Page 1

íÜóÜÚ": 03 †Ø‘": 10-11 ôÜìØÄÜ †Ø‘ : 30-31   •  †ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ. 2015

“âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü": _ 25

¹Óå‘ è±Ü ¡±Üå “å ‘å ÄÜÜØÁÜߢ †å‘ †ôÜÜÁÜÜ íÑÜÞø´Ü ÷´ÜÜ. ‰òÜÓå ‡œ“ÒàØ ÷´ÜàØ ‘å †å ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ ÓÜè‘ßÑÜ ˜ÜØÝ´Ü êÜÜíÜå †ÃÜå †åÏܱÜå †å ‘ÑÜÛà. †åÏÜÃÜß ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ‡œ“Ü ÷´Üß ‘å ÏÜܱÜôÜÜåÃÜÜ ù¹ÑÜÏÜÜØ ËܹêÜÜíÜ †ÜíÜå †ÃÜå †åÃÜܳÜß ¢íÜÃÜÏÜÜØ ‘ÜÑÜÏÜß ËܹêÜÜíÜ †ÜíÜå. ÏÜÃÜå êÜÜÄÜå “å ‘å ´Üå†Üå †Ü ÷ÜØôÜêÜ ‘Óß ïÜøÑÜÜ ÃܳÜß. ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜß ôÜÜæ³Üß ÆÜÂåÏÜÜì íÑÜÞø´Ü†Üå ÆÜæ‘ßÃÜÜ †å íÑÜÞø´Ü ÷´ÜÜ ‘å èå †åíÜÜ êÜÜå‘ÜåÃÜå †Ý´Ü ÝÃÜ‘ü´ÜܳÜß ÏÜìß ïÜ‘´ÜÜ èå ´ÜååÏÜÃÜåå ÝÆÜÂÑÜ ÷´ÜÜ. . . . ÏÜå 20, 1963 ôÜß. ÓÜèÄÜÜåÆÜÜêÜÜœÜÜÓß


íÜóÜÚ": 03 †Ø‘": 10-11 ôÜìØÄÜ †Ø‘ : 30-31   •  †ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ. 2015 “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü": _ 25

´ÜصÜß ÝíÜíÜå‘ ¹åôÜ܉

ôÜØÆÜܹ‘ ‘å´ÜÃÜ éÆÜåÓÜ

2. ¢íÜÃÜ : ÑÜÜåÄÜ, ôÜÜÁÜÃÜÜ, ‹ÆÜÜôÜÃÜÜ. . . . . . . . . . . ‘Ü‘ÜôÜÜ÷åËÜ ‘ÜêÜåêÜ‘Ó. . . . 298

ÆÜÓÜÏÜïÜÚ‘ ‘ÝÆÜêÜ ÓÜíÜêÜ

4. ËÜÜÆÜàÃÜÜ ÆÜÜØœÜ ²ÜçøüÓ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . †ÏÜä´ÜêÜÜêÜ íÜåÄܲ . . . 310

ôÜÜèôÜŸ¡ †ÆÜâíÜÚ †ÜïÜÓ ÍÜÜóÜÜïÜàݽ ¹ßÆÜ‘ «Ü‘Ó †ÜíÜ 1

રે ખાંકન: રમેશ ઠાકર 100 Tributes

†ÜíÜ 4

કાવ્ય: નવા વર્ષનું પણ રવીન્દ્રનાથ ઠાકુ ર અનુવાદ : મહાદેવ દેસાઈ [નવજીવન, 11 નવેમ્બર, 1923]

†ÜíÜ 3

લેખ: જીવનનું શાસ્ત્ર કાકાસાહે બ કાલેલકર [હરિજનબંધુ, 30 જુ લાઈ, 1933]

íÜÜ„óÜ‘ êÜíÜÜèÏÜ : _150/- (¹åïÜÏÜÜØ) _1500/- (ÝíܹåïÜÏÜÜØ) ÆÜÂÝ´ÜÍÜÜíÜ/êÜíÜÜèÏÜ ÏÜÜå‘êÜíÜÜÃÜàØ ôÜÓÃÜÜÏÜàØ íÑÜíÜô³ÜÜÆÜ‘, ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôü ÄÜâèÓÜ´Ü ÝíܾÜÆÜß« ÆÜÜ“ì ÆÜÜå. ÃÜíÜ¢íÜÃÜ, †ÏܹÜíÜܹ-380 014 ÉÜåÃÜ": 079-27540635 079-27542634 e-mail ":"sales@navajivantrust.org website ":"www.navajivantrust.org

ôÜØÆÜܹ‘ßÑÜ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

1. ¢íÜÃÜÆÜÂÍÜÜ´Ü. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ËÜÜÆÜÜêÜÜêÜ ÄÜ. íÜæ¾. . . . 296 3. ¢íÜÃÜÁÜÏÜÚ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ôÜØ. ÁÜàÓØÁÜÓ. . . . 304 5. ÆÜàô´Ü‘ ÆÜÝÓœÜÑÜ : êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜ ‹ÉåÚ ¹ÝÓºÃÜÜÓÜÑÜ±Ü . . . . . ÆÜÂÉàêêÜ ÓÜíÜêÜ. . . . 312 6. ôíÜ´íÜ : `†Ü‡ íÜç†Ó ÏÜÜÑÜ íÜçêÑÜâ”'. . . . . . . . . . . . ‘ÜèêÜ †Üå”Ü íÜæ¾. . . . 317 7. ƒÜܹßÀÝóü : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ÏÜÜå. ‘. ÄÜÜØÁÜß, êÜÜêÜœÜع íÜÜåÓÜ. . . . 320 8. ``ÏÜÜ, ÷àØ ƒÜÜ¹ß ‘åÏÜ ÆÜ÷åÓàØ “àØ?''. . . . . . . . . . . . . . . . . . ‡êÜÜ Ó. ÍÜ©. . . . 321 9. ÆÜÜæÝóü‘ ÆÜß±ÜàØ : ÃÜßÓÜå. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ÄÜ¡ÃÜÃÜ ÃÜÜÑÜ‘. . . . 323 10. ÄÜÜØÁÜßÀÝóü : Õ÷¹à, Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ †ÃÜå ÄÜÜåÓšÜÜ. . . . . . . . . . . . . . ÄÜÜØÁÜߢ. . . . 325 11. †ÏܹÜíÜܹÏÜÜØ ÓÜèœÜغ èÑÜØ´Üß ÆÜÂôÜØÄÜå ÍÜÜóܱÜ. . . . . . . . . ÏÜÜå. ‘. ÄÜÜØÁÜß. . . . 331 12. ÆÜàô´Ü‘ : ݹÃÜœÜÑÜÜÚ ÝíÜïÜå. . . . . . . . . . . . . . . . . . . ËÜÜÆÜÜêÜÜêÜ ÄÜ. íÜæ¾. . . . 332 13. ÆÜàÃÜ:ÆÜÝÓœÜÑÜ, ôÜØÝšÜÆ´Ü ÆÜÝÓœÜÑÜ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 14. ÄÜÜØÁÜߢÃÜß Ý¹ÃÜíÜÜÓß : 100 íÜóÜÚ ÆÜ÷åêÜÜØ . . . œÜعàêÜÜêÜ ÍÜÄÜàÍÜ܉ ¹êÜÜêÜ. . . . 337

`ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷'ÃÜÜ œÜÜ÷‘Üå – íÜܜܑÜå – ÄÜÂÜ÷‘ÜåÃÜå .. . . . . . . . .  . .. . . . 342

ôÜà¤Ü íÜܜܑÜåÃÜå. . .

ôÜÜÏÜÝÑÜ‘ÏÜÜØ ŸÑÜÜØ ÆÜ±Ü ôÜÜæèÃÑÜ ôÜܳÜå ê܃ÜÜ±Ü †ÆÜÜÑÜàØ “å, ´ÑÜÜØ ÏÜâìÃÜå íÜÁÜàÏÜÜØ íÜÁÜà íÜÉܹÜÓ Ó÷åíÜÜÃÜÜå ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ‘ÓÜÑÜÜå “å. ¡å²±Üß èåÏÜÃÜß ´ÜåÏÜ Ó܃ÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å, ´ÜåÏÜ “´ÜÜØ ŸÑÜÜØ èéÓ è±Ü܉ ´ÑÜÜØ ÏÜັÜÃÜÜ ¹ÜåóÜÜå †ÃÜå ¡å²±Üß ôÜàÁÜÜÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å †ÃÜå ÆÜܹüßÆÜ ÏÜâ‘íÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å. ÆÜÂô´Üà´Ü ÆÜܹüßÆÜ ÑܳÜÜ´Ü³Ü Ó܃ÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å, †å ÝôÜíÜÜÑÜÃÜß ÆÜܹüßÆÜ ¹âÓ ‘Ó܉ “å. ôÜÜæèÃÑÜÆÜâíÜÚ‘ÃÜÜØ ê܃ÜܱÜÜå †ÃÜå ÃÜíÜÜØ ê܃ÜܱÜÜåÏÜÜØ ( ) ‘ÜÌôÜÃÜß ôÜÜÏÜÄÜÂß ÏÜâì ê܃ÜÜ±Ü ÆÜÂÏÜܱÜåÃÜß “å. [ ] ‘ÜÌôÜÏÜÜØ ÏÜâ‘åêÜß ôÜÜÏÜÄÜÂß †ÃÜå èéÓ è±Ü܉ ´ÑÜÜØ ÃÜíÜß ‘åüêÜß‘ ÆÜܹüßÆÜ ôÜØÆÜܹ‘ ¿ÜÓÜ ê܃ÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å. èå ÆÜÜÃÜÜØ ÆÜÓ ÏÜâì ê܃ÜܱÜÃÜß ÆÜܹüßÆÜ †ÃÜå ôÜØÆÜܹ‘ÃÜß ÆÜܹüßÆÜ, †åÏÜ ËÜØÃÜå ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜØ ÏÜâì ÏÜÜüå ÏÜâ. †ÃÜå ôÜØÆÜܹ‘ ÏÜÜüå ôÜØ. ‹êêÜåƒÜ ‘ÓÜÑÜÜå “å. èå ÆÜÜÃÜÜ ÆÜÓ ÏÜÜµÜ ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôüå ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÏÜັÜÜêÜÑÜÏÜÜØ “ÜÆÜßÃÜå ÏÜâì ÆÜܹüßÆÜ “å ´ÑÜÜØ ‘ïÜÜå ‹êêÜåƒÜ ‘ÓÜÑÜÜå ÃܳÜß. èå ÆÜÜÃÜÜØ ÆÜÓ †å‘³Üß íÜÁÜà ÆÜܹüßÆÜ ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜØ ËÜÁÜå è ‘ÜåÃÜÜ ¿ÜÓÜ ´Üå ‹êêÜåƒÜ ÃÜ ‘Ó´ÜÜØ ËÜÁÜß ÆÜܹüßÆÜÃÜå †Ø´Üå ´ÜåÃÜß ÃÜÜÇÁÜ ÏÜà‘܉ “å. †ÏܹÜíÜܹ ƒÜÜ´Üå³Üß ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü ‘ÑÜàÛ. 294


ôÜØ‘êÆÜ, ‘ÓÜåÝìÑÜÜå †ÃÜå íÜÜœÜÃÜ ôÜØÆÜܹ‘

¢íÜÃÜÏÜÜØ †ÜÄÜì íÜÁÜíÜÜ ‡œ“ÃÜÜÓ ôÜÜæ ÏÜÜüå ÃÜíÜàØ íÜóÜÚ ‘Üå‰ÃÜå ‘Üå‰ ôÜØ‘êÆÜ ‘ÓíÜÜÃÜß ÆÜÂåÓ±ÜÜ ê܉ †ÜíÜå “å. ÆÜ“ß †Ü ôÜØ‘êÆÜ ‘å ÝÃÜÁÜÜÚÓ ‘åüêÜÜ ÃÜ’Ó ÆÜÂÑÜ´ÃÜÜåÏÜÜØ ÆÜÝÓ±ÜÏÜå “å †å ´ÜÜå ÆÜôÜÜÓ ³Ü´ÜÜØ Ý¹íÜôÜÜå è ËÜ´ÜÜíÜå “å. ôÜØ‘êÆÜÃÜå ÆÜâÓÜå ‘ÓíÜÜ ïÜ´ÜÆÜÂÝ´ÜïÜ´Ü ôÜݘÑÜ´ÜÜ ôÜܳÜå ïÜé ³ÜÑÜåêÜß ôÜÉÓÏÜÜØ ÏÜÁÑÜÜÃÜå ÆÜ÷ÜǜܴÜÜ ôÜàÁÜßÏÜÜØ ´ÜÜå ‘ÑÜÜ ÷å´Üà ôÜܳÜå ôÜÉÓå ÃÜß‘ëÑÜÜ ÷´ÜÜ †å ÆÜ±Ü ÝíÜôÜÓ܉ ¡ÑÜ “å †ÃÜå šÜ±ÜÍÜÓ ÆÜÜåÓÜå ƒÜÜíÜÜ ËÜå«åêÜÜ †ÜÆܱÜå ´ÑÜÜØ è êÜÜØËÜÜ êÜ÷ ³Ü‰ è‰†å “ß†å. ¡´ÜÍÜÜ´ÜÃÜÜØ †Ü‘óÜÚ±ÜÜå³Üß ™ÜåÓ܉ ´ÑÜÜØ è ËÜÜ‘ßÃÜÜå íÜƒÜ´Ü ÄÜÜìß ¹‰†å “߆å ÑÜÜ ÆÜ“ß ŸÑÜÜØ ÆÜ÷ÜÇœÑÜÜ †åÃÜå è ÏÜØÝ”êÜ ÏÜÜÃÜß íÜßÓÏÜß è‰†å “ß†å. . . .ÆÜ±Ü †å³Üß ‘؉ ÆÜ“ßÃÜÜØ íÜóÜÚå †ÜÆܱÜå ôÜØ‘êÆÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ “Üå²ß ¹å´ÜÜØ ÃܳÜß. ‘ÓÜåÝìÑÜÜÃÜß èåÏÜ ÉÓß œÜ²ß†å “߆å, ÆÜ²ß†å “ß†å ÃÜå ÉÓß ÉÓß œÜ²ß†å “߆å. †ÃÜå‘ íÜƒÜ´Ü ÆܲÒÜ ÆÜ“ß ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜÃÜå †åÏÜ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜüå ü‘ÜíÜß Ó܃Üå “å ‹´ôÜÜ÷. ¹Óå‘ íÑÜݐ´Ü ÑÜÜØ‘ ÃÜå ÑÜÜØ‘³Üß ÆÜÜå´ÜÜÃÜå èéÓß ‹´ôÜÜ÷ ÏÜåìíÜß êÜå “å. ‘Üå‰ ™ÜÓÏÜÜسÜß, ‘Üå‰ ÃÜÜå‘Óß-ÁÜØÁÜÜÃÜÜ ô³Üìå³Üß, ‘Üå‰ ÝÏÜµÜ ÆÜÜôÜå³Üß (‘Üå‰ ïܵÜà ÆÜÜôÜå³Üß ÆܱÜ), ‘Üå‰ ÝÉêÏÜß Ý÷ÓÜå, ôÆÜÜåüÚôÜÏÜåÃÜ ‘å ÓÜè‘ßÑÜ ÃÜå´ÜÜ ÆÜÜôÜå³Üß, ‘Üå‰ èåÃÜå ÑÜÜÓåÑÜ ÃÜ ÏÜëÑÜÜ ÷ÜåÑÜ †åíÜß íÑÜݐ´Ü ÆÜÜôÜå³Üß, ´ÜÜå ‘Üå‰ íÜÜœÜÃܳÜß. †Ü ËÜÁÜÜÏÜÜØ íÜÜœÜÃÜ †åüêÜÜ ÏÜÜüå ôÜÜæ³Üß ñÜåó« ôÜܳÜß ËÜÃÜß Ó÷å “å ‘å †åÃÜÜ ‘ßÁÜàØ ÃÜ÷Î ‘ÓíÜÜ “´ÜÜØ †ÜÆܱÜÜå ôÜÜ³Ü “Üå²´ÜàØ ÃܳÜß, ÆÜÜå´Üå ‘÷å “å †åÏÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ †ÜÆܱÜÜ ÆÜÓ ¹ËÜÜ±Ü ÃܳÜß ‘Ó´ÜàØ. †ÜÆܱÜå †ÜÆܱÜß ÆÜ‘äÝ´Ü ÏÜàèËÜ ÉÓß Éôܲ܉ ÆܲíÜàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ´ÜåÏÜ ÆÜ±Ü íÜ´ÜÚíÜÜ ¹å “å! `ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷'ÃÜÜå †Ü †Ø‘ ¢íÜÃÜÀÝóüÃÜÜ ÝíÜïÜåóÜ †ØÄÜ ôÜܳÜå †ÜÆÜÃÜÜ ÷ܳÜÏÜÜØ “å. èåÏÜÜØ, ôÜíÜÜÓå ‹«íÜܳÜß ê܉ÃÜå ÓÜ´Üå ôÜâíÜÜ ôÜàÁÜß †ÃÜå ÍÜÜæÝ´Ü‘³Üß ê܉ÃÜå †ÜÁÑÜÜÝ´ÏÜ‘ ÝíÜœÜÜÓ ôÜàÁÜß ÏÜ÷ÜÃÜàÍÜÜíÜÜåÃÜÜ ÕœÜ´ÜÃÜ-ÏÜÃÜÃÜ-ÏÜسÜÃÜ ôÜÜÏÜåêÜ “å. ôÜíÜÜÓÏÜÜØ íÜ÷åêÜÜ ‹«íÜÜÃÜÜ êÜÜÍÜ ÝíÜïÜå ËÜÜÆÜÜêÜÜêÜ ÄÜ. íÜæ¾ ´ÜÜå ËܹêÜÜ´Üß è´Üß ¢íÜÃÜïÜæêÜßÏÜÜØ †Ü÷ÜÓ, ÝÃÜºÜ †ÃÜå ñÜÏÜÏÜÜØ ôÜÏÑÜ‘ÆܱÜàØ êÜÜíÜíÜÜ ÝíÜïÜå ÁÜàÓØÁÜÓÃÜÜå êÜåƒÜ “å. †Ü´ÏÜÝÃÜÓßšÜ±Ü ‘Ó´ÜÜØ Ó÷ß ¢íÜÃÜÃÜå ôÜ´Ü´Ü §œÜ܉†å ê܉ èíÜÜÃÜß ÆÜÂåÓ±ÜÜ ÆÜܲ´ÜÜå ‘Ü‘ÜôÜÜ÷åËÜ ‘ÜêÜåêÜ‘ÓÃÜÜå êÜåƒÜ “å ´ÜÜå †å‘ ôÜÏÜÑÜå ¢íÜíÜÜÃÜß †ÜïÜ “Üå²ß ¹ßÁÜÜ (‰. ôÜ. 1914) ÆÜ“ß ÝÃÜôÜÄÜÜÚåÆÜœÜÜÓÃÜÜ †ÃÜå‘ ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå ‘Óß ‘ÜÑÜÏÜ ÑÜàíÜÜÃÜ èåíÜß ôÉâÝ´ÜÚ³Üß ‘ÜÑÜÚÓ´Ü ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÆÜÜØœÜ ²Üå‘üÓÜå ÝíÜïÜå †ÏÜä´ÜêÜÜêÜ íÜåÄܲÃÜÜå êÜåƒÜ “å. íÜìß ÄÜÜØÁÜߢ†å ÆÜàÃÜ¢ÚÝíÜ´Ü ‘ÓåêÜß ƒÜÜ¹ß †å †ÜèÃÜß ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´ÜÏÜÜØ ‘ÆÜÜôÜ, ÓåïÜÏÜ ‘å ¥ÃÜÏÜÜسÜß ÷ܳÜå ‘ÜØ´ÜåêÜàØ ÃÜå ÷ܳÜå íܱÜåêÜàØ íÜôµÜ è ÏÜÜµÜ ÃÜ÷Î, †å³Üß ÆÜ±Ü ÝíÜïÜåóÜ “å ´ÜåíÜß ƒÜܹßÀÝóü ÝËÜêÜíÜÃÜÜÓ ‡êÜÜ. Ó. ÍÜ©ÃÜß †ÝÍÜíÑÜÞø´Ü ÆÜ±Ü “å. †ÃÜå “åíÜüå ÏÜÃÜàóÑÜ¢íÜÃÜÃÜàØ ÁÑÜåÑÜ ïÜàØ? ôÜ´ÜÖ-ݜܴÜ-†ÜÃÜعÃÜß ÆÜÂÜÝÆ´Ü? ¡å ´ÜåÏÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå `ÏÜÃÜàóÑÜÃÜß ´ÜÏÜôÜÏÜÜسÜß ÓèôÜÏÜÜØ †ÃÜå ÓèôÜÏÜÜسÜß ôÜ´íÜ ´ÜÓÉÃÜß ÄÜÝ´Ü'ÃÜàØ íܱÜÚÃÜ ‘Ó´Üß ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜß ‘³ÜÜ êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜÃÜÜå ÆÜÂÉàêêÜ ÓÜíÜêÜå †ÜÆÜåêÜÜå ôÜÜÝ÷Ý´ÑÜ‘ ÆÜÝÓœÜÑÜ ÆÜ±Ü “å. ÃÜíÜÜ íÜóÜÚÃÜÜ ôÜØ‘êÆÜÜå ÆÜâÓÜØ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ÆÜÂåÓ±ÜܹÜÑÜß ËÜÃÜß Ó÷å †å ïÜàÍÜåœ“Ü ôÜܳÜå ôÜ÷àÃÜå íÜÜœÜÃÜ ÏÜàËÜÜÓ‘, ôÜÜêÜ ÏÜàËÜÜÓ‘. ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

295


¢íÜÃÜÆÜÂÍÜÜ´Ü ËÜÜÆÜÜêÜÜêÜ ÄÜ. íÜæ¾ ôÜíÜÜÓÏÜÜØ íÜ÷åêÜÜ ¥«Üå (ÍÜÜíÜÝÏÜñÜ)

ÆÜÂÍÜÜ´Üå ÆÜ“åݲÑÜàØ ÃÜÜ †Üå°ß†å¢  †å ¢, †ÜíÑÜÜØ †èíÜÜìÜØ ¡ÑÜ,  †ÜíÑÜÜ íÜÜÑÜàÑÜå íÜìß ¡ÑÜ  †ÜíÜÜ Óå †Ý´ÜÝ³Ü ÃÜÜ ´ÜÓ“Üå²ß†å ¢.  — ‹ïÜÃÜôÜÖ

†Ü ËÜàݽíÜܹÃÜÜ èÏÜÜÃÜÜÏÜÜØ êÜÜå‘ÜåÃÜå íÜ÷åêÜÜ ¥«íÜÜÃÜàØ ‘÷å´ÜÜØ ÆÜ±Ü ËÜß‘ êÜÜÄÜå “å. `íÜ÷åêÜÜ ¥«íÜÜÃÜß üåíÜ ÆÜܲÜå' †åÏÜ ‘÷å´ÜÜØÃÜß íÜÜÓÏÜÜØ `ôÜíÜÜÓå íÜ÷åêÜÜ ¥«íÜܳÜß ïÜÜå êÜÜÍÜ?' ËÜÂÜúÏÜà÷â´ÜÚÏÜÜØ ¥«íÜÜÃÜàØ ÆÜà±ÑÜ †ÏÜÜÓå ÃܳÜß ¡å‰´ÜàØ. ¥«íÜÜÏÜÜØ íÜìß íÜƒÜ´Ü ïÜÜå? ŸÑÜÜÓå †ÜØƒÜ ¥™Ü²ß ¡ÑÜ ´ÑÜÜÓå ¥«íÜÜÃÜàØ. ´ÜÏÜÜå ´ÜÜå µÜ±Ü †ÃÜå œÜÜÓÃÜß íÜœœÜå ¥«íÜÜÃÜàØ ‘÷Üå! œÜÜÓÃÜå ËܹêÜå “ íÜÜÄÑÜå ¥«íÜܳÜß ïÜàØ ³Ü‰ ¡ÑÜ? íÜ÷åêÜÜØ ¥«ÃÜÜÓÜ ÏÜÜå²Ü ¥«ÃÜÜÓÜ ‘Ó´ÜÜØ ïÜàØ ÝíÜïÜåóÜ †ÜÓÜåÄÑÜ ÁÜÓÜíÜÃÜÜÓÜ ÷ÜåÑÜ “å? ôÜíÜÜÓÏÜÜØ íÜ÷åêÜÜ ¥«ß ݹíÜôÜå ËÜÄÜÜôÜÜØ ƒÜÜíÜÜØ †åÃÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ÆÜåü ÍÜÓß §™Ü ê܉ ŸÑÜÜÓå †ÜØƒÜ ƒÜâêÜß ¡ÑÜ ´ÑÜÜÓå ¥«ß ‘ÜÏÜå êÜÜÄÜíÜàØ †ÏÜÃÜå ´ÜÜå «ß‘ è±ÜÜÑÜ “å. ´ÜÏÜÜå êÜÜå‘Üå ËÜÂÜúÏÜà÷â´ÜÚÏÜÜØ ¥«íÜÜÃÜàØ ÆÜâØ“²àØ «ß‘ ÆÜ‘²ß ËÜå«Ü “Üå. †ÏÜÜÓå øÑÜÜØ ôÜØÁÑÜÜÆÜâ¡ ‘ÓíÜß “å ‘å íÜ÷åêÜÜ ¥«íÜÜÃÜàØ ‘÷Üå “Üå? èå ÍÜÄܴܲÜØ ÷ÜåÑÜ ´Üå ÍÜêÜå ¥«å. ôÜíÜÜÓÏÜÜØ èåíÜß ÄÜàêÜÜËÜß §™Ü †ÜíÜå “å ´ÜåíÜß ôÜÓôÜ §™Ü í܃ܴÜå è ´ÜÏÜÜå ¥«íÜÜÃÜàØ ‘÷ß ôíÜÜô³ÑÜÃÜå ËÜÄÜܲíÜÜÃÜàØ è ÃܳÜß ‘÷å´ÜÜ ïÜàØ? †ÃÜå ÓÜåè ÝÃÜÑÜÝÏÜ´Ü ¥«íÜàØ è ¡å‰†å †åíÜÜå †ÜÄÜÂ÷ ïÜÜ ÏÜÜüå? œÜÜÓÃÜå ËܹêÜå “ íÜÜÄÑÜå ¥«íÜܳÜß ïÜàØ ÃÜà‘ïÜÜÃÜ? — †ÜíÜÜ †ÃÜå‘ ÆÜÂðÃÜÜåÃÜÜå ÏÜÜÓÜå œÜÜêÜå “å": ËÜàݽíÜܹÃÜå ïÜÜåÍÜå †åíÜÜ †Ü ÆÜÂðÃÜÜå “å. ËÜÂÜúå ÏÜà÷â´ÜåÚ ËÜàÁÑÜå´Ü ôíÜô³ÜÜå ÓšÜܳÜÚÏÜÜÑÜàóÜ: |  ´ÜµÜ ¹à:ƒÜôÑÜ ïÜÜôÑܳÜÚ ôÏÜÓåݽ ÏÜÁÜàôÜâ¹ÃÜÏÜÖ ||  296 

ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ †ÜÑÜàóÑÜÃÜß ÓšÜÜ ÏÜÜüå ôíÜô³Ü ÏÜÃÜàóÑÜå ËÜÂÜúÏÜà÷â´ÜÚÏÜÜØ (µÜ±Ü³Üß œÜÜÓ íÜÜÄÑÜÜÃÜå ôÜàÏÜÜÓå) ¥«ßÃÜå ¹à:ƒÜÃÜß ïÜÜÝÃ´Ü ÏÜÜüå ÏÜÁÜàôÜâ¹ÃÜÃÜàØ ôÏÜ ‘ÓíÜàØ. – †ÜÏÜ †ÜœÜÜÑÜÜåÚ ‘÷ß ÄÜÑÜÜ “å. ÆÜÓØ´Üà †Ü ÑÜàÄÜ †ÜœÜÜÑÜÜåÚÃÜå †Üå“Üå è ÏÜÜÃÜÃÜÜÓÜå “å? ËÜÂÜúå ÏÜà÷â´ÜåÚ œÜÜå´³ÜÜÑÜ ÝœÜôÜÑÜå´ÜÖ Ý÷´ÜÏÜÜ´ÏÜÃÜ: – †å ñÜàÝ´ÜíÜœÜÃÜ ÷íÜå ËÜàݽíÜܹßÃÜå ôÜØ´ÜÜåóÜß ïÜ‘´ÜÜØ ÃܳÜß. ïÜÜôµÜÜå ‘Ó´ÜÜØ ¹æÝÃÜ‘ “ÜÆÜÜ؆Üå †´ÑÜÜÓå íÜÁÜà ÆÜÂÏÜܱÜÍÜâ´Ü ÏÜÃÜÜÑÜ “å. ïÜØ‘ÓÜœÜÜÑÜÚ ‘Ó´ÜÜØ †¹ÃÜÜå ÝíܤÜÜÃÜïÜÜôµÜß íÜÁÜà ÆÜÂÏÜܱÜÍÜâ´Ü ÏÜÃÜÜ´ÜÜå è±ÜÜÑÜ “å. †Ü Þô³ÜÝ´ÜÏÜÜØ ÆÜÂÜœÜßÃÜ †ÜœÜÜÑÜÜåÚÃÜÜ ËÜÂÜúÏÜà÷â´ÜÚÏÜÜØ ¥«íÜÜÃÜÜ ‹ÆܹåïÜÃÜå êÜÜå‘Üå ÷ôÜß ‘Ü°å ´ÜÜå ÃÜíÜ܉ ÃÜ÷Î. ÆÜÓØ´Üà ËÜàݽ †ÃÜå ´Ü‘Ú †å ËÜØÃÜå ‘Ó´ÜÜØ ñÜ½Ü †ÃÜå ôÜØ‘êÆÜ íÜÁÜà ÏÜâêÑÜíÜÜÃÜ “å. èåÃÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ôÜØ‘êÆÜËÜì ‘å ñÜ½Ü ÃܳÜß ´ÜåíÜ܆Üå ÏÜÜüå ÏÜÜÓàØ †Ü ê܃ÜÜ±Ü ÃܳÜß. íÜå¹ÜåÏÜÜØ ‹óÜܹåíÜßÃÜÜØ ‹´ôÜÜ÷ÆÜÂåÓ‘ íܱÜÚÃÜÜå †ÜíÜå “å †å è ËÜ´ÜÜíÜå “å ‘å †ÜÑÜÜåÚ ÆܳÜÏܳÜß è íÜ÷åêÜÜ ¥«ÃÜÜÓÜ ÷´ÜÜ. ôÏÜäݴ܆ÜåÏÜÜØ íÜ÷åêÜÜ ¥«íÜÜÃÜàØ ÆÜà±ÑÜ ‘å ÏÜ÷¶íÜ ËÜ´ÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜàØ “å. ``ÝïÜÑÜÜìÜÃÜß ïÜé†Ü´ÜÏÜÜØ †ÃÜå †Ø´ÜÏÜÜØ ŸÑÜÜÓå †ÜìôÜÃÜå †ÜÁÜßÃÜ ³ÜíÜÜÃÜß ËÜß‘ íÜÁÜÜÓå, ´ÑÜÜÓå ‘ÜÝ´ÜÚ‘ôÃÜÜÃÜ ´Ü³ÜÜ ÏÜÜ™ÜôÃÜÜÃÜÃÜÜØ ÆÜíÜÜåÚ ÄÜÜå«íÜß ÆÜÜå ÉÜüå ´Üå ÆÜ÷åêÜÜØ ÃÜÜ÷ß ´ÜæÑÜÜÓ ³ÜíÜÜÃÜÜå ÝÓíÜÜè †ÜÆܱÜÜ êÜÜå‘ÜåÏÜÜØ ÷´ÜÜå. †ÜÑÜÚêÜÜå‘Üå ‹óÜËÜàÚÁÜ ÷´ÜÜ. ``ôÜÄÜíܲ ÆÜÂÏÜܱÜå ôÜÏÜÑÜÆܑܵ Ó܃ÜíÜàØ †å †å‘ ÏÜÜÄÜÚ “å, †ÃÜå ¢íÜÃÜÏÜÜØ ‘åüêÜß‘ íÜô´Üà†ÜåÃÜÜå ÆÜâÓåÆÜâÓÜå †ÜÄÜÂ÷ Ó܃Üß †å †ÜÄÜÂ÷ †ÜÄÜì ôÜÄÜíܲÜå †ÃÜå †ÄÜíܲÜåÃÜå ôÜÓƒÜß Óß´Üå ÃÜÍÜÜíÜíÜß †å ËÜß¡å ÏÜÜÄÜÚ “å. èåíÜß üåíÜ [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÆÜÜ²ß†å ´ÜåíÜß ™ÜÓå² ËÜåôÜß ïÜ‘å “å. †å‘ÏÜÜØ ôÜ÷åêÜ܉ “å, ËÜߢÏÜÜØ ôÜØ‘êÆÜôÜÜÏܳÑÜÚ “å. ¹àÃÑÜíÜß íÜÜ´ÜÜåÏÜÜØ ÆÜ÷åêÜÜå ÏÜÜÄÜÚ í܃ܴÜå íÜÁÜÜÓå †ÃÜà‘âì ÷ÜåÑÜ, ÆÜ±Ü †ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘ ÏÜÜÄÜÚ — ôÜÜœÜÜå †ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘ ÏÜÜÄÜÚ êܲÜÑÜ‘ ÷ÜåÑÜ “å. ´ÑÜÜØ ÑÜà½ÝíÜÓÜÏÜÃÜå ô³ÜÜÃÜ ÃܳÜß, ÏÜÜزíÜÜìÃÜå †íÜ‘ÜïÜ ÃܳÜß; ôÜÜÏÜÜ ÆÜšÜÃÜß ¹ÑÜÜ ´ÜÜå ƒÜíÜÜè è ÃÜ÷Î. †å ´ÜÜå ÷ܳÜß †ÃÜå ÄÜDzÜÃÜÜ ÑÜའèåíÜàØ “å. . . . ``ôÜØ‘êÆÜíÜßÓÜå ¹êÜßêÜÏÜÜØ ¥´ÜÓíÜÜÃÜß ÆÜ±Ü ™Ü±Üß íÜÜÓ ÃÜÜ ÆÜÜ²å “å. †åÃÜàØ ‘Ü †åÏÜÃÜß †ïÜÞø´Ü ‘å †ÝÍÜÏÜÜÃÜ ÃܳÜß ÷Üå´ÜàØ, ÆÜ±Ü ´Üå†Üå ËÜàݽíÜܹÃÜß ÏÜÑÜÜÚ¹Ü ¡±Üå “å, †å ÷ÜåÑÜ “å. ËÜàݽíÜܹÃÜÜ šÜåµÜÃÜß †Ø¹ÓÃÜß íÜÜ´ÜÜå ´Üå†Üå “âü³Üß œÜœÜåÚ “å. ËÜ÷ÜÓÃÜß íÜÜ´ÜÜå ÝíÜïÜå ´Üå†Üå ‘ÜØ ´ÜÜå ÏÜÜæÃÜ ôÜåíÜå “å, †³ÜíÜÜ ‘åíÜì ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ñܽÜÃÜå ïÜ˹Ëܽ ‘Óß †å‘ íÜÜÓ Óèâ ‘Óß “âüå “å.''1 ôÜÜ´Ü íÜÜÄÑÜå ¥«ßÃÜå ´ÜÓ´Ü œÜÜ-ÝËÜÝô‘ü †ÃÜå ËÜÄÜÜôÜÜØ ƒÜÜíÜÜÏÜÜØ ÃܳÜß ÆÜÝíܴܵÜÜ ‘å ÃܳÜß ÆÜÂôÜÃÃÜ´ÜÜ. ÏÜÜå²ß ÓÜ´Ü ôÜàÁÜß œÜÜÃÜÜ ‘å ‘ÜçÉßÃÜÜ ÆÑÜÜêÜ܆Üå °ÎœÜß °ÎœÜßÃÜå ÃÜÜçíÜåêÜÜå íÜÜØœÜíÜÜÏÜÜØ ÏÜ¡ êÜâØüÃÜÜÓÜ †ÃÜå ôÜíÜÜÓÏÜÜØ ÏÜÜå²Ü ¥«íÜÜÏÜÜØ †ÝÍÜÏÜÜÃÜ êÜå´ÜÜ ÝíܾܳÜßÚ†ÜåÃÜÜØ ÝÃÜô´Üåè ÏÜàƒÜÜå †íÜïÑÜ ¡åíÜÜ êÜÜÑÜ‘ “å. ôÜíÜÜÓÏÜÜØ œÜÜ ÆÜßÃÜå ´ÜÓ´Ü è “ÜÆÜÜÃÜß ƒÜËÜÓÜå íÜÜ؜ܴÜÜØ ÆÜ÷åêÜÜØ ¹àÝÃÜÑÜÜ ôÜܳÜåÃÜÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ‘åíÜÜå “å †åÃÜàØ ÕœÜ´ÜÃÜ ‘å ÏÜÃÜÃÜ ÏÜܱÜôÜ ‘Óå †å †Üå“àØ êÜÜÍܹÜÑÜ‘ ÃܳÜß. íÜ÷åêÜÜ ¥«íÜܳÜß èå ôÉâÝ´ÜÚ †ÃÜå œÜæ´ÜÃÑÜ †ÃÜàÍÜíÜÜÑÜ “å ´Üå ÏÜÜå²Ü – ôÜâÑÜÜåÚ¹ÑÜ ËÜܹ ¥«íÜÜÏÜÜØ ‘¹ß ÃܳÜß †ÃÜàÍÜíÜÜ´ÜÜØ. ôÜíÜÜÓÏÜÜØ œÜÜÓå‘ íÜÜÄÑÜå ¥«ß è‰, ïÜÜæœÜ, ¹Ø´ÜÁÜÜíÜÃÜ, íÑÜÜÑÜÜÏÜ, ÏÜÜÝêÜïÜ, ôÃÜÜÃÜ íÜÄÜåÓå³Üß ÆÜÓíÜÜÓß è‰ ‹óÜܹåíÜßÃÜÜ ‹´ôÜÜ÷ÆÜÂåÓ‘ íÜÜ´ÜÜíÜ íÜœœÜå ‡óü¹åíÜÃÜàØ

ÁÑÜÜÃÜ ÁÜÓå †³ÜíÜÜ ôíÜÜÁÑÜÜÑÜ ‘Óå †å †ÜÓÜåÄÑÜÓšÜÜ ÏÜÜüå †Üå“àØ êÜÜÍÜ‘ÜÓ‘ ÃܳÜß. ôÜíÜÜÓÃÜàØ ïÜÜØ´Ü íÜÜ´ÜÜíÜÓ±Ü è †åíÜàØ ÷ÜåÑÜ “å ‘å ´Üå í܃ܴÜå ÏÜÃÜàóÑÜÏÜܵÜÃÜå ՜ܴíÜÃÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ ÏÜÃÜ ³Ü‰ †ÜíÜå “å. †Ü †ÓôÜÜÏÜÜØ ÝíܾܳÜßÚ†Üå ôíÜÜÁÑÜÜÑÜ ‘Óå “å ´ÜÜå ´ÜåÃÜß ÄÜÂ÷±ÜïÜÞø´Ü íÜÁÜå “å. êÜåƒÜ‘Üå †ÃÜå ‘Ýí܆Üå ÏÜÜüå †Ü íÜƒÜ´Ü ƒÜÓåƒÜÓ †ÏÜâêÑÜ ÷ÜåÑÜ “å. †ÜÄÜì `ïÜÑÜÃÜ'ÃÜÜ ÆÜ‘ӱÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜå ¡å‰ïÜàØ ‘å ôíÜÜÍÜÜÝíÜ‘ Óß´Üå µÜ±ÜœÜÜÓ íÜÜÄÑÜÜÃÜÜ †ÓôÜÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜß †ÜØƒÜ ¥™Ü²ß è ¡ÑÜ “å. ÓܵÜå ÃÜíÜ íÜÜÄÑÜå ôÜâíÜÜÃÜß ¡å üåíÜ ÆÜÜ²ß ÷ïÜå ´ÜÜå µÜ±Ü íÜÜÄÑÜå ôíÜÜÍÜÜÝíÜ‘ Óß´Üå è ¥«ß èíÜÜÑÜ “å. ÆÜ“ß †ÜìôÜÃÜå íÜïÜ ³Ü‰ÃÜå †Ü؃ÜÜå ÏÜÎœÜß ÆܳÜÜÓßÏÜÜØ †ÜìÜåüÒÜ ‘Óå †å èà¹ß íÜÜ´Ü “å. ÃÜíÜ íÜÜÄÑÜå ôÜâíÜܳÜß “ ‘êÜÜ‘ÃÜß ÆÜÂÄÜÜ° ÝÃÜºÜ ÆÜ“ß³Üß, µÜ±ÜœÜÜÓ íÜÜÄÑÜå èéÓ ¥«ß è èíÜÜÑÜ “å †åíÜÜå ÏÜÜÓÜå †ÃÜàÍÜíÜ “å. ¥«ßÃÜå ¡å ïÜÜæœÜ èíÜÜÃÜß üåíÜ ÆÜ²ß ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå è‰ †ÜíÜß, ¹Ü´Ü±Ü ‘Óß, íÑÜÜÑÜÜÏÜ íÜÄÜåÓå³Üß ÆÜÓíÜÜÓß †ÁÜÜåÚ ‘êÜÜ‘ ‘å ¹ïÜ ÝÏÜÝÃÜü ïÜÜØ´Ü, ÝÃÜ:ôÆÜع ÏÜÃÜå ‰òÜÓÃÜàØ ÁÑÜÜÃÜ ÁÜÓíÜàØ †å †ÜÓÜåÄÑÜ ÏÜÜüå ƒÜâËÜ è êÜÜÍܹÜÑÜ‘ “å. ݹíÜôÜÃÜÜ ™ÜÜÇ™ÜÜüÏÜÜØ †ÃÜå ¹Üå²ÁÜÜÏÜÏÜÜØ ÏÜܱÜôÜ êÜÜæÝ‘‘ ‘ÜÑÜÜåÚ ‘Óå “å, ŸÑÜÜÓå ôÜíÜÜÓÃÜÜ ïÜÜØ´Ü †ÃÜå ÆÜÂåÓ‘ íÜÜ´ÜÜíÜÓ±ÜÏÜÜØ ÏÜÃÜàóÑÜÏÜÜµÜ ‰òÜÓÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ‘Óå “å ´ÜÜå ´ÜåÃÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ †ÏÜà‘ ÆÜ‘ÜÓÃÜàØ ôÜØ‘êÆÜôÜÜÏܳÑÜÚ †ÃÜå ñÜ½Ü ‹¹ÖÍÜíÜå “å, †ÃÜå ¢íÜÃÜÏÜÜØ ôÜØ‘êÆÜ, ñܽÜ, ïÜÜØÝ´Ü, ôíÜÜÁÑÜÜÑÜÃÜå ƒÜâËÜ è §œÜàØ ô³ÜÜÃÜ “å. ¢íÜÃÜ †å ƒÜÜíÜÜÆÜßíÜÜ ‘å †åï܆ÜÓÜÏÜ ÏÜÜüå è ÃܳÜß. èåÃÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ïÜÜØÝ´Ü ÃܳÜß, ôÜØ‘êÆÜôÜÜÏܳÑÜÚ ÃܳÜß, ôíÜÜÁÑÜÜÑÜ ÃܳÜß, ñÜ½Ü ÃܳÜß, ´Üå ÏÜÃÜàóÑÜ ËÜ÷ÜÓ³Üß ´ÜعàÓô´Ü è±ÜÜ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ ´ÜÜåÑÜå ´Üå ´ÜعàÓô´Ü ÃܳÜß. ¢íÜÃÜ ô³ÜâêÜ ÃܳÜß ÆÜ±Ü ôÜâšÏÜ “å.

