VII Ogólnopolski Przegląd Twórczości Amatorskiej Leśników
Do zadań statutowych Ośrodka Kultury Leśnej m.in. należą:
ü prowadzenie działalności muzealnej w zakresie leśnictwa, zgodnie z ustawą o ochronie dóbr kultury i muzeach;
ü popularyzacja w społeczeństwie wiedzy o leśnictwie, kulturze leśnej oraz problematyce leśnictwa. Jedną z form popularyzacji w społeczeństwie wiedzy o leśnictwie i kulturze leśnej są konkursy, prezentacje i przeglądy organizowane wśród młodzieży szkolnej, a także wśród leśników. Obecnie najważniejszym przeglądem kierowanym do drugiej z tych grup jest Ogólnopolski Przegląd Twórczości Amatorskiej Leśników. Amatorski ruch artystyczny wśród leśników istnieje od dawna. W okresie międzywojennym, a także później, podejmowano próby prezentacji jego dorobku. Organizowano wystawy, ekspozycje indywidualne i zbiorowe, lecz były to działania incydentalne. Dopiero utworzenie Ośrodka Kultury Leśnej umożliwiło scentralizowanie działań i roztoczenie mecenatu Lasów Państwowych nad amatorskim ruchem artystycznym. Pozwoliło to na kreowanie tych najbardziej utalentowanych, spośród niemałej artystycznie uzdolnionej grupy leśników. Stworzono formy rywalizacji, a systematyczne cykliczne działania zachęciły twórców do publicznej prezentacji swego dorobku.[1] (cd. na str. 3)
2
M. Hertmann
trochę szarzyzny. To piękno jesiennej szaty różnorodności, zwłaszcza liściastej części drzew i krzewów gołuchowskiego parku. To są też znaki przyrodnicze, zapowiadające kolejne zadania w działalności Ośrodka Kultury Leśnej. Decyzją dyrektora generalnego Lasów Państwowych z 14 lipca br. powołana została nowa Rada Naukowa Ośrodka Kultury Leśnej. Treść decyzji oraz skład rady przedstawione zostały poniżej . Rada Naukowa rozpoczęła działalność właśnie w miesiącach jesiennych (21 września 2006 r.). W zakresie kierunków rozwoju, planowania i realizacji zadań ośrodka rada jest organem doradczym i opiniodawczym dyrektora OKL. Daje to gwarancję właściwego funkcjonowania tej ważnej jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych. mgr inż. Benedykt Roźmiarek
Pora roku w parku-arboretum różnorodnością kolorów przypomina, że zbliża się okres „polskiego babiego lata”, ale też polskiej złotej jesieni. To różnorodność kolorów z przewagą brązu, złota i niestety,
Na jesienne spotkanie z OKL-em tradycyjnym zwyczajem serdecznie zapraszam.
