެ‪.‬‬ ‫މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަންގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް އަމާޒަކީ‪ ،‬ހުރިހާ ދިވެހިންނަށް އެންމެ ފަސޭހައިން އަޑު އަހާލެވޭނެ‬ ‫ރޭޑީޔޯއަކަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހެދުމެވެ‪ .‬އެންމެ އިސް މަޤުޞަދަކީ‪،‬‬

‫ދިވެހީންގެ އަމިއްލަ ވަންތަކަމާއި‪ ،‬ދީނާއި ސަޤާފަތާއި‪،‬‬

‫ޢިލްމާއި އިޖުތިމާޢީ އަޚުލާޤީ އަގުތަކަށް މި އުންމަތް އަހުލުވެރި ކުރުވުމެވެ‪ .‬އެކަށޭނަ ޤާބިލު ފާންނާނުންގެ ހުނަރާ އެކީގައެވެ‪ .‬ފަހުގެ‬ ‫ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައެވެ‪ .‬ރައްޔިތުންގެ ރޭޑިޔޯ‪ ،‬އަބަދު ވެސް ކުރިޔަށް ދާނީ‪ ،‬ރައްޔިތުންނަށްޓަކައެވެ‪ .‬މާތް ﷲ އަޅުގަނޑުމެން މިކުރާ‬ ‫މަސައްކަތުގައި ބަރަކާތް ލައްވާށި! އާމީން‪.‬‬ ‫‪ 16‬ޞަފަރު ‪1434‬‬ ‫‪ 29‬ޑިސެމްބަރ ‪2012‬‬ ‫އިބުރާހީމް ޢުމަރު މަނިކު‬

‫‪4‬‬


‫މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރގެ ޚިޠާބު‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ލާބަ އާއި މަންފާއަށްޓަކައި‪ ،‬މެދުނުކެނޑި‬ ‫ރޭޑިއޯގެ ޚިދުމަތްދެމުން އަންނަތާ ‪ 50‬އަހަރު ފުރުނު ރަންޔޫބީލް‬ ‫ފާހަގަކުރެވޭ މުނާސަބަތުގައި‪ ،‬މި ޚިދުމަތުގެ ލާބަ ހޯދި އަދި ހޯދަމުން‬ ‫އަންނަ ދިވެހި އެންމެހާ ރައްޔިތުންނަށާއި އަދި މި ޚިދުމަތްދިނުމުގައި‬ ‫ހުރިހާ ދުވަސްވަރެއްގައި އެކި ފަންތިތަކުގައި އެކި މިންވަރަށް‬ ‫ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި އެންމެހާ އަޚުންނާއި އުޚުތުންނަށް ތަހުނިޔާ‬ ‫ދަންވަމެވެ‪.‬‬ ‫ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ރޭޑިއޯގެ ޚިދުމަތަށާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރޭޑިއޯ‬ ‫ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމުގެ ޚިދުމަތުގެ ‪ 50‬އަހަރަކީ‪ ،‬ހަމައެކަނި‬ ‫ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ދިގު މުއްދަތެއް ނޫނެވެ‪ .‬ދިގު ރަން މުއްދަތެކެވެ‪.‬‬ ‫ރަން ޚިދުމަތެކެވެ‪ .‬ދިވެހި ޤައުމީ ރޭޑިއޯ އަދާކޮށްފައިވާ އަގުހުރި‬ ‫ދައުރާއި ރައްޔިތުންނަށް ހޯދައިދިން ކުރިއެރުމަކީ‪ ،‬އެކަންކަން‬ ‫ދެނަހުރި އެއްވެސް ދިވެހި ދަރިޔަކު ދެބަސްވާނެ ޚިދުމަތެއް ނޫންވެ‪.‬‬ ‫ރައްޔިތުންނަށް އިސްލާމް ދީނުގެ އަސާސްތަކާއި ރިވެތި އުޞޫލުތައް ރައްޔިތުންނަށް ދަސްކޮށް ދިނުމާއި ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގައި‬ ‫ޒަމާނުއްސުރެ ހުރި ރީތި ސިފަތަކާއި އާދަތައް ދެމެހެއްޓުމާއި ސުލްހަވެރި ކަމާއި އަމަން އަމާންކާއި އެކުވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަ‬ ‫ކަމާއެކު އުފާވެރި ދިރިއުޅުމަކަށް ބޭނުންވާ އާރުކާޓީއެއްގެ ދައުރު ޤައުމީ ރޭޑިއޯއިން އަދާކުރިއެވެ‪ .‬ދިވެހިންގެ ވެށީގައި ކުރެވޭނެ‬ ‫އިޤްތިޞާދީ މަސައްކަތްތައް ދަސްކޮށްދިނުމާއި އިޖްތިމާޢީ‪ ،‬ސިއްހީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި ޢާންމު ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ‬ ‫ތަޢުލީމާއި ފަންނީ ތަޢުލީމް ފެތުރުމާއި ތަރައްޤީއަށް ހިތްވަރުދީ ތަހުޒީބަށް މަގު ދައްކައިދިނުމުގައި ވެސް ދިވެހި ޤައުމީ ރޭޑިއޯ‬ ‫ކޮށްދީފައި ވަނީ ރަން ޚިދުމަތެވެ‪ .‬މި ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކުގެ މިންވަރު‪ ،‬ފާއިތުވެދިޔަ ‪ 50‬އަހަރު ނުދެކޭ ޢުމުރުގެ މީހުންނަށް‬ ‫އެހާ ރަނގަޅަށް ނޭނގި ހިނގައިދާނެ އެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އަރުޝީފުން އެ މަސައްކަތްތައް ފެންނަން‬ ‫އެބަހުއްޓެވެ‪ .‬އެ މަތިވެރި ޚިދުމަތްތެރިންނަކީ ކޮން ކޮން ބޭފުޅުންނެއްކަން އެގެން އެބަހުއްޓެވެ‪ .‬އެކަން ކުރީ ކޮން ބައެއްކަން‬ ‫އެނގެން އެބަހުއްޓެވެ‪.‬‬ ‫މި ދެންނެވި މުހިންމު ދައުރު އަދާކުރި އަދި އަދާ ކުރަމުން އަންނަ ޤައުމީ ރޭޑިއޯގެ ޚިދުމަތް ފެށިގެން އައީ އެކަމަށް ދިވެހި‬ ‫ޤައުމު ވަރަށް ބޭނުން ފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް އެކަން ފެށިގެން އައީ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމުގެ ވަޞީލަތާއި‬ ‫އިކްވިޕްމަންޓާއި މުވާޞަލާތު ކުރުމުގެ ވަޞީލަތްތައް ވަރަށް މަދު ވަރަށް ދަތި ދުވަސްވަރެއްގައި ވަރަށް އާދައިގެ ފެންވަރެއްގަ‬ ‫އެވެ‪ .‬އަދި ކަމަށް ބޭނުންވާ އިންސާނީ ވަޞީލަތްތައް ނުވެސް ނެތް ދުވަސްވަރެއްގަ އެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް މި ޚިދުމަތް ފެއްޓެވުމަށް‬ ‫އިސްނަންގަވައި‪ ،‬މިކަމުގެ ހަރުދަނާ ބިންގަލެއް އަޅުއްވައި ބޮޑަތި ޤުރުބާނީތަކެއް ވެވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުން އެ ކުރެއްވީ އަންނަނިވި‬ ‫ޖީލުތަކަށް ދެމިގެންދާނެ ވަރަށް އަގުހުރި ޚިދުމަތެކެވެ‪ .‬އެބޭފުޅުންނާއި އަދާ ހަމައަށް މި ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި އެކި ދުވަސްވަރު އެކި‬ ‫ފެންވަރުގައި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ދިވެހި ޤައުމީ ރޭޑިއޯގެ ޚިދުމަތްތެރިންގެ “ޢާއިލާ” އަށް ޝުކުރު އަދާކުރަމެވެ‪ .‬އެބޭފުޅުންގެ‬ ‫ޚިދުމަތް ތާއަބަދަށް ދެމިގެން ދާނެއެވެ‪ .‬ދިވެހި ޖީލުތައް ތާއަބަދަށް އެބޭފުޅުންގެ ޒިކުރާ އައު ކުރާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހި ޤައުމީ ރޭޑިއޯއަށް ‪ 50‬އަހަރު ފުރޭ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ‪ 40‬ދުވަސް ފާއިތުވުމާ ހަމައަށް މި ރޭޑިއޯއިން އަދާކުރީ އިޚްތިޔާރީ‬ ‫‪5‬‬


‫ދައުރެކެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް މިއަދު މި ރޭޑިއޯ އަދާކުރަން ޖެހެނީ ޤާނޫނެއްގައި ކަނޑައެޅި ބަޔާން ވެގެންވާ ދައުރެކެވެ‪ .‬އެ‬ ‫ދައުރު އަދާކުރާނެ ދާއިރާއާއި އެ ދައުރުގެ އިންތަކާއި މިންތައް ޤާނޫނުގައި ވަނީ ކަނޑައެޅިފަ އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ކުރިން ދަތުރު‬ ‫ކުރިހާ މިސްރާބަކަށް އަދި ދަތުރު ކުރިހާ ތިލަ ފުންމިނުގައި މިއަދު ހުރިހާ އިރަކު ދަތުރު ނުކުރެވިދާނެ އެވެ‪ .‬އަދި މާލީ ގޮތުން‬ ‫ހުރި ފުރުޞަތު ތަކާއި މާލީ ފަހިކަން ލިބޭގޮތްވެސް ވަނީ ތަފާތު ވެފައެވެ‪ .‬މި ސަބަބުތައް މިހެން ހުރުމާއެކު‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫އަޑާއި އަމިއްލަ ބްރޯޑްކާސްޓަރުންނާ އަޅައިބެލުމަކީ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬އަމިއްލަ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަންތަކަށް ކުރެވުނުނަމަވެސް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ނުކުރެވޭނެ ކަންތައްތަކެއް އެބަހުރި ކަމާއި އަދި އެ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަންތަކަށް އަދާކުރަން ނުޖެހޭ ވާޖިބުތަކެއް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް މަތިކުރެވިފައި ވާކަން ޤަބޫލުކޮށް‪ ،‬އެކަން ބަލައިގަންނަން ޖެހެއެވެ‪.‬‬ ‫މި ހުރިހާ ތަފާތުތަކާއެކު ވެސް‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މިއަދުގެ ވެސް ޢަމާޒަކީ‪ ،‬ދިވެހިންނަށް ބޭނުންވާ ތެދު ޚަބަރާއި މަޢުލޫމާތު‬ ‫ފޯރުކޮށްދިނުމާ ޢާންމު ހޭލުންތެރިކަން އިތުރު ކޮށްދިނުމާއި މުނިފޫހި ފިލުވައި ދިނުމެވެ‪ .‬މިދާއިރާއިން އަދާކުރަންޖެހޭ ޕަބްލިކް‬ ‫ސަރވިސް ބްރޯޑްކާސްޓަރެއްގެ ދައުރެވެ‪ .‬މި ބޭނުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރުމުގެ ހެޔޮ ނިޔަތުގައި‪ ،‬މި‬ ‫ޗެނަލް (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު) ގެ ބެލެނިވެރި ފަރާތް ކަމުގައިވާ މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގް ކޯޕަރޭޝަނުން ކުރަންޖެހޭ‬ ‫ހުރިހާ މަސައްކަތެއް‪ ،‬މި ކޯޕަރޭޝަންގެ ޤާނޫނުން ދައްކައިފައިވާ މަގުގައި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ އިރުޝާދާއި ލަފައާއެކު‬ ‫އަދި ކޯޕަރޭޝަންގެ މާލީ ޙާލަތު ތަންދިން އެންމެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ހަލުވިކަމާއި މުރާލި ކަމާއެކު ކުރަމުން ގެންދާނެ ވާހަކަ‬ ‫ދިވެހިރައްޔިތުންނަށް ދަންނަވަމެވެ‪ .‬އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޚިދުމަތް ފުޅާކުރުމާއި ފޭރާން ރަނަގޅު ކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ‬ ‫ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުން ގެންދާނެ ކަމުގައި ވެސް ދަންނަވަމެވެ‪ .‬މި ގޮތުން ޗެނަލްގެ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި އައު ޓެނޮލޮޖީއަށް‬ ‫ހިޖުރަކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ވެސް އެބަ ގެންދަމެވެ‪ .‬މީގެ ތެރެއިން އެންމެ އަވަހަށް އެޅޭނެ އެއް ފިޔަވަޅަކަށް ވާނީ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އަޑު ޑިޖިޓައިޒްކޮށް ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދިނުމާއި ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސަރަޙައްދަކަށް މި‬ ‫ޗެނަލްގެ އަޑު ސާފުކޮށް ލިބޭނެ މަގުފަހިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މާޒީގެ އުފާވެރި ހަނދާންތައް އައުކުރަމުން‪ ،‬އުފާވެރި މުސްތަޤްބަލެއްގެ އުންމީދުގައި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ‬ ‫ރޭޑިއޯއެއްގެ ގޮތުގެ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު މާތްﷲގެ އިރާދަފުޅުން ކުރިޔަށް ދާނެއެވެ‪.‬‬ ‫‪ 29‬ޑިސެމްބަރ ‪2012‬‬

‫މުޙައްމަދު ޝަފީޤު މަޙަމޫދު‬ ‫އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ‬

‫‪6‬‬


‫ޯމލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޮމިޝަންގެ ރައީސް ގެ ޚިތާބު‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ‪ 50‬އަހަރު ފުރުމުގެ ރަން ޔޫބީލް ފާހަގަކުރާ‬ ‫މުނާސަބަތުގައި‪،‬‬

‫އުފަވެރި‬

‫މޯލްޑިވްސް‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓިންގ‬

‫ކޮމިޝަނުގެ ކޮމިޝަނަރުންނާއި މުވައްޒަފުންނާއި އަދި އަޅުގަނޑުގެ‬ ‫އަމިއްލަ ނަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނަށް‬ ‫ނުހަނު އިޚުލާޞްތެރި ކަމާއެކު ތަހުނިޔާ އަރިސްކުރަމެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫މި ތަހުނިޔާގައި‪ ،‬މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަންގެ‬ ‫ޗެއާމަނާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑާއި މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރ ވެސް‬ ‫ޝާމިލްކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫ޕަބްލިކް‬

‫ސަރވިސް‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓަރެއްގެ‬

‫ޚިދުމަތަކީ‬

‫ކޮންމެ‬

‫މުޖުތަމަޢަކަށް ވެސް ވަރަށް މުހިއްމު ޚިދުމަތެކެވެ‪ .‬ނުފޫޒުން އެއްކިބާވެ‬ ‫ހުރެ‪ ،‬ތަފާތު މަޢުލޫމާތު ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުވައިދިނުމުގެ އިތުރުން‪،‬‬ ‫ޤައުމިއްޔަތު‬

‫ދިރުވުމާއި‬

‫ޑިމޮކްރަސީ‬

‫އަލާކުރުމާއި‬

‫އެހެނިހެން‬

‫އިޖްތިމާޢީ ރިވެތި އަދަބު އަޚުލާގު މުޖުތަމަޢުގައި އަށަގެންވުމުގެ މަގު‬ ‫ދައްކުވައިދޭ ފަރާތެވެ‪.‬‬ ‫ދައުލަތުގެ ބްރޯޑްކާސްޓަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން އަދި ރާއްޖޭގައި އޮތް ހަމައެކަނި ބްރޯޑްކާސްޓަރުގެ ގޮތުގައި ދިވެހިރައްޖޭގެ އަޑާއި‬ ‫ޓެލެވިޜަން މޯލްޑިވްސް ޚިދުމަތް ދެމުންދިޔަ ދިގު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައިވެސް ޤައުމު ބިނާކުރުމަށާއި މުޖުތަމަޢު ހޭލުންތެރި ކުރުމަށް‬ ‫ޚަބަރާއި މަޢުލޫމާތު ގެނެސްދިނުމާއި މުނިފޫހި ފިލުވައި ދިނުމުގެ ދާއިރާއިން ޕަބްލިކް ސާރވިސްގެ ގިނަގުނަ ޚިދުމަތްތަކެއް އެ‬ ‫ފަރާތްތަކުން ދިވެހި މުޖްތަމަޢަށް ކޮށްދީފައި ވާކަމީ ޝުކުރުވެރި ކަމާއެކު ފާހަގަ ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ‪ .‬ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި‪ ،‬މަދު‬ ‫ވަސީލަތްކެއް ބޭނުންކޮށްގެން ގިނަ އަދަދެއްގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކެއް ތަފާތު ގިންތީގެ އެހުންތެރީން ނަށާއި ބެލުންތެރީންނަށް އަމާޒު‬ ‫ކޮށްގެން ގެނެސް ދީފައި ވާކަމީ ދިވެހި ރައްޔިތުން އެކަމާމެދު ފަޚުރުވެރި ވާނޭ ކަމެކެވެ‪ .‬ޕަބްލިކް ސަރވިސް ބްރޯޑްކާސްޓަރެއްގެ‬ ‫ގޮތުން މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަންގެ ޗެނެލެއްގެ ގޮތުގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހަރަކާތްތެރި ވާއިރު ޕްރޮގްރާމް‬ ‫އުފެއްދުމުގެ ދާއިރާއިން އެ ފަރާތުން މިހާތަނަށް ޙާސިލު ކޮށްފައިވާ ގިނަގުނަ ތަޖުރިބާ ތަކަކީ ފުރިހަމަ ޕަބްލިކް ސަރވިސް‬ ‫ބްރޯޑްކާސްޓަރެއްގެ ދައުރު އަދާ ކުރުމަށްޓަކައި އެޅިފައިވާ މުހިންމު ބިންގަލެއް ކަމަށް ވާނޭ ކަމާމެދު ޝައްކެއްވެސް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫ޕަބްލިކްސާރވިސް ބްރޯޑްކާސްޓަރުންނަށް ތަފާތު އެކި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތި ލާންޖެހެ އެވެ‪ .‬މިގޮތުން‪ ،‬ކޮމާޝަލް ބްރޯޑްކާސްޓަރުންނާ‬ ‫އެއް އޯޑިއަންސަކަށް ވާދަކުރުމުގެ އިތުރުން ވިޔަފަރީގެ ފައިދާގެ މައްޗަށް ބުރަނުވެ މުޅި އަބާދީއަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކޮންޓެންޓް‬ ‫އުފައްދަން ޖެހުން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬ދައުލަތުން ލިބޭ ކުޑަ ބަޖެޓްގެ ބޭނުން ކުރުމުގައި އިޤްތިސާދު ކުރުމާއި‬ ‫ބިނާކުރަނިވި ޓެކްނޯލޮޖީގެ ވަސީލަތް ތަކުގެ ބޭނުން ކުރުމަކީ އުފެއްދުންތެރިކަން އިތުރު ވެގެންދާނޭ ކަމެއް ކަމަށް ފެނެއެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ހަމަ އެއާއެކު‪ ،‬މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޯޕަރޭޝަނަށް ޤާނޫނުން ލާޒިމްކުރާ ޕަބްލިކް ސަރވިސްބްރޯޑް ކާސްޓަރެއްގެ ޚިދުމަތް‬ ‫އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ދިނުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ފުރުޞަތުތައް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ތަނަވަސް ކޮށްދިނުމަކީ‪ ،‬މި ޚިދުމަތުގެ‬ ‫ހަމައެކަނި ސްޓޮކް ހޯލްޑަރު ކަމުގައިވާ ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުގައި ދައުލަތަށް ލާޒިމް ކަމެއް ކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ‪ .‬ވަކިން‬ ‫ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި މާލީ ގޮތުން މިނިވަންވުމަކީ އެކިއެކި ފަރާތްތަކުގެ ނޭދެވޭ ނުފޫޒުން އެއްކިބާވުމަށް ކޮންމެހެން ވެސް މުހިންމު‬ ‫ކަމެއް ކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ‪.‬‬ ‫‪7‬‬


‫އަޅުގަނޑުގެ އުއްމީދަކީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދިމާވެފައި މިވާ ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމާއި އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ގޮންޖެހުންތަކުގެ‬ ‫ތެރޭގައިވެސް‪ ،‬ދެފުށް ފެންނަ‪ ،‬މަޤްބޫލް ޕަބްލިކް ސަރވިސްގެ ޚިދުމަތެއް ދޭ ބްރޯޑްކާސްޓް ޗެނެލެއްގެ ގޮތުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫އަޑު ސާބިތުކަމާއެކު ދެމިއޮތުމާއި އަދި މި ރޮނގުގައި އިތުރު ކާމިޔާބީތަކެއް ހާސިލުކުރުމެވެ‪.‬‬ ‫ޝުކުރިއްޔާ‬ ‫‪ 22‬ނޮވެމްބަރ ‪2012‬‬

‫މުހައްމަދު ޝަހީބު‬ ‫ކޮމިޝަންގެ ރައީސް‬

‫‪8‬‬


‫އިސްބަސް‬ ‫ރާއްޖޭގައި ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަނެއް އުފެދުނީ ‪ 1962‬ވަނަ އަހަރުގެ‬ ‫ތެރޭގައެވެ‪ .‬މި ފޮތުގައި ބަލާލާފައިވާނީ ރާއްޖޭގައި ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަނެއް‬ ‫އުފެދެން މެދުވެރިވި ސަބަބަކާއި‪ ،‬ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް ‪ 50‬އަހަރު‬ ‫ފުރުމާ ހަމައަށް ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން ތަރައްޤީ ވަމުން އައިގޮތުގެ‬ ‫މައްޗަށެވެ‪ .‬އަދި ކުރިމަތިވަމުން އައި ހުރަސްތަކާއި އެ ހުރަސްތައް‬ ‫ގިރާކުރަމުން އައި ގޮތުގެމައްޗަށެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނެއް އުފެދުނީކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް‬ ‫ދިވެހިން އެކަމަށް ތައްޔާރުވެގެން ތިއްބައެއްނޫނެވެ‪ .‬ކަމުގެ ތަމްރީނާއި‪،‬‬ ‫ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ އެކަކުވެސް އޭރަކުނެތެވެ‪ .‬ފަންނީ ގޮތުން‬ ‫ފުދުންތެރިކަމެއް ނެތެވެ‪ .‬އޭރު ރާއްޖެއަށް ރޭޑިޔޯ ޢާއްމު ވެފައެއްވެސް ނެތެވެ‪ .‬ދެވަނަ ބޮޑުހަނގުރާމައިގެ‬ ‫ދުވަސްވަރާ އަޅުގަނޑުމެން ކުރިމަތިލީ އިރަކު ރޭޑިއޯ އެއީ ކޮން އެއްޗެއްކަން ދަންނަ މަދު ބައަކު ނޫނީ ނެތެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންކަމުން ފަސްދޮޅަހުގެ އަހަރު ތަކަށް ފެށުނު އިރުވެސް ރޭޑިއޯ ގެންގުޅެނީ މަދުބައެކެވެ‪ .‬އެއީ އޯލް އިންޑިޔާ‬ ‫ރޭޑިޔޯ ނުވަތަ ޕަންޗްރަންގީ ޕްރޮގްރާމް އަޑުއަހާށެވެ‪.‬‬ ‫ދުވަސްވަރަކީ ހިންދީ ފިލްމުތައް ރާއްޖެއަށްވެސް ތަޢާރުފު ވަމުން އައި ދުވަސްވަރު ކަމަށްވީތީ އޭރު ދިވެހިން‬ ‫ބަލައިއުޅޭ ހިންދީ ފިލްމުތަކުގެ ރާގުތައް ވަރަށް ގިނައިން ދިވެހިން އަޑުއަހައި އުޅުނެވެ‪ .‬މި ދުވަސްވަރާ ދިމާކޮށް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން‬

‫އުފެދިގެން އައުމާގުޅިގެން ގިނައިން އިވެމުންދިޔައީ ހިންދީ ލަވަތަކެވެ‪.‬‬

‫ނަމަވެސް ގިނަދުވަސްތަކެއްނުވެ މަދުމަދުން ނަމަވެސް ދިވެހީންގެ އަމިއްލަ އުފެއްދުންތައްވެސް ބްރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރަން ފެށިއެވެ‪.‬‬ ‫މިފޮތް ލިޔުމުގައި މައިގަނޑު ތިންބައެއް ހިމަނައިލެވިފައި ވާނެއެވެ‪ .‬އެއީ އިއްޔެއާއި‪ ،‬މިއަދާއި މާދަމާއެވެ‪.‬‬ ‫މާޒީގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން ހުރިގޮތާއި‪ ،‬އެކިއެކި ކަންކަމުގައި އުފުލަންޖެހުނު ބުރަތައްވެސް‬ ‫މިބައިގައި ހިމަނައިލެވިފައި ވާނެއެވެ‪ .‬މިއަދު ލިބިފައިވާ ކުރިއެރުމާ މި ކުރިއެރުން ލިބެމުންއައިގޮތް މަޢުލޫމާތު‬ ‫ލިބުނުމިންވަރަކުން ތަފުސީލުކޮށް ލިޔެފައިވާނެއެވެ‪ .‬ދެން އޮންނާނީ މުސްތަޤްބަލަށް ކުރެވޭ އުންމީދުތަކެވެ‪.‬‬ ‫ވިހިވިހީގެ ތަޞައްވުރުގެ ތެރެއިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހާސިލު ކުރަން ޖެހޭ ލަނޑު ދަނޑިއާ ހަމައަށް‬ ‫ދިއުމުގައި ހިންގަމުންދާ ތަފާތު ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ މައްޗަށްވެސް ބަލައިލެވިފައި ވާނެއެވެ‪.‬‬

‫މުޙައްމަދު ޝާކިރު ޢަބުދުﷲ‬ ‫ޑިރެކްޓަރ ރޭޑިއޯ‬

‫‪9‬‬


10


‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރޭޑިއޯސްޓޭޝަން‬ ‫ރޭޑިއޯސްޓޭޝަން އުފެދެން މެދުވެރި ސަބަބު‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫ރޭޑިއޯސްޓޭޝަނެއް‬

‫އުފެދެން‬

‫މެދުވެރިވީވެސް‬

‫ސަބަބުތަކަކާހުރެއެވެ‪ .‬އެސަބަބުތަކާ ދޭތެރޭގައި ވިސްނާލާއިރު މަޑުމަޑުން‬ ‫ނަމަވެސް ރާއްޖެއަށް ލިބެމުންއައި ކުރިއެރުމުގެ ތެރޭގައި މާލެއާއި‬ ‫އަތޮޅުތަކުގެ ރަށްރަށާ މުވާސަލާތު ކުރެވޭނެ ވަޞީލަތެއް ނެތުމާއި‬

‫ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާ‬ ‫މާލެ ‪،‬‬ ‫“މިރޭ މިގޮވި ގޮވުން އިވުނު ކޮންމެ މީހަކު‬ ‫ ‬ ‫އެއިވުނު މީޓަރަކާއި ގޮވި އެއްޗެއް މާދަމާ ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާ‬ ‫ބަންދުވުމުގެ ކުރިން މިވުޒާރާއަށް އެންގެވުން އެދެމެވެ‪”.‬‬

‫ސަރުކާރުގެ އެންގުންތަކާއި ދޭންބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތުތައް ރައްޔިތުންނާ‬ ‫ހަމައަށް ފޯރު ކޮށްދެވޭނެ ލުއިފަސޭހަ ގޮތެއް ނެތުމާއި‪ ،‬މީހުންގެ‬ ‫ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ދުނިޔަވީގޮތުންނާއި ޢިލްމީގޮތުން‪،‬‬

‫މިއެންގެވުމާ ގުޅިގެން މާލޭގައި ރޭޑިޔޯ ހުރި ހަމަ ކޮންމެ ގެއަކުން ވުޒާރާތުއް‬

‫އިޖުތިމާޢީ ރޮނގުންނާއި‪ ،‬ސިއްޙީ ރޮނގުން ދޭންޖެހޭ މަޢުލޫމާތުތައް‬

‫ދާޚިލިއްޔާއަށް ލިޔުމަކުން އެންގިއެވެ‪ 60 .‬މީޓަރާއި ‪ 120‬މީޓަރާއި‬

‫ދެވޭނޭގޮތެއް ނެތުންވެސް ހިމެނެއެވެ‪ .‬ކުރީޒަމާނުގައި ރައްޔިތުންނަށް‬

‫އަދިވެސް ބައެއް އެހެން ދޭތެރެ ދޭތެރެއިންވެސް އެއަޑު އިވުނުކަމަށްވިއެވެ‪.‬‬

‫އެންގުންތައް އަންގައި އުޅުނީ ވެރިކަމުގެ ފަރާތުން ބަޔަކު ގޭގެއަށް‬

‫މިއަޑު ހުޅުލޭގައި ހުރި ރޭޑިޔޯ އަކަށްވެސް އެރިކަމަށްވެއެވެ‪ .‬އެއަށްވުރެ‬

‫ގޮސްގެންނާއި ރައްޔިތުން ވަކިތަނަކަށް އެއްކޮށްގެންނެވެ‪.‬‬

‫ދުރަކަށް ނުލިބެއެވެ‪.‬‬

‫ވިހިވަނަ ގަރުނު ދެބައިވެގެންގޮސް ފަސްދޮޅަހުގެ އަހަރުތަކަށް ފެށުނުތަނާހެން‬

‫ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު ބުނެވޭނީ މިދެންނެވި ގޮވުން އެއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫ރާއްޖެޭގެ ދެރަށެއް މުވާޞަލާތީގޮތުން ގުޅާލެވިއްޖެއެވެ‪ .‬އެއީ މާލެއާއި‬

‫ފުރަތަމަ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ ބިންގާ ކަމުގައެވެ‪ .‬އެ ސްޓޭޝަން‬

‫މާލެއަތޮޅު ހުޅުލެއެވެ‪ .‬ހުޅުލެއަކީ އޭރު މާލެއަތޮޅުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށެވެ‪.‬‬

‫ސްޓޭޝަނެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްޤީ ކުރެވެމުން އައީ މިއެޅުނު ބިންގަލުގެ‬

‫މިދެރަށް މުވާޞަލާތީ ގޮތުން ގުޅާލެވުނީ ‪ 1961‬ވަނައަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ‬

‫މަތީގައެވެ‪.‬‬

‫ދެވަނަ ދުވަހުއެވެ‪ 18( .‬ޛުލްޙިއްޖާ ‪ )1380‬ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯން ސެޓެއް‬ ‫މެދުވެރިކޮށެވެ‪ .‬މާލޭގައި ސެޓް ބެލެހެއްޓީ ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގައެވެ‪.‬‬ ‫ހުޅުލޭގައި ސެޓް ބެހެއްޓީ މާލެ އަތޮޅު އޮފީހުގައެވެ މިސެޓް ބެހެއްޓީ‬ ‫ސިލޯނުން (ސްރީލަންކާ) މީހުން ގެނެސްގެންނެވެ‪.‬‬

‫ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން ވުޖޫދަށް އައުން‬ ‫‪ 4‬އޮކްޓޯބަރ ‪ 1961‬ގައި ކުއްލިއަކަށް އިވެންފެށީ ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގެ‬ ‫އިޢުލާނެއްގެ އަޑެވެ‪ .‬އިޢުލަނުގައި ވަނީ މި ދަންނަވާ ޢިބާރާތެވެ‪“ .‬މިރޭ‬ ‫‪ 8:00‬ން ‪ 8:15‬އާ ދެމެދު ‪ 60‬މެގަސައިކަލް އިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫ރޭޑިޔޯ” މިހެންގޮވާއަޑު އިވުނު ރޭޑިއޯއެއް ހުރި ފަރާތަކުން މާދަމާ‬ ‫އޮފީސް ބަންދުވުމުގެ ކުރިން މި ވުޒާރާއަށް އެތަނެއްގެ ސާފު އެޑުރެހާއެކު‬ ‫އެންގެވުން އެދެމެވެ‪.‬‬ ‫ވުޒާރާތުއް ދާޚިލިއްޔާގެ ފަރާތުން މިގޮތަށް ގޮވަމުން ގެންދެވީ ވަޔަރލެސް‬ ‫އޮފީހުގައި އޭރު ބޭނުންކުރައްވަމުން ގެންދެވި ޑޮލްފިން މަރުކާގެ ރޭޑިއޯ‬ ‫ޓެލެފޯން ސެޓަކުން ‪ 4‬އޮކްޓޯބަރ ‪ 24( 1961‬ރަބީޢުލް އާޚިރާ ‪)1381‬‬ ‫ވި ބުރާސްފަތި ވިލޭރެއެވެ‪ .‬މި އެންގުން ގޮވާ ނިމުމަށްފަހު ވުޒާރަތުއް‬ ‫ދާޚިލިއްޔާގެ އެހެން އެންގެވުމެއްވެސް ފޮނުއްވިއެވެ‪ .‬އެ އެންގެވުމުގެ‬ ‫ނަކަލު ވެސް ތިރީގައި އެވަނީ އެވެ‪.‬‬ ‫‪11‬‬


‫ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާ ގައި ރޭޑިޔޯޓެލެ ޯފން ސެޓެއް ބެހެއްޓުން‬ ‫ފުރާދުއްވާ އެއްޗިއްސާ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ މަގުސަދުގައި ބެހެއްޓި ސެޓެކެވެ‪.‬‬ ‫މިސެޓް ބަހައްޓަވައި ދެއްވީ ކަމުގެ ތަމްރީން ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ދިވެހި‬ ‫ބޭފުޅެކެވެ‪ .‬އެއީ އަންނަބީލު ޢަބްދުﷲ ޒުބޭރެވެ‪ .‬މިސެޓުގެ މޮޑެލް ނަމްބަރަކީ‬ ‫ޑޮލްފިން ‪ 3‬ރޭޑިޔޯ ޓެލެފޯން ޕީ‪.‬ޓީ‪.‬ސީ ‪ 797‬ޓައިފް ޕީ‪.‬އެމް ‪ A/120‬އެވެ‪.‬‬ ‫ސީރިއަލް ނަމްބަރަކީ ‪ 10596‬އެވެ‪.‬‬

‫މި ފޮތް ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅުންނަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ އޮޅުމެއް‬ ‫އަރައިފާނެ ކަމަށްޓަކައި ދަންނަވައިލަމެވެ‪ 1961 .‬ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ‬ ‫ދެވަނަ ދުވަހު ސިލޯނުގެ ބަޔަކު ގެނެސްގެން ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގައި ރޭޑިއޯ‬ ‫ޓެލެފޯން ސެޓެއް ބެހެއްޓެވިތާ އަހަރެއްވެސް ނުވެ އުޅެނިކޮށް ވުޒާރަތުއް‬ ‫ދާޚިލިއްޔާގައި ދެވަނަ ރޭޑިއޯޓެލެފޯން ސެޓެއްވެސް ބެހެއްޓެވިއެވެ‪ .‬މިސެޓް‬ ‫ބެހެއްޓެވީ ‪ 10‬މާރޗް ‪ 3( 1962‬ޝައްވާލް ‪ 1381‬ހޮނިހިރު) ދުވަހުއެވެ‪.‬‬

‫އަންނަބީލް ޢަބްދުﷲ ޒުބައިރު‬

‫މިއީ ޕައިން ކޮމްޕެނީގެ ޑޮލްފިން ‪ 3‬ގެ ރޭޑިޔޯ ޓެލެފޯން ސެޓެކެވެ‪ .‬މިސެޓްގއި‬ ‫ހުރީ ތިން ފްރީކްއެންސީ އެވެ‪ .‬އެއީ ‪ 2536‬ކިލޯސަރކަލް އާއި ‪2182‬‬ ‫ކިލޯސަރކަލާއި ‪ 2438‬ކިލޯސަރކަލެވެ‪ .‬މިވައްތަރުގެ ސެޓު އޭރު ޢާންމުކޮށް‬ ‫ބޭނުންކޮށް އުޅުނީ އާގުބޯޓްފަހަރުގައެވެ‪.‬‬ ‫މިސެޓު ބެހެއްޓުމަށްފަހު ދެ އޭރިޔާ ޖެހިއެވެ‪ .‬އެމަސައްކަތް ފެށުނީ ‪25‬‬ ‫ފެބްރުއަރީ ‪1962‬ގައެވެ‪ 20( .‬ރަމަޟާން ‪ )1381‬އާދިއްތަ ދުވަހުއެވެ‪.‬‬ ‫އެއް އޭރިޔާ ޖެހީ ބަނޑޭރިގޭ ގޯތި ތެރޭގައެވެ‪( .‬އޭރު ބަނޑޭރިގެ ހުރީ މިހާރު‬ ‫މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސްގެ ހެޑްކްއާޓަރ އެހުރި ޢިމާރާތުގަ‬ ‫އެވެ‪ ).‬ދެވަނަ އޭރިޔާޖެހީ ސިފައިންގެ ގޯތިތެރޭގައެވެ‪( .‬އޭރު ސިފައިންގެއަކީ‬ ‫މިހާރު ސަލްޓަންފާރކް ކުރިމަތީގައި އެއޮންނަ ބުރުކައިރިން ވަދެވޭގޮތަށް‬ ‫ހަދާފައި ހުރި ތިންބުރި ޢިމާރާތެވެ‪ ).‬މިދެންނެވި ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯން ސެޓަކީ‬ ‫ވަޔަރލެސް އޮފީސް ނޫން ތަނެއްގައި މިބާވަތުގެ ގިނަ ފްރީކުއެންސީ ހުރި‬ ‫ސެޓެއް ބެހެއްޓި ފުރަތަމަ ސެޓްވެސްމެއެވެ‪.‬‬ ‫މި ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯން ސެޓް ބަހައްޓާފައި ހުރީ ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގައި‬ ‫ބަނޑޭރިގޭ އައު ޢިމާރާތުގެ މަތީބައިގެ އެންމެ ހުޅަނގުން ދެވަނައަށް ހުރި‬ ‫ކޮޓަރީގެ އިރުމަތީ ފާރުކައިރީގައެވެ‪ .‬މިސެޓަކީ އަތޮޅުތަކުގެ ރަށްރަށާއި‬ ‫‪12‬‬


‫ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގައި ބެހެއްޓި ސެޓުން‬ ‫ވާހަކަދައްކަން ފެށުން‬ ‫‪ 10‬މާރޗް ‪ 1962‬ގައި ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގައި ބެހެއްޓި ރޭޑިއޯ‬ ‫ޓެލެފޯން ސެޓުން ވާހަކަދައްކަން ފެށީ ‪ 11‬މާރޗް ‪ 1962‬ގައެވެ‪.‬‬ ‫އެއީ އާދިއްތަ ދުވަހެކެވެ‪ .‬އެދުވަހު ހަވީރު ‪ 3:00‬ގައި ފުރަތަމަ ވާހަކަ‬ ‫ދެއްކީ އޭރު ސިލޯނުން ފުރައިގެން މާލެ އަންނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާގުބޯޓެއް‬ ‫ކަމުގައިވާ މޯލްޑިވް ސްޓާރ އާއެވެ‪ .‬ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވީ އަލްފާޟިލް‬ ‫މައިޒާން އިބްރާހިމް މަނިކެވެ‪ .‬ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވީ ‪ 2182‬ފްރީކުއެންސީ‬ ‫އިންނެވެ‪ .‬އޭރު ބޯޓު ހުރީ މާލެއާ ‪ 190‬މޭލު ދުރުގައެވެ‪ .‬ބޯޓުން ވާހަކަ‬ ‫ދެއްކީ ބޯޓުގެ ވަޔަރލެސް އޮޕަރޭޓަރ މިސްޓަރ ބާލަސިންގަމް އެވެ‪.‬‬ ‫ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާއިން ގޮވަމުން ގެންދިޔައީ ‘ޓެސްޓިންގ މިންހާފް’‬ ‫މިހެންނެވެ‪.‬‬

‫އޭރު‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރަސްމީ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަނެއް އުފެދިދާނެކަމުގެ ހުވަފެންތައް‬ ‫ދިވެހީންނަށް ފެންނާން ފެށީ ‪ 1962‬ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ‬ ‫ތެރޭގައެވެ‪ .‬އެމަހުގެ ‪ 23‬ވަނަ ދުވަހު ވަޔަރލެސް އޮފީހުގައި އިޢުލާނެއް‬ ‫ބަހައްޓާފައި ހުއްޓެވެ‪ .‬އެއިޢުލާނުގައި ބުނެފައި އޮތީ އޭޕްރިލްމަހުގެ ‪24‬‬ ‫ވަނަ ދުވަހު (އަންގާރަ) ފަހެއް ޖެހުމާއެކު ވަޔަރލަސް އޮފީހުގެ ފަރާތުން‬ ‫ލަވަ ފޮނުވަމުން ގެންދާނޭ ކަމަށާއި އެދުވަހު ފޮނުވާ ލަވަތަކާއި އެންގުމުގެ‬ ‫އަޑުއިވުނު ކޮންމެ މީހަކު ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު ލަވަ އިވުނު މީޓަރަކާއި‬ ‫އަޑުގެ ސާފު ނުސާފުކަން ހުރިގޮތެއް ލިޔުމަކުން ވަޔަރލެސް އޮފީހަށް‬ ‫އެންގުމަށެވެ‪.‬‬ ‫އޭޕްރިލްމަހުގެ ‪ 24‬ވި އަންގާރަދުވަހުގެ ހަވީރު ފަހެއް ޖެހުމާއެކު‬ ‫ވަޔަރލެސް އޮފީހުން ލަވަ ފޮނުވަން ފެށިއެވެ‪ .‬ފޮނުވަމުން ދިޔައީ ހުސް‬

‫ޓެސްޓް ކުރުމުގެ ގޮތުން މިދެންނެވި އިބާރާތް ގޮވުމަށްފަހު އެބޯޓުގައި‬ ‫ހުންނެވި‬

‫ވަޔަރލެސް ޓެލެގްރާފް އޮފީހުން ލަވަ ފޮނުވުން‬

‫ވަޒީރެއްކަމުގައިވި‬

‫އަންނަބީލް‬

‫ޙަސަން‬

‫ޒަރީރަށް‬

‫ލަވައެވެ‪ .‬ދެލަވަ ދޭތެރޭގައި އެއްވެސް އެނައުންސްމަންޓެއްވެސް ނުދެއެވެ‪.‬‬ ‫ގިނައިން ފޮނުވީ ހިންދުސްތާން ފިލްމުގެ ލަވައެވެ‪.‬‬

‫ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާ އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް ރަޝީދު ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯނުން‬ ‫މެސެޖެއްވެސް ފޮނުއްވެވިއެވެ‪.‬‬

‫ތާރީޚީ މުހިންމު ނުކުތާއެއް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން އުފެދިގެން އައިގޮތުގެ ތާރީޚް މުޠާލިޢާ‬ ‫ކުރައްވަމުން ގެންދަވާއިރު ވަޔަރލަސް އޮފީހާއި ވުޒާރާތުއް ދާޚިލިއްޔާގެ‬ ‫ވާހަކަ ލިޔަން ޖެހެނީ ކީއްވެތޯއާއި ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން އުފެދުމާ މިދެތަނާ‬ ‫ހުރި ގުޅުމަކީ ކޮބައިތޯ ސުވާލު އުފެދިދާނެ އެވެ‪ .‬ވުމާއެކު މިވާހަކަ‬

‫ހިންދުސްތާން ލަވަތަކުގެ ތެރެއިންވެސް “ޖަބް ޕިޔާރު ކިސީސޭ ހޯތާހޭ”‬

‫ތަކުރާރު ކޮށްލުން ރަނގަޅު ވާނެކަމަށް ފެނެއެވެ‪ .‬ޙަޤީޤަތުގައި “މާލެ‬

‫ގެ ލަވަތަކެވެ‪ .‬އެދުވަހު ފޮނުވި ލަވަތަކުގެ ތެރޭގައި އިގިރޭސި ލަވަވެސް‬

‫ރޭޑިއޯ ޓެސްޓިންގ” ފުރަތަމަ ގޮވުމާއި ފަހުން ލަވަ ފޮނުވައި ހެދީ‬

‫ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ފޮނުވިއެވެ‪ .‬އަދި ދިވެހީން މިޔުޒިކް ކުޅެ ދިވެއްސަކު‬

‫ވަޔަލެސް އޮފީހުގައި އޭރު ހުރި ސެޓަކުންކަމުގައި ވިޔަސް މާލެ ރޭޑިޔޯ ގެ‬

‫ކިޔާފައިވާ ދިވެހިލަވައެއްވެސް ފޮނުވިއެވެ‪ .‬މި ލަވަ ކިއުއްވާފައި އޮތީ‬

‫ނަމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން އުފެދި ޕްރޮގްރާމްތައް‬

‫އަލްފާޟިލް މަސްއޮޑި އިބްރާހިމް ޚަލީލެވެ‪ .‬އެލަވައަކީ ހިންދުސްތާން‬

‫ފޮނުވަންފެށީ ވުޒާރާތުއް ދާޚިލިއްޔާގައި ބެހެއްޓިކަމަށް އިސްވެ ދެންނެވި‬

‫ފިލްމު “ޕެއިންގެސްޓްގެ” ޖާތާ ޖާނާ ބަނޭ ޕުކާރާނެހީ ގެ ރާގަށް‬

‫ޑޮލްފިން ‪ 3‬ގެ ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯޏް ސެޓަކުންނެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ތާރީޚަށްޓަކައި‬

‫އަލްފާޟިލާ މަރިޔަމް ސަޢީދު (ނިސްރީން) ހައްދަވާފައިވާ ލަވައެކެވެ‪.‬‬

‫މިދެވާހަކަވެސް މިފޮތުގައި ލިޔެލީމެވެ‪.‬‬ ‫މި ޕްރޮގްރާމަށް އޭރު ވަކި ނަމެއް ދީފައެއް ނެތެވެ‪ .‬އެކަމަކު ‪1961‬‬ ‫ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރ މަހުގެ ‪ 4‬ވަނަ ދުވަހުގެ ރޭ “މާލޭ ރޭޑިއޯ”‬ ‫ޓެސްޓިންގ މިހެން ގޮވާފައިވާކަން މިހިސާބުންވެސް ހަދާންކުރާންޖެހެއެވެ‪.‬‬

‫‪13‬‬ ‫‪13‬‬


‫މާލޭ ރޭޑިޔޯ އިން ރާއްޖޭގައި ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ފެށުން‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަނެއް އުފެދުނީ ވަރަށް ކުއްލިގޮތަކަށެވެ‪ 1962 .‬ވަނަ އަހަރާ‬ ‫ހަމައަށް އާދެވުނު އިރު ރާއްޖޭގެ ދެއަތޮޅެއްގައި ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯން ސެޓުހުރީ ބަހައްޓާފައެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫ހދ‪ .‬ނޮޅިވަރަންފަރުގައާއި ބ‪ .‬އަތޮޅު ގޮއިދޫގައެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ދާޚިލިއްޔާއިން ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް‬ ‫ފޮނުއްވަން ހުންނަ މެސެޖްތައް ފޮނުއްވަވާ ނިމުމުން މާލެތެރޭގެ ޚަބަރުތައްވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް‬ ‫ރޭޑިޔޯ ޓެލެފޯންގެ ޒަރީޢާއިން ބުނެލަދީއުޅުނެވެ‪ .‬އެދުވަސްވަރު ވުޒާރާތުއް ދާޚިލިއްޔާގައި މިކަންކުރައްވާ‬ ‫އުޅުއްވި އެއްބޭފުޅަކީ އަލްފާޟިލް ސައިކުރާ އިބްރާހިމް ނަޢީމެވެ‪ .‬އިބްރާހިމް ނަޢީމް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި‬ ‫ބައެއް ދުވަސް ދުވަހު ރަސްމީ މެސެޖްތައް ފޮނުއްވަވާ ނިންމެވުމަށްފަހު އެދުވަހުގެ ނޫހުގައި އޮންނަ‬ ‫ކޮންމެވެސް ޚަބަރެއް ނުވަތަ މާލޭގައި ކުޅެވޭ ކޮންމެވެސް ފުޓްބޯޅަ މެޗެއްގެ ވާހަކަ ކިއުއްވާލަ‬ ‫ދެއްވައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިކަންވެސް ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާއަށް ނުދަންނަވައި ކުރުން ރަނގަޅު ނުވާނެ‬ ‫ކަމަށް ފެނިލައްވައިގެން އެވާހަކަވެސް ދެންނެވި ކަމުގައި އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް ނަޢީމް ވިދާޅުވިއެވެ‪.‬‬

‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ރަޝީދު‬

‫މާލޭ ރޭޑިޔޯ އުފެދެން މެދުވެރިވި ސަބަބު ބަޔާން ކުރައްވަމުން އޭރު ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާގެ މަޤާމުގައި‬ ‫ހުންނެވި އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް ރަޝީދު ހ‪ .‬ކަރަންކާގެ ވިދާޅުވި ގޮތަށް ތިރީގައި ބަޔާން ކޮށްފައި‬ ‫އެވަނީ އެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ ރޭޑިޔޯ އުފެދެން މެދުވެރިވި އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ މާލޭގައި ދައްކައިޅޭ ބައެއްކަހަލަ ވާހަކަތައް ރާއްޖެ‬ ‫ތެރެއަށް ދިއުމުން އަތޮޅު ތަކުގެ އަތޮޅުވެރިން އޭގެ ތެދު ދޮގު އޮޅުން ފިލުވަން ބޭނުންފުޅު ވެގެން ވަޒީރުއް‬ ‫ދާޚިލިއްޔާއަށް މެސެޖު ފޮނުއްވާތީ އެވެ‪ .‬ވީމާ އެދުވަސްވަރު ވަޒީރުލް އަޢުޒަމްގެ އޮފީސްވެސް ހިންގަން ހުރީ‬ ‫އަޅުގަނޑު ކަމަށް ވުމާއެކު މާލޭ ރޭޑިޔޯގެ ނަމުގައި ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ފެށީއެވެ‪ .‬ދާޚިލިއްޔާގައި އެދުވަސްވަރު‬ ‫ރާއްޖެތެރެއާ ވާހަކަ ދައްކާ ރޭޑިއޯ ސެޓުން ދައްކާ ހުރިހައި ވާހަކައެއް ރަށްރަށުން އަހާކަން އެގެއެވެ‪ .‬ވީމާ‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން ކޯޑެއް ގެންގުޅެމެވެ‪ .‬ޚާއްޞަ ވާހަކަ ދައްކާ އުޅުނީ އެ ކޯޑުންނެވެ‪ .‬ނުރަނގަޅަސް‪ ،‬ރަނގަޅަސް‬ ‫ރާއްޖޭގައި ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ފެށި މީހަކީ އަޅުގަނޑެވެ‪ .‬އެކަން ފެށިއިރު ވަޒީރުލް ޢައުޒަމް އަލްފާޟިލް‬ ‫އިބްރާޙިމް ނާޞިރު މާލެއަކު ނެތެވެ‪ .‬އެމަނިކުފާނު އޭރު ވަޑައިގެންވީ ސްރީލަންކާގަ އެވެ‪ .‬އެމަނިކުފާނު އަޅުގަނޑަށް‬ ‫ދެއްވައިފައި އޮންނަ އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނު ކަމެއް ކުރެވޭތީ އެކަންވެސް ކުރީއެވެ‪.‬‬

‫އެދުވަސްވަރު ވުޒާރާތުއް ދާޚިލިއްޔާގައި ހުރި ޑޮލްފިން ‪ 3‬ގެ ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯޏް ސެޓުން މާލޭ ރޭޑިއޯ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ފެށްޓެވީ ‪ 29‬ޑިސެމްބަރ‬ ‫‪ 1962‬ގައެވެ‪ 2( .‬ޝައްވާލް ‪ 1382‬ހޮނިހިރު) އެދުވަހުގެ މެންދުރު ‪2:00‬ގައި ފުރަތަމަ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރެއްވިއެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމަކީ‬ ‫ދިވެހި ޚަބަރެވެ‪ .‬ދިގުމިނަކީ ‪ 4‬މިނެޓް ‪ 2‬ސިކުންތެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރެއްވި އެނައުންސަރަކީ ސައިކުރާ އިބްރާހިމް ނަޢީމެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންކަމުން އޭނާ ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަންގެ ފުރަތަމަ އެނައުންސަރު ކަމުގައިވެސް‬

‫މެއެވެ‪ .‬އޭރު‬

‫އަލްފާޟިލް ސައިކުރާ އިބްރާހިމް ނަޢީމަކީ ވުޒާރާތުއް ދާޚިލިއްޔާގެ ސެކްރެޓަރީއެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމް އުފެއްދެވި ޕްރޮޑިއުސަރަކީ ވުޒާރާތުއް‬ ‫ދާޚިލިއްޔާގެ ނާއިބުގެ ބަދަލުގައި އޭރު ހުންނެވި އަލްއުސްތާޛް ނ‪ .‬ތ‪ .‬ޙަސަން ދީދީ އެވެ‪ .‬ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވާ ގަޑިޖެހުމުން ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯންގެ‬ ‫ރިސީވަރު ނަގާފައި ޚަބަރު ކިޔައިލީއެވެ‪.‬‬ ‫‪14‬‬


‫މި ޕްރޮގްރާމް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރީ ‪ 2182‬ކިލޯ ސަރކަލުންނެވެ‪ .‬ޚަބަރު‬ ‫ވިދާޅުވެ ނިންމެވުމަށްފަހު މީގެ ފަހުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ‪ 2:00‬ގައި މި‬ ‫ޕްރޮގްރާމް އޮންނާނެ ވާހަކަ އެނައުންސަރ ވިދާޅުވިއެވެ‪ .‬އެދުވަހުގެ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ރޭވިފައި އޮތްގޮތް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ‪ .‬ގަޑިން ދޭއް ޖެހުމުން އެއްވެސް‬ ‫މިއުޒިކެއްވެސް‪ ،‬އަދި ޓައިމް ސިގުނަލެއްވެސް ނެތި ޚަބަރު ކިޔަން ފެށިއެވެ‪.‬‬ ‫“މިއީ މާލޭ ރޭޑިއޯއިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަނީ‪،‬‬ ‫މިހާރު މާލެ ގަޑިން ‪ 2‬ޖެހީ‪،‬‬ ‫ރާއްޖެއާބެހޭ ބައެއް ޚަބަރު‪،‬‬ ‫ދައުލަތުގެ ބައެއް އިޢުލާން‪،‬‬ ‫ދެން ކިޔަންފެށީ ޚަބަރު ތަކެކެވެ‪ .‬އެދުވަހުކީ ޚަބަރު ތަކުގެ ސުރުޚީތައް ތިރީގައި‬ ‫އެވަނީއެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަޒީރުލް އަޢުޒަމް ކޮޅުނބުގައި‬ ‫މާލޭގެ ބަނދަރުގައި ޤަވާޢިދާ ޚީލާފަށް އިނގިރޭސި މަނަވަރެއް‬ ‫އަށްވަނަ ހޮކީ މުބާރާތް‬ ‫މިތިން ޚަބަރަށްފަހު ނޫހުގައި ނުކުމެފައިވާ ދެ އިޢުލާނެއްވެސް ކިއެވެ‪ .‬މި‬ ‫ޕްރޮގްރާމްގެ އަޑު ރާއްޖެ ތެރޭގައި ހުރި ރޭޑިޔޯ ތަކުންވެސް ލިބުނެވެ‪ .‬ރާއްޖޭން‬ ‫ބޭރަކަށް ނުލިބެއެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ ރޭޑިޔޯގެ ޓެސްޓް ޕްރޮގްރާމް‬ ‫މާލޭ ރޭޑިޔޯގެ ފުރަތަމަ ޕްރޮގްރާމް ‪ 29‬ޑިސެމްބަރ ‪ 1962‬ގައި‬ ‫ފޮނުވުމާއެކު‪ ،‬ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާއިން ގަސްތު ކުރެއްވީ މާލޭ‬ ‫ރޭޑިޔޯއަށް ވަރަށް އަވަސް ތަރައްޤީއެއް ގެންނަވާށެވެ‪ .‬އެގޮތުން‬ ‫އިނގިރޭސި ބަހުން ޚަބަރު ކިޔުމާއި ޚަބަރުތައް ޓޭޕަށް ރިކޯޑު‬ ‫ކޮށްގެން ފޮނުއްވަމުން ގެންދެވުމުގެ މަސައްކަތް ފެށުނެވެ‪.‬‬ ‫ފުރަތަމަ ޕްރޮގްރާމަށްފަހު ނުރަސްމީ ޕްރޮގްރާމެއްގެ ގޮތުގައި‬ ‫އެރޭ ރޭގަނޑު ‪ 9‬ޖެހި އިރުވެސް ‪ 2182‬ކިލޯ ސަރކަލުން‬ ‫ޕްރޮގްރާމެއް‬

‫ފޮނުއްވެވި‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫މިޕްރޮގްރާމްގައި‬