1 ‘Ü‘Ü ‘ÜêÜåêÜ‘Ó": ¢íÜÃÜ՜ܴÜÃÜ, ÆÜä. 248-9 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

297


¢íÜÃÜ : ÑÜÜåÄÜ, ôÜÜÁÜÃÜÜ, ‹ÆÜÜôÜÃÜÜ1 ‘Ü‘ÜôÜÜ÷åËÜ ‘ÜêÜåêÜ‘Ó †ÁÜÜåÄÜÜÏÜß ƒÜÇœÜÜ±Ü ÃÜå ¥ÁíÜÚÄÜÜÏÜß ¢íÜÃÜ-ÑÜÜåÄÜ ÏÜØÄÜìíÜÜÓ, 23 èàêÜ܉, 1968

ñÜß Ý‘ïÜÜåÓêÜÜêÜÍÜ܉ ‘÷å´ÜÜ ÷´ÜÜ ‘å, ``‘Üå‰ ÄÜà±Üß ÏÜܱÜôÜ ÆÜÜôÜå ËÜå-µÜ±Ü Ýíܾ܆Üå ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå †å µÜ±ÜÏÜÜØ èå ´Üàœ“ ÝíÜ¾Ü ÷ÜåÑÜ ´ÜåÃÜß è êÜÜå‘Üå ‘¹Ó ‘ÓíÜÜÃÜÜ †ÃÜå ÏÜ÷¶íÜÃÜß ÝíܾÜÃÜå ‘ÜåÓå ÏÜâ‘íÜÜÃÜÜ. ‘Üå‰ ôÜØ´Ü †ÁÑÜÜ´ÏÜÝíÜ¾Ü ¡±Ü´ÜÜå ÷ÜåÑÜ, †åÃÜå ôÜØÄÜß´Ü ‹¶ÜÏÜ †Üíܲ´ÜàØ ÷ÜåÑÜ †ÃÜå ÝíÜÃÜÜå¹ÏÜÜØ ÆÜ±Ü ‘àïÜì ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå êÜÜå‘Üå †åÃÜß ÆÜÜôÜå³Üß ÝíÜÃÜÜå¹ êÜåíÜÜ †Ü´ÜàÓ ³ÜÜÑÜ. †å ÃÜ ÏÜìå ´ÜÜå è ôÜØÄÜß´Ü ´ÜÓÉ ¡ÑÜ †ÃÜå †åÃÜÜ ÍÜÞø´ÜÑÜÜåÄÜÃÜå ¹âÓ³Üß è ÃÜÏÜô‘ÜÓ ‘Óå.'' üâØ‘ÜÏÜÜØ ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜå ¥´ÜÓ´Üß íÜô´ÜàÃÜß œÜÜ÷ íÜÁÜÜÓå. ´Üå³Üß ôÜåíÜ‘å œÜå´ÜßÃÜå œÜÜêÜíÜàØ ¡å‰†å. ¹àÝÃÜÑÜÜ ÆÜÜôÜå³Üß êÜå´Üß

í܃ܴÜå, †ÃÜå ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜå †ÜÆÜ´Üß í܃ܴÜå ¥´ÜÓ´Üß íÜô´Üà ´ÜÓÉ †ÜÆܱÜå °ìß ÃÜ Æܲ߆å. ¹àÝÃÜÑÜÜ †ÜÆܱÜÃÜå †å ݹïÜÜ†å ƒÜÇœÜå ´ÜÜå ôÜÜíÜœÜå´ÜßÆÜâíÜÚ‘ ËÜœÜß è‰†å. ÷íÜå ¢íÜÃÜ-ÑÜÜåÄÜ ‘÷å “å ‘å †ÜÆܱÜÃÜå µÜ±Ü ÝíܾÜÃÜß †Üíܲ´Ü “å ´ÜÜå ´Üå ‰òÜÓÃÜÜå ÆÜÂôÜܹ “å. ôÜÜæ³Üß ÃÜßœÜêÜß ÝíܾÜÃÜÜ ÓÝôÜÑÜÜ †ÜÆܱÜß ÆÜÜôÜå †ÜíÜå ´ÜÜå ´ÜåÏÜÃÜå ÷ÜØ‘ß ‘Ü°íÜÜÃÜàØ †ÜÆܱÜàØ ‘ÜÏÜ ÃÜ÷Î. †åÏÜÃÜå †åÏÜÃÜÜØ ÓôÜ ÆÜÂÏÜܱÜå ƒÜÇœÜßÃÜå ËÜ´ÜÜíÜíÜàØ ¡å‰†å ‘å †ÜÃÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ñÜåó« ÓôÜ ‹ÆÜÓÃÜß ÝíܾÜÏÜÜØ “å. ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß ‘åÏÜ ÃÜ œÜ²Üå? †ÜÆܱÜÜÏÜÜØ Ó÷åêÜàØ †Ü‘óÜÚ±Ü íÜÜÆÜÓßÃÜå †ÜÆܱÜå êÜÜå‘ÜåÃÜå ‹ÃÃÜÝ´Ü ´ÜÓÉ ê܉ è‰†å †å è †ÜÆܱÜÜå ÁÜÏÜÚ “å.

¢íÜÃÜíÑÜÜÆÜß ôÜ÷ÑÜÜåÄÜ ïÜÝÃÜíÜÜÓ, 21 ôÜÆüåÏËÜÓ, 1968

`ôÜ÷ÑÜÜåÄÜ' ƒÜÓåƒÜÓ †å‘ ÏÜ÷ÜÃÜ ÑÜÜåÄÜ “å. ÏÜܱÜôÜ †å‘êÜÜå ôÜÜÁÜÃÜÜ ‘Óå †åÃÜß íÜÜ´Ü èà¹ß. †ÃÜàÍÜíÜ ³ÜÑÜÜå “å ‘å ÏÜܱÜôÜÃÜàØ ÏÜÃÜ †å‘êÜÜÃÜàØ ÏÜÃÜ ÃܳÜß ÏÜܱÜôÜÃÜÜ ÏÜÃÜÏÜÜØ ‘åü‘åüêÜß íÑÜÞø´Ü†Üå ¡ÄÜ´ÜÆܱÜå ‘ÜÏÜ ‘Óå “å. †ÃÜå ÏÜÃÜÃÜÜå ‘ËÜ¡å êÜå “å. ŸÑÜÜÓå †å è ÏÜÃÜÏÜÜØ ‘åüêÜß‘ íÑÜÞø´Ü†Üå ôÜâ´ÜåêÜß ÷ÜåÑÜ “å. ôÜâ´ÜåêÜß ïÜàØ, “âÆÜß Óß´Üå ¹ËÜÜÑÜåêÜß Ó÷ß êÜÜÄÜ èà†å “å. ´Ü‘ ÏÜì´ÜÜØ è ‹ÆÜÓ †ÜíÜß ÏÜÃÜÃÜÜå †ÃÜå ¢íÜÃÜÃÜÜå ‘ËÜ¡å êÜå “å. †ÜÆܱÜå †Ü Ýô³ÜݴܳÜß üåíÜÜÑÜåêÜÜ “߆å. ´Üå³Üß è †å ÏÜâØ”íܱܳÜß †‘ìÜ´ÜÜ ÃܳÜß. ÓÜŸÑÜïÜÜôÜÃÜÏÜÜØ †ÝÁÜ‘ÜÓ ÏÜåìíÜíÜÜÃÜß ÷ÓßÉ܉ ‘Ó´ÜÜØ †Ü ÷ÓßÉ܉ èÓÜÑÜå †Üå“ß ÃܳÜß ÷Üå´Üß. †å‘ ÏÜÃÜÏÜÜØ ‘åüêÜß ËÜÁÜß íÑÜÞø´Ü†ÜåÃÜß ÷ÓßÉ܉!! ÆÜ±Ü †å è “å ÝíÜÝœÜµÜ †ÜØ´ÜÝÓ‘ ôÜ÷ÑÜÜåÄÜ.1

´ÑÜÜÓå ‘ÜæüàØÝËÜ‘ ¢íÜÃÜÏÜÜØ †ÃÜå ôÜÜÏÜÜÝè‘ ¢íÜÃÜÏÜÜØ èå ôÜ÷ÑÜÜåÄÜ ‘ÓíÜÜÃÜÜå ÷ÜåÑÜ “å ´ÜåÏÜÜØ ´ÜÜå ËÜå è±ÜÃÜÜ †³ÜíÜÜ †ÝÁÜ‘ êÜÜå‘ÜåÃÜÜ †ÜØ´ÜÝÓ‘ ¢íÜÃÜÃÜÜå ôÜ÷ÑÜÜåÄÜ œÜêÜÜíÜíÜÜå ÆÜ²å “å. †åÏÜÜØÑÜå ¹ÜØÆÜ´ÑÜ¢íÜÃÜÃÜÜå ôÜ÷ÑÜÜåÄÜ ¢íÜÃÜíÑÜÜÆÜß †ÃÜå ôÜ´Ü´Ü œÜêÜÜíÜíÜÜå ÆÜ²å “å. †å ôÜÜÁÜÃÜÜ †ôÜÜÁÜÜ ÷ÜåÑÜ “å. †å è ôÜÜÁÜÃÜÜ ¡å ‹ÍÜÑÜ ÆÜšÜå ÏÜàÞø´ÜÃÜß ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ÆÜ“ß ÆÜâ“íÜàØ è ïÜàØ? ‰òÜÓå †åíÜÜå †Ü¹ïÜÚ †ÜÆܱÜß †ÜÄÜì ÏÜâøÑÜÜå “å ´ÜÜå ÝíÜòÜÜôÜ Ó܃ÜíÜÜå ‘å †åÃÜß ïÜÞø´Ü ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜÃÜå ÍÜÄÜíÜÜÃÜ †ÜÆÜïÜå †ÃÜå †åÃÜÜå †ÜÃÜع ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜÃÜå ÏÜìïÜå.

1 ÆÜÂÜôÜØÝÄÜ‘ ÆÜÂÝ´ÜôÜܹ [´Üå ´Üå ݹíÜôÜÃÜàØ ÕœÜ´ÜÃÜ]ÏÜÜسÜß ¢íÜÃÜ ÝíÜïÜå œÜâØüåêÜÜØ ê܃ÜܱÜÜå  ôÜØ.

298 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÆÜâ±ÜÚ ¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜ †ÃÜå †åÃÜÜå ¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜß ïÜÝÃÜíÜÜÓ, 30 ÃÜíÜåÏËÜÓ, 1968

`¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜ'ÃÜÜØ ÏÜàƒÑÜ ´Ü¶íÜÜå †³ÜíÜÜ ÝôܽÜØ´ÜÜå ÄÜß´ÜÜ†å †ÜÆÑÜÜ “å, †ÃÜå ´Üå ÆÜ±Ü †å èÏÜÜÃÜÜÃÜÜ íÜå¹ÜÃ´Ü ´Ü¶íܤÜÜÃÜÃÜß ÝíÜô´Üä´Ü ÍÜâÝÏÜ‘Ü ËÜÜØÁÜßÃÜå. ÆÜ±Ü `¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜ' †å³ÜßÑÜå ÝíÜïÜÜì íÑÜÜÆÜ‘ “å. ¢íÜÃÜÃÜÜ ÝíÜÍÜÜÄÜÜå, †åÃÜÜØ šÜåµÜÜå, †åÃÜÜ ÓôÜÜå, †åÃÜÜØ ¡åƒÜÏÜÜå †ÃÜå ¢íÜÃÜÆÜÓØÆÜÓÜ ¡ìíÜíÜÜÃÜß èíÜÜËܹÜÓ߆Üå †å ËÜÁÜàØ èåÏÜÜØ ÝíÜô´ÜÜÓÆÜâíÜÚ‘ ÏÜìå ´Üå ÷ïÜå ÆÜâ±ÜÚ ¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜ. ¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜÃÜß ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÝíÜÝïÜóü ô³ÜÜÑÜß `ôÏÜäÝ´Ü' ‘Üå‰ ‘Üìå ËÜÃÜÜíÜß ÃÜ ïÜ‘ÜÑÜ. `¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜ' ÑÜàÄÜå ÑÜàÄÜå ËܹêÜÜÑÜ, §²Üå †ÃÜå ËÜ÷ÜåìÜå ³Ü´ÜÜå ¡ÑÜ †å ‘ÜÓ±Üå è ÏÜÃÜàôÏÜäÝ´Ü èåíÜß †åÃÜß ôÏÜäÝ´Ü ËÜÃÜÜíÜÜÑÜ ÃÜ÷Î. †å ÏÜàƒÑÜ

‘Ü ´ÜÜå “å è; ÆÜ±Ü †å³ÜßÑÜå ÝíÜïÜåóÜ — `ôÜÏÜÂÜü ¢íÜÃÜ' ‘Üå‰ ÝÃÜÑÜÏÜÃÜå íÜïÜ ³Ü´ÜàØ ÃܳÜß, †å ´ÜÜå šÜ±Üå šÜ±Üå èåíÜß ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´Ü, èåíÜÜ ôÜ÷ÑÜÜåÄÜ߆Üå †ÃÜå èåíÜß †ÜØ´ÜÝÓ‘ ÆÜÂåÓ±ÜÜ †å ÆÜÂÏÜܱÜå ÝÃܱÜÚÑÜ ‘Óå “å †³ÜíÜÜ ÉåÓíÜß ÃÜ܃Üå “å †ÃÜå “´ÜÜØ ¢íÜÃÜÃÜàØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ¢íÜ´ÜàØ `íÑÜÜ‘Ó±Ü' ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ è “å. †åÃÜÜ ÆÜ´ÑÜå è †å ÷ØÏÜåïÜÜØ ÝÃÜÓÆÜíÜܹ íÜÉܹÜÓ Ó÷å “å. ¢íÜÃÜÃÜàØ íÑÜÜ‘Ó±Ü ¢íÜÃÜ è ôÜÏÜèå “å †ÃÜå ¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜß ÆÜ±Ü ÑܳÜÜ‘Üìå †åÃÜàØ Ó÷ôÑÜ ‹‘åêÜß ïÜ‘å “å. ´Üå³Üß ƒÜÓÜå `¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜß' ¢íÜÃÜÃÜÜå ¤ÜÜ´ÜÜ, ¢íÜÃÜÃÜÜå ô܃ÜÜ †ÃÜå (†ÜÿÜÑÜÚÃÜß íÜÜ´Ü) ¢íÜÃÜÃÜÜå `ôíÜÜÏÜß' ÆÜ±Ü ËÜÃÜå “å.

¢íÜÃÜ-ôÜÜÁÜÃÜÜ †ÃÜå ËÜÂú-ôÜÜÁÜÃÜÜ ÏÜØÄÜìíÜÜÓ, 16 èàêÜ܉, 1968

`§²Ü±ÜÏÜÜØ ¥´ÜÓßïÜàØ?' ‘å `ÝíÜô´ÜÜÓ ƒÜå²ßïÜàØ?' †åíÜÜå ÝíÜ‘êÆÜ ËÜß¡ šÜåµÜÏÜÜØ ÍÜêÜå ÷ÜåÑÜ, ÆÜ±Ü ¢íÜÃÜôÜÜÁÜÃÜÜÏÜÜØ †åíÜÜ ÝíÜ‘êÆÜÃÜå †íÜ‘ÜïÜ è ÃܳÜß. ¢íÜÃÜôÜÜÁÜÃÜÜ †åüêÜå ôÜØÆÜâ±ÜÚ ¢íÜÃÜôÜÜÁÜÃÜÜ. †åÃÜå ÏÜÜüå ¡å ÏÜÑÜÜڹ܆Üå ¥ÍÜß ³ÜÜÑÜ ´ÜÜå ´Üå ô³ÜêÜ, ‘ÜêÜ †ÃÜå ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´ÜÃÜß ÷ÜåÑÜ †åüêÜå ‘å êÜÜœÜÜÓßÃÜß ÏÜÑÜÜÚ¹Ü ôíÜß‘ÜÑÜÜÚ íÜÄÜÓ “âü‘Üå è ÃܳÜß. ÆÜ±Ü ¢íÜÃÜôÜÜÁÜÃÜÜÏÜÜØ †å‘ÜØÝÄÜ´ÜÜ, ôÜØ‘àݜܴܴÜÜ ‘å “ß“ÓÜÆܱÜàØ ÆÜôÜع ‘ÓÜÑÜ è ÃÜ÷Î. †å ´ÜÜå ¢íÜÃܺÜå÷ ³ÜÜÑÜ. ÍÜÄÜíÜÜÃÜ ÍÜÞø´ÜÏÜÜØ †å‘ÜØÝÄÜ´ÜÜ †ÜíÜß ïÜ‘å.

ÍÜÄÜíÜÜÃÜÃÜß †ÃÜØ´Ü ÝíÜÍÜâݴ܆ÜåÏÜÜسÜß †ÜÆܱÜå ‘Üå‰ ÆÜ±Ü †å‘ †³ÜíÜÜ íÜÁÜÜÓå ÝíÜÍÜâݴ܆Üå ÆÜôÜع ‘Óß†å ´ÜÜå œÜÜêÜå. ÍÜø´ÜÜå †åÏÜ è ‘Ó´ÜÜ †ÜíÑÜÜ “å. ‰òÜÓ †ÃÜØ´Ü “å †åüêÜàØ ‘ËÜâêÑÜàØ †åüêÜå “âüÒÜ. †åÃÜÜå ÆÜÜÓ ‘Üå‰ ‘Üìå ÆÜÜÏÜíÜÜÃÜÜ ÃܳÜß †å íÜô´ÜàÞô³ÜÝ´Ü “å. ´Üå³Üß è †ÜÆܱÜå “ß†å ¢íÜ, †ÃÜå ÆÜÓÏÜÜ´ÏÜÜ “å ÝïÜíÜ †³ÜíÜÜ ÝíÜòÜÜ´ÏÜÜ. †åÃÜß ´ÜÜå Éø´Ü ‘êÆÜÃÜÜ è ‘ÓíÜß Ó÷ß. ÆÜ±Ü ¢íÜÃÜôÜÜÁÜÃÜÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜå ¢íÜ ÷Üå‰ ¢íÜÃÜÃÜÜØ ´ÜÏÜÜÏÜ šÜåµÜÜåÏÜÜØ †ÜÆܱÜß ÆÜ÷ÜÇœÜ ÷Üå‰ ïÜ‘å “å. ´ÑÜÜØ †ÜìôÜ ÃÜ÷Î œÜÜêÜå.

Éø´Ü ËÜàݽÏÜÜØ ¥´ÜÑÜàÛ †å ïÜÜ ‘ÜÏÜÃÜàØ? ïÜÝÃÜíÜÜÓ, 18 ÏÜå, 1968

`¢íÜÜ´ÏÜÜ †ÃÜå ÆÜÓÏÜÜ´ÏÜÜ íÜœœÜå †¿æ´Ü †³ÜíÜÜ †ÍÜå¹ ¡åíÜÜå' †å “å íÜå¹ÜØ´ÜÃÜß †¿æ´ÜôÜÜÁÜÃÜÜ. ËÜÓÜËÜÓ †å è ôÜÜÁÜÃÜÜ ‹´‘ü Óß´Üå ôÜÜÁÜ´ÜÜØ ôÜÜÁÜ´ÜÜØ `ÝíÜòÜÜ´ÏÜæøÑÜ' ôÜàÁÜß ÷àØ ÆÜ÷ÜÇœÑÜÜå. ÏÜÇ ÏÜÜÃÑÜàØ ‘å ÏÜÜÓß ôÜÜÁÜÃÜÜ ÆÜâÓß ³Ü‰. ÏÜÇ ¡åÑÜàØ ‘å ÆÜâ. ËÜÜÆÜà¢ÃÜå ÆÜ±Ü †¿æ´Ü ÆÜâÓåÆÜâÓàØ ÏÜÜÃÑÜ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

÷´ÜàØ, ÆÜ±Ü ´Üå†Üå ‘÷å´ÜÜ ‘å ``ËÜàݽÏÜÜØ ¥´ÜÑÜàÛ ´Üå³Üß ïÜàØ? ¢íÜÃÜÏÜÜØ ¥´ÜÑÜàÛ ÃܳÜß ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß `´Ü´ÜÖ ËÜÂú ÝÃÜó‘êÜØ †÷ÏÜÖ ÃÜ œÜ ÍÜâ´ÜôÜØ™Ü:' †åÏÜ ËÜÜåêÜ´ÜÜØ ÁÜÂâèàØ “àØ.'' ÷àØ ¡å ¢íÜÃÜÜåÆÜÜôÜ‘ ÃÜ ÷Üå´Ü ´ÜÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜß †å ÏÜâØ”íÜ±Ü ÃÜ ôÜÏÜ¢ ïÜ‘´Ü. ËÜàݽÃÜå ÄÜìå ¥´ÜÑÜàÛ †å ËÜôÜ ÃܳÜß, ¢íÜÃÜÃÜå ÄÜìå ¥´ÜÓíÜàØ ¡å‰†å †å íÜô´Üà ÏÜÃÜå íÜÁÜÜÓå 299


ôÆÜóü ³Ü‰. ÏÜÜÓÜå †Ü´ÏÜÜ †ÃÜå ËÜÜû èÄÜ´Ü íÜœœÜå ´ÜÜÞ¶íÜ‘ ‘å íÜå¹ÜÝôܑ †ÍÜå¹ ´ÑÜÜÓå è Ýôܽ ³ÜÜÑÜ, ŸÑÜÜÓå †å ËÜå †å‘ËÜß¡ÏÜÜØ †Üå´ÜÆÜÂÜå´Ü ³Ü‰ ¡ÑÜ. †ÃíÜÑÜ †ÃÜå íÑÜÝ´ÜÓå‘íÜÜìß ôÜÜÁÜÃÜÜ ÏÜÇ ‘åìíÜß ÷´Üß ÆÜ±Ü ´Üå ‘åíÜì †Ü´ÏÜïÜàݽ ¿ÜÓÜ. †Ü´ÏÜïÜàݽ ôÜܳÜå `ÆÜÂåÏÜ-ÆÜÂåÝÓ´Ü ôÜåíÜÜ' ¿ÜÓÜ ÝíÜòÜ ôÜܳÜå †Üå´ÜÆÜÂÜå´Ü ³ÜíÜàØ †å ôÜÜœÜß ¢íÜÃÜ-ôÜÜÁÜÃÜÜ

i

†¿æ´ÜÃÜß ÏÜô´ÜßÏÜÜØ ÓÜœÜÃÜÜÓÜ ™Ü±Üß íÜÜÓ ‘÷å “å": `÷àØ è ÍÜÄÜíÜÜÃÜ “àØ. †Ü ¹àÝÃÜÑÜÜ ‘åíÜì ÏÜÜÑÜÜ “å. ¹àÝÃÜÑÜÜ ‘Üå‰ ‘Üìå ÷´Üß è ÃÜ÷Î. †´ÑÜÜÓå “å è ÃÜ÷Î. ÷íÜå ÆÜ“ß ïÜÜÃÜß ÷ÜåíÜÜÃÜß? †å ‘åíÜì ÍÜÂÏܱÜÜ “å.' ‘ÝìÑÜàÄÜÏÜÜØ †ÜíÜÜ íÜå¹ÜØ´Ü߆Üå ŸÑÜÜØ ´ÑÜÜØ ¹åƒÜÜÑÜ “å, ÷ÜåìßÃÜÜ Ý¹íÜôÜÜåÏÜÜØ ËÜÜì‘Üå èåÏÜ íÜêÄÜÃÜÜ ‘Óå “å ´ÜåÏÜ è †Ü íÜå¹ÜØ´Ü߆ÜåÃÜÜ ÆÜÂêÜÜÆÜ.' ÄÜä÷ô³ÜÜñÜÏÜß êÜÜå‘Üå †åÏÜÃÜß ÏÜï‘Óß ‘ÓíÜÜ ‘÷å

“å. †å ÏÜÜÓÜÏÜÜØ ÆܳÜÏܳÜß ôÜâšÏÜéÆÜå ´ÜÜå ÷´Üß. ÝíÜòÜÃÜÜå ‘åíÜì ‡ÃÜ‘ÜÓ ‘Óß ¢íÜÝïÜíÜÃÜàØ †æøÑÜ ÏÜÃÜå ôÜØ´ÜÜåóÜ †ÜÆÜß ÃÜ ïÜøÑÜàØ. ÝíÜòÜ ôÜܳÜå †Üå´ÜÆÜÂÜå´Ü ³Ü‰†å, †åüêÜå ‘ïÜàØ “Üå²íÜÜÆܱÜàØ ÃÜ Ó÷å. “Üå²íÜÜÃÜß “å Éø´Ü ôÜØ‘àݜܴܴÜÜ †ÃÜå šÜິÜÜ. †åÏÜÜØ ËÜ÷ܹàÓßÃÜå ÆÜâÓÜå †íÜ‘ÜïÜ ÷´ÜÜå. ƒÜÓß ¢íÜÃÜ-ôÜÜÁÜÃÜÜ ËÜÝêܹÜÃÜÃÜß íÜßÓ-ôÜÜÁÜÃÜÜ “å. “å": `ÆÜÓËÜÂú ‹ÆÜÓÜØ´Ü ËÜå íÜô´Üà ôÜÜœÜß “å. ËÜÜ‘ßÃÜß ËÜÁÜß ¹àÝÃÜÑÜÜ ÝÏܳÑÜÜ ÄܱÜß ïÜ‘Üå †Ü ËÜå íÜô´Üà ‘‰? †å‘ ÓÜåüß †ÃÜå ËÜå êÜØÄÜÜåüß.' †Üå“ÜÏÜÜØ †Üå“àØ †ÃÃÜ †ÃÜå †Üå“ÜÏÜÜØ †Üå“ÜØ íÜôµÜ. †Ü ËÜå ÃÜ’Ó ôÜäÝóüÃÜÜå ‡ÃÜ‘ÜÓ ÏÜÜå°å³Üß ‘ÑÜåÚ ïÜÜ ‘ÜÏÜÃÜÜå? èå ôÜÜÁÜÃÜÜ ‘ÓíÜß “å ´Üå ¢íÜÃÜÃÜß ÷ÜåíÜß ¡å‰†å.

¢íÜÃÜÜåÆÜÜôÜÃÜÜ øÑÜÜÓÃÜß? ïÜà˜íÜÜÓ, 17 ÏÜå, 1968

ÝíÜœÜÜÓ ‘ÓàØ “àØ ‘å ÷àØ ¢íÜÃÜÜåÆÜÜôÜ‘ øÑÜÜÓå ³ÜÑÜÜå? ÓíÜßúÃÜܳÜÃÜß ¢íÜÃܹåíÜ´ÜÜÃÜß ‹ÆÜÜôÜÃÜÜ ÏÜÃÜå ƒÜâËÜ ÄÜÏÜß. ÆÜ±Ü †å íÜÜØœÜßÃÜå ÏÜÜÓß ¢íÜÃÜÜåÆÜÜôÜÃÜÜ ïÜé ³Ü‰ †åÏÜ ÃÜ è ‘÷ß ïÜ‘àØ. †Ø´ÜÏÜàÚƒÜ ³Ü‰ÃÜå ŸÑÜÜÓå ÏÜÜÓÜå ¢íÜÃÜÝíÜ‘ÜôÜ ´ÜÆÜÜôÜàØ “àØ ´ÑÜÜÓå ´Ü¶íܤÜÜÃÜ †å ÝíÜóÜÑÜ ê܉ÃÜå ‘ÜçêÜåèÏÜÜØ ÍܱܴÜÜå ´ÑÜÜÓå `´Ü¶ÜÜÃÜß ïÜÜåÁÜ' †å ÏÜÜÓàØ ÆÜ÷åêÜàØ ¢íÜ´ÜàØ¡ÄÜ´ÜàØ ¢íÜÃÜ-՜ܴÜÃÜ ÷´ÜàØ †åÏÜ †Üèå ÷àØ ÏÜÜÃÜàØ “àØ. Thing-in-itself †å ïÜàØ “å †åÃÜß †å ´ÜÆÜÜôÜ ÷´Üß. †Üèå ¢íÜÃÜÃÜÜ ‹¶ÜÓÜÁÜÚÏÜÜØ ËÜའÍÜÄÜíÜÜÃÜÃÜß ÏÜ÷ÜÑÜÜÃÜ ïÜ܃ÜÜÏÜÜØ ïÜ˹ è²å “å `´Ü³Ü´ÜÜ'. ‘Üå±Ü ¡±Üå ‘åÏÜ ´Ü³Ü´ÜÜ †å ïÜ˹ ÏÜÃÜå ÷¢ ÄÜÏÜ´ÜÜå ÃܳÜß. †åÃÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ÏÜÜÓÜå ïÜ˹ `´Ü¶ÜÜ' †å è ÏÜÃÜå íÜÁÜÜÓå ôÜÜÓÜå êÜÜÄÜå “å. íÜå¹ÜôÜå `´Ü¶íÜÏÜÝôÜ'íÜÜìàØ ÏÜ÷ÜíÜÜøÑÜ †ÜÆÑÜàØ. ´Ü´ÜÖ †åüêÜå ËÜÂú. (ËÜÜû èÄÜ´ÜÃÜå ÆÜ±Ü ´Ü´ÜÖ ‘÷å “å ¶íÜÏÜÖ ¹Óå‘ íÜô´ÜàÏÜÜØ †åÃÜÜ ÄÜà±Ü ÷ÜåÑÜ “å. êÜØËÜ܉, ÆÜ÷Üåì܉, íÜèÃÜ, ÓØÄÜ, †åÃÜß ÝíÜïÜåóÜ´ÜÜ †Üݹ ËÜÁÜÜØ 300 

†åüêÜå ¢íÜÜ´ÏÜÜ. †å ËÜå †å‘ è “å. †å “å †¿æ´Ü íÜå¹ÜØ´ÜÃÜß ™ÜÜåóܱÜÜ. †ÜÃÜÜå ÆÜÝÓœÜÑÜ ôíÜÜÏÜß ÝíÜíÜå‘ÜÃÜØ¹å ‘ÓÜíÑÜÜå. †Ü †¿æ´ÜÃÜß ÏÜô´ÜßÏÜÜØ è ÷àØ Ý÷ÏÜÜêÜÑÜ ÉÑÜÜåÚ. †Ü”ܹßÃÜÜå ‹ÆÜÜôÜ‘ ´ÜÜå ÷´ÜÜå è. ÍÜÞø´ÜÃÜÜå íÜÜÓôÜÜå ôÜØ´ÜÜå ÆÜÜôÜå³Üß ÏÜëÑÜÜå ÷´ÜÜå. ôÜØ´ÜÜå³Üß ÏÜÜزßÃÜå íÜå¹ÜØ´Ü †ÃÜå ËÜÜæ½-¹ïÜÚÃÜ ËÜÁÜÜØ è íÜæÓÜÄÑÜÃÜß ÍÜêÜÜÏÜ±Ü ‘Óå. †å ÏÜô´Üß ÆÜ±Ü ƒÜâËÜ ôÜåíÜß. ôíÜÓÜŸÑÜÃÜß “åêêÜß êܲ´ÜÏÜÜØ ÏÜÜÓàØ íÜæÓÜÄÑÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß üÜåœÜ ôÜàÁÜß ÆÜ÷ÜÇœÑÜàØ. ÆÜ±Ü ´ÑÜÜÓå è ƒÜÜ´ÜÓß ³Ü‰ ‘å ÷àØ ÆܳÜÏܳÜß ¢íÜÃÜÜåÆÜÜôÜ‘ è “àØ. ÃÜÑÜàÛ íÜæÓÜÄÑÜ ÏÜÜÓå ÏÜÜüå ÃܳÜß ‘åÏÜ ‘å †å ôÜÜÁÜ‘ÃÜå ¢íÜÃÜÝíÜÏÜàƒÜ ËÜÃÜÜíÜå “å. `†Ü´ÏÜÜ ôÜ´ÑÜ, èÄÜ´Ü †ôÜ´ÜÖ' †åÏÜ ‘÷åÃÜÜÓÜÃÜå ÷àØ ÆÜâ“àØ “àØ ``´ÜÏÜå ‘÷ß ïÜ‘Üå ƒÜÓÜ ‘å `†Ü´ÏÜÜ è ‘åíÜì ôÜ´ÑÜ “å, ¢íÜÃÜ †ôÜ´ÑÜ “å?' ÆÜ“ß ´ÜÏÜÜÓß †Ü´ÏÜôÜÜÁÜÃÜÜ øÑÜÜØ èïÜå?'' i

´Ü¶íÜÜå †å íÜô´ÜàÃÜÜ ÄÜà±Ü è “å. ôÜ؃ÑÜÜ †å ÆÜ±Ü íÜô´Üà†ÜåÃÜå íÜìÄÜåêÜÜå ÄÜà±Ü è ‘÷åíÜÜÑÜ. [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


÷íÜå ´Ü¶íܤÜÜÃÜ߆Üå ‘÷å “å ‘å ‘Üå‰ ÆÜ±Ü íÜô´ÜàÃÜÜ ËÜÁÜÜ ÄÜà±ÜÜå ¡å ‘ÜåÓå ÏÜâ‘ß†å ´ÜÜå ËÜÜ‘ß ïÜàØ ÓûàØ? ËÜÜ‘ß Ó÷å “å Éø´Ü †å íÜô´Üà ÆÜÜå´Üå. ÄÜà±ÜÜå ËÜÁÜÜ ‘ÜåÓå ÏÜâøÑÜÜ ÆÜ“ß †åÃÜàØ èå ‘åíÜì †Ýô´Ü´íÜ Ó÷å “å ´ÜåÃÜå íÜô´Üà´íÜ ‘÷ß ïÜ‘ÜÑÜ. Things-in-itself. ÷íÜå ‘Üå‰ ÆÜ±Ü ËÜå íÜô´ÜàÃÜß ´ÜàêÜÃÜÜ ‘Óß†å ´ÜÜå ´ÜàêÜÃÜÜÃÜàØ ¹Óå‘ ´Ü¶íÜ ÄÜà±ÜéÆÜå è ÷ÜåÑÜ “å. †å ËÜÁÜÜ ÄÜà±ÜÜå ‘ÜåÓå ÏÜâøÑÜÜ ÆÜ“ß èå íÜô´Üà Ó÷å “å †å ËÜå íÜô´Üà´íÜÏÜÜØ ‘ïÜÜå ÉÓ‘ Ó÷ß ÃÜ ïÜ‘å. †ÜíÜÜ íÜô´Üà´íÜÃÜå ÆÜÝÿÜÏÜÃÜÜ ´Ü¶íܤÜÜÃÜ߆Üå Thingin-itself ‘÷å “å. †ÜÆܱÜå ¹Óå‘ íÜô´ÜàÃÜå íÜ÷ — that ‘÷ß†å “ß†å. (ôÜØô‘ä´ÜÏÜÜØ íÜô´Üà¡´ÜÃÜå ´Ü´ÜÖ ‘ûÜ ÆÜ“ß †Ü´ÏÜÜÃÜå ´íÜØ ‘÷å “å. ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜå †¿æ´ÜíÜܹ߆Üå ‘÷å è “å ´Üå ´ÜàØ è “å — `´Ü´íÜÏÜÝôÜ |' íÜå¹ÜØ´Ü߆ÜåÃÜàØ †Ü ÏÜ÷ÜíÜÜøÑÜ “å. `´Üå ´ÜàØ “å.' †ÜƒÜß ôÜäÝóü †ÃÜå †Ü´ÏÜÜ †å‘ è “å †åüêÜàØ ¤ÜÜÃÜ ³ÜÑÜÜ ÆÜ“ß ËÜÜ‘ß ‘ïÜàØ ôÜÏÜèíÜÜÃÜàØ Ó÷å´ÜàØ ÃܳÜß, †å †åÏÜÃÜÜå ¹ÜíÜÜå “å.) ÷íÜå íÜô´ÜàÃÜå ´Ü´ÜÖ ‘÷ß†å ´ÜÜå íÜô´Üà´íÜÃÜå ´Ü¶ÜÜ ‘÷åíÜàØ ¡å‰†å. †Ü ´Ü¶ÜÜ ‘åíÜß ÷ÜåÑÜ “å, †ÜÆܱÜܳÜß ôÜÏÜ¡ÑÜ †åíÜß “å ‘å ÃÜ÷Î †åÃÜß ïÜÜåÁÜ ‘ÓíÜÜ ÷àØ ÁÑÜÜÃÜÏÜÜØ ËÜå«Üå.

ƒÜÓåƒÜÓ †å ՜ܴÜÃÜ †¹ÖÍÜà´Ü ÷´ÜàØ. ÏÜìô‘å ‘ÜçêÜåèÃÜÜ “ܵÜÜêÜÑÜÃÜß †ÜåÓ²ßÏÜÜØ üåËÜêÜ ‹ÆÜÓ ËÜåôÜß ÷àØ ´Ü¶ÜÜÃÜß ïÜÜåÁÜ ‘Ó´ÜÜå. †å ïÜÜåÁÜÃÜàØ Ó÷ôÑÜ †ÃÜàÍÜíÜÏÜÜØ †ÜíÜ´ÜÜØÃÜß ôÜܳÜå ÷àØ üåËÜêÜ ÆÜÓ³Üß ‘â¾Üå. †å †ÜÃÜع ÆÜåüÏÜÜØ ÏÜÜÑÜ ÃÜ÷Î †ÃÜå ïÜ˹ÜåÏÜÜØ íÑÜø´Ü ³ÜÜÑÜ ÃÜ÷Î. ÏÜÜÓß †å ´Ü¶ÜÜÃÜß ïÜÜåÁÜ ÝíÜóÜå ÏÜÇ øÑÜÜØ‘ ê܃Üß Ó܃ÑÜàØ “å. øÑÜÜØ “å ´Üå †Üè ÑÜܹ ÃܳÜß. †åüêÜå ÉÓß †å è íÜô´ÜàÏÜÜØ †÷Î ¥´ÜÑÜÜåÚ. `´Ü¶ÜÜÃÜàØ Ó÷ôÑÜ' è²ÒÜ ÆÜ“ß †Ü´ÏÜÜÃÜàØ, ÆÜÓÏÜÜ´ÏÜÜÃÜàØ Ó÷ôÑÜ ôÜÏÜèÏÜÜØ †ÜíÜ´ÜÜØ, †Ü´ÏÜôÜÜ´ÜÖ ³Ü´ÜÜØ íÜÜÓ ÃÜ êÜÜÄÜß. †å è ÆÜÂݘÑÜÜÃÜß Ïܹ¹³Üß ÆÜ±Ü ÝíÜïÜÜì †ÃÜàÍÜíÜÃÜå ¡åÓå ¢íÜÃÜíÜô´Üà ïÜàØ “å †åÃÜÜå ´ÜÜÄÜ ÷àØ ‘Ü°ß ïÜøÑÜÜå “àØ. ÏÜÜÓÜ ÆÜâÓ´Üß ´ÜÜå †å ïÜÜåÁÜ ôÜØ´ÜÜåóÜ‘ÜÓ‘ ÃÜßíܲß. ´ÑÜÜÓ ÆÜ“ß ŸÑÜÜÓå ÓÝíÜËÜÜËÜàÃÜß ¢íÜÃܹåíÜ´ÜÜÃÜß ‹ÆÜÜôÜÃÜÜ ÏÜÜÓß †ÜÄÜì †ÜíÜß ´ÑÜÜÓå ÏÜÜÓå ÏÜÜüå †åÏÜÜØ ‘ïÜàØ ÃÜíÜàØ ÃÜ ÷´ÜàØ. ÆÜ±Ü ÏÜÜÓß è íÜô´Üà ÓÝíÜËÜÜËÜà†å ôÜàØ¹Ó éÆÜå Óèâ ‘Óß “å †åÃÜÜå †ÜÃÜع †ÃÜå †åÃÜÜå †Ü¹Ó ÓÝíÜËÜÜËÜà ÆÜ´ÑÜå ¹Üå²ÒÜå. †ÜÄÜì è´ÜÜØ ÏÜÇ ¡åÑÜàØ ‘å ÄÜÜØÁÜߢ ÆÜ±Ü ÏÜÜÓß ‘êÆÜÃÜÜÃÜÜ `†Ü¹ïÜÚ ¢íÜÃÜÜåÆÜÜôÜ‘' è “å.