Powołanie Rady Naukowej Ośrodka Kultury Leśnej
Zapraszamy: PVII Ogólnopolski Przegląd Twórczości Amatorskiej Leśników OPTAL® 2006 otwarcie 21 września 2006 r. (wystawa prac do końca maja 2007 r.) P Wystawy stałe w Muzeum Leśnictwa: „Las w sztuce” „Historia gospodarstwa leśnego na ziemiach polskich” „Spotkanie z lasem” „Diorama - grąd” „Czerwona Księga - gatunki chronione” P Wystawy czasowe w Muzeum Leśnictwa: „Leśnicy w obozach jenieckich 1939-1945” (do końca października) „Gołuchowskie impresje” wystawa malarstwa Wołodymyra Czornobaja (do końca października) „Las w moim obiektywie” wystawa fotograficzna (do końca grudnia) „Puszcza Jodłowa” wystawa fotografii Pawła Pierścińskiego (do końca roku) „Poszukiwania” wystawa twórczości Danuty Tomaszewskiej (do końca roku) „Wilhelm Pfeil” wystawa biograficzna (do końca roku) P Zajęcia terenowe dla dzieci i młodzieży prowadzone w parku-arboretum: „Jesienne obserwacje” „Szukamy dendrologicznych skarbów” „Symetria w przyrodzie” Informacje dotyczące zajęć: tel. (062) 761 50 10, e-mail: okl_dybul@sisco.pl
3
VII Ogólnopolski Przegląd Twórczości Amatorskiej Leśników (cd. ze str. 1)
Ogólnopolski Przegląd Twórczości Amatorskiej Leśników organizowany jest od 1988 roku. Celem imprezy jest prezentacja ruchu artystycznego pracowników Lasów Państwowych w dziedzinie malastwa, rzeźby i fotografii.[2] Jego formuła oparta została o następujące zasady: pełną dostępność dla wszystkich zawodowo czynnych leśników, emerytów i rencistów oraz członków ich najbliższych rodzin, pełną swobodę sposobu wypowiedzi artystycznej oraz pełną swobodę wyboru tematyki. Kolejne edycje przeglądu potwierdziły zasadność takiej formuły. Już podczas pierwszego przeglądu pośród 90 uczestników zaznaczyła się ogromna różnorodność form wypowiedzi artystycznej. Określone regulaminem trzy podstawowe dziedziny twórczości: malarstwo, rzeźba i fotografia zostały wypełnione blisko tysiącem prac o najrozmaitszych formach, kształtach, technikach oraz - co najważniejsze - o bardzo zróżnicowanym poziomie artystycznym. Wśród uczestników ujawnili się niezwykle utalentowani leśnicy - twórcy, którzy zachwycili swą dojrzałością artystyczną, wręcz profesjonalizmem. Zorganizowana wystawa uzyskała liczne, bardzo pochlebne recenzje poparte zakupami wystawianych prac przez odwiedzających Gołuchów turystów.
W tegorocznej edycji nagrody otrzymali: Malarstwo: ŘI nagroda: Grzegorz Pietruńko za pracę Kaczki na śródleśnym bagnie ŘII nagroda: Mirosława Tobolewska za kolekcję przedstawionych prac ŘIII nagroda: Artur Musiał za pracę Oczekiwanie Rzeźba: ŘI nagroda: Arkadiusz Mańczyk za pracę W puszczy ŘII nagroda: Kazimierz Kręcki za pracę Piwnica zakonników ŘII nagroda: Ludwik Oleksy za przedstawioną kolekcję Ptaki Fotografia: ŘI nagroda: Maciej Kupczyński za przedstawione prace ŘII nagroda: Karol Murat za przedstawione prace ŘIII nagroda Hieronim Andrzejewski za przedstawione prace Nagroda specjalna Dyrektora Ośrodka Kultury Leśnej Jarosław Janicki za Tryptyk: Bekasy, Słonki, Jemiołuszki
Kolejne przeglądy odbyły się w latach 1991, 1993, 1997, 2000 i 2003. Niezmiennie potwierdzały wysoki poziom artystyczny twórców oraz wzrastające zainteresowanie uczestnictwem w konkursach. Wśród uczestników odnotowano takich, którzy brali udział we wszystkich spotkaniach, lecz w kolejnych edycjach dużą grupę stanowili i stanowią debiutanci, którzy poddawali się weryfikacji Sądu Konkursowego, a jednocześnie porównywali swój dorobek artystyczny z twórczością innych leśników. W ciągu wielu lat funkcjonowania przeglądu odnotowujemy stopniowy rozwój jego formuły. Coraz liczniej pojawiają się prace z zakresu literatury, grafiki komputerowej, sztuki użytkowej. To z kolei powoduje tendencje do wydzielania nowych dziedzin konkursowych. Podczas ostatniego posiedzenia Sądu Konkursowego jego członkowie podnieśli ten problem, postulując wydzielenie z malarstwa rysunku i grafiki jako oddzielnych dziedzin oraz objęcie konkursem tkaniny. Dla podkreślenia wzrastającego poziomu artystycznego prezentowanych prac, podniesiony został również postulat zmiany jednego z członów nazwy przeglądu, a mianowicie zmiany określenia „amatorski” na „artystyczny”. VIII Ogólnopolski Przegląd Twórczości Amatorskiej Leśników odbędzie się w roku 2009. Konrad Bul 1. [1] Treść zaczerpnięta ze wstępu do katalogu V Ogólnopolskiego Przeglądu Twórczości Amatorskiej Leśników OPTAL 2000. 2. [2] Z rególaminu przeglądu.