‫ފުރަތަމަ‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރެއްވީ ޕްރޮގްރާމްގެ ޚަބަރުތަކާއި އޭގެ އިނގިރޭސި‬ ‫ތަރުޖަމާ އެވެ‪ .‬ދިވެހި ޚަބަރު ކިޔުއްވައި ދެއްވީ ވުޒާރަތުއް‬ ‫ދާޚިލިއްޔާގެ ކާތިބާ އަލްފާޟިލާ ހަފްސާ މޫސާ މ‪ .‬ޔާގޫތުގެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އިނގިރޭސި ޚަބަރު ކިޔުއްވީ ވަޒީރުލް އަޢުޒަމް އޮފީހުގެ‬ ‫ސެކްރެޓަރީ އަލްފާޟިލާ ހާޖަރާ ޙަސަންމަނިކެވެ‪ .‬އިނގިރޭސި‬ ‫ޚަބަރު ތަރުޖަމާ ކޮށްދެއްވީ އަލްފާޟިލް އަހްމަދު ޒަކީއެވެ‪.‬‬

‫‪15‬‬


‫ރޭޑިއޯއިން މުޅި ރާއްޖެއަށް ފޮނުވުނު ފުރަތަމަ ތަޤްރީރު‬ ‫‪ 1963‬ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ ‪ 3‬ވަނަ ދުވަސް (‪ 7‬ޝަޢުބާން‬ ‫‪ 1382‬ބުރާސްފަތި)‬

‫ހިމެނުނީ މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ޙަޔާތުން‪ ،‬އަދި މުޅި‬

‫ރާއްޖޭގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރުވެސް ވަރަށް މުހިންމު ދުވަހެއް ކަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫އެދުވަހަކީ ރާއްޖޭގެ އަމިއްލަ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނުން މުޅި ރާއްޖެއަށް‬ ‫އެންމެ ފުރަތަމަ ތަޤްރީރެއް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރެވުނު ދުވަސް ކަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫އެއީ މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ‪ 6‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމެވެ‪ .‬މި ތަޤްރީރު ކުރެއްވީ‬ ‫އޮނަރަބްލް އަލްއުސްތާޛް އިބްރާހިމް ޝިހާބެވެ‪ .‬އެމަނިކުފާނު އަރިހަށް‬ ‫ޓޭޕްރިކޯޑަރ ގެންގޮސްގެން ތަޤްރީރު ރެކޯޑުކޮށްގެން ރޭޑިޔޯއިން މި‬ ‫ތަޤްރީރު ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރީއެވެ‪ .‬ތަޤްރީރު ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރީ އެ ދުވަހު‬ ‫‪ 2:00‬ގައި ޚަބަރު ކިޔުމަށް ފަހުގައެވެ‪ .‬މިތަޤްރީރުގެ ދިގުމިނަކީ ‪4‬‬ ‫މިނިޓް ‪ 52‬ސިކުންތެވެ‪ .‬ތަޤްރީރު ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަންފެށީ އެ ދުވަހުގެ‬

‫އޮނަރަބްލް އަލްއުސްތާޛް އިބްރާހިމް ޝިހާބް‬

‫‪ 2.11‬މިނިޓްގައެވެ‪ .‬ތަޤްރީރު ބިނާ ކުރައްވައިފައި އޮތީ ގައުމީ ރޫޙް އާލާ‬ ‫ކުރުމުގެ މައްޗަށެވެ‪ .‬ތިރީގައި އެ ތަޤްރީރު ނަކަލު ކޮށްލަމެވެ‪.‬‬

‫“އައްސަލާމް ޢަލައިކުމް‬

‫ވާރުތަ ކުރަމުން އައި އެންމެ ބޮޑު ދެ ޝަރަފު‪ .‬އަދި މިދެންނެވި‬

‫ދިވެހި އަޑު މެދުވެރިކޮށް ދިވެހި ޤައުމަށް ޚިތާބެއް ކުރުމަކީ‪،‬‬

‫ދެކަންތަކުގެ މަގުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢިއްޒަތްތެރި ކާބަފައިންގެ‬

‫އަޅުގަނޑުގެ ވަރަށްވެސް ބޮޑު އުފަލެއް‪ .‬މިގޮތުން މިއައު އަހަރު‬

‫ފުރާނަފުޅު‬

‫ފަސްގަނޑުގައި‬

‫ކުރިމަތިކޮށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢިއްޒަތްތެރި އަޚުންނާއި އުޚުތުންގެ‬

‫އެކުވެފައި‪ ،‬މާޒީގެ ފަޚުރުވެރި ތާރީޚު އަޅުގަނޑުމެން ހިނިތުން‬

‫އަރިހަށް ހެޔޮ އެދުންތައް އަޅުގަނޑު ރައްދުކުރަނީ ހިތުގެ އެންމެ‬

‫ކުރުވަނީ އެއަޖުދާދުންގެ ޖިހާދު އާއި ޤުރުބާނީގެ މަތިވެރި ހަނދާނުގައި‪،‬‬

‫އަޑީން‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ޝަރަފަކަށް ވެފައިވަނީ ދީނާއި މިނިވަންކަން‬

‫ތަކާއި‬

‫ހަށިކޮޅުތައް‬

‫ވަނީ‬

‫ދިވެހި‬

‫އެތައްސަތޭކަ އަހަރުއްސުރެ ރައްކައުތެރި ކުރަމުން އައިކަން‪.‬‬ ‫ޝައްކެއްވެސް ނެތް‪ ،‬ދިވެހި ރާއްޖޭއަށް އެއްގޮތަށްވުރެ ގިނަ‬ ‫ގޮތްގޮތުން މިހާރަށް ކުރިމަތ ިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ‬

‫ކުޑަވެސް ޝައްކެއްނެތް‪ ،‬އަހަރުތައް ބަދަލުވިޔަސް ދިވެހިންނަކީ‬

‫ގައުމުގެ ޙުއްރިއްޔަތާއި އިސްތިޤްލާލުގެ މައްސަލަ‪ .‬އެހެން ޢިބާރާތަކުން‬

‫ހަމަ އެ ދިވެހީން‪ ،‬ދީނާއި ޤައުމާހުރެ‪ ،‬ލެޔާއި ފުރާނަވިޔަސް ހޭދަ‬

‫ދަންނަވަނީނަމަ އިސްތިޢުމާރާ ދެކޮޅަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ އުންމަތް‬

‫ކޮށްލުމަށް ކުޑަވެސް ޖެހިލުމެއް ނެތް ދިވެހީން‪ ،‬ބޭރުފުށުން ހެދުން‬

‫ކުރަމުންދާ ޖިހާދު‪.‬‬

‫ކިތަންމެ ރީތިކޮށް ދެއްކިޔަސް ދުނިޔޭގެ ސުންނަތް ނިޔާކުރާ ގޮތުން‬ ‫އިނގިރޭސި ދައުލަތް މިއަދު އޮތީ އޭގެ އާޚިރު ޢުމުރަށް އެޅިފަ‪.‬‬

‫މި ޤައުމީ ޖިހާދުގައި ކޮންމެ ދިވެހި ދަރިއަކު އެންމެ މަތިވެރި‬

‫އިސްތިޢުމާރުގެ ބިރުވެރި ސިންގާ މިހާރުލަމުން ގެންދަނީ ނޭވާހޮޅިއަށް‬

‫މިންވަރަކަށް ސަމާލު ވެލައްވަންވީ އުޞޫލަކީ އެކުވެރި ކަމާއި‬

‫އެޅުމުގެ އެންމެ ފަހު ނޭވާ‪.‬‬

‫އިއްތިހާދު‪.‬‬

‫ޚާއްޞަކޮށް‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ލޮބުވެތި‬

‫ޒަޢީމުގެ‬

‫ފަހަތްޕުޅުގައި ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމަކާއެކު ދެމިތިބުން‪ .‬އިނގިރޭސި‬

‫އިރެއްގައި އެދައުލަތުގެ ވަރުގަދަ ދިދަޔަށް އިރުއޮއްސުމެއް ނާންނަ‬

‫އިސްތިޢުމާރުގެ ކެހިވެރި ކަމުގެ މައިގަނޑު ބިނާވެފައި ވަނީ ދިގު‬

‫ކަމުގައި ވިޔަސް‪ ،‬މިއަދު އެދިދަ ވީދެމުން ކުނޑިކުނޑިވަމުން ދަނީ‬

‫މުއްދަތެއްގައި ފިނި ހަނގުރާމައެއް ކޮށްގެން ވިޔަސް އިދިކޮޅުގައި‬

‫ހަމައެކަނި ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބިންތަކަކުން ނޫން‪ .‬ބުރޫނާއީ ފަދަ‪،‬‬

‫ތިބި ބަޔަކު ވަކިކޮށްލުން‪ .‬ވީމާ ބޭނުމީ އެކުވެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަން‪.‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ކުދި ކުދި ޤައުމު ތަކުގެ ޖައްވުންވެސް އެ ދިދައަށް‬

‫ކެރުމާއި ތެދުވެރިކަން‪.‬‬

‫ކުރާކަމެއް ނޫން‪ .‬އެމީހަކު އެހިނދަކު އަދާކުރަންވީ ވާޖިބު‪ .‬ޒަމީރަށް‬ ‫ތެދުވެރި ވެގެން އަދާ ކުރަނީނަމަ އެއީ އެންމެ މަތިވެރި ޖިހާދު‪.‬‬

‫މާތްވެގެންވާ އިސްލަމް ދީނާއި މިނިވަންކަމީ ޒަމާނުއްސުރެ ދިވެހީން‬

‫ރަނގަޅަށް ހަނދުމަފުޅު ކުރައްވާ‪ .‬މިނިވަންކަމަކީ ވަރަށްވެސް އަގުހުރި‬ ‫‪16‬‬


‫ފަހުން‬

‫ރީތި‬

‫ހިންދުސްތާން‬

‫ލަވައިގެ‬

‫ޕްރޮގްރާމެއް‬

‫ޖައުހަރެއް‪ .‬މިނިވަންކަމަކީ އެއަށްޓަކައި ތިމާގެ ދަލާއި ކަރުނައާއި‬

‫ޚަބަރުގެ‬

‫އަދިލޭވެސް އޮހޮރުވައިގެން މެނުވީ ޙާޞިލު ނުކުރެވޭނޭ‪ ،‬ޙަޔާތުގެ‬

‫ފޮނުއްވާގޮތަށް ހަމަޖެއްސުމެވެ‪ .‬އަދި ރޯދަ މަހުގެ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ‬

‫އެންމެ ބޮޑު ނިޢުމަތް‪ .‬މިނިވަންކަމަކީ ހަމައެކަނި ރާއްޖޭގެ ކޯއްޓޭ‬

‫ހަވީރު ‪5:45‬ން ފެށިގެން ދީނީ ޕްރޮގްރާމެއް ފޮނުއްވަވާ ގޮތަށްވެސް‬

‫ތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަޚުރުވެރި ދިދަ ހެނދުނުން ހަވީރަށް‬

‫ހަމަޖެއްސިއެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމްގައި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ކޮންމެވެސް‬

‫ވިހުރުވުމެއް ނޫން‪ .‬އަދި ކީއްތޯ ޙަޤީޤަތުގައި މިނިވަން ކަމަކީ‬

‫ބޭފުޅަކު ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގެ އިތުރަށް އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު‬

‫ހުރިހައި ގޮތަކުންމެ ކެރިފޯރުން‪ .‬އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެވުން‪ .‬މި‬

‫ޖަމީލު ދީދީގެ ތަޤްރީރެއްވެސް ފޮނުއްވެވި އެވެ‪.‬‬

‫ތަނަވަސް މާނާގައި ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިއާއި‪ ،‬ތަޢުލީމާއި އިގްތިޞާދައި‬ ‫އަދި އެނޫންވެސް ހުރިހާ ރޮނގެއްގައި ޞާހިބުއްދައުލާ ހަރުދަނާ‬

‫ރޭޑިއޯގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް މިކުރިއެރުން ލިބެމުން ދިޔައީ ސްޓޭޝަން‬

‫ފިޔަވަޅުތަކެއް މިހާރު އެއަޅުއްވަނީ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާޖިބަކީ‬

‫އުފެދުނުތާ ހަމައެންމެ މަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގަ އެވެ‪ .‬އެހެނީ ރަމަޟާން‬

‫މިއިންކޮންމެ ރޮނގެއްގައި ޤަބޫލު ކުރުމުގެ އުޞޫލު ހިފެހެއްޓުން‪.‬‬

‫މަހަށްޓަކައި މިގެނެވުނު ބަދަލު ތަކާއެކު ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަންފެށީ‬

‫ހަމައެކަނި ތިމާގެ ފައިދާއަށްވުރެ ޖަމާޢަތުގެ ބާއްޖަވެރި ކަމަށް‬

‫‪ 27‬ޖެނުއަރީ ‪ 1963‬ން ފެށިގެން ކަމަށް‬

‫ވީތީއެވެ‪ .‬ރަމަޟާން‬

‫ތަރުހީބު ދިނުން‪.‬‬

‫މަހު މިގޮތަށް ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮނުވަމުންގޮސް ރަމަޟާންމަސް‬ ‫ނިމިގެންއައި ފިޠުރުޢީދު ވިލޭރޭވެސް އިތުރު ޕްރޮގްރާމެއް ފޮނުވިއެވެ‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި އޭގެ ދުވަސްތައް ދައްކައި ދިނުމަށް‬

‫މި ޕްރޮގްރާމްގައި އޭރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަލަކަށް ހުންނެވި‬

‫ތައްޔާރު ވެގެން ވަނީ އައު އަހަރެއް‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި‬

‫އައްސުލްތާން މުޙައްމަދު ފަރީދުލް އައްވަލު ފޮނުއްވެވި ޚިޠާބަކާއި‪،‬‬

‫އޮޅުމެއްވެސް ނެތި އޮތީ ހިނގަންވީ ސީދާ މަގެއް‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ޤައުމީ ސަލާމާއި މާލޭ ޒަމާނީ މިއުޒިކްގެ ފަރާތުން ތައްޔާރު‬

‫ސަފުގެ ކުރީގައި ހުންނެވީ ލާމަސީލު ގައުމީ ލީޑަރެއް‪ .‬ވީމާ ދާންވީ‬

‫ކޮށްފައިވާ ދިވެހި ހަތަރު ލަވަވެސް ފޮނުވިއެވެ‪ .‬މި ހަތަރު ލަވަވެސް‬

‫ކުރިއަށް‪ ،‬ވާންވީ އެކުވެރި‪ ،‬ނަތީޖާތޯ އަޅުގަނޑަށް ހަމަ ކުޑަވެސް‬

‫ކިޔުއްވީ އަލްފާޟިލް މަސްއޮޑި އިބްރާހިމް ޚަލީލެވެ‪ .‬ރަދުންގެ ޚިޠާބު‬

‫ޝައްކެއް ނެތް‪ .‬އެންމެ މަތިވެރި ނަސްރާއި‪ ،‬އެންމެ ފޮނި ކާމިޔާބީ‪.‬‬

‫އިއްވަވައި ދެއްވީ ކުރިން ރެކޯޑު ކުރައްވައިގެން ކީރިތި މަހާރަދުންގެ‬

‫މާތްވެގެންވާ‬

‫އިސްލާމްދީނާއި‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫މިނިވަންކަމަށް‬

‫ބާއްޖަވެރި މުސްތަޤްބަލެއް‪”.‬‬ ‫(ނިމުނީ)‬ ‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ‪ 29‬ޑިސެމްބަރުން ފެށިގެން ކޮންމެ‬ ‫ދުވަހަކު ދޭއް ޖަހާއިރު ބާއްވަމުން އައިސް‪ ،‬ޖަނަވަރީ މަހުގެ ‪4‬‬ ‫ވި ހުކުރު ދުވަހަކު ނުބާއްވަ އެވެ‪ .‬އެއީ އެ ހުކުރުން ފެށިގެން‬ ‫އެއްވެސް ހުކުރު ދުވަހަކު މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ޕްރޮގްރާމެއް ނުފޮނުވާގޮތަށް‬ ‫ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާއިން ހަމަޖައްސަވައިފައި ވާތީއެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬ ‫އިތުރު އައު ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވަމުން ގޮސް ‪ 1382‬ވަނައަހަރުގެ‬ ‫ރަމަޟާން މަހަށް މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް ބަދަލު ގެނައެވެ‪.‬‬ ‫މިއީ މާލޭ ރޭޑިއޯއަށް ލިބުނު އިތުރު ކުރިއެރުމެކެވެ‪.‬‬ ‫ރަމަޟާން މަހަށް ޚާއްޞަ ކޮށްގެން ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމަށް ބަދަލުގެނައި‬ ‫އިރު ކުރިން ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވަމުން ގެންދިޔަ ވަރަށްވުރެ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ފޮނުވާ ވަގުތު އިތުރު ވެގެން ދިޔައެވެ‪ .‬އަދި ޚަބަރުގެ އިތުރުން ދީނީ‬ ‫ނަޞޭހަތާއި ލަވަފަދަ ޕްރޮގްރާމް ތައްވެސް އިތުރު ވެގެން ދިޔައެވެ‪.‬‬ ‫ރޯދަ މަހަށްޓަކައި ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމް ފޮނުއްވަވާ ގަޑިއަށްވެސް ބަދަލު‬ ‫ގެނައެވެ‪ .‬އެއީ ދުވާލު ‪ 2‬ޖަހާއިރު ފޮނުވަމުން ގެންދިޔަ ޚަބަރު‬ ‫ޕްރޮގްރާމް ރޭގަނޑު ‪ 9‬ޖަހާއިރު ފޮނުވާގޮތަށް ހަމަޖެއްސުމާއެކު‬ ‫‪17‬‬

‫ކާތިބުއްސިއްރު އަލްއުސްތާޛް ޢަދުނާން ޙުސައިނެވެ‪.‬‬


‫ކީރިތި މަހާރަދުންގެ ޚިޠާބު‬ ‫ދެވަނައަށް ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އަހުރެން ހަނދާން ކޮށްދެނީ ރާއްޖޭގެ‬ ‫މިނިވަން ކަމާއި އަމިއްލަ ކަމެވެ‪ .‬ޒަމާނުއްސުރެ މި ރާއްޖެއަކީ‬ ‫އިސްތިޤްލާލްގެ ޝަރަފުވެރި ކަން ލިބިފައިވާ ތަނެކެވެ‪ .‬އަހުރެމެންގެ‬ ‫ޢިއްޒަތްތެރި ކާބަފައިންގެ އަގުހުރި ފުރާނަތައް ހޭދަ ކުރައްވައިފައި‬ ‫ވަނީ އެކަން ރައްކައުތެރި ކުރުމަށް ޓަކައެވެ‪ .‬ކަންމިހެން ހުރިއިރު‪،‬‬ ‫ދިވެހި ކޮންމެ ފިރިހެނަކާއި އަންހެނެއްގެ އެންމެ މުގައްދަސް ވާޖިބެއް‬ ‫ކަމުގައި ދެކެންވާނީ ދީނާއި ޤައުމުގެ މިނިވަންކަން ރައްކައުތެރި‬ ‫ކުރުމުގައި ކުރަންވީ މަސައްކަތެއް ކުރުމެވެ‪ .‬މިކަމުގައި ދިވެހި‬ ‫ދައުލަތް ހިންގެވުމަށް އިސްވެ ހުންނެވި ވަޒީރުލް އަޢުޒަމް ޞާހިބުއް‬ ‫ދައުލާ އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް ނާޞިރު ތިޔަބައި މީހުންނައިގެން‬ ‫އެހިންގަވަނީ ދިވެހި އުންމަތަށް އެންމެ ސަލާމަތްކަން ބޮޑު މަގުންނެވެ‪.‬‬ ‫މިހެންކަމުން ތިޔަ އެންމެ ކަލުންނާއި ކަނބަލުންމެ ވަޒީރުލް އަޢުޒަމްއާ‬ ‫ތަބާވެ އެކަތިގަނޑަކަށް ވުމީ ދީނާއި ދުނިޔެ ވާޖިބު ކުރާ ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ރާއްޖޭގެ މިނިވަން ކަމަށް ރައްކައުތެރި ވުން ފަދައިން ދިރިއުޅުމުގެ‬ ‫“އައްސަލާމް ޢަލައިކުމް‪،‬‬

‫ބޭނުން ތަކުގައި އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެވޭތޯ ބެލުމީވެސް މިޒަމާނުގެ‬ ‫ގައުމިއްޔަތު ލާޒިމް ކުރާ ކަމެކެވެ‪ .‬މިހެނީ އިގްތިޞާދީގޮތުން އަމިއްލަ‬

‫އައްސުލްތާން މުޙައްމަދު ފަރީދުލް އައްވަލް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަދުންގެ‬

‫ބާރެއް އޮތް ބަޔަކަށް މެނުވީ ގައުމުގެ ސިޔާސީ މިނިވަންކަން ވެސް‬

‫ކިބައިން ރާއްޖޭގެ އެންމެހައި ރައްޔިތުންނަށް ހެޔޮދުޢާ ސަލާމް‬

‫އޮންނަނީ ރައްކައުތެރި ނުކުރެވި ފައެވެ‪ .‬މިކަމަށްޓަކައި ބޭނުމީ‬

‫ބުނަމެވެ‪.‬‬

‫ތެދުވެރި ކަމާއެކު ދިރި އުޅުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމެވެ‪.‬‬ ‫މަސްވެރިކަމަށް އިތުރު ބާރެއް ލައި ދުނިޔޭގައި އެކަންތައް ކުރިއަށް‬

‫ދެން މިއަދު އަހުރެން އެންމެ އިސް އުފަލެއް ކަމުގައި ދެކެނީ މި‬

‫ގެންދިއުމުގެ އައު އުޞޫލުތަކާވެސް ތަބާ ވުމެވެ‪.‬‬

‫ބަރަކާތްތެރި ފިޠުރު ޢީދުގެ މުނާސަބަތުގައި ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް‬ ‫މުބާރަކްބާދީ އަދާ ކުރުމެވެ‪.‬‬

‫ދުނިޔޭގެ ސިޔާސަތަށް ވިސްނާއިރު އިގްތިޞާދީ ގޮތުންނާއި ވިޔަފާރީގެ‬ ‫ގޮތުން މާބޮޑު ހަމަޖެހުމެއް ކައިރި މުސްތަޤްބަލެއްގައި އޮތް ކަމަކަށް‬

‫އަދަކީ ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަސް އަޅުގަނޑުމެންނާ ވަކިވެ‪ ،‬ޢީދުގެ‬

‫ނުފެނެ އެވެ‪ .‬މިކަމަށްޓަކައިވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭފަދަ ކުދި ގައުމު‬

‫އުފާތައް އައިސް ބައްދަލު ކުރި ދުވަހެވެ‪ .‬ތިޔަ އެންމެ ކަލުންނާއި‬

‫ތަކުގެ އަހުލުވެރިންނަށް ބޭނުމީ ކުރެވެން އޮތްހާ މަސައްކަތެއް‬

‫ތަކުރާރު‬

‫ކޮށްގެން ރާއްޖެއިން ބޭރުކުރެވޭ ތަކެތި އެއްދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް‬

‫ކަނބަލުންނަށް މިފަދަ ބާއްޖަވެރި ދުވަސްތައް މާތްﷲ‬ ‫ކުރައްވާށި އެވެ‪ .‬އާމީން‪.‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނޭވެ‪ .‬ތިޔަ އެންމެ ކަލުންނާއި ކަނބަލުންނަށް‬

‫ގިނަކުރަމުން ގެންދިއުމެވެ‪”.‬‬ ‫(ނިމުނީ)‬

‫މުޚާޠަބު ކުރުމުގެ ފުރުޞަތެއް އަހުރެންނަށް ލިބުނު ހިނދު ދެތިން‬ ‫ކަމެއްގެ މައްޗަށް ކިތަންމެ ކުޑަކޮށްނަމަވެސް ދިވެހި ޤައުމު ސަމާލު‬ ‫ވުމަށް ގޮވާލުމީ އަހުރެންގެ ވާޖިބެކެވެ‪ .‬އެންމެ ފުރަތަމައިން އަހުރެމެންގެ‬ ‫މާތް އިސްލާމް ދީނަށް ޙުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތުމަށް އިލްތިމާސް ކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫މިހެނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ހިމެނެނީ ދީނުގެ‬ ‫ކަންތައްތަކަށް އިޙްތިރާމް ކުރެވުނު މިންވަރެއްގެ މައްޗަށެވެ‪.‬‬ ‫‪18‬‬


‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ‪ 100‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ‪ 100‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމާ ހަމައަށް އައުދެވުނު އިރުވެސް މާބޮޑު އިތުރު ކުރިއެރުން ތަކެއް ނެތެވެ‪ .‬ޕްރޮގްރާމްތައް ބްރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރެވެމުން ދަނީ ދާޚިލިއްޔާގައި ބެހެއްޓި ޑޮލްފިން ‪ 111‬ގެ ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯން ސެޓްގެ ރިސީވަރުން އަތްގަނޑަށް ފިތައިގެން ހިފަހައްޓައިގެން‬ ‫ހުރެގެންނެވެ‪ .‬މިގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންއައިސް ގާތްގަޑަކަށް ތިންމަސް ވެގެން ދިޔައިރު ‪ 100‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމާ ހަމައަށް ވަނީ އައުދެވިފަ‬ ‫އެވެ‪ .‬ސަތޭކަވަނަ ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވީ ‪ 24‬މާރޗް ‪ 28( 1963‬ޝައްވާލް ‪ 1382‬އާދިއްތަ) ދުވަހުގެ ހަވީރު ‪ 4‬ޖެހި އިރުއެވެ‪ .‬އެދުވަހުގެ‬ ‫ޕްރޮގްރާމްގައި ‪ 7‬ނަމްބަރެއް އޮތެވެ‪ .‬އެއީ އޮނަރަބްލް އަލްއުސްތާޛް އިބްރާހިމް ޝިހާބްގެ ތަގުރީރަކާއި‪ ،‬ރާއްޖޭގެ ބައެއް ޚަބަރާއި‪ ،‬ބައެއް‬ ‫އިޢުލާނާއި‪ ،‬މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ވޭތުވެދިޔަ ‪ 99‬ޕްރޮގްރާމްގެ މައްޗަށް ބަލައިލުމާއި‪ ،‬ރޭޑިއޯ ޑްރާމާއާއި‪ ،‬ދިވެހި މިޔުޒިކާއި ޤައުމީ ސަލާމެވެ‪100 .‬‬ ‫ވަނަ ޕްރޮގްރާމްގެ ދިގުމިނަކީ ‪ 1‬ގަޑި ‪ 17‬މިނިޓް ‪ 45‬ސިކުންތެވެ‪.‬‬ ‫މާލޭ ރޭޑިއޯ އުފެދިގެން އައިސް ‪ 100‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމާ ހަމައަށް އައުދެވުނުއިރު ފޮނުވިފައި ވަނީ ‪ 44‬ގަޑި ‪ 41‬މިނިޓް ‪ 31‬ސިކުންތުގެ‬ ‫ދިގުމިނުގެ ޕްރޮގްރާމެވެ‪ .‬އެއީ އެވްރެޖްކޮށް ދުވާލަކަށް ‪ 26‬މިނިޓް ‪ 8‬ސިކުންތެވެ‪ .‬އެހައި ތަނަށް ފޮނުވިފައިވާ އެންމެ ދިގު ޕްރޮގްރާމަކީ‬ ‫‪ 12‬ރަމަޟާން ‪ 1382‬ވި ބުރާސްފަތި ވިލޭރޭ ފޮނުވުނު ‪ 45‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމެވެ‪ .‬އެރޭގެ ޕްރޮގްރާމްގެ ދިގުމިނަކީ ‪ 1‬ގަޑި ‪ 18‬މިނިޓް ‪25‬‬ ‫ސިކުންތެވެ‪.‬‬

‫ފުރަތަމަ ރޭޑިއޯ ޑްރާމާ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގައި ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނަކުން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރި އެންމެ ފުރަތަމަ ރޭޑިއޯ ޑްރާމާ ބްރޯޑްކާސްޓްކުރީ މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ‪100‬ވަނަ‬ ‫ޕްރޮގްރާމްގައި ‪ 24‬މާރޗް ‪ 1963‬ގައެވެ‪ .‬މި ރޭޑިއޯ ޑްރާމާގެ ނަމަކީ “ކިޔަމަންތެރި ޖިންސުއްލަތީފް” އެވެ‪ .‬މި ޑްރާމާ ލިޔުއްވީ ވުޒާރަތުއް‬ ‫ދާޚިލިއްޔާގެ ކާތިބު އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޞާދިގެވެ‪ .‬މި ޑްރާމައިގެ ބައިވެރިންނަކީ އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޞާދިގާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް ސައިކުރާ‬ ‫އިބްރާހިމް ނަޢީމާއި‪ ،‬އަންނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބާއި އަލްފާޟިލާ ޞާބިރާ ޙަސަން މއ‪ .‬ނާއިބުގެ އާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލާ ޙަފްސާ މޫސާ‬ ‫މ‪ .‬ޔާގޫތުގެ އެވެ‪ .‬މި ޑްރާމާގެ ދިގުމިނަކީ ‪ 17‬މިނިޓް ‪ 38‬ސިކުންތެވެ‪ .‬ރޭޑިޔޯއިން ފޮނުވީ ކުރިން ޑްރާމާ ރެކޯޑު ކޮށްގެންނެވެ‬ ‫‪19‬‬


‫ދިވެހި މިޔުޒިކްގެ ޕްރޮގްރާމެއް‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން ހުޅުވިގެންއައި ފުރަތަމަ‬ ‫ޢީދުގައިވެސް ދިމާވީ މިހެންނެވެ‪ .‬އެއަހަރުވެސް ޝައްވާލު މަހުގެ‬ ‫މިޔުޒިކާބެހޭ‬

‫ހަނދު ފެނުނީ ހދ‪ .‬އަތޮޅަށެވެ‪ .‬އޭރު މާލޭގައި ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯނުން‬

‫ބައެއްވެސް ހިމަނުއްވައިފައި އޮތެވެ‪ .‬މިބައިގައި މުޅިންވެސް ފޮނުވީ‬

‫ވާހަކަ ދެއްކޭނޭ ގޮތް ހުރި ނަމަވެސް އެގަޑިއަކީ މާލޭގައިވެސް ރޭޑިޔޯ‬

‫“މާލޭ ޒަމާނީ މިޔުޒިކް” ގެ ފަރާތުން ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ލަވަތަކެވެ‪.‬‬

‫ޓެލެފޯން ސެޓް ހުޅުވައިފައި ހުންނަ ގަޑިއަށް ނުވާތީ އެ ޚަބަރު‬

‫ހިންދުސްތާން ފިލްމީ ރާގުތަކަށް ހަދާފައިވާ ދިވެހި ލަވައެވެ‪ .‬މިޔުޒިކް‬

‫އޮތީ މާލެއަށް ނުލިބިއެވެ‪ .‬މާލެއަށް ޚަބަރު ލިބުނީ ‪ 25‬ފެބްރުއަރީ‬

‫ތައްޔާރުކޮށް ކުޅުނީވެސް މާލޭ ޒަމާނީ މިޔުޒިކްގެ ފަރާތުންނެވެ‪.‬‬

‫‪1963‬ގައެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މަޙުކަމަތުއް ޝަރުޢިއްޔާ އިން ޝައްވާލް‬

‫މިހުރިހައި ލަވައެއް ކިޔުއްވައި ދެއްވީ ދެ ބޭފުޅެކެވެ‪ .‬އެއީ މަސްއޮޑި‬

‫މަހުގެ ހަނދު ލެއްވުމާއެކު އެ ޚަބަރާއި ޢީދުގެ ޕްރޮގްރާމް ރޭޑިއޯއިން‬

‫އިބްރާހީމް ޚަލީލާއި ފާތުމަތު އިބްރާހީމް މަނިކު މއ‪ .‬އިރުފުހޭގެ އެވެ‪.‬‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ފެށިއެވެ‪ .‬އެދުވަހުގެ ޢީދު ނަމާދު ‪11:15‬ގައި‬

‫މިއީވެސް ތާރީޚީގޮތުން ފާހަގަ ކޮށްލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ‪ .‬ސަބަބަކީ މި‬

‫އޮންނާނޭ ކަމަށް އިޢުލާން ކުރަން ފެށުމާއެކު އެއަޑު އިވުނު ރަށްރަށުން‬

‫ފާތުމަތު އިބްރާހިމް މަނިކު ހިމެނުނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަންހެނަކު މާލޭ‬

‫އެގަޑީގައި ޢީދުނަމާދު ކޮށްވެސް ހެދިއެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ‬

‫ރޭޑިއޯގެ‬

‫‪100‬ވަނަ‬

‫ޕްރޮގްރާމްގައި‬

‫ދިވެހި‬

‫ރޭޑިއޯއިން ލަވައެއްކީ ފުރަތަމަ އަންހެން ލަވަކިއުންތެރިޔާ ކަމުގައެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ އާޕްރޮގްރާމެއް ފެށްޓުން‬

‫ހަނދުލެއްވި ޚަބަރު ރޭޑިއޯއިން ބްރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރުން‬

‫ދާޚިލިއްޔާއިން ގެންދެވީ ވިސްނާވަޑައި ގަންނަވަމުންނެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬

‫ރާއްޖޭގައި މުވާޞަލާތީ ގޮތުން ބޭނުން ކުރެވޭނެ ޒަމާނީ ވަޞީލަތްތައް‬

‫‪ 9‬މޭ ‪15( 1963‬ޛުލްޙިއްޖާ ‪ 1382‬ބުރާސްފަތި) ދުވަހު “ރޭޑިއޯ‬

‫ނެތް ޒަމާނަކަށް ވާތީ ރަށަކަށް ހަނދު ފެނުނަސް އަންގައި ލެވޭނެ‬ ‫ގޮތެއް ނޯވެއެވެ‪ .‬އެރަށަކުން ފުރައިގެން އަނެއް ރަށަކަށް ގޮސް‬ ‫އެންގުން ނޫން ގޮތެއް ނޯވެއެވެ‪ .‬ޢީދަށް ހަނދު ބެލުމުގައި ވެސް މި‬ ‫މައްސަލަ ދިމާވެފައި އެބަހުއްޓެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ ކޮންމެވެސް އަތޮޅެއްގެ‬ ‫ކޮންމެވެސް ރަށަކަށް ހަނދު ފެނިގެން ޢީދު ކުރަމުން ދާއިރު ހަނދު‬ ‫ނުފެންނަ‪ ،‬އަދި އެކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ނުލިބޭ ރަށް ރަށުގެ މީހުން ތިބެނީ‬ ‫ރޯދައަށެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ ރޭޑިއޯ ތަރައްޤީ ކޮށް ޕްރޮގްރާމް އިތުރު ކުރެވޭނެ ގޮތްތަކާ މެދު‬

‫ޑޮކްޓަރ” ގެ ނަމުގައި އައު ޕްރޮގްރާމެއް ފޮނުއްވަން ފެއްޓެވި އެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހީންގެ ސިއްޙީ ޚިދުމަތްތައް އޭރު ހުރީ އެޒަމާނުގައި ބޭސްވެރިކަން‬ ‫އޮތް ގޮތަށެވެ‪ .‬ގިނައިން ހަދާ އުޅެނީ ދިވެހި ބޭހެވެ‪ .‬އެކަމަކު އޭރު‬ ‫އޮތީ ހުޅަނގުގެ ބޭސްވެރިކަން ފެށިފައެވެ‪ .‬ޑޮކްޓަރުންވެސް މާލޭގައި‬ ‫ތިއްބަވައިގެން ޑޮކްޓަރ ގެއިން ބޭސް ކުރަން ވަނީ ފެށިފައެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންކަމުން ސިއްޙީ ރޮނގުން ޢާއްމުންގެ ހޭލުންތެރި ކަން އިތުރުކޮށް‬ ‫އެހީވުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ރޭޑިއޯ މެދުވެރި ކުރައްވައިގެން މި‬ ‫‪20‬‬


‫މަސައްކަތް ފެށްޓެވީއެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމް ގައި ފުރަތަމަ ދުވަހު‬

‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ރަސްމީ ސްޓޭޝަނެއް ކަމުގައި މިފަހަރު މި ހަމަޖެއްސެވީ‬

‫ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވީ އޭރު ރާއްޖޭގައި ހުންނެވި ބޭރުގެ ޑޮކްޓަރެއް‬

‫ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާއާއި ވަޒީރުގެ ނާއިބު އެހައި ތަނަށް ތިއްބެވި ބަނޑޭރިގޭ‬

‫ކަމުގައިވި ޑޮކްޓަރ ނީމަރެވެ‪ .‬އޭނާއަކީ ޑަބްލިޔު‪ .‬އެޗް‪ .‬އޯ ގެ‬

‫އާ ޢިމާރާތުގެ އެންމެ ހުޅަނގު ކޮޓަރިއެވެ‪ .‬މި ކޮޓަރީގެ ބޮޑުމިނަކީ‬

‫ސީނިއަރ މެޑިކަލް އޮފިސަރެވެ‪ 14 .‬މިނިޓް ‪ 29‬ސިކުންތުގެ‬

‫‪ 15‬ފޫޓް ‪ 10‬އިންޗިއާއި ‪ 16‬ފޫޓެވެ‪ .‬މިގޮތަށް ހަމަޖެއްސެވުމަށްފަހު‬

‫ތަގުރީރެއް އިނގިރޭސި ބަހުން އޭނާ ދެއްވިއެވެ‪ .‬މީގެ ފަހުން މި‬

‫ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާ އެހެން ކޮޓަރިއަކަށް ބަދަލުވެވަޑައިގަތީ އެވެ‪.‬‬

‫ޕްރޮގްރާމް ޕަބުލިކް ހެލްތުންވެސް ގެންދެވި އެވެ‪ .‬އަދި އަލްފާޟިލް‬ ‫މުޙައްމަދު ޒާހިރު ނަޞީރުވެސް މިކަމާބެހޭ ތަފާތު ޕްރޮގްރާމްތައް‬ ‫ކުރިއަށް ގެންދެވި އެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމްތައް ހިމެނުނީ ސިއްޙީ ގޮތުން‬ ‫ޢާއްމުންނަށް ވަރަށް ގިނަ މަޢުލޫމާތު ތަކެއް ލިބުނު ކަމެއް ކަމުގައެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ މަސައްކަތަށް ކޮޓަރިއެއް‬ ‫ޚާއްސަކުރުން‬ ‫ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގެ ހިންގާ ސެކްރެޓަރީ އިންނަވާ ކޮޓަރީގައި ރޭޑިއޯ‬ ‫ޓެލެފޯން ސެޓެއް ބަހައްޓަވައިގެން ފެއްޓި މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ޕްރޮގްރާމްތައް‬ ‫މެދު ކެނޑުމެއް ނެތި ދިހަ މަސްދުވަހާ ދުވަސްކޮޅެއް ވަންދެން‬ ‫ފޮނުވަމުން ގެންދިޔަ އެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ރޭޑިއޯގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް‬ ‫އިތުރު ކުރިއެރުމެއް ގެނައުމަށާއި ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް‬ ‫ކުރިއަށްވުރެ ރަގަޅު އިންތިޒާމެއްގެ މަތިން ގެންދިއުމަށްޓަކައި މާލޭ‬ ‫ރޭޑިއޯގެ މަސައްކަތަށް ވަކި ކޮޓަރިއެއް ޚާއްސަ ކުރައްވައި‪6 ،‬‬ ‫އޮކްޓޯބަރ ‪1963‬ގައި( ‪ 018‬ޖުމާދިލް އައްވަލް ‪ 1383‬އާދިއްތަ)‬ ‫އެކޮޓަރިއަށް ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯން ސެޓް ބަދަލު ކުރެއްވި އެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ރޭޑިއޯއާ ބެހޭ ލިޔެކިޔުންތައް ގެންގުޅޭ ތަކަނީވެސް އެއީކަމުގައި‬ ‫ހަމަޖެއްސެވި އެވެ‪.‬‬ ‫‪21‬‬


‫އިތުރުކުރިއެރުން ތަކަކާއެކު މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ‪300‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫މާލޭގެ ރޭޑިއޯގެ ‪ 300‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމް ބްރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރެވުނީ އިތުރު ކުރިއެރުން ތަކަކާއެކު ‪ 12‬ނޮވެމްބަރ‬ ‫‪ 25( 1963‬ޖުމާދުލް އާޚިރާ ‪ )1383‬އަންގާރަ ދުވަހު‬ ‫ދޭއް ޖެހި އިރުއެވެ‪ 300 .‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމާ ހަމައަށް‬ ‫އައި އިރު ރޭޑިޔޯ ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވާ ގަޑިތަކަށް ބަދަލު‬ ‫ގެނެވި ޕްރޮގްރާމް ފަށާގަޑިއަކީ ހަވީރު ‪ 4:00‬ކަމުގައި‬ ‫އޮތީ ހަމަޖެހިފައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ‪ 300‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ފޮނުވަން ފެށީ މެންދުރު ‪ 2:00‬ން ފެށިގެންނެވެ‪.‬‬ ‫‪ 300‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމާ ހަމައަށް އާދެވުނު އިރުވެސް‬ ‫ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ އެއް ކަމަކީ މާލޭ ރޭޑިޔޯއަށް ޚާއްސަ‬ ‫ކުރެވިފައިވާ މުވައްޒަފުން ނެތްކަމެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬ ‫އެދުވަސްވަރު އެކަންކޮށް އުޅުނީ ވުޒާރަތުއް ދާޚިލިއްޔާގެ‬ ‫ވަޒީފާގައި އޭރު ތިއްބެވި ދެތިން ހަތަރު މުއައްޒަފެކެވެ‪.‬‬ ‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ޙަޔާތުން ކަޑައްތު ކުރި ދަތި އުނދަގޫ‬

‫ދުވަހުގެ ޚަބަރު ކިޔުން‪.‬‬ ‫މާލޭ ޒަމާނީ މިޔުޒިކް ޕާޓީގެ ފަރާތުން ކުޅެފައިވާ މިޔުޒިކް ޕްރޮގްރާމް‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސީންގެ ޙިމާޔަތުގެ ދަށުން ވަކިވުމާމެދު ދިވެހީންގެ‬ ‫ޚިޔާލު (މިއީ ދިވެހިންގެ ބަޔަކާ ކުރެވުނު އިންޓަރވިއު ތަކެކެވެ‪ .‬މި އިންޓަވިއުގައި‬ ‫އަލްފާޟިލް މޭނާ ކަލޭގެފާނު ދޮން މަނިކާއި ހުވަރަފުށީ ކުޑަ ކަތީބު އަލްފާޟިލް‬ ‫މުޙައްމަދު ނާޞިރާއި ގދ‪ .‬ގައްދޫ އަލްފާޟިލް ގައްދޫ ޙުސައިން މަނިކާއި‪ ،‬ޏ‪.‬‬ ‫އަތޮޅޫ ފުވައްމުލަކު މުޙައްމަދު ނަޖީބާއި މާލޭން އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް މަނިކު‬ ‫ދޮންމަނިކު ހިމެނިވަޑައިގަތެވެ‪ .‬މިހުރިހައި ބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ އިނގިރޭސީންގެ‬ ‫ޙިމާޔަތުން ދިވެހީން ވަކިވާން ފެންނަ ކަމަށެވެ‪).‬‬ ‫ފިލްމު ހަމްރާހީގެ ލަވަތައް‪.‬‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް ޝިހާބްގެ ތަޤުރީރު‬ ‫އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޒަކީގެ ތަޤްރީރު (އިނގިރޭސި ބަހުން)‬ ‫ރޭޑިއޯ ޑްރާމާ (މިވެސް ލޯތްބަށްޓަކައި ޤުރުބާން ވާ ގޮތެކެވެ‪).‬‬ ‫ހިންދުސްތާން ލަވަތައް‬ ‫ޤައުމީ ސަލާމް (ހޮޅިގަނޑަކުން ޖެހުން)‬

‫މަރުޙަލާގެ ވާހަކަތައް ވިދާޅުވެ ދެއްވަމުން އެކަމުގައި‬ ‫އެންމެ ބޮޑަށް ޢަމަލީގޮތުން އުޅުއްވި އެއް ބޭފުޅެއް‬ ‫ކަމުގައިވި އަލްފާޟިލް ސައިކުރާ އިބްރާހިމް ނަޢީމް‬ ‫ވިދާޅުވިގޮތުގައި ހަތަރު ފަސް މިނިޓްގެ ޕްރޮގްރާމެއް‬ ‫ހެދުމަށް‬

‫ބައެއްރޭރޭ‬

‫ހަތަރުދަން‬

‫ހޭދަކޮށްލަން‬

‫ކަމުގެ‬

‫ތަޖުރިބާއާއި‪،‬‬

‫ޖެހިފައިވެސް‬

‫ވެއެވެ‪.‬‬

‫މަސައްކަތަށް‬

‫ބޭނުންވާނޭ‬

‫ސާމާނާއި‬

‫އަދިވެސް‬

‫އެތައްއެތައް ސަބަބުތަކާ ހުރެއެވެ‪.‬‬ ‫ކޮންމެއަކަސް މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ‪ 300‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ހިމެނުނީ މާލޭ ރޭޑިއޯއިން އެހައި ތަނަށް ފޮނުވުނު‬ ‫އެންމެ ދިގު ފްރޮގްރާމްވެސް ކަމުގައެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމްގެ‬ ‫ދިގުމިނަކީ ‪ 3‬ގަޑި ‪ 45‬މިނިޓް ‪ 43‬ސިކުންތެވެ‪ .‬އެ‬ ‫ޕްރޮގްރާމް އަދި އެހެން ގޮތަކުންވެސް ޚާއްސަ ކޮށްލެވެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެއީ ދިވެހިރާއްޖެ އިނގިރޭސިންގެ ހިމާޔަތުގެ‬ ‫ދަށުން ވަކިވާން ވީތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ މި ސުވާލު‬ ‫ދިވެހީންގެ ބަޔަކު ކޮށް އެމީހުން ދިން ޖަވާބުވެސް މި‬ ‫ޕްރޮގްރާމްގައި ހިމެނިފައި ވީތީއެވެ‪ .‬ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ތަކުގައި މީސްމީހުންގެ ބަސްދީގަތުން ހިމަނަން ފެށުން‬ ‫އެއީވެސް ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް ލިބުނު ކުރި‬ ‫އެރުމެކެވެ‪ .‬އެދުވަހުގެ ޕްރޮގްރާމް ރޭވިފައި އޮތްގޮތް‬ ‫އެވަނީއެވެ‪.‬‬ ‫‪22‬‬


‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ‪ 300‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމްގެ ތެރޭގައި ތިރީގައި ދަންނަވާފައި އެވާ އެނައުންސްމަންޓް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރިއެވެ‪ .‬އެ އެނައުންސްމަންޓް‬ ‫އޮތްގޮތަށް މި ފޮތުގައި މި ލިޔެލީ ތާރީޚީ ވަރަށް މުހިންމު ޕޮއިންޓް ތަކެއް އެ އެނައުންސްމަންޓްގައި ހިމެނިފައި ވީތީއެވެ‪.‬‬

‫“ މިއަދަކީ މާލޭ ރޭޑިއޯގެ ‪ 300‬ވަނަ ޕޮރޮގްރާމް ބްރޯޑްކާސްޓް‬

‫ޝުކުރެކެވެ‪.‬‬

‫ކުރާ ދުވަހެވެ‪ .‬ހަނދުމަފުޅު ހުންނާނޭ ފަދައިން މާލޭ ރޭޑިއޯގެ‬

‫ޝުކުރުގެ ލިސްޓުގައި ދެން ދަންނަވަން އޮތީ މާލޭ ރޭޑިއޯއަށް‬

‫ފުރަތަމަ ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވީ ‪ 29‬ޑިސެމްބަރ ‪ 1962‬ވި‬

‫އެކި ގޮތްގޮތުން ޚިދުމަތް ދެއްވި ޢިއްޒަތްތެރި ފަރާތް ތަކެވެ‪.‬‬

‫ހޮނިހިރު ދުވަހުއެވެ‪ .‬އެއީ ‪ 1382‬ވަނަ އަހަރުގެ ޝައުބާން‬

‫އެންމެ ފުރަތަމަ ދައުލަތުގެ ބަންޑާރަ ނާއިބު ޞާހިބުއް ސަޢާދާ‬

‫މަހުގެ ‪ 2‬ވަނަ ދުވަހެވެ‪ .‬މިދުވަހުން ފެށިގެން މާލޭ ރޭޑިއޯއިން‬

‫އަލްއުސްތާޛް އިބްރާހީމް ޝިހާބެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު މަޙުކަމަތުއް‬

‫ޚަބަރު ފޮނުވަމުން އައިސް ‪ 100‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވުނީ‬

‫ޝަރުޢިއްޔާގެ ވެރިޔާ ޞާހިބުއް ސަޢާދާ އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު‬

‫‪ 24‬މާރޗް ‪ 1963‬ވި އާދިއްތަ ދުވަހުއެވެ‪ .‬އެހައި ތަނަށް‬

‫ޒަކީއެވެ‪ .‬އަދި ފާޟީލަތުއް ޝައިޚް މުޙައްމަދު ޖަމީލް ދީދީއެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ ރޭޑިއޯއިން މުޅިއެކު ފޮނުވުނީ ‪ 44‬ގަޑި ‪ 41‬މިނެޓް ‪39‬‬

‫ހަމަ އެހެންމެ މާލޭ ރޭޑިއޯއަށް ވަރަށް ގިނަ ގޮތްގޮތުން އެހީތެރި‬

‫ސިކުންތުގެ ޚަބަރެވެ‪ 200 .‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވުނީ ‪20‬‬

‫ވެދެއްވި ބޭފުޅެއް ކަމުގައިވާ އަލްފާޟިލް ޢަބްދުލް ޙަންނާން‬

‫ޖުލައި ‪1963‬ވި ހޮނިހިރު ދުވަހުއެވެ‪ .‬އެހައި ތަނަށް މުޅިއެކު‬

‫ޙަލީމަށްވެސް ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ‪ .‬ހަމަ މި ނޭވާގައި އަލްފާޟިލް‬

‫ފޮނުވުނީ ‪ 95‬ގަޑި ‪ 12‬މިނެޓް ‪ 14‬ބައި ސިކުންތުގެ‬

‫އިބްރާހީމް ޙިލްމީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮށްދެއްވާ ޢަދަދެއް ނެތް‬

‫ޚަބަރެވެ‪ .‬މިއަދަކީ ‪ 300‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވޭ ދުވަހެވެ‪.‬‬

‫ޚިދުމަތް ތަކަށް ޚާއްޞަ ޝުކުރު ރައްދު ކުރުމަށް އަވަސް‬

‫މިއަދާ ހަމައަށް މުޅިއެކު މާލޭ ރޭޑިއޯއިން ‪ 153‬ގަޑި ‪50‬‬

‫ވެގަންނަމެވެ‪.‬‬

‫މިނިޓް ‪ 54‬ސކުންތުގެ ޚަބަރާއި މަޢުލޫމާތު ވަނީ ފޮނުވިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫މިހައި ތަނަށް ފޮނުވުނު ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ އެވްރެޖް ދިގުމިނަކީ‬

‫ޝުކުރުގެ ލިސްޓުން ދެން ޚާއްޞަ ކޮށްލާ އަނެއް ތިން‬

‫‪ 31‬މިނިޓް ‪ 22.8‬ސިކުންތެވެ މިހައި ތަނަށް އެންމެ ދިގުކޮށް‬

‫ބޭފުޅުންނަކީ އަންނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް‬

‫ފޮނުވުނީ ‪ 200‬ވަނަ ޕްރޮގްރާމެވެ‪ .‬އެ ޕްރޮގްރާމްގެ ދިގުމިނަކީ‬

‫އާދަމް ޙަލީމާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޖަލީލެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫‪ 2‬ގަޑި ‪ 1‬މިނިޓް ‪ 57‬ސިކުންތެވެ‪.‬‬

‫ރގްރާމް ތަކުގެ އިނގިރޭސި ޚަބަރުގެ އެނައުންސަރުންގެ‬ ‫ޕް ޮ‬ ‫ގޮތުގައެވެ‪.‬‬

‫މި މުނާސަބަތުގައި މާލޭ ރޭޑިއޯ އަދާކުރާ ވަރަށް ޚާއްޞަ‬ ‫ޝުކުރުގެ ލިސްޓެއް ދަންނަވައިލިޔަ ދެއްވާށެވެ‪ .‬އެންމެ ފުރަތަމަ‬

‫ޝުކުރުގެ ލިސްޓް ނިންމާލުމުގެ ކުރިން ގަސްދުގައި ފަސްކޮށްފައިވާ‬

‫މިބާވަތުގެ ކޮންމެ ކަމެއްގެ ރޫޙު ކަމުގައިވާ އަދުގެ ޒަޢީމް‪ ،‬ލޮބުވެތި‬

‫ޚާއްސަ ދެ ޝުކުރެއް އޭގެ ޙައްޤު ފަރާތްތަކަށް ރައްދު‬

‫އިބްރާހީމް‬

‫ޮކށްލިޔަ ދެއްވާށެވެ‪ .‬އާދެ‪ ،‬އެންމެ ފުރަތަމަ މާލޭ ޒަމާނީ‬

‫ނާޞިރުގެ ޢިއްޒަތްތެރި އަރިހަށެވެ‪ .‬ދެން އެއާއެކު ވަޒީރުއް‬

‫މިޔުޒިކް ޕާޓީއަށެވެ‪ .‬އެ މެންބަރުން ވަރަށް ޚާއްޞަ ފަރުވާތެރި‬

‫ދާޚިލިއްޔާ ޞާހިބުއް ސަޢާދާ އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ރަޝީދުގެ‬

‫ރގްރާމަށްޓަކައި‬ ‫ކަމަކާއެކު އަޅުގަނޑުމެންގެ ރޭޑިއޯގެ މިޔުޒިކް ޕް ޮ‬

‫އަރިހަށެވެ‪.‬‬

‫ހޭދަ ކޮށްދެއްވަމުން ގެންދަވާ ވަގުތު ތަކަކީ އަބަދުވެސް މާލޭ‬

‫ވަޒީރުލްއަޢުޒަމް‪،‬‬

‫ޞާހިބުއް‬

‫ދައުލާ‬

‫އަލްފާޟިލް‬

‫ރޭޑިއޯ ޝުކުރުވެރި ކަމާއެކު ބަލައިގަންނަމުން ގެންދާ ޚިދުމަތް‬

‫‪23‬‬

‫ޝައްކެއް ނެތެވެ‪ .‬މާލޭ ރޭޑިޔޯއިން މި ފޮނުވުނު ‪300‬‬

‫ތަކެކެވެ‪ .‬ހަމަ އެހެން މިއަދު މި ޮފނުވާ ޕްރޮގްރާމްގައި ދޭތެރެ‬

‫ޕްރޮގްރާމަކީ އެއިން ކޮންމެ ޕްރޮގްރާމަކުން ރާއްޖޭގެ ކަންކޮޅު‬

‫ދޭތެރެއިން އަޅުގަނޑުމެން ފޮނުވަމުން މިގެންދާ ކޮށްޓާފޮށިން‬

‫ތަކުގައި ތިބި ރައްޔިތުންނަށް އެތަކެއް ފައިދާ ޮކށްދިން ޕްރޮގްރާމް‬

‫ކުޅެފައިވާ ރާގުތައް ކުޅެދެއްވި މާލޭ ޒަމާނީ މިޔުޒިކް ޕާޓީގެ އެއް‬

‫ތަކެކެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މި މުވާސަލާތުގެ ގުޅުން ގުޅުއްވައި ދެއްވި‬

‫ބޭކަލަކު ކަމުގައިވާ އަލްމުޙްތަރަމް ކަޅުހޮއް ޮކ އަލިމަނިކަށްވެސް‬

‫ކަމަށްޓަކައި މާލޭ ރޭޑިއޯ ދިވެހި ދައުލަތަށް އަދާ ކުރަނީ މަތިވެރި‬

‫ވަރަށް ޚާއްސަ ޝުކުރެއް އަޅުގަނޑުމެން ރައްދުކުރަމެވެ‪”.‬‬


‫މާލޭ ރޭޑިއޯގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ލައިވް ޕްރޮގްރާމް‬ ‫މިވާހަކަ ތާރީޚަށްޓަކައި މި ފޮތުގައި ލިޔެލި ނަމަވެސް މާލޭ ރޭޑިއޯގެ‬ ‫ފުރަތަމަ‬