¢íÜÃÜÀÝóü ‘‰? ïÜà˜íÜÜÓ, 12 èàêÜ܉, 1968

¢íÜÃÜÀÝóü ïÜÜÃÜå ‘÷åíÜÜÑÜ? ‘Üå‘ ‘Üå‘ íÜÜÓ †ÜÆܱÜå ´Ü‘ÚËÜàݽ ÆÜÂÏÜܱÜå œÜÜêÜß†å “ß†å. ™Ü±Üß íÜÜÓ ËÜàݽÃÜå, †ÃÜàÍÜíÜÃÜå ‘ÜåÓå ÏÜâ‘ß ÄÜÏÜ܆±ÜÄÜÏÜÜÃÜå íÜïÜ ³Ü‰†å “߆å. ‘Üå‘ íÜÜÓ (™Ü±Üß íÜÜÓ) ÃÜÑÜÜåÚ ôíÜܳÜÚ è ÆÜÂåÓ‘ ÷ÜåÑÜ “å. ŸÑÜÜÓå †åíÜÜ ÆÜ±Ü ÆÜÂôÜØÄÜÜå †ÜíÜå “å, ŸÑÜÜÓå ´ÜÏÜÜÏÜ ôíÜܳÜÚÃÜå è´ÜÜå ‘Óß ‹™ÜÜ²ß †Ü؃Üå, ÓÜ¢ƒÜàïÜß³Üß, ôíÜܳÜÚ “Üå²ß, ÃÜÜïÜ ÆÜ±Ü íÜå«ß†å “߆å. ‘Üå‘ íÜÜÓ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß êÜÜÄܱÜß †ÃÜå †ÝÍÜÓàÝœÜÃÜå ôÜÜÏÜå ³ÜíÜÜÃÜàØ ïÜâÓ œÜ²å “å. ŸÑÜÜÓå ‘Üå‘ íÜÜÓ ôÜØ‘àÝœÜ´Ü †ÃÜå ´Üàœ“ êÜÜÄܱÜßÃÜå è íÜïÜ ³Ü‰†å “߆å. ™Ü±Üß íÜÜÓ ôÜÜÏÜÜÝè‘ ÝÓíÜÜèÃÜå íÜïÜ ³Ü‰†å “߆å. ŸÑÜÜÓå ‘Üå‘ íÜÜÓ ôÜàÁÜÜÓ‘ ËÜÃÜß †å ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

ôÜÏÜÜèÃÜÜå ÝíÜÓÜåÁÜ ÆÜ±Ü ‘Óß†å “ß†å. †ÜíÜÜØ ËÜÁÜÜØ ÆÜÂåÓ‘´Ü¶íÜÜåÃÜÜå, ÆÜÂÏÜÜ±Ü íÜÄÜÓÃÜÜå ôÜÓíÜÜìÜå, ´Üå ¢íÜÃÜÀÝóü? ´Ü¶íܤÜÜÃÜ, †ÃÜàÍÜíÜ êÜßÁÜåêÜÜ íÜ´ÜÜå, †ÜÆÜåêÜÜØ íÜœÜÃÜÜå, ôÆÜóü ¹åƒÜÜ´ÜàØ ôíÜÝ÷´Ü, ËÜÁÜÜÃÜå ËÜÜèà†å Ó܃ÜßÃÜå èå †¹ÏÑÜ ÆÜÂåÓ±ÜܳÜß †ÜÆܱÜå íÜ´ÜßÚ†å “ß†å ´Üå “å ¢íÜÃÜÀÝóü? †å ´ÜÜå †Àóü-ÀÝóü ‘÷åíÜÜÑÜ.

301


¢íÜÃÜÏÜÜØ †ÜÆÜêÜå †ÃÜå ôÜØÍÜÜóÜ±Ü ÏÜØÄÜìíÜÜÓ, 11 èâÃÜ, 1968

†ÜÆÜÃÜÜÓ ÆÜÜôÜå³Üß ‘Ü؉ ÆÜ±Ü êÜåíÜàØ †å ݘÑÜÜÃÜå `ÆÜÂÝ´ÜÄÜÂ÷' ‘÷å “å. ÆÜÂôÜÃÃÜ´ÜܳÜß ‘Ü؉ ÆÜ±Ü †ÜÆÜß “âüíÜàØ †å “å `¹ÜÃÜ'. †ÃÜå ôÜÏÜÜÃÜÍÜÜíÜå †³ÜíÜÜ ôÜ÷‘ÜÓíÜäݶܳÜß “âü³Üß †ÜÆÜíÜàØ †ÃÜå “âü³Üß êÜåíÜàØ †å †å‘ Óß´ÜÃÜÜå `ÝíÜÝÃÜÏÜÑÜ' “å. ¡å‘å ÝíÜÝÃÜÏÜÑÜÏÜÜØ ‘Üå‘ ‘Üå‘ íÜÜÓ ˜ÑÜ, ÝíܘÑÜ èåíÜÜå ËÜ¡Óà ÍÜÜíÜ †ÜíÜå “å. †åÃÜÜ ‘Ó´ÜÜØ `†ÜÆÜêÜå' ïÜ˹ ôÜÜÓÜå. ÷íÜå ¢íÜÃÜ “å è ôÜ´Ü´Ü †ÜÆÜêÜå ‘ÓíÜÜ ÏÜÜüå. íÜì´ÜÓÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ‘ÑÜÜÚ íÜÄÜÓ †ÜÆÜíÜàØ †ÃÜå †åíÜÜ è ÆÜÂôÜÃÃÜÍÜÜíÜå †ÜÆÜåêÜàØ ‘ä´Ü¤Ü´ÜܳÜß êÜåíÜàØ †å ‹¶ÜÏÜ †ÜÆÜêÜå “å. ¹Óå‘ ÏÜܱÜôÜ ÆÜÜôÜå †ÜÆÜíÜÜ èåíÜàØ ‘Ü؉ ÃÜå ‘Ü؉

÷ÜåÑÜ è “å. †ÃÜå ¢íÜß†å “ß†å ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß êÜåíÜÜÆܱÜàØ ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜå ÍÜÜÄÜå ôÜ¡ÚÑÜåêÜàØ “å è. ´Üå³Üß ÏÜÇ ÷ØÏÜåïÜÜØ `ÍÜÜóÜ±Ü ‘Ó´ÜÜØ ôÜØÍÜÜóܱÜÃÜå ñÜåó«' ÏÜÜÃÑÜàØ “å. êÜÜå‘Üå ‘÷å “å. (†³ÜÜÚ´ÜÖ †ÏÜà‘ êÜÜå‘Üå) ‘å ÏÜÜÓß ÆÜÜôÜå³Üß ÍÜÜóÜ±Ü ‘Ó´ÜÜØ ÆÜ±Ü ôÜØÍÜÜóÜ±Ü ¿ÜÓÜ íÜÁÜÜÓå ÏÜìå “å. †ÃÜå ´Üå ÆÜœÜÜíÜ´ÜÜØ ôÜ÷åêÜàØ ÆÜ²å “å. ´Üå†Üå ¡±Ü´ÜÜ ÃܳÜß ‘å †åíÜÜ ôÜØÍÜÜóܱÜÏÜÜØ ÷àØ †Üå“àØ ÏÜåìíÜ´ÜÜå ÃܳÜß. †ÃÜå ´Üå³Üß ôÜÜØÍÜìíÜÜÃÜß ïÜÞø´Ü šÜß±Ü ³Ü‰ †å ¢íÜÃÜÃÜß ÏÜÜåüß ¥±ÜÆÜ ÄܱÜàØ “àØ. ¡å‘å †åÃÜàØ ÏÜÃÜå ÷íÜå ¹à:ƒÜ ÃܳÜß.

ÄÜÜÏܲÜØÃÜÜ ôÜÏÜÄÜ ¢íÜÃÜÃÜàØ ïÜàØ? ôÜÜåÏÜíÜÜÓ, 22 èàêÜ܉, 1968

ôíÜÓÜè †åüêÜå ÆÜ¡ÓÜè. ÓÜ¡ †ÃÜå ÆÜ¡ÃÜàØ ¿æ´Ü ÷íÜå ÓûàØ ÃܳÜß. ÆÜ±Ü †ÜèÃÜß ¡ÄÜäÝ´Ü ™Ü±Üß †å‘ÜØÄÜß “å. ôÜÏÜô´Ü ¢íÜÃÜÃÜÜ ‘åúÏÜÜØ ËÜå è ´Ü¶íÜÜå ÆÜÂÁÜÜÃÜÆܱÜàØ ÍÜÜåÄÜíÜå “å, ôÜØÆÜÝ¶Ü †ÃÜå ôܶÜÜ. êÜÜå‘¢íÜÃÜÃÜÜå ôÜÏÜÄÜ ÝíÜœÜÜÓ ‘Üå‰ ‘Ó´ÜàØ è ÃܳÜß. ‘åìíܱÜß, ‹¾ÜåÄÜ÷àÃÃÜÓ, ôÜØôÜÜÓôÜàÁÜÜÓÜ †Ü µÜ±Üå ôíÜ´ÜØµÜ ÓûÜØ ÃܳÜß. ôܶÜÜ †ÃÜå ôÜØÆÜÝ¶Ü ÆÜÜ“ì ™ÜôܲÜÑÜ “å. ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜå ÄÜÜÏܲÜØÃÜß ¡ÄÜäÝ´Ü, ÆÜ“Ü´Ü ‘ÜåÏÜÜåÃÜß ÆÜÂÄÜÝ´Ü †ÃÜå ôµÜßèÃÜÜåÃÜß ‹ÃÃÜÝ´Ü ôíÜ´ÜØµÜ Óß´Üå ÝíÜœÜÜÓÜ´Üß ÃܳÜß.

ÄÜÜÏܲÜØÃÜàØ ÃÜå´Üä´íÜ ¡å ÄÜÜÏܲÜØÏÜÜسÜß †åüêÜå ‘å ´ÑÜÜØÃÜß µÜ±Ü ÆÜå°ßÃÜÜ †ÃÜàÍÜíÜÏÜÜسÜß ‹´ÆÜÃÃÜ ³ÜÜ´Ü ´ÜÜå ôÜÏÜÄÜ ¢íÜÃÜÃÜß ¡ÄÜäÝ´ÜÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ³ÜÜ´Ü. †Üèå œÜâØü±Ü߆Üå, ÑÜصÜÜå¾ÜåÄÜÃÜß ôÜåíÜÜ, ÃÜܱÜÜØÃÜß †ÜíÜ‘ †ÃÜå †Ü µÜ±Üå ÏÜÜüå ¡å‰´Üß ‘äݵÜÏÜ ‘åìíܱÜß — †Ü µÜ±ÜåÃÜÜå è ÝíÜœÜÜÓ ÄÜÜÏܲÜØÏÜÜØ œÜÜêÜå “å. †ÃÜå œÜÜå³ÜàØ ´Ü¶íÜ ´Üå, ïÜ÷åÓÜåÏÜÜسÜß ÄÜÜÏܲÜØÏÜÜØ ÆÜ÷ÜÇœÜåêÜß ƒÜœÜÜÚì †ôÜØô‘ÜÓß ÝíÜêÜÜÝôÜ´ÜÜ. ïÜ÷åÓÜå ´ÜÜå ”åÓÃÜÜ ‘ß²Ü. ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ÄÜÏÜå ´ÜåÏÜ ôÜÜœÜíÜïÜå. ÄÜÜÏܲÜØÃÜàØ ïÜàØ ³ÜïÜå †åÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ‘Ó´ÜÜØ †ÜØƒÜ †ÜÄÜì ‘åíÜì †ØÁÜÜÓàØ è ¹åƒÜÜÑÜ “å.

¢íÜÃÜÆÜÓÜÑÜ±Ü ôÜÏÜÃíÜÑÜ èéÓß ïÜÝÃÜíÜÜÓ, 19 †ÜçøüÜåËÜÓ, 1968

ôÜíÜÜÓå ôÜíÜÜ ËÜå ÆÜ“ß èå ôíÜÆÃÜàØ †ÜíÑÜàØ, `†èàÚÃÜôÜÜÓÝ³Ü ñÜß‘äó±ÜÃÜàØ', ´ÜåÃÜÜå ÏÜÜÓÜ ¢íÜÃÜ ôÜܳÜå ‘ïÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ÃܳÜß. ՜ܴÜÃÜÏÜÜØ ñÜß‘äó±ÜÃÜß íÜÜ´ÜÜå †ôÜ؃ÑÜ íÜÜÓ †ÜíÜå “å. ÆÜ±Ü †Üèå †å ôíÜÆÃÜÜÃÜß †ôÜÓ ‘åÏÜ ³Ü‰ †ÃÜå ‘‰ ݹïÜÜ†å ¹ÜåÓïÜå †åÃÜß ‘êÆÜÃÜÜ ³Ü´Üß ÃܳÜß. Äܲ ËÜå«ß ÃܳÜß ´Üå³Üß è †å ôíÜÆÃÜÜÃÜàØ ÕœÜ´ÜÃÜ íÜÁÜÜÓå œÜÜêÜå “å. 302 

íÜæó±ÜíÜ ÍÜø´ÜÜå†å ‘äó±ÜÍÜÞø´ÜÏÜÜØ `ÏÜÁÜàÓÜ ‹ÆÜÜôÜÃÜÜ' ‹ÏÜåÓß ‘åüêÜàØ‘ ‘ÜÏÜ ÝíÜ‘ä´Ü ‘ÑÜàÛ ´Üå ôÜàÁÜÜÓíÜàØ ÓûàØ. ïÜÜø´Ü ‹ÆÜÜôÜÃÜÜ ïÜà½, íÑÜÜÆÜ‘ †ÃÜå ôÜÜíÜÚÍÜÜæÏÜ ÃÜ ³Ü´ÜÜØ †å‘ ÝíÜ‘ä´Ü ÆÜسÜÏÜÜØ ÆÜÝÓ±ÜÏÜß. ƒÜÓàØ ¡å´ÜÜØ †å±Üå ÓíÜßúÃÜܳÜÃÜß ÆÜå«å `ïÜའÍÜÞø´Ü †ÃÜå ¢íÜÃÜÆÜÓÜÑÜ±Ü ôÜíÜÚÏÜàÞø´ÜÃÜÜå ôÜÏÜÃíÜÑÜ' ôÜÜÁÜíÜÜå ¡å‰´ÜÜå ÷´ÜÜå. †å ‘ÜÑÜÚ †Üèå ïÜé ³ÜíÜàØ è ¡å‰†å. ôÜÏÜÃíÜÑÜíÜÜ¹ß è †å ‘Óß [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ïÜ‘å. †ÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå è ÄÜß´ÜÜÃÜÜå ôÜÏÜÃíÜÑÜÑÜÜåÄÜ ÃÜíÜß °ËÜå ê܃ÜíÜÜå ¡å‰†å. ÏÜÜüå ‘äó±ÜÜíÜ´ÜÜÓÃÜàØ Ó÷ôÑÜ, ïÜÜø´Ü

i

†èàÚÃÜ ôÜܳÜå ñÜß‘äó±Ü ÝíÜïÜåÃÜàØ ÆÜåêÜàØ ôíÜÆÃÜàØ ÏÜ÷¶íÜÃÜàØ ÃÜ ÷Üå´Ü ´ÜÜå ՜ܴÜÃÜÏÜÜØ †åÃÜÜå ‹êêÜåƒÜ ÃÜ ‘Ó´Ü. ¹à:ƒÜÃÜß íÜÜ´Ü “å ‘å †Üèå †å ôíÜÆÃÜàØ †ôÆÜóü Óß´Üå ÆÜ±Ü ÑÜܹ

‹ÆÜÜôÜÃÜÜ †ÃÜå ÄÜß´ÜÜÃÜÜå ¢íÜÃÜÑÜÜåÄÜ †Ü µÜ±ÜåÃÜÜå ïÜàÍÜ ôÜÏÜÃíÜÑÜ ôÜÜÁÜíÜÜå ÓûÜå. †å ‘ÜÏÜ ‘ÑÜåÚ è “âü‘Üå. †ÜíÜ´ÜàØ ÃܳÜß. †å ՜ܴÜÃÜ íÜÜØœÜßÃÜå ÆÜ±Ü †åÃÜß ‘êÆÜÃÜÜ ‘ÓÜ´Üß ÃܳÜß. ÆÜ“ß †åÃÜÜ ‹êêÜåƒÜ³Üß ÕœÜ´ÜÃÜÃÜÜå ÆÜÂÜÓØÍÜ ‘ÑÜåÚ êÜÜÍÜ ïÜÜå? “´ÜÜØ ÍÜêÜå †å ´ÑÜÜØ ÓûàØ.

µÜ±ÜåÃÜÜå ôÜÏÜÃíÜÑÜ = ¢íÜÃÜ ïÜÝÃÜíÜÜÓ, 20 èàêÜ܉, 1968

‘åüêÜÜ‘ êÜÜå‘Üå ÁÜÏÜÚ †ÃÜå ‰òÜÓ ‹ÆÜÓ ÝíÜòÜÜôÜ Ó܃Üß ‘åíÜì ÃÜæÝ´Ü‘ ‹ÃÃÜÝ´Ü ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ÏÜÜÃÜå “å. ‘åüêÜÜ‘ ¤ÜÜÃÜÃÜå ôÜíÜÜåÚÆÜÓß ÏÜÜÃÜß ËÜÜæݽ‘ ‹ÃÃÜÝ´Ü ‘Óå “å. †ÃÜàÍÜíÜ †åíÜÜå “å ‘å ËÜØÃÜå †å‘ÜØÄÜß ³ÜÜÑÜ “å. ËÜØÃÜå ËÜÜèà†å ôÜÓƒÜß è ôÜÆÜÂÏÜÜ±Ü ‹ÃÃÜÝ´Ü ³ÜíÜß ¡å‰†å. ÆÜ±Ü †ÜüêÜàØÑÜå ËÜôÜ ÃܳÜß. ‘ÜÑÜÚïÜÞø´Ü íÜÄÜÓ ²÷ÜÆÜ±Ü †ÃÜå ôܹܜÜÜÓ ËÜØÃÜå ÃÜËÜìÜØ ôÜÜÝËÜ´Ü ³ÜÜÑÜ “å. ‘ÜÑÜÚïÜÞø´ÜÏÜÜØ ¹ß™ÜÚºÝóü, ‘àÃÜå÷ÏÜÜØ ÑÜÜåèÃÜÜïÜÞø´Ü †ÃÜå

ôÜØ‘êÆÜÜå †ÏÜêÜÏÜÜØ ÏÜâ‘íÜÜÃÜß ÁÜÄÜïÜ ÷ÜåíÜÜØ è ¡å‰†å. †ÜÃÜß ôÜܳÜå ôÜÏÜÜèÃÜå ôÜܳÜå êÜåíÜÜÃÜÜ ÝôܽÜØ´Ü ‹ÆÜÓ ÆÜâÓß ÝÃÜó«Ü ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜÓå è ¢íÜÃÜ ÆÜÝÓÆÜâ±ÜÚ, ôÜÏܳÜÚ †ÃÜå ‘ä´ÜܳÜÚ ³ÜÜÑÜ “å. †Ü ËÜÁÜàØ µÜ±Ü ïÜ˹ÜåÏÜÜØ ÏÜâ‘íÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜàØ “å — ‘´ÜÚä´íÜ, ÍÜÜåø´Üä´íÜ †ÃÜå ¤ÜÜ´Üä´íÜ. †ÜÏÜÜØ ‘´ÜÚä´íÜÃÜå ÆÜÂÁÜÜÃÜ ô³ÜÜÃÜ †ÜÆÑÜàØ “å. ÆÜÝÿÜÏÜÃÜÜ êÜÜå‘ÜåÃÜÜ µÜ±Ü ïÜ˹ †å è íÜô´Üà ‘÷å “å — Thinking, Feeling, Willing. 

‘Ü‘ÜôÜÜ÷åËÜ ‘ÜêÜåêÜ‘Ó ÝêÜÝƒÜ´Ü ÆÜàÃÜÏÜàÚݺ´Ü ÆÜàô´Ü‘Üå †Üå´ÜÓÜ´Üß ¹ßíÜÜêÜÜå _30.00 ¢íÜÃÜÆܹßÆÜ _150.00 ¢íÜÃÜ ôÜØô‘äÝ´Ü _350.00 ¢íÜÃÜêÜßêÜÜ _100.00 ËÜÜÆÜàÃÜß ”Ü؃Üß (ôÜØÝšÜÆ´Ü) _20.00 ӃܲíÜÜÃÜÜå †ÜÃÜع _200.00 ôÏÜÓ±ÜÑÜܵÜÜ _60.00 ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

ôÜØÝšÜÆ´Ü ôÏÜÓ±ÜÑÜܵÜÜ _30.00 Ý÷ÏÜÜêÜÑÜÃÜÜå ÆÜÂíÜÜôÜ _100.00 ¢íÜ´ÜÜ ´Ü÷åíÜÜÓÜå _100.00 ÆÜÓÏÜô܃ÜÜ ÏÜä´ÑÜà _100.00 ŸÑÜÜØ ¹Óå‘ÃÜå ÆÜ÷ÜÇœÜíÜàØ “å. _50.00 ¢íÜÃÜ՜ܴÜÃÜ _150.00 ÆÜÂÜôÜØÝÄÜ‘ ÆÜÂÝ´ÜôÜܹ  _200.00 303


¢íÜÃÜÁÜÏÜÚ ôÜØ. ÁÜàÓØÁÜÓ ôÜÏÑÜ‘ †Ü÷ÜÓ

‘åíÜàØ ÍÜÜåèÃÜ ´ÜÏÜÃÜå ÝÆÜÂÑÜ “å? ‘Ü ‘å èå ÆÜ±Ü ´ÜÏÜÃÜå ÝÆÜÂÑÜ “å, ´Üå †‘Ü ÝÆÜÂÑÜ ´ÜÜå ÃÜ ÷Üå‰ ïÜ‘å. ´ÜÏÜÃÜå ÝÆÜÂÑÜ “å ´Üå ´ÜÏÜÜÓß ËÜÜËÜ´ÜÏÜÜØ ƒÜËÜÓ ¹å “å. ´ÜÏÜå èå ÍÜÜåèÃÜ ‘ÓÜå “Üå, ´Üå ¡±Ü‘ÜÓß †ÜÆÜå “å ‘å ´ÜÏÜå ‘Üå±Ü “Üå, ´ÜÏÜå ‘åíÜß Óß´Üå ¥«Üå “Üå, ËÜåôÜÜå “Üå, œÜÜêÜÜå “Üå, ôÜâ†Üå “Üå, íÑÜíÜ÷ÜÓ ‘ÓÜå “Üå, ´ÜåÃÜܳÜß ´ÜÏÜÜÓß ÍÜß´ÜÓÃÜß œÜå´ÜÃÜÜÃÜß ƒÜËÜÓ ÏÜìå “å. ÍÜÜåèÃÜ ‘؉ ÃÜÜÃÜß ôÜÓƒÜß ËÜÜËÜ´Ü ÃܳÜß, ´Üå ËÜ÷à ÏÜÜåüß íÜÜ´Ü “å. ´ÜÏÜå èå ‘Ø‰ ÝíÜœÜÜÓÜå “Üå ´Üå ËÜßèàØ ‘؉ ÃÜ÷Î ÆÜ±Ü ÍÜÜåèÃÜ “å. ´ÜÏÜÜÓàØ ÏÜÃÜ ÍÜÜåèÃÜÃÜàØ ôÜâšÏÜ ôíÜéÆÜ “å. †åüêÜÜ ÏÜÜüå ´ÜÏÜå èå ‘Ø‰ ƒÜ܆Üå “Üå, ´Üå ´ÜÏÜÜÓÜ ÏÜÃÜÃÜå ÆÜÂÍÜÜÝíÜ´Ü ‘Óå “å. ¡å ´ÜÏÜå ÏÜÜØôÜÜ÷ÜÓß ÍÜÜåèÃÜ ‘Ó´ÜÜ ÷Üå, ´ÜÜå ´ÜÏÜÜÓàØ ÏÜÃÜ †å‘ ÆÜ‘ÜÓÃÜàØ ÷ïÜå, †ÃÜå ïÜÜ‘Ü÷ÜÓß ÍÜÜåèÃÜ ‘Ó´ÜÜ ÷Üå, ´ÜÜå ´ÜÏÜÜÓàØ ÏÜÃÜ ÝÃÜÕÿÜ´Ü ËÜß¡ è ÆÜ‘ÜÓÃÜàØ ÷ïÜå. ´Üå ÍÜÜåèÃÜ †ÃÜå ÏÜÃÜÃÜß íÜœœÜå ÄÜÜ° ôÜØËÜØÁÜ ÷ÜåíÜÜ ´ÜÓÉ ‡ïÜÜÓÜå ‘Óå “å. †Üèå ÝíܤÜÜÃÜ ÆÜ±Ü ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÆÜÝÓÆÜøíÜ´ÜÜ ËÜ´ÜÜíÜß †Ü ôÜØËÜØÁÜÏÜÜØ †å‘ ÆÜ“ß †å‘ ÃÜíÜß ÆÜ´ÜÜåÚ ƒÜÜåêÜß ÓûàØ “å. †ÜÆܱÜå ‘¹ß †å ´ÜÓÉ ÁÑÜÜÃÜ è ÃܳÜß †ÜÆÑÜàØ ‘å †ÜÆܱÜå ‘ÓåêÜàØ ÍÜÜåèÃÜ ôÜÏÜÑÜ †ÜíÜå †ÜÆܱÜÜ íÜ´ÜÚÃÜÃÜå ÝÃÜÁÜÜÚÝÓ´Ü ‘Óå “å. †Ü ´ÜÓÉ ÁÑÜÜÃÜ †ÜÆÜíÜàØ, †ÜÆܱÜÜ ïÜÜÓßÝÓ‘ †ÃÜå ÏÜÜÃÜÝôÜ‘ ÝíÜ‘ÜôÜÏÜÜØ †´ÑÜØ´Ü êÜÜÍܹÜÑÜß ËÜÃÜß ïÜ‘å “å. †ÜÆܱÜÜ ÍÜÜåèÃÜÏÜÜØ ÉìÜå †ÃÜå ïÜÜ‘ÍÜÜ¢ÃÜÜå †ÍÜÜíÜ †ÜìôÜÃÜå †ÜÏÜØµÜ±Ü †ÜÆÜå “å. †ÝÁÜ‘ ÍÜÜåèÃÜ ËÜåœÜåÃÜß ÆÜå¹Ü ‘Óå “å. †åÃÜàØ ‘Ü †å “å ‘å, ïÜÓßÓÃÜàØ êÜÜå÷ß ÆÜÜœÜÃÜ´ÜصÜÃÜß †ÜèàËÜÜèà ‘åÞú´Ü ³ÜÜÑÜ “å, ÆÜåüÏÜÜØ ôÜØ‘ÜåœÜÃÜ †ÃÜå ÝïÜݳÜêÜ´ÜÜÃÜß êÜ÷åÓÜå ¡åÓ³Üß œÜÜêÜíÜÜ ÏÜØ²å “å. ´ÜåÃÜå ‘ÜÓ±Üå ËÜåœÜåÃÜß ÆÜå¹Ü ³ÜÜÑÜ “å. †åüêÜÜ ÏÜÜüå ÓܵÜß ÍÜÜåèÃÜ ÷êÜ‘àØ ÍÜÜåèÃÜ ‘ÓíÜÜÃÜß Ý÷ÏÜÜÑÜ´Ü ‘Óå “å. 304 

ÍÜÜåèÃÜÃÜÜå ÆÜ±Ü †å‘ ÃÜïÜÜå “å. èéÓ ‘Ó´ÜÜØ íÜÁÜÜÓå ÍÜÜåèÃÜ ‘ÓÜå ´ÜÜå ÍÜÜåèÃÜ †Üê‘Üå÷ÜåÝêÜ‘ ËÜÃÜå “å. ´Üå ÏÜܹ‘ ³Ü‰ ¡ÑÜ “å. ´ÜåÏÜÜØ ïÜÓÜËÜ ÆÜå¹Ü ³ÜÜÑÜ “å. èåíÜàØ ´ÜÏÜå ÍÜÜÓå ÍÜÜåèÃÜ ‘ÓÜå “Üå, ´ÑÜÜÓå ôÜÏÜÄÜ ïÜÓßÓÃÜß ïÜÞø´Ü ÆÜåüÏÜÜØ ÆÜœÜÜíÜíÜÜ ÏÜÜüå †ÜíÜß ¡ÑÜ “å. ‘Ü ‘å ÍÜÜåèÃÜÃÜå ÆÜœÜÜíÜíÜàØ èéÓß “å. ÍÜÜÓå ÍÜÜåèÃܳÜß ´ÜÏÜå ïÜÓßÓÃÜå ÏÜÜüå †å‘ ‹ÆܺíÜ ƒÜ²Üå ‘Óß ¹ßÁÜÜå. †å‘ †ôíÜÜÍÜÜÝíÜ‘ Þô³ÜÝ´Ü ÆÜå¹Ü ‘Óß ¹ßÁÜß. ïÜÓßÓÏÜÜØ ÝíÜ¡´ÜßÑÜ ´Ü¶íÜ ´ÜÏÜå ÃÜ܃ÑÜàØ, ÷íÜå ïÜÓßÓÃÜß ´ÜÏÜÜÏÜ ïÜÞø´Ü ´ÜåÃÜå ‘Üå‰ ÆÜ±Ü Óß´Üå ÆÜœÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÃÜå ËÜ÷ÜÓ ÉÇ‘íÜÜÃÜÜ ‘ÜÏÜÏÜÜØ ÏÜœÜß ÆÜ²å “å. ´ÜÜå ´ÜåíÜå í܃ܴÜå ´ÜÏÜå §™ÜíÜÜ ÝôÜíÜÜÑÜ ËÜßèàØ ‘؉ ÆÜ±Ü ‘Óß ïÜ‘Üå ÃÜ÷Î. ÍÜÜíÜÜåÃÜÜ ÝÃÜÑÜØµÜ±Ü †ÃÜå ÝÃÜÏÜÜÚ±ÜÏÜÜØ ÝíÜüÜÝÏÜÃÜÜåÃÜÜå ÏÜÜåüÜå Ý÷ôôÜÜå “å. ËÜÜçôüÃÜ ÑÜàÝÃÜíÜÝôÜÚüß ¿ÜÓÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜåêÜÜ †å‘ †ÁÑÜÑÜÃÜ †ÃÜàôÜÜÓ Ý²ÆÜÂåïÜÃÜ, †ÁÜßÓ´ÜÜ †ÃÜå ¹àÝíÜÁÜÜ ÍÜÜåèÃÜÏÜÜØ ÝíÜüÜÝÏÜÃÜÜåÃÜÜ †ÍÜÜíÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå è ³Ü‰ ïÜ‘å “å. ÝíÜüÜÝÏÜÃÜ BÃÜß ‘ÏÜß ôÜܳÜå ݜܲÜÑÜÜÆܱÜàØ, ÝíÜôÏÜ †ÃÜå †ÝÃܺÜÃÜå ôÜØËÜØÁÜ “å, †åüêÜÜ ÏÜÜüå ÍÜÜåèÃÜÏÜÜØ ÝíÜüÜÝÏÜÃÜ B ÄÜÂâÆÜ ¹âÁÜ, ¹÷Î, ‘åìÜØ, ÏÜüÓ †ÃÜå êÜßêÜÜØ ïÜÜ‘ÍÜÜ¢ èåíÜÜØ ´Ü¶íÜÜåÃÜÜå ôÜÏÜÜíÜåïÜ ÷ÜåíÜÜå ¡å‰†å. ïÜÜ÷Ü‘ÜÓ߆Üå†å ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÍÜÜåèÃÜÏÜÜØ ÝíÜüÜÝÏÜÃÜ B12 ÆÜÑÜÜÚÆ´Ü ÏÜܵÜÜÏÜÜØ ÏÜìß Ó÷å ´ÜåÃÜàØ ÁÑÜÜÃÜ Ó܃ÜíÜàØ ¡å‰†å. . . . ôíÜÜÍÜÜÝíÜ‘ “å ‘å ŸÑÜÜÓå ÆÜ±Ü ´ÜÏÜå ÏÜÜØôÜÜ÷ÜÓ ‘ÓÜå “Üå ´ÑÜÜÓå ´ÜÏÜå ÷´ÑÜÜ ‘ÓßÃÜå è ¢íÜÜå “Üå. ´ÜÜå †åÃÜÜå †³ÜÚ †å ³ÜÜÑÜ “å ‘å, ´ÜÏÜÃÜå ¢íÜÃÜ ÆÜÓ ñÜ½Ü ÃܳÜß. ´ÜÏÜå ¢íÜÃÜ ÆÜ´ÑÜå ïܵÜà´ÜÜÆÜâ±ÜÚ “Üå, ´ÑÜÜÓå ÆÜÂåÏÜÆÜâ±ÜÚ ËÜÃÜíÜàØ ‘Ý«ÃÜ ËÜÃÜïÜå. †ÜÆܱÜå ŸÑÜÜÓå íÜÁÜÜÓå ÏÜÜÃÜÝôÜ‘ ‘ÜÏÜ ‘Óß†å “ß†å ´ÑÜÜÓå œÜÜ ‘å ‘ÜçÉßÃÜÜå †å‘ ÆÑÜÜêÜÜå ÏÜÝô´Üó‘ÃÜå ÓÜ÷´Ü †ÜÆÜå “å. †ÜÆܱÜå ÉÓß ´ÜÜ¡ÏÜÜ¡ ³Ü‰ÃÜå ‘ÜÏÜÏÜÜØ êÜÜÄÜß [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


è‰†å “ß†å. œÜÜ ‘å ‘ÜçÉßÏÜÜØ †åíÜàØ ‘ÑÜàØ ´Ü¶íÜ “å ‘å èå †ÜÆܱÜÜ ÍÜÜíÜÃÜå ËܹêÜß †å‘ ôÜÜÉ ÀÝóü ÆܹÜÃÜ ‘Óå “å! íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘Üå†å ÏÜÝô´Üó‘ÏÜÜØ †å‘ ÃÑÜâÓÜå ü×ÜÃôÜÏÜßüÓ ïÜÜåÁÜß ‘Ü°ÒàØ “å èåÃÜàØ ÃÜÜÏÜ “å Adenosine. †å‘ ÷¹ ËÜܹ ÏÜÜÃÜÝôÜ‘ ‘ÜÏÜ ‘ÓíÜܳÜß ÏÜÝô´Üó‘ÏÜÜØ Adenosine ÆÜå¹Ü ³ÜÜÑÜ “å èå ÏÜÝô´Üó‘ ÆÜÓ Ý²ÆÜÂåÝôÜíÜ †ôÜÓ ‘Óå “å. œÜÜ ‘å ‘ÜçÉßÏÜÜØ Ó÷åêÜÜå ‘åÝÉÃÜ AdenosineÃÜÜå ÏÜÝô´Üó‘ ÆÜÓÃÜÜ ÆÜÂÍÜÜíÜÃÜå ƒÜ´ÜÏÜ ‘Óß ¹å “å †ÃÜå ÃÜíÜÚôÜ ÝôÜôüÏÜÃÜå ÉÓß³Üß ´ÜÜ¢ÏÜÜ¢ ‘Óß ¹å “å. ÏÜÝô´Üó‘ÏÜÜØ ÍÜÜíÜÜåÃÜå ÝÃÜÑÜØÝµÜ´Ü ‘ÓÃÜÜÓ ´ÜÏÜÜÏÜ ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜ (ÃÑÜâÓÜå ü×ÜÃôÜÏÜßüÓ) ÍÜÜåèÃÜÏÜÜØ Ó÷åêÜ ÆÜÂÜåüßÃÜÏÜÜسÜß ËÜÃÜå “å. ÑÜÜåÄÑÜ †ÃÜå ôÜØ´ÜàÝêÜ´Ü ÍÜÜåèÃÜÃÜß ÆÜôÜعÄÜß ´ÜÃÜÜíÜÜåÃÜå ‘ÏÜ ‘Óß ïÜ‘å “å, ´ÜåÃÜØà †Ü ‘Ü “å. ÝôÜÓÜåÝüÃÜ èåÃÜå `÷åÆÆÜß ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜ' ÆÜ±Ü ‘÷åíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå “å ´ÜåÃÜß êÜÜå÷ßÏÜÜØ ‹ÆÜÞô³ÜÝ´Ü, íÑÜÞø´ÜÃÜå ÆÜÂôÜÃÃÜÝœÜ¶Ü Ó܃Üå “å. †Ü ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜ ù¹ÑÜÃÜÜ ÍÜÜíÜÜåÃÜå §œÜ܉ ÆܹÜÃÜ ‘Óå “å, ÝÃܺÜÃÜå ÝÃÜÑÜØÝµÜ´Ü ‘Óå “å ´ÜåÏÜ è ËÜåœÜåÃÜßÃÜå ‘ÏÜ ‘Óå “å. Acetylcholine †å‘ ËÜßèàØ ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜ “å èå ÑÜܹ¹Üô´Ü ¡ìíÜß Ó܃ÜíÜÜÏÜÜØ ôÜ÷ÜÑÜ‘ ËÜÃÜå “å. ‘çÝêÜÉÜåÝÃÜÚÑÜÜÃÜÜ íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘ÜåÃÜàØ ÏÜÜÃÜíÜàØ “å ‘å, ‘ÜËÜÜåÚ÷܇²×åüÖôÜÑÜàø´Ü ÍÜÜåèÃÜ ïÜÓßÓÃÜß ËÜåœÜåÃÜßÃÜå ¹âÓ ‘Óå “å †ÃÜå ÝïÜݳÜêÜ´ÜÜ êÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ ôÜšÜÏÜ ÷ÜåÑÜ “å. ÍÜÜåèÃÜÏÜÜØ ‘ÜËÜÜåÚ÷܇²×åüÖôÜ êÜåíÜܳÜß êÜÜå÷ßÏÜÜØ ‡ÃôÑÜàÝêÜÃÜ ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜ †ÜíÜß ¡ÑÜ “å. †å ÏÜÝô´Üó‘ÏÜÜØ ‘ÜËÜÜåÚ÷܇²×åüÖôÜ †ÃÜå †åÝÏÜÃÜÜå†çÝôܲÃÜÜ ÆÜÂíÜåïÜÃÜå íÜÁÜÜÓß ¹å “å ‘å èå, ÝôÜÓÜåüÜåÝÃÜÃÜ ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜÃÜÜ èÃÜ‘ ÷ÜåÑÜ “å. †Ü Óß´Üå ‘ÜËÜÜåÚ÷܇²×åüÖôÜ ÆÜ±Ü ÆÜÂôÜÃÃÜ´ÜÜ ‹´ÆÜÃÃÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ôÜ÷ÜÑÜ‘ ËÜÃÜå “å. ôÜÏÜàºß ÍÜÜåèÃÜ, ôÜÜåÑÜÜËÜßÃÜ, êÜôÜ±Ü †ÃÜå êÜßêÜß ïÜÎÄÜÜå ¹Ü±ÜÜíÜÜìß íÜÄÜåÓå ÆÜ±Ü ÝôÜÓÜåÝüÃÜÃÜÜ õÜÜíÜÏÜÜØ Ïܹ¹ ‘Óå “å. †Ü ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜ †å‘ ïÜÜØ´Ü †ÃÜå ÝïÜݳÜêÜ ÍÜÜíÜÜåÃÜàØ ÆÜ±Ü ÝÃÜÏÜÜÚ±Ü ‘Óå “å. ¡å †ÜÆܱÜå íÜÁÜÜÓå ôüÜœÜÚ †ÃÜå ƒÜÜزÑÜàø´Ü ÍÜÜåèÃÜ ‘Óß†å “ß†å, †åÃÜÜå †³ÜÚ †å ÷Üå‰ ïÜ‘å ‘å †ÜÆܱÜå ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

†ÜÆܱÜÜ ÍÜÜåèÃÜÏÜÜØ ÉìÜå †ÃÜå ïÜÜ‘ÍÜÜ¢ÃÜÜå †ÍÜÜíÜ †ÜìôÜÃÜå †ÜÏÜØµÜ±Ü †ÜÆÜå “å. †ÝÁÜ‘ ÍÜÜåèÃÜ ËÜåœÜåÃÜß ÆÜå¹Ü ‘Óå “å. †åÃÜàØ ‘Ü †å “å ‘å, ïÜÓßÓÃÜàØ êÜÜå÷ß ÆÜÜœÜÃÜ´ÜصÜÃÜß †ÜèàËÜÜèà ‘åÞú´Ü ³ÜÜÑÜ “å, ÆÜåüÏÜÜØ ôÜØ‘ÜåœÜÃÜ †ÃÜå ÝïÜݳÜêÜ´ÜÜÃÜß êÜ÷åÓÜå ¡åÓ³Üß œÜÜêÜíÜÜ ÏÜØ²å “å. ´ÜåÃÜå ‘ÜÓ±Üå ËÜåœÜåÃÜß ÆÜå¹Ü ³ÜÜÑÜ “å. †åüêÜÜ ÏÜÜüå ÓܵÜß ÍÜÜåèÃÜ ÷êÜ‘àØ ÍÜÜåèÃÜ ‘ÓíÜÜÃÜß Ý÷ÏÜÜÑÜ´Ü ‘Óå “å