Rozmowa z Grzegorzem Pietruńko, naczelnikiem wydziału zasobów RDLP Wrocław, który otrzymał I nagrodę w kategorii Malarstwo za pracę Kaczki na śródleśnym bagnie. Kiedy rozpoczęła się Pana przygoda z malarstwem? Rozpoczęła się już w szkole średniej, ale początki były bardzo amatorskie. Technikę olejną uprawiam od początku lat dziewięćdziesiątych, czyli od początku moich studiów. Wtedy to rozpoczęła się prawdziwa fascynacja lasem i łowiectwem. O jakiej tematyce obrazy maluje Pan najchętniej? Najczęściej i najchętniej maluję scenki o tematyce łowieckiej. Czy w OPTAL -u bierze Pan udział po raz pierwszy? Tak, pierwszy raz. Jest to w ogóle pierwszy konkurs w jakim wziąłem udział. Wcześniej bywały tylko okazjonalne wystawy. Czyli nagroda jest dużym zaskoczeniem… Tak i najlepszą zachętą do brania udziału w innych konkursach. Być może również w przyszłej edycji OPTAL-u? Po takiej zachęcie nie mam wyjścia - przyjadę na pewno. Z Grzegorzem Pietruńko rozmawiała Joanna Zalejska-Niczyporuk
4
Humor
Wystawa czasowa „Leśnicy w obozach jenieckich 1939-1945”, ze zbiorów Tomasza Skowronka i Muzeum Woldenberczyków w Dobiegniewie, otwarta 30 czerwca 2006 roku w obiekcie muzealnym „Oficyna” (fot. Z. Zieliński)
Wystawa fotografii Danuty Piotrowskiej i Zdzisława Pięciurka „W cieniu Izabeli i Jana”, otwarta 14 lipca 2006 roku w obiekcie muzealnym „Powozowna” (fot. J. ZalejskaNiczyporuk)
Wystawa twórczości Danuty Tomaszewskiej „Poszukiwania”, otwarta 20 lipca 2006 roku w obiekcie muzealnym „Oficyna” (fot. A. Kozyra)
Wystawa - „Las miejsce życia, pracy i wypoczynku”, otwarta 17 września 2006 roku w Muzeum Regionalnym w Bełchatowie; zorganizowana we współpracy OKL-u, muzeum i nadleśnictwa Bełchatów (fot. K. Bul)
Rebusy i zagadki
1. Dziwne to zwierzę, w lesie przebywa i w słowie „budzik” się ukrywa. 2. Ma króciutkie nóżki i szpiczasty ryjek, Chociaż igły nosi, nigdy nic nie szyje.
NASZE DRZEWA LEŚNE W PRZYRODZIE, GOSPODARCE I KULTURZE
BUK Do rodzaju Fagus - buk, należy dziesięć gatunków występujących w strefie umiarkowanej półkuli północnej. W Polsce rodzaj ten reprezentowany jest przez jeden gatunek - buk pospolity (Fagus sylvatica L.).
Buk pospolity - Fagus sylvatica L. Drzewo to osiąga 30 m wysokości, a czasem - w sprzyjających warunkach - 50 m. Gatunek ten może dożywać 350 lat. Koronę wykształca gęstą i szeroką, nisko osadzoną u osobników rosnących samotnie, a u drzew rosnących w zwarciu - wydłużoną i usytuowaną wysoko.
oderwij - zachowaj
Kora buka jest gładka, cienka, jasnoszara i nie łuszczy się.