‫ލައިވް‬

‫ޕްރޮގްރާމް‬

‫ފޮނުވި‬

‫ތާރީޚެއް‬

‫ކަނޑައެޅިގެން‬

‫އެނގޭކަށް ނެތެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް ދުވަސްވަރަކީ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން‬ ‫އުފެދުނުތާ ކުރީކޮޅެވެ‪ .‬އެދުވަސްވަރު ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮނުއްވެވުމުގައި‬ ‫ފެށުނީއްސުރެ ނުހަނު ބޮޑު ބުރައެއް އުފުއްލެވި އެއް ބޭކަލެއް‬ ‫ކަމުގައިވި އަލްފާޟިލް ސައިކުރާ އިބްރާހީމް ނަޢީމް ވިދާޅުވިގޮތުގައި‬ ‫މާލޭ ރޭޑިޔޯގެ ޙަޔާތުގައި އެއީވެސް ވަރަށް ތާރީޚީ ދުވަހެކެވެ‪ .‬ރޭޑިޔޯ‬ ‫ބްރޯޑްކާސްޓިން ފެށުނުތާ ވަރަށް ކުރީކޮޅު ވަރަށް މަސައްކަތުން‬ ‫ބައެއް ޙަރަކާތްތައް ލައިވް ކޮށްވެސް ވަނީ ފޮނުވިފަ އެވެ‪ .‬މިގޮތުން‬ ‫ފޮނުވުނު ފުރަތަމަ ޕްރޮގްރާމަކީ އެދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގައި ކުޅެވުނު‬ ‫ޓީޓީ މުބާރާތެއްގެ ފައިނަލް މެޗެވެ‪ .‬ނަޢީމު ހުންނެވީ މެޗްކުޅޭ‬ ‫މޭޒުކައިރީ ޓެލެފޯން އަތްގަނޑު ހިއްޕަވައިގެން ރަނިން ކޮމެންޓްރީ‬ ‫ދެއްވާށެވެ‪ .‬އަނެއްކޮޅުން ދާޚިލިއްޔާގެ ރޭޑިޔޯ ޓެލެފޯނު ބަހައްޓާފައި‬ ‫ހުރި ކޮޓަރީގައި ހުރި ފޯނެއްގެ އަތްގަނޑުގެ ރިސީވިންގެ ކޮޅާއި‬ ‫އެކޮޓަރީގައި‬

‫ހުރި‬

‫ޜޭޑިޔޯ‬

‫ޓެލެފޯންގެ‬

‫އަތްގަނޑުގެ‬

‫ވާހަކަ‬

‫ދައްކާކޮޅު ޖައްސާފައި ބަންނަނީ އެވެ‪ .‬އަދި މިގޮތަށް ބަނދެގެން‬ ‫ކައިރީގައި ހިފަހައްޓައިގެން ތިބެނީއެވެ‪ .‬މިހެން ހެދުމުން ރޭޑިޔޯ‬ ‫ތަކަށް ކޮމެންޓްރީ ދޭ މީހާގެ އަޑު ލިބެއެވެ‪ .‬އަދި ބައެއް ފަހަރަށް‬ ‫ޓީޓީ ބޯޅައިގައި ޖަހާއަޑުވެސް ރޭޑިއޯއިން އިވެއެވެ‪ .‬ބޯޅައިގެ އަޑު‬ ‫އިއްވަންވީމާ ހައްދަވާގޮތަކީ ފޯނުގެ އަތްގަނޑާ ފޯނާ އަތްމައްޗަށް‬ ‫ލައްވައިގެން ނަޢީމް ކުޑަކޮށް ކުޅޭމީހާއާ ކައިރިއަށް ޖެހިލައްވައިގެން‬ ‫ހުންނަވައި އެމީހާ ޙަރަކާތް ކުރާގޮތަށް ދުވެދުވެ ހުންނަވަނީ އެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ ސިނެކޯ ރޭޑިއޯ އުފެދުން‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން އެއް އަހަރާ ފަނަރަ ދުވަހު‬ ‫ހިންގެވުމަށްފަހު އެ ސްޓޭޝަން ބަންދު ކުރެއްވިއެވެ‪ .‬މާލޭ ރޭޑިއޯގެ‬ ‫ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ހުއްޓަވައި ލެއްވީ އެ ސްޓޭޝަން ހުއްޓަވައި ލެއްވި‬ ‫ދުވަހު ‪ 12‬މާރޗް ‪ 24( 1964‬ޝައްވާލް ‪ 1383‬ހުކުރު ވިލޭރޭ)‬ ‫އެހެން ނަމެއްގައި ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނެއް ހުޅުއްވުމާ ގުޅިގެންނެވެ‪.‬‬ ‫މާލޭ ސިނެކޯ ރޭޑިއޯގެ ނަމުގައި މި ސްޓޭޝަން ހުޅުވީ މުޅިން‬ ‫އަމިއްލަ ވިޔަފާރި ކުންފުންޏެއް ކަމުގައިވި މާލޭ ސިނަމާ ކުންފުނީގެ‬ ‫ފަރާތުންނެވެ‪ .‬އޭރު ރާއްޖޭގައި ދައްކާ ހިންދުސްތާން ފިލްމުތައްވެސް‬ ‫މާލެ ގެނެސް ދައްކާ ހަދަމުން ގެންދަނީ މި ކުންފުނީގެ ފަރާތުންނެވެ‪.‬‬ ‫ކުންފުނީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރަކީ އޭރު ވަޒީރުލް އަޢުޒަމްގެ މަޤާމްގައި‬ ‫ހުންނެވި އަލްފާޟިލް އިބްރޙީމް ނާޞިރެވެ‪ .‬މި ފިޔަވަޅު މިގޮތަށް‬ ‫އެޅުއްވީ ވިޔަފާރި އުޞޫލުން ނޫން ގޮތަކަށް ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނެއް‬ ‫ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ހިންގައި‪ ،‬ތަރައްގީ ކުރަމުން ނުގެންދެވޭނެތީ‬ ‫އެވެ‪.‬‬

‫ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އަލްއުސްތާޛް މުޙައްމަދު ޖަމީލް ދީދީ‬ ‫މާލޭ ސިނެކޯ ރޭޑިއޯ ހުޅުވުނީ ހުކުރުވިލޭރޭ ‪ 7:30‬ގައެވެ‪.‬‬ ‫ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ބަރަކާތުން މި ސްޓޭޝަން ހުޅުއްވައި ދެއްވީ‬ ‫ފަޟީލަތުއްޝައިޚް އަލްއުސްތާޛް މުޙައްމަދު ޖަމީލް ދީދީ އުއްތަމަ‬ ‫ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނެވެ‪ .‬ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމަށްފަހު ދެން‬ ‫އިވިގެން ދިޔައީ ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާ އަލްފާޟިލް އިބްރާހިމް ރަޝީދުގެ‬ ‫ޚިޠާބެކެވެ‪ .‬މި ޚިޠާބު އިއްވައިދެއްވީ ވަޒީރުއް ދާޚިލއްޔާގެ ނާއިބުގެ‬ ‫ބަދަލުގައި ހުންނެވި ވަޒީރުލް އަޢުޒަމް އޮފީހުގެ ޚާއްސަ ވަކީލް‬ ‫އަލްއުސްތާޛް ނ‪ .‬ތ‪ .‬ޙަސަން ދީދިއެވެ‪.‬‬ ‫ވަޒީރުއް ދާޚިލިއްޔާގެ ޚިޠާބު ނިމުމާއެކު ދެން އިވިގެން ދިޔައީ‬ ‫ދައުލަތުގެ ބަންޑާރަ ނާއިބު އަލްއުސްތާޛް އިބްރާހީމް ޝިހާބުގެ‬ ‫ވާހަކަފުޅު‬

‫ދެއްކެވުމެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހިބަހުން‬

‫އެމަނިކުފާނު‬

‫ދެއްކެވި‬

‫ވާހަކަފުޅު ނިންމެވުމާއެކު އިނގިރޭސި ބަހުން އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު‬ ‫ޒަކީވެސް ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވި އެވެ‪ .‬އޭރު އެމަނިކުފާނަކީ މަޙުކަމަތުއް‬ ‫ޝަރުޢިއްޔާގެ ވެރިޔާއެވެ‪ .‬މިދެބޭފުޅުންގެ ވާހަކަފުޅަށްފަހު މާލޭ ރޭޑިއޯ‬ ‫އެ ހާތަނަށް ކުރި ޚިދުމަތަށްޓަކައި ޝުކުރު ޙައްޤުވާ ފަރާތްތަކަށް‬ ‫ޝުކުރު އަދާ ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން ސިނަމާ ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ‬ ‫މ‪ .‬އެންދެރިމާގެ އަލްފާޟިލް ޢައްބާސް އިބްރާހީމް ވާހަކަފުޅު‬ ‫ދެއްކެވި އެވެ‪.‬‬ ‫އެރޭގެ ޕްރޮގްރާމްގައި ދެން އިވިގެން ދިޔައީ ޢަރަބި‪ ،‬އިނގިރޭސި‬ ‫އަދި ހިންދީ މިޔުޒިކް ޕްރޮގްރާމެކެވެ‪ .‬މާލޭ ރޭޑިޔޯގެ އެންމެފަހު‬ ‫ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވީ ‪ 12‬މާރޗް ‪ 1964‬ގައެވެ‪.‬‬ ‫‪24‬‬


‫މުވައްޒަފުން ތަމްރީން ކުރުން‬

‫ކާތިބުންނާއި‪ ،‬ޕްރޮގްރާމް ހަދާނެ މީހުންނާއި‪ ،‬އަދި ޚަބަރު ލިޔާނެ‬

‫ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން ފެށިގެން އައިއިރު މިކަހަލަ ސްޓޭޝަނެއްގެ‬

‫މީހުންނަށް ވަޒީފާ ދެއްވައިގެން ތަމްރީން ދެއްވަން ފަށްޓަވައިފި‬

‫މަސައްކަތް ދަންނަ ދިވެއްސަކު ނެތެވެ‪ .‬ރޭޑިއޯ ޓެލެފޯން ސެޓް‬

‫އެވެ‪ .‬އެގޮތުން އަލްފާޟިލް ރަޝީދާ ނަޢީމް އާއ‪ ި،‬މުނީރާ ހ‪.‬‬

‫ވަޔަރލެސް އޮފީހުގައި ހުރުމާއެކު އެބާވަތުގެ ސެޓް އޮޕަރޭޓް ކުރަން‬

‫ހިމެރިމާގެ ކަހަލަ ކުދިންނަށް އަތިރީމާފަންނު ގެއަށް ގެންދަވައިގެން‬

‫ދަންނަ ދިވެހިން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ތިއްބެވެ‪ .‬ރޭޑިއޯ ޕްރޮގްރާމެއް‬

‫‪ 6‬މަސްދުވަހުގެ ކޯހެއް ހިންގެވިއެވެ‪ .‬މި ކޯހުގައި ކިޔަވައި ދެއްވީ‬

‫ހަދަނީ ކިހިނެއް ކަމެއް‪ ،‬މަޤްސަދަކީ ކޮބައިކަމެއް އަމާޒު ކުރަންވީ‬

‫އަލްފާޟިލް ސައިކުރާ އިބްރާހިމް ނަޢީމެވެ‪ .‬ދަސްކޮށްދެއްވީ ކުށް‬

‫ކޮންކަހަލަ އޯޑިއަންސަކަށް ކަމެއްވެސް ނޭގެއެވެ‪ .‬އޭރު ތިބީ‬

‫ނުލައި ޚަބަރު ލިޔާނެ ގޮތެވެ‪ .‬އަދި ޚަބަރު ނޫނަސް ރޭޑިއޯއަށް‬

‫ވިސްނުމާއި އަމިއްލަ ޚިޔާލުން އެމަސައްކަތް ފަށައިގަތް ބައެކެވެ‪.‬‬

‫ބޭނުންވާނެ ތަފާތު ލިޔުންތައް އަދި އަތްމަތީ ފޮތް ބާއްވައިގެން އަވަސް‬

‫އެކަކު ދެމީހެކެވެ‪.‬‬

‫ލިޔުމުން ލިޔާނެގޮތްވެސް ދަސްކޮށް ދެއްވިއެވެ‪ .‬އޭގެ އެއް އަހަރު‬ ‫ފަހުން ‪ 1969‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި އަލްފާޟިލް ބަދުރުއްނަޞީރު‬

‫މާލޭ ރޭޑިއޯ ވުޖޫދަށް އައިއިރުވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ދުވާލަކު އެއްފަހަރު‬

‫މ‪ .‬ތިބުރޯޒު ގެއަށް ރޭޑިޔޯއިން ވަޒީފާ ލިބިލެއްވި އެވެ‪ .‬އޭރު‬

‫ނުކުންނަމުން ދާ ނޫހެއް އޮތުމާވެސްއެކު އިގިރޭސި ބަހުންނާއި ދިވެހި‬

‫ސްޓޭޝަންގެ ނަމަކީ އެމް‪.‬އައި‪.‬ބީ‪.‬އެސް (މޯލްޑިވިއަން އައިލެންޑްސް‬

‫ބަހުން ޚަބަރު ނަންގަވާށާއި ހައްދަވަން ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅުން‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ސަރވިސަސް) އެވެ‪ .‬ބަދުރަށް ލިބިލެއްވީ ދެ‬

‫ތިއްބެވި އެވެ‪ .‬އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޒާހިރު ނަޞީރާއި އަލްފާޟިލް‬

‫ނަމްބަރު އޮޕަރޭޓަރެއްގެ ވަޒީފާއެވެ‪.‬‬ ‫ސްޓޭޝަންގައި‬

‫ބަދުރުއްނަޞީރު‬

‫ޚިދުމަތް‬

‫ކުރައްވާތާ‬

‫ސައިކުރާ އިބްރާހިމް ނަޢީމާއި އަލްފާޟިލް އައްބާސް އިބްރާހީމް ފަދަ‬

‫ރޭޑިޔޯ‬

‫ބޭފުޅުންނެވެ‪.‬‬

‫ދެއަހަރެއްހާ ދުވަސް ފަހުން ‪ 1971‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ރޭޑިޔޯ މަސައްކަތް ދަސްކުރައްވަން ސިންގަޕޫރަށް ފޮނުއްވިއެވެ‪.‬‬

‫މާލޭ ރޭޑިޔޯއަށްފަހު މާލޭ ސިނެކޯ ރޭޑިޔޯ އަދި އޭގެފަހުން ދެތިންނަމަކަށް‬

‫ނަމަވެސް އޭގެ ކުރިން ‪ 1969‬ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ މަހުގެ‬

‫ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ ނަން ބަދަލުވެގެން ދިޔައިރުވެސް ރާއްޖެއިން‬

‫ތިންވަނަ ދުވަހު ރޭޑިޔޯ އެނައުންސިންގ އެންޑް އޯގަނައިޒޭޝަން‬

‫ބޭރަށް ރޭޑިޔޯގެ މަސައްކަތް ދަސްކުރާކަށް މީހަކު ނުފޮނު ވެއެވެ‪.‬‬

‫އޮފް ޕްރޮގްރާމްސްގެ އެއް އަހަރު ދުވަހުގެ ކޯހެއް މ‪ .‬އެންދެރިމާގޭ‬

‫ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރާއްޖޭގައި އެވަގުތަށް ދެވެންއޮތް ތަމްރީނެއް‬

‫އަލްފާޟިލް އައްބާސް އިބްރާހިމް ވަނީ ހައްދަވާފަ އެވެ‪ .‬ހައެއްކަ‬

‫ދެމުން މީހުން އުފައްދަމުން ގެންގޮސްފައި ވެއެވެ‪.‬‬

‫މަސްދުވަހުގެ ކުރު ކޯހަކަށްފަހު ބަދުރުއްނަޞީރު އެނބުރި ރާއްޖެ‬ ‫ވަޑައިގެންނެވީ ދާޚިލިއްޔާއިން އެންގެވުމަކާ ގުޅިގެން މައިކްރޯފޯނާބެހޭ‬

‫‪ 1968‬ވަނަ އަހަރަށް އަޅައިގަތްއިރު ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނަށް ބޭނުންވާނެ‬ ‫‪25‬‬

‫މަސައްކަތްވެސް ދަސްފުޅު ކުރައްވައިގެންނެވެ‪.‬‬


‫ރޭޑިޔޯގެ‬

‫އިތުރުބަޔަކަށް‬

‫މަސައްކަތް‬

‫ދަސްވުމުގެ‬

‫ފުރުސަތު‬

‫އެންމެ ބޮޑަށް ލިބިގެންދިޔައީ ‪ 1978‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ‪.‬‬ ‫އެފަހަރު‬

‫މިނިސްޓްރީ‬

‫އޮފް‬

‫އެޑިޔުކޭޝަންގެ‬

‫އެޑިޔުކޭޝަނަލް‬

‫ޕްރޮޖެކްޓްސް އޮފީސް މެދުވެރިވެގެން ޔުނެސްކޯގެ އެޑްވައިޒަރެއް‬ ‫ރާއްޖެ ގެންނެވުމާ ގުޅިގެންނެވެ‪ .‬އެއީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ ރައްޔިތެއް‬ ‫ކަމުގައިވި މިސްޓަރ ކީތު ޖެކްޝަނެވެެ‪ .‬މީނާއަކީ ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ‬ ‫ކަންތައްތައް ކުރިއެރުވުމުގައި އިރުޝާދު ދެއްވަން ވަޑައިގެންނެވި‬ ‫ބޭފުޅެކެވެ‪ .‬އޭނާ ގަސްދު ކުރެއްވީ އެކަމުގައި ރޭޑިޔޯގެ ބޭނުން‬ ‫ހިއްޕަވާށެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ރޭޑިއޯގައި އޭރު މަސައްކަތްޕުޅު ކުރައްވާ‬ ‫ބަދުރުއްނަޞީރާއި ސަމަރބްލޫ އިބްރާހީމް މަނިކާއި މަޑުލު މުޙައްމަދު‬ ‫ވަޙީދާއި ޙުސައިން މުޙައްމަދަށް ޚާއްޞަ ތަމްރީން ތަކެއް ދެއްވިއެވެ‪.‬‬ ‫ސްކްރިޕްޓް ރައިޓީންގ ކޯސް ހިންގަވައި ދެއްވުމުގެ އިތުރަށް‬ ‫ޕްރޮގްރާމް އުފައްދާނެގޮތާއި‪ ،‬ޕްރޮގްރާމެއް ބެހިގެންވާނެ ބައިތަކާއި‪،‬‬ ‫އިންސައްތައާއި މިބައިތައް ބަހާލާނެ ގޮތްވެސް ދަސްކޮށް ދެއްވިއެވެ‪.‬‬ ‫ކީތު ޖެކްޝަން ދެން ކޮށްދެއްވިކަމަކީ ސިލްސިލާ ޕްރޮގްރާމް ތަކެއް‬

‫އަލްފާޟިލް އައްބާސް އިބްރާހިމް‬

‫މުޖުތަމަޢުގެ އެކިއެކި ކަންތައްތަކަށް އަމާޒު ކުރައްވައިގެންނެވެ‪.‬‬

‫އުޅުނު ބައެއް ކުދީންނަށްވެސް އަވަށްޓެރި ގައުމު ތަކުންނާއި‬

‫މި ސިލްސިލާ ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް ނަންދިނީ “ރޭޑިއޯ ހަވީރު” ގެ‬

‫އިގިރޭސި ވިލާތް‪ ،‬އޮސްޓްރޭލިއާ ފަދަ ގައުމު ތަކުން ތަމްރީން‬

‫ނަމުންނެވެ‪ .‬މީގެ ދަށުން އުފެއްދި ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ ތެރޭގައި‬

‫ދެވެން ފަށައިފިއެވެ‪.‬‬

‫އުފައްދަން ފަށްޓަވައި ދެއްވީއެވެ‪ .‬ދިރިއުޅުމުގެ ތަފާތު ކަންތައްތަކާއި‬

‫މަސްވެރިކަން‪ ،‬ދަނޑުވެރިކަން‪ ،‬ޢާއްމު ޞިއްހަތު‪ ،‬ތާރީޚާއި އާދަކާދަ‬ ‫އަދި ޚަބަރާއި މަޢުލޫމާތު ޕްރޮގްރާމްތައް ހިމެނެއެވެ‪.‬‬

‫ތަމްރީން ޕްރޮގްރާމްތައް އަބަދުވެސް ދިޔައީ ހުއްޓުމެއް ނެތި‬ ‫ކުރިއަށެވެ‪ .‬ރާއްޖޭން ބޭރުން ބައެއް އެޑްވައިޒަރުން ގެންނަވައިގެންނާއި‬

‫ޔުނެސްކޯގެ އެޑްވައިޒަރ މިސްޓަރ ކީތު ޖެކްޝަންގެ މަސައްކަތްޕުޅު‬

‫ރާއްޖޭން ބޭރުން ތަމްރީން ހޯއްދަވައިގެން ތިއްބެވި ރާއްޖޭގެ ބޭފުޅުން‬

‫ނިމުމަކާއި ހަމައަށް ދިޔައިރު ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގައި މަސައްކަތް‬

‫ލައްވައެވެ‪.‬‬

‫ކުރާ އެހެނިހެން މުއައްޒަފުންނަށްވެސް ސްކްރިޕްޓް ރައިޓިންގ ކޯހާއި‬ ‫އަދިވެސް ތަފާތު އެތައް ކޯހެއްވަނީ ހިންގަވައި ދެއްވާފަ އެވެ‪ .‬އަދި‬

‫އެނައުންސަރުން ޚަބަރު ކިޔަމުންދާއިރު ނޭވާލާންޖެހޭ ތަންތާއި‬

‫އޭނާގެ އިރުޝާދުގެ މަތިން ދިވެހި ސަރުކާރުން ރޭޑިޔޯގެ މަސައްކަތް‬

‫މަޑުކުރަންޖެހޭ މިންވަރާ މިކަހަލަ އެތައްކަމެއް ދަސްކޮށް ދެއްވުމަށް‬

‫ދަސްކުރަން ފަސްބޭފުޅަކު އިނގިރޭސ ިވިލާތަށްވެސް ފޮނުއްވެވި‬

‫‪ 1981‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ބީ‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ޚާއްޞަ ބޭކަލެއް‬

‫އެވެ‪ .‬އެއީ އަލްފާޟިލް މަޑުލު މުޙައްމަދު ވަޙީދާއި އަލްފާޟިލް‬

‫ކަމުގައިވާ މިސްޓަރ ރާޖަސުންދުރަގް ގެންނަވައިގެން ރޭޑިއޯއިން‬

‫ބަދުރުއްނަޞީރާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް ސަމަރބްލޫ އިބްރާހިމް މަނިކާއި‬

‫މެގަޒިން ޕްރޮގްރާމާއި‪ ،‬ޑޮކިއުމެންޓްރީ ޕްރޮގްރާމާއި ކަލަރޕީސް‬

‫އަލްފާޟިލް ޙުސައިން މުޙައްމަދާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލާ ވަސީމާ މުޙައްމަދު‬

‫ކަހަލަ ޕްރޮގްރާމްތައް ހަދަން ދަސްކޮށް ދެއްވައިފައި ވެއެވެ‪.‬‬

‫ހ‪ .‬ހިކިފިނިފެންމާގެ އެވެ‪.‬‬ ‫މީހުން ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށް‬ ‫މިހިސާބުން ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް މުއްސަދިކަންލިބި‪ ،‬ޕްރޮގްރާމްތައް‬

‫ގެންދެވުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރޭޑިއޯ‬

‫އިތުރުވާން ފެށިއެވެ‪ .‬އަދި ރޭޑިޔޯ ގެ މަސައްކަތް ރާއްޖޭން‬

‫ސްޓޭޝަންގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ހެދުމުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރާ‬

‫ވަޑައިގެންނެވި‬

‫މުއައްޒަފުންނަކީ ރާއްޖޭގައި ނުވަތަ ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ތަމްރީން‬

‫ބޭފުޅުންގެ އެހީތެރިކަންވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ލިބެން ފަށައިފި އެވެ‪.‬‬

‫ކުރެވިފައިވާ މުއައްޒަފުންނެވެ‪ .‬އެގޮތުން ‪ 2007‬ވަނަ އަހަރު‬

‫އެނައުންސަރުންގެ ގޮތުގައާއި ޕްރޮގްރާމް ހެދުމުގެ މަސައްކަތުގައި‬

‫ނިމުނުއިރު ‪ 211‬މުވައްޒަފުންވެސް ހިމެނެއެވެ‪ .‬މުވައްޒަފުންނަށް‬

‫ބޭރުން‬

‫ދަސްފުޅު‬

‫ކުރައްވައިގެން‬

‫ރާއްޖެ‬

‫‪26‬‬


‫ތަމްރީންދީ‪ ،‬އެމީހުންގެ ފެންވަރު މަތި ކުރުމަށްޓަކައި ތަފާތު ކަންތައްތައް ހިންގައި ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ވަކި ޔުނިޓެއްވެސް ވަނީ ހަމަޖެއްސިފަ‬ ‫އެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޓެކްނިކަލް ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް ތަމްރީން ދެވެމުން އައިސްފައި ވާގޮތަށް ބަލާއިރު‬ ‫ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ މަސައްކަތް ފުރަތަމަ ފެށިގެން އައިއިރު ސްރީލަންކާގެ ރައްޔިތެއް ކަމުގައިވާ މިސްޓަރ ވިކްރަމަސިންގހާގެ ޚިދުމަތް‬ ‫ވަރަށް ބޮޑަށް ލިބިފައި ވެއެވެ‪ .‬ވަރަށް ފަހަކާ ޖެހެންދެން ރޭޑިއޯ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމަށް ގެންގުޅުނު ޓްރާންސްމީޓަރ ތަކަކީ މިދެންނެވި‬ ‫ވިކްރަމަސިންގހާ އާއި އޭނާގެ ގާތުން މަސައްކަތް ދަސްކުރެއްވި އަލްފާޟިލް ކޮނޑޭ އަލިމަނިކާއި އަލްފާޟިލް މައިޒާން އަޙްމަދު މަނިކު‬ ‫އުފެއްދެވި ޓްރާންސްމީޓަރ ތަކެކެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ލަވަޖަހައި ރެކޯޑްކޮށް ހެދުމުގައި ބޭނުންކުރި މިކްސަރ ކަހަލަ އެއްޗެހިވެސް އެބޭފުޅުން‬ ‫ހައްދަވާފައި ވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޓެކްނިކަލް‬

‫ދާއިރާއަށް‬

‫ޚާއްސަ‬

‫ކޮށްގެން‬

‫ޓްރާންސްމީޓަރާބެހޭ ބައިގައި ބޭރުން ތަމްރީން ހޯއްދެވި‬ ‫އެއްވެސް މުއައްޒަފަކު އަދިވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަކު‬ ‫ނެތެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬

‫އެދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ‬

‫ކަމަށް އެކަށީގެންވާ މުއައްޒަފުން މިހާރު އެބަތިއްބެވެ‪.‬‬ ‫މީގެ ތެރޭގައި އަޑުގައި ޚިދުމަތް ކުރާތާ ވަރަށް ގިނަ‬ ‫ދުވަސް ވެފައިވާ މުއައްޒަފުންވެސް އެބަތިއްބެވެ‪.‬‬ ‫މިހުރހައި ބޭފުޅުންނަކީވެސް އަލްފާޟިލް ކޮނޑޭ‬ ‫އަލިމަނިކާއި އަލްފާޟިލް މައިޒާން އަޙްމަދު މަނިކު‬ ‫ތަމްރީން‬

‫ކޮށްދެއްވައި‬

‫މަސައްކަތް‬

‫ދަސްކޮށް‬

‫ދެއްވި މުއައްޒަފުންނެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ޚާއްސަކޮށް‬ ‫ޓެކްނިކަލް ދާއިރާގައި ދިވެހިރާއްޖެ މިވަނީ ވަރަށް‬ ‫ބޮޑު ޝަރަފުވެރި ކުރިއެރުމެއް ހޯދައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫‪27‬‬


‫މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު‬ ‫“މާލޭ ރޭޑިއޯ” ގެ ނަމުގައި “ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު” އުފެދިގެން‬ ‫އައިސް ރޭޑިއޯސްޓޭޝަންގެ އުމުރުން ސޯޅައަހަރު ފުރިގެން‬ ‫ދިޔައީ މަޑުމަޑުން ފިޔަވަޅަކަށްފަހު ފިޔަވަޅެއް ކުރިއަށް އެޅޭތޯ‬ ‫މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ‪ .‬އެއްދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް‬ ‫ތަރައްޤީ ވަމުން އެބަ ދާކަމުގެ އިޙްސާސްތައް ރޭޑިއޯގެ‬ ‫އެހުންތެރިންނަށް‬

‫ކުރުވަމުންނެވެ‪.‬‬

‫ރޭޑިއޯއަށް‬

‫މީހުންގެ‬

‫ހިތްޖައްސައި އެއަށް ޝައުގުވެރި ކުރުވަމުންނެވެ‪ .‬މިގޮތަށް‬ ‫‪ 16‬އަހަރު ކަޑައްތު ކުރުމަށްފަހު ‪ 17‬ވަނަ އަހަރަކާ‬ ‫ކުރިމަތިލީ ‪ 1978‬ވަނަ އަހަރު އެވެ‪ .‬އެއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނުން ފޮނުވަމުން ދިޔަ ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް‬ ‫ވަރަށް މުހިންމު ބަދަލު ތަކެއް އައިސް ގިނަ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ތަކެއް ހަދަން ފަށައިގަތް އަހަރެވެ‪.‬‬ ‫‪ 1978‬ވަނަ އަހަރަކީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހަށްވެސް‬ ‫ބަދަލުތަކެއް އައިސް އަލްއުސްތާޛް މައުމޫން ޢަބްދުލް‬ ‫ގައްޔޫމް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމާއި‬ ‫ޙަވާލުވެވަޑައިގެން އަހަރުވެސް މެއެވެ‪ .‬އެ މަނިކުފާނު ޤައުމާ‬ ‫ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު އިސްކަން ދެއްވި ކަންތައްތަކުގެ‬ ‫ތެރޭގައި ޚަބަރުފަތުރާ ވަސީލަތްތައް ހިމެނެއެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬ ‫ރޭޑިޔޯއާއި ޓީވީގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ މުއައްޒަފުންނާ‬ ‫ރައީސް ބައްދަލު ކުރެއްވި އެވެ‪.‬‬

‫ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ރޭޑިޔޯގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ މުއައުޒަފުންނާ‬ ‫ބައްދަލު ކުރެއްވި ޖަލްސާގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން އެންމެ މުހިންމު‬ ‫ގޮތެއްގައި ފާހަގަ ކުރައްވައި ވިދާޅުވީ ރޭޑިޔޯއިން ފޮނުވާ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ތަކުގެ ފެންވަރު ހުރިހައި ގޮތަކުންވެސް ރަނގަޅު ކުރެވޭތޯ ބަލަން ޖެހޭނެ‬ ‫ކަމުގައެވެ‪ .‬ދީނީ‪ ،‬އަދަބީ‪ ،‬ޢިލްމީ‪ ،‬އިޖްތިމާޢީ‪ ،‬ޞިއްހީ‪ ،‬ޕްރޮގްރާމްތައް‬ ‫ރޭޑިޔޯއިން ފޮނުވައި ޢާއްމުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރު ކުރުމަށް ވަރަށް‬ ‫ބޮޑު ސަމާލު ކަމެއް ދޭން ވެއްޖެ ކަމުގެ ވާހަކައެވެ‪ .‬އޭގެ މިސާލެއް‬ ‫ދައްކަވަމުން އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު (އޭރު ރޭޑިޔޯ‬ ‫މޯލްޑިވްސް) ޢާއްމުންނާ ގުޅިގެން ފޮނުވަމުން ގެންދާ “މަގުމަތިން” ކިޔާ‬ ‫ޕްރޮގްރާމްގައި ރާއްޖެތެރެއިން މާލެއަންނަ އުޅަނދު ފަހަރުގެ މީހުންނާއި‬ ‫ވާހަކަ ދައްކާއިރު‪ ،‬އެންމެ މާތް ބަހުރުވައިން ވާހަކަ ދެއްކީމާ އެމީހުންނަށް‬ ‫ނޭނގި ބައެއް ފަހަރަށް އެމީހުން އަމިއްލަ އަށް މުޚާތަބު ކޮށްވެސް‬ ‫ދަރަޖަތައް އޮޅުވާލައިގެން ވާހަކަ ދެއްކޭގޮތް ދިމާވަމުން ދާކަމުގަ އެވެ‪.‬‬ ‫ވީމާ ރޭޑިއޯއިން ފޮނުވޭ އަދަބީ ޕްރޮގްރާމް ތަކެއްގެ އެހީގައި ނަމަވެސް‬ ‫ދަރަޖަތައް ބޭނުން ކުރާނެގޮތް މީހުންނަށް ދަސްކޮށްދޭން ޖެހޭ ކަމުގަ އެވެ‪.‬‬ ‫‪28‬‬


‫ރައީސްގެ މި ބައްދަލު ކޮށްލެއްވުމުގައި މިދެއްވި އިރުޝާދުތަކާ‬ ‫ގުޅިގެން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް ބަދަލު‬ ‫ގެނައުމާ މެދު ވިސްނުން ތަކެއް ދިޔައީ ގެންގުޅެމުން ނެވެ‪.‬‬

‫ރޭޑިޔޯ ހަވީރުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ފެށުން‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން ފޮނުވަމުން ގެންދިޔަ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ތަކަށް އެންމެ ބޮޑު ބަދަލެއް ގެނެވުނީ ރޭޑިއޯ ހަވީރުގެ‬ ‫ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮނުވަން ފެށުމުންނެވެ‪ .‬އެ ޕްރޮގްރާމް ތަކަކީ‬ ‫އޮސްޓްރޭލިޔާ ސަރުކާރުގެ އެހީގައި މާލެ ދުރުވި މިސްޓަރ‬ ‫ކީތު ޖެކްސަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތައުލީމުގެ ކަންތައްތައް‬ ‫ކުރި އެރުވުމުގައި ލަފަޔާއި އިރުޝާދު ދެއްވުމުގައި އޭނާގެ‬ ‫އިރުޝާދު ލިބިގެން ހަދަން ފެށުނު ޕްރޮގްރާމް ތަކަކެވެ‪.‬‬ ‫އޭގެ‬

‫ތެރޭގައި‬

‫މަސްވެރިކަމާއި‪،‬‬

‫ދަނޑުވެރި‬

‫ކަމާއި‪،‬‬

‫ތާރީޚާއި އާދަކާދައާއި‪ ،‬އިޖްތިމާޢީ‪ ،‬ތަޢުލީމީ ކަންކަމާބެހޭ‬ ‫ބައިތަކެއްވެސް ހިމެނެއެވެ‪ .‬މިސްޓަރ ކީތު ޖެކްސަންގެ‬ ‫އެހީތެރިކަން ލިބެން މި ޕްރޮގްރާމްތައް ފެށީ ‪ 1978‬ވަނަ‬ ‫އަހަރުގެ ތެރޭގައެވެ‪.‬‬

‫ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަންގެ ނަންބަދަލުވުން‬ ‫ދުވަހަކީ ހިޖްރީގޮތުން‬

‫‪ 1400‬ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީޢުލް‬

‫އައްވަލް މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހެވެ‪ .‬މީލާދީ ގޮތުން ‪1980‬‬ ‫ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ ‪ 19‬ވަނަ ދުވަހެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގޭ ފުރަތަމަ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ ތާރީޚަށް‬ ‫ބަލާއިރު ވަރަށް މުހިންމު ދުވަހެކެވެ‪ .‬އެ ދުވަހަކީ ރޭޑިޔޯ‬ ‫ސްޓޭޝަން އުފެދިގެން ހިގައިދިޔަ ‪ 17‬އަހަރަށާއި ‪17‬‬ ‫ދުވަސްފަހުން ފުރިހަމަ ދިވެހިބަހުން ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ‬ ‫ނަން ކިޔާލަން ލިބުނު ދުވަހެވެ‪ .‬ރޭޑިޔޯ މޯލްޑިވްސް ނަމުން‬ ‫“ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު” ގެ ނަމަށް ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ ނަން‬ ‫ބަދަލުވި ދުވަހެވެ‪.‬‬ ‫“ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު” ގެ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫ރައީސުލް‬

‫ނަމަށް ނަން ބަދަލު ކޮށްދެއްވީ‬ ‫ޖުމްހޫރިއްޔާ‬

‫އަލްއުސްތާޛް‬

‫މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ރޭޑިޔޯ‬ ‫ސްޓޭޝަންގެ ނަން ބަދަލު ވެގެން އެނަން ދިވެހި ޖައްވުގެ‬ ‫ތެރޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފަތުރާލަ ދިނީވެސް ހަމަ އެ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުންނެވެ‪.‬‬ ‫‪29‬‬


‫ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވި ތަޤްރީރު‬ ‫މިސާލެއް ފެންނަން ނެތްފަދަ ކަންތައްތަކެއް‪ .‬އާދެ! ބޮޑުތަކުރުފާނު‪،‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެ‪ ،‬ބޭރު ބައެއްގެ އަޅުވެތި ކަމުން ސަލާމަތް ކުރެއްވީ‬ ‫އޭނާގެ ފަހަތްޕުޅުގައި ބައިގިނަ ލަޝްކަރެއް އޮވެގެންނެއް ނޫން‪ .‬އޭނާގެ‬ ‫އެންމެ ހަތަރު ފަސްމީހުންނާ އެކީގައި‪.‬‬ ‫އޭނާގެ އަތްޕުޅުގައި ވަރުގަދަ ހަތިޔާރު ތަކެއް ހުރެގެނެއްވެސް‬ ‫ނޫން‪ .‬ހަމައެކަނި ވަރުގަދަ އީމާނަކާ ނުގުޑާފަދަ ޢަޒުމެއްގެ ބާރުން‪.‬‬ ‫ބޮޑުތަކުރުފާނު‬

‫އެ‬

‫ހަމަލަދެއްވި‪،‬‬

‫އަދި‬

‫ދެރަކުރެއްވި‬

‫ޕޯޗްގީޒް‬

‫މީހުންނަކީ‪ ،‬އެދުވަސްވަރު ދުނިޔޭގައި އޮތް ވަރުގަދަ އިސްތިޢުމާރީ‬ ‫ބާރެއް‪“ .‬ކަނޑުގެ ބާޒު” ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ވެފައިވާ މުހިންމު‬ ‫ކަނޑުގެ ބާރެއް‪ .‬އިންޑިޔާގެ ބަޔަކާ އޮޅުދޫކަރައިގެ ބައެއްގެ ވެރިކަމުގައި‬ ‫އޭރުތިބި ނުފޫޒު ހުރި ބައެއް‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬ބޮޑުތަކުރުފާނު އެ ކުރެއްވި‬ ‫ޖިހާދަކީ އެއްގޮތަކުން ބަލައިފިނަމަ ޞަލާހުއްދީނުލް އައްޔޫބީ ކުރެއްވި‬ ‫ޖިހާދަށްވުރެވެސް ވަރުގަދަ ޖިހާދެއް‪ .‬އަނެއްގޮތަކުން ބަލައިފިނަމަ‪،‬‬ ‫ބޮޑުތަކުރުފާނު އެ ވެވަޑައިގެންނެވި ޤުރުބާނީއަކީ ޖޯޖް ވޮޝިންގޓަން‬ ‫ނުވަތަ މަހާތުމާ ގާންދީ ފަދަ ޒަޢީމުން އެބޭފުޅުންގެ ޤައުމަށްޓަކައި‬ ‫މިއަދު‪ ،‬ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދުވަހު އަދި ބަރަކާތްތެރި ރަބީއުލް އައްވަލް‬

‫ވެވަޑައިގެންނެވި ޤުރުބާނީއަށްވުރެ މާމަތިވެރި ޤުރުބާނީއެއް‪.‬‬

‫މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ފަސްގަނޑުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ހިމެނޭ އެންމެ ފަޚުރުވެރި އެންމެ ލޮބުވެތި އެއް ރަށުން‪ ،‬އާދެ!‬

‫އަޅުގަޑުމެން މިއަދު ޤައުމީ ދުވަސް މިފާހަގަކުރަނީ‪ ،‬އެ މަތިވެރި‬

‫އުތީމުން‪ ،‬ޤައުމީ ދުވަހުގެ ހެޔޮއެދުންތައް މުޅި ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫ބަޠަލުގެ ޛިކްރާ އާކުރަމުން‪ ،‬އެ ތަކުރުފާނުގެ ވަރުގަދަ ޢަޒުމާ އަގުހުރި‬

‫ރައްޔިތުންނަށް މި ފޮނުވަނީ ނުހަނު އިޚްލާސްތެރި ކަމާއެކު‪ ،‬އާދެ!‬

‫ޖިހާދުން ރާއްޖެއަށް ހޯއްދަވައި ދެއްވި މިނިވަން ކަމާއި އިސްތިޤްލާލަށް‬

‫އުތީމަކީ‪ ،‬މަޝްހޫރު ބޮޑު ތަކުރުފާނުގެ އުފަންރަށް‪.‬‬

‫ޓަކައި އުފާކުރަމުން‪ .‬އެތަކުރުފާނު ދެއްކެވި ފުރިހަމަ ކެރިވަޑައިގަތުމާ‬ ‫ސާބިތުކަމުގެ ނަމޫނާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތަކުގައި އަލުން ބިންވަޅު‬

‫ބޮޑު‬

‫ތަކުރުފާނަކީ‪،‬‬

‫ޖޯޖް‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫ވޮޝިންގޓަން‪.‬‬

‫ނަގަމުން‪.‬‬

‫ބޮޑުތަކުރުފާނަކީ‪ ،‬ދިވެހި ޤައުމުގެ މަހާތުމާގާންދީ‪ .‬އަދި ކީއްތޯ‪.‬‬ ‫އައްޔޫބީ‪.‬‬

‫މިގޮތުން މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން އެ ދުވަސް މިފާހަގަ ކުރަނީ‪ ،‬ވަރަށް‬

‫މިހެން ދެންނެވިނަމަވެސް‪ ،‬ބޮޑުތަކުރުފާނަށް ޙައްޤުވެގެންވާ ތަޢުރީފު‬

‫ޚާއްޞަ ބިމެއްގައި‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގެ ކުދިކުދި ރަށްތަކުގެ‬

‫އަދާކުރެވުނީ ކަމަކަށް ނުވާނެ‪ .‬އާދެ! ބޮޑުތަކުރުފާނު ރާއްޖެއަށް‬

‫ތެރެއިން ޚާއްޞަ ބިމެއްގައި‪.‬‬

‫ބޮޑުތަކުރުފާނަކީ‬

‫ދިވެހި‬

‫އުއްމަތުގެ‬

‫ޞަލާޙުއްދީނުލް‬

‫ކުރެއްވި ޚިދުމަތް‪ ،‬އަދި ދީނަށްޓަކައި ކުރެއްވި ޖިހާދު އެއީ‪ ،‬ކުރިން‬ ‫ދެންނެވި އެކިއެކި ލީޑަރުން‪ ،‬އެބޭފުޅުންގެ ޤައުމަށް ކުރެއްވި ޚިދުމަތް‬

‫އަޅުގަނޑު މެންގެ ރާއްޖޭގެ ކުދިކުދި ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށް‬

‫ތަކަށްވުރެ އެއްގޮތަކުން ބަލާއިރު މާ މަތިވެރި ޚިދުމަތެއް‪ ،‬އަދި‬

‫މުހިންމު ރަށެއްގައި އާދެ! އެ ބިމަކުން ދުވަހުގެ ބަޠަލު ދުނިޔޭގެ‬

‫އެބޭފުޅުން ކުރެއްވި ޖިހާދަށްވުރެ މާ ވަރުގަދަ ޖިހާދެއް‪.‬‬

‫އަލިކަން ދެކެވަޑައިގެންނެވި ބިން‪ .‬އެ ރަށަކުން އެ މަތިވެރި މުޖާހިދުގެ‬ ‫ޖިހާދު ފެއްޓެވި ރަށް‪ ،‬މިއަދު ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި‬

‫ޝައްކެއްނެތް‪ ،‬މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން އެ ބަޠަލެއްގެ އުފަން ރަށް‬

‫މި ރަށުގައި މިހާ ކުލަގަދަ ގޮތަކަށް ފާހަގަ ކުރެވޭކަން އެއީ އަޅުގަނޑު‬

‫ކަމުގައިވާ އުތީމުގައި އެ ބަޠަލެއްގެ ޛިކްރާ މިއައުކުރާ އަލްޣާޒީ‬

‫ވަރަށް އުފާކުރާ ކަމެއް‪.‬‬

‫މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޘަމަކީ‪ ،‬ދިވެހި‬

‫ތާރީޚްގައި ލާމަޘީލް‬

‫ޝަހްޞިއްޔަތެއް‪ .‬އެ ތަކުރުފާނު ކުރެއްވި ޖިހާދާ ވެވަޑައިގެންނެވި‬

‫މި މަތިވެރި މުނާސަބަތު މި ރަށުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭއިރު‪ ،‬މިކަމަށް‬

‫ޤުރުބާނީ އެއީ‪ ،‬ދުނިޔޭގެ ތާރީޚަށް ބެލި ނަމަވެސް‪ ،‬އެކަހަލަ އެހެން‬

‫އަދި އިތުރު ހައިބަތެއް ގެނެސްދެނީ‪ ،‬މިކަމަށްޓަކައި މިރަށް ތައްޔާރު‬ ‫‪30‬‬


‫ޤައުމަށްޓަކައި ޤުރުބާން ވުމުގެ ޢަޒުމާ ދީނަށްޓަކައި‬

‫ކޮށްފައިވާ ފުރިހަމަ ކަމުން‪ .‬މިރަށަށް ގެނެސްފައިވާ ޒީނަތްތެރި ކަމާއި‬

‫ހިތްތަކުގައި‬

‫ނަލަކަމުން‪ .‬މިރަށަށް ގެނެސްފައިވާ ބަދަލުތަކާ ތަރައްޤީގެ ފާޅުކަން‬

‫ޖިހާދު ކުރުމުގެ ސާބިތުކަން‪،‬‬

‫ބޮޑުކަމުން‪ .‬މިކަމަށްޓަކައި މިރަށުގެ ތައްޔާރުތައް މިހާ ފުރިހަމައަށް‬

‫އުފެއްދުމަށް ސަރުކާރުން އެދޭކަން‪.‬‬

‫އަދި ވަޒަންދެކެ ލޯބިވުމުގެ ޝުޢޫރު‬

‫ކުރެއްވި ހުރިހައި ފަރާތް ތަކަކަށް‪ ،‬އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި އުފެދިފައިވަނީ‪،‬‬ ‫ޚާއްޞަ ތަޢުރީފަކާއި ޝުކުރެއް‪ .‬އުތީމުގައި‪ ،‬މިއަހަރުގެ ޤައުމީ ދުވަސް‬

‫މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރާއިރު‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެން‬

‫ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަ ކުރެއްވުމަށް ޚިޔާލު ކުރައްވައި އެކަމާބެހޭ‬

‫ހަނދާންކުރަންވީ‪ ،‬މިއަދުގެ ބަޠަލު އާދެ! ބޮޑުތަކުރުފާނު ދޫކުރައްވާފައި‬

‫ތައްޔާރުތައް ކުރައްވަމުން ގެންދެވި‪ ،‬ދިވެހި ތާރީޚާއި ޘަޤާފަތަށް‬

‫ވަޑައިގެންނެވި ޤައުމީ އުސޫލު‪ ،‬އެތަކުރުފާނު ގެނެސްދެއްވި މަތިވެރި‬

‫ޚިދުމަތް ކުރާ މަޖިލިހަށް އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި އުފެދިފައި ވަނީ‬

‫އިލްހާމް‪ ،‬ބޮޑުތަކުރުފާނު‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދޫކުރައްވާފައި ވަޑައިގަތް‬

‫ވަރަށް މަތިވެރި ޝުކުރެއް‪ .‬ހަމަ މި ނޭވާގައި މިރަށުގައި ކޮށްފައިމިވާ‬

‫އެންމެ އަގު ހުރި އިރުޝާދަކީ‪ ،‬މިނިވަންކަމުގެ އިރުޝާދު‪ ،‬އެއާއެކު‪،‬‬

‫އުތުރުބުރީގެ‬

‫އެތަކުރުފާނު ގެނެސްދެއްވި އިލްހާމް ތަކަކީވެސް ހަމަ އެފަދަ މަތިވެރި‬

‫ގިނަގުނަ‬

‫މަސައްކަތް‬

‫ތަކަށްޓަކައި‪،‬‬

‫ތިލަދުންމަތީ‬

‫އެންމެހައި ރައްޔިތުންނަށް ޢާއްމުކޮށް އަދި އުތީމުގެ ރައްޔިތުންނަށް‬

‫އިލްހާމް ތަކެއް‪.‬‬

‫ޚާއްސަކޮށް އަޅުގަނޑު ޝުކުރުވެރިވަނީ އިޚްލާސްތެރި ކަމާއެކު‪ .‬އަދި‬ ‫މިއަތޮޅުގެ ހީވާގި އަތޮޅުވެރިޔާ އަލްފާޟިލް އާދަމް ޢަބްދުއްރަޙްމާނަށާ‬

‫އާދެ! ދިވެހިވަންތަ ކަމުގެ އިލްހާމު‪.‬ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ އިލްހާމު‪.‬‬

‫އުތީމުގެ ޙަރަކާތްތެރި ކަތީބު އަލްފާޟިލް އާދަމް ޢަބްދުއްރަޙްމާނަށް‪،‬‬

‫ދިވެހި ޤައުމިއްޔަތުގެ އިލްހާމު‪.‬‬

‫އަދި އުތީމުގެ އެހެން ވެރިންވެސް އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގެ އަޑިން‬ ‫ޝުކުރުވެރި ވަން‪ .‬އަދި ހަމަ މިއާއެކު މިއަދުގެ ރަސްމިއްޔާތު‬

‫ތާރީޚްގެ އަލީގައި މާޟީގެ ތެރެއަށް ބަލާލައިފިނަމަ ބައެއް މުއައްރިޚުން‬

‫މިހާ ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވުމަށްޓަކައި‪،‬ނުލާހިކު ބުރަ އުފުއްލަވައިގެން‬

‫ދެކޭ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެން ލިޔަން މި ގެންގުޅޭ ތާނައިގެ އަކުރު‬

‫މިހާދުރަށް ވަޑައިގެން ދެއްވި އެންމެހާ ބޭފުޅުންނަށްވެސް އަޅުގަނޑު‬

‫ތަކަކީ‪ ،‬ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ދަރިކަލުން ކަލާފާނުގެ ދުވަސްވަރުގައި‬

‫ޝުކުރު ވެރިވަން‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި މިރަށަށް ވަޑައިގެން ތިއްބެވި ބޭރުގެ‬

‫ބޭނުން ކުރަން ފެށިފައިވާ އަކުރުތަކެކޭ ބުނެވިދާނެ‪ .‬އެހެންކަމުގައި‬

‫ޢިއްޒަތްތެރި މެހްމާނުންނަށް ވަކިން ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި ޝުކުރުވެރި‬

‫ވަނީނަމަ އޭގެ ކުރިން ދިވެހިބަހުން ލިޔަން ބޭނުންކުރި ދިވެސް‬

‫ވާންޖެހޭ‪.‬‬

‫އަކުރު އުވާލައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ އަކުރެއް ބޭނުންކުރަން‬ ‫ފެށުމުގެ ޚިޔާލު އެންމެ ފުރަތަމަ އުފައްދަވާފައި ވަނީ ބޮޑުތަކުރުފާނު‬

‫މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ފާހަގަ ކުރަން ޖެހެނީ‪ ،‬ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ކަމުގައި ވުމަކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް އެކަށީގެން ނުވާކަމެއް ނޫން‪ .‬އާދެ!‬

‫ޤައުމީ ދުވަހުގެ ގޮތަކުންނެއް ނޫން‪ .‬މިއަދަކީ‪ ،‬ވަރަށް މާތް މައްސަރެއް‬

‫މިގޮތުން ބޮޑުތަކުރުފާނު ގެނެސް ދެއްވާފައި ވަނީ ދިވެހި ވަންތަކަމުގެ‬

‫ފެށޭ ދުވަހެއް‪ .‬އާދެ! އެ މައްސަރުގައި މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި‬

‫ވަރަށްވެސް މަތިވެރި އިލްހާމެއް‪.‬‬

‫ވަސައްލަމް ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތް މައްސަރު ފެށޭ ދުވަސް‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހިންނަކީ ޠަބީޢަތުގައިވެސް‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމަކީ‪ ،‬ސަތޭކައިން ސަތޭކަ މުސްލިމު ޤައުމަކަށް‬

‫އަމިއްލަ ގޮތަކާއި މުސްތަޤިއްލު ޚިޔާލުތަކެއް އަށަގެންފައިވާ ބައެއް‪.‬‬

‫ވުމާއެކު‪ ،‬މިގޮތުންވެސް މިއަދަކީ‪ ،‬ވަރަށް ޚާއްޞަ ދުވަހެއް‪ .‬ވީމާ‪،‬‬

‫މިނިވަންކަމަށް ލޯބިކުރާ ބައެއް‪ .‬މިކަމުގެ ހެކިތައް ތާރީޚުން ފެންނަން‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމީ ދުވަސް އައިސްފައި މިވަނީ‪ ،‬ޤައުމީ ލޯތްބާއި‬

‫އެބަހުރި‪.‬‬

‫ދީނީ ޙުރްމަތުގެ ގުޅިފައިވާ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުގައި‪ ،‬ޤައުމިއްޔަތަށާ‬ ‫ދީންވެރިކަމަށް އިޝާރާތްކުރާ ނިޝާނެއް ކަމުގައި‪.‬‬

‫މިއަދަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމީ ދުވަސް‪ .‬މިއަދަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ‬ ‫ތާރީޚާއި ޘަޤާފަތަށް ޤަދަރު ކުރަންވީ ދުވަސް‪ .‬މިއަދަކީ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫މިއަހަރުގެ ޤައުމީދުވަސް އުތީމުގައި ފާހަގަ ކުރެވޭކަން އެއީ‪ ،‬އަޅުގަނޑު‬

‫މަދަނިއްޔާތާއި ތަހްޒީބާމެދު ފަޚްރުވެރި ވާންވީދުވަސް‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން‬

‫ވަރަށް ބޮޑަށް އުފާކުރާ ކަމެއް‪ .‬މިކަމަކީ އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި‪،‬‬

‫ވިސްނާލަމާތޯ! އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ހާދަ ޒަމާންވީ ތާރީޚަކާ އަދި‬

‫އޭގައި ވަރަށް ފުން މާނަތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ ކަމެއް‪ .‬މިކަމުގައި‬

‫އަމިއްލަ ޘަޤާފަތެއް އޮތް ބައެއްކަން‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން ހަނދާން‬

‫ވަރަށް ޚާއްޞަ ދެކަމެއް ފާހަގަ ވެގެންދޭ‪ .‬އޭގެ ތެރެއިން އެއްކަމަކީ‪،‬‬

‫ކުރަމާތޯ! އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ވަރަށް ކުރިއްސުރެ އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ރާއްޖޭގެ ބިމުން އުފެދުނު އެ ބަޠަލަކަށްޓަކައި ރާއްޖެ ފަޚްރުވެރިވުން‬

‫މުސްތަޤިއްލު މަދަނިއްޔަތަކާއި ތަހުޒީބެއްގެ ވެރި ބައެއްކަން‪.‬‬

‫އެންމެ ޙައްޤު ބަޠަލަށް ދޭންވީ ޤަދަރާ އިޙްތިރާމް މިއަދުގެ ސަރުކާރުން‬ ‫ބަހައްޓާކަން‪ .‬އެފަދަ ބަޠަލެއްގެ ޛިކްރާއިން މިއަދު ދިވެހި ދަރީންގެ‬ ‫‪31‬‬

‫އާދެ! ރާއްޖޭގެ ތާރީޚް މީގެ ދެހާހެއްހައި އަހަރު ކުރިއާ ހަމައިން‬


‫ކިތަންމެ ފަނޑުގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ފެންނަން އެބައޮތް‪ .‬އެންމެ‬

‫އެހެނިހެން މަޢުލޫމާތު ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އިއްވައިދޭ ވަޞީލަތް‬

‫ކުރީގެ ލިޔުންތެރިންވެސް ރާއްޖެއާ މެދު ލިޔެފައި ހުރީ ދިވެހިންނަކީ‪،‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ތަޢާރަފު ބޭރު މީހުންނަށް ގެނެސްދޭ ވާސިޠާ‪.‬‬

‫މިނިވަން އަދި ވަރަށް މަތީ ދަރަޖައަކަށް ތަހުޒީބު ވެފައިވާ އަމިއްލަ‬

‫ވީއިރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ރޭޑިޔޯއަށް ބޭރުބަހަކުން ނަމެއް ކިއިގެނެއް‬

‫ގޮތެއް ގެންގުޅޭ ބައެއް ކަމަށް‪ .‬އަދި ބޭރުގެ މިހާރުގެ ލިޔުންތެރިންވެސް‬

‫ނުވާނެ‪ .‬އާދެ! “ރޭޑިޔޯ މޯލްޑިވްސް” އޭ ކިއުމަކީ އަޅުގަނޑު ހިތުން‬

‫ރާއްޖެއާމެދު ލިޔަމުން ގެންދަނީ ހަމަ އެގޮތަށް‪ .‬ރާއްޖެއާ މެދު ބޭރުގެ‬

‫މާ ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ނޫން‪ .‬އެހެންކަމާއެކު އަޅުގަނޑުމެން މިއަދު މި‬