ݲÆÜÂåïÜÃÜÏÜÜØ “߆å. ôüÜœÜÚ †ÃÜå ƒÜÜز êÜÜå÷ßÏÜÜØ Feel Good ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜ ÝôÜÓÜåüÜåÝÃÜÃÜÃÜÜ ô´ÜÓÃÜå íÜÁÜÜÓå “å. ƒÜܾÜÃÃÜ èåíÜÜØ ‘å èàíÜÜÓ, ËÜÜèÓß, œÜÜåƒÜÜ, Ïܑ܉ íÜÄÜåÓåÃÜå Feel Good Complex ‘ÜËÜÜåÚ÷܇²×åüÖôÜ ‘÷åíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå “å. †Ü ƒÜܾÜÃÃÜÜåÃÜàØ ôÜØ´ÜàÝêÜ´Ü ÏÜܵÜÜÏÜÜØ ôÜåíÜÃÜ ‘ÓíÜܳÜß †ÜÆܱÜÃÜå ôÜÜÓàØ êÜÜÄÜå “å. ƒÜÜز ƒÜÜíÜܳÜß ÆÜ±Ü ³ÜÜå²Ü ôÜÏÜÑÜ ÏÜÜüå íÑÜÞø´ÜÃÜå ôÜÜÓàØ êÜÜÄÜå “å, ÆÜÓØ´Üà èåíÜàØ è ÄêÜà‘Üå”ÃÜàØ ô´ÜÓ êÜÜå÷ßÏÜÜØ †Üå“àØ ³ÜÜÑÜ “å ´ÑÜÜÓå íÑÜÞø´Ü ³ÜÜ‘åêÜß †ÃÜå œÜß²ÜÑÜåêÜ ÏÜÜêÜÏÜ ÆÜ²å “å †ÃÜå ´ÜåêÜ, ™Üß³Üß ÍÜÓÆÜâÓ ÍÜÜÓå ƒÜÜåÓÜ‘ ݲÆÜÂåïÜÃÜÃÜàØ ÏÜàƒÑÜ ‘Ü ËÜÃÜß ïÜ‘å “å. †åíÜß ‘åüêÜß‘ ôíÜÜô³ÑÜíÜÁÜÚ‘ ÍÜÜ¢†Üå “å ‘å èå ËÜßÏÜÜÓ߆ÜåÃÜå ÆÜ±Ü ¹âÓ Ó܃Üå “å ´Üå †ØÄÜå †å‘ ÃÜèÓ ÃÜ܃Ü߆å. ‘ÜåËÜßèÏÜÜØ †çÝÃü †ÜçÞøôܲåÃü ÷ÜåÑÜ “å. ´Üå ÷ÜÝÃÜ‘ÜÓ‘ ‡ôü×ÜåèÃÜ ÷ÜçÏÜÜåÚÃÜÃÜå ‘å èå ôµÜ߆ÜåÏÜÜØ ô´ÜÃÜÃÜÜ ‘çÃôÜÓÃÜÜå èÃÏܹܴÜÜ “å ´ÜåÃÜå ƒÜ´ÜÏÜ ‘Óå “å. ‘ÜåËÜßè êÜßíÜÓÃÜå ÆÜ±Ü ôÜïÜø´Ü ËÜÃÜÜíÜå “å. ôÜÜåÑÜÜËÜßÃÜÃÜàØ ÝÃÜÑÜÝÏÜ´Ü ôÜåíÜÃÜ ôµÜ߆ÜåÃÜå ô´ÜÃÜ, †Ø²Ü±Üà †ÃÜå ÑÜÜåÝÃÜÏÜÜÄÜÚ ôÜܳÜå ôÜØ‘²ÜÑÜåêÜ ‘çÃôÜÓÜå³Üß ÏÜàø´Ü Ó܃Üß ïÜ‘å “å. ‘ÜåËÜßè Ó¡åÝÃÜíÜäݶܳÜß ‹´ÆÜÃÃÜ ³Ü´Üß ôÜÏÜôÑÜ܆ÜåÃÜå †Üå“ß ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü ôÜ÷ÜÑÜ‘ ËÜÃÜå “å. ¹÷ÎÏÜÜØ ‘çÞêïÜÑÜÏÜ †ÃÜå 305


ñÜÏÜÃÜå ƒÜÜå‰ÃÜå †ÜÆܱÜå ¢íÜÃܳÜß ôÜßÁÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ÄÜàÏÜÜíÜß ¹ßÁÜÜå “å. ¢íÜÃÜÃÜß ôÜܳÜå †ÜÆܱÜÜå ôÜßÁÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ñÜÏÜÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ “å. ÆÜ‘äÝ´ÜÃÜß ôÜܳÜå †ÜÆܱÜÜå ôÜßÁÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ñÜÏÜÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ “å. ¢íÜÃÜ †ÃÜå ñÜÏÜ ôÜÏÜÜÃÜܳÜÚ‘ “å. ¢íÜÃÜ †ÃÜå ñÜÏÜ †å‘ è †³ÜÚ Ó܃Üå “å. ÆÜÓØ´Üà ÁÜßÓå ÁÜßÓå †ÜÆܱÜå ´ÜåÏÜÃÜå ÁÜÃÑÜÍÜÜÄÜß ‘÷åíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ “å ‘å èå†Üå ñÜÏÜ ÃܳÜß ‘Ó´ÜÜ †ÃÜå ´ÜåÏÜÃÜå †ÍÜÜÄÜß ‘÷åíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ “å ‘å èå†Üå ñÜÏÜ ‘Óå “å

ÝíÜüÜÝÏÜÃÜ D †ÝÁÜ‘ ÏÜܵÜÜÏÜÜØ ÷ÜåÑÜ “å ‘å èå ÷ܲ‘ÜÃÜß ËÜßÏÜÜÓß³Üß ËÜœÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜÃÜå Ïܹ¹ ‘Óå “å. ¹÷ÎÏÜÜØ Ó÷åêÜÜ ËÜçøüåÝÓÑÜÜ ÆÜåüÏÜÜØ ‘çÃôÜÓ ‹´ÆÜÃÃÜ ‘ÓÃÜÜÓ ´Ü¶íÜÜåÃÜå ÝËÜÃÜ÷ÜÝÃÜ‘ÜÓ‘ ´Ü¶íÜÏÜÜØ ËܹêÜß ¹å “å †åÏÜ íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘ÜåÃÜàØ ÏÜÜÃÜíÜàØ “å. †ÜÃÜÜ ÆÜÓ ôÜØïÜÜåÁÜÃÜ ÷èà œÜÜêÜà “å. †Üèå ™Ü±ÜÜ ƒÜÓÜ êÜÜå‘Üå ÍÜÜåèÃÜ ÆÜ´ÑÜå ¡ÄÜ嫆 ³Ü‰ ÄÜÑÜÜ “å. ÍÜÜåèÃÜÏÜÜØ œÜÓËÜß †Üå“ß †ÃÜå ‘ÜËÜÜåÚ÷܇²×åüÖôÜ, ÉìÜå †ÃÜå êÜßêÜß ïÜÜ‘ÍÜÜ¢†ÜåÃÜÜå ôÜÏÜÜíÜåïÜ íÜÁÜà ÷ÜåíÜÜå ¡å‰†å †åíÜàØ ÏÜÜÃÜíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ “å. ¹Óå‘ íÑÜÞø´ÜÃÜß ïÜÓßÓ ÓœÜÃÜÜ †êÜÄÜ †êÜÄÜ “å. †åüêÜÜ ÏÜÜüå ‘åüêÜÜ ÆÜÂÏÜܱÜÏÜÜØ ÍÜÜåèÃÜ êÜåíÜàØ ¡å‰†å, †å ‘÷åíÜàØ ´ÜÜå ÏÜàï‘åêÜ “å. ÆÜÜå´Üå è ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ¡ÄÜ´ܴÜÜÃÜå ‘ôÜÜåüß ËÜÃÜÜíÜßÃÜå ÍÜÜåèÃÜÃÜß ÏÜܵÜÜ †ÃÜå ÄÜà±Ü ÃÜ’ß ‘Óå †å Ý÷´ÜÜíÜ÷ “å.

ôÜÏÑÜ‘ ñÜÏÜ ôÜÏÑÜ‘ ñÜÏÜ ¢íÜÃÜÏÜÜسÜß ÝíÜÞœ“ÃÃÜ ³Ü‰ ÄÜÑÜÜå “å. ñÜÏÜ †å‘ ïÜÓÏÜÃÜß íÜÜ´Ü ³Ü‰ Ä܉ “å. ñÜÏÜÃÜå ¢íÜÃÜÏÜÜسÜß ÄÜàÏÜÜíÜßÃÜå †ÜÆܱÜÃÜå ƒÑÜÜêÜ †ÜíÜ´ÜÜå ÃܳÜß ‘å †ÜÆܱÜå ™Ü±ÜàØ ËÜÁÜàØ ÄÜàÏÜÜíÜß ¹ßÁÜàØ “å. ÏÜÃÜàóÑÜÃÜàØ ïÜÓßÓ, ÏÜÃÜàóÑÜÃÜÜ ÆÜÂÜ±Ü ‘Üå‰ ÝíÜÝïÜóü ñÜÏÜÃÜå ÏÜÜüå ÝÃÜÝÏÜÚ´Ü “å †ÃÜå ´Üå ñÜÏÜ è †ÜÆܱÜå Éø´Ü “Üå²ß ¹ßÁÜÜå “å. ôÜÏÑÜ‘ ñÜÏÜ ÏÜÃÜàóÑÜÃÜß œÜå´ÜÃÜÜ †ÃÜå ¥èÜÚÃÜå èÏÜÜíÜíÜÜ ÏÜÜüå †ÝÃÜíÜÜÑÜÚ Ý÷ôôÜÜå “å. ñÜÏÜÃÜå ƒÜÜå‰ÃÜå †ÜÆܱÜå ¢íÜÃܳÜß ôÜßÁÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ÄÜàÏÜÜíÜß ¹ßÁÜÜå “å. ¢íÜÃÜÃÜß ôÜܳÜå †ÜÆܱÜÜå ôÜßÁÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ñÜÏÜÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ “å. ÆÜ‘äÝ´ÜÃÜß ôÜܳÜå †ÜÆܱÜÜå ôÜßÁÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ñÜÏÜÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ “å. ¢íÜÃÜ †ÃÜå ñÜÏÜ ôÜÏÜÜÃÜܳÜÚ‘ “å. ¢íÜÃÜ †ÃÜå ñÜÏÜ †å‘ è †³ÜÚ Ó܃Üå “å. ÆÜÓØ´Üà ÁÜßÓå ÁÜßÓå †ÜÆܱÜå ´ÜåÏÜÃÜå ÁÜÃÑÜÍÜÜÄÜß ‘÷åíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ “å ‘å èå†Üå ñÜÏÜ ÃܳÜß ‘Ó´ÜÜ †ÃÜå ´ÜåÏÜÃÜå †ÍÜÜÄÜß ‘÷åíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ “å ‘å èå†Üå ñÜÏÜ ‘Óå “å. †å‘ †³ÜÚÏÜÜØ ™Ü±ÜÜ ËÜÁÜÜ êÜÜå‘Üå†å ñÜÏÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ “Üå²ß ¹ßÁÜàØ “å ´ÜÜå ‘åüêÜÜ‘ êÜÜå‘Üå ÆÜÓ ñÜÏÜÃÜÜå †Ý´ÜïÜÑÜ ËÜÜå¡å ÆܲÒÜå “å. íÜÁÜÜÓå Æܲ´ÜÜå ñÜÏÜ ÆÜÂܱܙÜÜ´Ü‘ “å. ´ÜåÏÜ è †Üå“Üå ñÜÏÜ ÆÜ±Ü ÆÜÂܱܙÜÜ´Ü‘ “å. ¹Óå‘ ÏÜÃÜàóÑÜÃÜÜ ÷ܳÜÏÜÜØ ñÜÏÜ 306 

÷ÜåíÜÜå ¡å‰†å †ÃÜå èåüêÜß ´ÜßíÜ´ÜÜ †ÃÜå èåüêÜÜ †ÜÃÜع³Üß †ÃÜå èåüêÜÜ †÷ÜåÍÜÜíܳÜß ‘Üå‰ ÏÜÃÜàóÑÜ ñÜÏܳÜß ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÆÜÂíÜä¶Ü ³ÜïÜå ´ÜåüêÜàØ è ´Üå ÆÜÜÏÜïÜå ‘å ´ÜåÃÜß ¢íÜÃÜÁÜÜÓÜ ÏÜÝô´Üó‘³Üß ÃÜßœÜå ¥´ÜÓßÃÜå ÃÜÜÝÍÜÃÜß ÆÜÜôÜå †ÜíÜíÜß ïÜé ³Ü‰ Ä܉ “å ‘Ü ‘å ñÜÏÜÃÜå ÏÜÜüå ÏÜÝô´Üó‘ÃÜß ‘Üå‰ èéÓ´Ü ÃܳÜß ´Üå è ÆÜÂÏÜܱÜå ñÜÏÜÃÜå ÏÜÜüå ù¹ÑÜÃÜß ÆÜ±Ü ‘Üå‰ èéÓ ÷Üå´Üß ÃܳÜß. ñÜÏÜ ´ÜÜå ôÜßÁÜÜå ÃÜÜÝÍÜÏÜÜسÜß ¥èÜÚ ÄÜÂ÷±Ü ‘Óå “å †ÃÜå ÃÜß‘ìå “å. «ß‘ ÍÜÜåèÃÜÃÜß ôÜܳÜå ôÜܳÜå ³ÜÜå²Üå ñÜÏÜ †´ÑÜØ´Ü †ÜíÜïÑÜ‘ “å †ÃÜå †å †åüêÜÜ ÏÜÜüå ÃÜ÷Î ‘å †å ‘Üå‰ ËÜß¡ÃÜÜ Ý÷´ÜÏÜÜØ “å †å ´ÜÜå ôÜßÁÜÜå ´ÜÏÜÜÓÜ Ý÷´ÜÏÜÜØ “å. ‘Üå‰ ËÜß¡ÃÜÜ Ý÷´ÜÃÜÜå ´ÜåÃÜß ôÜܳÜå ‘Üå‰ ôÜØËÜØÁÜ “å è ÃÜ÷Î. ´ÜåÃÜܳÜß ‘Üå‰ ËÜß¡ÃÜàØ Ý÷´Ü ³Ü‰ ¡ÑÜ ´ÜÜå ´Üå †êÜÄÜ íÜÜ´Ü “å ÆÜÓØ´Üà ÏÜâì´Ü: †å ´ÜÏÜÜÓÜ è ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ Ý÷´ÜÏÜÜØ “å. ³ÜÜå²Üå ñÜÏÜ †´ÑÜØ´Ü †ÜíÜïÑÜ‘ “å, ÆÜÓØ´Üà ñÜÏÜÃÜß ´ÜÓÉ †ÜÆܱÜàØ ÁÑÜÜÃÜ ÄÜÑÜàØ è ÃܳÜß. ñÜÏÜÃÜÜå †´ÑÜØ´Ü ËÜ÷àÏÜâêÑÜ †³ÜÚ †ÃÜå ‹ÆÜÑÜÜåÝÄÜ´ÜÜ “å. †åüêÜÜ ÏÜÜüå ÃÜ÷Î ‘å ´ÜåÃÜܳÜß ´ÜÏÜå ‘Ø‰ ÆÜå¹Ü ‘Óß êÜåïÜÜå. ËÜêÜ‘å †åüêÜÜ ÏÜÜüå ‘å èåüêÜÜ ´ÜÏÜå ñÜÏÜÏÜÜØ ÆÜÂíÜä¶Ü Ó÷åïÜÜå, ´ÜåüêÜß ´ÜÏÜÜÓß œÜå´ÜÃÜÁÜÜÓÜ [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


‘åÞú´Ü ³ÜíÜÜ êÜÜÄÜïÜå †ÃÜå ÏÜÝô´Üó‘³Üß ÃÜßœÜå ÃÜÜÝÍÜÃÜÜ ‘åú ÆÜÓ ¥´ÜÓíÜß ïÜé ³Ü‰ èïÜå. ñÜÏÜ ‹´ÆÜܹ‘ ÷ÜåíÜÜå ¡å‰†å †å ÆÜ±Ü èéÓß ÃܳÜß. ÝËÜÃÜ‹´ÆÜܹ‘ ñÜÏÜ ÆÜ±Ü ÷Üå‰ ïÜ‘å “å, ÆÜÓØ´Üà ïÜÓßÓÃÜß ÆÜâ±ÜÚ ôÉâÝ´ÜÚ †ÃÜå ÆÜÂܱÜÜåÃÜß ÆÜâÓß ôÜ¡ÄÜ´ÜÜÃÜå ÏÜÜüå †ÃÜå ݜܶÜÃÜß ÆÜâÓß ¡ÄÜäÝ´ÜÃÜå ÏÜÜüå ñÜÏÜ †´ÑÜØ´Ü †ÜíÜïÑÜ‘ “å. ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ïÜÓßÓÃÜå ÑÜÜåÄÑÜ ¹Óå‘ ÏÜÃÜàóÑÜå ‘åüêÜÜå ñÜÏÜ ‘ÓíÜÜå ´ÜåÃÜß ƒÜÜåè ÆÜÜå´Üå ‘Óß êÜåíÜß ¡å‰†å èå³Üß ´Üå íÜÁÜÜÓå ôíÜô³Ü †ÃÜå ´ÜÜèÄÜßÍÜÑÜàÛ ¢íÜÃÜ ¢íÜß ïÜ‘å. èåüêÜß ´ÜÜèÄÜß ÷ïÜå, èåüêÜàØ ïÜÓßÓ ôíÜô³Ü ÷ïÜå, èåüêÜÜå òÜÜôÜ †ÜÃÜعÆÜâ±ÜÚ ÷ïÜå, ´ÜåüêÜàØ è ¢íÜÃÜ †ÜØ´ÜÝÓ‘ Óß´Üå ôÜšÜÏÜ ÷ÜåÑÜ “å. ¡å ¢íÜÃÜ «ß‘ ñÜÏÜ †ÃÜå íÑÜÜÑÜÜÏÜ ÆÜÓ †å‘ ÝíÜÝïÜóü ôíÜÜô³ÑÜÃÜÜ ôÜØ´ÜàêÜÃÜÃÜå ÃܳÜß ÆÜÜÏÜ´ÜàØ ´ÜÜå †åÃÜÜå †³ÜÚ “å ‘å ´ÜÏÜÜÓÜ ÝœÜ¶ÜÏÜÜØ ¢íÜÃÜÃÜÜØ ÏÜâêÑÜÜå ÆÜ´ÑÜå †å‘ ÝÃÜóÜåÁÜÃÜÜå ÍÜÜíÜ, †å‘ ÝíÜÓÜåÁÜÃÜÜå ÍÜÜíÜ, †å‘ ÝíܺÜå÷ÃÜÜå ÍÜÜíÜ ÷ÜåíÜÜå ôíÜÜÍÜÜÝíÜ‘ “å. ôÜÏÑÜ‘ ñÜÏÜ ÆÜÓÏÜ †ÜÝô´Ü‘´ÜÜÃÜß ôÜ߲߆ÜåÏÜÜØÃÜß †å‘ †ÝÃÜíÜÜÑÜÚ ôÜß²ß “å. †ËÜÂÜ÷ÏÜ ÕêÜ‘ÃÜ †å‘ ݹíÜôÜ ôÜíÜÜÓå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ™ÜåÓ ËÜå«Ü ËÜå«Ü ËÜâüÃÜå ÆÜÜçÝêÜïÜ ‘Óß ÓûÜ ÷´ÜÜ, †åüêÜÜÏÜÜØ è ´ÜåÏÜÃÜÜå †å‘ ÝÏÜµÜ †ÜíÑÜÜå †ÃÜå ‘÷åíÜÜ êÜÜÄÑÜÜå ‘å ÕêÜ‘ÃÜ! ``†Ü ïÜàØ ´ÜÏÜå ÆÜÜå´Üå ´ÜÏÜÜÓÜ èâ´ÜÜÃÜå ÆÜÜçÝêÜïÜ ‘ÓÜå “Üå?'' ÕêÜ‘ÃÜå ‘ûàØ ‘å, ``´ÜÏÜå ÏÜÃÜå ËÜ÷à ÏÜàï‘åêÜßÏÜÜØ ÏÜâ‘ß ¹ßÁÜÜå. ïÜàØ ´ÜÏÜå ‘Üå‰ ËÜß¡ÃÜÜ èâ´ÜÜÃÜå ÆÜÜçÝêÜïÜ ‘ÓÜå “Üå? ÷àØ ´ÜÜå ÏÜÜÓÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ èâ´ÜÜÃÜå ÆÜÜçÝêÜïÜ ‘Óß ÓûÜå “àØ.'' ´Üå ÝÏܵÜå ‘ûàØ ‘å, ``ÃÜÜ, ÃÜÜ. ÷àØ ´ÜÜå ¡´Üå ÆÜÜçÝêÜïÜ ÃܳÜß ‘Ó´ÜÜå ÆÜ±Ü ËÜß¡ÃÜß ÆÜÜôÜå ‘ÓÜíÜàØ “àØ.'' ÕêÜ‘ÃÜå ‘ûàØ ‘å, ``ËÜß¡†ÜåÃÜÜ èâ´ÜÜ ÆÜÓ ÆÜÜçÝêÜïÜ ‘ÓíÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ÆÜ±Ü †Ü ËÜ÷à ËÜâÓß íÜÜ´Ü “å ‘å ´ÜÏÜå ‘Üå‰ ÏÜܱÜôÜ ÆÜÜôÜå ´ÜÏÜÜÓÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ èâ´ÜÜÃÜß ÆÜÜçÝêÜïÜ ‘ÓÜíܲÜíÜÜå “Üå.'' †ÜÃÜÜå ÏÜ´ÜêÜËÜ ïÜÜå “å? †ÜÃÜÜå ÏÜ´ÜêÜËÜ †å “å ‘å, †ÜÆܱÜå ¢íÜÃÜÃÜß ôÜܳÜåÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ÄÜàÏÜÜíÜß ¹ßÁÜÜå “å. ¢íÜÃÜÃÜß ôÜܳÜå †ÜÆܱÜÜå ôÜßÁÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ñÜÏÜÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ “å. ÆÜ‘äÝ´ÜÃÜß ôÜܳÜå †ÜÆܱÜÜå ôÜßÁÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ñÜÏÜÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ “å. †Üè³Üß µÜ±Ü ÷¡Ó íÜÓôÜ ÆÜ÷åêÜÜØ ‘ÜåÃÈÒâÝïÜÑÜôÜå ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

¹Óå‘ íÑÜÞø´Ü†å µÜ±Ü ÏÜÝ÷ÃÜÜ ôÜàÁÜß ñÜÏÜ ÆÜÓ, ÝÃÜºÜ ÆÜÓ †ÃÜå †Ü÷ÜÓ ÆÜÓ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ‘ÓßÃÜå ¡åíÜàØ ¡å‰†å ‘å ´ÜåÃÜå ÏÜÜüå ôÜíÜÜÚÝÁÜ‘ ôíÜÜô³ÑÜÆÜâ±ÜÚ, ôÜíÜÜÚÝÁÜ‘ ïÜÜØÝ´ÜÆÜâ±ÜÚ †ÃÜå ôÜíÜÜÚÝÁÜ‘ †ÜÃÜعÆÜâ±ÜÚ ‘ÑÜÜØ ‘ÑÜÜØ ôÜâµÜÜå ÷Üå‰ ïÜ‘å “å ´Üå ÆÜ´ÑÜå‘ íÑÜÞø´Ü†å ÆÜÜå´ÜÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ôÜâµÜ ïÜÜåÁÜß êÜåíÜàØ ¡å‰†å. ‘Üå‰ ËÜå íÑÜÞø´Ü †å‘ èåíÜß “å ÃÜ÷Î, †åüêÜÜ ÏÜÜüå ‘Üå‰ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ÝÃÜÑÜÏÜ ËÜÁÜÜÃÜå ÏÜÜüå êÜÜÄÜà ÃܳÜß Æܲ´ÜÜå. ŸÑÜÜÓå ÆÜ±Ü ‘Üå‰ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ÝÃÜÑÜÏÜ êÜÜÄÜà ‘ÓíÜÜÃÜß ‘ÜåÝïÜïÜ ³ÜÜÑÜ “å ´ÑÜÜÓå ´ÜåÃÜÜØ ¹àóÆÜÝÓ±ÜÜÏÜ ¡åíÜÜØ ÏÜìå “å

†å‘ ËÜâ°Ü ÏÜÜìßÃÜå ‘âíÜÜÏÜÜسÜß ÆÜܱÜß ËÜ÷à ‘óü³Üß ƒÜǜܴÜÜå ¡åÑÜÜå. ËÜì¹ÜåÃÜß èÄÑÜ܆å ÆÜÜå´Üå ¡´Üå †ÃÜå ´ÜåÃÜÜå èàíÜÜÃÜ ¹ß‘ÓÜå ÆÜܱÜß ƒÜǜܴÜÜ ÷´ÜÜ. ‘ÜåÃÈÒâÝïÜÑÜôÜ ´Üå íÜä½ ÏÜÜìß ÆÜÜôÜå è‰ÃÜå ‘÷åíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ ‘å, ``ÏÜÜÓÜ ÝÏܵÜ! ´ÜÃÜå ÃÜíÜß ïÜÜåÁÜÜå ³Ü‰ “å ´ÜåÃÜß ƒÜËÜÓ êÜÜÄÜ´Üß ÃܳÜß. ÷íÜå ´ÜÜå ™ÜÜå²Ü †ÃÜå ËÜì¹ÜåÃÜß Ïܹ¹³Üß ‘âíÜÜÏÜÜسÜß ÆÜܱÜß ƒÜÇœÜß ïÜ‘ÜÑÜ “å. ´ÜÏÜå ¡´Üå †ÜüêÜß ŒÏÜÓå ‘åÏÜ ‘ÜÏÜå êÜÜÄÑÜÜ “Üå?'' íÜä½ ÏÜÜìß†å ‘ûàØ ‘å, ``ÁÜßÓå ËÜÜåêÜÜå, ÁÜßÓå ËÜÜåêÜÜå! ÏÜÃÜå ´ÜÜå ‘Üå‰ ƒÜ´ÜÓÜå ÃܳÜß ÆÜ±Ü ÏÜÜÓÜå èàíÜÜÃÜ ËÜåüÜå ÃÜ ôÜÜØÍÜìß êÜå.'' ´ÜÜå ‘ÃÉÖÑÜàÝïÜÑÜïÜå ÆÜâ“ÖÑÜàØ ‘å, ``†åÃÜÜå ÏÜ´ÜêÜËÜ ïÜÜå?'' íÜä½ ÏÜÜìß†å ‘ûàØ ‘å, ``ÏÜÃÜå ÃÜíÜß ïÜÜåÁÜÜåÃÜß ƒÜËÜÓ “å, ÆÜÓØ´Üà †Ü ËÜÁÜß ïÜÜåÁÜÜå ÏÜÃÜàóÑÜÃÜå ñÜÏܳÜß ¹âÓ ‘Óå “å †ÃÜå ÷àØ ÃܳÜß ‡œ“´ÜÜå ‘å ÏÜÜÓÜå ËÜåüÜå ñÜÏܳÜß ¹âÓ ³Ü‰ ¡ÑÜ ‘Ü ‘å èå ݹíÜôÜå ´Üå ñÜÏܳÜß ¹âÓ ³Ü‰ èïÜå, ´Üå è ݹíÜôܳÜß ´Üå ¢íÜÃܳÜß ÆÜ±Ü ¹âÓ ³Ü‰ èïÜå.'' œÜÝœÜÚêÜ ÝÓüÜÑÜÓ ³Ü‰ ÄÜÑÜÜ ÷´ÜÜ. †å‘ ÝÏÜµÜ ´ÜåÏÜÃÜå ÏÜìíÜÜ ÄÜÑÜÜå. ÝÏܵÜå ÓÜèÃÜßÝ´Ü‘ ÆÜÂðÃÜÜå ÆÜâ“ÒÜ. œÜÝœÜÚêÜ ´Üå í܃ܴÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ËÜÄÜßœÜÜÏÜÜØ øÑÜÜÓÜå ƒÜÜå¹ßÃÜå ÓÜåÆÜÜ ÓÜåÆÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ. œÜÝœÜÚêÜå ´Üå ÝÏܵÜÃÜå ‘ûàØ ‘å, ``†Ü ËÜÁÜß íÜÜ´ÜÜå ƒÜ´ÜÏÜ ³Ü‰ Ä܉. ´ÜÜÓå ÏÜÃÜå ‘Ø‰ ÆÜâ“íÜàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå Éø´Ü ËÜå è ËÜÜËÜ´ÜÜå 307


†ØÄÜå ÆÜâ“ß ïÜ‘å “å. ËÜ܇ËÜêÜÃÜÜ ËÜÜÓÜÏÜÜØ ‘؉ ÆÜâ“íÜÜÃÜàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ÷àØ ™ÜåÓ ËÜ܇ËÜêÜ íÜÜØœÜàØ “àØ †ÃÜå ËÜÜÄÜ‘ÜÏÜ–ËÜÜÄÜËÜÄÜßœÜÜ †ØÄÜå ÆÜâ“íÜÜÃÜàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ÷àØ †÷Î ËÜÜÄÜ‘ÜÏÜ ‘ÓàØ “àØ. ËÜÜ‘ß ÷íÜå ÏÜÃÜå ÓÜèÃÜßÝ´Ü ôÜܳÜå ‘Üå‰ ÏÜ´ÜêÜËÜ ÃܳÜß. †å íÜÜ´Ü è ƒÜ´ÜÏÜ ³Ü‰ Ä܉. ÷íÜå ´ÜÜå ÷àØ ‘åíÜì ñÜÏÜ ‘Óß

ÓûÜå “àØ †ÃÜå ÆÜÂܳÜÚÃÜÜ ‘Óß ÓûÜå “àØ.'' ñÜÏÜ †ÃÜå ÆÜÂܳÜÚÃÜÜÃÜÜå †å‘ è †³ÜÚ “å. ËÜÃÃÜå ÆÜÑÜÜÚÑÜíÜÜœÜß “å. èå ݹíÜôÜå ñÜÏÜ ÆÜÂܳÜÚÃÜÜ ËÜÃÜß ¡ÑÜ “å †ÃÜå èå ݹíÜôÜå ÆÜÂܳÜÚÃÜÜ ñÜÏÜ ËÜÃÜß ¡ÑÜ “å ´Üå ݹíÜôÜå ôÜÏÑÜ‘ ñÜÏÜ ‹ÆÜêÜËÁÜ ³ÜÜÑÜ “å.

ôÜÏÑÜ‘ ÝÃÜºÜ ÍÜÜåèÃÜ †íÑÜíÜÞô³Ü´Ü ³ÜÑÜàØ “å, ñÜÏÜ †ÓÜè‘ ³Ü‰ ÄÜÑÜÜå “å †ÃÜå ÝÃܺÜÃÜß ôÜܳÜå ‹ÆܺíÜ ïÜé ³Ü‰ ÄÜÑÜÜå “å. ÆÜ“ß ´ÜÜå èåÏÜ èåÏÜ ÏÜÃÜàóÑÜÃÜÜ ÷ܳÜÏÜÜØ ôÜÜÁÜÃÜÜå †ÜíÜ´ÜÜØ ÄÜÑÜÜØ, ´ÜåÏÜ ´ÜåÏÜ êÜÜÄÜíÜÜ ÏÜÜزÒàØ ‘å ÝÃÜºÜ †ÃÜÜíÜïÑÜ‘ íÜÜ´Ü “å. èåüêÜÜå ôÜÏÜÑÜ ÝÃܺÜÏÜÜØ Ó÷ß†å “ß†å ´ÜåüêÜÜå ôÜÏÜÑÜ ƒÜÓÜËÜ ³Ü‰ ÄÜÑÜÜå. ôÜÏÜÑÜ ÃÜ‘ÜÏÜÜå ÄÜÑÜÜå. ´ÜÜå èåüêÜß †Üå“ß ÝÃܺܳÜß ‘ÜÏÜ œÜÜêÜß ïÜ‘å ´ÜåüêÜàØ ôÜÜÓàØ. ‘Ü ‘å †ÜÆܱÜÃÜå ƒÑÜÜêÜ è ÃܳÜß ‘å ÝÃܺÜÃÜàØ ÆÜ±Ü ¢íÜÃÜÃÜß §²ß ÆÜÂݘÑÜÜÏÜÜØ ‘Üå‰ ÑÜÜåÄܹÜÃÜ “å. êÜÜÄÜå “å ‘å ÝÃܺܳÜß èåüêÜÜå íÜ÷åêÜÜå “àü‘ÜÓÜå ³Ü‰ ¡ÑÜ ´ÜåüêÜàØ ôÜÜÓàØ. èåüêÜß †Üå“ß ÝÃÜºÜ êÜåíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå ´ÜåüêÜàØ ôÜÜÓàØ “å. èåüêÜàØ ÏÜÜå²å ôÜàÁÜß ¡ÄÜßïÜàØ ´ÜåüêÜàØ è ôÜÜÓàØ “å. ÝÃܺÜÃÜß ÷´ÑÜÜÃÜß ôÜܳÜå è ÏÜÃÜàóÑÜ¢íÜÃÜÃÜÜØ §²ÜØ ‘åúÜå ÷ÜêÜß ÄÜÑÜÜØ – †íÑÜíÜÞô³Ü´Ü ³Ü‰ ÄÜÑÜÜØ. †ÜÆܱÜÃÜå ƒÑÜÜêÜ ÆÜ±Ü ÃܳÜß †ÜíÜ´ÜÜå ‘å ÏÜÃÜàóÑÜÃÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ èåüêÜàØ †ôíÜÜô³ÑÜ †ÜíÑÜàØ, èåüêÜàØ †ôÜØ´ÜàêÜÃÜ †ÜíÑÜàØ, ´ÜåÃÜß ÆÜÜ“ì ÝÃܺÜÃÜß ‘ÏÜß è ‘ÜÏÜ ‘Óß Ó÷ß “å. èå ÏÜÃÜàóÑÜ ôÜÜÓß Óß´Üå ôÜ≠ïÜ‘´ÜÜå ÃܳÜß, ´Üå ÏÜÃÜàóÑÜ ôÜÜÓß Óß´Üå ¢íÜß ÆÜ±Ü ïÜ‘´ÜÜå ÃܳÜß. ÝÃÜºÜ ÃÜ‘ÜÏÜß ÃܳÜß. †Ü« ‘êÜÜ‘ íÑܳÜÚ ÃܳÜß è´ÜÜ ËÜê‘å †Ü« ‘êÜÜ‘ÃÜß ÝÃܺÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå ´ÜÜå ´ÜÏÜå ôÜÜåì ‘êÜÜ‘ ¡ÄÜß ïÜ‘Üå “Üå. ÃÜ÷Î ´ÜÜå ´ÜÏÜå ôÜÜåì ‘êÜÜ‘ ¡ÄÜß ÆÜ±Ü ïÜ‘´ÜÜ ÃÜ÷Î. †Ü« ‘êÜÜ‘ÏÜÜØ ¢íÜÃÜ-¥èÜÚ †å‘«ß ³ÜÜÑÜ “å, ÆÜÂÜ±Ü ÆÜàÃÜ¢ÚÝíÜ´Ü ³ÜÜÑÜ “å, ´ÜÏÜÜÓàØ ÏÜÝô´Üó‘ †ÃÜå ù¹ÑÜÃÜÜØ ‘åú ïÜÜØ´Ü ³Ü‰ ¡ÑÜ “å. †åÃÜß íÜœœÜå ÃÜÜÝÍÜÃÜÜ ‘åúÏÜÜسÜß ¢íÜÃÜ œÜÜêÜå “å. ÝÃܺÜÏÜÜØ ´ÜÏÜå ÉÓß ÆÜÜ“Ü ÆÜ‘äÝ´Ü †ÃÜå ÆÜÓÏÜÜ´ÏÜÜÃÜß ôÜܳÜå †å‘ ³Ü‰ ¡†Üå “Üå. 308 