Buk kwitnie pod koniec kwietnia lub na początku maja, jednocześnie z rozwojem liści. Owoce - orzeszki zwane bukwią dojrzewają we wrześniu lub październiku. Jest drzewem klimatu morskiego. Najbardziej odpowiada mu wilgotne powietrze, natomiast cierpi od silnych mrozów. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, próchniczych i zasobnych w składniki pokarmowe. Są to przede wszystkim gleby świeże lub słabo wilgotne gliniaste, gliniasto-piaszczyste i wapienne. Jest jednym z najbardziej cienioznośnych gatunków wśród naszych drzew. Ma duży wpływ na glebę, silnie ją ocienia i wzbogaca w żyzną próchnicę. Zasięgiem swym obejmuje środkową i zachodnią Europę, Azję Mniejszą i Kaukaz. W Polsce osiąga północno-wschodnią granicę zasięgu. Poza obszarami częstego występowania, buk spotykany jest na pojedynczych, rozproszonych stanowiskach naturalnych. W granicach zasięgu są wyraźnie zaznaczone dwa ośrodki występowania buka: pomorski i górsko-wyżynny. Buk ma dużą zdolność tworzenia własnych zespołów leśnych - buczyn. Występuje również w drzewostanach mieszanych z dębem, grabem, sosną i jodłą. Kwiaty żeńskie buka są siedzące po dwa. Początkowo osłonięte owłosioną okrywą, która w miarę dojrzewania owoców drewnieje, brunatnieje i pokrywa się kolczastymi wyrostkami. Okrywa zawiera 2-3 trójgraniaste orzeszki, zwane
Ciekawostki: üW Świętokrzyskim Parku Narodowym rośnie buk „Jagiełło” o wymiarach: wysokość 27 m, obw. 497 cm. üW Puszczy Bukowej pod Szczecinkiem ścinano buki o wysokości 47 m. üNajwyżej położone buczyny opisano z Wielkiej Rawki z 1260 m n.p.m., tworzą tam niskie zbiorowiska, tzw. „krzywolesie”. üDo najwyższych z rodzaju buk, osiągających 40-45 m wysokości należy buk wschodni (Fagus orientalis Lipsky) i buk amerykański (Fagus grandifolia Ehrh). üDo najniższych, niekiedy nie przekraczających 10 m wysokości, zaliczane są Fagus hayatae Palib. i buk lśniący (Fagus lucida Rehd. et Wils).
Drewno buka pospolitego Ma jednorodną budowę anatomiczną, jest rozpierzchłonaczyniowe i beztwardzielowe. Jego zabarwienie jest białe z odcieniem żółtawoczerwonym, które staje się bardziej intensywne po poddaniu go procesowi parzenia lub parowania. Na przekroju podłużnym promieniowym promienie rdzeniowe drewna buka tworzą rozległe jaśniejsze plamy zwane błyszczem. U buka spotykana jest fałszywa twardziel o zabarwieniu brunatnoczerwonym i twardziel mrozowa o zabarwieniu szarym. Drewno tego gatunku jest średnio ciężkie, dość twarde i bardzo łatwo łupliwe. Daje się ono łatwo skrawać, giąć, toczyć i frezować. Jest podatne na sklejanie, polerowanie, barwienie, lakierowanie i politurowanie. Wykazuje również właściwości rezonansowe, a w przypadku złamania tzw. właściwości ostrzegawcze. Jego ujemne cechy to duża nasiąkliwość wodą, co sprzyja pęcznieniu z równoczesnym paczeniem się. Ponadto łatwo pęka podczas wysychania. Drewno z fałszywą twardzielą jest trudniej nasycalne i mniej elastyczne. Jest podatne na zaparzenia, zwłaszcza jako surowiec ścięty w okresie lata i leżący dłużej w nieokorowanych kłodach. Jego naturalna trwałość jest niezbyt wielka. Drewno buka jest często atakowane przez grzyby powo- dujące przebarwienia, plamy oraz zgniliznę korozyjną. bukwią. Po dojrzeniu okrywa pęka czteroma klapami i orzeszki wypadają.