‫މުއައްރިޚަކު ލިޔެފައިވާ އެންމެ ކުރީގެ ލިޔުމެއްކަމުގައި ފެންނަ އެއް‬

‫ކުރިމަތިލާ ދިވެހި ވަންތަކަން އަލުން ދިރުވުމުގެ ރޫޙުގެ ފެށުމެއް‬

‫ލިޔުމަކީ އަލްމަސްޢޫދީގެ ލިޔުއްވުން‪ .‬އޭގައި އޭނާވެސް ބަޔާންކުރައްވަނީ‬

‫ކަމުގައި އަޅުގަނޑު މި ފަޚްރުވެރި ފަސްގަނޑުން މި އިޢުލާން ކުރަނީ‬

‫ރާއްޖެއަކީ‪ ،‬މިނިވަން މުސްތަޤިއްލު ޤައުމެއްކަން‪ .‬ދިވެހިންނަކީ‬

‫މިއަދުން ފެށިގެން ރޭޑިޔޯ މޯލްޑިވްސްގެ ނަމަކީ “ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫އަމިއްލަ ތަހުޒީބަކާއި ތަމައްދުނެއްގެ ވެރިބައެއްކަން‪ .‬އޭގެ ފަހުން‬

‫އަޑު” ކަމަށް‪ .‬އާދެ! “ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު” އަޅުގަނޑު ހިތުން‬

‫އިބްނު ބަތޫތާ އަދި ޕިރާޑް ފަދަ މުއައްރިހުންގެ ލިޔުންވެސްވަނީ‬

‫އެންމެ އެކަށީގެންވާ ނަން‪ .‬އެއީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް‬

‫މިދެންނެވި‬

‫ޙަޤީޤތަށް‬

‫ތާއީދުކޮށްފައި‪.‬‬

‫ވީއިރު‬

‫އަޅުގަނޑުމެން‬

‫އެއީ އެއަށް‬

‫“ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު”‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ދިވެހިއްޔަތަށްޓަކައި ފަޚްރުވެރި ވަމާތޯ!‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހިވަންތަކަމަށް ޤަދަރު ކުރަމާތޯ! އަޅުގަނޑު‬

‫އަޅުގަނޑުމެން ދިވެހި ވަންތަ ކަމަށްޓަކައި ފަޚްރުވެރި ނުވާންވީ‬

‫މިދެންނެވީ މިއަދު ދުނިޔެ ތަރައްޤީވެފައިވާ ހިސާބުން އަޅުގަނޑުމެން‬

‫ސަބަބެއް ނެތް‪ .‬އާދެ! އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ދިވެހި ބަހެއް‬

‫އޮތީ މާބޮޑަށް ތަރައްޤީ ވެފައޭކޭ ނޫން‪ .‬ނުވަތަ އަޅުގަނޑުމެންވަނީ‬

‫އެބައޮތް‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ދިވެހި އާދަކާދަ ތަކެއް އެބަހުރި‪.‬‬

‫ފަޚްރުވެރި ވާންޖެހޭ ހިސާބަށް ކުރިއަށް ގޮސްފައެކޭވެސް ނޫން‪.‬‬

‫މިހިރަ ކަންތައްތައް ދިރުވުމުގެ މަސައްކަތް ނުކުރެވި އެތައް ދުވަހެއް‬

‫ނަމަވެސް އަޅުގަނޑު ކެރިހުރެގެން މިދަންނަވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ވެގެން ދާއިރުވެސް އެކަންކަން އުވިގެނެއް ނުދޭ‪ .‬އެއިން އެނގެނީ‬

‫އަމިއްލަ ދިވެހި ވަންތަކަމާ ޤައުމުގެ މިނިވަންކަން އަޅުގަނޑުމެންނާ‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގައި ދިވެހި ވަންތަކަން ތަބީޢީ ގޮތުން އަށަގެންފައި‬

‫ހަމައަށް އައިސްފައިވާ ފުރިހަމަގޮތް އެއީ އެއަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން‬

‫ވާކަން‪ .‬ވީމާ‪ ،‬މިހާރު ބޭނުމީ މިކަން ތަރައްޤީ ކުރުން‪ .‬މިކަމަށް‬

‫ފަޚްރުވެރި ވާން ޙައްޤު ގޮތެކޭ‪ .‬ވީމާ އަދިވެސް އެއްފަހަރު ދަންނަވަން‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެން ހޭލުން‪ .‬މިކަމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ފަޚްރުވެރިވުން‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގައި ހުރި ދިވެހި ވަންތަކަން އަނެއްކާވެސް ދިރުވުމަށް‬ ‫މަސައްކަތް ކުރަމާތޯ! ދިވެއްސަކަށް ވީކަން އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫އަޅުގަނޑުގެ ވާހަކަ ފަށައިގަތުމުގައިވެސް ދެންނެވިން‪ .‬މިއަދު‬

‫ތެރެއިން ކޮންމެ ފަރުދަކުވެސް ފަޚުރުވެރިވާ ކަމަކަށް ހަދަމާތޯ!‬

‫މިރަށުގައި ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމުގައި ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި‬

‫ދިވެހިންނަކީ ކުރީއްސުރެ މިނިވަން އަމިއްލަ ތަހްޒީބަކާއި ތަމައްދުނެއް‬

‫ފާހަގަ ކުރެވޭ ދެކަމެއް އެބައޮތޭ‪ .‬އޭގެތެރެއިން އަނެއްކަމަކީ އާދެ!‬

‫ގެންގުޅުނު ބަޔަކަށް ވީފަދައިން‪ ،‬މިހާރާ އަދި މުސްތަޤްބަލްގައިވެސް‬

‫ދެވަނަކަމަކީ މިއަދުގެ ސަރުކާރުން ރާއްޖެތެރެއަށް ދޭ އަހަމިއްޔަތު‪.‬‬ ‫ޝައްކެއްނެތް‪.‬‬

‫އެގޮތުގައި ތިބޭނެ ބައެއް ކަމުގައި ވަމާތޯ!‬

‫ޤައުމީ‬

‫ދުވަހު‬

‫ސަރުކާރުގެ‬

‫ފަރާތުން‬

‫ބާއްވާ‬

‫އެންމެ މުހިންމު ރަސްމިއްޔާތު ރާއްޖެތެރޭގެ ރަށެއްގައި ބޭއްވުމަށް‬ ‫ރާއްޖޭގެ އުފާވެރި ޤައުމީދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި އަޅުގަނޑު މުޅި‬

‫ހަމަޖެހުނުކަން އެއީ‪ ،‬ވަރަށް ފުން މާނައެއް އޭގައި އެކުލެވިގެންވާ‬

‫ދިވެހި އުންމަތަށް މި ގޮވާލަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހިއްޔަތަށް‬

‫ކަމެއް‪ .‬އަދި މި ރަސްމިއްޔާތުގައި ބައިވެރިވެ ވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި‬

‫ޓަކައި ފަޚްރުވެރި ވުމަށް‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމީ އަބްޠާލުން‬

‫މިނިސްޓަރުންނާއި ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތް ކުރެއްވި‬

‫ދިރުއްވެވި ދިވެހި ވަންތަކަން އަނެއްކާވެސް އަލުން ދިރުވާލުމަށް އައު‬

‫ޢިއްޒަތްތެރިންނާ ދައުލަތުގެ ކުރިއަށް ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން‬

‫ހިތްވަރަކާ އެކު މަސައްކަތް ފެއްޓެވުމަށް‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ކޮންމެ‬

‫ނުހަނު ގިނަ އަދަދެއްގެ ބޭފުޅުން މިރަށަށް ވަޑައިގެން ތިއްބެވިކަން‬

‫ވުމަށް‪ .‬ދިވެއްސަކަށް‬

‫އެއީ ވަރަށް ބޮޑު ކަމެއް‪ .‬މިކަމުން ދައްކަނީ އަޅުގަނޑު ކުރިންވެސް‬

‫ވީތީ އުފާ ކުރުމަށް‪ .‬އަޅުގަނޑުގެ މި އިލްތިމާސާއެކު އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ދަންނަވަމުން އަންނަ ފަދައިން ދިވެހިރާއްޖެއަކީ‬

‫ހަމައެކަނި މާލެ‬

‫ދިވެހިއްޔަތަށް އިތުރު ބާރެއް ލުމުގެ ގޮތުން ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން‬

‫ނޫންކަން މިއަދުގެ ސަރުކާރުން ދެކޭކަން‪ .‬ރާއްޖޭގެ ކުރިއެރުވުމަކީ‬

‫އަޅުގަނޑުވެސް މިއަދު މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް އަޅާނަން‪.‬‬

‫ރާއްޖެތެރެއަށް ތަނަވަސްކަން ގެނެސްދިނުމަކީ މިއަދުގެ ސަރުކާރުން‬

‫ރައްޔިތަކީވެސް ދިވެއްސަކަށްވީތީ ފަޚްރުވެރި‬

‫އެންމެ ބޮޑަށް ސަމާލުކަންދޭ ކަންތައްކަން‪.‬‬ ‫އާދެ! އަޅުގަނޑުމެންގެ ރޭޑިޔޯއަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަޑު‪ .‬ސަރުކާރުގެ‬ ‫އެންގެވުން ތަކާއި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޚަބަރުތައް އަދި ބޭރުގެ ޚަބަރުތަކާއި‬

‫މީގެ ކުރިން މާލެ ނޫން ރަށެއްގައި އާދެ! އެރަށަކީ ވެސް ހަމަ‬ ‫‪32‬‬


‫މިރަށް‪ .‬އުތީމުގައި ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދުވަހެއްގެ އިޙްތިފާލް ބޭއްވިފައި‬

‫އަދި އެނޫންވެސް ރަށްރަށުގައި ހުރި ރައްޔިތުންގެ ޢިމާރާތް މަރާމަތު‬

‫ވަނީ މީގެ ‪ 29‬އަހަރު ކުރިން ހިޖްރައިން ‪1371‬ހ‪ .‬ވަނަ އަހަރު‪.‬‬

‫ކުރެވެމުން އެބަދޭ‪.‬‬

‫އެދުވަހާ މިއަދަ ދެމެދުގައި މިވީ ‪ 29‬އަހަރުގެ ތެރޭގައި މާލެއަށް‬ ‫އައިސްފައިވާ ތަރައްޤީއާއި އެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެތެރެއަށް‬

‫ރާއްޖޭގެ އެންމެ މަތިވެރި މަސައްކަތް ކަމުގައިވާ މަސްވެރިކަމުގެ‬

‫އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކާ އަޅާ ބަލާލުމުން މިދިޔަ ދުވަސް ތަކުގައި‬

‫ރޮގުގައިވެސް އިތުރު ކަންތައްތައް ވަނީ ފެށިފާ‪ .‬އެގެ ތެރޭގައި‬

‫ސަރުކާރުން ރާއްޖެތެރެއަށް އަޅާނުލެވި އޮތް މިންވަރު ވަޒަން‬

‫ރާއްޖެތެރޭގެ މީހުންނަށް ފަސޭހައިން ތެޔޮ ލިބޭނެގޮތް ހަމަޖެއްސުމުގެ‬

‫ކުރެވޭނެ‪ .‬އެ ފަނޑު ސަފުޙާތައް އަލުން އުކާކަށް އަޅުގަނޑު‬

‫ގޮތުން މިދިޔަ ‪ 6‬މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަނީ ‪ 88‬ތެޔޮތާނގީ‬

‫މި މަޤާމުގައި ޤަސްދެއް ނުކުރަން‪ .‬އޭގެ ބަދަލުގައި އަޅުގަނޑު‬

‫ރާއްޖެތެރޭގެ އެކި ރަށްރަށަށް ފޮނުވިފާ‪ .‬އާދެ! ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީ‬

‫ޔަޤީންކޮށް މިއަރުވަނީ އަޅުގަނޑު ސަރުކާރު ހިންގުމާ ޙަވާލުވީއްސުރެ‬

‫ކުރުމުގެ ގޮތުން ސަރުކާރުން މިގެންދަނީ ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތް‬

‫މަސައްކަތް ކުރަމުން މިގެންދަނީ ރާއްޖެތެރެ ތަރައްޤީކޮށް އިޞްލާޙު‬

‫ތަކެއް ކުރަމުން‪ .‬އެހެންކަމާއެކު މި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާ ލިބެމުން‬

‫ކުރެވޭތޯ ކުރެވެން އޮތް ހުރިހާ މަސައްކަތް ކުރަމުންކަން‪ .‬މިގޮތުން‬

‫ދާނީ ރާއްޖެތެރޭގެ ރައްޔިތުންވެސް މިކަމުގައި ސަރުކާރުން އެއްބާރު‬

‫އެޅުނު ބައެއް ފިޔަވަޅު ތަކުގެ މައްޗަށް ވަރަށް އަވަހަށް އަޅުގަނޑު‬

‫ލައްވައިގެން‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ބުނެއުޅޭ މުޙާވިރާ އެއްގައި‬

‫ނަޒަރެއް ހިންގާލާނަން‪.‬‬

‫އޮންނަ ފަދައިން “އަތޮޅުވެރިންނަށް ހިއްޕޭނީ ވަލުގައި” އެއަށް‬ ‫ބާރުލައި ދެމުންއެއީ ހަމައެކަނި ރައްޔިތުންނަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑު‬

‫ސަރުކާރު‬

‫ހިންގުމާ‬

‫ޙަވާލު‬

‫ވީއިރު‬

‫ސަރުކަރުގެ‬

‫މުއައްޒަފުންގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެތެރޭގެ އެކިއެކި މަޤާމު ތަކުގައި‬

‫އާދެ! ރާއްޖެތެރެ ކުރިއަރާނީ ރާއްޖެތެރޭގެ މީހުންގެ މަސައްކަތުން‪.‬‬

‫ތިބީ ޖުމްލަ ‪ 933‬މުވައްޒަފުން‪ 1979 .‬ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު‬

‫ރާއްޖެތެރޭގެ މީހުން މާލެއަށް ގޮސް މަސައްކަތެއް ލިބޭތޯ އުޅުމުގެ‬

‫ރާއްޖެތެރޭގެ މަޤާމު ތަކުގައި ތިބި ސަރުކާރުގެ މުވައްޒަފުންެގެ‬

‫ބަދަލުގައި ރާއްޖެތެރެއަށް ގޮސް ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެމީހެއްގެ‬

‫އަދަދު އޭގެ ދެގުނައަށް ވުރެވެސް އިތުރު ވެއްޖެ‪ .‬އާދެ! މިހާރު‬

‫ރަށަށް އެމީހެއްެ އަތޮޅަށް ޚިދުމަތް ކުރެވޭތޯ އުޅެގެން‪ .‬މީގެ ކުރިން‬

‫ރާއްޖެތެރޭގެ މަޤާމު ތަކުގައި ސަރުކާރުގެ ‪ 2094‬މުވައްޒަފުން‬

‫އެގޮތަށް މާލެދާން ޖެހިފައިއޮތީ ރާއްޖެތެރޭގައި މަސައްކަތް ކުރާނޭ‬

‫އެބަތިބި‪ .‬އާދެ! ރާއްޖެތެރެ ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި އެ މަޤާމު ތަކަކީ‬

‫ފުރުޞަތެއް ނޯންނާތީ‪ .‬ރާއްޖެތެރޭގައި ޚިދުމަތް ކުރާން ރޮނގުތަކެއް‬

‫ކޮންމެހެން ބޭނުން މަޤާމުތަކެއް ކަމުގައި ސަރުކާރަށް ފެނިގެން‬

‫ނުހުންނާތީ‪.‬‬

‫ރާވަމުން‬

‫އިތުރުކުރި މަޤާމު ތަކެއް އެއީ‪ .‬ރާއްޖެތެރޭގެ މަޤާމުތައް އިތުރު‬

‫މިގެންދަނީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެމީހެއްގެ އަމިއްލަ ވަޒަނުގައި‬

‫ކުރުމާއެކު ރާއްޖެތެރޭގެ މަޤާމުތަކަށް ލިބޭ މުސާރަވެސް ދައުލަތުން‬

‫އެމީހެއްގެ އަނބިދަރިންގެ ގާތުގައި ހުރެގެން އެމީހެއްގެ ޙަޔާތް‬

‫ތަނަވަސްކަން އޮތް މިންވަރަކުން މިހާރުވަނީ އިތުރު ކޮށް ދެއްވާފައި‪.‬‬

‫ތަނަވަސް ކުރާނޭ ފުރުޞަތު ހޯދައިދޭން‪ .‬ވީމާ މިހާރު ސަރުކާރުން‬

‫އެހެންނަމަވެސް‬

‫މިހާރު‬

‫ސަރުކާރުން‬

‫ރާވަމުން ގެންދާ މާޝްރޫޢުތައް ހިނގައިގަންނަން ވާއިރަށް އެކަމަށް‬ ‫ރާއްޖެތެރޭގެ ތަރައްޤީއަށްޓަކައި ‪ 3‬އަހަރު ދުވަހުގެ މަޝްރޫޢައެއް‬

‫ރާއްޖެތެރޭގެ ރައްޔިތުންަ ތައްޔާރު ވެގެން ތިބުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުން‬

‫ކަނޑައެޅި އޭގެ މަސައްކަތް މިދިޔަ އަހަރު ހިންގަން ފެށުނު‪ .‬އެ‬

‫ކަމެއް‪ .‬ކުރާނެ މަސައްކަތްތައް ހިތުގައި އުފެއްދުމަކީ ކޮންމެހެން‬

‫މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި ސަރުކާރުން‬

‫ކުރަންވީ ކަމެއް‪.‬‬

‫ޚަރަދު ދީގެން ހިންގާ ސަރުކާރުގެ ޕްރައިމަރީ ސްކޫލެއް ހުޅުވުނު‪.‬‬ ‫އަދި ކުރިއްސުރެ ހިނގަމުން އަންނަތާ ‪ 10‬އަހަރު ވެފައިވާ‬

‫މި ފުރުޞަތުގައި އަޅުގަނޑު ފާހަގަ ކޮށްލަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް އެބައޮތް‪.‬‬

‫މަދަރުސާތަކަށް ސަރުކާރުން އެހީވެދޭ ގޮތަށްވެސް ހަމަޖެއްސުނު‪.‬‬

‫ދެންމެ ދެންނެވި ފަދައިން ރާއްޖެތެރެ ކުރިއަރާނީ ރާއްޖެތެރޭގެ‬

‫ރާއްޖެތެރޭގައި‬

‫މީހުންގެ މަސައްކަތުން‪ .‬މީގެ ހެކިތައް ތަންކޮޅެއް ކުރިން ރާއްޖެތެރެށް‬

‫ސަރުކާރުގެ ‪ 19‬ޕްރައިމަރީ ސްކޫލާއި ސަރުކާރުން އެހީ ލިބިގެން‬

‫އައި ތަރައްޤީގެ ދައުރުންވެސް ފެނިފައި ވާނެ‪ .‬އާދެ! ސުމުއްވުލް‬

‫ހިންގާ ތަންތަންވެސް އެބަހުރި‪.‬‬

‫އަމީރު މުޙައްމަދު އަމީނުގެ ދައުރުގައި ރާއްޖެތެރޭގެ ރަށްރަށުގައި‬

‫މިގޮތުން‬

‫‪1979‬‬

‫ވަނަ‬

‫އަހަރު‬

‫ނިމުނުއިރު‬

‫ހެދިފައިހުރި މަގުތަކާ‪ ،‬އެޅިފައިހުރި ޢިމާރާތްތައް އަޅާފައިވަނީ ހަމަ‬

‫‪33‬‬

‫މިދެންނެވި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުގައި ރާއްޖެތެރޭގެ‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަސައްކަތުން‪ .‬އަދި އެ މަސައްކަތްތައް ހިގާފައިވަނީ‬

‫‪ 13‬ރަށެއްގައި މިހާރު އާ މިސްކިތްތައް ރޭނެމުން އެބަދޭ‪.‬‬

‫ވަރަށް ފޯރިއާއެކު މުޅިން ހިލޭ ސަރުކާރުން އެކަމަށް ޚަރަދުނުކޮށް‪.‬‬

‫އަނެއްބައި ރަށްރަށުގެ މިސްކިތްތައް މަރާމާތު ކުރެވެމުން އެބަދޭ‪.‬‬

‫މި ދޭތެރޭން ރާއްޖެތެރެއާމެދު ސަރުކާރުން ކަންތައްތައް ބެހެއްޓިފައި‬


‫އޮތް ގޮތަކުން މިގޮތަށް ރައްޔިތުންގެ މަސައްކަތް ކުރުންވަނީ‬

‫ކުރެވިދާނެ‪ .‬މިހާރު އިންޖީނު ނޭޅިގެން މަހަށް ނުފުރާ ހުރި ދޯނިތައް‬

‫މުޅިންހެން މިހާރު ނެތިފާ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް މިހާރު އަނެއްކާވެސް‬

‫އަނެއްކާވެސް މަހަށް ފުރަން ފަށަމާތޯ! ދުނިޔޭގައި ތެލުގެ އަގު‬

‫އެރޫޙް ރާއްޖެތެރޭގައި އުފެދެން ފަށައިފިކަމުގެ ހެކިތައް ފެންނަމުން‬

‫ބޮޑުވަމުން ދާތީ އެހެން ޤައުމު ތަކުގައިވެސް ތެޔޮ ހޭދަކުރުން މަދު‬

‫އެބަދޭ‪ .‬އަޅުގަނޑު އެދެނީ ވީވަރަކުން އެ ރޫޙު އާލާކުރުން‪ .‬އާދެ!‬

‫ކުރުމަށްޓަކައި ތަފާތު ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުން އެބަދޭ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ކުރާ ކޮންމެ މަސައްކަތަކީ މާއްދީގޮތުން އޭގެ އަގެއްލިބޭ މަސައްކަތެއް‬

‫އަވަށްޓެރި ސްރީލަންކާގައިވެސް މިހާރު އާދިއްތަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު‬

‫ކަމުގައި ހެދުމުގެ ޚިޔާލު ދޫކޮށްލުން‪ .‬ތިމާގެ ރަށަށް ތިމާގެ އަތޮޅަށް‬

‫‪8:00‬ން މެންދުރު އަނބުރާ ‪ 2:00‬އަށް ކާރު ދުއްވުން މުޅިން‬

‫ތިމާގެ ޤައުމަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަކީ އުފަލެއް ކަމުގައި ހެދުން‪.‬‬

‫މަނާ‪ .‬އަދި މިއަށްވުރެވެސް އިތުރު ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އެތާގެ‬ ‫ސަރުކާރުން ވިސްނަމުން އެބަގެންދޭ މި މައުލޫމާތަކީ އަޅުގަނޑު މި‬

‫މިއަދު ސަރުކާރުން އެންމެމަތީ އަހަންމިއްޔަތެއް ދީފައިވާ ރޮނގަކީ‬

‫ދޭތެރެއިން ސްރީލަންކާ އަށް ކުރި ނުރަސްމީ ދަތުރެއްގައި ލިބިފައިވާ‬

‫ރާއްޖެތެރޭގެ ތަޢުލީމު ކޮމިޔުނިޓީ އެޑިޔުކޭޝަންގެ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ‬

‫މަޢުލޫމާތު‪ .‬ވީމާ އަޅުގަނޑުމެން ތެޔޮ ހޭދަކުރުން މަދު ކުރުމަށްޓަކައި‬

‫ދެއަތޮޅެއްގައި ސްކޫލްތައް ހުޅުވިގެން މިހާރު ހިގަމުން އެބަދޭ‪.‬‬

‫އިންޖީނު ދޯނިފަހަރު ދުވަހެއް މަދު ކޮށްލުމަކާ ނުލައި ތެޔޮ ގަންނާނެ‬

‫އަދި ވަރަށް އަވަސް މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި އިތުރު ދެ އަތޮޅެއްގައި‬

‫އިތުރު އާމްދަނީ ހޯދުމަށްޓަކައި އިންޖީނު ދޯނިފަހަރު ދުއްވާ ދުވަހު‬

‫ކޮމިޔުނިޓީ ސްކޫލް ހުޅުވޭނެ‪ .‬ކުރިން ދެންނެވި ފަދައިން ކޮންމެ‬

‫އިންޖީނު ނެތް ދޯނިފަހަރުވެސް މަހަށް ފުރުވަންވީ ފުރުވަން ފަށަންވީ‪.‬‬

‫އަތޮޅެއްގައި މިހާރު ޕްރައިމަރީ ސްކޫލެއްވެސް ވަނީ ހުޅުވިފާ‪ .‬އަދި‬

‫ލޮނުމަސް އެޅުން ގިނަ ކުރަންވީ‪ .‬އަދި ފަރުމަސް ހިފުމަށް އިތުރު‬

‫މިހާރު އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ މަޝްރޫޢެއްވެސް ވަނީ ސަރުކާރުން‬

‫ބާރެއް ލާންވީ‪ .‬ދަނޑުގޮވާން ކުރުން އިތުރު ކުރަންވީ އިތުރު ރުއް‬

‫ފަށާފަ‪ .‬ތަޢުލީމަކީ ހަމައެކަނި ފޮތްފޮތުން އުގެނުމެއް ނޫން‪ .‬ތަޢުލީމަކީ‬

‫ހައްދަންވީ‪.‬‬

‫ދިރިއުޅުމަށް ކުރާނޭ މަސައްކަތްތައް ދަސްކުރުން‪ .‬މަޢުލޫމާތުގެ‬ ‫ދާއިރާ ތަނަވަސް ކުރުން‪ .‬އެއީ ވެސް ތަޢުލީމު‪.‬‬

‫އަޅުގަޑުމެންގެ ރާއްޖެއަކީ މީގެ ކުރިން ކުފުރާވެސް ރާއްޖެއިން‬ ‫ބޭރަށް ފޮނުވާ ހެދި ރާއްޖެއެއް‪ .‬މިހާރު އިވެނީ ކާން ބޭނުންވާ‬

‫ތަޢުލީމު ދޭންވީ ހަމައެކަނި ކުޑަކުދިންނަކަށް ނޫން‪ .‬އެކުދިން‬

‫ވަރަށްވެސް ކާށި ނުލިބިގެން އުޅޭ ވާހަކަ‪ .‬ސަބަބަކީ ރާއްޖެއިން‬

‫ތަރުބިއްޔަތު ކުރަން ތިބި ބަޔަކީ ތިމާމެން ކަމަށްވާތީ ތިމާމެންނަށް‬

‫މުޅިން ފިލުވާލުން‪ .‬ދީނީ ގޮތުންނާއި އިޖްތިމާޢީގޮތުން އެނގެން‬

‫އެނގޭ އެއްޗެއް އިތުރު ކުރެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރުމަކީވެސް ތިމާމެންގެ‬

‫ބޭނުންވާ މިންވަރު އުނގަންނައި ދިނުން‪ .‬މުޖްތަމަޢުގައި މަޤްބޫލު‬

‫ވާޖިބެއް‪ .‬ބޮޑެތި މީހުން ކިޔެވުމަކީ އަދި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ކިޔަވައި‬

‫މީހަކަށް ވުމަށް އެނގެން ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ތަކާ އަދަބު ތަކާ‬

‫ދިނުމަކީ ބޭކާރު ކަމެއް ނޫން‪ .‬އޭގެ އަސަރު އެތައް ގޮތަކުން‬

‫އެބާވަތުގެ ކަންތައްތައް ދަސްކޮށް ދިނުން‪.‬‬

‫ކުޑަކުދިންނަށްވެސް ފޯރާނޭ ކަމެއް‪.‬‬ ‫މިއަދު އަޅުގަނޑު ރާއްޖޭގެ އެންމެހާ ރައްޔިތުންނަށް އިލްތިމާސް‬ ‫ރާއްޖޭގައި ލިޔަންކިޔަން ނުދަންނަ މީހުންވެސް އެބަތިބި‪ .‬ހަމައެކަނި‬

‫ކުރާނީ‪ ،‬މަސައްކަތްތެރި ބަޔަކަށް ވުމަށް‪ .‬އިތުރު މަސައްކަތްތައް‬

‫ތިބީއަކީނޫން‪ .‬ހިތާމަ ކުރުން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް އެބަ ތިބި‪ .‬ބައެއް‬

‫އުފެއްދުމަށް‪،‬‬

‫މިހާރަށްވުރެ‬

‫މީހުންނަށް ލިޔެކިޔަން އެނގުމާ އެކުވެސް ދީނީގޮތުންނާ އިޖްތިމާޢީ‬

‫އިތުރަށް ކުރުމަށް‪ .‬އިރާދަ ކުރެއްވިޔާ ރާއްޖެ އެއްދުވަހުން ކޮބާތޯ؟‬

‫ގޮތުން އެނގެން ބޭނުންވާ ކަންތައްތައް ނޭނގޭ މީހުންވެސް އެބަތިބި‪.‬‬

‫ކެނޑެމުންދާ ރުއްރުކަށް ނުވަތަ ވެއްޓެމުންދާ ރުއްރުކަށް އެހެން‬

‫ވީމާ އަސާސީ ތަޢުލީމުގެ މަޤްޞަދަކީ ލިޔަން ކިޔަން ނޭގުން އަނެއް‬

‫ރުއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ނުހެއްދެނީ‪ .‬ހައްދަން ނޫޅެވުނީ‪ .‬އެއީ ބިން‬

‫ދުވަހަށް ދާނީ ކުރިއަށް‪ .‬ތަނަވަސްކަން ވަމުންދަނީ އިތުރު‪ .‬ނަމަވެސް‬

‫ނެތިގެނެއްވެސް ނޫން‪ .‬ހަމަ އެކަމާ ވިސާ ނުލެވުނީ‪ .‬އެކަން އިހްމާލު‬

‫ލިބޭ ތަނަވަސް ކަމުގެ ބޭނުން ފުރިހަމައަށް ކުރަން ދަންނަ މީހަކީ‬

‫ކުރެވުނީ‪ .‬ވީމާ އަޅުގަނޑުމެން އަނެއްކާވެސް އާ ބާރެއް ލާފައި‬

‫މާދަމާގެ ދަތި ތަކާމެދު ވިސްނަން އެނގޭ މީހެއް‪ .‬ވީމާ މިއަދު‬

‫ދިވެހި ރުއް އިތުރަށް ހެއްދޭތޯ މަސައްކަތް ފަށަމާތޯ!‬

‫މިހާރު‬

‫ކުރާ‬

‫މަސައްކަތްތައްވެސް‬

‫ދުނިޔެއަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތައް ވިސްނައިގެން އަޅުގަނޑުމެންގެ‬ ‫ދިރިއުޅުމުގެ ކަންތައްތައް ހަމަޖައްސަން އެނގުމަކީ ކޮންމެހެން‬

‫‪ 1980‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގައި އުޅޭ ކޮންމެ މީހަކަށް‬

‫ބޭނުން ކަމެއް‪.‬‬

‫ރުކެއް އިންދަމާތޯ! އޭރުން މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ގާތްގަނޑަކަށް‬ ‫‪ 160000‬ރުއް އިތުރު ކުރެވޭނެ‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވެން ހުރި މަސައްކަތްތައް ވަރަށްވެސް‬ ‫ގިނަ‪ .‬އެހާމެ ފާޅުކަން ބޮޑު‪ .‬މަސްވެރިކަން މިހާރަށްވުރެ އިތުރު‬

‫ބަދަލު ވަމުންދާ ދުނިޔެއާ ކުރިމަތި ލާއިރު އަޅުގަނޑުމެންގެ‬ ‫‪34‬‬


‫ދިރިއުޅުމަށްވެސް ހެޔޮ ބަދަލުތައް ގެނައުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުން‬

‫އެބިމަކުން މިއަދުގެ އަގުހުރި ބަޠަލު ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގަތް ބިމުން‪.‬‬

‫ކަމެއް‪ ،‬މިގޮތުން އަޅުގަނޑު މިއަދު ތިޔަ ބޭފުޅުންނަށް އިލްތިމާސް‬

‫އަލްސުލްޡާން ޢާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޡަމް ސިރީ ސަވާދީއްތަ‬

‫ކުރާ ހިތްއޮތީ އަދި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އެންމެހައި ރައްޔިތުންނަށް‬

‫މަހާރަދުންގެ އުތީމުން‪ .‬މިކަން ތިޔަ އެންމެ ބޭފުޅުންވެސް ފާހަގަ‬

‫އިލްތިމާސް ކުރާހިތް އޮތީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމަކީ އިޤްތިޞާދީ‬

‫ކުރެއްވުމަކީ އަޅުގަނޑު އެދޭ ކަމެއް‪ .‬އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ މީގެ ކުޑަ‬

‫ދިރިއުޅުމަކަށް ހެދުމަށް ޚަރަދު ކުޑަ ދިރިއުޅުމަކަށް ހެދޭތޯ ބެލުމަށް‪.‬‬

‫އިރުކޮޅެއް ފަހުން އަޅުގަނޑު މިރަށުގައި ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ޛިކްރާ‬

‫ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް ބޭނުން ނެތް އިސްރާފުތައް‬

‫ދިރުވުމުގެ ގޮތުން ހެދޭ ޚާއްޞަ މަރުކަޒެއްގެ ބިންގާ އަޅާނަން‪.‬‬

‫ދޫކޮށްލުމަށް ކިތަންމެ މަދުން ލިބޭ މީހަކުވެސް އެމީހަކަށް ލިބޭ‬

‫މިތަނަކީ ދުނިޔޭގެ ބައެއް އެހެން ޤައުމުގައިވެސް އެތަންތާގެ ވަރުގަދަ‬

‫އެއްޗަކުން ކޮންމެވެސް މިންވަރެއް ރައްކާ ކޮށްގެން ފަހަށް ރައްކާތެރި‬

‫އަބްޠާލުންގެ ހަނދާނުގައި ހަދާފައިހުންނަ އެކިއެކި މޮނިއުމެންޓް‪.‬‬

‫ވުމުގެ ބުއްދިވެރި އުޅުން ދަސްކުރުމަށް‪ .‬އާދެ! ޚަރަދު ކުޑަކުރުމަކީ‬

‫އާދެ! ޔާރުގަދަ ފަދަ ތަނެއް އާދެ! އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖެ އުފެއްދި‬

‫ދިރިއުޅުމުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި‪.‬‬

‫އެންމެ ވަރުގަދަ ބަޠަލުގެ ހަނދާން އަބަދަށްޓަކައި ދެމި ހުންނަނިވި‬ ‫ނިޝާނެއްގެ ގޮތުގައި އެތަން މިހެދެނީ‪ .‬އެ ހަނދާން ރާއްޖޭގެ‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގައި ބޭނުން ކުރަންޖެހޭ ވަރަށް ގިނަ‬

‫މުސްތަޤްބަލްގެ ދަރިންނަށާ ބޭރުގެ މީސްމީހުންނަށް ފެންނަން‬

‫ތަކެއްޗަކީ ރާއްޖެއިން ބޭރުން ގެންނަ ތަކެތި‪ .‬ވީމާ ދުނިޔޭގެ‬

‫ހުންނާނެ މަރުކަޒެއްގެ ގޮތުގައި ބިނާވެވެނީ‪.‬‬

‫ބާޒާރުގައި އެއްދުވަހު ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވެގެން އަނެއް ދުވަހު‬ ‫ރަނުގެ އަގު ބޮޑުވެގެން މުދަލުގެ އަގަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ އެއަށް‬

‫އަޅުގަނޑު މިކަހަލަ މަރުކަޒެއް މިރަށުގައި‬

‫އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބާރު ފޯރުވޭން އޮންނާނެ ކަންތައްތަކެއް ނޫން‪.‬‬

‫‪ 1979‬ވަނަ އަހަރުގެ މާރޗްމަހުގެ ‪ 4‬ވަނަ ދުވަހު‪ ،‬އެއީ‬

‫ވީމާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވެން އޮންނާނެ ކަމަކީ ރާއްޖޭގައި‬

‫ތިލަދުންމައްޗަށް އަޅުގަނޑުކުރި ދަތުރުގައި އުތީމަށް އައި ދުވަސް‬

‫ކަންތައްތަކަށް‬

‫އެ ދުވަހުން ފެށިގެން މިއަދާހަމައަށް މިވީ ‪ 10‬މަހާ ފޮއިދުވަސް‬

‫ބޭނުންކުރުން‪ .‬އެހެން ޢިބާރާތަކުން ދަންނަވަނީނަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ފާއިތުވެގެން ދިޔައީ އެފަދަ މަރުކަޒެއްގެ ޑިޒައިން ކުރެހުމަށާ ކަމާބެހޭ‬

‫ދިރިއުޅުމަށް ބޭނުން ކުރެވޭ ތަކެތީގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގައި އުފައްދާ‬

‫ތައްޔާރުތައް ކުރުމުގައި އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ އަޅުގަނޑު މިއަދު‬

‫ތަކެތި ވީހާވެސް ގިނަކުރުން‪.‬‬

‫ބިންގާ އަޅާ މަރުކަޒު ވަރަށް އަވަހަށް ނިމޭނެ‪ .‬އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫އުފައްދާ‬

‫ތަކެތި‬

‫ވީހާ‬

‫ގިނައިން‬

‫ދިރިއުޅުމުގެ‬

‫ހެދުމުގެ ޚިޔާލުކުރީ‬

‫ބަޠަލު އަލްޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނުލް އަޢުޡަމަށް އަޅުގަނޑުމެން‬ ‫މިހިސާބަށް އައުމުން އަޅުގަނޑަށް ދަންނަވާލަން ޖެހޭ އެހެން‬

‫ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ހިތުގައި ދެވިފައިވާ ލޯތްބާއި ޤަދަރުގެ ރަމްޒީ‬

‫ވާހަކައެއް އެބައޮތް‪ .‬އެއީ މިއަހަރު ފެށުމާއެކު ސަރުކާރުން ހިންގަންފެށި‬

‫ނިޝާނެއްގެ ގޮތުގައި އެތައް ދުވަހަކަށް ދެމިހުންނާނެ‪.‬‬

‫އެކްސްޕޯޓް އިމްޕޯޓްގެ ޤާނޫނާބެހޭ ވާހަކައެއް‪ .‬މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން‬ ‫ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާ ވިޔަފާރި މުދަލުން ޑިއުޓީ ނަގަން ނުވެސް‬

‫އާދެ! އަޅުގަނޑު ތިބޭފުޅުންނާ ވަކިވެލާނީ ރާއްޖެއަށް ތަނަވަސް‬

‫ފަށަނީސް‪ .‬މާލޭގެ ބާޒާރުގައި ބައެއް ފިހާރަ ތަކުގައި ހުރި މުދަލުގެ‬

‫މުސްތަޤްބަލެއް ދެއްކެވުމަށް އެދެމުން‪ .‬ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް‬

‫އަގު ބޮޑުކޮށްލި‪ .‬މިކަމާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ބެލިއިރު‬

‫ޤައުމިއްޔަތުގެ އާ ރޫޙަކާ ދިވެހިވަންތަ ކަމުގެ އާ ދިރުމެއް ގެނެވުމުގެ‬

‫ވަރަށް ގިނަ ފިހާރައިގާ އަގުބޮޑުކުރީ ޑިއުޓީ ނުވެސް ދައްކާ މުދަލުން‪.‬‬

‫ހެޔޮ ތައުފީޤް ދެއްވުން އެދެމުން‪ .‬ޤައުމީ އަބްޠާލުންގެ ފަނޑުވުމެއް‬

‫މިދެންނެވީ ޑިއުޓީ ނަގަން ފެށުމުގެ މާކުރިން އެފިހާރަ ފިހާރައަށް‬

‫ނެތް ޒިކުރާގެ އިލްހާމުން ދިވެހި ހިތްތައް އަބަދުގެ އަބަދަށް ދިރިދިރި‬

‫ގެނެސްފައިވާ މުދަލުން‪ .‬މިކަހަލަ ކަންތައް ތަކަކީ ހުރެގެން ވާނެ‬

‫ހުރުމުގެ ނަޞީބަށް އެދެމުން‪ .‬ކުރިޔަށް ދިވެހި ޤައުމު‪ .‬ކުރިޔަށް‬

‫ކަންތައް ތަކެއް ނޫން‪ .‬މިއީ އަޅުގަނޑު މިދަންނަވާ ބަދަލު ކުރަން‬

‫ދިވެހި މިނިވަންކަން‪ .‬ކުރިޔަށް ދިވެހި ޤައުމިއްޔަތު‪ .‬ކުރިޔަށް ދިވެހި‬

‫ވެފައިހުރި ކަންތައްތައް‪.‬‬

‫ދިވެހިއްޔަތު‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުގެ ވާހަކަކޮޅު ނިންމާލާނީ މި އުފާވެރި ޤައުމީދު ވަހުގެ‬ ‫މުނާސަބަތުގައި ރާއްޖޭގެ އެންމެހައި ރައްޔިތުންނަށް ތަހުނިޔާ‬ ‫އާއި މުބާރަކްބާދު ފޮނުވަމުން‪ .‬ހެޔޮ އެދުންތައް ފާޅު ކުރަމުން‪.‬‬ ‫އިޙްލާސްތެރި ދުޢާތައް ކުރަމުން‪ .‬މިއަދު އަޅުގަނޑު ތިޔަ އެންމެ‬ ‫ބޭފުޅުންނަށް ތަހްނިޔާއާއި މުބާރަކްބާދުތައް މި ފޮނުވަނީ ދިވެހި‬ ‫އުޑުދަށުގައި މިއަދަށްޓަކައި އެންމެން ފަޚުރުވެރިވާނޭ ބިމުން‪ .‬އާދެ!‬ ‫‪35‬‬

‫(ނިމުނީ)‬


‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ލިބިފައިވާ ކުރިއެރުން‬ ‫އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމްގެ ދައުރަށް ފެށުނު‬ ‫ފަހުންވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް ގެންދެވީ ވަރަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތައް‬ ‫ގެންނަވައި ތަރައްޤީ ކުރައްވަމުންނެވެ‪ .‬އެ މަނިކުފާނުގެ ދައުރަށް‬ ‫ފެއްޓުމާއެކު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގެވުމަށް ވަރަށް ޤާބިލު‬ ‫ބޭފުޅުން ކޮޅެއް ހަމަޖެއްސެވި އެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި އަލްފާޟިލް‬ ‫ޢައްބާސް‬

‫އިބުރާހީމް‬

‫މ‪.‬‬

‫އެންދެރިމާގެ‬

‫އާއި‪،‬‬

‫އަލްފާޟިލް‬

‫ސަމަރުބްލޫ އިބުރާހީމް މަނިކާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް ބަދުރުއް ނަޞީރެވެ‪.‬‬ ‫މި ތިން ބޭފުޅުން ސްޓޭޝަނާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަތުމާއެކު ދިވެހި ވަންތަ‬ ‫އައު ޕްރޮގްރާމްތައް އުފެއްދެވުމުގެ މަސައްކަތް ފެއްޓެވިއެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫މަސައްކަތަށް އެކަށީގެންވާ މާޙައުލެއް އުފެއްދެވުމުގެ މަސައްކަތްތައް‬ ‫ވެސް ކުރައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ‪.‬‬ ‫ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން އަލްފާޟިލް ޢައްބާސް އިބުރާހީމް ރައީސުލް‬

‫މަސައްކަތްކުރި މުއައްޒަފުންނަށް އެންމެ ޒަމާނީ ވަޞީލަތް ތަކާއެކު‬

‫ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހަށް ބަދަލު ކުރައްވައިފި އެވެ‪ .‬އަދި ދިވެހި‬

‫ވަކިވަކިން މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ ގޮތަކަށް ވަނީ އިންތިޒާމް ކުރެވިފަ‬

‫ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގެވުން އަލްފާޟިލް ސަމަރުބުލު އިބުރާހީމް‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫މަނިކާ ހަވާލު ކުރެއްވިއެވެ‪ .‬ބަދުރުއް ނަޞީރު ހުންނެވީ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ތަކާ ބެހޭ ބައިގައެވެ‪ .‬ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން ދިވެހި ބަހުގެ ފެންވަރު‬

‫ކޮންމެ ޤައުމެއްގެވެސް ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަނަކީ އެޤައުމެއްގެ ޙާލަތު‬

‫ރަނގަޅު ކުރެއްވުމަށްޓަކައި މުވައްޒަފުންނަށް އިރުޝާދު ދެއްވުމަށް‬

‫އެންމެ ސާފުކޮށް ދުވަހުން ދުވަހަށް ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުން ފިލުވައިދޭ‪،‬‬

‫އަލްފާޟިލް ޢަބުދުﷲ ޞާދިގުވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގައި‬

‫އަދި އެހެނިހެން ޤައުމު ތަކުގައި ކަން ހިގަމުންދާ ގޮތުގެ މުހިންމު‬

‫މަސައްކަތް ކުރައްވަން ފައްޓަވައިފި އެވެ‪ .‬މިދުވަސްވަރު ދިވެހި‬

‫މައުލޫމާތުތައް ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް‬

‫ރާއްޖޭގެ އަޑު ތަރައްގީ ކުރެއްވުމަށްޓަކައި އަލްފާޟިލް ސަމަރުބްލޫ‬

‫ވަޞީލަތްވެސް މެއެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ ޚިދުމަތް‬

‫އިބުރާހީމް މަނިކު ވަރަށް ބުރަ‪ ،‬އަދި ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް‬

‫މެދުކަޑާނުލައި ‪ 24‬ގަޑިއިރު އެ ޚިދުމަތް ދޭގޮތަށް ސަރުކާރުންވަނީ‬

‫ވަނީ ކޮށް ދެއްވައިފަ އެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި ތަފާތު ނަންނަމުގައި‬

‫ހަމަޖައްސަވާފަ އެވެ‪ .‬ސައުވީސް ގަޑިއިރު ޕްރޮގްރާމްތައް ބްރޯޑްކާސްޓް‬

‫އިތުރު ޗެނެލްތައް އުފެއްދެވުމާއި‪ ،‬މާޕާ އުފައްދަވައިގެން މިޔުޒިކްގެ‬

‫ކުރަމުން ގެންދެވުމުގައި މައިގަޑު ތިންބަޔަކަށް ސަމާލުކަން ދެއްވައިފައި‬

‫ބައިވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން ހިންގެވުމާއި އަތޮޅު ތަކުގެ ލަވަ‬

‫ވެއެވެ‪ .‬އެއީ މައުލޫމާތު ދިނުމާއި‪ ،‬އުގަންނައި ދިނުމާއި‪ ،‬މުނިފޫހި‬

‫މުބާރާތްތައް ބޭއްވުމާއި‪ ،‬ޢީދު ކުޅިވަރުތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން‬

‫ފިލުވުމަށެވެ‪ .‬މިތިން ދާއިރާއިން ހަފުތާއަކު ސަތޭކަ ޕްރޮގްރާމަށް‬

‫ބާއްވަމުން ގެންދިއުންފަދަ ތަފާތު ޙަރަކާތްތައް ހިންގަވައިފައި ވެއެވެ‪.‬‬

‫ވުރެވެސް ގިނަ ޕްރޮގްރާމް ތައްޔާރު ކޮށް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރެވެމުން‬ ‫ދެވުނެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމްތައް ތައްޔާރު ކުރަމުން ގެންދަނީ އެކަމަށް‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ގައި ޕްރޮގްރާމްތައް އުފައްދާ މުވައްޒަފުންނަށް‬

‫ތަމްރީން ލިބިފައިވާ ‪ 39‬މުއައްޒަފުންނެވެ‪ .‬މީގެ ތެރޭގައި އެކި‬

‫ތަނުގެ ޖާގައިގެ ދަތިކަން އަބަދުވެސް އޮވެއެވެ‪ .‬ގިނަ ދުވަސްތަކެއްގައި‬

‫ފަންނުތަކަށް ޕްރޮގްރާމް އުފެއްދުމުގެ ހުނަރާއި ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ‬

‫މުވައްޒަފުން މަސައްކަތް ކުރީ އެއް މޭޒެއްގެ ދެފަރާތުގައި ހުރިހައި‬

‫ފަސްދޮޅަސް އިންސައްތަ މުއައްޒަފުން ތިއްބެވެ‪.‬‬

‫މުވައްޒަފުން‬

‫ތިބެގެންނެވެ‪.‬‬

‫ނަމަވެސް‬

‫މިކަންވެސް‬

‫ހަމަޖެހި‬

‫މަސައްކަތް ކުރާނޭ މުޅިން އައު ޢިމާތާތެއްވެސް ވަނީ ލިބިފައެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު އެންމެ ފުރަތަމަ އުފެދިގެން އައިސް އުމުރުން‬

‫މިގޮތުގައި ދެހާސް ހަތްވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އައުދެވުނު އިރު‬

‫ވިއްސަކަށް އަހަރު ވެގެން ދިޔައިރުވެސް ޕްރޮޑިއުސަރުން އުފައްދާ‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށްވަނީ މީލާދީ ގޮތުން ސާޅީސް ފަސްއަހަރު‬

‫ޕްރޮގްރާމްތައް ލިޔަމުން ގެންދިޔައީ ދެކޮޕީ ލައްވައިގެން ގަލަމުންނެވެ‪.‬‬

‫ފުރިހަމަ ވެ‪ ،‬ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއްވެސް ހޯދާފައެވެ‪ .‬މީހުންނާއި‬

‫އޭގެ ސަބަބުން ލިޔުންތެރިޔާ އަށް ލިބެމުން ދިޔަ ވަރުބަލި ކަމާއި‪،‬‬

‫އެއްޗެހީގެ ގޮތުންނެވެ‪ .‬މީގެ ކުރިން އެއްމޭޒެއްގެ ކައިރީގައި ތިބެގެން‬

‫އިޙްސާސް ކުރަންޖެހުނު އުނދަގޫ ތަކަށްވެސް މިއަދުވަނީ ޙައްލެއް‬ ‫‪36‬‬


‫ހޯދިފައެވެ‪ .‬އިއްޔެއާ ޚިލާފަށް މިއަދު އެ މަސައްކަތް ކުރާ ޕްރޮޑިއުސަރުންވަނީ ސްކްރިޕްޓް ތަކާއި ޑްރާމާތައް ލިޔުމުން ކޮމްޕިއުޓަރުގެ ފަސޭހަކަން‬ ‫ލިބިފައެވެ‪ .‬ހަމައެއާއެކު މަސައްކަތުގެ މާހައުލުވަނީ ޒަމާނީ ފެންވަރަކަށް ބަދަލު ވެފައެވެ‪ .‬އިއްޔެ ޕްރޮގްރާމްތައް ލިޔުމަށް މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް‬ ‫އެގޮތް މިގޮތަށް ރަށުތެރޭގައި ދުއްވަން ޖެހުނަސް މިއަދު ވަކިކަހަލަ ޕްރޮގްރާމްތައް އުފެއްދުމަށް މެނުވީ އެހާލުގައި އުޅޭކަށް ނުޖެހެއެވެ‪ .‬މިއަދުވަނީ‬ ‫އިންޓަރނެޓުން ލިބެން ހުންނަ މަޢުލޫމާތުތައް އެއްކުރުމަށް ހައިސްޕީޑް އިންޓަނެޓްގެ ޚިދުމަތް ދެވިފައެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެއާއި ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކާ މިހާރު އޮތް ގާތްކަމެއްގެ ސަބަބުންނާއި‪ ،‬ދުނިޔޭގައި ހިނގާ މުހިންމު ހާދިސާތައް ވަގުތުން ވަގުތަށް އެނގުމުގެ‬ ‫ބޭނުންތެރިކަން ބޮޑުކަމުން ދުނިޔޭގެ ގިނަ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންތައް ފަދައިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުންވެސް ވަނީ “ބްރޭކިންގ ނިއުސް” ގެ ޚިދުމަތްވެސް‬ ‫ތަޢާރަފު ކުރެވިފައެވެ‪ .‬އަދި ޚަބަރަކީ ކޮންމެ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަނެއްގައިވެސް އެންމެ ޚާއްސަ އެއް ޕްރޮގްރާމް ކަމަށްވާތީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގައިވެސް‬ ‫ވަރަށް ފަހަކާ ޖެހެންދެން ވަނީ ޚަބަރާއިބެހޭ ސެކްޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް ހަރުދަނާކުރެ ވިއެވެ‪ .‬މިސެކްޝަނގައި މަސައްކަތްކުރާ އެޑިޓަރުންނާއި‬ ‫ޖަރނަލިސްޓުންގެ ގޮތުގައި ‪ 24‬މުއައްޒަފުން ތިބެގެންނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިހާރު އެކަމަށްވެސް ވަނީ އިތުރު ބަދަލު ތަކެއް ގެނެވިފައެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު އިންތިޒާމްކުރެވިފައިވާގޮތް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން މިހާރު ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަމުން ގެންދަނީ އަޑުގައި އުފައްދާފައިވާ ‪ 9‬ޑިޕާޓްމަންޓެއް ގުޅިގެން ކުރެވޭ ބުރަ މަސައްކަތްތަކަކާވެސް‬ ‫އެކުގައެވެ‪ .‬އެ ‪ 9‬ޑިޕާޓްމަންޓް ބަހައި ލެވިފައިވަނީ މިދަންނަވާ ގޮތަށެވެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬ޕްރޮގްރާމް ޑިޕާޓްމަންޓް‬

‫‪ .6‬ސްޓޫޑިއޯ ބްރޯޑްކާސްޓިންގް‬

‫‪ .2‬ނިއުސް އެންޑް ކަރަންޓް އެފެއަރޒް ޑިޕާޓްމަންޓް‬

‫‪ .7‬އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން‬

‫‪ .3‬އިންޖިނިއަރިންގ ޑިޕާޓްމަންޓް‬

‫‪ .8‬ފައިނޭންސް ޑިޕާޓްމަންޓް‬

‫‪ .4‬ރިޕެއަރ އެންޑް މެއިންޓަނަންސް ޑިޕާޓްމަންޓް‬

‫‪ .9‬ޢީމާރާތްކުރުމާއި އިންފްރާންސްޓްރަކްޗަރ‬

‫‪ .5‬ޓެކްނިކަލް ޑިޕާޓްމަންޓް‬ ‫‪37‬‬

‫‪ .10‬ހިއުމަން ރިސޯސް ޑިޕާޓްމަންޓް‬


‫ޕްރޮގްރާމް ޑިޕާޓްމަންޓް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން ކުރީގައި ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަމުން ދިޔަ ޕްރޮގްރާމްތައް އުފެއްދުމުގައި މައިގަނޑު ތިން ބަޔަކަށް ބަހައި ލެވިފައިވީ‬ ‫ނަމަވެސް‪ ،‬މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން ފޮނުވާ ޕްރޮގްރާމްތައް ބަހައި ލެވިފައި ވަނީ މައިގަނޑު ‪ 6‬ބަޔަކަށެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫‪ .1‬އިންފޮމޭޓީވް (މައުލޫމާތުގެބައި)‬ ‫‪ .2‬ރިލިޖަސް (ދީނީބައި)‬ ‫‪ .3‬އެޑިޔުކޭޝަން (ތަޢުލީމީ ބައި)‬ ‫‪ .4‬ކަރަންޓް އެފެއަރޒް (ޚަބަރާއި ގުޅުންހުރި ބައި)‬ ‫‪ .5‬ލެންގްއޭޖް އެންޑް ކަލްޗަރ (ބަހާއި އަދަބު)‬ ‫‪ .6‬އެންޓަރޓެއިންމަންޓް (މުނިފޫހިފިލުވުން)‬ ‫މިދެންނެވި ‪ 6‬ބައިގެ މައްޗަށް ބަހައިލެވިގެން ބްރޯޑްކާސްޓްކުރާ ޕްރޮގްރާމްތައް ‪ 1449‬ކިލޯ ހާރޓްޒް ‪ 200‬މީޓަރ ބޭންޑުން މެދުކެނޑުމެއް‬ ‫ނެތި ސައުވީސް ގަޑިއިރު ގެންދަނީ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަމުންނެވެ‪ .‬ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނަކުން ސައުވީސް ގަޑިއިރު ޕްރޮގްރާމްތަކެއް‬ ‫ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމަކީ ވަރަށް ބުރަ މަސައްކަތެކެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ކަމަށް އެކަށޭނަ ހީވާގި ޓީމެއް މި ޑިޕާޓްމަންޓްގައި ރެޔާއި ދުވާލު‬ ‫ގެންދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ‪ .‬މީގެ ތެރެއިން ބައެއް ޕްރޮގްރާމް ތަކަކީ‪ ،‬ޚާއްސަކޮށް އެފަންނުގެ ބަޔަކަށް ނޫނީ ތައްޔާރު ނުކުރެވޭނެ‬ ‫ޕްރޮގްރާމް ތަކަކަށް ވާތީ އެހެނިހެން އޮފީސް ތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ‪ ،‬ކަމުގެ ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ބައެއް ބޭފުޅުންވެސް‬ ‫ޕްރޮގްރާމް ތައްޔާރުކޮށް ދެއްވަމުން ގެންދަވަ އެވެ‪.‬‬