¹Óå‘å ôÜÜÓß Óß´Üå †ÃÜå èåüêÜàØ èéÓß êÜÜÄÜå ´ÜåüêÜàØ ôÜâíÜàØ ¡å‰†å. ÝÃÜºÜ êÜåíÜß †åÃÜÜå †³ÜÚ †å ÃÜ÷Î ‘å ÆܳÜÜÓßÏÜÜØ ÆܲÒÜ Ó÷åíÜàØ. ÆܳÜÜÓßÏÜÜØ ÆܲÒÜ Ó÷åíÜàØ ´Üå ÝÃÜºÜ ÃܳÜß. ŸÑÜÜÓå ´ÜÏÜÜÓàØ ïÜÓßÓ ôíÜÜô³ÑÜÆÜâ±ÜÚ ÏÜÜêÜÏÜ ÆÜ²å ´ÑÜÜÓå ¥«íÜàØ †å ´ÜÏÜÜÓÜ ÏÜÜüå ÝÃÜÑÜÏÜ “å. ôÜÜÏÜÜÃÑÜ Óß´Üå ôÜâÓè ¥ÄÜíÜÜÃÜß ôÜܳÜå è †Ü ™ÜüÃÜÜ ™ÜüíÜß ¡å‰†å. ÆÜÓØ´Üà ËÜÃÜß ïÜ‘å “å ‘å ‘åüêÜÜ‘ †Ü ÝÃÜÑÜÏÜ ÃÜ ÆÜÜìß ïÜ‘å ´ÜÜå ´ÜåÏÜÜØ ÄÜÍÜÓÜíÜÜÃÜß ‘å ՜ܴÜÜ ‘ÓíÜÜÃÜß – ÆÜÜÆÜß ôÜÏÜèíÜÜÃÜß ‘Üå‰ èéÓ ÃܳÜß. ¥«íÜÜÃÜå †ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘´ÜÜ ‘å ÄÜåÓ†ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘´ÜÜ ôÜܳÜå ‘Üå‰ ôÜØËÜØÁÜ ÃܳÜß, ÆÜÓØ´Üà ôÜÏÑÜ‘ ÝÃÜºÜ ôÜܳÜå ´ÜÜå ´ÜåÃÜå ôÜØËÜØÁÜ “å è. ¹Óå‘ íÑÜÞø´Ü†å ÆÜÜå´ÜÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ †ÜÑÜÜåèÃÜ ïÜÜåÁÜß êÜåíÜàØ ¡å‰†å. ¹Óå‘ íÑÜÞø´Ü†å µÜ±Ü ÏÜÝ÷ÃÜÜ ôÜàÁÜß ñÜÏÜ ÆÜÓ, ÝÃÜºÜ ÆÜÓ †ÃÜå †Ü÷ÜÓ ÆÜÓ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ‘ÓßÃÜå ¡åíÜàØ ¡å‰†å ‘å ´ÜåÃÜå ÏÜÜüå ôÜíÜÜÚÝÁÜ‘ ôíÜÜô³ÑÜÆÜâ±ÜÚ, ôÜíÜÜÚÝÁÜ‘ ïÜÜØÝ´ÜÆÜâ±ÜÚ †ÃÜå ôÜíÜÜÚÝÁÜ‘ †ÜÃÜعÆÜâ±ÜÚ ‘ÑÜÜØ ‘ÑÜÜØ ôÜâµÜÜå ÷Üå‰ ïÜ‘å “å ´Üå ÆÜ´ÑÜå‘ íÑÜÞø´Ü†å ÆÜÜå´ÜÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ôÜâµÜ ïÜÜåÁÜß êÜåíÜàØ ¡å‰†å. ‘Üå‰ ËÜå íÑÜÞø´Ü †å‘ èåíÜß “å ÃÜ÷Î, †åüêÜÜ ÏÜÜüå ‘Üå‰ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ÝÃÜÑÜÏÜ ËÜÁÜÜÃÜå ÏÜÜüå êÜÜÄÜà ÃܳÜß Æܲ´ÜÜå. ŸÑÜÜÓå ÆÜ±Ü ‘Üå‰ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ÝÃÜÑÜÏÜ êÜÜÄÜà ‘ÓíÜÜÃÜß ‘ÜåÝïÜïÜ ³ÜÜÑÜ “å ´ÑÜÜÓå ´ÜåÃÜÜØ ¹àóÆÜÝÓ±ÜÜÏÜ ¡åíÜÜØ ÏÜìå “å. †å‘ †å‘ íÑÜÞø´Ü ‹¶ÜÏÜ †ÃÜå †Ý¿´ÜßÑÜ “å. †åüêÜÜ ÏÜÜüå ‘Üå‰ ÝÃÜÑÜÏÜ ´ÜåÃÜå ÏÜÜüå ³Ü‰ ïÜ‘å ÃÜ÷Î. ´Üå ÆÜÜå´Üå è ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ¢íÜÃÜÆÜÂݘÑÜܳÜß ÝÃÜÑÜÏÜ ïÜÜåÁÜß êÜå. †åüêÜÜ ÏÜÜüå ÆÜàô´Ü‘Üå, ïÜÜôµÜÜå †ÃÜå ÄÜàÓà†Üå ƒÜ´ÜÓÃÜÜ‘ Ýôܽ ³ÜÜÑÜ “å ‘Ü ‘å ´ÜåÏÜÃÜß ÆÜÜôÜå ËÜÃÜÜËÜÃÜÜíÑÜÜØ ôÜâµÜÜå ÷ÜåÑÜ “å. †å ËÜÃÜÜËÜÃÜÜíÑÜÜØ ôÜâµÜÜå [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ƒÜ´ÜÓÃÜÜ‘ “å. ´Üå ôÜÏÜèíÜÜ ÏÜÜüå «ß‘ “å. ÆÜÓØ´Üà ¹Óå‘ ÏÜÃÜàóÑÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß íÑÜíÜô³ÜÜ ïÜÜåÁÜíÜß ÆÜ²å “å. ÝÃÜºÜ ÆÜÓ ´ÜÜå ™Ü±ÜÜ †Ü™ÜÜ´Ü ³ÜÑÜÜ “å. ÝÃܺÜÃÜå ´ÜÜå †ÜÆܱÜå ¡±ÑÜå †¡±ÑÜå ´ÜÜå²´ÜÜ è è‰†å “ß†å, ¡±Üå ‘å ÝÃܺÜÃÜß ‘Üå‰ èéÓ è ÃܳÜß. †ÜÆܱÜÜ èåüêÜÜ íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘ †ÜÝíÜó‘ÜÓÜå, ïÜÜåÁÜÜå “å ´Üå ´ÜÏÜÜÏÜ ÝÃܺÜÃÜÜØ ÝíÜÓÜåÁÜß “å. ÝôÜÃÜåÏÜÜ, ÓåݲÑÜÜå, üß. íÜß. íÜ. †ÜÆܱÜß ôÜÍÑÜ´ÜÜ †ÃÜå ôÜØô‘äÝ´Ü ÆÜ±Ü ÝÃܺÜÃÜÜØ ÝíÜÓÜåÁÜß “å. èåÏÜ ‘å, ݹíÜôÜÍÜÓ ‘ÜÏÜ ‘ÓÜå “Üå †ÃÜå ôÜÜØè ÆÜ“ß ¹àÝÃÜÑÜÜ ïÜé ³ÜÜÑÜ “å, ÏÜÜå²ß ÓÜ´Ü ôÜàÁÜß ´ÜÏÜå †åíÜÜ ‘ÜÏÜÏÜÜØ íÑÜô´Ü Ó÷Üå “Üå ‘å èåÃÜܳÜß †Ü؃ÜÜå ÆÜÓ ¡åÓ ÆÜ²å “å. íÜÜØœÜïÜÜå ‘å üß. íÜß. ¡åïÜÜå ‘å ÝôÜÃÜåÏÜÜ ¡åïÜÜå ´ÜÜåÆÜ±Ü †Ü ËÜÁÜÜØÃÜÜå ÆÜÂÍÜÜíÜ †Ü؃ÜÜå ÆÜÓ ÝíÜïÜåóÜ ³ÜÜÑÜ “å. ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜå ŸÑÜÜÓå ´ÜÏÜå ôÜâíÜÜ èïÜÜå ´ÑÜÜÓå ÆÜ±Ü †Ü؃ÜÜåÃÜß †Ø¹ÓÃÜÜ ôÃÜÜÑÜà†Üå ƒÜÇœÜÜÑÜåêÜÜ Ó÷åïÜå, ´Üå ´ÜÏÜÃÜå §™ÜíÜÜ ÃÜ÷Î ¹å. †Ü ôÜ¹ß ôÜÜæ³Üß íÜÁÜÜÓå †ÝÃܺܳÜß ÄÜÂô´Ü “å. èå ¹åïÜ èåüêÜÜå íÜÁÜÜÓå ôÜÍÑÜ ÷ïÜå, ´Üå ¹åïÜÏÜÜØ †ÝÃܺÜÃÜß ËÜßÏÜÜÓß ôÜÜæ³Üß íÜÁÜÜÓå ÷ïÜå. †ÝÃܺÜÃÜÜå ÓÜåÄÜ ÓÜåèËÜÓÜåè íÜÁÜ´ÜÜå ¡ÑÜ “å. ¹íÜÜ êÜßÁÜÜ ÝíÜÃÜÜ ´ÜÜå ôÜâíÜÜÃÜàØ †ôÜØÍÜíÜ è ËÜÃÜß ÄÜÑÜàØ “å. †ÜÆܱÜß ôÜÍÑÜ´ÜÜ ÆÜ‘äÝ´ÜÃÜß ÝËÜêÜ‘àêÜ ÆÜÂÝ´Ü‘âì ÷ÜåíÜÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå †ÜÆܱÜàØ ¢íÜÃÜ †ô´ÜíÑÜô´Ü ³Ü´ÜàØ ¡ÑÜ “å. ÝÃÜºÜ ÆÜÓ ´ÜåÃÜß ËÜ÷à ÏÜÜåüß œÜÜåü ÆÜ²ß “å, ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜÃÜå ´ÜåÃÜÜå ‘Üå‰ ƒÑÜÜêÜ è †ÜíÜ´ÜÜå ÃܳÜß. ÝÃÜºÜ ¡±Üå ‘å †å‘ ÄÜåÓèéÓß œÜßè “å, ôÜÏÜÑÜ ÏÜìå ´ÜÜå ê܉ êÜßÁÜß, ÃÜ÷Î ´ÜÜå †åÃÜß ‘Üå‰ ƒÜÜôÜ èéÝÓÑÜÜ´Ü ÃܳÜß. ÷‘ß‘´Üå ´ÜÜå ÝÃÜºÜ ËÜ÷à èéÓß “å †ÃÜå ´Üå ôÜÏÑÜ‘ ÷ÜåíÜß èéÓß “å. ôÜÏÑÜ‘ ÝÃܺÜÃÜÜå ôÜÜÏÜÜÃÑÜ †³ÜÚ †å “å ‘å †ÜÆܱÜå ôÜÏÜÄÜ ïÜÓßÓÃÜå ÓܵÜå ÝíÜñÜÜÏÜ †ÜÆÜ߆å. ôÜâšÏÜ †³ÜÚ “å ‘å èå †ØÄÜÜåÃÜÜå íÑܳÜÚ ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ †ÜÆܱÜå ݹíÜôÜå ÃܳÜß ‘Ó´ÜÜ ´Üå †ØÄÜÜåÃÜå üåÃôÜÏÜÜØ ÃÜ Ó܃Ü߆å. ÏÜ´ÜêÜËÜ ‘å ´Üå †ØÄÜÜåÃÜå ïÜÜØ´Ü Ó÷åíÜÜ ¹‰†å. èå †ØÄÜÃÜß èéÓ “å ´Üå è †ØÄÜÃÜå

ñÜÏÜ †ÜÆÜ߆å. ôÜÏÑÜ‘ ÝÃÜºÜ ÝíÜïÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜàØ †¹ÖÍÜà´Ü ‹¹Ü÷ †ÜÆÜ´ÜÜØ †ÜçïÜÜå ÓèÃÜßïÜ è±ÜÜíÜå “å ‘å, 1942ÃÜÜ †ÜعÜåêÜÃÜÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢÃÜå ÆÜ‘²íÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ. ´Üå ÆÜ÷åêÜÜØ ÏÜ÷ܹåíÜ ¹åôÜ܉ ÄÜÜØÁÜߢÃÜå ‘÷åíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ ‘å, ``´ÜÏÜÃÜå ÆÜ‘²íÜÜ ÆÜÜåêÜßïÜ †ÜíÜïÜå – ÆÜ‘²ïÜå – íÜÜÓ ÃÜ÷Î êÜÜÄÜå.'' ´ÑÜÜÓå ÄÜÜØÁÜߢ†å ‘ûàØ ‘å, ``÷àØ ³ÜÜå²Üå ÝíÜñÜÜÏÜ ‘Óß êÜŒ. ݹíÜôÜÍÜÓÃÜÜå ³ÜÜå²Üå ³ÜÜ‘ “å ´ÜÜå †å‘ ”Üå‘àØ ƒÜ܉ êÜŒ.'' †ÜÏÜ ‘÷ßÃÜå ÄÜÜØÁÜߢ ´ÜÜå ôÜâíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ †ÃÜå ”Üå‘ÜØ ƒÜÜíÜÜ ÏÜÜزÒÜ. ÆÜÜåêÜßôÜ †ÜíÜå ´Üå ÆÜ÷åêÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢ ”Üå‘àØ êÜåíÜÜ ‡œ“´ÜÜ ÷´ÜÜ. ´ÜÏÜå ”Üå‘àØ ê܉ ïÜ‘ïÜÜå? ÆÜÜåêÜßôÜ †ÜíÜß, ÄÜÜØÁÜߢ ´ÜÜå ”Üå‘àØ ƒÜ܉ÃÜå ´ÜæÑÜÜÓ ³Ü‰ ÄÜÑÜÜ. ÷Ü³Ü ÏÜÜÇ ÁÜÜåÑÜÜØ †ÃÜå ‘÷åíÜÜ êÜÜÄÑÜÜ ‘å, ``ÏÜÜÓÜå êÜÎËÜà-ÆÜܱÜß êÜåíÜÜÃÜÜå ôÜÏÜÑÜ ³Ü‰ ÄÜÑÜÜå “å, ´ÜÜå êÜÎËÜà-ÆÜܱÜß êÜÜíÜÜå.'' †ÜÃÜå ôÜÏÑÜ‘ ÝÃÜºÜ †ÜåïÜÜå ‘÷å “å. †åÃÜÜå †³ÜÚ †å ³ÜÑÜÜå ‘å ÄÜÜØÁÜߢ ÝËÜêÜ‘àêÜ ÝíÜñÜÜÏÜÏÜÜØ “å, ‘Üå‰ ÆÜÓåïÜÜÃÜß ´ÜåÏÜÃÜå ¹à:ƒÜß ‘Ó´Üß ÃܳÜß, ‘Üå‰ ÄÜÍÜÓÜü ‘å ²Ó ÃܳÜß. êÜÎËÜàÆÜܱÜß ÆÜßÃÜå ÆÜÜåêÜßôÜÃÜß ÄÜܲßÏÜÜØ ËÜåôÜß ÄÜÑÜÜ, ÄÜÜØÁÜߢ ïÜÜØ´Ü †ÃÜå ôíÜô³Ü ÷´ÜÜ. êÜÜå‘Üå ËÜÁÜÜ Ó²´ÜÜ ¥ÍÜÜ ÷´ÜÜ. êÜÜå‘Üå†å ÆÜâ“ÒàØ ‘å, ``´ÜÏÜÜÓÜå ‘Üå‰ ôÜعåïÜ?'' ´ÜÜå ‘÷å, ``ÏÜÜÓàØ ¢íÜÃÜ †å è ÏÜÜÓÜå ôÜعåïÜ''. ``èå ËÜ÷ÜÓ Ó÷åïÜå ´Üå ôÜعåïÜ †ÜÆÜïÜå, ÆÜ±Ü †å‘ íÜÜ´Ü ‘÷åíÜÜÃÜß ‘å, ôÜíÜÜÓå ÝËÜÓêÜÜ¢†å †ÜñÜÏÜÃÜß ËÜ‘ÓßÃÜàØ ¹âÁÜ êÜßÁÜàØ ÷´ÜàØ ´ÜåÃÜÜ “ ÆÜæôÜÜ êÜåíÜÜÃÜÜ Ó÷ß ÄÜÑÜÜ “å, ´Üå ê܉ÃÜå †ÜñÜÏÜÏÜÜØ èÏÜÜ ‘ÓÜíÜß ¹å¡å.'' †ÜçïÜÜå ‘÷å “å ÝíÜñÜÜÏÜÏÜÜØ èå ÝœÜ¶Ü “å ´Üå †ÜÃÜå ‘÷åíÜÜÑÜ. '42ÃÜß ˜ÜÝôÜÃÜß †ÜÄÜÏÜÜØ †ÜƒÜÜå ¹åïÜ ôÜìÄÜïÜå, ïÜàØ ³ÜïÜå? †Ü ËÜÁÜàØ ÷ÜåíÜÜ “´ÜÜØ ÆÜ±Ü ‘÷åíÜàØ ‘å ËÜßÓêÜÜ¢ÃÜÜ ¹âÁÜÃÜÜ ÆÜæôÜÜ èÏÜÜ ‘ÓÜíÜß ¹åíÜÜ. †Ü “å ÝíÜñÜÜØÏÜ ÝœÜ¶Ü. †ÜÃÜå †ÜçïÜÜå ‘÷å “å ‘å ôÜÏÑÜ‘ ÝÃܺÜ. ´ÜåÃÜÜå †³ÜÚ “å ôÜÏÑÜ‘ ÝíÜñÜÜÏÜ. [ôÜÜæèÃÑÜ": ôÜÏÑÜ‘ †Ü÷Ó, ôÜÏÑÜ‘ ñÜÏÜ †ÃÜå ôÜÏÑÜ‘ ÝÃܺÜ, ÆÜ‘ÜïÜ‘": ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜ, ÝíÜòÜôÜÜÝ÷´ÑÜ ïÜ´ÜÜ˹ß, ÄÜÂسÜÏÜÜìÜ ôÜÝÏÜÝ´Ü, 2001] 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

309


ËÜÜÆÜàÃÜÜ ÆÜÜØœÜ ²ÜçøüÓ †ÏÜä´ÜêÜÜêÜ íÜåÄܲ

ËÜÜÆÜà †Üå“ÜÏÜÜØ †Üå“Üå ƒÜÜåÓÜ‘ êÜå´ÜÜ, †Üå“ÜÏÜÜØ †Üå“ß §™Ü êÜå´ÜÜ †ÃÜå †Üå“ÜÏÜÜØ †Üå“ÜØ ‘ÆܲÜØ ÆÜ÷åÓ´ÜÜ. ËÜÜÆÜà ¹å÷ÃÜå èåÏÜ èåÏÜ ´ÜÆÜÜíÜå ´ÜåÏÜ ´ÜåÏÜ ´Üå íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà ¹ßÆÜ´ÜÜå ¡ÑÜ. ´ÜåÏÜÃÜÜ †ØÄÜ-ÆÜ´ÑÜØÄÜÏÜÜØ ËÜÜì‘ÜåÃÜÜ èåíÜÜå ‹ÏÜØÄÜ †ÃÜå ‹´ôÜÜ÷ ÷´ÜÜå. Õ÷¹ÃÜÜ †å‘ íÜ܇ôÜÓÜçÑÜå ‘ûàØ ÆÜ±Ü ÷´ÜàØ ‘å ÄÜÜØÁÜß íÜä½ “å “´ÜÜØ ´ÜåÏÜÃÜß œÜÜÏܲßÃÜß ‘ÜÞÃ´Ü ÑÜàíÜÜÃÜÜå èåíÜß “å. ËÜÜÆÜàÃÜÜå À° ÝíÜòÜÜôÜ ÷´ÜÜå ‘å ´Üå†Üå ÓÜåÄÜïÜÑÑÜÜ ÆÜÓ ÆÜü‘܉ÃÜå êÜÜœÜÜÓ ¹ïÜÜÏÜÜØ ‘¹ß ÃÜ÷Î ÏÜÓå. ËÜÜÆÜàÃÜàØ †Ü ‹¶ÜÏÜ †ÜÓÜåÄÑÜ ´ÜåÏÜÃÜÜ ÆÜÜØœÜ ²ÜçøüÓÜåÃÜå †ÜÍÜÜÓß ÷´ÜàØ. †Ü ²ÜçøüÓÜå ôܹÜôÜíÜÚ¹Ü ´ÜåÏÜÃÜß ôÜØÍÜÜì Ó܃ܴÜÜ ÷´ÜÜ. ËÜÜÆÜà ÆÜ±Ü ´ÜåÏÜÃÜå ݹêܳÜß œÜÜ÷´ÜÜ. ´ÜåÏÜÃÜß ÆÜÂïÜØôÜÜÏÜÜØ ËÜÜÆÜà†å †å‘ ÆÜàô´Ü‘ ÆÜ±Ü ê܃ÑÜàØ “å: †ÜÓÜåÄÑÜÃÜß œÜÜíÜß. ËÜÜÆÜàÃÜÜØ ‹¶ÜÏÜ ÆÜàô´Ü‘ÜåÏÜÜØÃÜàØ †Ü †å‘ “å. †Ü ÆÜàô´Ü‘ ÆÜÓ³Üß ¡±Üß ïÜ‘ÜÑÜ “å ‘å ËÜÜÆÜà ïÜÓßÓÃÜß ´ÜعàÓô´Üß ÃÜå ôÉâÝ´ÜÚÃÜå ‘åüêÜàØ ÏÜ÷¶íÜ †ÜÆÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ. ´Üå†Üå ÏÜÜÃÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ ‘å ôíÜô³Ü ïÜÓßÓÏÜÜØ è ôíÜô³Ü ÏÜÃÜ †ÃÜå ôíÜô³Ü †Ü´ÏÜÜ íÜôÜß ïÜ‘å “å. ËÜÜÆÜà †Ü ¹åïÜÃÜå ôíÜô³Ü íÑÜÞø´Ü†ÜåÃÜÜ ¹åïÜ ´ÜÓß‘å ¡åíÜÜÃÜß †ÜïÜÜ ôÜåíÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ. ´Üå³Üß ´ÜåÏܱÜå ²ÜçøüÓÜå ÆÜ±Ü †åíÜÜ ÆÜôÜع ‘ÑÜÜÚ ‘å èå ôÜåíÜÜ ´ÜÜå ôÜÜæÃÜß ‘Óå ÆÜ±Ü Éß ‘Üå‰ÃÜß ÆÜÜôÜå ÃÜ êÜå. ËÜÜÆÜàÃÜÜå ÆܳÜÏÜ ²ÜçøüÓ ÷´ÜÜå ÆÜܱÜß. ÆÜܱÜßÏÜÜØ ³ÜÜ‘ ‹´ÜÜÓíÜÜÃÜß †¹ÖÍÜà´Ü ïÜÞø´Ü Ó÷åêÜß “å. ôÃÜÜÃÜ ‘ÓßÃÜå †ÜÆܱÜå ‘åíÜÜ ´ÜÜ¡ÏÜÜ¡ ³Ü‰ è‰†å “ß†å! ôÃÜÜÃÜ ïÜÓßÓÃÜß †Ø¹ÓÃÜß ÄÜÓÏÜßÃÜå ¹âÓ ‘Óå “å. ÝíÜÝíÜÁÜ ÆÜ‘ÜÓÃÜÜØ ôÃÜÜÃÜÜå³Üß †ÃÜå‘ ÓÜåÄÜÜå ÆÜ±Ü ÏÜüÜ²ß ïÜ‘ÜÑÜ “å. «Ø²Ü †ÃÜå ÄÜÓÏÜ ÆÜܱÜßÃÜÜØ ‘ÝüôÃÜÜÃÜ †ÃÜå‘ ÓÜåÄÜÜåÏÜÜØ êÜÜÍܹÜÑÜ‘ ÃÜßíÜ²å “å. ÏÜÓ±ÜÆܳÜÜÓ߆å ÆܲåêÜÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¹ß‘ÓÜÃÜå ËÜÜÆÜà†å †Ü èêÜÝœÜÝ‘´ôÜܳÜß è ÓÜåÄÜÃÜÜ ÆÜØ¡ÏÜÜسÜß “Üå²ÜíÑÜÜå ÷´ÜÜå. ™Ü±Ü܃ÜÓÜ ÓÜåÄÜÜå ÆÜåüÏÜÜØ ÄÜع‘ß ÍÜåÄÜß ³Ü‰ èíÜܳÜß ³ÜÜÑÜ “å. ´ÜåÃÜß ôÜÜÉôÜâÉß ÏÜÜüå ÆÜܱÜß 310 

‘Ó´ÜÜØ œÜݲÑÜÜ´ÜÜå ËÜß¡å ‘Üå‰ ‹ÆÜÜÑÜ ÃܳÜß. ݹíÜôÜÏÜÜØ ÆÜâÓ´ÜÜ ÆÜÂÏÜܱÜÏÜÜØ ÆÜܱÜß ÆÜßíÜܳÜß †³ÜíÜÜ ÄÜÓÏÜ ÆÜܱÜßÏÜÜØ êÜÎËÜàÃÜÜå ³ÜÜå²Üå‘ ÓôÜ ‘å ÏÜÁÜ êÜåíÜܳÜß ÆÜÜœÜÃÜݘÑÜÜÃÜå Ïܹ¹ ³ÜÜÑÜ “å †ÃÜå ÆÜåü ôÜÜÉ Ó÷å “å. ËÜÜÆÜàÃÜÜå ËÜß¡å ²ÜçøüÓ ÷´ÜÜå ôíÜœ“ ÏÜÜüß. ÏÜÜüßÏÜÜØ †Ø¹ÓÃÜÜ èâÃÜÜ ÝíÜ‘ÜÓÃÜå è²ÏÜâì³Üß ÃÜÜËÜâ¹ ‘ÓíÜÜÃÜß †¹ÖÍÜà´Ü ïÜÞø´Ü “å. ËÜÜÆÜà ÓÜåè ÆÜåü ÆÜÓ †å‘ ‘êÜÜ‘ ÍÜßÃÜß ÏÜÜüß ÏÜâ‘´ÜÜ. †ÜÏÜ ‘ÓíÜܳÜß ‘ËÜÝèÑÜÜ´Ü ¹âÓ ³ÜÜÑÜ “å. †Ü؃ÜÜå ¹àƒÜå ´ÑÜÜÓå †Ü؃ÜÜå ÆÜÓ ËÜÜÆÜà ÍÜßÃÜß ÏÜÜüß ÏÜâ‘´ÜÜ. íÜÎ“ß ‘Ó²å ´ÑÜÜÓå ÆÜ±Ü ´Üå†Üå ÏÜÜüßÃÜÜå ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ‘Ó´ÜÜ. ËÜÜÆÜàÃÜÜå µÜß¡å ²ÜçøüÓ ÷´ÜÜå ‹ÆÜíÜÜôÜ. ¡å‘å ´ÜåÏÜÃÜÜ ™Ü±Ü܃ÜÓÜ ‹ÆÜíÜÜôÜ †ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘ ‘ÜÓ±ÜÜå³Üß ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ ÷´ÜÜ, “´ÜÜØ ‹ÆÜíÜÜôÜÃÜÜå ïÜÜÓßÝÓ‘ êÜÜÍÜ ÆÜ±Ü ËÜÜÆÜàÃÜß ÀÞóü†å †Üå“Üå ÃÜ ÷´ÜÜå. ™Ü±ÜÜ ÓÜåÄÜÜå ´ÜÜå ÝÃÜÓ³ÜÚ‘ íÜô´Üà†Üå ÷ÜåèÓßÏÜÜØ «ÜØôÑÜÜ ‘ÓíÜܳÜß ³ÜÜÑÜ “å. ‹ÆÜíÜÜôܳÜß ïÜÓßÓÃÜÜ ÆÜÜœÜÃÜ´ÜصÜÃÜå †ÜÓÜÏÜ ÏÜìå “å. ‹ÆÜíÜÜôÜ †Ø¹ÓÃÜß ôÜÉ܉ÏÜÜØ Ïܹ¹ ‘Óå “å. ôÜÜÓàØ ´ÜÜå †å “å ‘å †ÜÆܱÜå ƒÜÜíÜÜÆÜßíÜÜÏÜÜØ è ôÜÜíÜœÜå´Üß Ó܃Ü߆å. ÍÜâƒÜ êÜÜÄÜå ´ÑÜÜÓå è †ÃÜå ôÜÜÓß ÆÜå«å ÏÜ÷åÃÜ´Ü ‘ÑÜÜÚ ÆÜ“ß è ƒÜÜíÜàØ ¡å‰†å. †ÜíÜß ‘Üì¢ Ó܃ÑÜÜ ÆÜ“ß ÆÜ±Ü ¡å ‘ËÜÝèÑÜÜ´Ü, êÜÜå÷ßÃÜÜå ™ÜüܲÜå, ´ÜÜíÜ, †ÆÜœÜÜå ‘å ôÜÜØÁÜÜÃÜÜå ¹àƒÜÜíÜÜå ³Ü‰ †ÜíÜå ´ÜÜå ‹ÆÜíÜÜôܳÜß ´ÜåÃÜå ÏÜüܲ߆å. ËÜÜÆÜàÃÜÜå œÜÜå³ÜÜå ²ÜçøüÓ ÷´ÜÜå íÑÜÜÑÜÜÏÜ. íÑÜÜÑÜÜÏÜÏÜÜØ ËÜÜÆÜàÃÜå `†å‘ ÆÜØ³Ü ¹Üå ‘Üè'íÜÜìß ÃÜßÝ´Ü ÆÜôÜع ÷´Üß. †åüêÜå ‘å íÑÜÜÑÜÜÏÜ ´ÜÜå ³ÜÜÑÜ ÆÜ±Ü ôÜܳÜå ôÜܳÜå ‘ÜÏÜ ÆÜ±Ü ³ÜÜÑÜ. ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ †ÜñÜÏÜÏÜÜØ ´Üå†Üå ËÜ÷à ÏÜÜåè³Üß ™ÜØüß œÜêÜÜíÜ´ÜÜ, ÓÇÝüÑÜÜå ‘ÜØ´Ü´ÜÜ ‘å ‘ÜÆܲ íܱܴÜÜ. ´Ü‘ ÏÜìå ´ÑÜÜÓå ‘ÆܲÜØ ÁÜÜå´ÜÜ, íÜÜôÜ±Ü ÏÜÜØè´ÜÜ †ÃÜå ÆÜÜÑ܃ÜÜÃÜÜØ ôÜÜÉ ‘Ó´ÜÜ. ÉÓíÜÜÃÜàØ ´ÜåÏÜÃÜå ÃÜÜÃÜÆܱܳÜß è ÝÆÜÂÑÜ ÷´ÜàØ. [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


êÜزÃÜÏÜÜØ ÍܱܴÜÜ ÷´ÜÜ ´ÑÜÜÓå ÆÜ±Ü ¹ôÜËÜÜÓ ÏÜ܉êÜ ÓÜåè œÜÜêÜ´ÜÜ. ¹ÝšÜ±Ü †ÜÝÊ‘ÜÏÜÜØ ´ÜÜå ÆÜœÜÜôÜ ÆÜœÜÜôÜ ÏÜ܉êÜ ôÜàÁÜß œÜÜêÜß ÃÜ܃ܴÜÜ. íÜä½ÜíÜô³ÜÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü ´Üå†Üå ÉÓíÜÜÃÜàØ ‘¹ß œÜâ‘´ÜÜ ÃÜ÷Î. ´Üå†Üå ‘÷å´ÜÜ, †å‘ ݹíÜôÜ ƒÜÜíÜÜÃÜàØ ÃÜ ÏÜìå ´ÜÜå œÜÜêÜå, §™Ü ÆÜ±Ü †Üå“ß ÏÜìå ´ÜÜå ՜ܴÜÜ ÃÜ÷Î, ÆÜ±Ü ÉÓíÜÜÃÜàØ ÃÜ ÏÜìå ´ÜÜå ËÜßÏÜÜÓß †ÜíÜß è ¡±ÜÜå. †ÃÜå ËÜÜÆÜàÃÜÜå ÆÜÜØœÜÏÜÜå ÃÜå ôÜÜæ³Üß ÏÜÜåüÜå ²ÜçøüÓ ÷´ÜÜå ÓÜÏÜÃÜÜÏÜ. ôÜÜœÜÜ ù¹ÑܳÜß èÆÜåêÜÜ ÓÜÏÜÃÜÜÏÜÃÜå ´Üå†Üå ËÜÁÜÜ ÓÜåÄÜÃÜÜå ÓÜÏÜËÜÜ±Ü ‹ÆÜÜÑÜ ÏÜÜÃÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ. ŸÑÜÜÓå ´ÜåÏÜÃÜå ¹íÜÜ ‘å ‡ÃèåøïÜÃÜ êÜåíÜÜÃÜß íÜÜ´Ü ‘÷åíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜ´Üß ´ÑÜÜÓå ´Üå†Üå ‘÷å´ÜÜ ‘å ÏÜÜÓÜå ²ÜçøüÓ ´ÜÜå ÓÜÏÜ “å. ËÜߢ ‘Üå‰ ¹íÜÜÃÜß ÏÜÜÓå èéÓ ÃܳÜß. ¡å †ÜÆܱÜß ÓÜåÄÜÏÜàø´Ü ³ÜíÜÜÃÜß ‡œ“Ü ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå †å ÏÜÜüå †ÜÆܱÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÏÜÃÜÃÜå ÆÜ±Ü ôíÜô³Ü ‘Ó߆å. †ÜÏÜÜØ ÓÜÏÜÃÜÜÏÜ †ÜÆܱÜÃÜå ™Ü±Üß Ïܹ¹ ‘Óß ïÜ‘å “å. ´Üå †ÜÆܱÜÃÜå ÓÜåÄÜÃÜÜå ïÜÜØ´Ü ÝœÜ¶Üå ôÜÜÏÜÃÜÜå ‘ÓíÜÜÃÜß †ÃÜå ´ÜåÃÜå ôÜ÷ÃÜ ‘ÓíÜÜÃÜß ïÜÞø´Ü †ÜÆÜå “å. ËÜÜÆÜà†å ÆÜÜå´ÜÜÃÜß `†Ü´ÏÜ‘³ÜÜ'ÏÜÜØ ê܃ÑÜàØ “å ‘å ÆÜܱÜß, ÏÜÜüß, ‡´ÑÜÜݹÃÜÜ ™ÜÓÄܳ³Üà ‹ÆÜœÜÜÓÜå³Üß †å‘ ÷¡ÓÏÜÜسÜß ÃÜíÜôÜÇÃÜííÜܱÜàØ ‘åôÜ ôÜÜÓÜ ³Ü‰ ïÜ‘å “å. šÜ±Üå šÜ±Üå íÜæ¾,

ËÜÜÆÜàÃÜÜå À° ÝíÜòÜÜôÜ ÷´ÜÜå ‘å ´Üå†Üå ÓÜåÄÜïÜÑÑÜÜ ÆÜÓ ÆÜü‘܉ÃÜå êÜÜœÜÜÓ ¹ïÜÜÏÜÜØ ‘¹ß ÃÜ÷Î ÏÜÓå. ËÜÜÆÜàÃÜàØ †Ü ‹¶ÜÏÜ †ÜÓÜåÄÑÜ ´ÜåÏÜÃÜÜ ÆÜÜØœÜ ²ÜçøüÓÜåÃÜå †ÜÍÜÜÓß ÷´ÜàØ. †Ü ²ÜçøüÓÜå ôܹÜôÜíÜÚ¹Ü ´ÜåÏÜÃÜß ôÜØÍÜÜì Ó܃ܴÜÜ ÷´ÜÜ. ËÜÜÆÜà ÆÜ±Ü ´ÜåÏÜÃÜå ݹêܳÜß œÜÜ÷´ÜÜ. ´ÜåÏÜÃÜß ÆÜÂïÜØôÜÜÏÜÜØ ËÜÜÆÜà†å †å‘ ÆÜàô´Ü‘ ÆÜ±Ü ê܃ÑÜàØ “å: †ÜÓÜåÄÑÜÃÜß œÜÜíÜß. ËÜÜÆÜàÃÜÜØ ‹¶ÜÏÜ ÆÜàô´Ü‘ÜåÏÜÜØÃÜàØ †Ü †å‘ “å. †Ü ÆÜàô´Ü‘ ÆÜÓ³Üß ¡±Üß ïÜ‘ÜÑÜ “å ‘å ËÜÜÆÜà ïÜÓßÓÃÜß ´ÜعàÓô´Üß ÃÜå ôÉâÝ´ÜÚÃÜå ‘åüêÜàØ ÏÜ÷¶íÜ †ÜÆÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ

÷‘ßÏÜ †ÃÜå ¹Üø´ÜÓÃÜå ´ÑÜÜØ ¹Üå²íÜܳÜß ÃÜå ïÜÓßÓÏÜÜØ ¡´Ü ¡´ÜÃÜÜØ íÜôÜܱÜÜØ †ÃÜå ÓôÜÜÑܱÜÜå ÍÜÓíÜܳÜß ÏÜÃÜàóÑÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ¢íÜÃÜ üâØ‘àØ ‘Óå “å, †åüêÜàØ è ÃÜ÷Î ÆÜ±Ü ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÏÜÃÜ ‹ÆÜÓÃÜÜå ‘ÜËÜâ ÆÜ±Ü ƒÜÜå‰ ËÜåôÜå “å, ´Üå³Üß ÏÜÃÜàóÑÜ´íÜ ƒÜÜå‰ ËÜåôÜå “å, †ÃÜå ïÜÓßÓÃÜÜå ôíÜÜÏÜß Ó÷åíÜÜÃÜå ËܹêÜå ïÜÓßÓÃÜÜå ÄÜàêÜÜÏÜ ËÜÃÜå “å. [ËÜÜÆÜàÃÜå ¹ôÜ †ØèÝêÜÏÜÜسÜß üâØ‘ÜíÜßÃÜå] 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

311


´ÜÏÜôÜÏÜÜسÜß Óèô܆ÃÜå ÓèôÜÏÜÜسÜß ôܶíÜ ´ÜÓÉÃÜß ÄÜÝ´ÜÃÜß ‘³ÜÜ : êÜå. ÝÏÜ”åÓÜËêÜ ‹ÉåÚ ¹ÝÓºÃÜÜÓÜÑÜ±Ü ÆÜÂÉàêêÜ ÓÜíÜêÜ ÄÜÑÜÜ †Ø‘ÏÜÜØ è±ÜÜíÑÜàØ ´ÜåÏÜ ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜ êÜåƒÜ‘ ÝíÜøüÓ ûàÄÜÜåÃÜÜ ƒÜà¹ÃÜÜ ÝíÜœÜÜÓ ÏÜàèËÜ, `†¤ÜÜÃÜ †ÃÜå ¹ÜÝÓºÒ †Ü ÆÜä³íÜß ÆÜÓ ŸÑÜÜØ êÜÄÜß ‘ÜÑÜÏÜ ÷ïÜå, ´ÑÜÜØ êÜÄÜß †Ü ¡´ÜÃÜÜØ ÆÜàô´Ü‘Üå ÷ÓÝÄÜè ÝÃÜÓàÆÜÑÜÜåÄÜß ÃÜ÷Î ËÜÃÜå.' ´Üå³Üß †ÜíÜÜØ ÆÜàô´Ü‘Üå íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà êÜÜå‘Üå ôÜàÁÜß ÆÜ÷ÜÇœÜܲíÜÜ ôÜ÷å´Üà íÜÜ´ÜÜíÜ ÝÃÜÏÜÜÚ±Ü ³ÜíÜàØ ¡å‰†å. †ÜÏÜ ÝíÜœÜÜÓ´ÜÜØ ÆÜàô´Ü‘ÃÜÜ ïÜøÑÜ ´ÜåüêÜÜØ íÜÁÜà ÆÜÜôÜÜØ íÜܜܑÜå ôÜàÁÜß ÆÜÂôÜÜÓíÜÜ †Ü ÆÜàô´Ü‘ÃÜÜå ÆÜÝÓœÜÑÜ ÏÜÜµÜ †å‘ êÜåƒÜ‘ ÆÜÜôÜå ÃÜ ‘ÓÜíÜ´ÜÜØ ÝíÜÝíÜÁÜ ÝíÜóÜÑÜ šÜåµÜÃÜÜ ‘àêÜ µÜ±Ü êÜåƒÜ‘Üå ÆÜÜôÜå ‘ÓÜíÜíÜÜÃÜàØ ÃÜ’ß ‘ÑÜàÛ": ÄÜÑÜÜ †Ø‘ÏÜÜØ ÆÜàô´Ü‘ÃÜÜå íÑÜÜÆÜ‘ ÆÜÝÓœÜÑÜ ÓÏÜåïÜ ËÜß. ïÜÜ÷å ‘ÓÜíÑÜÜå. †ÜíÜ´ÜÜ †Ø‘ÏÜÜØ ¹à:ƒÜ-¹ÜÝÓºÒÃÜå ‘åúÏÜÜØ Ó܃Üß ÆÜÝÓœÜÑÜ ‘ÓÜíÜïÜå ¹ÝêÜ´ÜôÜØíÜå¹ÃÜÜÃÜÜ ôÜØíÜÜ÷‘ œÜعà ÏÜ÷åÝÓÑÜÜ. †Ü †Ø‘ÏÜÜØ ÆÜÝÓœÜÑÜ `‘àÏÜÜÓ'ÃÜÜ ôÜ÷´ÜصÜß †ÃÜå ôÜÜÝ÷´ÑÜ‘ÜÓ ÆÜÂÉàêêÜ ÓÜíÜêÜÃÜß ÀÝóü†å. . . .