Drewno buka wykorzystywane jest jako materiał do wyrobu mebli i sklejki. W meblarstwie używane jest do wyrobu krzeseł, foteli i ciężkich stołów zwanych refektarzowymi. Z okleiny bukowej sklejanej warstwowo i profilowanej produkuje się na dużą skalę meble szkolne i ogrodowe. Wyrabia się z niego meble gięte, klepkę parkietową, panele, boazerię i stolarkę budowlaną, a także beczki, kadzie, skrzynie, palety, szpule i czółenka tkackie, jak również łoża broni palnej. Drewna bukowego używa się również do wyrobu części instrumentów
R.Walendowski, Bukowa jadłodajnia (akwarela)
muzycznych, galanterii drzewnej, zabawek, przedmiotów gospodarstwa domowego, uchwytów do narzędzi, podkładów kolejowych oraz pudełek zapałczanych. Z drewna buka produkuje się także lignofol bukowy, sklejkę bakielityzowaną, płyty pilśniowe i wiórowe. Stanowi ono także ważny surowiec do wyrobu mas celulozowych i półchemicznych oraz ścieru drzewnego. Wióry bukowe jako „nośnik bakterii” używane są do produkcji octu spirytusowego.
J. Frankowski, Buk (akwarela)
Od słowa „buk” wywodzi się wiele nazw miejscowości: Bukowina Tatrzańska, Buk, Bukowno, Bukowica, a także nazwisk: Bukowski, Bukowiński.
fot. M. Hertmann
Buki, podobnie jak dęby, „miały dawać zdrowie”. W ich dziuplach składano garnuszki z masłem, miód i części ubrań z przekonaniem, że „wyniesie” się w ten sposób chorobę z domu. Buki odstraszały również czary i uroki. Uważano je z tego powodu za drzewa magiczne.
Buczyny i tworzące je buki zachwycają o każdej porze roku. Szczególnie jesienią, gdy ich liście przebarwiają się na żółto, pomarańczowo i czerwono. Chętnie je wówczas fotografują zarówno profesjonalni artyści, jak i amatorzy. Inspirowani majestatycznymi bukami malarze uwieczniają je na swoich płótnach. Drzewa te bywają również tematem humorystycznych rysunków i akwarel. Według mitologii rzymskiej buk był symbolem płodności. Przez wieki mawiano, że buk przynosi „gotowość do miłości”. Według przekazów słownych winien być chroniony ze względu na swą moc: siły, pogody ducha, stabilności i pewności siebie. Mitologiczną siedzibę greckich bogów - Olimp - porastały buki. Drewno buka doceniali mityczni bogowie, pijąc wino w bukowych kubkach.
Nazwa instrumentu muzycznego „fagot” pochodzi od łacińskiego słowa „fagus” - co znaczy po prostu „buk”. Niegdyś popiół z drewna bukowego stanowił cudowny, wybielający środek kosmetyczny. Wystarczyło garść tego popiołu wymieszać z kozim tłuszczem i niewielką ilością wody, a następnie tak przygotowaną papką posmarować „gębę”. Pięknie o bukach piszą poeci. „W górach jest wszystko, co kocham Wszystkie wiersze są w bukach” to słowa Jerzego Harasymowicza. Literatura: 1. Białobok S. (pod red.), Buk zwyczajny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa-Poznań 1990 2. Łysiak W. (pod red.), Las w kulturze polskiej IV, Wydawnictwo “Eco”, Poznań 2006 3. Tomanek J., Botanika leśna, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1997 4. Seneta W., Dolatowski J., Dendrologia, Wydawnictwo Naukowe PAN, Warszawa 2005 5. Uryga J., Nasze drzewa, Wydawnictwo Duszpasterstwa Rolników, Włocławek 2002 6. Ziółkowska M., Gawędy o drzewach, Arkona, Warszawa 1993