‫އަތޮޅުތަކުގެ މީޑިއާ ސެންޓަރ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ވަކިވަކި ރަށްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބެހިފައިވާ ގައުމަކަށްވާތީ‪ ،‬އެތަންތާގެ ހާލަތާއި‪ ،‬އާދަކާދައާއި‪ ،‬ހިގަމުންދާ ކަންތައްތަކާއި‬ ‫ތަރައްޤީއަށް ކުރެވެމުންދާ މަސައްކަތް ތަކާބެހޭ މައުލޫމާތު ތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ޚާއްސަ ޕްރޮގްރާމް ތަކެއް ހަދައި ބްރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރުމުގެ ޚިޔާލުވެސް ސަރުކާރުން ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ‪ .‬ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ‪ 2007‬ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު ‪ 7‬އަތޮޅެއްގައި ‪7‬‬ ‫މީޑިއާސެންޓަރު ގާއިމް ކުރެވި‪ ،‬އެތަންތަނުން ތައްޔާ ރުކުރާ ޕްރޮގްރާމް ތައްވެސް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަމުން ގެންދެވުނެވެެ‪ .‬މިއިން ކޮންމެ‬ ‫މީޑިއާ ސެންޓަރެއްގައި ދެ މުއައްޒަފުން ނުވަތަ ތިން މުއައްޒަފުން މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދެއެވެ‪ .‬މިދެންނެވި މީޑިއާ ސެންޓަރތައް‬ ‫ގާއިމް ކުރެވުނު އަތޮޅުތައް ތިރީގައި އެވަނިއެވެ‪ .‬މިސެންޓަރު ތަކުގައިވެސް ކަމަށް ބޭނުންވާނެ ޒަމާނީ ހުރިހައި ވަޞީލަތްތަކެއް ލިބެން‬ ‫ހުންނާނެ ގޮތައް ހަމަޖެއްސުނެވެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬ތިލަދުންމަތި އުތުރުބުރި (ދިއްދޫ)‬ ‫‪ .2‬ތިލަދުންމަތި ދެކުނުބުރި (ކުޅުދުއްފުށި)‬ ‫‪ .3‬މާޅޮސްމަޑުލު ދެކުނުބުރި (އޭދަފުށި)‬ ‫‪ .4‬ހުވަދު އަތޮޅު އުތުރުބުރި‬ ‫‪ .5‬ހުވަދުއަތޮޅު ދެކުނުބުރި (ތިނަދޫ)‬ ‫‪ .6‬ފުވައްމުލައް (ޏ‪ .‬އަތޮޅު)‬ ‫‪ .7‬އައްޑުއަތޮޅު (ހިތަދޫ)‬

‫‪38‬‬


‫ނިއުސް އެންޑް ކަރަންޓް އެފެއަރޒް‬ ‫ޑިޕާޓްމަންޓް‬ ‫މިހާރު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގައި ޚަބަރާބެހޭ ކަންކަން ހިންގާނޭ‬ ‫ވަކި ސެކްޝަނެއް ނެތް ނަމަވެސް ‪ 2009‬ވަނަ އަހަރާ ހަމައާ‬ ‫ޖެހެންދެންވެސް ނިޔުސް އެންޑް ކަރަންޓް އެފެއަރޒް ޑިޕާޓްމަންޓެއް‬ ‫ހުރެގެން ‪ 24‬ގަޑިއިރު ޑިއުޓީ ބަހައިގެން ޚަބަރު ތައްޔާރު ކުރުމުގެ‬ ‫މަސައްކަތް ކުރެވެމުން ދިޔައެވެ‪ .‬މި ޑިޕާޓްމަންޓް ގާއިމް ކުރެވުމާއެކު‬ ‫ޚަބަރު ގަޑިތައްވެސް އިތުރު ކުރެވިފައި ވެއެވެ‪ .‬މިހާރު ރެޔާއި ދުވާލުގެ‬ ‫ތެރޭގައި ހަތް ވަގުތަކު ޚަބަރު ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރެވެއެވެ‪ .‬އެއީ ހެނދުނު‬ ‫‪ 7:00‬އާއި ‪ 10:00‬ގައެވެ‪ .‬މެންދުރު ފަހުގެ ‪ 1:30‬ގައާއި ‪4:00‬‬ ‫ގައެވެ‪ .‬އަދި ރޭގަނޑު ‪ 7:00‬ގައާއި ‪ 10:00‬ގައެވެ‪ .‬މިގޮތަށް ގަޑިތައް‬

‫ތާޒާކަމާއެކު ރޭޑިޔޯގެ އެހުންތެރިންނާ ހަމައަށް ފޯރުކޮށް ދިނުމަށްޓަކައި‬ ‫މާލޭގައާއި އަތޮޅު ތަކުގައި ޚާއްސަ މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރެވެމުން‬ ‫ދެއެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރު ޚަބަރު ފަތުރާ ވަޞީލަތްތަކާ‬ ‫ގުޅައިގެން އެފަރާތް ފަރާތުންވެސް ޚަބަރު ހޯދައި ބްރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރެވެއެވެ‪ .‬ދުނިޔޭގައިވެސް އަދި ރާއްޖޭގައިވެސް ހިނގާ އާދަޔާ ޚިލާފު‬ ‫ބޮޑެތި ކަންތައްތަކުގެ ބޮޑެތި ޚަބަރު ހަމަ ވަގުތުން “ބްރޭކިންގ ނިއުސް”‬ ‫ގެ ގޮތުގައިވެސް ގެނެސް ދެވެއެވެ‪ .‬މީޑިއާ ސެންޓަރު ހުރި އަތޮޅުތައް‬ ‫މެދުވެރިކޮށް އެއަތޮޅުތަކުގެ ޚަބަރުތައް ތައްޔާރު ކުރުވައިގެން ގެނެސް‬ ‫ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ކުރެވެމު ދިޔައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬ ‫އެމް‪.‬އެން‪.‬ބީ‪.‬ސީ އުފެދުމާއެކު ރޭޑިޔޯ އަށާއި ޓީވީއަށް ޚަބަރު ހަދަނީ‬ ‫ނިޔުސް އެންޑް ކަރަންޓް އެފެއަރޒުން ކަމަށް ހަމަޖައްސައި ނިޔުސް‬ ‫ރޫމް ހުންނަ ތަނަކީ ޓެލެވިޜަން މޯލްޑިވްސް ކަމުގައިވެސް ހަމަޖެއްސެވި‬ ‫އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މިހާރު ނިޔުސް ރޫމް ހިނގަމުން އެދަނީ ޓީ‪.‬ވީ‬

‫ކަނޑައެޅިފައި މިވަނީ އެންމެ ގިނަމީހުންނަށް ރޭޑިއޯ އަޑުއެހޭނެ‬

‫ގައެވެ‪.‬‬

‫އަދި ރޭގަނޑުވެސް ދެގަޑިއެއްގައި ޚަބަރު ކިޔާގޮތަށް ހަމަޖެއްސުމުން‬

‫އިންޖިނިއަރިންގ ޑިޕާޓްމަންޓް‬

‫ވަގުތުތަކަށް ވެސް ބަލާފައެވެ‪ .‬ހެނދުނުވެސް މެންދުރު‬

‫ފަހުވެސް‬

‫އެއްގަޑިއެއްގައި ޚަބަރު ނީވޭ މީހަކަށް އަނެއް ގަޑިއެއްގައި ޚަބަރު‬ ‫އަޑުއަހައި ލުމަށް ވެސް ފުރުޞަތު ލިބިގެން ދެއެވެ‪.‬‬

‫ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަޔަކީ މިއެވެ‪ .‬ރޭޑިޔޯގެ‬ ‫އަހުލުވެރިންނަށް‬

‫ޕްރޮގްރާމްތައް‬

‫ފޮނުވައި‬

‫ދިނުމުގެ‬

‫މައިގަނޑު‬

‫ކުރިން މި ބަޔާން ކުރެވުނު ގަޑިތަކުގެ އިތުރަށް ކޮންމެ ރެއަކު ‪11:00‬‬

‫މަސައްކަތްތައް ކުރަމުން ގެންދާ ތަނަކީވެސް މިއެވެ‪ .‬ރައްޔިތުންނަށް‬

‫ން ‪ 12:00‬އަށް “ޚަބަރު ގަޑި” ގެ ނަމުގައި ޚަބަރު މެގަޒިނެއް‬

‫ޕްރޮގްރާމްތައް ފޯރުކޮށް ދިނުމަށް މި ޑިޕާޓްމަންޓުން ދެތިން މީޓަރެއް‬

‫ފޮނުވައެވެ‪ .‬އެއީ މަސައްކަތް ހުންނަ ގޮތުން ކުރީގެ ގަޑިތަކުގައި ޚަބަރު‬

‫ބޭނުން ކުރެއެވެ‪ .‬އެންމެ މައިގަނޑު މީޓަރަކީ ‪ 1449‬ކިލޯ ހާރޓްޒް‬

‫އަޑު އަހައި ލުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިފައި ނުވާ މީހަކަށް އޭނާގެ މަސައްކަތް‬

‫‪ 200‬މީޓަރ ބޭންޑެވެ‪ .‬މި މީޓަރުން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރާއިރު އޭ‪.‬އެމް‬

‫ތަކުން އަވަދި ވެގެން ހަމަޖެހިލައިގެން ޚަބަރު އަޑުއަހައި ލުމަށް ފަސޭހަ‬

‫ސިގްނަލް ދުރަށް ފޮނުވުމަށްޓަކައި ދެ ޓްރާންސްމީޓަރެއްގެ ބޭނުން‬

‫ވާނެ ގަޑިއެއް ހަމަޖެއްސުމަށެވެ‪ .‬މިގަޑީގައި ޚަބަރު ކިޔަން ފެށުމުން‬

‫ކުރެއެވެ‪ .‬މިހާރު ބޭނުންކުރާ އޭ‪.‬އެމް ދެ ޓްރާންސްމީޓަރަކީ އެމެރިކާގެ‬

‫ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު މިގަޑީގައި ޚަބަރު އަޑުއަހަން ފެށިއެވެ‪ .‬އަދި‬

‫ހެރިސް އެލައިޑް ކުންފުނީގެ ‪ 10‬ކިލޯވޯޓަރޒްގެ ދެ ޓްރާންސްމީޓަރެވެ‪.‬‬

‫މިގަޑީގައި އެންމެ ގިނަމީހުން ޚަބަރު އަޑުއަހާ ގަޑިކަމަށްވެސް ވެގެން‬

‫މީޑިއަމް ވޭވްގެ ސިގްނަލަކީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހައި ހިސާބަކަށް ވެސް ލިބޭ‬

‫ދިޔައެވެ‪ .‬މިގަޑީގައި ފޮނުވާ ޚަބަރު މެގަޒިނަކީ މުޅި ދުވަހު ރޭޑިއޯއިން‬

‫ސިގުނަލެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ރާއްޖޭގެ އެންމެ އުތުރު ދެ އަތޮޅަކަށާއި‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރި ހުރިހައި ޚަބަރެއް އެކުލެވޭ ގޮތަށް ތައްޔާރ ކުރާ‬

‫ދެކުނުގެ ދެ އަތޮޅަކަށް ރާއްޖޭން ބޭރުގެ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަންތަކުގެ‬

‫ޕްރޮގްރާމެއްވެސް މެއެވެ‪.‬‬

‫އިންޓަރފިއަރެންސް ފޯރާތީ އާއި ބައެއް އެހެން ސަބަބަ ތަކާހުރެ‬ ‫އަދިވެސް އެ އަތޮޅު ތަކަށް ރާއްޖޭގެ އަޑު ސާފުކޮށެއް ނުލިބެއެވެ‪.‬‬

‫ނިއުސް އެންޑް ކަރަންޓް އެފެއަރޒް ޑިޕާޓްމަންޓުން ދެން އުފައްދާ‬

‫އެހެން ކަމުން އިތުރު ގޮތެއްވެސް މިހާރުވަނީ އެކަމަށް ހޯދިފައެވެ‪ .‬އެއީ‬

‫ޚަބަރާބެހޭ ޕްރޮގްރާމް ތަކަކީ ހަފްތާއަކު އެއް ފަހަރު ބްރޯޑްކާސްޓް‬

‫ވަގުތީ ހައްލެއްގެ ގޮތުގައެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މިހާރު ހަދާ ގޮތަކީ މީޑިއަމް‬

‫ކުރާ “ވޭތުވެދިޔަ ހަފްތާގައި ދުނިޔެ” އާއި ދުނިޔޭގެ ޚަބަރު ތަކާބެހޭ‬

‫ވޭވުން ފޮނުވާ ޕްރޮގްރާމްތައް އެފް‪.‬އެމް ބޭންޑުން ރީބްރޯޑްކާސްޓް‬

‫ޕްރޮގްރާމަކާއި ހަފްތާގެ ޚަބަރު ކިޔާ ޕްރޮގްރާމެކެވެ‪ .‬ހަފްތާގެ ޚަބަރުގައި‬

‫ކޮށްގެން ހއ‪ .‬ހދ‪ .‬ގއ‪ .‬އަދި ގދ‪ .‬އަތޮޅަށް އެ‬

‫ޕްރޮގްރާމްތައް‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަނީ އެ ހަފްތާއެއްގެ ތެރޭގައި އަތޮޅު ތަކުގައި‬

‫ފޯރު ކޮށްދެނީއެވެ‪ .‬މިގޮތަށް ފޮނުވަން ފެށުމުން ރާއްޖޭގެ ހުރިހައި‬

‫ހިނގައ ިދިޔަ ކަންތައް ތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ތައްޔާރު ކުރެވިފައިވާ‬

‫ހިސާބަކަށްވެސް މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ރަނގަޅު‬

‫ޕްރޮގްރާމެކެވެ‪.‬‬

‫ފެންވަރަކަށް ލިބެމުން ދެއެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމްތައް އެފް‪.‬އެމް ބޭންޑުން‬ ‫ފޮނުވަމުން ގެންދަނީ ‪ 89‬މެގަހާރޓްޒް އިންނެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖޭގަޔާއި ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ޚަބަރުތައް‬ ‫‪39‬‬


‫އެފް‪.‬އެމް ޓްރާންސްމިޝަން‬ ‫އެފް‪.‬އެމް ބޭންޑުން ދެ ޗެނަލަކުން މިހާރު ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަމުން ގެންދެއެވެ‪ .‬އެއީ ‪ 2‬ކިލޯވޮޓްގެ ޓްރާންސްމީޓަރެއްގެ އެހީގައި ‪91‬‬ ‫މެގަހަރޓްޒްއިން ފޮނުވާ ފޮނުވުމަކާއި‪1 ،‬ކިލޯވޮޓްގެ ޓްރާންސްމީޓަރެއްގެ އެހީގައި ‪ 89‬މެގަހާރޓްޒް އިން ފޮނުވާ ފޮނުވުމެކެވެ‪ .‬މީގެ‬ ‫ތެރެއިން ފުރަތަމަ ޗެނަލަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މިޔުޒިކް ޗެނަލް ރާއްޖެ އެފް‪.‬އެމް އެވެ‪ 91 .‬މެގަހަރޓްޒް އިން ފޮނުވާ ސިގްނަލް މާލެ‬ ‫އަތޮޅު ކާށިދޫއާއި ގާފަރާއި މާލެ އަތޮޅު ގުރައިދޫ ނޫން ހުރިހައި ރަށަކަށްވެސް ލިބެއެވެ‪.‬‬ ‫‪ 89‬މެގަހާރޓްޒް އިން ބްރޯޑްކާސްޓްކުރާ ޗެނަލަކީ މާލެއަތޮޅުގެ ރަށްތަކަށާއި މީޑިއަމްވޭވްގެ ސިގުނަލް ރަނގަޅަށް ނުލިބޭ ޞަރަހައްުދު‬ ‫ތަކަށް އެއަތޮޅު ތަކުގައި ޓްރާންސްމީޓަރުތައް ބަހައްޓައިގެން ‪ 2005‬ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ފޯރުކޮށްދެމުން ގެންދާ ޚިދުމަތެކެވެ‪.‬‬ ‫މާލެއަށްވެސް ވަނީ މި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހިފައެވެ‪ .‬އެއީ މާލޭގައި ކޮމްޕިއުޓަރ ވިއުގަތައް ގިނަވުމުގެ ސަބަބުން މީޑިއަމް ވޭވްގެ‬ ‫ސިގްނަލް ބްލޮކްވަމުން ދާތީއެވެ‪ .‬އަދި މޮބައިލް ފޯނާއި އައިޕޮޑާއި އެމް‪.‬ޕީ‪.‬ތްރީގެ ވަޞީލަތްތައް ގިނަވަމުން ދިއުމާއެކު އެފަދަ ވަޞީލަތްތައް‬ ‫ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް ފަސޭހަކަމާއެކު ރޭޑިއޯ އަޑުއެހޭނެ ނިޒާމެއް ހަމަޖެއްސޭނެ ކަމަށް ފެންނާތީއެވެ‪.‬‬

‫‪40‬‬


‫ރިޕެއަރ އެންޑް މެއިންޓަނަންސް ޑިޕާޓްމަންޓް‬ ‫ޢާންމުގޮތެއްގައި ގިނަބަޔަކަށް ޚިދުމަތްދޭ ކޮންމެ އޯގަނައިޒޭޝަނެއްގައިވެސް ރިޕެއަރ އެންޑް މެއިންޓަނަންސް އަކީ ވަރަށް ހަރުދަނާ‬ ‫ގޮތެއްގައި އިންތިޒާމް ކުރެވިގެން ހިނގަމުންދާ ޑިޕާޓްމަންޓަކަށް ވާން ޖެހެއެވެ‪ .‬މައްސަލަ ޖެހޭ‪ ،‬އަދި ހަލާކުވާ އެއްޗެހި ވަގުތުން މަރާމާތު‬ ‫ކުރެވޭނެ ރަނގަޅު އިންތިޒާމެއް ކުރެވިފައި ހުންނަން ޖެހެއެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގައިވެސް މިހާރުވަނީ ރިޕެއަރ އެންޑް މެއިންޓަނަންސް‬ ‫ޑިޕާޓްމަންޓެއް ޤާއިމް ކުރެވިފައެވެ‪ .‬މި ޔުނިޓްގެ މަސައްކަތްތައްވެސް މެދުކެނޑުމެއް ނެތި ހިނގަމުން ދެއެވެ‪.‬‬

‫ޓެކްނިކަލް ޑިޕާޓްމަންޓް ‬ ‫ރޭޑިޔޯ ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ސްޓޭޝަނަކަށް މިއީވެސް މުހިންމު‬ ‫ޑިޕާޓްމަންޓެކެވެ‪ .‬މި ޒަމާނުގެ ގިނަ އިކްއިޕްމަންޓް ތަކަކީ އިލެކްޓްރޯނިކް‬ ‫އިކްއިޕްމަންޓް ކަމަށްވާތީ އެފަދަ އެއްޗިއްސާ ކުޅެން ދަންނަ‪ ،‬އަދި‬ ‫އެހެން މީހުންނަށް އެއިން މަސައްކަތް ކުރާނެގޮތް ދަސްކޮށް ދެވޭފަދަ‬ ‫ގާބިލުކަން ހުރި ބަޔަކު ތިބެން ޖެހެއެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގައި‬ ‫ގާއިމު ކުރެވިފައިވާ ޓެކްނިކަލް ޑިޕާޓްމަންޓަކީ ރީބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން‬ ‫ބޭނުންކުރާ ޓްރާންސްމީޓަރުތައް އަތޮޅު ތަކުގައި ބަހައްޓައި އަތޮޅު‬ ‫މީޑިއާ ސެންޓަރު ތަކުގައި ސްޓޫޑިއޯ އިކްއިޕްމަންޓްތައް އިންސްޓޯލް‬ ‫ކުރުމާއި އެކަންކަން ކުރުމަށް ރާއްޖޭގައި އުފައްދަން ޖެހޭ ބައެއް ތަކެތި‬ ‫އަމިއްލައަށް ރޭޑިޔޯ ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ސްޓޭޝަނަކަށް މިއީވެސް‬ ‫މުހިންމު ޑިޕާޓްމަންޓެކެވެ‪ .‬މި ޒަމާނުގެ ގިނަ އިކްއިޕްމަންޓް ތަކަކީ‬ ‫އިލެކްޓްރޯނިކް އިކްއިޕްމަންޓް ކަމަށްވާތީ އެފަދަ އެއްޗިއްސާ ކުޅެން‬ ‫ދަންނަ‪ ،‬އަދި އެހެން މީހުންނަށް އެއިން މަސައްކަތް ކުރާނެގޮތް‬ ‫ދަސްކޮށް ދެވޭފަދަ ގާބިލުކަން ހުރި ބަޔަކު ތިބެން ޖެހެއެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގައި ގާއިމު ކުރެވިފައިވާ ޓެކްނިކަލް ޑިޕާޓްމަންޓަކީ‬ ‫ރީބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ބޭނުންކުރާ ޓްރާންސްމީޓަރުތައް އަތޮޅު‬ ‫ތަކުގައި ބަހައްޓައި އަތޮޅު މީޑިއާ ސެންޓަރު ތަކުގައި ސްޓޫޑިއޯ‬ ‫އިކްއިޕްމަންޓްތައް‬

‫އިންސްޓޯލް‬

‫ކުރުމާއި‬

‫އެކަންކަން‬

‫ކުރުމަށް‬

‫ރާއްޖޭގައި އުފައްދަން ޖެހޭ ބައެއް ތަކެތި އަމިއްލައަށް އުފެއްދުމާބެހޭ‬ ‫ހުރިހައި މަސައްކަތެއް ކުރާ ޑިޕާޓްމަންޓެވެ‪.‬‬ ‫ޓެކްނިކަލް ޑިޕާޓްމަންޓާއި‪ ،‬ރިޕެއަރ އެންޑް މެއިންޓަނަންސް‬ ‫ޑިޕާޓްމަންޓާއި‪ ،‬މިބާވަތުގެ ހުރިހައި ކަމަކީވެސް މިހާރު އިންޖިނިއަރިން‬ ‫ޑިޕާޓުމަންޓުން ކުރަމުން ގެންދާ ކަންތައް ތަކެވެ‪ .‬މިހާރު މިތަން‬ ‫އޮންނަނީ ދެ ބަޔަކަށެވެ‪ .‬އެއީ އައުޓްޑޯރ ބްރޯޑްކާސްޓިންގ އެންޑް‬ ‫ސައުންޑާއި‪ ،‬ރިޕެއަރ އެންޑް މެއިންޓެނަންސެވެ‪.‬‬ ‫މި ޑިޕާޓްމަންޓުން ކުރާ ދެވަނަ މަސައްކަތެއްވެސް އޮވެއެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުން މަސައްކަތްތަކަށް‬ ‫އަހުލުވެރި ކުރުވުމާއި ބޭނުންވާ ތަމްރީން މުއައްޒަފުންނަށް ދިނުމާއި‬ ‫‪41‬‬


‫ރާއްޖޭގައި ބްރޯޑްކާސްޓްކުރަން ބޭނުންވާ ޓެކްނިކަލް ސާމާނު އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ ރިސާރޗްގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމެވެ‪.‬‬ ‫މިހުރިހައި މަސައްކަތް ތަކަކީވެސް އިންޖިނިއަރިންގ ޑިޕާޓްމަންޓްގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ހިނގަމުންދާ މަސައްކަތް ތަކެކެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މިދާއިރާ‬ ‫ތަކުގެ މުވައްޒަފުންނަށް ބަލާއިރު އޭގެ ތެރެއިން ‪ 50‬އިންސައްތަ މުއައްޒަފުންނަކީ ސެކަންޑަރީ ތަޢުލީމުގެ ފެންވަރުގެ މުއައްޒަފުންނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬ ‫މިޑިޕާޓްމަންޓްގެ ދަށުން މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ‪ 99‬އިންސައްތަ މުވައްޒަފުންނަކީ އެކިފަހަރު މަތިން ރާއްޖޭގައި ތަމްރީނު ދެވިފައިވާ‬ ‫މުވައްޒަފުންނެވެ‪.‬‬

‫ސްޓޫޑިއޯ ބްރޯޑްކާސްޓިންގ‬ ‫ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން އުފެދިގެން އައިސް މާފަންނުގައި ޢިމާރާތް ކުރެވުނު‬

‫ގިނަދުވަހަށް ދެމެހެއްޓޭނޭ ގޮތެއް ހެދުމަށްޓަކައި މިހާރު ވަނީ ވަރަށް‬

‫އާ ޢިމާރާތަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ބަދަލު ވަންދެންވެސް މަސައްކަތް‬

‫ބޮޑު މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރަން ފެށިފައެވެ‪ .‬އެންމެ މި ޒަމާނުގެ‬

‫ކުރެވެމުން ދިޔައީ ޖާގައިގެ ގޮތުން ވަރަށް ތަނަވަސްކަން ކުޑަ ގޮތަކަށެވެ‪.‬‬

‫ވަސީލަތް ތަކުގެ އެހީގައި މިހާރު މަސައްކަތް ކުރެވެމުން ދަނީ އެ‬

‫ނަމަވެސް މާފަންނުގައި ހެދުނު އައު ޢިމާރާތަށް ބަދަލުވެގެން މަސައްކަތް‬

‫ލަވަތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ޑިޖިޓައިޒް ކުރާށެވެ‪ .‬އަދި މި ލައިބްރަރީ‬

‫ފެށުނުއިރު އެދަތިކަން ވަނީ ޙައްލު ކުރެވިފަ އެވެ‪ .‬މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫ހަރުދަނާ ގޮތެއްގައި ބެލެހެއްޓޭނެ އިންތިޒާމް ވަނީ ކުރެވިފައެވެ‪.‬‬

‫އަޑުން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރާ ޕްރޮގްރާމްތައް ރެކޯޑް ކުރުމަށް އެންމެ‬

‫މިހާރު ޕްރައިވެޓް ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަންތައްވެސް އުފެދެމުން ދާތީ މި‬

‫ޒަމާނީ ވަޞީލަތް ތަކާއެކު ރެކޯޑްކުރާ ‪ 8‬ރެކޯޑިންގ ސްޓޫޑިއޯ އާއި‬

‫ލައިބްރަރީގައި ހުރި ބައެއް އެއްޗިއްސާއެކު އެފަރާތްތަކާ ޙިއްސާ‬

‫އޮންއެއަރ ސްޓޫޑިއޯގެ ‪ 2‬ސްޓޫޑިއޯ އެބަހުއްޓެވެ‪ .‬އަދި ބްރޯޑްކާސްޓކުރާ‬

‫ކުރެވޭނެ އިންތިޒާމެއްވެސް ވަނީ ކުރެވިފަ އެވެ‪.‬‬

‫(އޮންއެއަރ) ހުރިހައި ޕްރޮގްރާމް ތަކެއް ރެކޯޑްކުރެވޭ ސިސްޓަމެއް‬ ‫ވަނީ ބެހެއްޓިފަ އެވެ‪ .‬މި މާސްޓަރ ކޮންޓްރޯލް ރޫމުން އޮންއެއަރ‬ ‫ޕްރޮގްރާމްތައް މޮނިޓަރ ކުރެވި މައްސަލައެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ ވަގުތުން‬ ‫ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ގޮތްވެސް ވަނީ ހަމަޖެއްސިފަ އެވެ‪ .‬މި ޒަމާނުގައި‬ ‫މިބާވަތުގެ މުހިންމު ސްޓޭޝަން ތަކުގައި އެންމެ ބޮޑު ސަމާލު ކަމެއް ދޭން‬ ‫ޖެހޭ ކަމަކީ ކަމެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ އެކަމެއް ފޫބައްދަން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ‬ ‫ދެވަނަ ގޮތެއް ހަމަޖެއްސުމެވެ‪ .‬މިކަންވެސް މިހާރުވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫އަޑުގައި ހަމަޖެއްސިފައެވެ‪ .‬ސްޓޫޑިއޯ އިމާރާތްތަކާއި ޓްރާންމީޓިންގ‬ ‫ސްޓޭޝަންގައިވަނީ ބެކަޕް ސިސްޓަމެއް ބެހެއްޓިފައެވެ‪ .‬މެއިން ޕަވަރ‬ ‫ސިސްޓަމް ފެއިލް ވެއްޖެނަމަ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ‬ ‫އަށް ބުރޫ ނާރާނެ ގޮތަކަށް ވަނީ ހަމަޖެއްސިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިވެހިން އެންމެ އިތުބާރާއެކު ގަޑިހަމަކޮށް‪ ،‬ގަޑިބަލައި‬ ‫ހަދަނީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ގަޑިޔާ އެއްގޮތަށެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން‬ ‫އެ އިތުބާރު އެގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ޒަމާނީ ސިސްޓަމަކަށް‬ ‫ގަޑިހަމަކުރުން ބަދަލުކުރެވި‪ ،‬ގްލޯބަލް ޕޮޒިޝަން ސިސްޓަމް (ޖީ‪.‬ޕީ‪.‬އެސް)‬ ‫ގެ އެހީގައި އޮޓަމެޓިކުން ސިންކްރޮނައިޒް ކުރެވިފައިވާ ގަޑިއަކަށް ހެދި‬ ‫މި ސިސްޓަމްގެ އެކްސްޓެންޝަނެއް ވަނީ ޓީވީ މޯލްޑިވްސް އަށްވެސް‬ ‫ދޫކުރެވިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫މާލޭ ރޭޑިޔޯގެ ނަމުގައި ދިވެހިރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން ފެށިގެން އައި ދުވަސްވަރުން‬ ‫ފެށިގެން ބޭނުން ކުރެވެމުން އައި ޒަމާނީ ލަވަތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް‬ ‫‪42‬‬


‫އައުޓްޑޯ ބްރޯޑްކާސްޓިންގ‬

‫މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ގާބިލުކަން މި ހުރިހައި ރޮގަކުންވެސް‬

‫ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ އެތެރޭން ސްޓޫޑިއޯ އަކުން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމާއި‬

‫އެބަހުއްޓެވެ‪ .‬ވުމާއެކު މިދެންނެވި ގޮތަށް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމާއި‪،‬‬

‫ސްޓޫޑިއޯއިން ބޭރުގައި ހިނގާކަމެއް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމުގައި ވަރަށް‬

‫އެއްފަހަރާ އެތައް ޖަލްސާއެއްގެ ސައުންޑް ސިސްޓަމް ހަދައިދޭކަށްވެސް‬

‫ގިނަ ތަފާތު ކަންތައް ތަކެއް ފުރިހަމަ ވާން ޖެހެއެވެ‪ .‬އެކަމަށް ޚާއްޞަ‬

‫ދައްޗެއް ނުވާނެއެވެ‪ .‬މި ފަހަކަށް އައިސް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބާއްވާ‬

‫ތަކެއްޗާއި މީހުންގެ ގޮތުންވެސް މެއެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ އަތޮޅެއްގައި ހިނގާ‬

‫ބައިނަލް އަޤްވާމީ ސަމިޓް ތަކުގައާއި ކޮންފަރެންސް ތަކުގެ ސައުންޑް‬

‫ކަމެއް ވަގުތުން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމާއި ޤައުމުން ބޭރުގައި މުޅިން އެހެން‬

‫ތައްޔާރު ކޮށްދީފައި ވަނީވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އޯބީ ސެކްޝަންގެ‬

‫ޤައުމެއްގައި ހިނގާކަމެއް ވަގުތުން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމުގައިވެސް އިތުރު‬

‫މުވައްޒަފުންނެވެ‪ .‬އަދި މި ސެކްޝަނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ފަރާތުން‬

‫ކަންތައްތަކެއް ފުރިހަމަ ކުރަން ޖެހެއެވެ‪ .‬މި ހުރިހައި ގޮތަކުން ބެލި‬

‫އިންތިޒާމް ކޮށްގެން ބާއްވާ ބޮޑެތި މިޔުޒިކް ޝޯވތަކުގެސައުންޑް‬

‫ނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުވަނީ އެ ގާބިލުކަން ހޯދާފައެވެ‪ .‬ދުނިޔޭގެ‬

‫ހަދައިދޭ ސެކްޝަން ވެސް މެއެވެ‪.‬‬

‫ކޮންމެ ޤައުމެއްގައި ހިނގާ ކަމެއްވެސް ވަގުތުން ލައިވް ބްރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރެވޭ ވަރަށް ތަން ވަނީ އިންތިޒާމް ކުރެވިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ޓެލެވިޜަން މޯލްޑިވްސް އާއި މުހިންމު ޖަލްސާތައް ބާއްވާ ބައެއް‬ ‫މަރުކަޒުތަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޓްރާންސްމީޓިން ސެކްޝަނާ‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން އެންމެ ފުރަތަމަ ބޭރު ޤައުމަކުން ލައިވް‬

‫ވަނީ ފައިބަރ އޮޕްޓިކަލް ބޭނުން ކޮށްގެން ގުޅާލެވިފަ އެވެ‪ .‬ހަމަ‬

‫ނުވަދިހައިގެ އަހަރު‬

‫މިއާއެކު ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތި ވެދާނެ ކާރިސާއަކުން ރައްޔިތުންނަށް‬

‫ސްޓޭޑިއަމްގައި‬

‫އަންގަން ޖެހިދާނެ އެންގުން ތަކެއް ވަގުތުން ފޯރުކޮށް ދިނުމަށްޓަކައި‬

‫ދިވެހިރާއްޖެއާއި ސްރީލަންކާ އާއި ދެމެދު ކުޅެވުނު ފުޓްބޯޅަ މެޗެވެ‪.‬‬

‫ވެސް ކަންތައް ތަކެއް ވަނީ ރޭވިފައެވެ‪ .‬އެގޮތުން އެފަދަ ކާރިސާއެއް‬

‫މި މެޗްގެ ކޮމަންޓޭޓަރަކީ އަލްފާޟިލް ބަދުރުއް ނަޞީރެވެ‪ .‬މިއީ ސާކު‬

‫ދިމާވެއްޖެ ޙާލަތެއްގައި މެޓު އޮފީހާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ގުޅާލަދޭ‬

‫ޤައުމު ތަކުގެ މެދުގައި ކުޅެވުނު ފުޓްބޯޅަ މުބާރާތުގެ މެޗެކެވެ‪.‬‬

‫ހޮޓްލައިނެއްވެސް މިހާރުވަނީ ޤާއިމް ކުރެވިފައެވެ‪.‬‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓެއް ކޮށްފައި ވަނީ ނަވާރަސަތޭކަ‬ ‫ތަކުގެ‬

‫‪43‬‬

‫ތެރޭގައި‬

‫ސްރީލަންކާގެ‬

‫ސުގަތަދާސް‬


‫އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން‬ ‫އޮގަނައިޒޭޝަނެއް ކާމިޔާބު ކަމާއެކު ހިންގުމުގައި އެ އޮގަނައިޒޭޝަނެއްގައި‬ ‫އޮންނަ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސެކްޝަނެއްގެ ފަރާތުން އަދާކުރާ ރޯލްވެސް‬ ‫ވަކިން ކުޑައެއް ނޫނެވެ‪ .‬އޮފީހުގެ ހުރިހައި ކަމެއް ހިންގައި ބަލަހައްޓައި‬ ‫އެހެން ސެކްޝަން ތަކަށް ލިބިދޭން ޖެހޭ އެހީތެރިކަން އެންމެ ބޮޑަށް‬ ‫ލިބިދޭ ސެކްޝަނަކީވެސް މިއީއެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޚިދުމަތްތައް‬ ‫ފުޅާވެ‪ ،‬ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރާ ގަޑިތައް ގިނަވެ‪ ،‬ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ ރެކޯޑިންގ‬ ‫ގައި އެހީތެރިވެ ވަޑައިގެންދެއްވާ މެހެމާނުން ގިނަވަމުން ދިޔަވަރަކަށް‬ ‫އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ރޯލްވެސް އައީ ބޮޑު ވަމުންނެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬ ‫މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އިދާރީ ހިންގުމުގެ ބައިވެސްވަނީ ހަރުދަނާ‬ ‫ކުރެވި އިންތިޒާމް ކުރެވިފަ އެވެ‪ .‬އެ ސެކްޝަންގައި ޚިދުމަތް ކުރާ‬ ‫ހުރިހައި މުވައްޒަފުންނަކީވެސް ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަނެއްގައި ޚިދުމަތްކުރާ‬ ‫ބަޔަކަށް ލިބިދޭންޖެހޭ އަސާސީ ހުނަރުވެރިކަން ދަސްކޮށް ދެވިފައިވާ‬ ‫ބައެކެވެ‪ .‬އަދި މުޅި ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަންގެ ހުރިހައި މުވައްޒަފުންގެ އަދަބީ‬ ‫ފެންވަރު ރަގަޅު ކުރުވަންވެސް ވަނީ ތަފާތު އެކި ފެންވަރުގެ އަދަބީ‬ ‫ކޯސްތައް ހިންގައި ތަމްރީނު ދެވިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ބަޖެޓް ސެކްޝަން‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ލިބޭ އާމްދަނީއެއްވެސް މިއަދު އެބައޮތެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫ރޭޑިއޯއިން ފޮނުވާ އިޝްތިހާރަށް ލިބޭ އާމްދަނީ އެވެ‪ .‬ދިވެހި ވިޔަފާރި‬ ‫ވެރިންގެ އިޝްތިހާރު ތަކާއި ސަރުކާރުގެ އިޢުލާން ތަކާއި ދެންނެވުން‬ ‫ތަކާއި‪ ،‬އެކިއެކި ފަރާތް‬

‫ފަރާތުން ފޮނުވާ ސްޕޮޓް އެނައުންސްމަންޓް‬

‫ތަކަކީވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް އާމްދަނީ ލިބޭގޮތަށް ފޮނުވާ އެއްޗިއްސެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންކަމުން އެކި ފަރާތް ތަކުން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ރޭޑިޔޯއިން ފޮނުވާ‬ ‫އިޝްތިހާރު ތަކުގެ ކަންތައް ބެލެހެއްޓުމާއި ސަރުކާރުން ފޮނުވާ އިޢުލާން‬ ‫ތަކުގެ ކަންތައްތައް ބަލަހައްޓަނީވެސް ހަމަ މި ސެކްޝަނުންނެވެ‪.‬‬ ‫ބަޖެޓް‬

‫ސެކްޝަނާއި‬

‫އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް‬

‫ސެކްޝަނާއި‬

‫ހިޔުމަން‬

‫ރިސޯސް ސެކްޝަންވެސް މިހާރު ވަނީ އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ދަށުން ހިނގާ‬ ‫ތިން ސެކްޝަން ކަމުގައި ހަމަޖައްސައި މިތަންތަންކީ ރޭޑިޔޯ އަށާއި‬ ‫ޓީވީ އަށްވެސް ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަން ކަމުގައި ހަމަޖައްސާފަ އެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ކުރިން މުވައްޒަފުންނަށް ތަމްރީނުތައް ދީހެދުމަކީ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް‬ ‫ސެކްޝަންގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތްނަމަވެސް މިހާރު ތަމްރީނުތައް‬ ‫ދީ ހެދުމަށްވެސް އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީގައި ވަކިޚާއްސަ ޑިޕާޓްމަންޓެއް އޮވެއެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އޯގަނައިޒޭޝަން ޗާޓު ކުރީގައި ހަމަޖެހިފައި އޮންނަ‬

‫ޓެކްނިކަލް ދާއިރާގެ މުވައްޒަފުން ފިޔަވައި އެހެން މީހުންނަށް ތަމްރީނު‬

‫ގޮތުން ބަޖެޓް ސެކްޝަނަކީވެސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނާ މުޅިން ވަކިން‬

‫ދެމުން ގެންދަނީ ޓްރޭނިންގ ޑިޕާޓުމަންޓުންނެވެ‪.‬‬

‫މުސްތަޤިއްލު ސެކްޝަނެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގަމުންދިޔަ ސެކްޝަނެކެވެ‪.‬‬ ‫ކުރަންޖެހޭ ހުރިހައި ޚަރަދު ތަކާއި އާމްދަނީގެ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫ދެންނެވުންތަކާ ހަވާލުވެ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ތައްޔާރު ކުރުމާއި‪،‬‬

‫އަޑަށްލިބޭ ފައިސާ ސަރުކާރުގެ ޤަވާޢިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން‬

‫ޕްރޮގްރާމްތައް ސްޕޮންސަރ ކުރާނެ ފަރާތްތައް ހޯދުމާއި އެތަންތަނުން‬

‫ހިންގައި ބަލަހައްޓަނީ ބަޖެޓް ސެކްޝަނުންނެވެ‪.‬‬

‫ލިބޭ ފައިސާ ހަވާލުވެ ބަލަހައްޓަމުން ގެންދަނީވެސް މި ސެކްޝަނުންނެވެ‪.‬‬ ‫‪44‬‬


‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އާ ޢިމާރާތް‬ ‫އެކި ދުވަސްވަރު އެކި ތަންތާގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގަމުނއައިސް‬ ‫ހެންވޭރުކޮޅުގައި ހުންނަ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޢިމާރާތުން ދެންބަދަލުވީ‬ ‫މާފަންނުގައި އަލަށް ހެދި ޢިމާރާތަށެވެ‪ .‬މިއީ ވަރަށްވެސް ތަނަވަސް‬ ‫ބޮޑު އިމާރާތެކެވެ‪ .‬ތަނުގައި ކުރެވެމުންދާ މަސައްކަތްތަކަށް ބަލައިގެން‬ ‫މަސައްކަތަށް ވަރަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް ހެދިފައިވާ ޢިމާރާތެކެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އައު ޢިމާރާތުގެ ސްޓޫޑިއޯތައް މި ޒަމާނުގެ‬ ‫ފެންވަރަށް ނިންމުމުގައިވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުވައްޒަފުންގެ‬ ‫ހިއްސާ ވަރަށް ބޮޑެވެ‪ .‬ސްޓޫޑިއޯތައް ފަރުމާ ކުރުމާއި‪ ،‬ހެދުމުގައިވެސް‬ ‫އަޑުގެ ދެ ޖިންސްގެ މުވައްޒަފުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަސައްކަތް ކޮށްފައި‬ ‫ވެއެވެ‪ .‬މި ނޫނަސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގައި ކުރަންޖެހޭ މި ބާވަތުގެ‬ ‫ބުރަ ގި ގިނަ މަސައްކަތްތައް އަޑުގެ މުވައްޒަފުން އަބަދުވެސް ކުރަމުން‬ ‫އައިސްފައި ވެއެވެ‪.‬‬

‫ދުވަސް ނޫން ދުވަސް ދުވަހަށެވެ‪ .‬ރޭގަނޑު ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮނުވަނީ‬ ‫‪8:00‬ން ‪12:00‬އަށެވެ‪ .‬ހުކުރު ދުވަސް ދުވަހަށް ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަނީ‬ ‫ހަމައެކަނި ‪8:00‬ން ‪ 12:00‬އަށެވެ‪ .‬މީގެ ތެރޭން ‪ %98‬އިން ސައްތައް‬ ‫ޕްރޮގްރާމަކީ އެހުންތެރިންގެ ބައިވެރިވުމާއެކު ފޮނުވަމުން ގެންދާ މުނިފޫހި‬ ‫ފިލުވުމުގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކެވެ‪ %2 .‬އިންސައްތަ އަކީ ލުއި އަދި މުހިންމު‬

‫މި ޢިމާރާތް ފުރިހަމަ ކުރެވުނުއިރު އިދާރީ ހިންގުމުގެ ބަޔަކާއި ސްޓޫޑިއޯ‬

‫މަޢުލޫމާތު ތަކެވެ‪.‬‬

‫ހާދިސާއަކުން ރައްކައުތެރި ވުމަށްޓަކައި އަލިފާން ނިވާ ނިޒާމެއް ވަނީ‬

‫އެފް‪.‬އެމް ޗެނަލް އިން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރަން ފެށިއިރު ދުރު އަތޮޅު ތަކަށް‬

‫ތަކަށް ޚާއްސަ ބައެއް ހުއްޓެވެ‪ .‬އިމާރާތުގައި ހިނގާފާނެ އަލިފާނުގެ‬ ‫ޤާއިމް ކުރެވިފަ އެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރަށް ޢިމާރާތުގެ ދޮރުމަތީގައި ކުޑަވަރެއްގެ‬ ‫ބަގީޗާއެއް ހައްދައި މޫނުމަތި ރީތިކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ގެންދަނީ‬ ‫ކުރަމުންނެވެ‪.‬‬ ‫ގިނަ‬

‫މަސައްކަތްތައް‬

‫ތަކަށް ލިބޭނެ ގޮތަށް އިންތިޒާމް ކުރެވިފައެވެ‪ .‬ރާއްޖެ އެފްއެމް އަތޮޅު‬ ‫ތަކަށް ފޯރުކޮށް ދިނުމަށްޓަކައި އަތޮޅު ތަކުގައި ޤާއިމް ކުރެވިފައިވާ އެޓޯލް‬

‫އަޑުގެ‬

‫މުވައްޒަފުން‬

‫އަބަދުވެސް‬

‫ކުރަމުން‬

‫އައިސްފައި ވެއެވެ‪.‬‬ ‫މި ޢިމާރާތް ފުރިހަމަ ކުރެވުނުއިރު އިދާރީ ހިންގުމުގެ ބަޔަކާއި ސްޓޫޑިއޯ‬ ‫ތަކަށް ޚާއްސަ ބައެއް ހުއްޓެވެ‪ .‬އިމާރާތުގައި ހިނގާފާނެ އަލިފާނުގެ‬ ‫ހާދިސާއަކުން ރައްކައުތެރި ވުމަށްޓަކައި އަލިފާން ނިވާ ނިޒާމެއް ވަނީ‬ ‫ޤާއިމް ކުރެވިފަ އެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރަށް ޢިމާރާތުގެ ދޮރުމަތީގައި ކުޑަވަރެއްގެ‬ ‫ބަގީޗާއެއް ހައްދައި މޫނުމަތި ރީތިކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ގެންދަނީ‬ ‫ކުރަމުންނެވެ‪.‬‬ ‫ކުރަމުންނެވެ‪.‬‬

‫އެފް‪.‬އެމް‪.‬ބްރޯޑްކާސްޓިންގ‬ ‫ރާއްޖެ އެފް‪.‬އެމް ޕްރޮގްރާމްތައް ފެށުނު ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގެ އަޑު ދުރު‬ ‫ކަންކޮޅު ތަކަށް ފޯރުކޮށެއް ނުދެވެއެވެ‪ .‬ޕްރޮގްރާމްތައް ބްރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރެވެމުން އައީ ހެނދުނު ‪9:00‬ން ހަވީރު ‪5:00‬އަށެވެ‪ .‬މިއީ ހުކުރު‬ ‫‪45‬‬

‫އަޑު ނުލިބުނު ކަމުގައި ވިޔަސް މިހާރުވަނީ މި ޗެނަލް ރާއްޖޭގެ އަތޮޅު‬

‫މީޑިއާ ޕްރޮޑަކްޝަން ސެންޓަރ ތަކުގައި ރީ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމަށް‬ ‫އެފް‪.‬އެމް ޓްރާންސްމީޓަރ ތަކެއް ބެހެއްޓި މި ޓްރާންސްމީޓަރު ތަކުގެ‬ ‫އެހީގައި އެ އަތޮޅު ތަކުން ކޭބަލް ޚިދުމަތް ދެއްވާ ފަރާތްތަކުން އެ‬ ‫ބޭފުޅުންގެ ޕެކޭޖްގެ ތެރޭގައި މި ޗެނަލް ހިމެނުމަށް ބޭނުންފުޅު ވެގެން އެ‬ ‫ޕެކޭޖް ތެރޭގައި މި ޗެނެލް ހިމެނިފައި ވުމާއެކު މި ޗެނަލްގެ މަގުބޫލުކަން‬ ‫މިހާރުވަނީ ބޮޑުވެފަ އެވެ‪.‬‬


‫ރޯދަ ކުރު ކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫މިއީ ކޮންމެ ރޯދަމަހެއްގެ ހަވީރު ވީއްސުރެ އިރުއޮއްސެން ކައިރި‬ ‫ވަންދެން ބާއްވަމުން ގެންދިޔަ ވަރަށްވެސް މަޤްބޫލު ޕްރޮގްރާމެކެވެ‪.‬‬ ‫މިޕްރޮގްރާމަކީ ސީދާ ސަމަރުބުލޫ އިބުރާހީމް މަނިކު ހުށައަޅުއްވައި‬ ‫ދެއްވަމުން ގެންދެވި ޕްރޮގްރާމެކެވެ‪ .‬ޕްރޮގްރާމް ހުށައަޅުއްވަމުން‬ ‫ގެންދެވީ ޢާއްމު މަޢުލޫމާތާއި‪ ،‬އިޖުތިމާޢީ ގޮތުންނާއި ދިވެހި ބަހުގެ‬ ‫ގޮތުންވެސް ކުރެވޭ ސުވާލު ތަކެއްގެ ތެރެއިން ލާފައި މީހުންގެ‬ ‫ޝައުގުވެރިކަން އިތުރުވާ ކަހަލަ ކުލަތަކެއްވެސް ޖައްސަވައިގެންނެވެ‪.‬‬ ‫ބޮޑެތި މީހުންނަށާއި ކުޑަކުދީންނަށްވެސް ބައިވެރި ވެވޭ ގޮތަށެވެ‪.‬‬ ‫އިނާމުވެސް ހުށައަޅުއްވައިގެންނެވެ‪.‬‬ ‫އަލްފާޟިލް ސަމަރުބުލޫ އިބުރާހީމް މަނިކު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން‬ ‫ވަކިވެވަޑައިގަންނަވަންދެން މިޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދެވި އެވެ‪.‬‬ ‫އިބުރާހީމް މަނިކުގެ އަރިހުގައި އަލްފާޟިލް ޢަބުދުﷲ ޞާދިގުވެސް‬ ‫މިޕްރޮގްރާމް ހިންގެވުމުގައި ވަރަށްބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ދެއްވައިފައި‬ ‫ވާކަން މިފުރުސަގައި ފާހަގަ ކޮށްލަމެވެ‪.‬‬

‫ތަރައްޤީގެ ހަރުފަތް ތަކުން ކުރިއަށް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު‬

‫ހުންނަ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ފުރިހަމަ ކުރެވިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫ރަގަޅު ނިޒާމެއްގެ ދަށުން ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން ހިންގުމަށްޓަކައި‬ ‫މިހާރުވަނީ މައިގަނޑު އުޞޫލުތަކެއް ހަމަޖެއްސިފަ އެވެ‪ 1979 .‬ވަނަ‬ ‫އަހަރާ ހަމައިން ރޭޑިއޯއިން ފޮނުވަމުން ގެންދާ ޕްރޮގްރާމްތައް ވަނީ‬ ‫ބައިތަކަކަށް ބަހައިލެވި‪ ،‬ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްފަ އެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރެއިން‬ ‫އެއްކަމަކީ ޚަބަރުގެ ދިގުމިން ވަކި ދިގުމިނެއްގައި ހިފެހެއްޓުމެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫މާލޭގައި ހުކުރު ނަމާދުކުރާ މިސްކިތްތަކުން ހުކުރު ދުވަހުގެ ހުކުރު‬ ‫ނަމާދު ރިލޭ ކުރަން ފެށުމާއި‪ ،‬ޑްރާމާގެ ގަޑިތައް އިތުރު ކުރުން ކަހަލަ‬ ‫ކަންތައްތައް ވަނީ ފެށިފައެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރަށް ނަމާދު ވަގުތު ވެއްޖެކަން‬ ‫ރޭޑިއޯ އިން އަންގައި ދިނުމަށްޓަކައި‪ ،‬ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރާ ވަގުތުތަކާ‬ ‫ދިމާވާގޮތަށް އަންނަ ނަމާދު ވަގުތުތަކުގެ ބަންގި ރޭޑިއޯއިން ވަގުތުން‬ ‫ގެނެސްދޭން ފެށުނެވެ‪.‬‬ ‫ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަންގެ ޚިދުމަތްތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި އޫ‪.‬އެން‪.‬‬ ‫ޑީ‪.‬ޕީ އާއި ޔުނިސެފްގެ ފަރާތުން ލިބުނު ޓެކްނިކަލް އެހީގެ ދަށުން‬ ‫ރާއްޖެ ތެރެއަށް ރޭޑިއޯ ސިގްނަލް ފުޅާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް ވަނީ‬

‫ތަރައްޤީގެ ހަރުފަތް ތަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ކުރި އަރަމުން އައީ‬

‫ފަށައިފައެވެ‪ .‬އެގޮތުން އަލަށް އޭރިޔާ ދަނޑިއެއް ޖަހައި އޭގެ ބޭނުން‬

‫ގިނަ ތަޖްރިބާ ތަކަކާ އެކީގައެވެ‪ .‬ކުރިމަތި ވަމުންއައި އެތައް ހުރަސް‬

‫ކޮށްގެން ޓްރާންސްމިޓް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވެސް ވަނީ ފަށާފައެވެ‪.‬‬

‫ތަކެއް ގިރާ ކުރަމުން ކެތްތެރިކަމާ އެކީގައެވެ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ‬

‫ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ރޭޑިއޯގެ އަޑު ލިބުމުން މަޙްރޫމް ވެފައިވާ ކިތަންމެ‬

‫ތަރައްޤީއަށް ތަނުގެ މުވައްޒަފުން ވަމުންދިޔަ ޤުރުބާނީ ތަކަށްޓަކައި‬

‫ރަށަކަށް ރޭޑިޔޯގެ އަޑު ސާފުކޮށް ލިބޭނެގޮތް ވަނީ މެދުވެރިކޮށް‬

‫ފަޚުރުވެރި ވަމުން ވެސް މެއެވެ‪ .‬މިގޮތުގައި ދުވަސްތައް ގުނަމުން އައިސް‬

‫ދެވިފައެވެ‪ .‬އަދި ‪ 2007‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ވަނީ އައި‪ .‬ޓީ‪ .‬ޔޫ‬

‫މިހާރު މިވަނީ މިފަދަ އެހެނިހެން ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން ތަކުގައިވެސް‬

‫ގެ ޤަވާޢިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ފްރީކްއެންސީ ރަޖިސްޓްރީ‬ ‫‪46‬‬


‫ކޮށްދޭންވެސް ފަށާފައެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް އަވަސް އަދި ކުއްލި ކުރިއެރުން ތަކެއް‬ ‫ލިބެންފެށީ ‪ 1980‬ވަނަ އަހަރާ ހިސާބުން ފެށިގެންނެވެ‪ .‬އެ‬ ‫އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް އާ އެންޓަނާ ސިސްޓަމަކާއި‬ ‫އިތުރު ދެ ޓްރާންސްމީޓަރ ހޯދުނެވެ‪ .‬ވޮއިސް އޮފް މޯލްޑިވްސް‬ ‫އިންފްރާންސްޓްރަކްޗަރ‬

‫ގެ‬

‫ނަމުގައި‬

‫ޚާއްސަ‬

‫ޕްރޮޖެކްޓެއް‬

‫ކަނޑައަޅައި އޮސްޓްރޭލިއާ ސަރުކާރާއި ދިވެހި ސަރުކާރާއި ދެމެދު‬ ‫އެއްބަސް ވުމެއްގައި ސޮއިކުރެވި‪ ،‬އޭގެ ދަށުން މީޑިއަމް ވޭވްގެ‬ ‫‪ 5‬ކިލޯގެ ދެ ޓްރާންސްމީޓަރާއި‪ ،‬އެންޓަނާ ސިސްޓަމަކާއި އަދި‬ ‫ސްޓޫޑިއޯ އިކްއިޕްމަންޓްސް ހޯދުނެވެ‪ .‬މި ޕްރޮޖެކްޓްގެ މަސައްކަތްތައް‬ ‫‪1980‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފަށައިގަނެވި އިންފްރާންސްޓްރަކްޗަރ‬ ‫ގެ ބައެއް މަސައްކަތާއެކު ޓްރޭއިނިންގ ރޫމެއްވެސް ތައްޔާރު‬ ‫ކުރެވުނެވެ‪.‬‬

‫ބަދަލު ތަކުގެ ތެރޭގައި އިސްލާމީ ރިވެތި އާދަތައް މުޖުތަމަޢުގައި‬ ‫އަށަގެންނެވުމަށް ބާރު އެޅުމުގެ ގޮތުން ކިޔަމުން އައި “އައްސަލާމް‬

‫މި ޕްރޮޖެކްޓްގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ލިބިގެންދިޔަ ކުރިއެރުން‬

‫ޢަލައިކުމް” ކިއުމުގެ ކުރިން ބިސްމީގެ ބަރަކާތުން ފަށާގޮތަށް‬

‫ތަކުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ މުޅި ރާއްޖެއަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ‬