`ÏÜÇ

ôÜÏÜÜèÃÜå èå ÃÜà‘ôÜÜÃÜ ‘ÑÜàÛ ÷´ÜàØ, ´ÜåÃÜß ´ÜàêÜÃÜÜÏÜÜØ ôÜÏÜÜèå ÏÜÃÜå ™Ü±ÜàØ íÜÁÜÜÓå ÃÜà‘ôÜÜÃÜ ‘ÑÜàÛ “å, †ÃÜå ´Üå íÜôÜâêÜ ‘ÓíÜÜÃÜÜå ÏÜÃÜå †ÝÁÜ‘ÜÓ “å.' (ÆÜä. 35) †åÏÜ ÝÃÜè‘´ÜÚä´íÜÃÜÜå ÃÑÜÜÑÜ ‘Ó´ÜÜ, ôÜÜíÜ ÃÜ¢íÜÜ ÄÜàÃÜÜôÜÓ ÆÜÜØœÜ íÜóÜÚ ÃÜå ÆÜ“ß ÍÜÜÄÜß èíÜÜÃÜÜ ÆÜÂÑÜÜôÜôÜÓ “åíÜüå †ÜåÄܱÜßôÜ íÜóÜÚ ôÜ¡ ÆÜÜÏÜÃÜÜÓ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜß ¢íÜÃÜÄÜܳÜÜÃÜàØ íÜÜô´ÜíܹïÜßÚ †ÜêÜåƒÜÃÜ ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜå (1802-1885)†å †åÏÜÃÜß

êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜ ‹ÉåÚ ¹ÝÓºÃÜÜÓÜÑÜ±Ü êÜåƒÜ‘": ÝíÜ‘üÓ ûâÄÜÜå †ÃÜàíÜܹ-ôÜØÆÜܹÃÜ": ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ¢íÜÜÍÜ܉ ÆÜüåêÜ ÆÜ‘ÜïÜ‘": ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜ‘ÜïÜÃÜ ÏÜØÝ¹Ó ÆÜàÃÜ: ÆÜ‘ÜïÜÃÜ íÜóÜÚ": 2015 ÆÜÜ‘àØ ÆÜâ«àØ, ôÜ܇”": 5.5'×8.5' ÆÜÜÃÜÜØ 512, _ 350

312 

ôÜàƒÑÜÜ´Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜ ‹ÉåÚ ¹ÝÓºÃÜÜÓÜÑܱÜÏÜÜØ ‘ÑÜàÛ “å. ÆÜœÜßôÜ íÜóÜÚ †å‘êÜíÜÜÑÜàØ ¢íÜÃÜ ¢íÜÃÜÜÓ, ‘Üå‰ÃÜÜå ÆÜ±Ü ÆÜÂåÏÜ ÃÜ÷Î ÆÜÜÏÜÃÜÜÓ, ÃÜ ÝÆÜ´ÜÜ, ÃÜ ÆÜÝ´Ü ‘å ÃÜ ÝÏÜµÜ ËÜÃÜÃÜÜÓ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜß †Ü ‘³ÜÜÏÜÜØ ÆÜÂÜÓØÍÜå ÝËÜïÜÆÜå †åÃÜÜÏÜÜØ ôܹܜÜÜÓÃÜß ‹óÜÜ èÄÜíÜß †ÃÜå ‘ÜçôÜåüå ÆÜÂåÏÜÃÜß ‹óÜÜ èÄÜíÜß †å ™ÜüÃÜÜ†å †åÃÜàØ ÏÜÃÜÜåèÄÜ´Ü ËܹêÜÜÑÜàØ †ÃÜå ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜÜå ÃÜíÜÜå †íÜ´ÜÜÓ ³ÜÑÜÜå. ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ ôÜܳÜå †ÃÑÜ ÆÜܵÜÜå †ÃÜå ™ÜüÃÜ܆Üå ¿ÜÓÜ ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜå†å ‘³ÜÜÃÜÜå èå †Ü‘ÜÓ ÓœÑÜÜå “å ´ÜåÏÜÜØ ôÜèÚ‘ÃÜß ‘³ÜÜÄÜâسܱÜßÃÜß ‘ìÜÃÜàØ ôÜàÍÜÄÜ ¹ïÜÚÃÜ ³ÜÜÑÜ “å. ‘³ÜÜ êÜåƒÜ‘å èå ÝíÜÝíÜÁÜ ÆÜÂÑÜàÞø´Ü†Üå ‘Óß “å ´Üå íÜܜܑÃÜå ‘³ÜÜ ôÜܳÜå ¡å²ß ¹å “å. ÏÜâì ‘³ÜÜÃÜå †ÜêÜØËÜÃÜ †ÜÆÜ´Üß ™ÜüÃÜ܆ÜåÃÜÜ †Ø‘Üå²Ü †åíÜß ôÜàœÜÜÓà´ÜܳÜß ÄÜÜå«íÜÜÑÜÜ “å ‘å ôÜÏÜÄÜ ‘³ÜÜ íÜܜܑÃÜå è‘²ß Ó܃Üå “å. †÷Î ³ÜåœÜÜÓݲÑÜÓÜå ¹ØÆÜ´ÜßÃÜß ‘³ÜÜ “å ´ÜÜå ÊåÜܘÜØÝ´ÜÃÜß ‘³ÜÜ †ÜêÜåƒÜß ´Ü´‘ÜêÜßÃÜ ‡Ý´Ü÷ÜôÜÃÜå íܱÑÜÜå “å. †÷Î œÜåÝÓÑÜôÜ †ÃÜå ‘ÜçôÜåüÃÜß ÆܱÜÑÜ‘³ÜÜ “å. ´Üå “Ø´ÜÜ, ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜåÃÜå ÏÜâì ´ÜÜå ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜÜ ËܹêÜÜÑÜåêÜÜ ÏÜÃÜÜåèÄÜ´Ü ¿ÜÓÜ íÜÜ´Ü ´ÜÜå ‘ÓíÜß “å ÏÜÃÜàóÑÜÃÜß ´ÜÏÜôÜÏÜÜسÜß ÓèôÜÏÜÜØ †ÃÜå ÓèôÜÏÜÜسÜß ôܶíÜ ´ÜÓÉÃÜß ÄÜÝ´ÜÃÜß. ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜåÃÜàØ êÜšÑÜ ´ÜÜå “å ÏÜÜÃÜíÜôÜÏÜÜèÃÜàØ íÜÜô´ÜíÜ ¹ïÜÚÃÜ. ôÜÏÜÜèíÑÜíÜô³ÜÜÃÜå [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


êÜßÁÜå ÏÜÃÜàóÑÜå †ÃÜàÍÜíÜåêÜß íÑܳÜÜ-íÜå¹ÃÜÜ ÆÜ“ß ÆÜ±Ü †å è ÏÜÃÜàóÑÜÃÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ †ÜíÜåêÜÜ ÆÜÝÓíÜ´ÜÚÃÜÃÜß †Ü ‘³ÜÜ ‘êÜÜ´ÏÜ‘ Óß´Üå †ÝÍÜíÑÜø´Ü ³Ü‰ “å. ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ ôÜÜœÜÜ †³ÜÚÏÜÜØ `ÏÜ÷ÜÆÜàÓàóÜ' “å. †å ‘ïÜàØ “àÆÜÜíÜ´ÜÜå ÃܳÜß. ôÜÏÜÑÜ †ÜíÜ´ÜÜØ ôÜ´ÑÜÃÜå ËÜÓÜËÜÓ †ÝÍÜíÑÜø´Ü ‘Óå “å. †Ü ËÜä÷¹Ö ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜå †ÜÓØÍÜ ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜå†å ²ß. ÆÜÓÄܱÜÜÏÜÜØ íÜôÜ´ÜÜ íÑÜÞø´ÜÏÜܵÜÏÜÜØ ñÜ½Ü Ó܃ܴÜÜ ÁÜÏÜÜÚœÜÜÑÜ ÏÜÜç. ÝÏÜÓåêÜÃÜß ÝíÜÝïÜóü ÏÜÜÃÜíÜ´ÜÜíÜÜ¹ß “ËÜß³Üß ‘ÑÜÜåÚ “å, èåÏÜÃÜß ÏÜÜÃÑÜ´ÜÜ ÷´Üß ‘å, `íÜæ¹ÃÜÜ ™ÜÓÃÜàØ ËÜÜÓ±ÜàØ ‘¹ß ËÜØÁÜ ÃÜ ‘ÓíÜàØ ¡å‰†å, †ÃÜå ÆÜܹÓßÃÜÜ ™ÜÓÃÜàØ ËÜÜÓ±ÜàØ ÷ØÏÜåïÜ ‹™ÜܲàØ Ó÷åíÜàØ ¡å‰†å.' (ÆÜä. 21). †Ü ÁÜÏÜÜÚœÜÜÑÜÚÃÜÜ ´ÑÜÜØ ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ ÝÃÜéÆÜÜÑÜåêÜ ÷²ÁÜâ´Ü ÏÜàôÜÜÉÓ, †ÜíÜßÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ôÜÜœÜß †ÜåìƒÜ †ÜÆÜå “å. ´ÑÜÜÓ ÆÜ“ß ÆÜ±Ü ÁÜÏÜÜÚœÜÜÑÜÚ ÝÃÜ:ôÜØ‘ÜåœÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ´ÑÜÜØ †ÜïÜÓÜå †ÜÆÜå “å. ÁÜÏÜÜÚœÜÜÑÜÚÃÜÜ †Ü †Üæ¹ÜÑÜÚÃÜß ÆÜåêÜÜ ÏÜàôÜÜÉÓ ÆÜÓ ‘Üå‰ †ôÜÓ ³Ü´Üß ÃܳÜß. †å ÁÜÏÜÜÚœÜÜÑÜÚÃÜÜ ´ÑÜÜØ œÜÜåÓß ‘Óå “å. †Ü ÏÜàôÜÜÉÓ ´Üå ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ"–"†Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜå ÃÜÜÑÜ‘. íÜìß †å †å‘ ÄÜÜÓà²ßÃÜÜ “Üå‘ÓÜÃÜÜå ÝôÜ’Üå ÆܲÜíÜß êÜå “å, ÆÜ±Ü ÆÜ“ß †åÃÜÜå ôÜÏÜÑÜ ËܹêÜÜÑÜ “å. ˜ÏÜïÜ: †å †å‘ ôÜÏÜä½ íÑÜÞø´Ü ËÜÃÜå “å. †å ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÏÜÜسÜß ÏÜå²ôÜßÃÜ ËÜÃÜå “å. ÆÜÜØ‹ÓÜåüßÃÜß ‘ÓåêÜß œÜÜåÓß ËܹêÜ êÜï‘Óß íÜ÷Ü±Ü ‹ÆÜÓ ôÜƒÜ´Ü ÏÜèâÓßíÜÜìß ÆÜÜØœÜ íÜóÜÚÃÜß ‘å¹ÃÜß ôÜ¡ ÆÜÜÏÜåêÜ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜàØ ÏÜÜÃÜôÜ †åÃÜÜ ´ÜÓÉÃÜÜ ôÜÏÜÜèÃÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓ³Üß ÝíÜ‘ä´Ü ³ÜÑÜàØ ÷´ÜàØ, ÆÜÓôÜà †åÃÜÜ ïÜÓßÓÏÜÜØ `†ÏÜÜÆÜ ËÜì' ÷´ÜàØ. †åÃÜÜ ïÜÓßÓÃÜß ƒÜâËÜßÃÜå ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜå†å †ÜÏÜ ïÜ˹ô³Ü ‘Óß “å": ´Üå ™Ü±Üß íÜÜÓ †åíÜÜØ ÏÜÜåüÜØ íÜèÃÜÜå †ÁÁÜÓ ‘Óß ïÜ‘´ÜÜå ´Ü³ÜÜ §œÜÜØ Ó܃Üß ïÜ‘´ÜÜå ‘å, ´ÜåÃÜÜ ôÜܳÜ߆Üå†å ´ÜåÃÜàØ ÃÜÜÏÜ `¹àÏÜ‘êÜÜôÜ' ÆÜܲÒàØ ÷´ÜàØ. ´ÜåÃÜß œÜÆÜì´ÜÜ ´ÜÜå ´ÜåÃÜÜ ËÜìÃÜå ÆÜ±Ü üÆÜß è´Üß ÷´Üß. íÜ÷Ü±Ü ‹ÆÜÓÃÜÜ ‘å¹ß†Üå, ‘å èå†Üå ÝÃÜÓØ´ÜÓ ÃÜÜôÜß “âüíÜÜÃÜß ´ÜÓ‘ßËÜÜå è ïÜÜåÁÜ´ÜÜ Ó÷å´ÜÜ ÷ÜåÑÜ “å, ´Üå†Üå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ïÜÓßÓÃÜÜ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

ôÜÏÜÜè ‘åíÜÜå ÍÜÜ´ÜßÄÜì “å ´ÜåÃÜß ÆÜ´ÜßÝ´Ü ûâÄÜÜå†å †Ü ‘³ÜÜ ¿ÜÓÜ ‘ÓÜíÜß “å. †å ôÜܳÜå ‘³ÜÜÃÜß †ÝÍÜíÑÜÞø´ÜÃÜß ‘ìÜ ³Ü‘ß ÍÜÜíÜ‘ÃÜÜ ÏÜÃÜÃÜÜå ´ÜÜÓ ‘³ÜÜÏÜÜØ ÝÃÜéÆÜÜÑÜåêÜ ™ÜüÃÜÜ ôÜܳÜå ¡å²ÜÑÜ “å. ÆÜܵÜÜå ÆÜ´ÑÜå ÍÜÜíÜ‘ÃÜå øÑÜÜØ‘ ôÜ÷ÜÃÜàÍÜâÝ´Ü ¥ÆÜèå “å ´ÜÜå øÑÜÜØ‘ †ÍÜÜíÜ èÃÏÜå “å. †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ ÍÜÜíÜ‘ÃÜå †å‘ †åíÜß †ÜØ´ÜÓôÜÉÓ ‘ÓÜíÜå “å ‘å èåÃÜܳÜß ÍÜÜíÜ‘ÃÜàØ ÝíÜœÜÜÓ´ÜØµÜ ôÜèÄÜ ³Ü‰ ¡ÑÜ “å

ôÃÜÜÑÜà†ÜåÃÜå ƒÜÜôÜ ÆÜ‘ÜÓå ÓÜåè ´ÜÜêÜßÏÜ †ÜÆÜßÃÜå ´ÜæÑÜÜÓ ‘Óå “å. ôÜßÁÜÜ íÜìÜ ‹ÆÜÓ ÝƒÜôÜ‘ÜåêÜßÃÜß ÆÜå«å œÜ²ß èíÜàØ, ‘å ôÜ÷åè ÆÜ±Ü ƒÜÜØœÜÜ èåíÜàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜåÃÜå †ÜÁÜÜÓå ¥ÍÜÜ Ó÷åíÜàØ, †å ´ÜÜå ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜå ÏÜÃÜ ÓÏÜ´ÜíÜÜ´Ü ÷´Üß. ÍÜδÜÃÜÜå ƒÜâ±ÜÜå ÷ÜåÑÜ, ´ÜÜå ƒÜÓËÜœÜ²Ü ÆܳÜÓ܆Üå ‹ÆÜÓ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÆÜß«, ‘âêÜÜ, ‘Üå±Üß †ÃÜå ™ÜâØü߆ÜåÃÜå üå‘íÜß ´Üå ¡±Üå ¡¹à³Üß µÜ±Ü ÏÜÜì ôÜàÁÜß œÜ²ß è´ÜÜå. (ÆÜä. 35-36) èåêÜÏÜÜسÜß ÍÜÜÄÜß “âüíÜÜ †å±Üå ‘ÓåêÜÜ ÝÃÜóÉì ÆÜÂÑÜ´ÃÜÜåÃÜß ÉìñÜàÝ´Ü ´ÜÜå †å±Üå ÍÜÜåÄÜíÜíÜß ÆܲåêÜß – †ÜåÄܱÜßôÜ íÜóÜÚÃÜß ôÜ¡ ÷´Üß †ÃÜå †åüêÜå ôÜÏÜÜè ÆÜ´ÑÜå †åÃÜå ‘Ø‰‘ ÝíÜïÜåóÜ †±ÜÄÜÏÜÜå èÃÏÑÜÜå ÷´ÜÜå. íÜìß †åÃÜå ³ÜÑÜåêÜÜ †ÃÜàÍÜíÜÜå ÆÜ“ß †åÃÜå êÜÜÄÜ´ÜàØ ÷´ÜàØ ‘å `´ÜåÃÜå êÜâØüíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå “å. †ÜÏÜ ôÜÓ‘ÜÓ ´Ü³ÜÜ ÆÜ¡ ôÜÜæ è ´ÜåÃÜå êÜâØüíÜÜÃÜÜå †ÝÁÜ‘ÜÓ ê܉ ËÜå«ÜØ ÷´ÜÜØ. ‘å¹ÏÜÜسÜß ´Üå “âüÒÜå ÆÜ±Ü ´Üå³Üß ´ÜåÃÜß ôÜ¡ ÆÜâÓß ³Ü‰ ÃÜ ÷´Üß. ÷èà ¡±Üå ¹Óå‘ è±Ü ´ÜåÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜܳÜß ³ÜÜÑÜ ´ÜåüêÜß ôÜ¡ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜÄÜ´ÜàØ ÷´ÜàØ.'  (ÆÜä. 36) ÁÜÏÜÜÚœÜÜÑÜÚ ÏÜÜý. ÝÏÜÓåêÜÃÜå ´ÑÜÜØ ‘ÓåêÜß œÜÜåÓß ÆÜ“ß †å ÆÜ‘²ÜÑÜÜå. ÆÜÜåêÜßôÜ ê܉ÃÜå †ÜíÑÜÜ ´ÑÜÜÓå ÏÜÜý. ÝÏÜÓåêÜå ´ÜåÃÜå ËÜœÜÜíÑÜÜå. †åÏÜÃÜàØ ‘³ÜÃÜ “å": `ÍÜ܉ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ! 313


ÆÜÂÝ´ÜÝó«´Ü ³ÜÑÜåêÜÜ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ ôÜÏÜÜèÃÜå ‹ÆÜÑÜÜåÄÜß ³ÜíÜÜ †ÃÜå‘ ôÜåíÜÜ ‘ÜÑÜÜåÚ ‘Óå “å. †åÏÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ íÑÜÞø´Ü´íÜ ¥èìàØ ËÜÃÜÜíÜíÜÜ ÏܳÜå “å. †åÃÜß †Ü ÏܳÜÜÏÜ±Ü è †åÃÜß ¥ÁíÜÚÄÜÝ´Ü ôÜâœÜíÜå “å

÷íÜå ´ÜàØ ÆÜÜÆÜÃÜÜ ÆÜØ¡ÏÜÜسÜß ÏÜàø´Ü ³ÜÑÜÜå “å; ÏÜÇ ´ÜÜÓÜå †Ø´ÜÓÜ´ÏÜÜ ƒÜÓß¹ß êÜßÁÜÜå “å. ÷àØ ´ÜÃÜå ™ÜÜåÓ ÝíÜœÜÜÓÜå †ÃÜå †ÁÜÜåÄÜÝ´ÜÏÜÜسÜß ‹ÆÜܲßÃÜå ‰òÜÓÃÜÜ ÷ܳÜÏÜÜØ ôÜÜÇÆÜàØ “àØ.' (ÆÜä. 40) †Ü íÜœÜÃÜÜå ôÜÜØÍÜëÑÜÜ ÆÜ“ß ÆÜ±Ü †åÃÜàØ ÏÜâì ÏÜÜÃÜôÜ ´ÜÜå ÷´ÜàØ †åíÜàØ è Ó÷å “å. †å ÄÜÜÓà²ß èíÜåÚÃÜÜå ÝôÜ’Üå ê܉ êÜå “å. ¡å‘å ËÜߢ šÜ±Üå †å ÆÜô´ÜÜÑÜ “å. èéÓ. `÷àØ êÜâØüÜÓÜå “àØ.' — `ËܹÏÜÜôÜ “àØ.' †åíÜàØ †å ´ÜÜÓôíÜÓå ‘÷å “å. †åÃÜÜÏÜÜØ Ó÷åêÜàØ ´ÜÏÜôÜ ´Ü¶íÜ ËܹêÜ܉ÃÜå ÓèôÜÃÜÜ ôÜßÏÜܲÜÏÜÜØ ÆÜÂíÜåïÜå “å. ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜå†å `ÆÜçÝÓôÜÃÜÜØ ÆÜ؃Üß²ÜØ' ÆÜ‘ӱÜÏÜÜØ èå ‘³ÜÜÃÜ‘ ÄÜâسÑÜàØ “å ´ÜåÃÜÜå ´ÜÜÓ ´ÜÜå †Ø´Ü êÜÄÜß êÜØËÜÜÑÜÜå “å. ÑÜàíÜÜÃÜ íÜÑÜå ÍÜâêÜ ‘Óß ËÜå«åêÜß ÉåÃü܇ÃÜ †å‘ ÆÜàµÜßÃÜß ÏÜÜ ËÜÃÜå “å. ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÏÜÜ´Üä´íÜÃÜå °ÜØ‘íÜÜ †å ÆÜàµÜßÃÜÜ ‹“åÓ ÏÜÜüå íÜßôÜß œÜêÜÜíÜ´ÜÜ ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓ ¹ØÆÜ´ÜßÃÜÜå †ÜïÜÓÜå êÜå “å. †å ¹ØÆÜ´ÜßÃÜß íÜäݶÜ-ÆÜÂíÜäݶÜÃÜàØ ÝÃÜéÆÜ±Ü ‘ÓßÃÜå êÜåƒÜ‘å ôÜÏÜÜèÃÜß ËÜߢ ËÜÜèàÃÜàØ ÝœÜµÜ †ÜÆÑÜàØ “å. ûâÄÜÜå†å ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓÜåÃÜß íÜäÝ¶Ü ôÜعÍÜåÚ †å‘ ôÜâœÜ‘ íÜÜøÑÜ ê܃ÑÜàØ “å": `ÆÜ‘²ÜÑÜåêÜÜå Œ¹Ó üœÜ⑲Üå ÷´ÜÜå; ÆÜÓôÜà ÝËÜêÜܲßÃÜå ÃÜÜÃÜÜ Œ¹Ó³Üß ÆÜ±Ü †ÜÃÜع ³ÜÜÑÜ “å.' (ÆÜä. 52) ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓ ´ÜÜå ôÜ´Ü´Ü †ÁÜÏÜ ÆÜÂíÜäݶÜÏÜÜØ è Ó´Ü Ó÷å “å. ‘³ÜÜÏÜÜØ íÜÜÓØíÜÜÓ 314 

†å ¹åƒÜÜ ¹å. ‘Üå‰ ÆÜ±Ü Óß´Üå †å ÆÜæôÜÜ ÆÜÂÜÆ´Ü ‘ÓíÜÜ ÏܳÜå “å. †å ÏÜÜüå †å ÄÜÏÜå ´ÜåíÜàØ œÜÝÓ´ÜÓ ‘Ó´ÜÜØ †œÜ‘Ü´ÜÜå ÃܳÜß. †åÃÜß ÆÜ´ÃÜß †åÃÜÜ ‘ÜÏÜÏÜÜØ ôÜ÷‘ÜÓ †ÜÆÜå “å. íÜìß ÆÜàµÜ߆ÜåÃÜå ÆÜ±Ü †å †åÏÜÜØ ôÜÜØ‘ìå “å. ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓÃÜß ÆÜàµÜß †åÆÜÜåÃÜßÃÜ ÆÜ±Ü ÝÆÜ´ÜÜÃÜß ÆÜÂíÜäݶÜÏÜÜØ ôÜÜÏÜåêÜ ÷ÜåÑÜ è “å. ÆÜÓôÜà ÏÜåÝÓÑÜôÜ ´ÜÓÉÃÜÜ †åÃÜÜ êÜÄÜÜíÜÃÜàØ ÆÜÜôÜàØ †åÃÜÜ œÜÝÓµÜÃÜå †êÜÄÜ ‘Óå “å. †êÜËܶÜ, †åÏÜÜØ †åÃÜÜå ôíÜܳÜÚ ´ÜÜå Ó÷åêÜÜå è “å. “´ÜÜØÑÜ †åÃÜÜ †å‘ÆÜšÜßÑÜ ÆÜÂåÏÜÃÜß ‘³ÜÜ íÜܜܑÃÜå †åÃÜÜ ÆÜ´ÑÜå ÏÜÜÃÜ ‹ÆÜ¡íÜÃÜÜÓß “å. `ÆÜ±Ü ÏÜÜÓå ´ÜÏÜÜÓß ÆÜ÷åêÜÜØ ÏÜÓíÜàØ ÷´ÜàØ' (ÆÜä. 374) †åíÜÜ †åÃÜÜ ‘³ÜÃÜÏÜÜØ †åÃÜàØ íÑÜÞø´Ü´íÜ ÃÜÜåƒÜàØ ´ÜÓß †ÜíÜå “å. ôÜÏÜÜè ‘åíÜÜå ÍÜÜ´ÜßÄÜì “å ´ÜåÃÜß ÆÜ´ÜßÝ´Ü ûâÄÜÜå†å †Ü ‘³ÜÜ ¿ÜÓÜ ‘ÓÜíÜß “å. †å ôÜܳÜå ‘³ÜÜÃÜß †ÝÍÜíÑÜÞø´ÜÃÜß ‘ìÜ ³Ü‘ß ÍÜÜíÜ‘ÃÜÜ ÏÜÃÜÃÜÜå ´ÜÜÓ ‘³ÜÜÏÜÜØ ÝÃÜéÆÜÜÑÜåêÜ ™ÜüÃÜÜ ôÜܳÜå ¡å²ÜÑÜ “å. ÆÜܵÜÜå ÆÜ´ÑÜå ÍÜÜíÜ‘ÃÜå øÑÜÜØ‘ ôÜ÷ÜÃÜàÍÜâÝ´Ü ¥ÆÜèå “å ´ÜÜå øÑÜÜØ‘ †ÍÜÜíÜ èÃÏÜå “å. †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ ÍÜÜíÜ‘ÃÜå †å‘ †åíÜß †ÜØ´ÜÓôÜÉÓ ‘ÓÜíÜå “å ‘å èåÃÜܳÜß ÍÜÜíÜ‘ÃÜàØ ÝíÜœÜÜÓ´ÜØµÜ ôÜèÄÜ ³Ü‰ ¡ÑÜ “å. ûâÄÜÜåÃÜß ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ‘ÜÓ ´ÜÓß‘åÃÜß †Ü ÝôÜݽ “å. ÍÜêÜå, íÜß´ÜåêÜß ôܹßÃÜÜå ôÜÏÜÜè †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ †ÜêÜåƒÜÜÑÜÜå ÷ÜåÑÜ ÆÜÓôÜà ÍÜÜíÜ‘ÃÜÜå †ÃÜàËÜØÁÜ ôÜØíÜå¹ÃÜÜ ôÜܳÜå ÄÜâسÜÜ´ÜÜØ †Ü ‘³ÜÜ ¡±Üå ôÜíÜÚ‘ÜêÜßÃÜ ÃÜ ÷ÜåÑÜ †åíÜàØ êÜÜÄÜå “å. †çáåêÜÓôÜå ÏÜÜåÓœÜÜÃÜå ‹¼åïÜßÃÜå èå ôÜØËÜÜåÁÜÃÜ ‘ÑÜàÛ “å ´Üå ‘Üå‰ ÆÜ±Ü †ÜعÜåêÜÃÜüܱÜå ƒÜÆÜ êÜÜÄÜå ´ÜåíÜàØ “å. èà†Üå †åÃÜàØ ôÜØËÜÜåÁÜÃÜ": ÃÜÜÄÜÝÓ‘Üå, †ÜÆܱÜå êÜÜå‘ÜåÃÜß †å‘´ÜÜ ´ÜÓÉ ÆÜÂÑÜÜ±Ü ‘Óß ÓûÜ “߆å; ÏÜܱÜôÜ¡´ÜÃÜß †å‘´ÜÜ ÏÜÜüå ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ‘Óß ÓûÜ “߆å. ´Ü² ÃÜ÷Î, íÜÄÜÜåÚ ÃÜ÷Î, œÜâôÜݱÜÑÜÜ ïÜÜåóÜ‘Üå ÃÜ÷Î. üÜåœÜ ôíÜ´ÜصܴÜÜÃÜß †ÃÜå ´Üìåüß ôÜÏÜÜÃÜ´ÜÜÃÜß! ÆÜ±Ü †å ôÜÏÜÜÃÜ´ÜÜ †åüêÜå ™ÜÜôÜ ÏÜÜåüàØ ³ÜÜÑÜ †ÃÜå ”Ü² «ÎÄÜÓ܉ÃÜå ÃÜÜÃÜàØ Ó÷å †å ¡´ÜÃÜß ÃÜ÷Î! ‘å †Ø¹Ó †Ø¹ÓÃÜß †¹åƒÜ܉†Üå †å‘ËÜߢÃÜå ÝÃÜíÜßÚÑÜÚ ËÜÃÜÜíÜå †åíÜß ÃÜ÷Î. †å [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ôÜÏÜÜÃÜ´ÜÜ †åüêÜå ËÜÁÜß ÝíÜïÜåóÜ´Ü܆ÜåÃÜå ôÜÏÜÜÃÜÆܱÜå ÆÜÜØÄÜÓíÜÜÃÜß ôíÜ´ÜصܴÜÜ †ÜÆÜ´Üß †å‘´ÜÜ! ËÜÁÜÜ ÏÜ´ÜÜå ôÜÓƒÜÜ. ËÜÁÜÜ ÁÜÏÜÜåÚ — ÆÜسÜÜå ôÜÓƒÜÜ †å ôÜÏÜÜÃÜ´ÜÜÃÜàØ ¿ÜÓ ÉÓÝèÑÜÜ´Ü ôÜÜíÜÚݵܑ ‘åìíܱÜß! ôÜÏÜÜÃÜ ïÜÜì܆ÜåÏÜÜسÜß è ôÜÏÜÜÃÜ ôÜÏÜÜè ÃÜßÆÜèå; ÷Ü, ÷Ü, ‘åìíܱÜß — ÆÜ‘ÜïÜ — ËÜÁÜàØ ÆÜ‘ÜïÜÏÜÜسÜß è ÃÜßÆÜèå; †ÃÜå ÆÜ‘ÜïÜÏÜÜØ è ÆÜÜ“àØ ÆÜ±Ü ÉÓå! (ÆÜä. 396) ÆÜàµÜßÃÜå ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓ ËÜÜÃÜàÃÜå ôÜÜÇÆÜßÃÜå ÉåÃü܇ÃÜ ÆÜÜå´Üå ‘ÓåêÜß ÍÜâêÜÃÜå “àÆÜÜíÜ´Üß èå Óß´Üå †åÃÜß ¢íÜÃÜÃÜÜíÜ ÷Ø‘ÜÓå “å †å ôÜÏÜÄÜ ™ÜüÃÜÜÏÜÜØ †Ýô´Ü´íÜ ü‘ÜíÜß Ó܃ÜíÜÜ ÉåÃü܇ÃÜå ‘ÓåêÜß ÝíÜÝíÜÁÜ ÆÜÂíÜäݶ܆Üå ÆÜ“ß ÆÜ±Ü ¢íÜÃÜ ˜ÏÜïÜ: íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà ‘ÆÜÓàØ ËÜÃÜ´ÜàØ ¡ÑÜ “å ´ÜåÃÜÜ †ÜêÜåƒÜÃÜÏÜÜØ ûâÄÜÜå†å ôÜÏÜÜèÃÜàØ íÜÜô´ÜÝíÜ‘ ¹ïÜÚÃÜ ‘ÓÜíÑÜàØ ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓ ¹ØÆÜ´ÜßÃÜÜ ÝÃÜéÆÜ±Ü ¿ÜÓÜ ûâÄÜÜå†å ÏÜÃÜàóÑÜÏÜÜØ Ó÷åêÜß íÜäݶÜÃÜå ‹¡ÄÜÓ ‘Óß “å. ÉåÃü܇ÃÜ ´ÜÜå ÆÜàµÜß ÏÜÜüå ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓÃÜß íÜÜÓØíÜÜÓ ÃÜܱÜÜÃÜß ÏÜÜØÄܱÜßÃÜå ÆÜâ±ÜÚ ‘Óå “å. †åÏÜÜØ è †åÃÜàØ †ÁÜ:ÆÜ´ÜÃÜ ³ÜÜÑÜ “å. ÆÜÓôÜà †å±Üå †Ü ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´ÜÃÜå ôÜ÷è ôíÜß‘ÜÓß êÜßÁÜß ÷´Üß. èå íÜÜì ´ÜÓÉ ´ÜåÃÜå †´ÑÜØ´Ü êÜÄÜÜíÜ ÷´ÜÜå †å ôÜàØ¹Ó íÜÜì ¹ôÜ ÊÜØ‘ÏÜÜØ íÜåœÜßÃÜå ÆÜ±Ü ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓÃÜå Ó‘ÏÜ œÜâ‘íÜå “å †ÃÜå ÏÜÜÃÜå “å ‘å, `ÏÜÜÓß ËÜœœÜß ÷íÜå èÓÜÑÜ ³Ü³ÜÓïÜå ÃÜ÷Î, ‘Ü ‘å ÏÜÜÓÜ ÏÜܳÜÜÃÜÜ íÜÜì³Üß ´ÜåÃÜå °ÜØ‘ß “å.' (ÆÜä. 65) “´ÜÜØÑÜ ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓ ¹ØÆÜ´Üß ÉåÃü܇ÃÜ ÆÜÜôÜå ÆÜàµÜß ‘ÜçôÜåü ÏÜÜüå íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà ÆÜæôÜÜ ÏÜÜÄÜØ´ÜàØ Ó÷å “å. ûâÄÜÜåÃÜØàØ †Ü ¡´ÜÃÜÜØ ÏÜܱÜôÜÜå ÏÜÜüåÃÜàØ ÝÃÜÓßšÜ±Ü †ÜíÜàØ “å": ‘åüêÜÜ‘ ‘ÓœÜêÜÜ èåíÜÜ ¢íÜÜå †åíÜÜ ÷ÜåÑÜ “å ‘å, èå†Üå ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÆÜ‘ÜïÜ ´ÜÓÉ †ÜÄÜì íÜÁÜíÜÜÃÜå ËܹêÜå †ØÁÜ‘ÜÓ ´ÜÓÉ è ÆÜÜ“Ü íÜì´ÜÜ ÷ÜåÑÜ “å; ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÏÜì´ÜÜå ¹Óå‘ ÃÜíÜÜå †ÃÜàÍÜíÜ ´Üå†Üå ´ÜåÏÜÃÜÜ ‘¹éÆÜÜÆܱÜÜÃÜå íÜÁÜÜÓíÜÜÏÜÜØ è íÜÜÆÜÓ´ÜÜ ÷ÜåÑÜ “å; ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜå ÷ØÏÜåïÜ íÜÁÜ´Üß è´Üß ‘ÜìÜïܳÜß ´Üå†Üå íÜÁÜÜÓå ÃÜå íÜÁÜÜÓå ƒÜӲܴÜÜ ¡ÑÜ “å. (ÆÜä. 52) ÆÜÓôÜà íÜÜô´ÜÝíÜ‘´ÜÜ †êÜÄÜ “å. ÉåÃü܇ÃÜÃÜå ËÜÜÆÜà ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

ÝíÜÑÜÜåÄÜÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜàØ †íÜôÜÜÃÜ ³Ü´ÜÜØ ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ ÆÜâ±ÜÚ ³ÜÜÑÜ “å. ûâÄÜÜåÃÜß †Ü ÆÜÂÑÜàÞø´Ü †Ø´ÜÃÜå ôÜܳÜÚ‘ ËÜÃÜÜíÜå “å. íÜÜô´ÜíÜÃÜàØ ÝÃÜéÆÜ±Ü ‘³ÜÜÃÜå ‘åíÜß ÓôÜÆܹ ËÜÃÜÜíÜå “å. ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜåÃÜß ‘³ÜÜÄÜâسܱÜß †ÃÜå ÆÜܵÜÜêÜåƒÜÃÜ ôÜܳÜå ÍÜÜóÜÜ ÆÜ±Ü †Ü÷ÖêÜܹ‘ “å. øÑÜÜØ‘ ՜ܴÜÃÜÜ´ÏÜ‘ ÝíÜÁÜÜÃÜÜå ´ÜÜå øÑÜÜØ‘ ‘ÜíÑÜÜ´ÏÜ‘ ïÜæêÜß ÍÜÜíÜ‘ÃÜå ÓôÜ´ÜÓËÜÜåì ‘Óß ¹å “å

ÏÜç²êÜßÃÜÃÜÜ ‘ÜÓƒÜÜÃÜÜÏÜÜØ ‘ÜÏÜ ÏÜìå “å †ÃÜå †åÏÜÃÜß ¡±Ü ËÜ÷ÜÓ ´ÑÜÜسÜß †åÃÜå “âüß ‘ÓÜÑÜ “å. ‘Üå±Ü “å †Ü ÏÜç²êÜßÃÜ ËÜÜÆÜà? †å è “å †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜå ÃÜÜÑÜ‘ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ. ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ †å‘ ÍÜÜÄÜåêÜÜ ‘å¹ß ´ÜÓß‘å 1815ÏÜÜØ ÏÜ. ïÜ÷åÓÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå ÷´ÜÜå. †å±Üå ÏÜ±Ü‘Ü ËÜÃÜÜíÜíÜÜÃÜÜ ÏÜôÜÜêÜÜÃÜÜå ÁÜØÁÜÜå †åÃÜß †ÜÄÜíÜß ôÜ┳Üß ‘ÑÜÜåÚ †ÃÜå ÏÜÜêܹÜÓ ËÜÃÑÜÜå. †ÜÏÜ ´ÜÜå †å `†Ü ïÜ÷åÓÏÜÜØ ƒÜÍÜå ”ÜåÑܱÜÜå †ÃÜå ÷ܳÜÏÜÜØ ÄܬܹÜÓ ¹ØزÜå ê܉ÃÜå ¹ÜƒÜêÜ ³ÜÑÜÜå' (ÆÜä. 55) ÷´ÜÜå †ÃÜå ´ÑÜÜÓå ïÜ÷åÓÏÜÜØ êÜÜÄÜåêÜß †ÜÄÜÏÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¡ÃÜÃÜÜ ¡åƒÜÏÜå ”ØÆÜêÜÜíÜßÃÜå †å±Üå ËÜÜì‘ÜåÃÜå ËÜœÜÜíÑÜÜØ ÷´ÜÜØ. ´ÑÜÜÓå ïÜ÷åÓÏÜÜØ †åÃÜå ‘Üå‰ †ÜåìƒÜ´ÜàØ ÃÜ÷Üå´ÜàØ. ÃÜôÜßËÜÃÜàØ œÜ˜ ÉÓ´ÜÜØ †å ïÜ÷åÓÃÜÜå ÃÜÜÏÜÜØÝ‘´Ü íÜåÆÜÜÓß ËÜÃÑÜÜå. ÏÜåÑÜÓ ËÜÃÑÜÜå. †åÃÜÜå ËÜÜåêÜ ÏÜ÷¶íÜÃÜÜå ËÜÃÜß ÓûÜå. ¡å‘å ÆÜÜåêÜßôÜ ‡ÃôÆÜåøüÓ ¡íÜü †åÃÜå †ÜåìƒÜß ¡ÑÜ “å. †å †åÃÜàØ †ôÜêÜ éÆÜ “´ÜàØ ‘ÓíÜÜ ÏܳÜÜÏÜ±Ü ‘Óå “å. ÝÃÜóÉì ³ÜÜÑÜ “å íÜìß, ôÜÉì ³ÜÜÑÜ “å. †ÃÜå ÊåÜܘÜÝÃ´Ü í܃ܴÜå ¡íÜüÚÃÜå ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ ËÜœÜÜíÜå “å. ¡íÜüÚ ÆÜ±Ü ÉÓèÃÜå ËÜÜèà†å ÏÜâ‘ß †åÃÜå †ÃÜà‘âì ÏÜÜÄÜÚ ƒÜàêêÜÜå ‘Óß †ÜÆÜå “å †ÃÜå ÆÜÜå´Üå †Ü´ÏÜ÷´ÑÜÜ ‘Óå “å. 315


ÆÜÂÝ´ÜÝó«´Ü ³ÜÑÜåêÜÜ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ ôÜÏÜÜèÃÜå ‹ÆÜÑÜÜåÄÜß ³ÜíÜÜ †ÃÜå‘ ôÜåíÜÜ ‘ÜÑÜÜåÚ ‘Óå “å. †åÏÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ íÑÜÞø´Ü´íÜ ¥èìàØ ËÜÃÜÜíÜíÜÜ ÏܳÜå “å. †åÃÜß †Ü ÏܳÜÜÏÜ±Ü è †åÃÜß ¥ÁíÜÚÄÜÝ´Ü ôÜâœÜíÜå “å. †å‘ íÜƒÜ´Ü ´ÜÜå †å ôíÜÑÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ †ôÜêÜ éÆÜÃÜå ‘ÜåüÚ ôÜÏÜšÜ ÆÜ‘ü ‘Óå “å. †å ÝÃܹÜåÚóÜ œÜÇÆÜÏÜå³ÑÜàÃÜå ËÜœÜÜíÜíÜÜ ôÜÜÏÜå œÜÜêÜßÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜå ÄÜàÃÜÜå ôíÜß‘ÜÓß ‘å¹ ³ÜíÜÜ ´Ü´ÆÜÓ ³ÜÜÑÜ “å. †¹ÜêÜ´ÜÏÜÜØ †å ‘ËÜâêÜå “å": `÷àØ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ “à.Ø ÏÜÇ ËÜß¡ ÃÜÜÏܳÜß ÆÜÂÜÏÜÜݱܑ ¢íÜÃÜ ÄÜà¡ÓíÜÜ ÆÜÂÜÏÜÜݱܑ ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ‘ÑÜÜåÚ “å, ´Ü³ÜÜ ÏÜÜÓÜ ÆÜâíÜÚœÜÝӴܳÜß Ýí܃ÜâüÜ ÆܲíÜÜ ‡œ“Ü Ó܃Üß “å.' (ÆÜä. 97) †Ü ‘ËÜâêÜÜ´Ü ÆÜ“ß †åÃÜå ÆÜ‘²íÜÜÏÜÜØ ¡íÜüÚ ôÜÉì ³ÜÜÑÜ “å, ÆÜÓôÜà ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ íÜìß ÆÜêÜÜÑÜÃÜ ³ÜÜÑÜ “å ´ÜåÃÜàØ ‘Ü ÉåÃü܇ÃÜÃÜß ÆÜàµÜß ‘ÜçôÜåü “å. ÆÜ“ß³Üß ´ÜÜå †åÃÜàØ ÆÜÜêÜÃÜ †å è †åÃÜÜ ¢íÜÃÜÃÜàØ êÜšÑÜ ËÜÃÜß Ó÷å “å. ‘ÜçôÜåü ´ÜÓÉÃÜÜå †åÃÜÜå ÍÜÜíÜ †åüêÜÜå ‹´‘ü ËÜÃÜå “å ‘å ‘ÜçôÜåüÃÜÜ ÆÜÂåÏÜÃÜå ÆÜ±Ü †ÜÓØÍÜå ôíÜß‘ÜÓß ïÜ‘´ÜÜå ÃܳÜß. ³ÜåÃÜÜÓݲÑÜÓ ¹ØÆÜ´ÜßÃÜå ÆÜعÓôÜÜå ÊÜØ‘ †ÜÆÜß †å ‘ÜçôÜåüÃÜå ê܉ÃÜå ÆÜçÝÓôÜ è‰ÃÜå íÜôÜíÜÜü ‘Óå “å. †å †åÃÜÜ ¢íÜÃÜÃÜàØ ÃÜíÜàØ ÆÜÂ‘Ó±Ü “å. ‘ÜçôÜåü ôÜܳÜå †å ŸÑÜÜÓå ÃÜíÜàØ ¢íÜÃÜ †ÜÓØÍÜå “å ´Üå ÆÜâíÜåÚ †å±Üå íÜå«åêÜß ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´Ü †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜå †¹ÖÍÜà´Ü ÍÜÜÄÜ “å. ÄÜÜ²Ü ÃÜßœÜå ¹ËÜ܉ ÄÜÑÜåêÜÜ ÉÜåïÜêÜíÜÇÃÜå ¢ÃÜ

íÜÜêÜ¢ÃÜå ËÜœÜÜíÑÜÜå ÷´ÜÜå. ´ÜåÃÜß Ïܹ¹³Üß ÆÜß^ÃÜÜ ÏÜ«ÏÜÜØ †ÜïÜÓÜå ÆÜÜÏÜå “å. íÜìß †å ÃÜíÜàØ ÃÜÜÏÜ ÁÜÜ ‘Óå “å. ÏÜ«ÏÜÜØ Þô³ÜÓ ³ÜÑÜÜ ÆÜâíÜåÚÃÜß ™ÜüÃÜ܆ÜåÃÜàØ ÓÜåÏÜÜ؜ܑ ÝÃÜéÆÜ±Ü ûâÄÜÜå†å ‘ÑÜàÛ “å. ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜå èå Óß´Üå ÉÜåïÜêÜíÜÇ ËÜ÷ÜÓ ‘Ü°å “å ´Üå ™ÜüÃÜÜ ÍÜÜíÜ‘ÃÜå ‹¶ÜåÝè´Ü ‘Óå “å. ‘ÜçôÜåüÃÜÜ ÆÜÂåÏÜß ÏÜçÝÓÑÜôÜÃÜå ÏÜÜåÓœÜÜ ÆÜÓ³Üß ê܉ÃÜå ÄÜüÓ ÆÜÜÓ ‘Óå “å †å †ÜƒÜß ™ÜüÃÜÜÏÜÜØ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜÜå ‘ÜçôÜåü ÆÜ´ÑÜåÃÜÜå ÍÜÜíÜ è ôÜÏÜÜÑÜåêÜÜå “å. †Ü ÏÜܱÜôÜ “åíÜüå †åÃÜÜ ÝíÜÑÜÜåÄÜÏÜÜØ ÏÜä´ÑÜà ÆÜÜÏÜå “å, ÆÜÓôÜà ´Üå ÆÜâíÜåÚÃÜß †åÃÜß ‘åÝÉÑÜ´ÜÏÜÜØ íÜå¹ÃÜÜ ôÜܳÜå ôÜœœÜ܉ÃÜÜå ӱܑÜå “å. ÝíÜÑÜÜåÄÜÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜàØ †íÜôÜÜÃÜ ³Ü´ÜÜØ ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ ÆÜâ±ÜÚ ³ÜÜÑÜ “å. ûâÄÜÜåÃÜß †Ü ÆÜÂÑÜàÞø´Ü †Ø´ÜÃÜå ôÜܳÜÚ‘ ËÜÃÜÜíÜå “å. íÜÜô´ÜíÜÃÜàØ ÝÃÜéÆÜ±Ü ‘³ÜÜÃÜå ‘åíÜß ÓôÜÆܹ ËÜÃÜÜíÜå “å. ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜåÃÜß ‘³ÜÜÄÜâسܱÜß †ÃÜå ÆÜܵÜÜêÜåƒÜÃÜ ôÜܳÜå ÍÜÜóÜÜ ÆÜ±Ü †Ü÷ÖêÜܹ‘ “å. øÑÜÜØ‘ ՜ܴÜÃÜÜ´ÏÜ‘ ÝíÜÁÜÜÃÜÜå ´ÜÜå øÑÜÜØ‘ ‘ÜíÑÜÜ´ÏÜ‘ ïÜæêÜß ÍÜÜíÜ‘ÃÜå ÓôÜ´ÜÓËÜÜåì ‘Óß ¹å “å. ôÜÏÜÜèÃÜß ÃÜÓíÜß ÃÜå íÜÓíÜß íÜÜô´ÜÝíÜ‘´ÜÜÃÜå ‹¡ÄÜÓ ‘Ó´Üß †Ü ‘³ÜÜ ôÜíÜÚ‘ÜêÜßÃÜ íÑܳÜÜ-íÜå¹ÃÜÜÃÜÜå ‹¹Ö™ÜÜåóÜ ‘Óå “å. êÜåƒÜ‘ ôÜØÆÜ‘Ú": ËÜß/12, ÏÜÜÁÜíÜ †åÆÜÜüÚÏÜåÃü, ÏÑÜàÝÃÜÝôÜÆÜêÜ ÄÜܲÚÃÜ ôÜÜÏÜå, íÜÜôܱÜÜ, †ÏܹÜíÜܹ-380 007 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜØ ÃÜíÜÜØ ÆÜ‘ÜïÜÃÜÜå êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜ   ÝíÜøüÓ ûàÄÜÜå, †ÃÜà. ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜ †ÜïÜÜ †ÃÜå ÁÜßÓè   †çêÜåø”ÜØ²Ó ²âÏÜÜ, †ÃÜà. ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜ ˜ÜØÝ´Ü ‘å ‹´˜ÜØÝ´Ü?   ÝíÜøüÓ ûàÄÜÜå, †ÃÜà. ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜ ÏÜÁÜÓÜ´Üå †Ü”Ü¹ß ÑÜÜÃÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ÷´ÑÜÜÃÜß ‘÷ܱÜß   