‫ހަމަޖައްސައި‪ ،‬ނަމާދު ވަގުތުތަކަށް ޕްރޮގްރާމްތައް މެދުކަނޑައި‬

‫ޕްރޮގްރާމްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގާބިލުކަން ލިބުމެވެ‪ .‬ބޭރުގެ މާހިރަކު‬

‫ލުމުގެ ގޮތުން ބަންގިއާއި ބަންގި ދުޢާއަށްފަހު ‪ 10‬މިނެޓް އިރު‬

‫ރާއްޖެއަށް ގެންނެވި އޭނާގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދުގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫ވަންދެން ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވާ ގޮތަށްވެސް ހަމަޖެއްސުނެވެ‪.‬‬

‫އަޑުގައި އޭރު ތިބި އެނައުންސަރުންނާއި ޕްރޮޑިއުސަރުން ތަމްރީން‬ ‫ކުރެވި‪ ،‬ޕްރޮގްރާމް ތަކަށްވެސް އެކަށީގެންވާ ބަދަލުތަކެއް ގެނެވުނެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އެންޓަނާ ދަނޑިތައް ބައުވެ‪ ،‬ދުވަސްވެފައި‬ ‫ހުރުމާއެކު‬

‫އޮސްޓްރޭލިޔާގެ‬

‫ކޮމިޔުނިކޭޝަން‬

‫އިންޖިނިއަރިންގ‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ތަރައްޤީގެ ޕްރޮޖެކްޓްތައް އޭރު ހިންގަމުން‬

‫ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ކިޔާ ކުންފުންޏަކާ ޙަވާލު ކޮށްގެން އެ ކުންފުނީގެ‬

‫ގެންދިޔައީ ފިޔަވަހި ތަކަކަށް ބަހައި ލައިގެންނެވެ‪ .‬މި ޕްރޮޖެކްޓްގެ‬

‫މީހުންނާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޓެކްނިކަލް މީހުންނާއި ގުޅިގެން‬

‫ނަމަކީ “ވޮއިސް އޮފް މޯލްޑިވްސް އިންފްރާންސްޓްރަކްޗަރ” އެވެ‪.‬‬

‫އެންޓަނާތައް ޖަހައި ޓިއުންކޮށް ހެދުނެވެ‪.‬‬

‫މި ޕްރޮޖެކްޓްގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ‬ ‫ސްޓޫޑިއޯތަކާއި އޮފީސް އިމާރާތެއް އެޅުމަށް ހަމަޖެހިފައި އޮތުމާއެކު‬

‫މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް މިވަނީ ވަރަށް ގިނަ ވަރަށް މުހިންމު‬

‫އެ މުހިންމު މަސައްކަތް ‪ 1982‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފެއްޓުނެވެ‪.‬‬

‫ކުރިއެރުން ތަކެއް ސަރުކާރުން ހޯއްދަވައި ދެއްވާފަ އެވެ‪ .‬މި ފަހަކަށް‬

‫މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު މިހާރު ހިނގަމުން މިދާ އައު ޢިމާރާތެވެ‪.‬‬

‫އައިސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ގެނެވުނު ކުރިއެރުން ތަކުގެ ތެރޭގައި‬

‫މާފަންނު ހުޅަނގު ދެކުނު ފަރާތުގައި ޢިމާރާތް ކުރެވުނު މި ޢިމާރާތުގެ‬

‫އިންޓަރނެޓްގެ ޒަރީޢާއިން ރޭޑިއޯ އަހައިލުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ‬

‫ބިންގާ އަޅުއްވައި ދެއްވީ ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛް‬

‫ހުޅުވައި ލެވިފައެވެ‪ .‬މިކަން ތަޢާރަފު ކުރެވުނީ ދެހާސްވަނަ އަހަރުގެ‬

‫މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމެވެ‪.‬‬

‫ތެރޭގައެވެ‪ .‬މީގެ ސަބަބުން ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި އުޅޭ ދިވެހިންނަށް‬ ‫ރޭޑިޔޯގެ އަޑު އިންޓަނެޓް މެދުވެރިކޮށް އަހައިލުމުގެ ފުރުޞަތު‬

‫މި ޢިމާރާތް ރާނައި ނިމި ސްޓޫޑިއޯތައް ހަދައި ފުރިހަމަ ކޮށްގެން އެ‬

‫އޮންނާނެ އެވެ‪.‬‬

‫ޢިމާރާތައް ބަދަލު ވެވުނީ ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ދިއުމަށްފަހު އެވެ‪.‬‬ ‫އަޑުގެ އާ ޢިމާރާތައް އަޑުގެ މަސައްކަތްތައް ބަދަލުކުރެވި ޕްރޮގްރާމްތައް‬

‫‪ 1995‬ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައިމަހުގެ ‪26‬ވަނަ ދުވަހުވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬

‫މި ތަނަކީ ވަރަށް ތަނަވަސްކޮށް ޖާގައޮތް‬

‫އަޑުން އާ ޗެނަލް ތަކަކުން ޚިދުމަތްދޭން ފެށުނެވެ‪“ .‬އަދުގެ އަޑުގެ”‬

‫ތަނަކަށްވެފައި‪ ،‬ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ގެންނަމުން ދިޔަ ބަދަލުތަކާއި އިތުރު‬

‫ނަމުގައި އެދުވަހު ތަޢާރަފު ކުރެވުނު ޗެނަލުން ހެނދުނު ‪9:00‬ން‬

‫ވަމުންދިޔަ މުވައްޒަފުންނާ އެކު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ހަލުވި ފިޔަވަޅު‬

‫ފެށިގެން ‪ 5:00‬ވަންދެން ލުއި މަޢުލޫމާތާއި ޚަބަރު ހިމެނޭ ފްރޮގްރާމް‬

‫ތަކެއް ކުރިއަށް އަޅަން ފެށިއެވެ‪ .‬ޕްރޮގްރާމް ތަކަށް ގެނެވެމުން ދިޔަ‬

‫ތަކެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން ފޮނުވަން ފެއްޓުނެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމްތައް‬

‫ފޮނުއްވަން ފެށުނެވެ‪.‬‬

‫‪47‬‬


‫ދެހާސް ހަތަރުވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރ މަހުގެ ‪ 26‬ވަނަ ދުވަހާ‬

‫‪ 1986‬ވަނަ އަހަރުން ‪ 2000‬ވަނަ އަހަރަށް ބަލާއިރު މި ދުވަސް‬

‫ހަމައަށް ފޮނުވުނެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމް ފޮނުވުން ހުއްޓުނީ އެދުވަހު‬

‫ކޮޅަކީވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން އިތުރު ޕްރޮގްރާމް ތަކެއް ހިންގުނު‬

‫ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިޘާއަށް ފަހުއެވެ‪.‬‬

‫އަހަރު ތަކެވެ‪ .‬އެ އަހަރު ތަކުގެ ތެރޭގައި އަތޮޅު ތަކުގައި ބޮޑު ޢީދު‬ ‫ކުޅިވަރުތައް ބާއްވަމުން ގެންދެވިފައި ވެއެވެ‪ .‬އަދި ހަމަ އެ އަހަރުން‬

‫އަދުގެ އަޑު އުފެދުނުތާ އެއް އަހަރުފަހުން ‪ 26‬ޖުލައި ‪ 1996‬ގައި‬

‫ފެށިގެން ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ކުޑަ ޢީދުގެ ކުޅިވަރުތައް ބޭއްވެމުންދަނީ‬

‫އިންގްލިޝް ސަރވިސްގެ ނަމުގައިވެސް އާ ޕްރޮގްރާމް ތަކެއް ފެށުނެވެ‪.‬‬

‫މާލޭގައެވެ‪ .‬އަތޮޅުތަކުގަ އާއި މާލޭގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން ކޮންމެ‬

‫އިނގިރޭސި ބަހުން ތައްޔާރު ކުރެވިފައި ހުންނަ ޕްރޮގްރާމާއި ޚަބަރު‬

‫އަހަރަކުވެސް އިންތިޒާމް ކޮށްގެން މި ބާއްވާ ޢީދު ކުޅިވަރަށް‬

‫ގެނެސްދޭ އިންގްލިޝް ސަރވިސްގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ ގަޑިއަކީ ހަވީރު‬

‫އަތޮޅު ތަކުންވެސް އަދި މާލެއިންވެސް ވަރަށް ބޮޑު ތަރުހީބެއް އައީ‬

‫‪ 5:00‬ން ރޭގަނޑު ‪7‬؛‪ 00‬އަށެވެ‪ .‬ދެން ފެށުނު އަނެއް ޕްރޮގްރާމަކީ‬

‫ލިބެމުންނެވެ‪ .‬ހަމަ އެފަދައިން ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮ އެވޯޑުގެ ނަމުގައި‬

‫‪ 1988‬ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ ‪ 26‬ވަނަ ދުވަހު ފެށުނު ރޭޑިއޯ‬

‫ހުޅުވައި ލެވުނު ލަވަ މުބާރާތާއި އަތޮޅު ތަކުގެ ސްކޫލް މަދަރުސާ ތަކަށް‬

‫ދޭއްގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކެވެ‪ .‬މި ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮނުވަމުން ގެންދިޔައީ ‪99‬‬

‫ހުޅވައިލައިގެން ބާއްވަން ފެށި އަތޮޅު މަދަރުސާތަކުގެ ލަވަ މުބާރާތްވެސް‬

‫މެގަހާރޓްޒް އިންނެވެ‪ .‬މިއީ އެފް‪.‬އެމް ޗެނެލެކެވެ‪.‬‬

‫ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ‪ .‬މި މުބާރާތް ތަކުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގައި ވަރަށް‬

‫ދިވެހީންގެ‬

‫ހިތްތަކުގައި‬

‫ދީނީ‬

‫ހޭލުންތެރިކަން‬

‫އިތުރު‬

‫ކުރުމުގެ‬

‫މަގްޞަދުގައި ފޮނުވަން ފެށުނު އެންމެ މުހިންމު ޕްރޮގްރާމަކީ “ދީނުގެ‬ ‫އަޑު” ގެ ނަމުގައި ‪ 2008‬ވަނަ އަހަރު އެފް‪.‬އެމް ޗެނަލުން ފޮނުވަން‬ ‫ފެށުނު ޕްރޮގްރާމެވެ‪ .‬މި ޗެނަލްގެ ޚިދުމަތްތައްވެސް މިހާރުވަނީ‬ ‫ހުއްޓާލެވިފަ އެވެ‪ .‬މި ޗެނަލް ހުއްޓާލީ ދީނީ މުހިންމު މައުލޫމާތު ތަކެއް‬ ‫ދައުލަތުގެ މީޑިއާއިން ފޮނުވަމުން ދާއިރު‪ ،‬މާލެ ފިޔަވައި އަތޮޅުތަކަށް އެ‬ ‫ޗެނަލް ނުލިބޭތީއެވެ‪ .‬އަދި އެއީ ރަނގަޅު ގޮތަކަށް ނުވާތީ އެ ޗެނަލުން‬ ‫ފޮނުވަމުން ދިޔަ ހުރިހައި ޕްރޮގްރާމް ތަކެއް މިހާރު ވަނީ އޭ‪.‬އެމް‬ ‫ޗެނަލުން ފޮނުވާ ގޮތަށް ހަމަޖައްސައި އެ ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮނުވަން‬ ‫ފެށިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ފެންވަރު ރަނގަޅު ލަވަ ކިޔުންތެރިން ތަކެއް އުފެދިގެން ދިޔަކަމީ‬ ‫ޝައްކެއްވެސް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬ސްކޫލްތަކުގެ ލަވަ ކިޔުމުގެ‬ ‫މުބާރާތް ފުރަތަމަ ހުޅުވައި ލެވުނީ ހަމަ އެކަނި މާލެއަށެވެ‪ .‬ކޮންމެ‬ ‫އަހަރަކު މާލޭގައި މަދަރުސާ ތަކުން ލަވަ މުބާރާތަށް ތައްޔާރު ވަމުން‬ ‫ދިޔައީ ހުރހައި އުމުރެއްގެ ކުދިންނެވެ‪ .‬އޭގެ ސަބަބުން ލަވަ ކިޔުމުގެ‬ ‫ހުނަރު ހުންނަ ކުދީންނަށް އެ ރޮނގުގައި ކުރިއަށް ދާން ލިބިގެން‬ ‫ދިޔައީ ވަރަށް ރަގަޅު ފުރުޞަތެކެވެ‪ .‬ނަތީޖާ އަކަށްވީ އެ ކުދީންނަށް‬ ‫މި ލިބުނުގެ ފުރސަތު ހިފައިގެން ކުރިއަށް ދިޔަ ކުދީންނަށް ހަލުވި‬ ‫ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބި އެކުދީންނަކީ އެ ރޮނގުން ފާގަ ކޮށްލެވޭ ހުނަރު‬ ‫ވެރީންނަށް ވުމެވެ‪.‬‬

‫‪48‬‬


‫ސުނާމީގައި މުޅި ޤައުމުގެ ޙާލަތު ރައްޔިތުންގެ ސަމާލުކަމަށް‬ ‫ގެނެސް ދިނީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު‬ ‫ދެހާސް ހަތަރުވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ސައްވީސް ވަނަ‬ ‫ދުވަހު ގެ ވަރަށް ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައި ދިވެހި ރާއްޖެއަށް ބޮޑުރާޅު‬ ‫އަރަންފެށި އިރު އާދައިގެ މަތިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް‬ ‫ހިނގަމުން ދެއެވެ‪ .‬އޭރު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިނގަމުން‬

‫ދަނީ‬

‫ހެންވޭރު ލޮނުޒިޔާރަތް ކޮޅުގައި ހުރި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޢިމާރާތު‬ ‫ގައެވެ‪ .‬މާލެއަށް ރާޅު އަރަން ފެށުމާއެކު ލޮނުޒިޔާރަތް ކޮޅުން ކަނޑުގެ‬ ‫ލޮނުގަނޑު އުފުލި ރަށުތެރެއަށް ބަންޑުންވެގެން ދިޔަ ލޮނުގަނޑު‬ ‫ހުރަހެއްވެސް ނެތި އެއައި ބާރުމިނުގައި އައިސް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ‬ ‫ޢިމާރާތުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަތެވެ‪ .‬ގިނަ އިރުތަކެއްވެސް ނުވެ ދިވެހި‬ ‫ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ސިގުނަލްތައް ކެނޑިއްޖެ އެވެ‪ .‬ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ‬ ‫ހުރިހައި އަޑެއް ކެނޑުނީ އެވެ‪ .‬ހަމައެއާއެކު ހުރިހައި ފޯނުލައިން‬ ‫ތަކެއްވެސް ކެނޑިއްޖެ އެވެ‪ .‬މުޅި ރާއްޖެއާ މުވާސަލާތީ ގޮތުން ގުޅުން‬ ‫ކެނޑިގެން ދިޔައީއެވެ‪ .‬ވާއެއް ނުވާއެއް‪ ،‬ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ޙާލެއް‬ ‫މުލީ ބޭރުގައި އޭރުއޮތް ހޮރައިޒަން ފިޝަރީޒްގެ ބޯޓަކަށް ލިބިގެން‬

‫އެނގޭނޭ އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތެވެ‪.‬‬

‫ޖަވާބު ދީފިއެވެ‪ .‬ދެން އެބޯޓު މެދުވެރިކޮށް އެހެން ބޯޓަކާވެސް ގުޅުމަށް‬ ‫ޤައުމަށް ކުއްލިއަކަށް މިދިމާވި ޤުދުރަތީ ކާރިސާގެ ސަބަބުން މުވާސަލާތީ‬

‫މަސައްކަތް ކުރަމުން ގޮސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މާލޭގެ ދެކުނާއި‬

‫ވަސީލަތްތައް މެދުކެނޑުމާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުންވެސް ހަދާނެގޮތް ހުސްވެ‬

‫އުތުރުގެ ރަށްރަށުގެ ބަނދަރު ތަކުގައި ހުރި ބޯޓުފަހަރާ ގުޅޭގޮތް‬

‫ކަންބޮޑު ވެފައި ވަނިކޮށް މި ކަންބޮޑު ވުމަށް މަގެއް ފަހިކޮށް ދިނީވެސް‬

‫ވެއްޖެއެވެ‪ .‬ދެން ހެދި ގޮތަކީ އެބޯޓުގައި ގެންގުޅޭ ޑިންގީ ތަކުގައި‬

‫ﷲ ރަޙުމަތްފުޅާއެކު‪ ،‬ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ‬

‫ކައިރީގެ ރަށްރަށަށް ގޮސް ޙާލު ބަލައި ހެދުމަށްފަހު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ‬

‫ތަޖުރިބާކާރު އިންޖިނޭރުންނާއި‪ ،‬އިންޖިނިއަރިންގ ޑިޕާޓުމަންޓުގެ ހީވާގި‬

‫އަޑަށް މަޢުލޫމާތު ދެމުން ގެންދަނީއެވެ‪.‬‬

‫މުވައްޒަފުން ނާއި އެތާނގެ ހީވާގި މުއައްޒަފުންނެވެ‪ .‬މި މައްސަލަ‬ ‫ދިމާވުމާއެކު އަލްފާޟިލް މައިޒާން އަޙުމަދު މަނިކު އެންގެވީ އާދައިގެ‬

‫މަޢުލޫމާތު ލިބެމުންދާ ވަރަކަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން ހެދި ގޮތަކީ‬

‫ކުދިކުދި ގުޅާލުންތަކަށް ތަންކޮޅެއް ކުރީގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެއަޑުގެ‬

‫ޓޭޕަކަށް ރެކޯޑު ކުރުމަށްފަހު‪ ،‬އެ ޓޭޕާއި ރިކޯޑަރަކާ ހިފައިގެން އޭރު‬

‫ފަރާތުން ބޭނުން ކޮށްފައި އޭގެ ބޭނުން ކުރަން ނުޖެހޭތީ އޭރު ސްޓޮކް‬

‫އިސްކަންދަރު ސްކޫލްގައި ސަރުކާރުން ޤާއިމް ކުރައްވައިފައި ހުރި‬

‫ކޮށްފައި ހުރި ސީ‪.‬ބީ ސެޓުތައް އަވަހަށް ގެނައުމަށެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬

‫ޓާސްކްފޯސްގެ އިދާރާއަށް ގެންގޮސް އަޑު އިއްވައި ދެނީއެވެ‪ .‬އަތޮޅު‬

‫އެއްބަޔަކު މަސައްކަތް ކުރީ އަވަހަށް އެ ސެޓުތައް ސްޓޮކުން ނަގައިގެން‬

‫ތަކުގެ މަޢުލޫމާތުން ޓޭޕެއް ހަމަ ފުރޭއިރަށް އެ ޓޭޕެއް އިސްކަންދަރު‬

‫ތައްޔާރު ކުރާށެވެ‪ .‬އަނެއް ބަޔަކު އަވަސްވެގަތީ އޭރިޔާ ނަރުތައް‬

‫ސްކޫލަށް ގެންގޮސް ދެނީއެވެ‪ .‬ފަހުން ހެދި ގޮތަކީ ސީ‪.‬ބީ ސެޓް‬

‫ދަމާށެވެ‪ .‬މިވައްތަރުގެ ސީ‪.‬ބީ ސެޓުގެ އޭރިއަލަކީ ކޮޅަށް މައްޗަށް‬

‫އިސްކަންދަރު ސްކޫލްގައި ބަހައްޓައި ދިނީއެވެ‪ .‬ރާއްޖެ ތެރޭގެ ޙާލަތު‬

‫ނަގަން ޖެހޭ އޭރިއަލެއް ނޫނެވެ‪ .‬ހަދަން ޖެހޭގޮތަކީ ވަކި އުސްމިނެއްގައި‬

‫ސަރުކާރަށް ސާފުވެވަޑައިގަންނަވަން ފެށީ މިހިސާބުންނެވެ‪ .‬ދެން އޭގެ‬

‫ދިގު ސަރަހައްދެއްގައި އޭރިޔާ ނަރު ދަމަން ޖެހެނީއެވެ‪.‬‬

‫ފަހުން ރަށްރަށުގެ ޙާލަތު ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ޔޮޓުދޯނި ފަހަރުގައިވެސް‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ މުވައްޒަފުން އަތޮޅު ތަކަށާއި ރަށްރަށަށް ޒިޔާރަތްކޮށް‬ ‫ހުޝިޔާރު‬

‫މަޢުލޫމާތު ސާފު ކުރުމަށްފަހު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު މެދުވެރިކޮށް‬

‫މަސައްކަތްތަކުން ޤައުމުގެ ޙާލަތު ދެނެގަނެވޭނޭ މަގެއް ﷲ ގެ‬

‫މުޅިރާއްޖެއަށް ބުރޯޑުކާސްޓްކޮށް ހެދުނެވެ‪ .‬އާދޭހެވެ‪ .‬އެދުވަހުވެސް‬

‫ރަޙުމަތްފުޅާއެކު ހޯދައިފިއެވެ‪ .‬ސީ‪.‬ބީ ސެޓުގެ ހިރަފުސް ފޮޅައި‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ޓަކައި‪ ،‬އަދި ދިވެހި‬

‫ލުމަށްފަހު ނަރުތައް ގުޅާލައި ފުރަތަމަ ކޮށްލި ސިގުނަލް މުލަކަތޮޅު‬

‫ޤައުމަށްޓަކައި އެވީ މަތިވެރި ޤުރުބާނީ އެކެވެ‪.‬‬

‫ހަލުވިކަމާއެކު‬

‫‪49‬‬

‫ތަޖުރިބާކާރު‬

‫ދިވެހި‬

‫އިންޖިނޭރުންގެ‬


‫އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް މެދު ކެނޑިފައި‬ ‫މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ހިތާމައެއް ކަމުގައި‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ތާރީޚުގައި ލިޔެލަމުން އެ މަރުޙޫމުގެ ފުރާނަފުޅަށް‬ ‫ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ރަޙްމަތް ލެއްވުންއެދި ދުޢާ ދަންނަވަމެވެ‪.‬‬ ‫އެދުވަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ވެރިންނަށް ތިއްބަވަން ޖެހިވަޑައިގަތީ‬ ‫ފިއްލަވައިގެން ނެވެ‪ .‬ސަބަބަކީ ހަތިޔާރާއެކު ރަށުތެރެއަށް ނުކުމެ އުޅުނު‬ ‫ބަޔަކު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ކައިރިއަށް ގޮސް އޭރު އަޑުގެ ވެރިންގެ‬ ‫ގޮތުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން އަލްފާޟިލް ބަދުރުއްނަޞީރު‬ ‫ހޯދަން އުޅެން ފެށުމެވެ‪ .‬ބާޣީންގެ ބޭނުމަކީ އެމީހުންގެ ބާރުގެ ދަށަށް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ގެންދިއުމެވެ‪ .‬އޭރު ވެރިންގެ ގޮތުގައި ތިއްބެވީ‬ ‫އަލްފާޟިލް ސަމަރބްލޫ އިބްރާހިމް މަނިކާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް ބަދުރުއް‬ ‫ނަޞީރާއި އަލްފާޟިލް މައިޒާން އަޙްމަދު މަނިކެވެ‪.‬‬ ‫ނޮވެމްބަރ މަހުގެ ތިންވަނަ ދުވަހުގެ ފަތިހު ރޭޑިޔޯ ހުޅުވާ ގަޑިއަށް‬ ‫ރާއްޖެތެރޭގެ ވަރަށް ގިނަ ރަށްރަށުގެ ވަރަށް ގިނަ މީހުން ރޭޑިޔޯ‬ ‫އޮންކުރި އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ރޭޑިޔޯއިން އެއްވެސް ސިގްނަލެއް ނުލިބެއެވެ‪.‬‬

‫އަލްމަރްޙޫމް އިސްމާއިލް ޙަލީމް‬ ‫‪ 1962‬ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަން‬ ‫ފެށުނީއްސުރެ ހަމަޖެހިފައިވާ ގަޑިތަކުގައި ބަރާބަރަށް ޕްރޮގްރާމްތައް‬ ‫ފޮނުވަމުން ގެންދެވިފައި ވެއެވެ‪ .‬ރޭޑިއޯއިން ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮނުވާ‬ ‫ގަޑިތައް އިތުރު ކުރަމުން އައިސް ހެނދުނު ‪ 5:30‬ގައި ފަށާ‬ ‫ޕްރޮގްރާމްތައް ރޭގަނޑު ‪ 10:30‬އާ ހަމައަށް ދަންދެން މެދުކެނޑުމެއް‬ ‫ނެތި ގެންދިޔައީ ފޮނުވަމުން ނެވެ‪ .‬މިގޮތަށް އައިސް ‪ 1988‬ވަނަ‬

‫މިކަމާ ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކު ކަންބޮޑުވިއެވެ‪ .‬ރޭޑިއޯ ހަލާކުވީ ކަމަށް‬ ‫ހީކޮށް ކުޑަކުޑަ ކިތަންމެ ރޭޑިއޯއެއް އެއްލާލި ކަމަށްވެސް ވެއެވެ‪.‬‬ ‫ރޭޑިއޯގެ އަޑު ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ސުވާލުތައް އުފެދި މަސައްކަތް‬ ‫ހުޢްޓުނެވެ‪ .‬ވެގެން އުޅޭގޮތެއް ބަލަން ވެގެން ބައެއް މީހުން މާލެއަށް‬ ‫ފޯނުކޮށް ހަދަންވެސް އުޅުނެވެ‪ .‬އެއްދުވަހުގެ މެދުކެނޑުމަކަށްފަހު އަނެއް‬ ‫ދުވަހު ރޭޑިއޯ ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ފެށުނީ ރާއްޖޭގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ‬ ‫އަލްއުސްތާޛް މައުމޫން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމް ޤައުމާ މުޚާތަބު ކުރައްވައި‬ ‫ދެއްކެވި ވާހަކަ ފުޅަކުންނެވެ‪.‬‬

‫އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ މަހުގެ ‪ 3‬ވަނަ ދުވަހާއި އެރޭ ދިޔައީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ‪ 1988‬ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރ ‪ 3‬ގެ ޢުދުވާނީ ޙަމަލާއާ ބެހޭގޮތުން‬ ‫އަޑުގެ އެއްވެސް ޕްރޮގްރާމެއް ނުފޮނުވިއެވެ‪.‬‬

‫“ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު” މެދުވެރި ކުރައްވައި އޭރުގެ ރައީސުލް‬ ‫ޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމު ދިވެހި ޤައުމާ‬

‫އެދުވަހަކީ ދިވެހި ރާއްޖެއަށް ސްރީލަންކާގެ ތަމަޅައިންގެ ބަޔަކު މުޚާޠަބު ކުރައްވައި ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު ‬ ‫ހަތިޔާރާއެކު އަރައި ރާއްޖޭގެ ދިފާޢީ މަރުކަޒަށް ޙަމަލާ ތަކެއް ދެމެން‬ ‫ގެންދިޔަ ދުވަހެކެވެ‪ .‬އެދުވަހުވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ހުޅުވަންޖެހޭ‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ލޮބުވެރި ރައްޔިތުންނޭވެ‪.‬‬

‫ގަޑިއަށް ހުޅުވުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އޮޕަރޭޓަރ މ‪ .‬ރޯޒްބުޝް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިސްމާއިލް ޙަލީމް ތަޅުދަނޑިފަތި ބަލައި ސިފައިންގޭ‬

‫އިއްޔެ ދިވެހި ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ނުރައްކާތެރި ބަޣާވާތުން ދިވެހި‬

‫ދޮށަށް ވަޑައިގަތެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އެ ވަގުތު ހިމެނުނީ ތަމަޅައިން‬

‫ޤައުމާއި ރައްޔިތުން ސަލާމަތް ކުރެއްވި ކަމަށްޓަކައި‪ ،‬ﷲ ސުބުޙާނަހޫ‬

‫ސިފައިންގެއަށް އެންމެ ވަރުގަދަ ޙަމަލާތައްވެސް ދިން ގަޑި ކަމުގައެވެ‪.‬‬

‫ވަތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތަށް ޙަމްދާއި ޝުކުރު ކުރަން‪ .‬ރާއްޖޭގެ މިނިވަން‬

‫ވާނުވާ ގޮތެއް އެނގިވަޑައި ނުގެން ހުންނަވައި އަލްފާޟިލް އިސްމާޢިލް‬

‫ކަމާއި އިސްތިޤްލާލު ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި‪ ،‬އަދި ރާއްޖޭގެ‬

‫ޙަލީމަށް ވަޑައިގެންނެވުނީ އެ ހަމަލާ ތަކުގެ ތެރެއަށެވެ‪ .‬ގިނަ އިރުތަކެއް‬

‫ރައްޔިތުން‪ ،‬ބާޣީންގެ އެއްވެސް ރަޙުމެއް އިންސާނިއްޔަތެއް ނެތް‬

‫ނުވެ ދުޝްމަނުންގެ ޙަމަލާ ތަކުން އޭނާ ޝަހީދުވެ ވަޑައިގެންފި އެވެ‪.‬‬

‫ޢަމަލު ތަކުން ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކައި‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްވަރުގަދަ‬ ‫‪50‬‬


‫އަދި ކެރޭ‪ ،‬ނޭޝަނަލް ސެކިއުރތިޓީ ސާރަވިސްަގެ އޮފިސަރުންނާއި‬

‫ދަށުގައި އޮންނަ ސްޓޭޝަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ‪.‬‬

‫ބޭކަލުން ކުރެއްވި މަތިވެރި ޖިހާދަށްޓަކައި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި ‪ 1982‬ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް އަންނަންދެންވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ‬ ‫އެ ބޭކަލުންނަށް ޙައްގު ޝުކުރާއި ތަޢުރީފު އަދާކުރަން‪ .‬ޤައުމުގެ އަޑުގައި ޚަބަރާ ބެހޭ ޚާއްސަ ސެކްޝަނެއް ނުހުރެއެވެ‪ .‬ރޭޑިޔޯއިން‬ ‫ދިފާޢުގައި‪ ،‬އެބޭކަލުންގެ ތެރެއިން ޝަހީދުވި ބޭކަލުންނާއި‪ ،‬ޢާންނު ކިޔަންވި ޚަބަރުތައް ތައްޔާރުކޮށް ތަރުތީބު ކުރަނީވެސް އެދުވަސަވަރު ހުރި‬ ‫ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ޝަހީދުވި ބޭކަލުންގެ މަތިވެރި ޛިކުރާއަކީ އިންފޮމޭޝަން ޑިޕާޓުމަންޓުގެ ތެރޭގައި ހުރި ނިޔުސް ރޫމުންނެވެ‪ .‬މިކަން‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތުން ދުވަހަކުވެސް ފިލައިގެން ދާނެ ޒިކުރާ އެއްނޫން‪ .‬މިހެން ހިންގަމުން އަންނަނިކޮށް މިދެންނެވި ނިޔުސްރޫމު ސަރުކާރުން‬ ‫ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ހައިސިއްޔަތުން އަޅުގަނޑު އެން‪.‬އެސް‪.‬އެސްގެ އުވައި ލައްވައި އެތާނގައި ތިބި މުވައްޒަފުން އެކި އޮފީސް ތަކަށް‬ ‫ބޭކަލުންނަށްޓަކައި ފަޚުރުވެރިވަނީ ނިހާޔަތުގެ ދަރަޖައަށް‪ .‬ހަމައެއާއެކު ބައްސަވައި ލެއްވިއެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރެއިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް ލިބުނީ‬ ‫ދިވެހި ސަރުކާރާ ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި އަޅުގަނޑު އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ ބޭފުޅެކެވެ‪ .‬އެއީ އަލްފަޞިލް އިބުރާހީމް ޢުމަރު މަނިކެވެ‪ .‬ދިވެހި‬ ‫އަވަށްޓެރި ރަޙުމަތްތެރި ޤައުމެއް ކަމުގައިވާ އިންޑިއާގެ ސަރުކާރަށް ރާއްޖޭގެ އަޑުގައި ޚަބަރާ ބެހޭ ކަންތައްތަކަށް މީހަކު ހަމަޖެހުނު ކަމުގައި‬ ‫ދެންނެވި ދެންނެވުމަކަށް އެ ޤައުމުގެ ސިފައިން ވަގުތުން ފޮނުއްވައި ވިޔަސް ‪ 2004‬ވަނަ އަހަރާ ޖެހެންދެންވެސް އެ ސެކްޝަން އޮތީ ވަރަށް‬ ‫ދެއްވި ކަމަށްޓަކައި ވަރަށް އިޚުލާސްތެރި ކަމާއެކު ޝުކުރު ދަންނަވަން‪.‬‬

‫ބޮޑަށް ހީނަރު ކޮށެވެ‪.‬‬

‫ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް އިންޑިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރު މިސްޓަރ ރަޖީވްގާނދީ‬ ‫އަޅުގަނޑު މެންނަށްޓަކައި ބެހެއްޓެވި ގާތްކަމާ‪ ،‬ޚާއްސަ ގޮތަށްޓަކައި‪ ،‬ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް ފާހަގަ ކުރެވޭ ވަރުގެ ބޮޑެތި ބަދަލު ތަކެއް‬ ‫އެ މަނިކުފާނަށް ޝުކުރު ދެންނެވުމަކީ އަޅުގަނޑުގެ ވާޖިބެއް ކަމުގައި އަންނާން ފެށީ ‪ 2004‬ވަނަ އަހަރު ނިމި ‪ 2005‬ވަނަ އަހަރަށް އަޅައިގެން‬ ‫ފަހުންނެވެ‪ .‬އެހާތަނަށް އައި އިރު މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންފޮރމޭޝަންގެ‬

‫ދެކެން‪.‬‬

‫ނަމަށްވެސް ބަދަލު އައިސްއަލް އުސްތާޛު މުޙައްމަދު ނަޝީދު މިނިސްޓަރ‬ ‫އިއްޔެ ބަޣާވާތުގެ ކަންތައްތައް ހިނގައި ދިޔައިރު ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ކަމާ ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަތެވެ‪ .‬މިހިސާބުން އެމަނިކުފާނު މަސައްކަތް‬ ‫ފަރާތުން ސަރުކާރަށް ލިބެމުންދިޔަ އެއްބާރު ލެއްވުމާއި އަދި ރައްޔިތުން ފެށްޓެވީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަކީ ވަރަށް ބޮޑަށް މިނިވަން ތަނަކަށް‬ ‫ތިއްބެވި ހަމަހިމޭން ކަމަކީ ބަޣާވާތުގެ ކަންތައްތައް ހަމަޖެއްސުމުގައި ހެއްދެވުމަށެވެ‪ .‬އަދި ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒާއި ބާރުވެސް ނުފޯރުވޭ މިނިވަން‬ ‫ސަރުކާރަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު އެހީއެއް‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬މިފުރުސަތުގައިވެސް ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގާ ތަނަކަށް ހެއްދެވޭތޯއެވެ‪ .‬މިކަމަށް މަސައްކަތް‬ ‫އަޅުގަނޑު ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ނަމުގައާއި އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި ފެށްޓެވިއިރު ކުރިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް ގިނަ ދުވަސް ތަކެއް ވަންދެން‬ ‫ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ހިތުގެ އެންމެ ފުންމިނުން ޝުކުރު އަދާކުރަން‪ .‬ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވައިފައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން ވަކިވެވަޑައިގެން‬ ‫ހުންނެވި އަލްފާޟިލް ބަދުރުއް ނަޞީރު ހުންނެވީ އަނެއްކާވެސް ދިވެހި‬ ‫ރާއްޖެއަށް ދިމާވި ނުރައްކާތެރި ބަޣާވާތަކީ މިހާތަނަށް އެނގިފައިވާ ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގަވާ އިސްބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގައެވެ‪ .‬އެއީ އަލްފާޟިލް‬ ‫ގޮތުގައި‪ ،‬ދިވެހިންގެ ވަރަށްމަދު ބަޔަކާއި ބޭރުގެ ވަރަށް ގިނަ ޢަދަދެއްގެ އަޙުމަދު ޢަބުދުﷲ އިންފޮރމޭޝަން މިނިސްޓަރަކަށް ވަޑައިގެންފައި‬ ‫ހަތިޔާރުއެޅި ކުލީސިފައިންގެ ބަޔަކާ އެކުވެގެން‪ ،‬ހިންގި ބަޣާވާތެއް‪ .‬ބަދުރު އަލުން ގެންނެވުމާ ގުޅިގެންނެވެ‪ .‬އަދި އަލްފާޟިލް ބަދުރުއް‬ ‫އެ ބަޣާވާތުގައި ބައިވެރިވި މީހުން އަތުލަގަތުމުގެ މަސައްކަތް ދިވެހި ނަޞީރު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް އަލުން ވަޑައިގެންފައި އޭރު އަޑުން‬ ‫ސިފައިންނާ އިންޑިޔާ ސިފައިން އެކުވެގެން މިހާރު ކުރަމުން އެބަގެންދަން‪ .‬ވަކިވެވަޑައިގެން ހުންނެވި އަލްފާޟިލް އިބުރާހީމް ޢުމަރު މަނިކުވެސް‬ ‫މިކަމާބެހޭ ތަފުސީލުތައް އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ ވަރަށް އަވަހަށް ސަރުކާރުން‬

‫އަލުން ގެންނެވިއެވެ‪.‬‬

‫އަރުވާނެ‪.‬‬

‫ދިވެ ިހ ރާއްޖޭ ެގ އަޑުގެ ހިންގުމަށް ޚާއްޞަ‬ ‫ބަ ަދލު ތަކެ ްއ އަންނާން ފެށުން‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަކީ ޙަގީގަތުގައި ޕަބްލިކް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ގެ‬ ‫ހައިސިއްޔަތު ލިބިފައިވި ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަނެއްގެ‬

‫ގޮތުގައި އުފެދުނު‬

‫ތަނެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ޒަމާނުއްސުރެ ތަން ހިންގަމުން އައިސްފައި‬ ‫ވަނީ އެހެނެއް ނޫނެވެ‪ .‬ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން އުފެދުނީއްސުރެ ހިނގަމުން‬ ‫އައިސްފައި ވަނީ އެއިރަކު އޮންނަ ސަރުކާރެއްގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލްގެ‬ ‫‪51‬‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގަވަން އަނެއްކާވެސް ބަދުރު ވަޑައިގަތުމާ‬ ‫ގުޅިގެން‪ ،‬އަދި މިނިސްޓަރަކަށް އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ނަޝީދު‬ ‫ވަޑައިގަތުމާއެކު ވަރަށް މުހިންމު ބަދަލު ތަކެއް ގެންނަވަން ފެށިއެވެ‪.‬‬ ‫އޭގެ ތެރޭން އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަދަލެއް ގެނެސް ދެއްވީ ނިޔުސް‬ ‫ރޫމަށެވެ‪ .‬ޒަމާނާ ގުޅޭގޮތަށް ނިޔުސްރޫމް ތަރައްގީ ކުރައްވައި‪ ،‬ބޭނުންވާ‬ ‫މުވައްޒަފުން ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވައި ޚަބަރުތައް ހަދައި‪ ،‬ކިޔާނެ ތަރުތީބު‬ ‫ކަނޑައެޅުމަކީވެސް ނިޔުސްރޫގެ އެޑިޓަރުން ކުރައްވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި‬ ‫ހަމަޖެއްސެވި އެވެ‪ .‬މިއީވެސް ކުރިން ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ‬ ‫އިރުޝާދާ އެއްގޮތަށް ކުރަމުން އައި ކަމެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިހިސާބުން‬


‫ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒެއް ނެތި ކަންކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ލިބިގެން ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫ހުރިހައި އަތޮޅަކަށް ސާފުކޮށް ނުލިބޭތީ ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދު‬

‫އަލަށް މިފެށުނު ފެށުމުގައި ނިޔުސްރޫމްގައި ‪ 24‬ގަޑިއިރު ޑިއުޓީ ބަހައިގެން‬

‫ތަކުގައި ސަބުސްޓޭޝަން ތަކެއް ޤާއިމް ކުރެވި‪ ،‬އެތަންތާގެ އެހީއާ‬

‫މަސައްކަތް ކުރާ ގޮތަށްވެސް ހަމަ ޖެހުނެވެ‪.‬‬

‫އެކު ޕްރޮގްރާމްތައް ފޮނުވަން ފެށުމުން ވަރަށް ސާފުކޮށް ޕްރޮގްރާމްތައް‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ‪ 24‬ގަޑިއިރު‬ ‫ހިންގާގޮތަށް ހަމަޖެއްސެވުން‬

‫އަތޮޅުތަކަށް ލިބޭނޭ މަގުތައް ފަހި ކުރެވުނެވެ‪.‬‬ ‫ފަހަކަށް އައިސް އޭ‪ .‬އެމް އިން ފޮނުވާ އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ‬ ‫ސިގުނަލްތައް އަތޮޅުތަކަށް ސާފުކޮސް ލިބޭގޮތް ނުވުމުގައި ސަރުކާރުގެ‬ ‫ބައެއް މުވައްސަސާ ތަކުން ޢާމަލު ކުރެއްވުނު ގޮތުން ދިމާވި މައްސަލަ‬ ‫ތައްވެސް މަދެއް ނޫނެވެ‪ .‬އެއީ‬

‫ލޮނުޒިޔާރަތް ކޮޅުގައި ކުރިން ދިވެހި‬

‫ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޢިމާރާތް އެހުރި ސަރަޙައްދުގައި ޖަހައިފައި ހުރި އެންޓަނާ‬ ‫ތަކުގެ ލަނބުރާން ތަކާއި އޭރިޔާ ދަނޑީގެ ވަށައިގެންވާ އަޑީޕާކް ‪2009‬‬ ‫ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކޮނެ‪ ،‬ވަށައިގެން މަގެއް ހަދައި‪ ،‬އެތާނގައި‬ ‫މަސައްކަތް ކުރިއިރު އެހިސާބުގައި އަޑީގައި އަޅާފައި ހުރި ނަރުދާ ތަކަށް‬ ‫ގެއްލުން ލިބުމާ ގުޅިގެންނެވެ‪ .‬މިލިބުނު ގެއްލުމާ ގުޅިގެން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ‬ ‫އަޑުގެ ސިގުނަލް ދުރު ސަރަޙައްދު ތަކަށް ލިބުމަށް ހުރަސް އެޅުނެވެ‪.‬‬

‫އަދުގެ އަޑު ހުއްޓައިލުން‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމަށް ފަހުން ގެނެވުނު ބަދަލު ތަކުގެ ތެރޭގައި‬ ‫އަދުގެ އަޑުގެ ނަމުގައި ހިންގަމުން ގެންދެވުނު ޗެނަލް ހުއްޓާލުންވެސް‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޕްރޮގްރަމްތައް ރޭގަނޑުގެ ‪10.30‬‬

‫ގައި‬

‫ނިންމާލަމުން ގެންދިޔަ ގެންދިއުމަށް ތަންކޮޅެއް ކުރީއްސުރެވެސް އޮތީ‬ ‫ބަދަލު ގެންނަވައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ޕްރޮގްރާމްތައް ނިމުމުން‬ ‫އެފް‪.‬އެމް އިން ފޮނުވާ ޕްރޮގްރާމްތައް ފަށައި‪ ،‬ރޭގަނޑުގެ ހަތަރު‬ ‫ދަމުވެސް ބްރޯޑްކާސްޓު ކުރާ ގޮތަށް ހަމަޖައްސަވާފަ އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އޭރު‬ ‫ހަދަމުން ގެންދިޔަ ގޮތަކީ ލަވަތަކެއް ކޮމްޕިއުޓަރައިޒް ކޮށް މީހަކު ނެތި‪،‬‬ ‫އޮޓޮމެޓިކުން ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރެވޭ ގޮތަށް ހަމަޖައްސާފައި ސްޓޭޝަން‬ ‫ބަންދު ކޮށްފައި ދަނީއެވެ‪ .‬މިހެން ހެދުމުން ވާގޮތަކީ މީހަކު ނޫޅޭ ގަޑީގައި‬ ‫ކަމެއް ދިމާވިޔަސް ދެން ހެދޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނޯވެއެވެ‪.‬‬ ‫މިކަން މިގޮތަށް ހަމަޖެހިފައި އޮތްވައި ފުރަތަމަވެސް ގެނެވުނު ބަދަލަކީ‪،‬‬ ‫ކުރިން ފޮނުވަމުން ގެންދިޔަ އެފް‪ .‬އެމް ބްރޯޑް ކާސްޓިންގ ގެނަން‬ ‫ރާއްޖެ އެފް‪ .‬އެމަށް ބަދަލު ކުރައްވައި ކަންތައްތައް ރަނގަޅަށް ދަންނަ‬ ‫‪ 6‬މުވައްޒަފަކު އެކަމަށް ޚާއްޞަ ކުރެއްވީއެވެ‪ .‬އަދި ‪ 24‬ގަޑިއިރު‬ ‫ބްރޯޑް ކާސްޓް ކުރާ ގޮތަށް ހަމަޖެއްސެވުމާ އެކު އަބަދުވެސް ޑިއުޓީގައި‬ ‫މުވައްޒަފުން އުޅޭ ގޮތަށް ހަމަޖެއްސެވީ އެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ރާއްޖޭގެ ހުރިހައި ހިސާބަކަށްވެސް‬ ‫ސާފުކޮށް ލިބޭނޭ ގޮތް ހެއްދެވުމަށް ވެސް މިދުވަސްވަރު އިތުރު‬ ‫މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރެވުނެވެ‪ .‬މާލޭން ފޮނުވާ ޕްރޮގްރާމްތައް ސީދާސީދާ‬

‫ހިމެނެ އެވެ‪ .‬އަދުގެ އަޑަކީ މުޅިންވެސް ދީނީ ފިލާވަޅު ތަކަކާއި އިރުޝާދު‬ ‫ތަކަކާއެކު ދީނީ ގޮތުން ހޭލުން ތެރިކަން އިތުރުކޮށް ދިނުމުގެ ގޮތުން‬ ‫ފޮނުވަމުން ގެންދެވި ޕްރޮގްރާމެކެވެ‪ .‬މިޗެނަލް ހިންގަވަމުން ގެންދެވީ މާލޭގެ‬ ‫މަސްމާރުކޭޓުގެ މަތީގައެވެ‪ .‬ވުމާއެކު މިތަންވެސް ބަންދު ކުރައްވައި އަދުގެ‬ ‫އަޑުން ފޮނުވަމުން ގެންދެވި ޕްރޮގްރާމްތައް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން ފޮނުވާ‬ ‫ޢާއްމު ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނުއްވީ އެވެ‪ .‬މިހެން ހެއްދެވުމުން‬ ‫މި ނަޞޭހަތް ތަކާއި އިރުޝާދުތައް ރާއްޖޭގެ ދުރު ހިސާބު ސަރަހައްދު‬ ‫ތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށްވެސް އަޑު އިވޭނޭގޮތް ހަމަޖެހުނެވެ‪ .‬ކުރިން‬ ‫މިޕްރޮގްރާމް ފޮނުއްވަވަމުން ގެންދަވާފައި ވަނީ ހެނދުނު ‪ 9.00‬އިން‬ ‫ހަވީރު ‪ 5.00‬އަށެވެ‪.‬‬

‫ދިވެ ިހ ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގުން މިނިވަން‬ ‫ކުރުން‬ ‫ކުރީންވެސް ބަޔާން ކުރެވިފައި ވާނޭ ފަދައިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު އެކި‬ ‫ނަންނަމުގައި ހިނގަމުން މިއައި ދިގު ތާރީޚުގެ ތެރެއިން އަބަދުވެސް‬ ‫ފެންނަމުން ދިޔައީ ސަރުކާރުގެ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމެއްގެ‬ ‫ތެރޭގައި އޮވެގެން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިނގަމުން ދާތަނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬ ‫‪ 2005‬ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންފޮރމޭޝަން‬ ‫އުފެދި އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ނަޝީދު މިނިސްޓަރުކަމާ ޙަވާލުވެ‬ ‫ވަޑައިގަތުމަށްފަހު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަކީވެސް މިނިވަން ކަމާއެކު ހިންގާ‬ ‫‪52‬‬


‫ތަނަކަށް ހެއްދެވޭތޯ ވަރަށް ބޮޑަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވިއެވެ‪ .‬މި ކުރެއްވި‬ ‫މަސައްކަތްޕުޅުގެ ނަތީޖާ ވަރަށް އަވަހަށް ފެންނަމުން ވެސް ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަށް ރައްޔިތުން ހޭލުންތެރި‬ ‫ކުރުވާން ފެށުން‬

‫އަލްއުސްތާޛު މުޙައްމަދު ނަޝީދު މިނިސްޓަރު ކަމާ ޙަވާލުވެ ވަޑައިގެންތާ‬

‫‪ 2008‬ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ތައްޔާރު ވަމުން ދިޔައިރު‬

‫މާގިނަ ދުވަސް ތަކެއްނުވެ ދިވެހި ރާއްޖޭގައި ސިޔާސި ޕާޓީތައް ވެސް‬

‫ރައްޔިތުންގެ ވޯޓަކުން ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް ނިންމުމަށްވެސް ވަނީ‬

‫އުފެދިއްޖެ އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުޅި ސިޔާސަތު‬

‫ޖެހިފައެވެ‪ .‬އެއީ ރާއްޖޭގައި އޮންނަން ފެންނަ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަކީ‬

‫ބަދަލު ކުރައްވައި ހުރިހައި ޕާޓީތަކަށް ވެސް ހަމަހަމަ ފުރުސަތު ތަކެއް‬

‫ރިޔާސީ ނިޒާމެއްތޯ ނުވަތަ ބަރުލަމާނީ ނިޒާމެއްތޯ އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މި‬

‫ދެއްވަން ފެށްޓެވިއެވެ‪.‬‬

‫ދެނިޒާމުގައި ހުރި ތަފާތު ރައްޔިތުންނަށް އަންގައިދީ ހޭލުންތެރި ކުރުވުމަށް‬ ‫ދިވެހި ރާއޖޭގެ އަޑުން ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތް ތަކެއް ކުރަން ޖެހުނެވެ‪.‬‬

‫‪ 2008‬ވަނަ އަހަރަކީ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުވެސް ބޭއްވުނު އަހަރު ކަމަށްވާތީ‪،‬‬

‫ޢާއްމު ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި ފަންނީ މާހިރުންގެ ޚިޔާލުފުޅު ތަކާއި‬

‫އެ އިންތިޚާބު ވެގެން ދިޔައީ ދިވެހި ރާއްޖޭގައި އެހާތަނަށް ބޭއްވުނު އެންމެ‬

‫އިރުޝާދުތައް ވެސް ރޭޑިޔޯ ޕްރޮގްރާމްތައް މެދުވެރި ކޮށް ރައްޔިތުންނަށް‬

‫ވާދަވެރި‪ ،‬އެންމެ ގިނަ ބޭފުޅުން ޕާޓީ ތަކުގެ ނަމުގައި ވާދަ ކުރެއްވި‪ ،‬އަދި‬

‫ފޯރުކޮށް ދެމުން ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫ވާދަވެރި ކެންޕޭން ތަކެއްވެސް ހިނގައި ދިޔަ އިންތިޚާބަކަށެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬ ‫ރޭޑިޔޯގެ ފުރުސަތު ހުރިހައި ފަރާތަކަށް ހަމަހަމަ ނުކުރެވިއްޖެނަމަ އުފެދޭނެ‬

‫ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ރައްޔިތުން ކަނޑައެޅުމުގައި ވިސްނަންޖެހޭ ކަންކަމުގެ‬

‫މައްސަލަ ތަކާމެދު ސަރުކާރުން ވިސްނާވަޑައިގެން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ‬

‫މަޢުލޫމާތުތައް ފޯރުކޮށް ދިނުމާއި‪ ،‬ރިޔާސީ އައު ދައުރަކަށް ޕާޓީތަކުން‬

‫މައިގަނޑު ސިޔާސަތަށް ބަދަލު ގެންނަވާން ފެއްޓެވިއެވެ‪ .‬ސަރުކާރުން‬

‫ތައްޔާރު ވާން ފެށުމާއި‪ ،‬ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުންގެ ކެންޕޭންތައް ފެށުމާ‬

‫މިހަމަހަމަ އުސޫލު ގެންގުޅުއްވަން ނިންމެވީކީ އެކަން އެގޮތަށް އޮންނަން‬

‫މިހުރިހައި ކަމެއްވެސް ހިނގައިގަތީ ވަރަށް އެކު އެކީގައި ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ‪.‬‬

‫ވާނެ ކަމަށް ބަޔާން ކުރާ ބުރޯޑްކާސްޓިންގއާ ބެހޭ ޤާނޫނެއްވެސް އޭރު‬

‫އެއްކަމެއް ނުނިމި އަނެއް ކަމަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬

‫އޮވެގެނެއްވެސް ނޫނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ހަމަހަމަ‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުންވެސް ވަރަށްގިނަ އައު ޕްރޮގްރާމް ތަކެއް ހަދައި‬

‫އުސޫލެއް އޮންނަން ވާނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ގަބޫލުފުޅު ކުރައްވާތީ އެވެ‪.‬‬

‫ހިންގާން ފެށުނެވެ‪.‬‬

‫‪53‬‬


‫‪ 2008‬ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ތައްޔާރު‬

‫ސ ނެޝަނަލް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ‬ ‫މޯލްޑިވް ް‬ ‫ޝން އުފެދުން‬ ‫ޯކޕަރޭ ަ‬

‫ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ތައްޔާރުވުން‬ ‫ވަމުން ދިޔައީ ހުރިހައި ކެންޑިޑޭޓުންނަށްވެސް ވަރަށް ހަމަހަމަ ފުރުސަތު‬

‫‪ 2008‬ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބު ކާމިޔާބު ކުރީ ކޯލިޝަނެއް‬

‫ތަކެއް ދީގެން ވަރަށްވެސް މިނިވަން ކަމާ އެކީގައެވެ‪ .‬ސަރުކާރުގެ‬ ‫އެއްވެސް‬

‫ނުފޫޒަކާއި‬

‫ބާރެއް‬

‫ނެތިއެވެ‪.‬‬

‫އެދުވަސްވަރު‬

‫ރައީސުލް‬

‫ޖުމްހޫރިއްޔާ ރަސްމީ ގޮތުން ކުރައްވާ ބައެއް ކަންކަމުގައި ޕާޓީ ތަކުގެ‬

‫ހަދައިގެން ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވާދަ ކުރި ދެތިން ޕާޓީއެކެވެ‪ .‬އެއީ‬ ‫އެމް‪.‬ޑީ‪.‬ޕީ އާއި‪ ،‬ޖުމްހޫރީ ޕާޓީއާއި‪ ،‬ޢަދާލަތު ޕާޓީ އާއި ޤައުމީ ޕާޓީއެވެ‪.‬‬ ‫ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓެއްގެ ގޮތުގައި މިޕާޓީ ތަކުގެ ފަރާތުން ނުކުމެ ވަޑައިގަތީ‬

‫ޚިޔާލަކީ ކޮބައިތޯ ބަލަން ޕާޓީ ތަކުގެ ރިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުންނަށްވެސް‬

‫ގ‪ .‬ކެނެރީގޭ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ނަޝީދެވެ‪.‬‬

‫ދުވަސްވަރުކަމަށް ވެފައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަގާމުގައި ހުންނަވާ‬

‫އައު ސަރުކާރު ވެރިކަމާ ޙަވާލުވުމަށްފަހު‪ ،‬ވަރަށް ގިނަ ބަދަލު ތަކެއް މުޅި‬

‫ފުރުސަތު ދެމުން ގެންދެވުނެވެ‪ .‬މިގޮތަށް ހަމަޖެއްސީވެސް ކެންޕޭންގެ‬ ‫ބޭފުޅަކަށް ރޭޑިޔޯއިން ގިނަ ފުރުސަތު ލިބިވަޑައި ގަންނަޥާނެތީ ހުރިހައި‬ ‫ކެންޑިޑޭޓުންނަށް ވެސް ފުރުސަތު ހޯދައި ދިނުމުގެ ގޮތުންނެވެ‪ .‬މިހެން‬ ‫ހެދުމުން ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ބޭރުގައުމެއްގެ ބޭފުޅަކު ފަތްކޮޅު‬ ‫އެރުވިޔަސް އެކަމާ ބެހޭގޮތުންވެސް ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ފަރާތުން އެއްޗެއް‬ ‫ބުނަން ބޭނުންނަމަ‪ ،‬އެ ފުރުސަތުވެސް ދެވުނެވެ‪.‬‬ ‫މުޅި ރާއްޖޭންނާއި‪ ،‬ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ރިޔާސީ އިންތިޚާބަށް ތައްޔާރު‬

‫ސަރުކާރު ހިންގެވުމަށް ގެންނެވިއެވެ‪ .‬މި ގެންނެވި ބަދަލު ތަކުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުވެސް ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ‬ ‫ކޮމްޕެނީގެ ދަށަށެވެ‪( .‬އެމް‪.‬އެން‪.‬ބީ‪.‬ސީ) ގެ ދަށަށެވެ‪ .‬މި ކުންފުނީގެ‬ ‫ޗެއަރ ޕާރސަނަކީ އަލްފާޟިލް މަޑުލު މުޙައްމަދު ވަޙީދެވެ‪ .‬ކުންފުނީގެ‬ ‫ބޯޑުގެ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައި ދެން ތިއްބެވީ އަލްފާޟިލް އިބުރާހީމް ޚަލީލު‬ ‫(މެނެޖިންގ ޑިރެކްޓަރ) އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޙަސީނާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލާ‬ ‫އާމިނަތު ނަޖީބާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލާ މަރިޔަމް ވަޙީދާއާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް އާދަމް‬

‫ވަމުން އައިއިރު ރައްޔިތުންގެ ފޯރަމާއި ‪10‬ން ‪11‬ށް އާއި ވޯޓް‬

‫ޝަރީފާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޔާސިރެވެ‪.‬‬

‫ބޮޑު ސުރުޚީ އާއި‪ ،‬ފަލަ ސުރުޚީއާއި‪ ،‬ހޫނު ގޮނޑި ފަދަ ކިތަންމެ‬

‫އެމް‪.‬އެން‪.‬ބީ‪.‬ސީ އުފައްދަވާފައި ކުންފުނީގެ ދަށުން ރޭޑިޔޯއާއި ޓީވީ‬

‫އެޑިޔުކޭޝަނާއި‪ ،‬ނިޒާމަށް ހޭލުންތެރި ކުރުވުމާއި‪ ،‬ނިޒާމީ ބަހުސާއި‪،‬‬ ‫ޕްރޮގްރާމެއް ހިންގަމުން ގެންދެވުނެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި ސީދާ ސަރުކާރުގެ‬ ‫ވަޒީރުންނާ ސުވާލު ކުރުމާއި‪ ،‬ރައްޔިތުންގެ ޚިޔާލާއި ސުވާލާއި‪ ،‬ސީދާ‬ ‫ކެންޑިޑޭޓުންގެ ޝުޢޫރު ފާޅު ކުރެއްވުންވެސް ބޭއްވުނެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި‬ ‫ޕާޓީތަކަށް ކަނޑައެޅޭ އުސޫލަކުން އެއަރ ޓައިމް ދޫކޮށްގެން ހިންގުނު‬ ‫ޕްރޮގްރާމް ތަކެއްވެސް ހިމެނެއެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތަށް މިގެނެވުނު ބަދަލުން‬ ‫އޭރުގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ އަލްއުސްތާޛު މައުމޫން ޢަބުދުލް ޤައްޔޫމް‬ ‫ރާއްޖެތެރެއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުތައް ކަވަރު ކުރުމާއި ޚަބަރު ކިޔުން‬ ‫މުޅިންހެން ހުއްޓައި ލެވުނެވެ‪ .‬އެފަދަ ޚަބަރުވެސް ކިޔަމުން ގެންދިޔައީ‬ ‫އެ ދަތުރުފުޅެއްގެ ސަބަބުން‪ ،‬ނުވަތަ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅެއްގެ ސަބަބުން‬

‫ސްޓޭޝަން ހިންގެވުމާ އެ ކުންފުންޏާ ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙަވާލު ވުމާއެކު‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގަވަމުން ގެންދެވީ ބޯޑުގެ ލަފާފުޅާއި އިރުޝާދުގެ‬ ‫ދަށުން އަލްފާޟިލް ބަދުރުއް ނަސީރެވެ‪ .‬ކުންފުނީގެ ދަށުން ރޭޑިޔޯ‬ ‫ސްޓޭޝަން ހިންގަވަން ފެއްޓެވުމާއެކު އަނެއްކާވެސް ކުރިން އަޑުގެ‬ ‫ސެކުޝަން ތަކުން މިނިވަން ކަމާއެކު ކުރަމުން ގެންދިޔަ ކަންތައް ތަކަށް‬ ‫ހުއްޓުން އަރައި ސަރުކާރުގެ ބާރާއި ނުފޫޒު ފޯރަން ފެށިއެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ޕަބްލިކް ބްރޯޑްކާސްޓަރަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ހިންގާ‬ ‫އިސްޓޭޝަނެއްގެ ސިފަ ޖެހެމުން ދާން ފަށައިފިއެވެ‪ .‬ރޭޑިޔޯއިން ފޮނުވާ‬ ‫ކޮންމެ ޕްރޮގްރާމަކީ ޚަރަދުތައް ދެކޮޅު ޖެއްސޭނެ އަގެއް ލިބޭ ޕްރޮގްރާމް‬ ‫ތަކަކަށް ހަދަން ޖެހުނެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން އޭރު ފޮނުވަމުން ދިޔަ ދީނީ‬ ‫ޕްރޮގްރާމް ތަކަށާއި‪ ،‬ހުކުރު ޚުޠުބާއަށް ދާންދެން ސްޕޮންސަރަކު ހޯދަން‬

‫ރައްޔިތުންނަށް އެ ވާހަކަފުޅެއް މުހިންމީ ކިހާވަރަކަށްތޯވެސް ބަލާފައެވެ‪.‬‬

‫ޖެހުނެވެ‪.‬‬

‫މިއުސޫލުން ވަރަށް މިނިވަން ހަމަހަމަ އުސޫލުތަކެއްގެ ތެރެއިން ގޮސް‬

‫މިއައި ބަދަލުގައި އަނެއްކާވެސް ވޭތުވެދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި ސްޓޭޝަނަށް‬

‫‪ 2008‬ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިޚާބު ނިންމާ ލެވުނު އިރު ދިވެހި‬ ‫ރާއްޖޭގެ އަޑާ ބެހޭގޮތުން ޢާއްމު ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ކުރިން‬ ‫ގެއްލިފައި އޮތް އިތުބާރު އަލުން ވަނީ އުފެދެން ފަށާފައެވެ‪ .‬ނުވަތަ‬ ‫ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ ބަޔަކަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑާމެދު‬ ‫ހިތްހަމަޖެހުން ތަކެއްވެސް ވަނީ ލިބިފައެވެ‪.‬‬

‫ލިބިފައި އޮތް މިނިވަންކަން މަޑުމަޑުން ގެއްލި‪ ،‬ޕްރޮޑިއުސަރުންނާއި‪،‬‬ ‫ނިޔުސް ރޫމްގެ ބާރު ކެނޑި އަނެއްކާވެސް ސަރުކާރުގެ ފުރިހަމަ‬ ‫ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް ރޭޑިޔޯ އިސްޓޭޝަން ހިނގައްޖެއެވެ‪ .‬ސަރުކާރުން‬ ‫އަންގަވާ ގޮތަކަށް ޚަބަރުތައް ހަދަން ޖެހި‪ ،‬ފޮނުއްވަވާ ޚަބަރެއް ފޮނުއްވަވާ‬ ‫ގޮތަކަށް ކިޔަން ޖެހިއްޖެއެވެ‪.‬‬ ‫‪54‬‬


‫އެންމެ ފުރަތަމަ ރޭޑިޔޯ ޚިޠާބު‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގެ މަގާމާ އަލްފާޟިލް‬ ‫މުޙައްމަދު ނަޝީދު ޙަވާލުވެ ވަޑައިގަތުމަށްފަހު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުން‬ ‫ކުރިން ނުކުރާ މުޅިން އައު ކަމެއް ފެށްޓެވިއެވެ‪ .‬އެއީ ގަވާއިދުކޮށް‬ ‫ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޚިތާބު ފޮނުއްވަން‬ ‫ފެށްޓުމެވެ‪ .‬މިގޮތަށް ފޮނުއްވެވި ފުރަތަމަ ޚިޠާބު ބުރޯޑްކާސްޓް‬ ‫ކުރެވުނީ ‪ 5‬ޖޫން ‪2009‬ގަ އެވެ‪.‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙަންމަ ުދ ނަޝީދު‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު މެދުވެރިކުރައްވައި‬ ‫ދެއްވި ފުރަތަމަ ރޭޑިއޯ ޚިޠާބު‪ ‬‬ ‫ސަރުކާރުން ހިންގާ މަދަރުސާތަކުގެ ބަދަލުގައި ބޭއްވުމުގެ އިތުރުން‪،‬‬ ‫ރާއްޖޭގެ ލޮބުވެތި ރައްޔިތުން‪ ‬‬ ‫ހަމަޖެހޭ ވަކި އާދައެއްގެ މަތިން ދިވެހި އެންމެހާ ލޮބުވެތި ރައްޔިތުންނާ‬ ‫މުޚާޠަބު ކޮށްލުމުގެ ފުރްޞަތު އިރާދަފުޅާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ‪ ،‬ވަރަށް‬ ‫އެދެވިގެންވާ ކަމެއް ކަމުގައި ހުރިހާ ބޭފުޅުންވެސް އަޅުގަނޑު ގާތުގައި‬ ‫އަންނަނީ ބުނަމުން‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬އަޅުގަނޑު މިއަދު މި ހުކުރު ދުވަހު ތިޔަ‬ ‫އެންމެ ބޭފުޅުންނާ މި ބައްދަލުކޮށްލަނީ‪ ،‬އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ‪ ،‬މިޑްޓަރމް‬ ‫އިމްތިޙާން ނިމި‪ ،‬އެ އިމްތިޙާނުގެ ފޯމް ދަރިވަރުންނަށް ލިބޭ ދުވަހާ ވިދިގެން‬ ‫އަންނަ ދުވަސް‪ .‬މި ހުކުރު ދުވަހު‪ .‬ހުރިހާ މައިން ބަފައިންނަށްވެސް‬ ‫ފޯމުގައިވާ އެއްޗެއް މިހާރުވާނީ އޮޅުން ފިލާފައި‪ .‬ދަރިވަރުންނަށް ވެސް‬ ‫އެ އިމްތިޙާނުގައި‪ ،‬ނިމި މިދިޔަ އިމްތިޙާނާއި އަދި މިދިޔަ ޓަރމްގައި‬ ‫މަސައްކަތް ކުރެވުނު މިންވަރު މިހާރު ސާފުވާނެ‪ .‬އަޅުގަނޑަށް ޔަޤީން‪،‬‬ ‫ފޯމްތައް ބައްލަވާ ލައްވާއިރުގައި‪ ،‬ބައެއް ދަރިވަރުންނަށް މައިން ބަފައިން‬ ‫އުންމީދު ކުރި ނަތީޖާ ނުލިބިވެދާނެ‪ .‬އަދި ބައެއް ދަރިވަރުން އުންމީދުކުރި‬ ‫ނަތީޖާ ދަރިވަރުންނަށްވެސް ނުލިބިވެދާނެ‪ .‬އަދި ބައެއް ދަރިވަރުންނަށް‬ ‫ވަރަށް ރަނގަޅު ނަތީޖާ ލިބިފައި ހުންނާނެކަން ހަމަ ޔަޤީން‪ .‬އުންމީދު‬ ‫ކުރެވުނު ނަތީޖާ ނުލިބުނު ދަރިވަރުންވެސް އަދި އެދަރިވަރުންގެ މައިން‬ ‫ބަފައިންވެސް އުންމީދު ނަންގަވައި ނުލައްވާށޭ‪ .‬ދަރިވަރުންނާ އެކުގައި މި‬ ‫ޗުއްޓީގެ ދުވަސްކޮޅު ހޭދަ ކުރުމަށްފަހު‪ ،‬ދެން ކުރިއަށް މިއޮތް ޓަރމްގެ‬ ‫މަސައްކަތް ބާރަށް ފަށްޓަވާށޭ‪.‬‬ ‫އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ‪ ،‬މި ސަރުކާރުގެ އެއް އަމާޒަކީ‪ ،‬މަދަރުސާއިން‬ ‫ނިމޭ ހުރިހާ ދަރިވަރުންގެ ނަތީޖާއަކީ‪ ،‬އެދަރިވަރުން ބައިވެރިވާ އިމްތިޙާން‬ ‫ތަކުގެ މާއްދާ ތަކުން މަދުވެގެން ‪ %60‬އެއީ‪“ ،‬ސީ” ފާހުން މަތީގެ‬ ‫ނަތީޖާއަކަށް ހެދުން‪ .‬އެކަން އެހެން ކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ކުރާ‬ ‫ކަންތައް ތަކުގެ ތެރޭގައި‪ ،‬ބައެއް މަދަރުސާތައް އެއީ‪ ،‬ހަމައެކަނި‬ ‫‪55‬‬

‫މިމަދަރުސާ ތަކަކީ އަމިއްލަ މަދަރުސާ ހިންގާ ފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން ހިންގާ‬ ‫މަދަރުސާ ތަކަކަށް ހެދުން އެއީ‪ ،‬ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތެއް‪ .‬އެގޮތުން‬ ‫ސަރުކާރުން މިހާރު މި ޤަޞްދުކުރަނީ ބައެއް މަދަރުސާތައް‪ ،‬ޚާއްޞަކޮށް‬ ‫މާލޭގައި ޣިޔާޘުއްދީން ސްކޫލާއި އަދި ހެންވޭރު ސްކޫލް‪ ،‬ކުޅުދުއްފުށިން‬ ‫ސްކޫލަކާއި އަދި އައްޑުއަތޮޅު ހިތަދޫން ސްކޫލެއް މިދެންނެވި އުޞޫލުން‬ ‫ހިންގަން ފެށުމަށް މަސައްކަތްތައް ފަށައިގަންނަން ސަރުކާރުން މިދަނީ‬ ‫ތައްޔާރު ވަމުން‪ .‬މިމަސައްކަތް ގެންދެވުނީމާ‪ ،‬ކަން ބަދަލު ވެގެންދާނެ‬ ‫ގޮތަކީ‪ ،‬މިދެންނެވި ސްކޫލްތައް އެއީ ސަރުކާރުން ހިންގާ ސްކޫލްތަކަކަށް‬ ‫ނުވާނެ‪ .‬އެއީ‪ ،‬ބައިނަލްއަޤްވާމީ ތަޢުލީމުދޭ ޖަމާޢަތްތައް‪ ،‬ކުންފުނިތައް‪،‬‬ ‫މަދަރުސާތައް މެދުވެރިވެގެން ހިންގޭ މަދަރުސާ ތަކަކަށްވާނީ‪ .‬އެފަދަ‬ ‫މަދަރުސާތަކަށް އެފަރާތްތަކުން ފީއެއް ނަންގަވާނެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑު ރައްޔިތުންނަށް ޔަޤީންކަން އަރުވަން ބޭނުންވަނީ‪،‬‬ ‫އެ މަދަރުސާތަކުގައި މިހާރު ތަޢުލީމު ޙާޞިލު ކުރަމުން ގެންދާ ކުދިންގެ‬ ‫ތެރެއިން‪ ،‬މިދެންނެވި ފީ ދެއްކުމަށް ދަތިވާ މައިންބަފައިންނަށް ސަރުކާރުން‬ ‫އެ ފީ ދައްކައި ދިނުމުގައި އެހީތެރި ވެދޭނެއޭ‪ .‬އެހެންވީމާ‪ ،‬މިހާރު މިއިން‬ ‫މަދަރުސާ އެއްގައި ކިޔަވަމުންދާ އެއްވެސް ކުއްޖެއްގެ މައިންބަފައިން‬ ‫ކަންބޮޑުވުމަކާ ކުރިމަތިލާކަށް އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ ނުޖެހޭނެ‪ .‬ހުރިހާ‬ ‫ކުދިންނަށްވެސް އެމަދަރުސާ ތަކުގައި ކިޔެވޭނެ އުޞޫލެއް ސަރުކާރުން‬ ‫ހަމަޖައްސައި ދޭނެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން މިގެންގުޅޭ ވިސްނުމަކީ‪ ،‬ގެންގުޅޭ‬ ‫ފިކުރަކީ‪ ،‬މިހާރު ހަތްދިހަހާސް ކުދިންނަށް ސަރުކާރުން ތަޢުލީމު އެބަ‬ ‫ފޯރުކޮށްދޭ‪ .‬އެކަން ކުރުމަށް ސަރުކާރުން ޚަރަދު މިކުރަނީ‪ ،‬ސަރުކާރުގެ‬ ‫ބަޖެޓުން ޚަރަދު ކުރެވެން އޮތް އެންމެބޮޑު މިންވަރު‪ .‬ގާތްގަނޑަކަށް ‪1.4‬‬ ‫ބިލިއަން ރުފިޔާ ތަޢުލީމަށް ޚަރަދުވޭ‪ .‬އަދި މިދެންނެވި ހަތްދިހަހާސް‬ ‫ކުދިންނަށް‪ ،‬ކޮންމެ މަހަކު ކޮންމެ ކުއްޖަކަށް އެއްހާސް ދުއިސައްތަ‬ ‫ފަންސާސް ރުފިޔާ‪ ،‬އެވްރެޖް ގޮތެއްގައި ޚަރަދުވޭ‪ .‬ސަރުކާރުގެ ބޭނުމަކީ‬


‫އާމްދަނީ ލިބޭ މައިން ބަފައިންނަށް‪ ،‬ފީ ދައްކައިގެން ރަނގަޅު ތަޢުލީމެއް‪ ،‬މިފަށަލަ‬

‫ވަރުގަދަކޮށް‬

‫ބެލެހެއްޓުމަކީ‬

‫މުހިންމު‬

‫ކަމެއް‪.‬‬

‫ޚާއްޞަ‬

‫އެމީހުންގެ ދަރިންނަށް ހޯދޭނެ ފުރުޞަތު ފަހިކޮށް ދިނުން‪ .‬އެކަން އެހެން ގޮތެއްގައި ޤާނޫނުއަސާސީ ވަރަށް ސާފު ބަހުން މިދެންނެވި ސިފަ‬ ‫ކުރެވުނީމާ‪ ،‬ސަރުކާރުން ދެކެނީ‪ ،‬ސީދާ ސަރުކާރުން ކިޔަވައިދޭ ކުދިންގެ އުފައްދާފައި‪ .‬މިދެންނެވި ބާރުތައް ވަކިވަކި ކުރުމުގެ ސިފައާއި‪ ،‬އަދި‬ ‫ޢަދަދު ހަތްދިހަ ހާހުން އެއަށްވުރެ ދަށް ޢަދަދަކަށް އަންނާނެއޭ‪ .‬އެހެންވީމާ‪ ،‬އޭގެދަށުން މުސްތަޤިއްލު މުއައްސަސާތައް އުފެއްދުމުގެ ފަށަލަ ޤާއިމު‬ ‫މިހާރު ހަމަ މިހުރި ފައިސާ ބޭނުން ކޮށްގެން‪ ،‬ދަރިވަރުންނަށް މިހާރު ކުރުމަށްފަހު‪ ،‬މި ސިފަ ދަމަހައްޓައި‪ ،‬އެސިފައަށް ޤާނޫނުއަސާސީ‬ ‫މިދޭ ތަޢުލީމަށްވުރެ‪ ،‬މާ ރަނގަޅު ތަޢުލީމެއް ދެވޭނެއޭ‪ .‬އެކަން އެގޮތަށް ތަންފީޒު ކުރުމާއި‪ ،‬އެއަށް މަގުފަހި ކުރުމާއި ކުރިއެރުމަށް މިކަންކަމުގެ‬ ‫ހަމަޖެހިގެން ދިޔައީމާ‪ ،‬ސަރުކާރުގެ މަދަރުސާތައްވެސް އެއީ‪ ،‬ރަނގަޅު ވަރަށްބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެއް ޙަވާލުވެފައި މިވަނީ‪ ،‬ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ‬ ‫ކަމުގައި ހުންނަވާ ބޭފުޅަކަށް‪ .‬މިވަގުތު އެމަގާމުގައި މިހުރީ އަޅުގަނޑު‪.‬‬

‫ތަޢުލީމެއްދޭ ތަންތަނަށް އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ ވެގެންދާނެ‪ .‬‬

‫އަޅުގަނޑުގެ ވާޖިބެއް އެއީ‪ ،‬ޤާނޫނުއަސާސީގެ މިދެންނެވި ސިފަ‬ ‫ވޭތުވެމިދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އެންމެ ފާހަގަވާ ރައްކާތެރިކުރުން‪ .‬އެހެންވީމާ‪ ،‬އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ނެރުއްވާ ބަޔާނެއް އެއީ‬ ‫ގޮތަށް ހިނގަމުން އަންނަ އެއް ބަޙުޘަކީ‪ ،‬ރިޔާސީ ކޮމިޝަނާ ގުޅޭގޮތުން އަގެއް ނެތް އެއްޗަކަށް ނުވަތަ އެމައްޗަށް ޢަމަލު ނުކުރެވޭ ނިންމުމަކަށް‬ ‫އުފެދިފައިވާ ބަޙުޘް‪ .‬ކޮމިޝަން އުފެދިފައި މިވަނީ ޚިޔާނާތްތައް ބަލައި ވެދިޔުމަކީ‪ ،‬އަޅުގަނޑު ނުދެކެން ޤާނޫނުއަސާސީ ތަންފީޒު ކުރުމުގައި‬ ‫ތަޙުޤީޤު ކުރުމަށް‪ .‬އުފެދިފައިވާ ބަޙުޘަކީ‪ ،‬އެ ކޮމިޝަނަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން އަޅުގަނޑުގެ ވާޖިބު އަދާކުރެވުނީ ކަމަކަށް‪ .‬އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެވެސް އަދި‬ ‫އުފެއްދޭނެ ކޮމިޝަނެއްތޯ؟ އެއީ‪ ،‬އެއް ސުވާލު‪ .‬އަނެއް ސުވާލަކީ‪ ،‬މި މުސްތަޤިއްލު ހުރިހާ މުއައްސަސާ އަކުންވެސް ނެރުއްވާ ބަޔާންތަކާއި‪،‬‬ ‫ކޮމިޝަނަކީ ޤާނޫނީގޮތުން އުފެއްދުނު ކަމުގައި ވިޔަސްވެސް‪ ،‬ބޭނުންތެރި ވިދާޅުވާ ވިދާޅުވުންތައް އެއީ ފެން ހިފެހެއްޓޭ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެން އެއަށް‬ ‫ކޮމިޝަނެއްތޯ؟ މީގެ މަޤްޞަދަކީ ކޮބައިތޯ؟ މިކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އިޙްތިރާމް ކުރަންޖެހޭ ބަޔާންތަކަކަށް ވާންޖެހޭ‪.‬‬ ‫އުފައްދާ އަދި އުފެދޭ ސުވާލު‪ .‬‬ ‫އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ‪ ،‬މިއަދާ ހަމައަށް އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް މިވަނީ‬ ‫އަޅުގަނޑުވެސް މިދަނީ މިވާހަކަތައް ވަރަށް ގާތުން އަޑުއަހަމުން‪ .‬އަޅުގަނޑު ފަންސަވީހަކަށް‬

‫އޮޑިޓް‬

‫ރިޕޯޓް‬

‫ނެރުއްވާފައި‪.‬‬

‫އެއިން‬

‫އެއްވެސް‬

‫ދަންނަވާލާނަން‪ .‬އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި އަޅުގަނޑު މިކަން ދެކޭގޮތް‪ .‬ރިޕޯޓަކާ ގުޅޭގޮތުން ފިޔަވަޅެއް އެޅިފައެއްނުވޭ‪ .‬ސަރުކާރުންވަނީ މި‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން މިވަގުތު ޢަމަލު ކުރަމުން މިގެންދާ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެންމެ ރިޕޯޓުތައް ފުލުސް އޮފީހަށް ފޮނުވާފައި‪ .‬ފުލުސް އޮފީހުން ގެންދަވަނީ‪،‬‬ ‫މައިގަނޑު އެއް ސިފައަކީ‪ ،‬ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ހުންނަން ޖެހޭނީ އެ ރިޕޯޓުތަކުގައިވާ ކަންކަން ބައްލަވަމުން‪ .‬އަޅުގަނޑު މިއުފެއްދި‬ ‫ވަކިކުރެވިފައޭ‪ .‬ވެރިކަން ކުރުމުގެ ބާރާއި‪ ،‬ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގެ ބާރާއި‪ ،‬ކޮމިޝަނަކީ‪ ،‬މި ރިޕޯޓުތަކަށް ފުލުސް އޮފީހުން ހިންގަވަންޖެހޭ އަދި‬ ‫އަދި ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރު‪ ،‬މި ތިން ބާރަކީ‪ ،‬އެކުވެ މަސްހުނިވެފައިވާ ވެރިކަން ހިންގާ ބާރުގެ އެކިއެކި މުއައްސަސާތަކުން މި ރިޕޯޓުތަކަށް‬ ‫ބާރަކަށް ވެގެން ނުވާނެއޭ‪ .‬އެއީ ވަކިވެފައިވާ ބާރުތަކަކަށް ވާންޖެހޭނީ‪ .‬‬

‫ބާރުދިނުމަށްޓަކައި ހިންގަންޖެހޭ ކަންކަމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށް އުފެއްދި‬ ‫ކޮމިޝަނެއް‪ .‬‬

‫ޤާނޫނު އަސާސީގައި މި ސިފަ އެކުލަވާ ލުމަށްފަހުގައި‪ ،‬ހަމަ އެއާ‬ ‫ވިދިގެން ދެން އެކުލަވާ ލާފައިވާ އަނެއް ފަށަލައަކީ‪ ،‬މުސްތަޤިއްލު ހަމަ މިހެން މިކަން ވާއިރުގައި‪ ،‬ޤާނޫނު އަސާސީގެ އަނެއް މުހިންމު‬ ‫މުއައްސަސާތަކެއް އުފެއްދުން‪ .‬އެގޮތުން‪ ،‬މި އަސާސްގައި ހަތަރު ސިފައަކީ‪ ،‬ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ތަރައްޤީ ކުރުމާއި ކުރިއެރުވުން‪ .‬ސިޔާސީ‬ ‫މުއައްސަސާއެއް އުފައްދާފައި އެބަވޭ‪ .‬އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި‪ ،‬ޕާޓީތައް ބިނާކުރުން‪ .‬އަދި އެޕާޓީތައް އެއީ ރަނގަޅު ވާދަވެރި ޕާޓީތަކަކަށް‬ ‫ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާއި‪ ،‬ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނާއި ހެދުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން‪ .‬ރަނގަޅު‪ ،‬ވަރުގަދަ‪ ،‬ވާދަވެރި ސިޔާސީ‬ ‫އަދި‬

‫އެންޓި‪-‬ކޮރަޕްޝަން‬

‫ބޯޑު‪.‬‬

‫މި‬

‫މުއައްސަސާތަކުގެ‬

‫ބޭނުމަކީ‪ ،‬ޕާޓީއެއް ބޭއްވުން‪ ،‬އޮތުން އެއީ‪ ،‬ޤާނޫނުއަސާސީ ލާޒިމް ކުރާ ނުވަތަ‬

‫އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ގޮތުގައި‪ ،‬ކުރީގައި ދެންނެވި ބާރުތައް ވަކިވަކިން ބާރުއަޅާ ވަރަށް މުހިންމު ސިފައެއް‪ .‬ސާފުބަހުން ދަންނަވާނަމަ‪ ،‬މިދަންނަވާ‬ ‫އެބާރުތަކުގެ އެތެރޭގައި ހިނގާ ކަންކަން ހަމަ މަގުގައި ބެހެއްޓުމަށް ވާހަކައަކީ އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ ރިޕޯޓުގައި‪ ،‬ވާދަވެރި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ‬ ‫ބާރުއެޅުން‪ .‬އެންޓި‪-‬ކޮރަޕްޝަން ބޯޑުން ބައްލަވާނެ‪ ،‬ތިންބާރުގެ ތެރޭގައި ލީޑަރެއް ނުވަތަ ވާދަވެރި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ އިސް ޙަރަކާތް ތެރިއެއް‬ ‫ހިނގާ ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލަތައްވެސް‪ .‬އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް އޮޑިޓް ޝާމިލުވާ ގޮތަށް‪ ،‬ތުހުމަތު ކުރެވޭ ގޮތަށް ވާހަކައެއް ލިޔެފައި އޮތީމާ‪،‬‬ ‫ކުރައްވާނެ‪ ،‬ތިންބާރުގެ ތެރޭގައި ހިނގާ ކަންކަންވެސް‪ .‬އަދި ހިއުމަން އެކަން ބަލައި ތަޙުޤީޤު ކުރުމުގެ ތެރޭގައި‪ ،‬ވާދަވެރި ސިޔާސީ ޕާޓީއަކަށް‬ ‫ރައިޓްސް ކޮމިޝަންވެސް އަދި ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ޕްރޮސެކިއުޓް ހުރަސް އެޅިދާނ ބާވައޭ؟ އެ ޕާޓީ ބިނާވުމުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް‬ ‫ކުރުން ނުވަތަ ދަޢުވާ އުފުލުމުގައި‪ ،‬ތިންބާރާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައިވެސް އެފަދަ ޕާޓީތައް ބިނާވުމަށް ދަތިކުރަނީ ކަމަށް ބެލެވޭ ކަމެއް ކުރަނީ ކަމަށް‬ ‫ދަޢުވާ އުފުއްލަވަމުން ގެންދަވާނެ‪ .‬‬

‫ވެދާނެބާއޭ؟ އެއްއަތުން މިއޮތީ ބާރުތައް ވަކިވަކިކުރުން‪ .‬މުސްތަޤިއްލު‬ ‫‪56‬‬


‫މުއައްސަސާތައް ދެމެހެއްޓުން‪ .‬އަނެއް އަތުން މިއޮތީ ސިޔާސީ ޕާޓީ ފުރިހަމަ ތަރާދު‪ ،‬ބެލެންސް ނުހޯދިދާނެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން ބަލަން މިޖެހެނީ‪،‬‬ ‫ސިޔާސީ ޕާޓީވެސް ވާދަވެރި ސިޔާސީ ޕާޓީއަށްވެސް ގެއްލުން ނުވާ އަދި‬

‫ބިނާކުރުން‪.‬‬

‫ޖުމްހޫރިއްޔަތު ބިނާ ކުރުމުގައިވެސް ގެއްލުން ނުވާ‪ ،‬ހުރަސް ނޭޅޭ މަގެއް‬ ‫ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ލީޑަރެއް މިއުފެދެނީ ވަރަށްގިނަ ދުވަހުން‪ .‬އަޅުގަނޑު ހޯދައި‪ ،‬އެ މެދު މަގުން ހިނގަން‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލު މިކުރަނީ‪،‬‬ ‫ހަމަ ފުރިހަމައަށް ގަބޫލުކުރަން‪ .‬އެފަދަ ލީޑަރުންނެއް ފަސޭހައަކުން ވާދަވެރި ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ބިނާ ކުރުމުގައި‪ ،‬އެ ޕާޓީތަކުގެ ވެރިންނަކީ‬ ‫ނުވެސް އުފެއްދޭނެ‪ .‬އަދި އެއީކީއެއް އެއްދުވަހަކުން ދެ ދުވަހަކުން‪ ،‬ސާފު ސާދާ ބަޔަކަށް ވާންޖެހެއޭ‪ .‬އެހެން ނޫނިއްޔާ‪ ،‬އެ ޕާޓީތަކަށް ސަރުކާރު‬ ‫އެއް އަހަރަކުން ދެއަހަރަކުން ވާކަމެއްވެސް ނޫން‪ .‬އެހެންނަމަވެސް‪ ،‬ޖަވާބުދާރީ ކުރުވުން އެއީ ވަރަށް އުނދަގޫ ކަމަކަށްވާނީ‪ .‬ކޮމިޝަންގެ އެއް‬ ‫މިހާރު ވާދަވެރި ޕާޓީތަކުގައި އުފެދިފައި އެވާ ލީޑަރުންނަކީ‪ ،‬މުސްތަޤިއްލު ބޭނުމަކީ މިދެންނެވީ‪ .‬މިމައްސަލަ ޙައްލު ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުން‪.‬‬ ‫މުއައްސަސާތައް ދެކޭ ގޮތުގައި‪ ،‬އެންމެ ފުރިހަމަ ބޭފުޅުން ނުވަތަ ތުހުމަތު‬ ‫ކުރެވޭ ބާވަތުގެ ބޭފުޅުން ކަމަށް ވަނީވިއްޔާ‪ ،‬ވާދަވެރި ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ހަމަ އެއާއެކީގައި ކޮމިޝަންގެ އެހެން ބޭނުމެއް އެބައޮތް‪ .‬މިއަދުގެ‬ ‫އެބަ ރަނގަޅަށް ބިނާ ކުރެވޭތޯއޭ؟ އެ ޕާޓީތައް އުފެދުމަށް ބިނާވުމަށް އޭރުން ސަރުކާރުގެ ވެރިން‪ ،‬ކޮރަޕްޝަންގެ ނޭދެވޭ ޢަމަލުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިގެން‬ ‫އެދެވެނީ ރަނގަޅު ޖާގައެއް ބާވައޭ؟ ދަންނަވަން އޮތް ވާހަކައަކީ‪ ،‬ވާދަވެރި ދިޔުމަށް ހުރަސް އެޅުމަށް ނުވަތަ ވެއްޓުނަ ނުދިނުމަށް ބާރު އެޅުމަށް‬ ‫ޕާޓީއެއްގެ ބޭފުޅެއްގެ މައްޗަށް ކޮރަޕްޝަންގެ ދަޢުވާއެއް‪ ،‬ނާޖާއިޒު ފައިދާ ކުރެވެން އޮތް ކަމަކީ‪ ،‬އެބާވަތުގެ ޢަމަލެއްގެ ތެރޭގައި އުޅޭ ބަޔަކާ ގުޅޭ‬ ‫ނެންގެވި ކަމުގެ ދަޢުވާއެއް ކުރީމާ‪ ،‬ކޮރަޕްޝަން ނައްތާލުމަށް‪ ،‬ހެޔޮގޮތުގައި ގޮތުން‪ ،‬މި ސަރުކާރުން ކުޑަވެސް ލުޔެއް ނުދޭނެ ކަމުގެ ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަން‬ ‫ވެރިކަން ކުރުމަށް އެބަ ބާރުއެޅޭ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް‪ ،‬އަނެއްކޮޅުން ވާދަވެރި އެންމެ ބޭފުޅުންނަށް ލިބިފައި އޮތުން‪ .‬އަޅުގަނޑު ކުޑަކޮށްވެސް ނޭދެން‪ .‬މި‬ ‫ސިޔާސީ ޕާޓީ އުފެދުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަމަށް ބައެއް ބޭފުޅުންނަށް ދެކެވޭ‪ .‬ސަރުކާރުގެ ވަޒީރުން ނަކަށް އަދި އިސް ވެރިންނަށް ކޮރަޕްޝަންގެ އެއްވެސް‬ ‫ތުހުމަތެއް ވާކަށް‪ .‬އެކަން ހުއްޓުވެން އަންނަނީ‪ ،‬ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލުތައް‬ ‫ހަމަ އަނެއްބައި ބޭފުޅުން މި މައުޟޫޢުގައި ދެކޭގޮތަކީ‪ ،‬ވާދަވެރި ސިޔާސީ ހިނގާފައިވާ މިންވަރުން ބަލައި ހޯދައިގެން‪ ،‬އެކަންކަން ހިނގާގޮތްވެސް‬ ‫ޕާޓީތައް ތަރައްޤީ ކުރުމަށްވެސް އެ ޕާޓީތަކުގައި ސާފު ސާދާ ވެރިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިގެން‪ ،‬އެކަންކަން ކޮށްފައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުންނަށް‬ ‫ޙައްޤު އަދަބު ލިބިގެން‪ .‬މިކަން‪ ،‬އަޅުގަނޑު މިދެންނެވި ކަންކަން ހިނގަމުން‬

‫ތިބެން ޖެހޭނެއޭ‪.‬‬

‫ދާނީ ޤާނޫނުގެ ފުރިހަމަ އިމުގެ ތެރޭގައި‪ .‬އަޅުގަނޑު މިދެންނެވި ކަންކަން‬ ‫މިހާރު ރާއްޖޭގައި އުފެދިފައިމިވާ ވާދަވެރި ޕާޓީތަކުގައި ޒުވާން ކިތަންމެ ހިނގަމުން ދާނީ ޤާނޫނު އަސާސީ ބަޔާންކުރާ އަކުރުން އަކުރަށް‪ .‬ޢާންމު‬ ‫ބޭފުޅުންނެއް މިވަނީ އިންތިޚާބު ވެފައި‪ .‬އެ ޒުވާން ބޭފުޅުންނަށް‪ ،‬ޤާނޫނު ތަކުގެ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް‪ .‬އަޅުގަނޑު ހިތުން ކޮމިޝަނާ ގުޅޭގޮތުން‬ ‫އެބޭފުޅުންގެ ޒުވާން ކަމުގެ ޖޯޝާ އެކީގައި‪ ،‬އެޕާޓީ ތަކުގައި އިސްވެ ތަންކޮޅެއް ގިނަ ވާހަކަވެސް ދެކެވިއްޖެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް‪ ،‬އެއީ މިވަގުތު‬ ‫ޙަރަކާތްތެރ ވެވޭނޭ މަގެއް އުފައްދައި ދިނުމަކީވެސް‪ ،‬ހޯދައި ދިނުމަކީވެސް ދެކެވެމުން އަންނަ ބޮޑު ވާހަކައަކަށް‬

‫ވާތީވެ‪ ،‬އެވާހަކައިގެ މައްޗަށް‬

‫ބައެއް ބޭފުޅުންގެ ނަޒަރުގައި ސިޔާސީ ޕާޓީ ތަރައްޤީ ކުރުމަށް މިވަގުތު ނުވަތަ އެ މައުޟޫޢުގައި އެއްޗެއް ބުނެލުން އެއީ ނެތް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި‬ ‫އަޅުގަނޑު މިދުށީ‪.‬‬

‫ކުރަން ޖެހިފައިވާ ކަމެއް‪.‬‬

‫އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ސަރުކާރަކުން ކުޑަކޮށްވެސް ބޭނުމެއް ނޫން‪ ،‬ޒާތީ ހަމައެހެންމެ މިހާރު މިވަނީ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން މިހާރު ޢަމަލު‬ ‫ގޮތަކަށް އެއްވެސް ކަމެއް ދެކިގެން‪ ،‬އެކަންކަމުގެ މައްސަލަތައް ބަލައި ކުރަމުންމިދާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފާހަގަވެފައި އޮތް ޤާނޫނުއަސާސީގެ‬ ‫ނުވަތަ ތަޙުޤީޤު ތަކެއްކޮށް‪ ،‬ބައެއްގެ މައްޗަށް ތުހުމަތު ކޮށް ހެދުމަކީ‪ ،‬ދަށުން‪ ،‬އިޞްލާޙު ކުރެވުނު ޤާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން އިންތިޚާބު ވެފައިވާ‬ ‫މި ސަރުކާރުގެ ކުޑަވެސް ބޭނުމެއް ނޫން‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޭނުމަކީ‪ ،‬ފުރަތަމަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މިހާރު މިވަނީ ހުވާކޮށްފައި‪ .‬އެމަޖިލީހުގެ‬ ‫ޤާނޫނީ ދައުލަތެއް ހިންގުން‪ .‬އަޅުގަނޑު މެންގެ ބޭނުމަކީ‪ ،‬ޑިމޮކްރަސީއަށް ޖަލްސާތައް މިހާރު މިވަނީ ފެށިފައި‪ .‬އެމަޖިލީހަށް މިހާތަނަށް ހުށަހެޅިފައިވާ‬ ‫މަގުފަހިވާ އުޞޫލުން ރާއްޖޭގެ ކަންކަން ކުރިއަރުވަމުން ގެންދިއުން‪ .‬މައްސަލަ ތަކާއި ބިލްތަކަށް ބަލާއިރު‪ ،‬ހުށަހެޅިފައިވާ ދެބިލަކީވެސް‬ ‫މިދެންނެވި މައްސަލަތައް އެއީ‪ ،‬އެއް އަތުން ބާރުތައް ވަކި‬

‫ކުރުމުގެ ސަރުކާރު ހިންގުމާ ގުޅޭގޮތުން މަޖިލީހުން ބާރު ފޯރުއްވުމަށް މަސައްކަތް‬

‫ފަލްސަފާ‪ .‬ނުވަތަ ޕްލޭޓޯގެ ރިޕަބްލިކްގެ ފަލްސަފާ ނެރި‪ ،‬އެ ރިޕަބްލިކް ކުރެއްވުމަށް ނުވަތަ މަޖިލީހުގެ ދައުރެއް‪ ،‬އެ ސަރުކާރު ހިންގުމަށް‬ ‫ޤާއިމުކޮށް‪ ،‬އެ ޖުމްހޫރިއްޔަތު ޤާއިމުކޮށް‪ ،‬އެޖުމްހޫރިއްޔަތު ބިނާ ކުރަމުން ގެނައުމަށް މަގު ފަހިކުރާނެ ދެބިލެއް‪ .‬އަޅުގަނޑު ދަންނަވާ ވާހަކައަކީ‪ ،‬މި‬ ‫ދާއިރުގައި‪ ،‬އަނެއް އަތުން މި ޤާނޫނު އަސާސީ ހަމަ ބަޔާންކުރާ ބަރުލަމާނީ ޤާނޫނު އަސާސީއަކީ ބާރުތައް ވަކިވަކި ކުރެވިފައިވާ ޤާނޫނު އަސާސީއެކޭ‪.‬‬ ‫ސިފަ‪ .‬ޕާލަމެންޓްރީ އުޞޫލު އެއީ ސިޔާސީ ޕާޓީ ބިނާކުރުން‪ .‬އެކަމަށް މިއީ‪ ،‬ބަރްލަމާނީ އުޞޫލެއް ނޫނޭ‪ .‬މިއީ ޖުމްހޫރިއްޔަތެކޭ‪ .‬މިއީ‪ ،‬ޕްލޭޓޯގެ‬ ‫ހުރަސްއެޅޭ ކަމަށް ވަނީވިއްޔާ‪،‬‬ ‫‪57‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންނަށް މީގެ ރަނގަޅު ނަމޫނާގައި ހިންގޭ ޖުމްހޫރިއްޔަތެކޭ‪ .‬އެހެންވީމާ‪ ،‬ޤާނޫނު ހަދާ ފަރާތުން‬


‫ވެރިކަން ހިންގާ ފަރާތުގެ ބާރުތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަންނަން އުޅުއްވުމަކީ ގެނެވިފައިވާ ރާއްޖޭގެ އެކިއެކި ރަށްރަށުގެ ފަތްކޮޅުތައް‪ .‬އަޅުގަނޑަށް‬ ‫ބުއްދިވެރި ކަމަކަށް އަދި ނުވެދާނެ‪.‬‬

‫ފާހަގަވަނީ‪ ،‬ފުރަތަމަ ‪ 1959‬ގައި އެމަސައްކަތް ފެށިފައި އެބައޮތް‪ .‬ދެން‬ ‫‪ 1962‬ގައި އެމަސައްކަތް އަދި ވަކިން ބާރަށް ގެންދެވިފައި އެބައޮތް‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުވެސް ގަބޫލުކުރަން‪ .‬މިއަދާ ހަމައަށް އައި އިރުގައި މިފަތްކޮޅުތައް ގެނެވުނީ މާލެއަށް‪ .‬މިފަތްކޮޅު ތަކުގައި ލިޔެވިފައި ހުންނަނީ‬ ‫ވެރިކަން ހިނގާ ފަރާތް‪ ،‬މި ރާއްޖޭގައި މިވަނީ ވަރަށް ބާރުގަދަކޮށް‪ .‬އަދި އެކިއެކި ރަށްރަށުގެ މުއްސަނދިކަން‪ .‬މިސްކިތް ތަކުގައި ގިނަ ފަހަރަށް‬ ‫ޤާނޫނުހަދާ ފަރާތްވަނީ ވަރަށް ބާރު ކުޑަކޮށް‪ .‬އެހެންވީމާ‪ ،‬މިވަގުތު ބޮޑު ފަތްކޮޅުތައް ބެހެއްޓިފައި ހުންނާނީ‪ .‬އޭގައި ލިޔެވިފައި އޮންނާނީ‪ ،‬އެ‬ ‫ބާރެއް ޤާނޫނުހަދާ ފަރާތަށް އޮތުމަކީވެސް ބުއްދިވެރި ކަމެއް ކަމަށް މިސްކިތަކަށް ބޯގައަކަށް ނުވަތަ ވަޤްފަކަށް މިލްކު ވެފައިވާ މުދަލާއި‬ ‫ވެދާނެ‪ .‬އެގޮތުން‪ ،‬ޤާނޫނު ހަދާ ފަރާތަށް ބޭނުން ވެދާނެ‪ ،‬ބައެއް ބައެއް ތަކެތީގެ ވާހަކަ ނުވަތަ އެވެނި މީހަކަށް‪ ،‬މިވެނި މީހަކަށް މިލްކު ވެފައިވާ‬ ‫މަގާމު ތަކަށް ޢައްޔަން ކުރާ ބޭފުޅުންނަކީ‪ ،‬އެބޭފުޅުންގެ ރުހުން ލިބިގެން މުދަލާއި ތަކެތީގެ ވާހަކަ‪ .‬ކުރުގޮތަކަށް ދަންނަވަނީނަމަ‪ ،‬މިފަތްކޮޅު‬ ‫ޢައްޔަން ކުރާ ބޭފުޅުންނަށްވާން‪ .‬އެހެންނަމަވެސް‪ ،‬ޤާނޫނުއަސާސީގައި ތަކުގައިވަނީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ބިން‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑު‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫މިކަން ހިންގަން ލަފާ ނުވަތަ ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންވަރެއް އެބަވޭ‪ .‬އެއީ‪ ،‬ފަޅު‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަރު‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަސްކަރަ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖެ ބޭނުން‬ ‫ވަޒީރުން ޢައްޔަން ކުރުމުގައި‪ ،‬މަޖިލީހުގެ ރުހުން ހޯދުން‪ .‬އޭގެ ދުރަށް ކުރާނެގޮތް‪ .‬އެ ބޭނުންކުރާ ގޮތުގެ ތަފްޞީލުތައް މާލެ ގެނެވިފައިވަނީ ‪1962‬‬ ‫އޭގެ ފުޅާކޮށް އެކަން ކުރުމަކީ‪ ،‬އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ފެނުމުގައި އަދި ގައި‪ .‬އަޅުގަނޑު މިއުންމީދު ކުރަނީ‪ ،‬މި ފަތްކޮޅުތައް އަލުން އަނބުރާ‬ ‫މާ ބުއްދިވެރި ކަމަކަށް ނުވެދާނެ‪ .‬އަޅުގަނޑު ހަމަ‪ ،‬ހާމަ މިކޮށްލީ‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ރައްދު ކުރުމަށް‪ .‬ރަށްތަކަށް‪ ،‬މިސްކިތްތަކަށް‬ ‫އަޅުގަނޑު މިވާހަކަ މިދަންނަވާލީ‪ ،‬ފުރަތަމަ ކަމަކަށް އަޅުގަނޑު އެފަތްކޮޅުތައް އަލުން އަނބުރާ ފޮނުވުމަށް‪ .‬އުންމީދަކީ އެއީ‪ .‬އެހެން‬ ‫ދެކޭގޮތުގައި‪ ،‬އަޅުގަނޑަކަށް މި ސަރުކާރު ހިންގާކަށް އުނދަގުލެއް ނަމަވެސް‪ ،‬މި ފަތްކޮޅ ުތަކަކީ ރާއްޖޭގެ ތަރިކަ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޚަޒާނާ‪.‬‬ ‫ނުވާނެ‪ ،‬އަޅުގަނޑަށް އެއްވެސް ބޭފުޅެއް ޢައްޔަން ކުރުމުގައި މާބޮޑު އެ އެއްޗެތި މިހާރުވެސް ހުރީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބާވެފައި‪ .‬މަރާމާތު ކުރެވެމުން‬ ‫ޖާގަތަކެއް ނެތް ނަމަވެސް‪ .‬ބޭފުޅުންނެއް ނޫން މީގައި މުހިންމީކީ‪ .‬މީގައި މިދަނީ‪ .‬އެ އެއްޗެހި ގިނަ ދުވަހަށް ރައްކާކުރުން އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް‬ ‫މުހިންމީ އަޅުގަނޑުމެން ކަންކަންކުރާ އުޞޫލާއި ހަމަތައް‪ .‬ކޮންމެ ބޭފުޅަކު މަޖުބޫރު ކަމެއް‪ .‬އެ ރައްކާ ކުރާއިރު ވަކިގޮތަކަށް ރައްކާ ކުރެވެން‬ ‫ކޮންމެ މަގާމެއްގައި ހުންނެވި ކަމުގައިވިޔަސްވެސް‪ ،‬ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ޖެހެނީ‪ .‬އެހެންވީމާ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެން އަދި އެބަ ވިސްނަންޖެހޭ‪ ،‬ސީދާ‬ ‫ހިނގަމުން އަންނަން ޖެހެނީ ވަކި ތަރުތީބަކުން ވަކި އުޞޫލަކުން‪ .‬އިރާދަ ވަކި ރަށެއްގައި ބަހައްޓާނީ‪ ،‬އެ ފަތްކޮޅުގެ ސީދާ އަޞްލުތޯ؟ ނުވަތަ‬ ‫ކުރެއްވިއްޔާ‪ ،‬އެ އުޞޫލުން ކަންކަން ކުރުމަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޞްލާ އެއްގޮތް ނަކަލެއްތޯ؟ ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސްވެސް މި ފަތްކޮޅުތައް‬ ‫ވާގިލިބޭނެ‪ .‬އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިމަގަށް ކަންކަން ދެން ފެންނާނެ އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން ރާއްޖޭގެ ވަރަށްބޮޑު‬ ‫ހިމުން ކުރަމުން ގެންދެވޭނެ‪.‬‬

‫ތާރީޚެއް‪ ،‬ތަރިކައެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ އޮޅުން‬ ‫ފިލައިގެން ދާނެ‪.‬‬

‫މިވާހަކަކޮޅު ތަކަކީ‪ ،‬ހަމައެކަނި ވަކި ބާވަތެއްގެ ވާހަކަ ތަކަކަށް ވުމަކަށް‬ ‫ނުޖެހޭ‪ .‬އަޅުގަނޑު ހުކުރު ދުވަހު ރާއްޖޭގެ ލޮބުވެތި ރައްޔިތުންނާ އަޅުގަނޑުމެން ދިރި އުޅެމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުވަސްތައް މިހެން ހޭދަ‬ ‫ބައްދަލުކޮށް‪ ،‬އެއިރެއްގައި އަޅުގަނޑު މިއަދު މިއިންނަ އިރުގައި‪ ،‬ކުރަމުން ގެންދާއިރުގައި‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެން މިތިބެނީ‪ ،‬އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ‬ ‫އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގެ ތެރޭގައިވާ ޝުޢޫރުތައް‪ ،‬ސުވާލުތައް ތިޔަ ބޭފުޅުންނާ ވަގުތުގެ އަޖަލުގައި ޖެހިފައޭ‪ .‬މިއަދު އެކަންޏޭ އަޅުގަނޑުމެންނަށް‬ ‫އެކީގައި ޙިއްޞާ ކޮށްލުން ޙަޤީޤަތުގައި މި ހުކުރު ދުވަހުގެ ހެނދުނުގެ މިފެންނަނީ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން އެބަ ޖެހެއޭ ބަލައިލަން ތަންކޮޅެއް ބޮޑު‬ ‫ވަގުތު ކޮޅުގެ ބޭނުމަކީ‪.‬‬

‫މަންޒަރެއް‪ .‬މިއަދު ނޫން އިރެއް‪ .‬މިއަދު މިވާ ކަންތައް‪ ،‬މީގެ އަހަރު‬ ‫ތަކެއް ކުރިއަށް ގޮސްފައި‪ ،‬ދެން މިއަދާ ދިމާއަށް ބަލާލީމާ ދެން މިއަދު‬

‫އަޅުގަނޑު ރައީސް އޮފީހަށް މަސައްކަތް ކުރަން ނުކުތް ދުވަހާ ވިދިގެން އޮންނާނީ ކިހިނެއްބާވައޭ؟ އެއީ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް އަހަން ޖެހޭނެ‬ ‫އައި ދެތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި‪ ،‬އެއޮފީހުގެ ބައެއް ލިޔުންތަކުގެ ސުވާލެއް‪ .‬މިއަދު ނިންމާ ކަންކަން އަޅުގަނޑުމެން ނިންމައިގެން ނުވާނެ‪،‬‬ ‫ތެރެއިން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނު ވަރަށް ބައިވަރު ލިޔުންތަކެއް‪ .‬ވަރަށް ހަމައެކަނި މިހިނދުގެ އަޖަލުގައި މިވަގުތުގެ އަޖަލުގައި ޖެހިގެނެއް‪.‬‬ ‫ޒަމާން ވެފައިވާ ލިޔުން ތަކެއް‪ .‬އެލިޔުންތައް ހުރީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަލާކު‬ ‫ވެފައި‪ .‬ގާތްގަނޑަކަށް ނެތިދާ ހިސާބަށް ގޮސްފައި‪ .‬އެހެންވީމާ‪ ،‬ލިޔުން‪ ،‬އަދި އެނގި ވަޑައިގަންނަވާނެ‪ ،‬މިއަދަކީ ދުނިޔޭގެ ތިމާވެށީގެ ދުވަސް‪.‬‬ ‫ކަރުދާސް ރެސްޓޯ ކުރާ މަރާމާތުކުރާ ބައެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކީގައި‪ ،‬އަދި ހަމަ މިހަފްތާގެ ތެރޭގައި އަޅުގަނޑުމެންނާ ބައްދަލުކުރާނެ‪ ،‬ދުނިޔޭގެ‬ ‫މިދެންނެވި ލިޔުންތަކުގެ ބައެއް ލިޔުން އަޅުގަނޑުމެން މިދަނީ މަރާމާތު ކަނޑުތަކުގެ ދުވަސް‪ .‬މި ދެދުވަހަކީވެސް އަޅުގަނޑުމެން ރާއްޖެއަށް‬ ‫ކުރަމުން‪ .‬އެލިޔުން ތަކުގައިވަނީ ރާއްޖޭގެ އެކިއެކި ކަންކޮޅު ތަކުން މާލެ ވަރަށް މުހިންމު ދެދުވަސް‪ .‬ސަރުކާރުން އެބަ ނިންމަވާ‪ ،‬ދެދުވަހާ ގުޅޭ‬ ‫‪58‬‬


‫ބައެއް ޕްރޮގްރާމްތައް‪ .‬ކަނޑުތަކުގެ ދުވަސް ނިންމާއިރުގައި‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހަމަ އަޅުގަނޑު ދެންމެ މިދެންނެވި ފަތްކޮޅުތަކުގެ ވާހަކައާ‬ ‫ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅޭތަން ފެނޭ‪ .‬މިއިން ކޮންމެ ފަތްކޮޅެއްގައި‪ ،‬ވަޤްފު ކޮށްފައި ނުވަތަ ބޯގަ އަކަށް ދީފައި މިހުންނަނީ ރަށްރަށާއި ފަޅުފަޅާއި‪،‬‬ ‫ބައެއް ފަހަރަށް ކަނޑުވެސް‪ .‬މިސާލަކަށް‪ ،‬މިވެނި ރަށަކަށޭ އޮންނާނީ‪ ،‬މިވެނި ފަރަކުއްސުރެ ފެށިގެން ގޮސް އެވެނި ފަރަކާ ހަމައަށް‪ .‬މިވެނި‬ ‫ފަޅަކާ‪ .‬އަދި މިވެނި މިވެނި އެވެނި ތަނެއް‪ .‬ރާއްޖޭގެ ކަނޑުތައް‪ ،‬ވަރަށް ޒަމާނުއްސުރެ ފަށައިގެން މިވަނީ ބޭނުން ކުރާނެ ގޮތް ކަނޑައެޅިފައި‪.‬‬ ‫ނިމިފައި‪ .‬އެއޮތް ގޮތަށް ކަނޑުތައް ބޭނުން ކުރަމުން ޒަމާނުއްސުރެ ފަށައިގެން‪ ،‬ފަޅުތައް ބޭނުން ކުރަމުން ޒަމާނުއްސުރެ ފަށައިގެން އަދި‬ ‫ރަށްތައްވެސް ޒަމާނުއްސުރެ ފަށައިގެން ބޭނުން ކުރެވެމުން މިއަންނަނީ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން ޒަމާނާ ގުޅޭގޮތުން އެއިރަކަށް ބޭނުންވާ ބަދަލު މިބޭނުން‬ ‫ކުރުމުގައި އެބަ ކަނޑައަޅަން‪ .‬ކަނޑުތައް ބެލެހެއްޓުމާއި‪ ،‬ފަރުތައް ބެލެހެއްޓުމާއި‪ ،‬ތިމާވެށި ޙިމާޔަތް ކުރުމަކީ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާޖިބެއް‪ .‬މިއީ‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ތަރިކައެއް‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިންނަށް‪ ،‬ދަރިންގެ ދަރިންނަށް‪ ،‬މި މުއްސަނދިކަން‪ ،‬މި ކަނޑުތަކުގެ މުއްސަނދިކަން މި‬ ‫ތިމާވެށީގެ މުއްސަނދިކަން ރައްދު ކޮށްދިނުމަކީ‪ ،‬މިއަދުގެ ދިވެހިންނަށް ހަމަ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް‪ .‬އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ‪ ،‬އަޅުގަނޑު‬ ‫ޔަޤީންކަން އަރުވަން އެންމެ ރައްޔިތުންނަށް‪ ،‬މި ސަރުކާރު މިއިން ކަމެއްގައި ކުޑަކޮށްވެސް ފަހަތަކަށް ނުޖެހޭނަން‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން އިރާދަ‬ ‫ކުރެއްވިއްޔާ‪ ،‬މި ރާއްޖޭގެ މުއްސަނދިކަން އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ރައްދު ކޮށްދޭނަން‪ .‬އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ‪ ،‬އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް‬ ‫ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ލިބުން‪ .‬އަޅުގަނޑުގެ އުންމީދަކީ‪ ،‬މާދަމައަކީ އަދި މިއަށްވުރެ މާ ފާގަތި ދުވަހަކަށް ވުން‪.‬‬