_350 _150 _150

êÜåÓß ‘ÜåÝêÜÃôÜ †ÃÜå ²ÜåÝÏÜÝÃÜ‘ êÜÜÝÆÜÑÜåÓ, ôÜØÆÜÜ. †ÃÜå †ÃÜà. ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜ _100

A Twin Biography": Bhaktilaxmi Desai & Manibahen Patel  Divya Joshi & Manu Raval _250 The Selected Works of Mahatma Gandhi (Vol. I to V) Gen. Editor Sriman Narayan _600 316 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


`†Ü‡ íÜç†Ó ÏÜÜÑÜ íÜçêÑÜâ”' ‘ÜèêÜ †Üå”Ü íÜæ¾

†ÜèÃÜÜ

ÑÜâ³Ü ÝíÜïÜå èâÃÜß ÆÜå°ßÃÜÜ êÜÄÜÍÜÄÜ ¹Óå‘ ÏÜܱÜôÜÃÜå ‘Ø‰ ÃÜå ‘Ø‰ ‘÷åíÜàØ “å. èå êÜÜå‘Üå œÜÜìßôÜß íÜüÜíÜß ÄÜÑÜÜ “å †å ËÜÁÜÜÃÜå êÜÜÄÜå “å ‘å †ÜèÃÜß ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜå ‘Üå‰ íÜçêÑÜâ ÃܳÜß, ÏÜÜçÓêÜ ÃܳÜß, †åÏÜÃÜß ÆÜÜôÜå ‘Üå‰ Ý¹ïÜÜ ÃܳÜß. . . ôíÜܳÜßÚ †ÃÜå ´Ü¼ÃÜ ôÜåêÉ ôÜåÃü²Ú ‘÷ß ïÜ‘ÜÑÜ †åíÜß ÆÜå°ß “å †Ü. . . †ÜíÜàØ ËÜÁÜàØ †ÜÆܱÜå ôÜÜØÍÜì´ÜÜ Ó÷ß†å “ß†å. ÆÜÜüßÚÏÜÜØ ‘å ÆܲÜåïÜÏÜÜØ ÃÜíÜß èÃÜÓåïÜÃÜÃÜÜØ ËÜÜì‘Üå ÝíÜïÜå ŸÑÜÜÓå ÆÜ±Ü íÜÜ´Ü ÃÜß‘ìå ´ÑÜÜÓå ËÜÁÜÜØ è ÏÜÜ´ÜÜÝÆÜ´ÜÜ †å‘ôÜÓƒÜß ÉÝÓÑÜܹ †ÃÜå †å‘ôÜÓƒÜÜå ‘‘ìÜü ‘Ó´ÜÜØ ¡åíÜÜ ÏÜìå “å. ËÜÁÜÜÃÜå ÉÝÓÑÜܹ “å, ËÜÁÜÜÃÜå ôÜÏÜôÑÜÜ “å, ËÜÁÜÜÃÜå íÜÜØÁÜÜ “å, ÆÜ±Ü ‘Üå‰ †Ü ÑÜâ³ÜÃÜå, ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜå ÃÜíÜÜå ÝíÜœÜÜÓ †ÜÆÜíÜÜ, ÃÜíÜß Ý¹ïÜÜ †ÜÆÜíÜÜ ‘å ÏÜÜçÓêÜÃÜß ÃÜíÜß íÑÜ܃ÑÜÜ ‘ÓßÃÜå ÃÜíÜåôÜÓ³Üß ôÜÏÜ¡íÜíÜÜÃÜÜå ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ‘ÓíÜÜ ´ÜæÑÜÜÓ ÃܳÜß. ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÏÜÜçÓêôÜ “å, èå èâÃÜß ÆÜå°ß ôÜܳÜå ÏÜçœÜ ÃܳÜß ³Ü´ÜÜ. èâÃÜß ÆÜå°ß †åÏÜÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÏÜÜçÓêôÜ ôÜÏÜ¡íÜß ‘å ÆÜìÜíÜß ÃܳÜß ïÜ‘´Üß, ÃÜå ÃÜíÜß ÆÜå°ß ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÏÜÜçÓêôÜ èâÃÜß ÆÜå°ßÃÜå ÄÜìå ‹´ÜÜÓß ïÜ‘´Üß ÃܳÜß. èâÃÜß ÆÜå°ß ‘÷å “å ‘å ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜå ¹Óå‘ íÜô´ÜàÃÜß Õ‘ÏÜ´Ü “å, ÏÜâêÑÜ ÃܳÜß. . . †åüêÜå ‘å ÆÜÂ܇ôÜ †ÃÜå íÜåêÑÜâ íÜœœÜåÃÜß ôÜÏÜè ÃÜíÜß ÆÜå°ß ÆÜÜôÜå ÃܳÜß †åíÜÜå †ÜšÜåÆÜ èâÃÜß ÆÜå°ß ‘Óå “å. ÃÜíÜß ÆÜå°ß ŸÑÜÜÓå ŸÑÜÜÓå íÜÜ´Ü ‘Óå ´ÑÜÜÓå †åÏÜÃÜß ÆÜÜôÜåÃÜÜ ‡Ý´Ü÷ÜôÜÃÜÜ †ÁÜ‘œÜÓÜ ¤ÜÜÃÜ †ÃÜå †ÁÜâÓß ‘³ÜÜ‘Ý³Ü´Ü ÏÜÜÝ÷´Üß ÆÜÓ †ÜÁÜÜÝÓ´Ü íÜÜ´ÜÜå ‘Óå “å. †Ü ¹åïÜÏÜÜØ ÁÜÏÜÚ, ‡Ý´Ü÷ÜôÜ †ÃÜå ÓÜè‘Ü ÝíÜïÜå ‘Üå‰ÃÜå ÆÜ±Ü ËÜÜåêÜíÜÜÃÜß “âü “å, ‘؉ ÆÜ±Ü ËÜÜåêÜíÜÜÃÜß “âü “å. . . †åíÜÜ ÝêÜËÜÓêÜ íÜÜ´ÜÜíÜÓ±ÜÏÜÜØ ÃÜíÜß ÆÜå°ß †Ü ¹åïÜÃÜÜ ÓÜè‘Ü †ÃÜå ÄÜÜØÁÜß ÝíÜïÜå ÆÜ±Ü †åÏÜÃÜß ‘ÞÃíÜÝÃÜÑÜÃôܳÜß ÝíÜœÜÜÓÜå Óèâ ‘Óå “å. ÏÜÜåü܆Üå †åÏÜÃÜå ÁÜÏÜ‘ÜíÜå, ``´ÜÃÜå ôÜÏÜè ÃÜÜ Æܲå, œÜâÆÜ Ó÷å.'' ‘÷ßÃÜå †åÏÜÃÜå œÜâÆÜ ‘ÓíÜÜÃÜÜå ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ‘Óå, ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜÜ ¹åïÜÃÜÜ ‡Ý´Ü÷ÜôÜ ‘å ÆÜÓØÆÜÓÜ ôÜܳÜå †åÏÜÃÜå ¡å²íÜÜÃÜÜå ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ÍÜÜÄÑÜå è ‘Üå‰†å ‘ÑÜÜåÚ. ôíÜ´ÜصܴÜÜÃÜÜå ôÜØÄÜÂÜÏÜ †ÃÜå ƒÜÜ¹ß ÃÜíÜß ÆÜå°ß ÏÜÜüå †åÏÜÃÜÜØ ÆÜÜ«ÒÆÜàô´Ü‘ÜåÏÜÜØ ³ÜÜå²ÜØ ÆÜÜÃÜÜسÜß íÜÁÜà ‘Ø‰ ÃܳÜß. øÑÜÜÓå‘ ƒÜÜ¹ß ôÜܳÜå †åÏÜÃÜß ÉçïÜÃÜ ¡å²ÜÑÜ “å, ÆÜÓØ´Üà †åÃÜåÑÜ †Ü ÆÜå°ß ËÜ÷à ÄÜØÍÜßÓ´ÜܳÜß ÃܳÜß êÜå´Üß †åíÜÜåÑÜ †ÜšÜåÆÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå “å. †ÜíÜÜ ôÜÏÜÑÜå `†Ü‡ íÜç†Ó ÏÜÜÑÜ íÜçêÑÜâ”' (÷àØ ÏÜÜÓÜØ ÏÜâêÑÜÜå ÆÜ÷åÓàØ “àØ) ê܃ÜåêÜß ËÜçÄôÜ †ÃÜå üçÄôÜ ôÜܳÜå †å‘ ôÜÜíÜ ÃÜíÜÜå ÝíÜœÜÜÓ, ÃÜíÜß œÜå´ÜÃÜÜ ‘÷ß ïÜ‘ÜÑÜ †å ÷¹å †å‘ ´Ü¼ÃÜ ËÜÂÜò ÃÑÜâ íÜôµÜÜå †ÃÜå íÜô´Üà†ÜåÃÜß ñÜå±Üß †ÜÆܱÜß ôÜÜÏÜå †ÜíÜß “å. Ä܉ ‘ÜêÜ ôÜàÁÜß `ÃÜíÜ¢íÜÃÜ' ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÆÜÂåôܳÜß íÜÁÜà ‘ïÜàØ ÃÜ÷Üå´ÜàØ. ÄÜÜØÁÜß ÆÜàô´Ü‘Üå “ÆÜÜÑÜ ÃÜå íÜåœÜÜÑÜ †å ÝôÜíÜÜÑÜ ‘Üå‰ ÃÜíÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ôÜܳÜå ¡å²ÜÑÜÜå ÃÜ÷Üå´ÜÜå. 1919ÃÜß ôÜÜ´ÜÏÜß ôÜÆüåÏËÜÓå ÄÜÜØÁÜߢ†å `ÃÜíÜ¢íÜÃÜ' ÃÜÜÏÜÃÜÜ ôÜÜÆ´ÜÜÝ÷‘ÃÜß ïÜé†Ü´Ü ‘Óß. †Ü `ÃÜíÜ¢íÜÃÜ' èå ÆÜÂåôÜÏÜÜØ “ÆÜÜ´ÜàØ †åÃÜå ÆÜ±Ü `ÃÜíÜ¢íÜÃÜ' ÃÜÜÏÜ †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜàØ. 1931 ôÜàÁÜß ôÜÜÏÜÝÑÜ‘ œÜÜêÜ´ÜàØ ÓûàØ ÃÜå ÆÜ“ß ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜÂåôÜÏÜÜØ ÆÜàô´Ü‘Üå †ÃÜå ËÜß¡Ø ôÜÜÏÜÝÑÜ‘Üå ÆÜ±Ü “ÆÜÜ´ÜÜØ ÓûÜØ. †Üèå 800³Üß íÜÁÜà Ý÷ùß, ÄÜàèÓÜ´Üß †ÃÜå †ØÄÜÂå¢ ÆÜàô´Ü‘Üå ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜÂåôÜÃÜÜ ÆÜ‘ÜïÜÃÜÏÜÜØ ‹ÆÜêÜËÁÜ “å. ôíÜÜÏÜß †ÜÃÜع †å‘ ôÜÏÜÑÜå ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå ‘ÜÓÍÜÜÓ ôÜØÍÜÜì´ÜÜ. ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜØ èâÃÜÜØ ü×å²êÜ ÏÜïÜßÃÜ †ÃÜå †å ÆÜ“ß †ÜíÜåêÜàØ ÏÜÜåüß ôÜ܇”ÃÜàØ ÝôÜÝêÜ”Ó ÏÜïÜßÃÜ †Üèå ÆÜ±Ü ÃÜíÜ¢íÜÃÜÏÜÜØ ¡å‰ ïÜ‘ÜÑÜ †åÏÜ ÏÜà‘ÜÑÜÜØ “å. ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜå íÜßݲÑÜÜå ÄÜçÏôÜ ‘å ÆÜ߆åôÜÆÜßÃÜÜå èåüêÜÜå œÜôÜ‘Üå “å †åüêÜÜå œÜôÜ‘Üå †ÜÆܱÜå †ÜÆܱÜß ôíÜ´ÜصܴÜÜÃÜÜå ‘å ÍÜÜÓ´ÜßÑÜ´ÜÜÃÜÜå êÜÄÜÜ²ß ïÜøÑÜÜ ÃܳÜß. †å‘ ôÜÏÜÑÜå ÏÜ÷ܹåíÜÍÜ܉†å ÆÜÜå´Üå ‘ÜÏÜ ‘ÑÜàÛ “å †åíÜÜ ü܇ÆÜ Ó܇üÓÃÜå 317


ôÆÜïÜÚ ‘Ó´ÜÜ ÓàØíÜܲÜØ ¥ÍÜÜØ ³Ü‰ ¡ÑÜ †åíÜÜ ‡ÏÜÜçïÜÃôÜ †ÜÆܱÜå †ÜÆܱÜÜ ÆÜ“ßÃÜß ÆÜå°ßÃÜå †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ øÑÜÜØ‘ ÃÜÜÆÜÜôÜ ³ÜÑÜÜ “߆å. †ÜšÜåÆÜ ‘ÓíÜÜ ôÜÓì “å, ÆÜÓØ´Üà èå ³ÜÑÜàØ “å †åÃÜß èíÜÜËܹÜÓß êÜåíÜß ËÜ÷à †™ÜÓß “å. èå ÆÜå°ß œÜÜìßôÜß íÜüÜíÜß Ä܉ “å ÃÜå ôÜÜ«ÏÜÜØ ÆÜÂíÜåïÜíÜÜÃÜß ´ÜæÑÜÜÓß ‘Óå “å †åüêÜå ‘å ôÜÜ« †ÃÜå ÝôܶÜåÓÃÜÜ ËÜå ¹ÜÑÜ‘Ü íÜœœÜå èÃÏÜåêÜß †ÃÜå ¢íÜåêÜß ÆÜå°ß ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÆÜ“ßÃÜß ÆÜå°ßÃÜå `÷ßÓÜå' †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ ÝÃÜóÉì Ä܉ “å. èå ÆÜå°ß ÉÝÓÑÜܹ ‘Óå “å †å ÆÜå°ß è øÑÜÜØ‘ ÏÜÜçÓêÜ ïÜ߃ÜíÜíÜÜÏÜÜØ ‘ÜœÜß ÆÜ²ß “å. . . ÄÜÜØÁÜߢ †ÃÜå ÄÜÜØÁÜߢ ôÜܳÜå ¡å²ÜÑÜåêÜÜØ ÏÜâêÑÜÜå, ¹åïÜÃÜÜ ôíÜ´ÜصܴÜÜ ôÜØÄÜÂÜÏÜ †ÃÜå †åÃÜÜ ÆÜ“ß íÜß´ÜåêÜÜ ¹ÜÑܑ܆Üå ÝíÜïÜåÃÜß ÏÜÜÝ÷´Üß †ÃÜå ÏÜâêÑÜÜå †ÜÆܱÜß ÆÜÜôÜå “å è ÃÜ÷Î. ÏÜ÷¶íÜÃÜàØ †å “å ‘å †Ü ÏÜâêÑÜÜåÃÜå †åÃÜß †å Þô³ÜÝ´ÜÏÜÜØ, †åíÜÜØ ÃÜå †åíÜÜØ ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜå ÃÜ÷Î †ÜÆÜß ïÜ‘ÜÑÜ. ÁÜÏÜÚÃÜß èåÏÜ †Ü ËÜÁÜÜØ è ÏÜâêÑÜÜåÃÜå ÝÓݲÉ܇ÃÜ †ÃÜå ÝÓݲ”܇ÃÜ ‘ÓíÜÜ ÆܲïÜå. †ÜÃÜß èíÜÜËܹÜÓß ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜ ÃÜíÜÜ †ÃÜå ÑÜàíÜÜÃÜ ÏÜçÃÜåÕèÄÜ ü×ôüß ÝíÜíÜå‘ ¹åôÜ܉†å êÜßÁÜß “å. ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÝËÜÕê²ÄÜÏÜÜØ †å‘ ôÜ´ÑÜ †ÜüÚ ÄÜçêÜåÓß ¥ÍÜß ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å, ŸÑÜÜØ ÉÜåüÜåÄÜÂÜÉôÜÚ †ÃÜå ÆÜå‡ÃüôÜÚ †åÞø”ÝËÜïÜÃÜ ‘Óß ïÜ‘å “å. ËÜÜ‘ßÃÜÜ ôÜÏÜÑÜÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ †êÜÍÑÜ ÉÜåüÜåÄÜÂÜÉôÜ Æܹ„ïÜ´Ü ‘ÓÜÑÜ “å. †ÜüÚ ÄÜçêÜåÓßÃÜß ôÜܳÜå è ïÜé ‘ÓÜÑÜåêÜàØ ‘ÏÜÚ ‘ÜÉå ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜå `ÄÜÜØÁÜߢ †ØÄÜå íÜÜØœÜíÜÜ-ÝíÜœÜÜÓíÜÜ-œÜœÜÚíÜÜ ÃÜå ÄÜÜØÁÜßôÜÜÝ÷´ÑÜ ƒÜÓß¹íÜÜ ÏÜÜüå'ÃÜàØ †åô³ÜåÝü‘ ô³ÜÜÃÜ ËÜÃÜß ÓûàØ “å. †Ü ÆÜ“ß ÆÜ±Ü ÄÜÜØÁÜßÝíÜœÜÜÓÃÜÜ ÆÜÂôÜÜÓ ÏÜÜüå ÷èà ‘Ø‰‘ ³Ü‰ ïÜ‘å †åÏÜ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜå êÜÜÄÜ´ÜàØ ÷´ÜàØ. ´ÜåÏÜÜسÜß ÝíÜœÜÜÓ ôÉâÑÜÜåÚ. ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜå ÄÜÏÜå †åíÜÜØ †ÃÜå èâÃÜß ÆÜå°ß ÆÜ±Ü ƒÜܹßÃÜàØ ÃÜíÜàØ ôíÜéÆÜ ¡å‰ÃÜå ƒÜàïÜ ³ÜÜÑÜ †åíÜÜØ `ݲ”܇ÃÜ íÜåÓ' ôÜÏÜÜè ôÜÏÜšÜ ÏÜâ‘íÜÜÃÜÜå. ôíÜ´íÜ ÃÜÜÏÜå ƒÜܹßÃÜÜØ íÜôµÜÜå †ÃÜå †åøôÜåôÜÓß”ÃÜß †å‘ ÃÜíÜß ñÜå±Üß ËÜ¡ÓÏÜÜØ ÏÜâ‘íÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å. ËÜ÷à íÜåœÜß ‘Ü°íÜàØ, ‘ÏÜ܉ èíÜàØ, ‘Üå‰ ËÜÂÜò ¥ÍÜß ‘ÓíÜß †åíÜÜå †ÜÃÜß ÆÜÜ“ìÃÜÜå ‹¼åïÜ ÃܳÜß. 318 

ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜØ ÏÜâêÑÜÜåÃÜå ËܹêÜíÜÜÃÜÜå ‘å ÁÜÓÏÜâì³Üß ÉåÓÉÜÓ ‘Óß ÃÜ܃ÜíÜÜÃÜÜå ‘Üå‰ ÆÜÂÑÜÜôÜ ÆÜ±Ü ÃܳÜß. . . †÷Î ´ÜÜå Éø´Ü íÜÜ´Ü ‘ÓíÜß “å †å‘ †åíÜÜ ÝíÜœÜÜÓÃÜß, èåÃÜÜ ÆÜÓ³Üß ÁÜâì ƒÜ؃ÜåÓßÃÜå, †åÃÜÜ èèÚÝÓ´Ü ³Ü‰ ÄÜÑÜåêÜÜ ïÜÓßÓÃÜå †å‘ `ÃÜíÜ¢íÜÃÜ' †ÜÆÜíÜÜÃÜß ÆÜ÷åêÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å. ƒÜܹßÃÜÜå ‡Ý´Ü÷ÜôÜ †ÜÏÜ ´ÜÜå ËÜ÷à èâÃÜÜå “å. ÏÜÜå÷Ç¡å-²ÓÜå †ÃÜå ÷²ÆÆÜÜÏÜÜسÜß ÏÜìß †ÜíÜåêÜÜ †íÜïÜåóÜÜå ÆÜ±Ü ÷ܳÜíܱÜÜüÃÜÜ ‹¾ÜåÄÜÃÜß ôÜÜÝËÜ´Üß †ÜÆÜå “å. 1857ÃÜÜ ôÜÏÜÑÜÏÜÜØ ÝËÜ÷ÜÓÃÜÜ ÏÜÁÜàËÜÃÜß ÝèêêÜÜÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜàØ ‹´ÆÜܹÃÜ ³Ü´ÜàØ ÷´ÜàØ. 1909ÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢ†å Ý÷ù ôíÜÓÜèÏÜÜØ ÓÇÝüÑÜÜÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ÏÜâøÑÜÜå. ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ íܱÜÜüÄÜàÓà ÓÜÏÜ¢ÍÜ܉ ËÜÝ°ÑÜÜ †ÃÜå †åÏÜÃÜÜØ ÆÜ´ÃÜß ÄÜØÄÜÜËÜ÷åÃÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜå íܱÜÜü‘ÜÏÜ ïÜ߃ÜíÑÜàØ. 1930ÏÜÜØ ¹ÜزߑâœÜ ÆÜ“ß ÄÜÜØÁÜߢ ÑÜÓíÜ²Ü èåêÜÏÜÜØ ÓÇÝüÑÜÜ ÆÜÓ ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå ‘Ó´ÜÜ ÓûÜ. †å è í܃ܴÜå ƒÜÜ¹ß ‹ÆÜÓ †ÝÍÜÃÜåµÜß ôÜàêÜÜåœÜÃÜÜÃÜå ê܉ÃÜå ïÜÜçüÚ ÝÉêÏÜ ËÜÃÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß. 1953-54ÏÜÜØ ƒÜÜ¹ß ÆÜÓ íÜì´ÜÓ ïÜé ³ÜÑÜàØ †ÃÜå 1965 ÆÜ“ß ƒÜܹßÏÜÜØ †ÃÜå‘ ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå ³Ü´ÜÜ ÓûÜ. ƒÜÜ¹ß †ÃÜå ôÜíÜÜåÚ¹ÑÜ ËÜÂÜò ÷å«ì ÁÜßÏÜå ÁÜßÏÜå ÃÜ÷ÜíÜÜ ôÜÜËÜà, ÏÜÁÜ, †ÄÜÓËܶÜß, †³ÜܱÜÜØ, ÏÜôÜÜêÜÜ †ÃÜå ËÜߢ ÆÜÂÜå²øüÖôÜ ÆÜ±Ü ËÜ¡ÓÏÜÜØ ÏÜà‘܉. 2004ÏÜÜØ ÃÜåïÜÃÜêÜ ‡ÞÃôüüÒâü †ÜçÉ ÉçïÜÃÜ üç‘ÃÜÜåêÜÜç¢†å ƒÜܹßÃÜå ÉçïÜÃÜÃÜàØ ôíÜéÆÜ †ÜÆÑÜàØ. 201314ÃÜÜ íÜóÜÚÃÜå †Ø´Üå ƒÜÜ¹ß ‹´ÆÜܹÃÜ šÜåµÜå ¹ôÜ êÜ܃ܳÜß íÜÁÜà êÜÜå‘Üå ÓÜåèÄÜÜÓß ÏÜåìíÜß ÓûÜ “å. ƒÜܹßÃÜàØ ‘àêÜ ‹´ÆÜܹÃÜ 800 ‘ÓÜå²³Üß íÜÁÜà ÝíܘÏÜôÜèÚ‘ ‹´ÆÜܹÃÜ “å. ÷íÜå ´ÜÜå ÓÜåÝ÷´Ü ËÜÜêÜ, ÓÜèåïÜ ÆÜ´ÜÜÆÜÕôÜ÷, †ÃÜÜÝÏÜ‘Ü ƒÜÃÃÜÜ, ÃÜß´ÜÜ êÜàêêÜÜ †ÃÜå ÏÜÃÜßóÜ ÏÜêÜ÷ÜåµÜÜ èåíÜÜ ÷܉†çò †ÃÜå ËÜÜåÝêÜíÜⲠݲ”܇ÃÜôÜÚ ÆÜ±Ü ƒÜܹßÏÜÜØ Ý²”܇ÃÜ ‘Óå “å. ÝÏÜêÜÃÜÜ ‘ÜÆܲÃÜß ôÜÓƒÜÜÏܱÜß†å †Üå“àØ ÆÜܱÜß, ÃÜ÷ÎíÜ´Ü ËÜÄÜܲ †ÃÜå ÓôÜÜÑܱÜÃÜÜ ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ íÜÄÜÓ ËÜÃÜ´ÜàØ †Ü ‘ÜÆܲ ‡‘ÜåÊåòêÜß ÉåÝËÜ‘ “å. (íÜÁÜà ÏÜÜÝ÷´Üß ÏÜÜüå `ƒÜܹßÑÜܵÜÜ' ÆÜÜÃÜÜ ÃÜØ. 271-278' ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷ ôÜÆüåÏËÜÓ 2015) [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


†Ü ËÜÁÜÜ ÆÜ“ß êÜÜå‘ÜåÃÜå êÜÜÄÜ´ÜàØ ÷´ÜàØ ‘å ƒÜÜ¹ß ÆÜÜôÜå ‘ïÜàØ ÃÜíÜàØ ÃܳÜß. . . ÃÜíÜ¢íÜÃÜå ƒÜܹßÃÜå †å‘ ÃÜíÜÜå èÃÏÜ †ÜÆÜíÜÜÃÜàØ ÃÜ’ß ‘ÑÜàÛ. `ôíÜ´íÜ' †åÃÜàØ è ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜ “å. †´ÑÜÜÓå ´ÜÜå `ôíÜ´íÜ'ÃÜàØ íÜåœÜÜ±Ü Éø´Ü ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÝËÜÕê²ÄÜÏÜÜØ ³ÜÜÑÜ “å, ÆÜÓØ´Üà ôÜÏÜÑÜ ôÜܳÜå †Ü `ôíÜ´íÜ' †ÜÆܱÜÜØ ôÜÜæÃÜÜØ ïÜ÷åÓÜå †ÃÜå ™ÜÓÜå ôÜàÁÜß ÆÜ÷ÜÇœÜïÜå †åíÜàØ êÜÜÄÜå “å. `ôíÜ´íÜ'ÃÜÜå êÜÜåÄÜÜå †å‘ íÜ´ÜàÚìÏÜÜØ ËÜÃÜåêÜÜå `ôíÜ' “å. †Ü ݲ”܇ÃÜ Éø´Ü †å‘ êÜÜåÄÜÜå ÃܳÜß"—"ôíÜÑÜØÃÜå ôíÜÑÜØ ôÜܳÜå ¡å²´ÜÜå †å‘ ÝíÜœÜÜÓ “å. `†Ü‡ íÜç†Ó ÏÜÜÑÜ íÜçêÑÜâ”'ÃÜÜå ôÜßÁÜÜå †³ÜÚ ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜÜØ íÜçêÑÜâ” (ÏÜâêÑÜÜå) ôÜܳÜå ¡å²íÜÜÃÜÜå ÆÜÂÑÜ´ÃÜ “å.

ôÜíÜÜêÜ †å ÃܳÜß ‘å ƒÜÜ¹ß íÜåœÜÜíÜß ¡å‰†å, ôÜíÜÜêÜ †å ÃܳÜß ‘å ƒÜÜ¹ß ™ÜÓ ™ÜÓ ôÜàÁÜß ÆÜ÷ÜÇœÜíÜß ¡å‰†å ‘å ÃÜ÷Î. ¹Ó íÜóÜåÚ ¹Óå‘ ïÜ÷åÓÏÜÜØ ÑÜÜå¡´ÜÜ ƒÜÜ¹ß ‹´ôÜíÜÜåÏÜÜØ ´Üâüß Æܲ´ÜÜ êÜÜå‘ÜåÃÜå ƒÜËÜÓ “å ‘å ƒÜÜ¹ß ôÜô´Üà, †ÜÓÜÏܹÜÑÜ‘ †ÃÜå ‰‘ÜåÊåòêÜß ÉåÝËÜ‘ “å. ÄêÜÜåËÜêÜ íÜÜçÝÏÜÛÄÜ ôÜܳÜå íÜÁÜ´ÜÜ è´ÜÜ ôÜåÞêôÜÑÜôÜÃÜÜ †ÜØ‘²Ü †ÜÆܱÜÃÜå íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà ôÜà´ÜÓÜ‹ †³ÜíÜÜ ƒÜÜ¹ß èåíÜÜØ íÜôµÜ ÆÜ÷åÓíÜÜ ÏÜèËÜâÓ ‘Ó´ÜÜ ¡ÑÜ “å. . . †÷Î ôÜíÜÜêÜ †å “å ‘å ƒÜܹßÃÜå íÜôµÜ ÃÜ÷Î, ÝíÜœÜÜÓ ËÜÃÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå. †÷Î ÆÜÂÑÜÜôÜ †å “å ‘å ƒÜÜ¹ß ÉçïÜÃÜ ‘å ÉåÞôüíÜêÜ ÃÜ÷Î, ÝɲÜÝêÜüß (íÜÉܹÜÓß) ËÜÃÜå. `íÜÜÏÜÜ'–ÉâêÜ“ÜËÜ–‘œ“ÝÏܵÜ, 01-11-2015 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

319


ËÜåïÜ‘ ÷ܑܳÜØ´Ü±Ü è †åíÜÜå ÏÜÜåüÜÏÜÜØ ÏÜÜåüÜå ‹¾ÜåÄÜ “å ‘å èåÏÜÜØ ‘ÓÜå²Üå ‘àïÜì ÷ܳÜÜåÃÜß èéÓ ÆÜ²å “å. †ÜÆܱÜÜ ¹åïÜÃÜß ÝíÜïÜÜì ƒÜå²â´Ü íÜô´ÜßÃÜå èåÏÜÜØ ËÜàݽ íÜÜÆÜÓíÜß ÆÜ²å †åíÜÜå íÜÁÜÜÓÜÃÜÜå ÁÜØÁÜÜå †ÜÆÜíÜÜÃÜß èéÓ “å. †å³Üß ´ÜåÏÜÃÜß ËÜàݽ ÃÜå ÷Ü³Ü ËÜØÃÜå ‘åìíÜÜïÜå. ´ÜåÏÜÃÜå ÏÜÜüå †å ôÜÜÇ™Üß ÃÜå ôÜÓì ‘åìíܱÜß “å. ôÜÜÇ™Üß †åüêÜÜ ÏÜÜüå ‘å ´ÜÓ´Ü ÏÜ÷åÃÜ´ÜܱÜàØ †ÜÆÜíÜÜ ÏÜÜØ²å “å †ÃÜå ¡å †ÜÆܱÜå ¹åïÜÏÜÜØ ôÜÜíÜÚݵܑ ‘åìíܱÜß ¡å‰´Üß ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ÆÜÂܳÜÝÏÜ‘ ‘åìíܱÜßÏÜÜØ ê܃ÜíÜÜ, íÜÜØœÜíÜÜÃÜå ÄܱÜíÜÜÃÜÜå ÃÜ÷Î ÆÜ±Ü ÷ܑܳÜØ´Ü±Ü †ÃÜå ´ÜåÃÜå êÜÄÜ´Üß ËÜÁÜß Ý˜ÑÜ܆ÜåÃÜÜ ¤ÜÜÃÜÃÜÜå ôÜÏÜÜíÜåïÜ ‘ÓíÜÜå ¡å‰†å. ´ÜåÃÜß ÏÜÜÓÉ´Ü ÷Ü³Ü †ÃÜå †ÜØƒÜ ËÜÓÜËÜÓ ‘åìíÜÜÑÜÜØ †åüêÜå ËÜÜì‘ êÜåƒÜÃÜ, íÜÜœÜÃÜ ‘å ÄÜݱܴÜÃÜàØ ÝïÜšÜ±Ü ÄÜÂ÷±Ü ‘ÓíÜÜ ´ÜæÑÜÜÓ ³ÜïÜå. ÷àØ ¡±ÜàØ “àØ ‘å ‘åüêÜÜ‘ÃÜå †Ü íÜÜÝ÷ÑÜÜ´Ü êÜÜÄÜïÜå †ÃÜå ‘åüêÜÜ‘ÃÜå ´Ü¼ÃÜ †íÜ÷åíÜÜÓà êÜÜÄÜïÜå. ÆÜ±Ü †åÏÜ ÏÜÜÃÜÃÜÜÓÜ êÜÜå‘ÜåÃÜå ‘ÓÜå²ÜåÃÜß ÷ÜêÜ´ÜÃÜÜå ƒÑÜÜêÜ ÃܳÜß. Õ÷¹ÃÜÜ ƒÜå²â´ÜÜåÃÜÜØ ‘ÓÜå²Üå ËÜÜì‘ÜåÃÜå ‘åìíܱÜß †ÜÆÜíÜÜÃÜàØ ‘ÜÏÜ ‘åüêÜàØ ÏÜàï‘åêÜ “å ´ÜåÃÜÜå ÆÜ±Ü ´ÜåÏÜÃÜå ƒÑÜÜêÜ ÃܳÜß. ¹åïÜÃÜß ÓÜè‘ßÑÜ ¡ÄÜäÝ´ÜÃÜàØ šÜåÑÜ èåÏÜÃÜå ÉÜìå ¡ÑÜ “å †åíÜÜ ‘åìíÜÜÑÜåêÜÜ êÜÜå‘Üå ŸÑÜÜØ ôÜàÁÜß ñÜÏÜÃÜàØ ÄÜÜæÓíÜ ÃÜ ôÜÏÜèå †ÃÜå ¹Óå‘ ÑÜàíÜ‘ ÷ܑܳÜشܱÜÃÜß ‘ìÜ ïÜ߃ÜíÜÜÃÜß †ÃÜå ´ÜåÃÜå ÄÜÜÏܲÜ؆ÜåÏÜÜØ ÉÓß ¹ÜƒÜêÜ ‘ÓíÜÜÃÜß ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÉÓè ÃÜ ôÜÏÜèå ´ÑÜÜØôÜàÁÜß †Ü †Ý´Ü †ÜíÜïÑÜ‘ ‘åìíܱÜß †ÜÆÜß ïÜ‘ÜÑÜ ÃÜ÷Î. ÄÜÜØÁÜߢ

ÄÜÜØÁÜßèÃÜ ÄÜÜØÁÜßèÃÜ ´ÜÜå ´ÜåÃÜå ‘÷߆å, èå ¹ßÃÜ-¹ÝêÜ´ÜÃÜÜå ôÜØÄÜß  Óå,  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ. ôÜ´ÑÜ †Õ÷ôÜÜ ôÜÜÁÜÃÜ ôÜܳÜå †æøÑÜ ´Ü±ÜÜå ‹ÏÜØÄÜß  Óå.  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ. ‹œœÜ ÃÜßœÜÃÜÜ ÍÜå¹ ÍÜâêÜÜíÜå, †ÜÍܲ“åüÃÜå üÜìå  Óå,  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ. ¹ÜéËÜØÁÜßÃÜÜå ÆÜâ ÆÜÂåÏÜß, œÜÓƒÜÜ ôÜâ´ÜÓ ‘ÜØ´Üå  Óå.  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ. ÄÜä÷‹¾ÜåÄÜÜå ÄÜÜÏÜ°ß ¡±Üå, ÄÜÂÜÏÜôÜÉ܉ ‘Ó´ÜÜå  Óå,  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ. ‘åìíܱÜß ÆÜÜÑÜÜÃÜß ÆÜÂåÏÜå, ÏÜÜåüÜÃÜå ÆÜ±Ü ÆÜÓƒÜå  Óå.  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ. ôíÜ´ÜصܴÜÜ ôµÜ߆ÜåÃÜß ôÜÜÁÜå, ¡´Üå ÃÜÓíÜÜå Ó÷å´ÜÜå  Óå,  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ. ÓÜóü×íÜܱÜßÃÜÜå ÆÜÂœÜÜÓ ‘Ó´ÜÜå, ÏÜÜ´ÜäÍÜÜóÜÜ ÍܱܴÜÜå  Óå.  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ ÁÜÃÜ ôÜØÆÜ´ÜÃÜå ôÜÓƒÜß ‘Ó´ÜÜå, ôÜÏÜÜÃÜ´ÜÜÏÜÜØ ÓÏÜ´ÜÜå  Óå,  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ. ÷ÝÓèÃÜ ‘å “å": ´ÜåÓ ôÜâµÜÃÜß ÏÜÜìÜ ÄÜâØÁÜß ´ÜÓ´ÜÜå  Óå.  ÄÜÜØÁÜßèÃÜ êÜÜêÜœÜع íÜÜåÓÜ [ÄÜÂÜÏÜÝÃÜÏÜÜÚ±Ü, ÏÜå 1981ÏÜÜسÜß]

320 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


``ÏÜÜ, ÷àØ ƒÜÜ¹ß ‘åÏÜ ÆÜ÷åÓàØ “àØ?'' ‡êÜÜ Ó. ÍÜ© ƒÜÜ¹ß †åüêÜå ïÜàØ? ‘ÆÜÜôÜ ÓåïÜÏÜ ‘å ¥ÃÜÏÜÜسÜß ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ ÷ܳÜå ‘ÜØ´ÜåêÜàØ ÃÜå ÷ܳÜå íܱÜåêÜàØ íÜôµÜ? ÷Ü. ÆÜ±Ü †åüêÜàØ è ÃÜ÷Î. †ÜèÃÜß ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´ÜÏÜÜØ ƒÜÜ¹ß †åÃÜܳÜß ÆÜ±Ü ‘؉‘ ÝíÜïÜåóÜ “å. ¹ß‘ÓßÃÜÜå ÆÜÂðÃÜ, `ÏÜÜ, ÷àØ ƒÜÜ¹ß ‘åÏÜ ÆÜ÷åÓàØ “àØ?'ÏÜÜسÜß ÝíÜô´ÜÓåêÜàØ `ôÜåíÜÜ'ÃÜÜ ôÜØô³ÜÜÆÜ‘ ‡êÜÜ Ó. ÍÜ©ÃÜàØ ÕœÜ´ÜÃÜ ƒÜܹßÃÜå íÑÜÜÆÜ‘ †³ÜÚ †ÜÆÜå “å, ƒÜܹßÃÜÜå íÑÜÜÆÜ íÜÁÜÜÓå “å. . . .