‫‪59‬‬


‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ގެ ނަން ބަދަލުވުން‬

‫ދިޔަ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން ތަކާ ވާދަ ކުރަން ޖެހުމެވެ‪ .‬ޙަގީގަތުގައި‬ ‫މިކަމަކާ ދިވެހި ރާއެޖޭގެ އަޑު ކަންބޮޑު ވާކަށް ނުޖެހެއެވެ‪ .‬އެއީ ދިވެހި‬

‫އެމް‪.‬އެން‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ދަށަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ހިންގުން ބަދަލުވެގެން‬

‫ރާއްޖޭގެ އަޑަކީ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހަމަޖެހި ހިނގަމުން އަންނަ ތަނަކަށް‬

‫ދިއުމާއެކު އަންނަމުން ދިޔަ ބޮޑު ބަދަލު ތަކުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި‬

‫ވީތީއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އިތުރު އިސްޓޭޝަން ތަކެއް އުފެދުމުން ތަނުގެ‬

‫ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ނަން “ ރާއްޖެ އަޑު” މިނަމަށް ބަދަލު ކުރެއްވި އެވެ‪.‬‬

‫ފަރާތުން ހުށައަޅަމުން ގެންދާ ޕްރޮގްރާމް ތަކުގެ ފެންވަރު އިހުނަށްވުރެ‬

‫ނ ކޯޕަރޭޝަން‬ ‫މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓި ް‬ ‫( އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ ) އުފެދުން‬ ‫ޤާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން އުފައްދަން ޖެހޭ ކުންފުނި ތަކުގެ ތެރެއިން‬ ‫އެއް ކުންފުންޏަކީ މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑް ކާސްޓިންގ ކޯޕަރެޝަނެވެ‪.‬‬ ‫(އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ‪ ).‬އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ނަޝީދުގެ ސަރުކާރު އުފެދުމާއެކު‬

‫ރަނގަޅު ކޮށް އިހުނަށްވުރެ ބޮޑަށް ޢާއްމު ރައްޔިތުންނާ ގުޅިގެން‬ ‫އެމީހުންވެސް ބައިވެރި ކޮށްގެން ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގާން ފެށުނެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގައި ޒުވާން ޖީލެއް‬ ‫އުފެއްދޭތޯ މަސައްކަތް ފެށުން‬

‫އުފެއްދެވި އެމް‪.‬އެން‪.‬ބީ‪.‬ސީ‪ .‬އަކީ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤަރާރަކުން‬

‫ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ތަރައްގީ ކުރަމުން ގެންދެވޭނީ ޒުވާނުންގެ‬

‫އުފެއްދެވި ކުންފުންޏެކެވެ‪ .‬ވުމާއެކު މިކުންފުނީގެ ދަށުން އޭރުގެ ދިވެހި‬

‫ވިސްނުމާއި‪ ،‬ޚިޔާލުވެސް ހިމަނައިގެން އެކުދީންގެ ބައިވެރިވުން‬

‫ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގަ ހިންގައި ތިއްބައި ޤާނޫނު އަސާސީގެ ‪ 92‬ވަނަ‬

‫ވެސް ލިބިގެންކަމީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން ގަބޫލު ކުރަމުން އައި‬

‫މާއްދާގައި ބަޔާން ކުރައްވައިފައިވާ ފަދައިން މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިން‬

‫ހަގީގަތެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ސަބަބުތަކެއް މެދުވެރި ވެގެން‬

‫ކޯޕަރޭޝަން (އެމް‪ .‬ބީ‪ .‬ސީ ) ގެ ޤާނޫނު‪ 2010 ،‬ވަނަ އަހަރުގެ‬

‫ނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުޅި ސްޓާފަށް ބަލާއިރު މިފަންނުން‬

‫އެޕްރީލް މަހުގެ ‪ 6‬ވި އަންގާރު ދުވަހު އޮތް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ‬

‫މަތީތަޢުލީމު ޙާސިލު ކޮށްގެން ތިބި މީހުންނެއް ނެތެވެ‪ .‬ތަނުގައި ތިބީ‬

‫އެއަހަރުގެ ‪ 17‬ވަނަ ޖަލްސާއިން ފާސް ކުރައްވައި ‪ 20‬އެޕްރީލް‬

‫މުޅީންވެސް ގިނަ ދުވަސްތަކެއްގެ ތަޖުރިބާއާއެކު މަސައްކަތް ކުރާ‬

‫‪ ( 2010‬ބުރާސްފަތި ) ގައި ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ މި ޤާނޫނު‬

‫މުވައްޒަފުން ތަކެކެވެ‪ .‬އެއީވެސް ތަނަށް ލިބުނު އަގުބޮޑު ތަރިކައެއް‬

‫ތަސްދީގު ކުރައްވައިފި އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އެހިސާބަކުންވެސް އެ ޤާނޫނުގެ‬

‫ކަމުގައި ގަބޫލު ކުރަން ޖެހެއެވެ‪.‬‬

‫ދަށުން އެ ކުންފުނީގެ ދަށަކަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ބަދަލެއް ނުވިއެވެ‪.‬‬ ‫ދެންވެސް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގަމުން ގެންދިޔައީ ކުރީންވެސް‬

‫މިދެންނެވި މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން އެއްބަޔަކީ ތަން އުފެދުނީއްސުރެ‬

‫ހިނގަމުން އައި ގޮތަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިދުވަސްވަރާ ދިމާކޮށް ރޭޑިޔޯ‬

‫މެދުކެނޑުމެއް ނެތި މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދެވި އިޚުލާސްތެރި އަދި‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ދާއިރާގެ އެންމެ ތަޖުރިބޭކާރު‪ ،‬އަދި މި ސްޓޭޝަން‬

‫ވަފާތެރި މުވައްޒަފުން ތަކެކެވެ‪ .‬ދެން ތިބީވެސް ދިގު މުއްދަތެއްގައި‬

‫ހިންގެވުމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގެން ހުންނެވި އަލްފާޟިލް ބަދުރުއް ނަޞީރު‬

‫ތަނަށް ޚިދުމަތް ކުރުންމަތީ ދެމި ތިބި މުވައްޒަފުން ތަކެކެވެ‪ .‬މި ހުރިހައި‬

‫އިސްތިޢުފާ ދެއްވައިފި އެވެ‪ .‬އޭނާގެ މި ވަކިވެވަޑައިގަތުން ވީ‬

‫އެންމެންވެސް މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދިޔައީ އެއް ޢާއިލާއެއްގެ‬

‫އިސްޓޭޝަނަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ގެއްލުމަކަށެވެ‪.‬‬

‫ގޮތުގައި ވަރަށްވެސް އެކުވެރި ކަމާއި‪ ،‬ވަފާތެރި ކަމާ އެކީގައެވެ‪.‬‬

‫އެމް‪.‬އެން‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ދަށުން ރޭޑިޔޯ އިސްޓޭޝަން ހިންގަން ދިމާވުމުން‬

‫މިދެންނެވި ގޮތަށް މަސައްކަތް ކޮށްކޮށް ތިއްބައި އައު ސަރުކާރެއް‬

‫ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު މައްސަލަ އަކަށްވީ ކޮމާޝަލް އިސްޓޭޝަނެއްގެ‬

‫އައުމާ‪ ،‬މުޅި ސަރުކާރުގައި ތިބި މުވައްޒަފުން މަދު ކުރުމުގެ‬

‫ގޮތަށް‪ ،‬ތަނަށް އާމްދަނީ ވަންނާނެ ގޮތްގޮތަށް ބަލައިގެން ތަނުގެ ހުރިހައި‬

‫ސިޔާސަތުގެ ދަށުން ހަމަޖައްސަވަމުން ގެންދެވި ގެންދެވުމަކާވެސް‬

‫ކަމެއްވެސް ރާވަން ޖެހުމެވެ‪.‬‬

‫ގުޅިގެން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ވަރަށް ގިނަ ސީނިއަރ މުވައްޒަފުން‬ ‫ތަކެއް ގެއްލިގެން ދިޔަކަމީ މި އިސްޓޭޝަނަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު އުނި‬

‫ޢާއްމު ފަރާތްތަކުގެ‪ ،‬ރޭޑި ޯޔ‬ ‫އިސްޓޭޝަންތަކާ ވާދަ ކުރާން ޖެހުން‬

‫ޙަރަކާތްތެރި ވާން ފަށައިފިއެވެ‪ .‬އެހައި ތަނަށް އަޑުގައި ޚިދުމަތް ކުރާތާ‬

‫ކުރިން މިދެންނެވި ދުވަސްވަރު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް ދެން ދިމާވި‬

‫ގިނަ ދުވަސްވީ މުވައްޒަފުން ތިބީ އެކިއެކި ސެކްޝަންތައް ހިންގާ‬

‫އަނެއް މައްސަލައަކީ ރާއްޖޭގައި އަމިއްލަ ފަރާތް ތަކުން ހުޅުވަމުން‬

‫ކަމެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިކަމާ ކުރިމަތި ލާން ޖެހުނުއިރު ޒުވާން ކުދީން‬ ‫ތަކެއް އިސްޓޭޝަނުގެ ޕްރޮގްރާމް ތައް އުފެއްދުމުގެ މަސްކަތުގައި‬

‫އިސްމީހުންގެ ގޮތުގައެވެ‪.‬‬ ‫‪60‬‬


‫މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަންގެ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް ‪ 50‬އަހަރު ފުރުން‬ ‫ދަށަށް “ ރާއްޖެ އަ ުޑ ” ބަދަލު ވުމާއި‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް ‪ 50‬އަހަރު ފުރެން ކައިރި ވުމާއެކު މި‬ ‫މުނާސަބާ ކުލަގަދަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަ ކުރުމުގެ ވާހަކަ އެންމެ ފުރަތަމަ‬ ‫ރޭޑިޔޯ އިސްޓޭޝަން ެގ ނަން އަނެއްކާވެސް‬ ‫ދެކެވުނީ އެމް‪.‬އެން‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ދަށުން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިނގަމުން‬ ‫ބަދަލުވުން‪.‬‬ ‫ދިޔަ ދުވަސްވަރު އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އޭރު އެކަމަށް މާބޮޑު ތަރުހީބެއް‬ ‫‪ 2010‬ވަނަ އަހަރު ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ތަސްދީޤް ކުރެއްވި‬

‫ސަރުކާރުން ލިބޭގޮތެއް ނުވިއެވެ‪ .‬އެހެން އޮތްވައި ސަރުކާރު ބަދަލުވެ‪،‬‬

‫ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ އަށް މަސައްކަތް ކުރެވޭނޭ ފުރުސަތު‬

‫އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ދަށަށް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ހިންގުން ބަދަލު ވުމާއެކު‬

‫ލިބުނީ ‪ 7‬ފެބުރުއަރީ ‪ 2012‬ގައި އޭރުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު‬

‫އަނެއްކާވެސް އަހަރީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ވާހަކަ ދެކެވުނެވެ‪.‬‬

‫އަމިއްލަފުޅަށް އިސްތިއުފާ ދެއްވުމާ ގުޅިގެން ސަރުކާރު ބަދަލު ވުމާ‬

‫މިފަހަރު ކުންފުނީގެ ބޯޑުގެ ފަރާތުން ނިންމެވީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަށް‬

‫ގުޅިގެންނެވެ‪ 2012 .‬ވަނަ އަހަރުގެ ފެބުރުއަރީ މަހުގެ ‪ 7‬ވަނަ ދުވަހުގެ‬

‫‪ 50‬އަހަރު ފުރުން ރަނގަޅު ފެންވަރެއްގައި ބޭއްވުމަށާއި‪ ،‬ރާއްޖެ‬

‫ވަރަށް ހެނދުނާ ސަރުކާރު ބަދަލުވު މާއެކު ޤާނޫނު އަސާސީގައިވާ‬

‫ތެރޭގެ ތިން އަތޮޅަކުން ތިން ރަށެއްގައާއި މާލޭގައި އެ މުނާސަބާ‬

‫ގޮތުން ދެން ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ކަމުގެ މަގާމާ ޙަވާލުވެވަޑައިގަތީ‬

‫ފާހަގަ ކުރާށެވެ‪.‬‬

‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ނަޝީދު ސަރުކާރުގެ ނާއިބު ރައީސް ޑޮކްޓަރ‬ ‫މުޙައްމަދު ވަޙީދު ޙަސަން އެވެ‪.‬‬

‫އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީގެ ބޯޑުން މި ނިންމެވި ނިންމެވުމާ ގުޅިގެން ރަން ޔޫބީލް‬ ‫ފާހަގަ ކުރުމުގެ ކަންތައްތައް ހިންގައި ބަލަހައްޓާނޭ ކޮމެޓީއެއް އެކުލަވައި‬

‫ޢެމަނިކުފާނު ރައީސްކަމާ ހަވާލުވެވަޑައި ގަތުމަށްފަހު އެންމެ ފުރަތަމަ‬

‫ލެވުނެވެ‪ .‬އެ ކޮމެޓީގައި ހިމެނި ވަޑައިގަންނަވަނީ ‪ 17‬މެންބަރުންނެވެ‪.‬‬

‫އެޅުއްވި ފިޔަވަޅު ތަކުގެ ތެރޭގައި އެމް‪.‬އެން‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ދަށުން އޭރު‬

‫އެއީ ފުރަތަމަ ހޮއްވެވި ‪ 10‬ބޭފުންނާއި‪ ،‬ފަހުން ކޮމެޓީއަށް އިތުރު‬

‫ހިނގަމުން ދިޔަ ރާއްޖެ އަޑާއި ޓީވީ އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ދަށަށް ބަދަލު‬

‫ކުރެވުނު ‪ 7‬ބޭފުޅުންނާ އެކުއެވެ‪ .‬ތިރީގައި އެ ބޭފުންގެ ނަންފުޅުތައް‬

‫ކުރެއްވި އެވެ‪ .‬އަދި އިހަށްވެސް އޮތް ގޮތަށް ރާއްޖެ އަޑުގެ ނަން “‬

‫ބަޔާންކޮށްފައި ވާނެއެވެ‪ .‬އަދި ރަންޔޫބީލްގެ ޙަރަކާތްތައް ބާއްވާނޭ ތިން‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު” މި ނަމަށް ބަދަލު ކުރެއްވިއެވެ‪ .‬އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ އާ‬

‫އަތޮޅަކާއި ރަށްރަށްވެސް ކަނޑައެޅުއްވި އެވެ‪ .‬އެގޮތުން ކަނޑައެޅުނީ‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ހިންގުން ޙަވާލުވެ ވަޑައިގެންނެވި އިރު އެމް‪.‬‬

‫މާލެ އަތޮޅު ހުރައާއި‪ ،‬ނ‪.‬އަތޮޅު ހޮޅުދުއާއީ‪ ،‬ފ‪ .‬އަތޮޅު ނިލަންދޫއެވެ‪.‬‬

‫ބީ‪.‬ސީ ގެ ޗެއަރމަނަކީ އަލްފާޟިލް އިބުރާހީމް ޢުމަރު މަނިކެވެ‪.‬‬

‫ރަންޔޫބީލްގެ ޙަރަކާތްތައް ފެށުމުގެ ގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ މާލޭގައި‬

‫މެނެޖިންގ ޑިރެކްޓަރަކީ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޝަފީގެވެ‪ .‬އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ‬

‫ރަސްމީ ޙަފުލާއެއް ބޭއްވުނެވެ‪ .‬މިޙަފުލާ ބޭއްވުނީ ‪ 12‬ޖުލައި ‪2012‬‬

‫ގެ ބޯޑު ގައި ދެން ތިއްބެވީ ވައިސް ޗެއަރމަން އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު‬

‫ގައެވެ‪ .‬މިޙަފުލާ އިފުތިތާޙު ކޮށްދެއްވީ ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ނާއިބު ރައީސް‬

‫ޝަފުރާޒު ޙާފިޒު އާއި‪ ،‬ޑިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި ތިއްބެވި އަލްފާޟިލް‬

‫އަންނަބީލް މުޙައްމަދު ވަޙީދުއްދީނެވެ‪.‬‬

‫ޢަލީ ޝަރީފާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލާ ނަހުލާ ޢަލީ އާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް ޢަލީ‬ ‫ސަމާނާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް މުންތަސިރު މުމްތާޒާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލާ ޢާއިޝަތު‬

‫ރަންޔޫބީލް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން އަތޮޅު ތަކުގައި ބޭއްވުނު އެންމެ‬

‫ދިޔާނާ ޠާހިރާއި‪ ،‬އަލްފާޟިލް ޢަބްދުލް ޙަމީދު ޢަބްދުއްޞަމަދާއި‪،‬‬

‫ފުރަތަމަ ޙަރަކާތް ބޭއްވުނީ ‪ 22‬ސެޕްޓެމްބަރ ‪ 2012‬ގައި މާލެއަތޮޅު‬

‫އަލްފާޟިލް އިޤްބާލް އާދަމެވެ‪ .‬މީގެ ތެރެއިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ‬

‫ހުރާގައެވެ‪ .‬ހުރާގެ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން މިކަމަށް ވަރަށް ބޮޑު‬

‫ހިންގެވުމާބެހޭ ކަންތައް އެންމެ އިސްކޮށް ބަލަހައްޓަވަނީ މެނެޖިންގ‬

‫ތަރުހީބެއް ލިބުނެވެ‪ .‬ރަށުގެ މުޅިރައްޔިތުންގެ އެއްބާރު ލުމާއެކު‬

‫ޑިރެކްޓަރ އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޝަފީގެވެ‪ .‬އެމް‪.‬ބީ‪.‬ސީ ގެ ދަށުން‬

‫ރައްޔިތުން ގުޅިގެން އެދުވަހަށްޓަކައި މުޅިރަށް ޒީނަތްތެރި ކުރިއެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގަން ފެށުމުން އަނެއްކާވެސް ބްރޯޑް ކާސްޓިން‬

‫ގިނަ ކުޅިވަރު ތަކަކާއި ތަފާތު މުބާރާތްތައް އިންތިޒާމް ކުރިއެވެ‪.‬‬

‫އާ ބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބުނާ ފަދައިން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުވަނީ މިނިވަން‬

‫ދިވެހީން ކުރީ ޒަމާނުގައި އެކިއެކި މުނާސަބާތަކާ ގުޅުވައިގެން ކައްކާ‬

‫ވެފައެވެ‪.‬‬

‫އުޅުނު ކޭން ކެއްކުންފަދަ ކަންތައްތައްވެސް އެދުވަހު ފެނިގެން ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން ހަދާ ޕްރޮގްރާމް ތަކަކާ‪ ،‬ކިޔާ ޚަބަރުތަކަކާ‬

‫ހުރާގެ ޙަރަކާތް ތަކަށްފަހު ދެން ޔޫބީލް ޙަރަކާތްތައް ބޭއްވުނީ ނ‪ .‬އަތޮޅު‬

‫އަދި ހިންގުމާ ބެހޭ އެއްވެސް ކަމަކާ އެއްވެސް ވަރަކަށް ސަރުކާރަކުން‬

‫ހޮޅުދޫގަ އެވެ‪ .‬އެއީ ‪ 24‬ނޮވެމްބަރ ‪ 2012‬ގައެވެ‪ .‬ހުރާގެ ރައްޔިތުންނާ‬

‫ބެހިވަޑައއެއް ނުގަންނަވައެވެ‪ .‬އެހެންކަމާއެކު ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑަކީ‬

‫އެއްގޮތަށް ނ‪ .‬އަތޮޅު ހޮޅުދޫން ވެސް ފެނުނީ ވަރަށްވެސް އެކުވެރި‬

‫ޕަބްލިކް ބްރޯޑު ކާސްޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ހަދައި ތަރައްގީ ކުރަމުން‬

‫ޤައުމީ ކަންކަމުގައި ގުޅިގެން ކަންތައްތައް ކޮށް އުޅޭ ރައްޔިތެކެވެ‪.‬‬

‫ގެންދެވޭތޯ ބެލުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ފެށިފައެވެ‪.‬‬

‫ރަންޔޫބީލްގެ ޙަރަކާތް ތައް ބޭއްވޭ ދުވަހަށްޓަކައި އެރަށްވެސް ވަރަށް‬

‫‪61‬‬


‫ބޮޑަށް ތައްޔާރު ކުރިއެވެ‪ .‬ކުޅިވަރު ތަކުގައި ހުރިހައި ޢުމުރެއްގެ‬ ‫މީހުންވެސް ބައިވެރި ވިއެވެ‪ .‬ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން އެކަމަށް ދިޔަ‬ ‫ޓީމަށް ވަރަށްވެސް ކުލަގަދަ ގޮތެއްގައި މަރުޙަބާ ކިއެވެ‪ .‬މިރަށުގައިވެސް‬ ‫ވަރަށް ގިނަ ކުޅިވަރު ތަކާއި މުބާރާތްތައް ބޭއްވުނެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ރަންޔޫބީލްގެ ޙަރަކާތްތައް އަތޮޅު ތަކުގައި‬ ‫ބާއްވާ ބޭއްވުން ނިންމާލުމުގެ ގޮތުން މި ޙަރަކާތްތައް އެންމެ ފަހުން‬ ‫ބޭއްވުނީ ފ‪ .‬އަތޮޅު ނިލަންދޫގަ އެވެ‪ .‬ނިލަންދޫގައި މި ޙަރަކާތްތައް‬ ‫ބޭއްވުނީ ޑިސެމްބަރ މަހުގެ ‪ 15‬ވަނަ ދުވަހު އެވެ‪ .‬ރޭގަނޑާއި ދުވާލުގެ‬ ‫ގަޑިތަކަށް ބަހައިލައިގެން ވަރަށް ގިނަ ކަންތައް ތަކެއް ބޭއްވުނެވެ‪.‬‬ ‫ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ޤައުމީ ރޫޙަކާއެކު ރަށުގެ އެންމެން ކުޅިވަރު‬ ‫ތަކުގައާއި މުބާރާތް ތަކުގައި ބޭއްވުނެވެ‪ .‬މި ތިން އަތޮޅުންވެސް ފާހަގަ‬ ‫ކުރެވުނު އެއްކަމަކީ މީގެ ކުރިން ބޭއްވިފައި ނުވާކަހަލަ މުބާރާތްތައް‬

‫ރަން ޔޫބީލަށް ފުރަތަމަ ހޮވުނު މެމްބަރުން‬ ‫ޚާލިދު އިބްރާހީމް‬

‫ފާޠިމަތު ޒީނަތު‬

‫މުޙައްމަދު ޒަހީން‬

‫ރުޤިއްޔާ ވާފިރު‬

‫މުޙައްމަދު ޝާހު‬

‫އަލީ ރިޒާ‬

‫މުޙައްމަދު ހާޝިމް‬

‫މުޙައްމަދު ރަމީޒު‬

‫ނަސްރުﷲ އިދުރީސް‬

‫މުޙައްމަދު ޖަމީލު‬

‫ފަހުން އިތުރު ކުރެވުނު މެމްބަރުން‬ ‫އިސްމާޢީލް މުޙައްމަދު‬

‫އިސްމާޢީލް އަސްރަފް‬

‫މުޙައްމަދު ނިޔާޒު‬

‫ޢާޤިލް ޝަމީމް‬

‫މި ތިން އަތޮޅުންވެސް ފެނުނު ކަމެވެ‪ .‬އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ‬ ‫ބައިވެރިވުމާ އެކުގައެވެ‪.‬‬ ‫މި ތިން އަތޮޅުގެ އިތުރަށް އަޟުޙާ ޢީދާ ދިމާކޮށް މ‪ .‬އަތޮޅު މުލަކުގައި‬ ‫ޢީދުގެ ދުވަސް ތަކުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ފުރިހަމަ ޕްރޮގްރާމަކަށް އިންސާފު‬

‫“ތިޔަބޭފުޅުން ެގ ފާޑުވިދާޅު ވުމަކީ‬ ‫ނގެ ކުރިއެރުމެވެ‪”.‬‬ ‫އަޅުގަނޑުމެ ް‬

‫ކުރެވުނެވެ‪ .‬އެރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ކުޅިވަރު ތަކުގެ އިތުރަށް އަތޮޅުގެ‬

‫އުނދަގުލާއި ބުރަ އުފުލަމުން‪ ،‬ހިތްހަމަ ޖެހުމާއި ނުތަނަވަސް ކަމުގެ‬

‫ކައިރި ރަށްރަށުގެ ފަރާތުންވެސް މުލަކަށް ގޮސް ކުޅިވަރުތައް ކުޅެ‬

‫ދުވަސްތަކެއްވެސް ގުނަމުން‪ ،‬ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު މިކުރި ‪ 50‬އަހަރުގެ‬

‫ހެދިއެވެ‪ .‬ވަރަށްވެސް އެކުވެރި‪ ،‬އަދި އުފާވެރި މާޙައުލެއްގައި ކުޅެމުން‬

‫ދިގު ދަތުރުގައި ﷲ ގެ ރަޙުމަތްފުޅާއެކު ހާސިލު ކުރެވިފައިވާ ކާމިޔާބީ‬

‫ގެންދިޔަ ބޮޑުޢީދުގެ ކުޅިވަރުތައް ބަލައިލަންވެސް މާލެ އިންނާއި އަތޮޅު‬

‫ތަކަކީ މި ސްޓޭޝަން އުފެދުނީއްސުރެ މިއަދާ ހަމައަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވި‬

‫ތަކުން ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ބަޔަކު މުލަކަށް ދިޔައެވެ‪ .‬މިރަށުން ފާހަގަ‬

‫ޚިދުމަތް ތެރިންގެ ބުރަމަސްކަތާއި‪ ،‬ތަންދެކެ ވެވަޑައިގެންފައިވާ ލޯބީގެ‬

‫ކުރެވުނު އެންމެ އާދަޔާ ޚިލާފު ކަމަކަށްވީ ޢީދު އަމަޔާއި‪ ،‬ޢީދުބަފާ ރަށަށް‬

‫ނަތީޖާ ކަމާމެދަކު ޝައްކެއްވެސް ނެތެވެ‪ .‬އޭގެތެރެއިން އެއްބަޔަކު‬

‫އެރި މަންޒަރެވެ‪ .‬މިދެމީހުން އައިސް ރަށަށް އެރީ ބޮއްކުރައެއް ގައެވެ‪.‬‬

‫މިހާރު ވަނީ ދުނިޔެ ދޫކޮށްފަ އެވެ‪ .‬މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން އެ ހުރިހައި‬

‫ޢީދު ކުޅިވަރުތައް ފެށުނީ ޢީދުއަމަޔާއި ޢީދުބަފާ ރަށަށް އެރުމުންނެވެ‪.‬‬

‫ބޭފުޅުންނަށް ﷲ ރަޙުމަތް ލެއްވުން އަދައި ދުޢާ ކުރަމުއެވެ‪ .‬އެ‬

‫މިއީ އެރަށުގެ މީހުން ޒަމާނުއްސުރެ ޢީދު ކުޅިވަރުތައް ފަށައި އުޅުނު‬

‫ބޭބޭފުޅުންގެ ޒިކުރާ އައު ކުރަމުއެވެ‪ .‬އަދި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ‬

‫ގޮތް ކަމަށްވެސް ވެއެވެ‪.‬‬

‫ތަރައްޤީއަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދެއްވި ހުރިހައި ބޭފުޅުންނަށްވެސް ޝުކުރު‬ ‫ދަންނަވަމު އެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ރަންޔޫބީލް ފާހަގަ ކުރުމުގެ ގޮތުން މާލޭގައިވެސް ތަފާތު‬ ‫ކަންތައްތައް ބޭއްވުނެވެ‪ .‬އެގޮތުން ކުޑަކުދީންގެ ބްރޯޑްކާސްޓް ކުރުމުގެ‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު މިއަދު މިވަނީ މިޒަމާނުގެ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ލުއި‬

‫ދުވަހެއް ‪ 6‬އޮކްޓޯބަރ ‪ 2012‬ގައި ބޭއްވުމާއި‪ 6 ،‬ސެޕްޓެމްބަރ ‪2012‬‬

‫އަދި ފަސޭހަ ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައި ހުރިހައި ކަމެއްވެސް ކުރެވޭ‬

‫ތެލެސީމިއާ ކުދީންނަށް ލޭ ހަދިޔާ ކުރުމާއ‪ 13 ި،‬އޮކްޓޯބަރ ‪2012‬‬

‫ފެންވަރަށް ތަރައްގީ ކުރެވިފައެވެ‪ .‬އަދިވެސް އިތުރަށް ތަރައްގީ ކޮށް‬

‫ގައި ބޭއްވުނު މަހާސިންތާ އާއި‪ ،‬ކުރެހުމަށް ލޯބިކުރާ ޒުވާނުންނަށް‬

‫ކުރިއަރުވަންވީ ގޮތްތައް ދެނެގަތުމަށް ޓަކައި ދާދިފަހުން ވަނީ އޭޝިޔާ‬

‫ފުރުސަތެއް ހުޅުވައި ލުމުގެ ގޮތުން ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ބޭރު‬

‫ޕެސިފިކް‬

‫މެދުވެރިކޮށް‬

‫ފާރުގައި ކުރެހުމުގެ ދުވަހެއް ބޭއްވުންވެސް ހިމެނެއެވެ‪ .‬މިގޮތުން ކުރެހީ‬

‫އޮޑިޓެއްވެސް ކުރެވިފައެވެ‪ .‬މި ބެލިބެލުމުން ތަނުގެ ތަރައްގީއަށް ޓަކައި‬

‫މިހިނގައި ދިޔަ ‪ 50‬އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުން‬

‫އަޅަންވި ފިޔަވަޅު ތަކާއި ގެންނަންވި ބަދަލުތައް ދެނެގަނެ‪ ،‬ޕްރޮގްރާމް‬

‫ކުރި ޚިދުމަތްތައް ދައްކައިދޭ މަންޒަރު ތަކާއި‪ ،‬މުސްތަޤްބަލަށް އުންމީދު‬

‫ތަކަށްވެސް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތައް މިދަނީ ގެންނަމުންނެވެ‪ .‬މީގެ‬

‫ކުރާ ޚިޔާލީ މަންޒަރު ތަކެކެވެ‪ .‬މީގެއިތުރުން ‪ 22‬ޑިސެމްބަރ ‪2012‬‬

‫ފަންސާސް އަހަރު ކުރިން ރަސްމީ އެއްވެސް މުވައްޒަފެއް ނެތި‬

‫ގައި ޢާއްމުކޮށް ހުޅުވައިލައިގެން ފެއަރ އެއްވެސް ބޭއްވުނެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ރޭޑިޔޯ ސްޓޭޝަން ވުޖޫދަށް އައިނަމަވެސް މިއަދު‬

‫އިންސްޓިޓިއުޓް‬

‫ފޮރ‬

‫ބްރޯޑްކާސްޓިންގ‬

‫ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގަމުން ދަނީ ގިނަ އަދަދެއްގެ މުވައްޒަފުން‬ ‫‪62‬‬


‫ތިބެގެންނެވެ‪ .‬މާލޭ ރޭޑިޔޯގެ ނަމުގައި މި އިސްޓޭޝަން ފެށުނު ދުވަހު ދާޚިލިއްޔާގެ ސެކްރެޓަރީގެ ކޮޓަރީގެ އެއް ކަނަކުން ފެށުނު އިސްޓޭޝަން‬ ‫މިއަދު މިވަނީ ދިވެހި ރާއްއްޖޭގެ ހައިބަތު ހިފަހައްޓައިދޭ ޢިމާރާތަކާ ހަމައަށް ވާސިލު ވެވިފައެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ދިމާއަކުންވެސް ވަގުތުން ވަގުތަށް‬ ‫ޕްރޮގްރާމްތައް ދުރަށް ފޮނުވައި ދެވޭނޭ ޤާބިލުކަން މިއަދު ވަނީ ލިބިފައެވެ‪.‬‬ ‫މީހުން ހޭލުންތެރި ކުރުވުމަށް ސީދާ ކޮށްނާއި ނުސީދާކޮށް ކުރެވެމުން ދިޔަ މަސައްކަތްތަކުގެ ނަތީޖާގެ ވާހަކަ މިއަދު ދައްކަންވީ އަޅުގަނޑުމެންނެއް‬ ‫ނޫނެވެ‪ .‬ތިޔަ ބޭފުޅުންނެވެ‪ .‬މީހުންގެ ހޭލުން ތެރިކަން އިތުރު ކުރުމަށް ދީނީ ގޮތުން‪،‬ސިއްޙީ ރޮނގުން‪ ،‬އިޖުތިމާޢީ ގޮތުން‪ ،‬ދަނޑުވެރި ކަމާއި‬ ‫މަސްވެރި ކަމުގެ ރޮނގުން‪ ،‬ތަޢުލީމީ ގޮތުންނާއި‪ ،‬އަޚުލާގީ ގޮތުން އެޅުނު ބިންގާ ތަކުގެ މަތީގައި ކުރެވުނު ޢިމާރާތަކުން މުޅި ޤައުމަށް ލިބުނު‬ ‫ހިޔަލުގެ ކުޑަބޮޑުމިން ވަޒަން ކުރައްވާނީވެސް ހަމަ ތިޔަ ބޭފުޅުންނެވެ‪.‬‬ ‫މިއީ ތިޔަބޭފުޅުންގެ ރޭޑިޔޯއެވެ‪ .‬ރައްޔިތުންގެ ރޭޑިޔޯއެވެ‪ .‬ރައްޔިތުންގެ ރޭޑިޔޯ ތަރައްގީކޮށް ކުރި އަރުވާނޭ ގޮތްތަކުގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދު ދޭނީވެސް‬ ‫ހަމަ ރައްޔިތުންނެވެ‪ .‬ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ ފާޑު ވިދާޅު ވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރި އެރުމެވެ‪ .‬ދިވެހި ރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ކުރިއެރުމެވެ‪.‬‬ ‫‪63‬‬


‫ށ ‪50‬‬ ‫މޯލްޑިވްސް ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޯޕަރޭޝަންގެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަ ް‬ ‫އަހަރުފުރޭ ރަންޔޫބީލް ފާހަގަކުރުމުގެ ޙަފްލާގައި އިނާމު ދިނުން‬ ‫އިނާމު ލިބޭ ފަރާތްތައް‬ ‫އަހަރީ ދުވަހާއިގުޅުވައިގެންދޭ ކޮންމެ އިނާމެއް ދިނުމުގައިވެސް ދުނިޔޭގައިތިބި ފަރާތްތަކެކޭ އެއްގޮތަށް ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތްތައްވެސް‬ ‫ހިމެނޭނެއެވެ‪ .‬ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތަކަށް އިނާމެއްލިބޭނަމަ އެއިނާމަކާއި ޙަވާލުވާނީ އިނާމުގެ ޙައްޤުވެރި ފަރާތުގެ ގާތްތިމާގެ‬ ‫މީހުންގެ ތެރެއިން ފަރާތަކުންނެވެ‪ .‬އަދި ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތު ގުނުމުގައި އެއްފަހަރަށްވުރެން ގިނަ ފަހަރުގެ މަތިން ޚިދްމަތްކޮށްފައިވާނަމަ‬ ‫ޚިދުމްތަކުރި މުއްދަތު މިއިނާމުގެ މަޤްޞަދަށްޓަކާ ގުޅުވައިދެވޭނެއެވެ‪ .‬އަދި މިއިނާމުގެ މަޤްޞަދަށްޓަކާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުވައްޒަފުން‬ ‫ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެކި ތަންތަނުގައި މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާ މުއްދަތުވެސް ގުޅުވޭނެއެވެ‪.‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުވައްޒަފުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލު‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ‪ 50‬އަހަރުގެ ތާރީޚްގައި އިދާރީ ހިންގުމުގެ ތަފާތު އެތައް އޮނިގަނޑެއް މި މުއައްސަސާއިންވަނީ ތަޖްރިބާކޮށްފައެވެ‪.‬‬ ‫މިތަޖްރިބާތަކަށް ބަލާއިރު ސީދާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ނަމުގައި އެފަރާތެއްގެ ވަޒީފާ ހަމަޖެހިފައިނެތްކަމުގައިވިއަސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫އަޑު އެފަހަރަކު ހިންގަމުންދާ މައި އިދާރާއެއްގެ އޮނިގަނޑުގެ ދަށުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މަސައްކަތަށް ޚާއްޞަ މުވައްޒަފުންތަކެއް‬ ‫މަސައްކަތް ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢަޑުގެ މުވައްޒަފެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމަށްފަހު އިދާރީ‬ ‫ހިންގުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއިއެކު މައި އިދާރާގެ އޮނިގަނޑުގެ ދަށަށް ބަދަލުވެ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުވެސް ހިމެނޭގޮތުން މައި އިދާރާގެ‬ ‫އެންމެހާ ގޮފިތަކަށް ޚިދުމަތްކުރާ މުވައްޒަފުންތިބިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އަދި މިނޫން މިފަދަ ބައެއް ބަދަލުތައްވެސް އެކި ދުވަސްވަރުގައި‬ ‫ވަނީ އައިސްފައެވެ‪ .‬އެހެންކަމާއިއެކު މިކޯޕަރޭޝަންގެ މުވައްޒަފުންގެ ތެރެއިން ނުވަތަ އެއްވެސް އިރެއްގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ޚިދުމަތް‬ ‫ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ހަމައެކަނި ‪ 50‬އަހަރުގެ އަހަރީ އިނާމު ދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުވައްޒަފުންގެ‬ ‫ގޮތުގައި ބަލާނީ ތިރީގައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމަވާ މުވައްޒަފުންނެވެ‪ .‬މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ކަމެއް ފުރިހަމަވީ ކަމުގައިވިއަސް ޝަރުޠު‬ ‫ފުރިހަމަވީކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ‪.‬‬

‫ވަޒީފާ ފެށުނީއްސުރެން ނިމެންދެއް ނުވަތަ މިއަދާއި ހަމައަށް އެމީހެއްގެ ވަޒީފާއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ވަޒީފާއެއްގެ‬ ‫ގޮތުގައި ބަޔާންވެގެންވާ މުވައްޒަފުން‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުވައްޒަފެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރަންފެށުމަށްފަހު އިދާރީ ހިންގުމަށް އައިސްފައިވާ‬ ‫ބަދަލެއްގެ ސަބަބަބުން މައި އިދާރާގެ އެހެން ގޮތްޕަކަށް ނުވަތަ “ކޮމަން” ޑިޕާޓްމަންޓަކަށް ބަދަލުވެފައިވާ މުވައްޒަފުން‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު ހިންގާ މައި އިދާރާގެ މުވައްޒަފެއްގެގޮތުގައި ހުރިކަމުގައިވިއަސް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މަސައްކަތަށް‬ ‫ޚާއްޞަ މުވައްޒަފުން‪.‬‬

‫‪64‬‬


‫އިނާމު ލިބޭ މުވައްޒަފުން ހޮވުމަށް ޕޮއިންޓް ދިނުން‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ‪ 50‬އަހަރުފުރުން ފާހަގަކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި އިނާމު ލިބޭ މުވައްޒަފުން ހޮވުމަށް ޕޮއިންޓް ދިނުމުގައި‬ ‫ބަލަނީ ޚިދުމަތް ކޮށްފައިވާ މުއްދަތާއި ކޮށްފައިވާ ޚިދުމަތަށެވެ‪ .‬އަދި މިކަމުގެ ބާވަތުން ބައެއް ފަރާތްތައް ކަނޑައެޅުގައި ފަނޑިޔާރުންގެ‬ ‫މާރކްސްވެސް ހިމެނިފައިވާނެއެވެ‪ .‬މިގޮތުން ހޮވުނު ފަނޑިޔާރުންގެ ޕެނަލްގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަނީ އޮނަރަބްލް ޢަބްދުއްރަޝީދު‬ ‫ޙުސައިން‪ ،‬ޑިރެކްޓަރ ޕްރޮކިއުމަންޓް އަޙްމަދު ޢަބްދުﷲ އަދި އެސިސްޓެންޓް މެނޭޖަރ ޢަލީ ރިޒާއާއި އެގްޒެކެޓިވް އެޑިޓަރ މުޙައްމަދު‬ ‫ޖަމީލެވެ‪ .‬މިޕެނަލުން އެކި ފަރާތްތަކަށް މާރކްސް ދިނުމުގައި މިއޮފީހުގައި ކުރިން އުޅުނު މުވައްޒަފުންނާއި ސުވާލުކޮށް ތަފާތު އެކި‬ ‫މަޢުލޫމާތު ހޯދާފައިވެއެވެ‪.‬‬

‫އިނާމު ދެވޭ ކްރައިޓީރިއާ‬ ‫ޚިދުމަތުގެ ރަންހަނދާނުގެ ޝަރަފްވެރިކަމުގެ އައްޑަނަ‬ ‫މިއިނާމު ލިބޭނީ ތިރީގައިވާ އެންމެހާޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކަށެވެ‪.‬‬ ‫އެމީހެއްގެ ޚިދުމަތް ‪ 25‬އަހަރަށްވުރެން ދިގުމުއްދަތަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ލިބިފައިވުން‪.‬‬ ‫އެމީހެއްގެ މަސައްކަތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އުފެއްދުންތަކަށް ނުވަތަ ފަންނީ ވަޞީލަތްތަކާއި ޤާބިލްކަމަށް އާދަޔާ‬ ‫ޚިލާފް ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާދީފައިވުން‪.‬‬ ‫އިނާމު ދިނުމަށް މީހުން ހޮވުމަށް ޕޮއިންޓްދެވޭ ކްރައިޓީރިއާގެ ދަށުން ފަންސާސް އިންސައްތައަށްވުރެން މަތިން ޕޮއިންޓް‬ ‫ލިބުން‪.‬‬

‫ޚިދުމަތުގެ ރަންހަނދާނުގެ އައްޑަނަ‬ ‫މިއިނާމު ލިބޭނީ އިނާމު ދިނުމަށް މީހުން ހޮވުމަށް ޕޮއިންޓްދެވޭ ކްރައިޓީރިއާގެ ދަށުން ސާޅީސް އިންސައްތައަށްވުރެން‬ ‫މަތިން ޕޮއިންޓް ލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ތިރީގައިވާ ކޮންމެވެސް އެއް ޝަރުޠެއް ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކަށެވެ‪.‬‬ ‫އެމީހެއްގެ ޕްރޮގްރާމެއް ނުވަތަ ޕްރޮގްރާމްތަކެއްގެ ސަބަބުން (ޕްރޮގްރާމްގެ ގޮތުގައިބަލާނީ އެކި މަޢުޞޫތަކަށް ހަދާ‬ ‫ޕްރޮގްރާމްތަކާ ޚަބަރާއި ކަރަންޓް އެފެއަރޒްގެ އުފެއްދުންތައްވެސް ހިމެނޭގޮތުން) ދިވެހި މުޖްތަމަޢަށް ތަފާތު ފައިދާތަކެއް‬ ‫ކޮށްފައިވުމާއެކު އެއީ ޢާންމުގެ މެދުގައި މަޤްބޫލު އުފެއްދުމެއް ކަމުގައިވުން‪.‬‬ ‫އެމީހެއްގެ ހުށަހެޅުންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން ޢާންމުންގެ މެދުގައި މަޤްބޫލުވެ މަޝްހޫރުކަން އިތުރުވެފައިވުން‪.‬‬ ‫އެމީހެއްގެ ބޮޑު ޙިއްސާއަކާއިއެކު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަންނީ ވަޞީލަތްތަކާއި އިދާރީ ހިންގުމަށް ބޮޑު ކުރިއެރުންތަކެއް‬ ‫ހޯދާދީފައިވުން‪.‬‬

‫‪65‬‬


‫ޚިދުމަތުގެ ރަންހަނދާނުގެ ރިހި ފިލާ‬ ‫މިއިނާމު ދެވޭނީ ތިރީގައިވާ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކަށެވެ‪.‬‬ ‫މިއިނާމުގެ މަޤްޞަދަށްޓަކާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުވައްޒަފުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުގެ ދަށުން ‪ 25‬އަހަރަށްވުރެން‬ ‫ދިގުމުއްދަތަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދީފައިވާ ފަރާތްތައް‪.‬‬

‫ހަނދާނީ ލިޔުން (ޚާއްޞަ ޚިދުމަތްތަކެއް ޮކށްދީފައިވާ ފަރާތްތަކަށްދެވޭ ސެޓްފިކެޓް)‬ ‫މިއިނާމު ދެވޭނީ ތިރީގައިވާ އެންމެހާޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އިނާމު ދިނުމަށް މީހުން ހޮވުމަށް‬ ‫ޕޮއިންޓްދެވޭ ކްރައިޓީރިއާގެ ދަށުން އެންމެ ގިނަ ޕޮއިންޓްލިބޭ ‪ 20‬ފަރާތަކަށެވެ‪.‬‬ ‫އެމީހަކު މަސައްކަތް ކޮށްދީފައިވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުވައްޒަފެއްގެ ޙައިޞިއްޔަތުން ކަމުގައި ނުވުން‪.‬‬ ‫މަސައްކަތްކޮށްދީފައިވަނީ ހިލޭ ސާބަހަށް ނުވަތަ ނިޞްބަތުން ހެޔޮ އަގެއްގައި ކަމަށްވުން‪.‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ވެރިންގެ ޮގތުގައި އެކިދުވަސްތަކުގައި ޚިދުމަތް ޮކށްދީފައިވާ ފަރާތްތަކަށްދޭ ހަނދާނީ ފިލާ‬ ‫މިއިނާމު ދެވޭނީ ތިރީގައިވާ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކަށެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އެންމެ އިސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކޮށްފައިވުން‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އެންމެ އިސްވެރިއެއްގެގޮތުގައި ހުރީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު އެވަގުތަކު ހިންގާ މައި އިދާރާގެ އެންމެ‬ ‫އިސް ވެރިއެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން ކަމުގައި ނުވުން‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ އެންމެ އިސްވެރިއެއްގެގޮތުގައި ހުރީ މަޤާމް އެގޮތަށް ހަމަނުޖެހި ވަގުތީގޮތުން ނުވަތަ ބަދަލުގައި‬ ‫ކަމަށް ނުވުން‪.‬‬

‫މި ވަގުތު ޚިދުމަތުގައި ހުރި ޮކންމެ ފަރާތެއްގެ އަގު ވަޒަން ކުރުމަށްދެވޭ ހަނދާނީ މެޑަލް ‬ ‫މިއިނާމު ދެވޭނީ ތިރީގައިވާ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވާ ފަރާތްތަކަށެވެ‪.‬‬ ‫ދި މިއިނާމުގެ މަޤްޞަދަށްޓަކާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ މުވައްޒަފުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުގެ ދަށުން ބަލާއިރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫އަޑުގެ މުވައްޒަފެއްގެ ގޮތުގައި މިވަގުތު ހިމެނުން‪.‬‬

‫‪66‬‬


‫ޝަހީދު އިސްމާޢީލް ޙަލީމް‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ޚިދުމަތުގައި ދެމިހުންނަވަނިކޮށް ‪ 3‬ނޮވެމްބަރ ‪1988‬ގައި ޝަހީދު ކޮށްލެވިފައިވާ އިސްމާޢީލް‬ ‫ޙަލީމްގެ ޚިދުމަތުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމުގެ ގޮތުން ހަނދާނީ ފިލައެއް އެރުވުމަށްވަނީ ހަމަޖެހިފައި‪.‬‬

‫ޚިދުމަތުގެ ހަނދާނީފިލާ‬ ‫މިއިނާމު ދެވޭނީ ‪ 25‬އަހަރަށްވުރެން ކުރުމުއްދަތަކަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ޚިދުމަތް ކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން‬ ‫ގޯލްޑަންޖުބިލީ ކޮމެޓީން އެންމެ ގިނަ ޕޮއިންޓް ދޭ ފަސް ފަރާތެކެވެ‪.‬‬ ‫ފާހަގަކުރެވޭ ފަދަ މުހިންމު ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްފައިވާ ފަރާތަކަށްވުން‪.‬‬ ‫މިހާރު މިކޯޕަރޭޝަމްގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފަކަށްނުވުން‪.‬‬

‫ޚިދުމަތުގެ ރަންހަނދާނުގެ ޝަރަފްވެރިކަމުގެ އައްޑަނަ‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް މަނިކަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ބަދުރު ނަޞީރަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ކޮނޑޭ ޢަލި މަނިކަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މައިޒާން އަޙްމަދު މަނިކަށް‬

‫ޚިދުމަތުގެ ރަންހަނދާނުގެ އައްޑަނަ‬ ‫އަލްފާޟިލާ މޫމިނާ އިބްރާހީމަށް‬ ‫މަރުޙޫމާ ޒާހިދާ އިބްރާހީމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ ނަޖްމާ ޙުސައިނަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ ޙަފްޒާ ޢަލީއަށް‬ ‫މަރުޙޫމް މުޙައްމަދު ތައުފީޤަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަލީ ޢަބްދުﷲއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޚާލިދު އިބްރާހީމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ޢާޒިމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޙާޝިމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޒަހީނަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ރަމީޒަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ޢުމަރު މަނިކަށް‬

‫ޚިދުމަތުގެ ރަންހަނދާނުގެ ރިހި ފިލާ‬

‫‪67‬‬

‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޢަލީއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ރަޝާދަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އާދަމް މަނިކަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަބްދުލްޣަފޫރު އާދަމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ ޒުނައިރާ އަޙްމަދަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ފަހުމީ ރަޝާދަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ވަޙީދު އަޙްމަދަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ ޒަރީނާ ޙަސަނަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ އައިޝަތު ނަސީމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަލީ ޙިލްމީއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ރަޝީދަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ސަމީރަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ރަމީޒަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޙުސައިން ރަޝީދަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޝަރީފަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ މޫމިނާ އިބްރާހީމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ ނަޖްމާ ޙުސައިނަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ ޙަފްޒާ ޢަލީއަށް‬ ‫މަރުޙޫމް މުޙައްމަދު ތައުފީޤަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަލީ ޢަބްދުﷲއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޚާލިދު އިބްރާހީމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ޢާޒިމަށް‬

‫އަލްފާޟިލް ޙުސައިން މުޙައްމަދު މަނިކަށް‬

‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޙާޝިމަށް‬

‫އަލްފާޟިލާ ރަޝީދާ ނަޢީމަށް‬

‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޒަހީނަށް‬


‫އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ރަމީޒަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ޢުމަރު މަނިކަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް މަނިކަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ބަދުރު ނަޞީރަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ކޮނޑޭ ޢަލި މަނިކަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މައިޒާން އަޙްމަދު މަނިކަށް‬ ‫މަރުޙޫމާ ޒާހިދާ އިބްރާހީމަށް‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ވެރިންގެ ގޮތުގައި އެކިދުވަސްތަކުގައި‬ ‫ޚިދުމަތް ޮކށްދީފައިވާ ފަރާތްތަކަށްދޭ ހަނދާނީ ފިލާ‬ ‫އަލްމަރްޙޫމް ޢަބްދުﷲ ޚަލީލަށް‬ ‫އަލްމަރްޙޫމް އަލްއުސްތާޛު ނ‪.‬ތ‪ .‬ޙަސަންދީދީއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢުމަރު ޒާހިރަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު މުސްޠަފާ ޙުސައިނަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަލީ ނާޞިރަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙަންމަދު ޙަލީމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މަޙްމޫދު ސުޖާއަށް‬

‫ނ (ޚާއްޞަ ޚިދުމަތްތަކެއް ޮކށްދީފައިވާ‬ ‫ހަނދާނީ ލިޔު ް‬ ‫ފަރާތްތަކަށްދެ ޭވ ސެޓްފިކެޓް)‬ ‫އައުސްތާޒު އިބްރާހީމް ރަޝީދު މޫސާއަށް‬ ‫ޑރ‪ .‬މުޙައްމަދު އަލީއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ނަސީމަށް‬ ‫ފަޟީލަތުއްޝޭޚް ޢުޘްމާން ޢަބްދުﷲ އަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޒާހިރަށް (ސީނާ ޒާހިރު)‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢިމާދު ލަޠީފަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޒާހިރަށް (ފެއަރީ ޒާހިރު)‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަބްދުﷲ ޞާދިޤަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަލީ ސިމްރީއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢަބްދުއްރަޝީދު ޙުސައިނަށް‬ ‫ޑޮކްޓަރ އިބްރާހިމް ޒަކަރިއްޔާ މޫސާއަށް‬ ‫އައްނަބީލާ ޙަބީބާ ޙުސައިން ޙަބީބަށް‬ ‫ޑޮކްޓަރ އަޙްމަދު ރާޟީއަށް‬

‫އަލްފާޟިލް މައިޒާން ޢަލިމަނިކަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޢައްބާސް އިބްރާހީމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް މަނިކަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ބަދުރު ނަޞީރަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިބްރާހީމް ރަޝީދަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޝާކިރު އަބްދުﷲ އަށް‬

‫ޝަހީދު އިސްމާޢީލް ޙަލީމް‬ ‫ޝަހީދު އިސްމާޢީލް ޙަލީމަށް‬

‫ޚިދުމަތުގެ ހަނދާނީ ފިލާ‬ ‫މުޙައްމަދު ރަޝީދު (އުނިމާ ރަޝީދު)‬ ‫ޝަރުމީލާ ޙަސަން‬ ‫މިންނާ ވަޖީހް‬ ‫ޔޫސުފް ރިޔާޒް މޫސާ‬ ‫މޫސާ މަނިކު‬

‫އަލްފާޟިލް އާދަމް ޒާހިރަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އާދަމް ނަޞީރު އިބްރާހީމަށް‬ ‫އަލްފާޟިލާ ޖުވޭރިޔާ ވަޖްދީއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އަޙްމަދު ޙާފިޒަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް ޙުސައިން މުޙައްމަދަށް‬ ‫އަލްޤާރީ ޢަބްދުލްޙަމީދު މޫސާއަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް މުޙައްމަދު ޖަވާދު ޔޫސުފަށް‬ ‫އަލްފާޟިލް އިސްމާޢީލް ވަޙީދަށް‬

‫‪68‬‬


‫ރ ފުރުން ފާހަ ަގ ކުރުމުގެ ގޮތުން‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑަށް ‪ 50‬އަހަ ު‬ ‫ބޭއްވުނު ޙަރަކާ ްތ ތަކުގެ ތެރެއިން‬

‫އިފްތިތާޙީ ޖަލްސާގެ ބައެއް ފޮޓޯ (‪ 12‬ޖުލައި ‪)2012‬‬

‫‪69‬‬


‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑުގެ ބޭރު ފާރުގައި ކުރެހުން‬

‫‪70‬‬


‫ތެލެސީމިޔާ ސެންޓަރަށް ލޭ ހަދިޔާކުރުން‬

‫ކުޑަކުދިންގެ ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ދުވަސް‬

‫‪71‬‬


‫އަތޮޅުތަކުގައި ބޭއްވުނު ޙަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން‬ ‫މާލެ އަތޮޅު ހުރާ ‪ /‬ނ‪.‬އަތޮޅު ހޮޅުދޫ ‪ /‬ފ‪ .‬އަތޮޅު ނިލަންދޫ‬

‫‪72‬‬


73


75

Profile for PSM Ads

Dhivehiraajjeyge Adu Qaumee Khidhumathugai fansaas aharu  

A throwback to evolution of Radio Broadcasting in Maldives and its 50 years if history.

Dhivehiraajjeyge Adu Qaumee Khidhumathugai fansaas aharu  

A throwback to evolution of Radio Broadcasting in Maldives and its 50 years if history.

Profile for psm.mv
Advertisement