÷àØ †ÜçÝÉôÜÏÜÜØ ‘ÜÏÜ ‘Ó´Üß ÷´Üß, ´ÑÜÜØ ÏÜÜÓß “ íÜóÜÚÃÜß ¹ß‘ÓßÃÜÜå ´ÜåÃÜß ïÜÜìÜÏÜÜسÜß ÉÜåÃÜ †ÜíÑÜÜå. ÆÜâ“ÒàØ, ``ÏÜÜ! ÷àØ ƒÜÜ¹ß ‘åÏÜ ÆÜ÷åÓàØ “àØ? ÏÜÜÓå ôÜÜ÷åËÜÃÜå èíÜÜËÜ †ÜÆÜíÜÜÃÜÜå “å.'' ÉÜåÃÜ œÜÜêÜà. †ÜüêÜàØ ÄÜØÍÜßÓ´ÜܳÜß ƒÜÜ¹ß ‹ÆÜÓ ÏÜÇ ‘¹ß ÝíÜœÜÜÑÜàÛ ÃÜ÷Üå´ÜàØ. ¡å‘å ‘ÜçêÜåè‘Üì³Üß ÷àØ ‘²‘܉ ƒÜÜ¹ß ÆÜ÷åÓ´Üß †ÜíÜåêÜß ÆÜ±Ü †÷Î èíÜÜËÜ ´ÜÜå ÏÜÜÓå †å †ÜÆÜíÜÜÃÜÜå ÷´ÜÜå ‘å èå ËÜÜì‘ ÆÜÜå´Üå ôÜÏÜ¢ ïÜ‘å, ôÜÏÜ¡íÜß ïÜ‘å †ÃÜå ´ÜåÑÜ ÝïܚܑÃÜå. ³ÜÑÜåêÜàØ †åíÜàØ ‘å †å±Üå ÆÜ÷åÓåêÜàØ íÜôµÜ ôÜ܇”ÏÜÜØ èÓÜ ÏÜÜåüàØ ÷´ÜàØ. íÜÄÜÚÏÜÜØ “Üå‘Ó܆Üå ´ÜåÃÜå œÜß°íÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ ‘å ´ÜÜÓÜ ÆÜÆÆÜÜÃÜÜå ”ÍÍÜÜå ÆÜ÷åÓß †ÜíÜß “å. ”™Ü²Üå ÆÜ±Ü ³ÜÑÜÜå ÷ïÜå. Ýïܚܑ íÜœœÜå ÆܲÒÜ ÷ïÜå ÃÜå ´ÜåÏܱÜå †åÃÜå ÆÜâ“ÒàØ ‘å, ´ÜÜå ÆÜ“ß ´ÜàØ ƒÜÜ¹ß ‘åÏÜ ÆÜ÷åÓå “å? ËÜß¡ ‘ÜÆܲ ‘åÏÜ ÃܳÜß ÆÜ÷åÓ´Üß? ÉÜåÃÜ œÜÜêÜà. ÏÜÇ ´ÜåÃÜå ‘ûàØ, ``´ÜàØ †åÏÜ ‘÷å ‘å ÄÜÜÏܲÜØÃÜÜ ÄÜÓßËÜÜåÃÜå Ïܹ¹ ³ÜÜÑÜ.'' †åÏÜ ‘÷å, ``´ÜÏÜå 100 éÝÆÜÑÜÜÃÜß ƒÜÜ¹ß ƒÜÓß¹Üå ´ÜÜå 80 éÝÆÜÑÜÜ ÏÜèâÓß ‘ÓÃÜÜÓÃÜå ¡ÑÜ, 20 éÝÆÜÑÜÜ ¹à‘ÜÃܹÜÓÃÜå ¡ÑÜ †ÃÜå ÝÏÜêÜÃÜàØ ‘ÜÆܲ ÆÜ÷åÓÜå ´ÜÜå 20 éÝÆÜÑÜÜ ÏÜèâÓÃÜå ¡ÑÜ 80 éÝÆÜÑÜÜ ¹à‘ÜÃܹÜÓÃÜå ¡ÑÜ!'' †Ü ôÜØíÜܹ ÏÜÜÓÜ ÏÜÃÜÏÜÜسÜß ‘¹ß ƒÜôÑÜÜå ÃܳÜß. ÆÜ“ß³Üß ÏÜÇ †ÜØ‘²Ü œÜ‘ÜôÜß ¡åÑÜåêÜÜ †ÃÜå ôÜÜœÜÜ ÷´ÜÜ. (íÜóÜÚ 1964). †Üèå †å 80 ü‘ÜÏÜÜØ ™ÜüܲÜå ³ÜÑÜÜå “å, ´ÜåíÜàØ ÏÜÇ ¡±ÑÜàØ “å. ƒÜÜ¹ß ÏÜÜÓÜ ÏÜÃÜÏÜÜØ †ÃÜå‘ ôíÜéÆÜå ƒÜ²ß ³Ü‰ ¡ÑÜ “å. ÷ܳÜå ‘ÜØ´ÜåêÜàØ †ÃÜå ÷ܳÜå íܱÜåêÜàØ ‘ÜÆܲ ´Üå ƒÜÜ¹ß ‘÷åíÜÜÑÜ. ƒÜÜ¹ß †å ÍÜÜÓ´ÜÃÜß †Ü”ܹßÃÜß êܲ´ÜÃÜÜå †Ø´ÜÄÜÚ´Ü ÍÜÜÄÜ ÷´ÜÜå. ÏÜÇœÜåôüÓÃÜß ‘ÜÆܲ ÝÏÜêÜÜå†å ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

†ÜÆܱÜÜ ¹åïÜÃÜàØ ‘ÜÆܲ ‹´ÆÜܹÃÜ Ý“ÃÃÜÝÍÜÃÃÜ ‘Óß ¹ßÁÜàØ ÷´ÜàØ. êÜ܃ÜÜå ÄÜÂÜÏÜß±Ü ‘ÜÓßÄÜÓÜå ËÜå÷ÜêÜ ³Ü‰ ÄÜÑÜÜ ÷´ÜÜ. ƒÜÜíÜÜÃÜÜ ÆÜ±Ü ôÜÜØôÜÜ Æܲ´ÜÜ ÷´ÜÜ. †ÜÆܱÜÜ ô³ÜÜÝÃÜ‘ †³ÜÚ´ÜصÜÃÜÜ ÍÜÜåÄÜå ÝËÜÂüÃÜÃÜß ôÜÏÜäݽ íÜÁÜ´Üß è´Üß ÷´Üß. †ÜíÜÜ †Üæ¾ÜåÝÄÜ‘ ÝíÜ‘ÜôÜÃÜÜ ÝíÜôÉÜåü íÜœœÜå ÄÜÜØÁÜߢ†å ÃÜ ÏÜÜÃÜß ïÜ‘ÜÑÜ ´ÜåíÜß ”àØËÜåïÜ œÜêÜÜíÜß. ÷Ü³Ü ËÜÃÜÜíÜüÃÜÜØ ‘ÆܲÜØÃÜå ÆÜàÃÜ¢ÚÝíÜ´Ü ‘ÓíÜÜÃÜß œÜìíÜì, èåÃÜàØ ÃÜÜÏÜ ƒÜܹß! ƒÜÜ¹ß †å ‘Ü؉ ôÜßÁÜß ôÜÓì œÜßè ÃÜ÷Üå´Üß. ¹åïÜÃÜß ÄÜàêÜÜÏÜß ´ÜÜå²íÜÜÃÜàØ †ÏÜÜå™Ü ÓÜè‘ßÑÜ, †ÜݳÜÚ‘, ôÜÜÏÜÜÝè‘ †ÃÜå ÁÜÜÝÏÜÚ‘ ïÜôµÜ ÷´ÜàØ. ƒÜܹß-‹´ÆÜܹÃÜÃÜß ïÜé†Ü´Ü ÄÜÜØÁÜߢ†å ÆÜÜå´ÜÜÃÜܳÜß è ‘Óß. ¡´Üå ‘ÜØ´Ü´ÜÜ ïÜ߃ÑÜÜ, ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜå †ØÄÜÂå¢ ÆÜÜåïÜÜ‘ ‹´ÜÜÓßÃÜå ´ÜåÃÜß èÄÑÜÜ†å ƒÜܹßíÜôµÜÃÜå ô³ÜÜÝÆÜ´Ü ‘ÑÜàÛ. ¡´Üå ‘ÜØ´Üß-íܱÜß ƒÜÜ¹ß ÆÜ÷åÓßÃÜå ´ÜåÏܱÜå ÍÜÜÓ´ÜÃÜÜ ‘ÜÓßÄÜÓÜåÃÜß ËÜå÷ÜêÜ Þô³ÜÝ´ÜÃÜß èÄÜ´ÜÃÜå ôÜÜÝËÜ´Üß †ÜÆÜß. †å êÜÜœÜÜÓ ËÜåÓÜåèÄÜÜÓ ÄÜÂÜÏÜèÃÜÜå ôÜܳÜå ´ÜåÏܱÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ¢íÜÃÜ ¡å²ÒàØ. ô³ÜÜÝÃÜ‘ †³ÜÚ´ÜصÜÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜå üå‘Üå ÏÜèËÜâ´ÜÆܱÜå ¡÷åÓ ‘ÑÜÜåÚ. †ÜÆܱÜÜ ¹åïÜÏÜÜØ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ´Ü: ÆÜÜÓØÆÜÝÓ‘ ‹¾ÜåÄÜÜå ¡Ý´Ü ‘ÜåÏÜ ôÜܳÜå ¡å²ÜÑÜåêÜÜ ÷ÜåÑÜ “å. ‘ÜشܱÜíܱÜÜü ‘Ó´ÜÜ ¹ÝêÜ´Ü(´ÑÜÜÓå `†“â´Ü')ÃÜß ÆÜÂíÜäÝ¶Ü †ÆÜÃÜÜíÜßÃÜå ÄÜÜØÁÜߢ†å ¡Ý´ÜÍÜå¹ÃÜß ‘àÆܳÜÜÃÜå Æܲ‘ÜÓ ¹ßÁÜÜå. ÝËÜÂÝüïÜÓÜè ôÜÜÏÜåÃÜß êܲ´ÜÏÜÜØ ôÜÜÏÜåêÜ ³ÜÑÜåêÜÜ ÍÜêÜÍÜêÜÜ ÃÜËÜßÓÜ ÃÜå´Ü܆Üå†å ÆÜ±Ü ôíܹåïÜßÃÜàØ ÷Ü¹Ú ôÜÏÜ¢ÃÜå ƒÜÜ¹ß †ÆÜÃÜÜíÜß. ÃÜËÜìÜÏÜÜØ ÃÜËÜìàØ èÃÜ ÆÜ±Ü ¹åïÜÃÜß †Ü”Ü¹ß ÏÜÜüåÃÜàØ ïÜôµÜ ‹«ÜíÜß ïÜ‘å ´ÜåíÜàØ ÷´ÜàØ †å ƒÜܹßïÜôµÜ! ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÆÜÜæµÜ ÓÜèÏÜÜå÷ÃÜ ÄÜÜØÁÜß ê܃Üå “å ´Üå 321


†ÃÜå †ÜݳÜÚ‘ †Ü”Ü¹ß ÷ÜØôÜêÜ ³Ü´Üß è´Üß ÷´Üß. ƒÜܹßÃÜàØ †å ÆÜ´Üß‘ †Üèå ÆÜ±Ü †åüêÜàØ è íÜÜèËÜß “å. †ÜèÃÜß ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´ÜÏÜÜØ ‹´ÆÜܹ‘ †ÃÜå ‹ÆÜÍÜÜåø´ÜÜ ÏÜ܉êÜÜå ¹âÓ ÷üß ÄÜÑÜÜ “å ´ÑÜÜÓå ÏÜÜÓÜ ÄÜÜÏÜÃÜß ÍÜÇôÜÃÜàØ ¹âÁÜ †å ÏÜÜÓß ƒÜÜ¹ß è “å. ÏÜÜÓÜ ™ÜÓÏÜÜØ íÜÓôÜÜ¹ß ÆÜܱÜßÃÜàØ ÏÜÜÓàØ üÜØ‘àØ †å ƒÜÜ¹ß “å. ÏÜÜÓÜ ÄÜÜÏÜÏÜÜØ ¥ÄÜåêÜß Ïܑ܉ÃÜÜå ÓÜåüêÜÜå †å ƒÜÜ¹ß “å. ÄÜÜÏÜÃÜß ÍÜÜ¢, íÜܲÜÏÜÜØ ‹ÄÜܲåêÜß ÏÜÓœÜß, ÄÜÜÏÜÃÜÜ ¹Ó¢†å ôÜßíÜåêÜàØ ÏÜÜÓàØ ƒÜÏÜßôÜ †å ƒÜÜ¹ß “å. ÏÜÜÓÜ ÄÜÜÏÜÃÜß ïÜÜìÜ, ÄÜÜÏÜÃÜß ÆÜØœÜÜÑÜ´Ü †å ÏÜÜÓß ƒÜÜ¹ß è “å. ÏÜÜÓß ËÜœÜ´Ü ÏÜâ‘íÜÜ ÏÜÜüå ÄÜÜÏÜÃÜß ÃÜè¹ß‘ÃÜß ôÜ÷‘ÜÓß ÏÜزìß †å ÆÜ±Ü ƒÜÜ¹ß “å. †ÜíÜÜå ËÜä÷¹ †³ÜÚ ÁÜÓÜíÜ´Üß ƒÜÜ¹ß ŸÑÜÜÓå ÷àØ ¢íÜÃÜÏÜÜØ íÜÜÆÜÓàØ “àØ, ÍÜÜåÄÜíÜàØ “àØ, ƒÜÓß¹àØ “àØ ´ÑÜÜÓå ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜå ÷àØ ¡÷åÓ ÝÃÜíÜå¹ÃÜ ‘ÓàØ “àØ ‘å ÏÜÜÓß ‘ÏÜܱÜßÃÜÜå ÷àØ ôܹàÆÜÑÜÜåÄÜ ‘ÓàØ “àØ. ÍÜêÜå ÷àØ ïÜ÷åÓÏÜÜØ Ó÷àØ “àØ, ÆÜ±Ü ƒÜÜ¹ß íÜÜÆÜÓßÃÜå ÷àØ ÄÜÂÜÏÜÆÜ¡ÃÜÜ ¢íÜÃÜÃÜå ôÜÏÜä½ ‘ÓàØ “àØ, ÷àØ ¹ÝêÜ´Ü ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ, ÏÜàÞôêÜÏÜ íܑܱÓ, ËÜå÷ÜêÜ ÏÜèâÓ ôµÜßÆÜàÓàóÜÃÜå üå‘Üå ¹Œ “àØ. ¡Ý´ÜÍÜå¹, íÜÄÜÚÍÜå¹ÃÜß ¹ßíÜÜêÜÜåÃÜå †ÜåÄÜÜìàØ “àØ. ‘åÏÜ ‘å †Ü”Ü¹ßÃÜÜå ËÜÜ‘ß Ý÷ôÜÜËÜ ÏÜÜÓå ÆÜâÓÜå ‘ÓíÜÜÃÜÜå “å.

†ÜèÃÜß ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´ÜÏÜÜØ ‹´ÆÜܹ‘ †ÃÜå ‹ÆÜÍÜÜåø´ÜÜ ÏÜ܉êÜÜå ¹âÓ ÷üß ÄÜÑÜÜ “å ´ÑÜÜÓå ÏÜÜÓÜ ÄÜÜÏÜÃÜß ÍÜÇôÜÃÜàØ ¹âÁÜ †å ÏÜÜÓß ƒÜÜ¹ß è “å. ÏÜÜÓÜ ™ÜÓÏÜÜØ íÜÓôÜÜ¹ß ÆÜܱÜßÃÜàØ üÜØ‘àØ †å ƒÜÜ¹ß “å, ÏÜÜÓÜ ÄÜÜÏÜÏÜÜØ ¥ÄÜåêÜß Ïܑ܉ÃÜÜå ÓÜåüêÜÜå †å ƒÜÜ¹ß “å. ÄÜÜÏÜÃÜß ÍÜÜ¢, íÜܲÜÏÜÜØ ‹ÄÜܲåêÜß ÏÜÓœÜß, ÄÜÜÏÜÃÜÜ ¹Ó¢†å ôÜßíÜåêÜàØ ÏÜÜÓàØ ƒÜÏÜßôÜ †å ƒÜÜ¹ß “å. ÏÜÜÓÜ ÄÜÜÏÜÃÜß ïÜÜìÜ, ÄÜÜÏÜÃÜß ÆÜØœÜÜÑÜ´Ü †å ÏÜÜÓß ƒÜÜ¹ß è “å

ÏÜàèËÜ, `ƒÜÜ¹ß ôíÜ´ÜصܴÜÜÃÜß êܲ´ÜÃÜàØ †åíÜàØ ÆÜ´Üß‘ ÷´ÜàØ — èåÃÜå ôÆÜïÜßÚ ïÜ‘ÜÑÜ, ¡å‰ ïÜ‘ÜÑÜ, ¹åƒÜÜ²ß ïÜ‘ÜÑÜ. èå ‘Üå‰ ƒÜÜ¹ß ÆÜ÷åÓå, ‘ÜØ´Üå, íܱÜå, ´ÜåÃÜå `ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß íÜß±ÜÜ' ôÜܳÜå ´ÜÜÓ ôÜØÁÜÜÑÜÜ èåíÜÜå †ÃÜàÍÜíÜ ³ÜÜÑÜ. ¹ÝÓºÃÜÜÓÜÑܱÜÃÜå ôíÜÓÜèÃÜß êܲ´Ü"–"ôÜ´ÑÜÜÄÜÂ÷ÏÜÜØ ÍÜÜÄÜ êÜßÁÜÜÃÜÜå †ÃÜàÍÜíÜ ³ÜÜÑÜ. ôíÜ´ÜØµÜ ÍÜÜÓ´ÜÃÜÜå †å `íÜåïÜ' ÷´ÜÜå. ´ÜåÏÜÜØ ÍÜÜÓ´Ü ¹åïÜ †ÃÜå ¹åïÜß ÆܹåïÜÃÜß §²ß ôÜÏÜè ÷´Üß. œÜÓƒÜÜÃÜàØ †å‘å†å‘ œÜ˜ ¹åïÜÃÜå ôíÜÓÜè ´ÜÓÉ ƒÜåœÜ´ÜàØ ÷´ÜàØ. ÓÜè‘ßÑÜ

[ÄÜÂÜÏÜÝÃÜÏÜÜÚ±Ü, †ÜçøüÜå.'11 ÏÜÜœÜÚ '12ÏÜÜسÜß] 

‡êÜÜ Ó. ÍÜ© ÝêÜÝƒÜ´Ü ‘åüêÜÜØ‘ ÆÜàô´Ü‘Üå We are poor but so many The story of self-employed women in India, Oxford University Press. ÏÜÜÓß ËÜ÷åÃÜÜå ôíÜÓÜè êÜåíÜàØ ôÜ÷åêÜ “å.   ‡ÞòÑÜÃÜ †å‘å²ÏÜß ÉÜçÓ ôÜåêÉ †åÏÆÜêÜÜ凲 ÝíÜÏÜåÃÜ ÏÜ÷Ü´ÏÜÜÃÜß “ÜÑÜÜÏÜÜØ  ÃÜíÜ¢íÜÃÜ

Anubandh Navajivan 322 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÆÜÜæÝóü‘ ÆÜß±ÜàØ : ÃÜßÓÜå ÄÜ¡ÃÜÃÜ ÃÜÜÑÜ‘ «Ø²ßÃÜß ÏÜÜåôÜÏÜ †ÃÜå‘ ôíÜܹ-ôÜÜå²ÏÜ †ÃÜå ÆÜÜæÝóü‘´ÜÜÍÜÑÜÜÚ ƒÜܾ †ÃÜå ÆÜåÑÜ ÆܹܳÜÜåÚÃÜß íÜôÜØ´Ü ê܉ÃÜå †ÜíÜß Ó÷ß “å. †Ü †ÃÜå‘ÜåÏÜÜØ †å‘ †ÃÜå ™Ü±ÜÜ ÓÜåÄÜÜåÃÜÜ ÝÃÜíÜÜÓ±ÜÏÜÜØ ÃÜå‘ †åíÜàØ ÆÜß±ÜàØ ÃÜßÓÜå ™Ü±ÜÜ êÜÜå‘Üå ÆÜß†å “å, ÆÜ±Ü ïÜÓßÓïÜàݽ †ÃÜå ´ÜعàÓô´Üß ¡ìíÜíÜÜ ÏÜÜüå ÃÜßÓÜåÃÜß †ôÜÓ‘ÜÓ‘´ÜÜÃÜÜ ÆÜÂÏÜܱÜÏÜÜØ ´ÜåÃÜß êÜÜå‘ÝÆÜÂÑÜ´ÜÜ †Üå“ß “å. ÄÜÜØÁÜßÑÜàÄÜÃÜÜ ÓœÜÃÜÜ´ÏÜ‘ ‘ÜÑÜÚ‘Ó ÄÜ¡ÃÜÃÜ ÃÜÜÑÜ‘ ¿ÜÓÜ ÆÜÜå±Üß ôÜ¹ß ÆÜ÷åêÜÜØ ê܃ÜÜÑÜåêÜÜå †Ü êÜåƒÜ ÃÜßÓÜåÃÜß ÆÜÂÜœÜßÃÜ´ÜÜ †ÃÜå †ÜÁÜàÝÃÜ‘ ôÜÏÜÑÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü ´ÜåÃÜß ÏÜ÷¶ÜÜ ¹ïÜÜÚíÜß ¡ÑÜ “å. . . .

™Ü±ÜÜ ÆÜÂÜœÜßÃÜ ôÜÏÜÑܳÜß †ÜÆܱÜÜ ¹åïÜÏÜÜØ ¹Óå‘ «å‘ܱÜå ÃÜÜÝìÑÜåÓß, ƒÜèâÓß, ´Üܲ ´Ü³ÜÜ ôÜàÓÏÜܲÃÜÜå ´ÜÜ¡å †ÄÜÓ ƒÜüÜÑÜåêÜÜå ÓôÜ êÜÜå‘ÝÆÜÂÑÜ ÆÜß±ÜÜ ´ÜÓß‘å ÝÆÜíÜÜ´ÜÜå †ÜíÑÜÜå “å. ´ÜåÃÜß ÆÜÜæÝóü‘´ÜÜÃÜÜ †¤ÜÜÃÜÃÜå êÜßÁÜå êÜÜå‘Üå ƒÜÜåÓÜ‘ ´ÜÓß‘åÃÜàØ ´ÜåÃÜàØ ÏÜ÷¶íÜ ÷èà ôÜàÁÜß ‘ìß ïÜøÑÜÜ ÃܳÜß. †å³Üß ¥êÜüàØ ÍܱÜåêÜÜ íÜÄÜÚÃÜÜ ‘åüêÜÜ‘ êÜÜå‘Üå, èÃÜôÜÏÜÜèÃÜß ÏÜÜÃÑÜ´ÜÜÃÜå †ÃÜàôÜÓßÃÜå ÃÜßÓÜÃÜå ÃÜà‘ôÜÜÃÜ‘ÜÓ‘ ÆÜß±ÜàØ ÄܱÜå “å. ‘åüêÜÜ‘ÃÜå ÏÜܹ‘ ÆÜß±ÜÜØ ÝíÜïÜå ÝíÜÝœÜµÜ ƒÑÜÜêÜÜå ÷ÜåíÜܳÜß ´Üå†Üå ÃÜßÓÜÃÜå ÆÜôÜع ‘Ó´ÜÜ ÃܳÜß †ÃÜå ´ÜåÃÜå ÓÜóü×ßÑÜ ÆÜß±ÜÜ ´ÜÓß‘å ÆÜÂœÜÝêÜ´Ü ‘ÓíÜÜ Ïܹ¹ ÃܳÜß ‘Ó´ÜÜ. ´ÜÜ²ß ´ÜÜå èéÓ ÏÜܹ‘ “å è, ÆÜ±Ü ´ÜåÃÜß ôÜܳÜå ´Üå†Üå ÃÜßÓÜÃÜå ÆÜ±Ü ÄܱÜß ‘Ü°å “å. ÃÜßÓÜå ´ÜÜå ¹ÜéݲÑÜÜÃÜå ´ÜåÏÜ è ¹Üé ÃÜ÷Î ÆÜßÃÜÜÓÃÜå ôÜÓƒÜÜå è ÉÜÑܹÜå ÆÜ÷ÜÇœÜÜ²å “å †å ´Üå†Üå ÍÜÜÄÑÜå è ôÜÏÜèå “å. ïÜåÓ²ßÃÜÜå ´ÜÜ¡å ÓôÜ †ÜƒÜÜ ¹åïÜÏÜÜØ êÜÜå‘ÝÆÜÂÑÜ ÆÜß±ÜàØ ÄܱÜÜÑÜ “å. ÆÜ±Ü ïÜåÓ²ßÃÜÜ ÓôÜÏÜÜØÑÜå ÃÜßÓÜ ÆÜÂÏÜܱÜå è ƒÜüÜïÜ †ÜíÜß ïÜ‘å. ÃÜßÓÜÏÜÜØ ´Ü³ÜÜ ïÜåÓ²ßÃÜÜ ÓôÜÏÜÜØ Ó÷åêÜÜØ ÆÜÜåóÜ‘ ´Ü¶íÜÜåÃÜß ôÜÓƒÜÜÏܱÜß ÃÜßÓÜ ÝíÜïÜåÃÜÜ ƒÜÜåüÜ ÍÜÑÜÃÜå ¹âÓ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ Ïܹ¹éÆÜ ³Ü‰ ÆܲïÜå. ‘àÃÜâÓ (¹ÝšÜ±Ü Õ÷¹)ÃÜÜ ÃÑÜàÝü×ïÜÃÜ ÝÓœÜôÜÚ êÜåËÜÜåÓåüÓß, ‡ÞòÑÜÃÜ ÝÓœÜôÜÚ Éز †çôÜÜåÝôÜÑÜåïÜÃÜÃÜÜ ²ÜÑÜÓåøüÓå ËÜØÃÜå ÆÜß±ÜÜØÃÜàØ ÃÜßœÜå ÆÜÂÏÜܱÜå ÓÜôÜÜÑÜݱܑ ÆÜä³Ü’ ‘ÑÜàÛ “å.1

1 †÷Î ïÜåÓ²ßÃÜÜ ÓôÜÃÜå ÃÜßÓÜå ‘Ó´ÜÜØ †Üå“ß ÄÜà±ÜíܶÜÜÃÜÜå ¹ïÜÜÚíÜíÜÜÃÜÜå ‘Üå‰ è ƒÑÜÜêÜ ÃܳÜß. ïÜåÓ²ßÃÜÜ ÓôÜÃÜß ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÆÜ±Ü ÝíÜïÜåóÜ´ÜÜ “å è. ´ÜåÏÜÜسÜß ÄêÜà‘Üå” ÏÜ÷¶ÜÏÜ ÏÜܵÜÜÏÜÜØ ÏÜìß Ó÷å “å.

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

1. 2. 3. 4. 5. 6

ºíÑÜÜå ÃÜßÓÜå ïÜåÓ²ßÃÜÜå ÓôÜ èêÜ ´Ü¶íÜ 84.72 % 75.9 % ÆÜÂÜåüßÃÜ 0.10 % 1.4 % ´ÜæêÜ ´Ü¶íÜ 0.17 % 0.6 % ƒÜÝÃÜè ´Ü¶íÜ 0.66 % 0.3 % ÓåôÜÜ   . . . . . . ‘ÜËÜÜåÚ÷܇²×åü 14.35 % 21.8 % ƒÜÝÃÜè ºíÑÜÜåÃÜàØ ÓÜôÜÜÑÜݱܑ ÆÜä³Ü’ ‘Ó´ÜÜØ ËÜå‹ÏÜÜØ ÃÜßœÜåÃÜÜ ÏÜ÷¶íÜÃÜÜ ƒÜÝÃÜè šÜÜÓÜå ÏÜÜêÜÏÜ ÆܲÒÜ “å. šÜÜÓ ÃÜßÓÜå ïÜåÓ²ßÃÜÜå ÓôÜ 1. œÜâÃÜÜå (‘çÞêïÜÑÜÏÜ) 0.149 % ÃܳÜß 2. ÉÜçôÉÓôÜ 0.011 % ÃܳÜß 3. êÜÜå÷ (†ÜÑÜÃÜÚ) 0.26 % ÃܳÜß ÃÜßÓÜÃÜÜå íÜ湑ßÑÜ ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ": ‘å. †åÏÜ. ÃÜܲ‘±ÜßÚÃÜß ‡ÞòÑÜÃÜ ÏÜÝüÝÓÑÜÜ ÏÜåݲ‘ÜÏÜÜØ ÄÜÜåì ËÜÃÜÜíÜíÜÜ ÏÜÜüåÃÜÜ ‘ÜœÜÜ ºíÑÜ ‹ÆÜÓÜØ´Ü ¹Óå‘ ¡´ÜÃÜÜ ´ÜܲÃÜÜ ÃÜßÓÜ ÝíÜïÜå ÃÜßœÜå ÆÜÂÏÜܱÜå ÏÜÜÝ÷´Üß †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å": ÃÜÜÝìÑÜåÓßÃÜÜå ÃÜßÓÜå": †åÏÜ ÏÜÃÜÜÑÜ “å ‘å ôÜÄÜÍÜÜÚíÜô³ÜÜÏÜÜØ ¹Ó †«íÜÜݲÑÜå ÃÜÜÝìÑÜåÓßÃÜÜå ´ÜÜ¡å ÓôÜ ËÜåµÜ±Ü íÜƒÜ´Ü êÜåíÜܳÜß ôµÜßÃÜÜ ËÜÜì‘ÃÜÜ ÓØÄÜ ‹ÆÜÓ ƒÜÜôÜ †ôÜÓ ³ÜÜÑÜ “å. ´Üå éÆÜÜìàØ ËÜÃÜßÃÜå èÃÏÜå “å †åíÜß êÜÜå‘íÜÜÑÜ‘Ü “å. †åüêÜå ‘å ¡å ÏÜÜËÜÜÆÜ ‘ÜìÜØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ËÜÜì‘ ´ÜåÏÜÃÜÜØ ‘Ó´ÜÜØ íÜÁÜÜÓå ¥èìàØ †ÜíÜå “å; †ÃÜå ¡å ™ÜŒíܱÜÜÛ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ËÜÜì‘ ôÜÜÁÜÜ Óß´Üå ÄÜÜåÓàØ ³ÜÜÑÜ “å. (ÆÜä. 231) 323


ƒÜèâÓßÃÜÜå ÃÜßÓÜå ƒÜèâÓßÃÜÜå ´ÜÜ¡å ÃÜßÓÜå ÏÜâµÜêÜ, ïÜß´ÜêÜ, ‹¶Üåè‘ ÃÜå ôÜÜå¡å ÏÜüܲÃÜÜÓ “å. íÜ÷åêÜß ôÜíÜÜÓå ‘Ü°åêÜÜå ´ÜÜ¡å ÃÜßÓÜå ‘åüêÜÜ‘ ݹíÜôÜ ôÜàÁÜß ÏÜìô‘ÜÏÜÜØ ÆÜßíÜܳÜß ÆÜåüÃÜÜ ÏÜìÃÜå ôÜÜÉ ‘Óå “å; ôÜÜå¡ ÃÜå ÆÜܱÜßÃÜÜ ÍÜÓÜíÜÜÏÜÜØ ‹ÆÜÑÜÜåÄÜß “å, œÜâØ‘ ÃÜå ÷å²‘ß ÏÜüÜ²å “å; ÆÜÓÝÏÜÑÜÜÏÜÜØ ÏÜâµÜêÜ ´ÜÓß‘å íÜÆÜÓÜÑÜ “å. ôÜàÓÏÜܲÃÜÜå ÓôÜ ÆÜÜæÝóü‘, ‹¶Üåè‘ †ÃÜå ôÜÜÓ‘ “å. †çÆÜÇݲôÜ܇ÝüôÜÃÜÜå ‹ÆÜÜÑÜ": ‘ÜåêÜØËÜÜåÃÜß èÃÜÓêÜ ÷ÜçÝôÆÜüêÜÃÜÜ ÝÃÜíÜä¶Ü ôÜèÚÃÜ ²Üç. †åôÜ. ²ß. ÆÜÜçêÜå (†åÏÜ.²ß.) †åÉ. †ÜÓ. ôÜß. †åôÜ. ÷ÏܱÜÜØ è ³ÜÜå²Ü íÜƒÜ´Ü ‹ÆÜÓ Ý´ÜÃÜåíÜêêÜßÏÜÜØ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜåêÜÜ ´ÜåÏÜÃÜÜ ôÜ´‘ÜÓ í܃ܴÜå ËÜÜåêÜ´ÜÜØ è±ÜÜíÑÜàØ ÷´ÜàØ

‘å †çÆÜÇݲôÜ܇ÝüôÜ ÓÜåÄÜ ÃÜíÜß ôÜØô‘äÝ´ÜÃÜÜå íÑÜÜÝÁÜ “å. †ÜèÃÜÜå `ôÜØô‘ÜÓß'(!") ƒÜÜåÓÜ‘ ¢íÜÃÜ ´Ü¶íÜÜå (ÝíÜüÜÝÏÜÃôÜ) íÜÄÜÓÃÜÜå “å, ƒÜÜôÜ ‘ÓßÃÜå `ËÜß' ´Ü¶íÜ íÜÄÜÓÃÜÜå; †ÃÜå ´Üå³Üß †ÜÆܱÜß ÓÜåÄÜÝÃÜÓÜåÁÜ‘ ïÜÞø´Ü ™Üü´Üß œÜÜêÜß “å. ´Üå ÓÜåÄÜÃÜÜØ êܚܱÜÜå, ÝÃܹÜÃÜ †ÃÜå ÝœÜÝ‘´ôÜÜ ÝíÜïÜå ÝíÜíÜåœÜÃÜ ‘ÑÜÜÚ ÆÜ“ß ´ÜåÏܱÜå è±ÜÜíÑÜàØ ‘å ´ÜÜ¢ ´Üܲß(ÃÜßÓÜå)†å ‘åüêÜÜ‘ ¹¹ßÚ†ÜåÃÜå ÉÜÑܹÜå ÆÜ÷ÜÇœÜܲÒÜå “å †ÃÜå †å ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ‘ÓíÜÜ èåíÜÜå “å. ´ÜåÏÜÃÜàØ ÏÜÜÃÜíÜàØ “å ‘å ÃÜßÓÜÏÜÜØ Ó÷åêÜÜ ƒÜÏÜßÓÏÜÜØ ÏÜÜåüÜ ÆÜÂÏÜܱÜÏÜÜØ ÝíÜüÜÝÏÜÃÜ `ËÜß' “å †ÃÜå ´Üå ¹¹ßÚÃÜÜ ïÜÓßÓÏÜÜØ ôÜÜÓß ÆÜå«å ÓÜåÄÜÝÃÜÓÜåÁÜ‘ ïÜÞø´Ü ‹´ÆÜÃÃÜ ‘Óå “å ‘Ü ´ÜåÏÜÜØ ÓÜåÄÜÝÃÜíÜÜÓ‘ ´Ü¶íÜÜå “å.  [üâØ‘ÜíÜßÃÜå] [÷ÝÓèÃÜËÜØÁÜà, 22 ¡ÃÑÜà†ÜÓß, 1939] 

†ÜÓÜåÄÑÜÝíÜóÜÑÜ‘ ÆÜàô´Ü‘Üå †ÜÓÜåÄÑÜÃÜß œÜÜíÜß  ÄÜÜØÁÜߢ _15.00 †Ü÷ÜÓÃÜÜå ‹ÆÜÍÜÜåÄÜ ´ÜÜåÆÜ±Ü ù¹ÑÜ ÃÜßÓÜåÄÜ     ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 20.00 †ÜÓÜåÄÑÜÝÃÜÏÜÜÚ±Ü  ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 30.00 ù¹ÑÜÓÜåÄÜÃÜÜå ÆÜÜÑÜÜÃÜÜå ‹ÆÜœÜÜÓ  ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 50.00 ù¹ÑÜÓÜåÄÜÃÜß ôÜÏÜôÑÜÜ —    †å‘ ÃÜíÜß Ý¹ïÜÜ  ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 20.00 ù¹ÑÜÓÜåÄÜÏÜÜØ ÝíܤÜÜÃÜ †ÃÜå †ÁÑÜÜ´ÏÜ    ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 25.00 ù¹ÑÜÃÜß íÜÜ´Ü ù¹ÑÜÆÜâíÜÚ‘  ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 15.00 ÷ÜüÚ †çüç‘ †ü‘ÜíÜÜå  ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 30.00 ïÜíÜÜôÜÃܳÜß ôíÜÜô³ÑÜ †ÃÜå ÆÜÓÏÜ †ÜÃÜع     ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 20.00 ù¹ÑÜÓÜåÄÜ ôÜíÜÜÛÄÜß †ÝÍÜÄÜÏÜ  ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜ _ 150.00 †ÜØƒÜ ôÜÜœÜíÜíÜÜÃÜß ‘ìÜ  ²Üç. ÄÜÜåÕíܹÍÜ܉ ÆÜüåêÜ _80.00

‘à¹Ó´Üß ‹ÆÜœÜÜÓ  ²Üç. ïÜÓ±ÜÆÜÂôÜܹ _100.00 ‘ÜÏÜÝíÜèÑÜ  ôÜß. èå. íÜÜÃÜ êÜßü _ 40.00 ™ÜÓÄܳ³Üà íÜ湑  ËÜÜÆÜÜêÜÜêÜ ÄÜ. íÜæ¾ _300.00 ²ÜçøüÓ †ÜíÜ´ÜÜ ÆÜ÷åêÜÜØ  ²Üç. ÝïÜíÜÆÜÂôÜܹ ݵÜíÜå¹ß _30.00 ݹÃÜœÜÑÜÜÚ  ËÜÜÆÜÜêÜÜêÜ ÄÜ. íÜæ¾ _100.00 ÆÜÂÜ‘äÝ´Ü‘ ¢íÜÃÜïÜæêÜß †ÃÜå ÓÜåÄÜÝÃÜíÜÜÓ±Ü  Ýè´Üåú †ÜÑÜÚ _75.00 ÏÜÁÜàÆÜÂÏÜå÷ †ÃÜå ´ÜåÃÜÜ ‹ÆÜœÜÜÓ  œÜعàêÜÜêÜ ‘Ü. ¹íÜå _20.00 ÑÜÜåÄÜÜôÜÃÜ ôÜåêÉ üßœÜÓ  ÝïÜíÜÜÍÜ܉ ÆÜüåêÜ _50.00 êÜôÜ±Ü ËÜܹïÜÜ÷  ‰òÜÓêÜÜêÜ ïÜÜõÜß _50.00 ôü×åôÜ  ²Üç. ÝïÜíÜÆÜÂôÜܹ ݵÜíÜå¹ß _15.00 ‘ÜæüàØÝËÜ‘ ÷ÜåÝÏÜÑÜÜåÆÜåݳܑ ÏÜÜÄÜÚ¹„ïÜ‘Ü  èå. ‘å. ÏÜèÏÜà¹ÜÓ _90.00 ¹¹ÚÝÃÜíÜÜÓ‘ ÃÜôÜ ÏÜÜÝêÜôÜ Ýïܚܑ  ÝïÜíÜÜÍÜ܉ ÆÜüåêÜ _15.00 ÏÜÜÃÜíÜÏÜâµÜ  ÓÜíÜ¢ÍÜ܉ ÆÜüåêÜ _150.00 ÓôÜ ÆÜ߆Üå ‘ÜÑÜÜ‘êÆÜ ‘ÓÜå  ‘ÜØÝ´Ü ÍÜ©, ÏÜÃÜ÷Ó ²ß. ïÜÜ÷ _100.00 Key to Health  Gandhiji _ 15.00 Nature Cure  Gandhiji _ 20.00 †Ü ‹ÆÜÓÜØ´Ü, ²Üç. ÓÏÜåïÜ ‘ÜÆÜݲÑÜÜÃÜÜ ËÜÁÜÜØ ÆÜàô´Ü‘Üå †ØÄÜÂå¢ÏÜÜØ ÆÜ±Ü ‹ÆÜêÜËÁÜ “å.

324 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


Õ÷¹à, Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ †ÃÜå ÄÜÜåÓšÜÜ

[ÄÜÜØÁÜßÀÝóü • ÏÜÜå. ‘. ÄÜÜØÁÜß] ôÜØ‘êÜÃÜ

“åêêÜÜ ¹Üå° ËÜå ÏÜÝ÷ÃÜÜÏÜÜØ ¹åïÜÏÜÜØ êÜÜå‘¢ÍÜå †ÃÜå ÏÜÜÁÑÜÏÜÜåÏÜàƒÜå ôÜÜæ³Üß íÜÁÜà œÜ°åêÜÜå ïÜ˹ ´Üå `†ôÜÝ÷ó±Üà´ÜÜ.' ÓÜåèÃÜàØ ‘ÏÜ܉ÃÜå ÓÜåèÃÜàØ ƒÜÜÃÜÜÓÜ ‘ÓÜå²Üå ÍÜÜÓ´ÜßÑÜèÃÜÜåÃÜå ‘¹ÜœÜ †Ü ïÜ˹ÃÜÜ †³ÜÚÃÜß ƒÜËÜÓåÑÜ ÃÜ÷Î ÷ÜåÑÜ ÃÜå ÝíÜÝÍÜÃÃÜ ÁÜÏÜÚ‘ÜçÏÜÃÜÜ êÜÜå‘Üå ôÜܳÜå íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü ÆÜôÜعÄÜß-ÃÜÜ-ÆÜôÜعÄÜßÃÜå íÜœœÜå êÜÜíÑÜÜ íÜÄÜÓ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ¢íÜÃÜ ÄÜà¡Ó´ÜÜ ÷ïÜå. †ÃÜå ÷Ü, ‘Üå‰ èâ³ÜÃÜÜ Íܲ‘ÜíÑÜÜ ‘å ÄÜåÓÏÜÜÄÜåÚ ¹ÜåÑÜÜÚ íÜÄÜÓ †Ü íÜÄÜÚ øÑÜÜÓåÑÜ Õ÷ôÜÜ ÆÜÓ ÃÜ÷Î ‹´ÜÓß †ÜíÑÜÜå ÷ÜåÑÜ. ´ÜåÏÜÃÜß ÆÜÜôÜå ‘¹ÜœÜ ôÆÜóü †ÝÍÜíÑÜÞø´ÜÃÜÜ ïÜ˹Üå ÃÜ÷Î ÷ÜåÑÜ ÆÜ±Ü †Õ÷ôÜÜ †å †ôÜÝ÷ó±Üà´ÜÜÃÜß ÆÜ÷åêÜß ïÜÓ´Ü “å, †åíÜß ôÜÏÜè±Ü †åÏÜÃÜÜÏÜÜØ ôÆÜóü ÷ïÜå. †Ü íÜÄÜÚ ¹åïÜÏÜÜØ ËÜ÷àÏÜ´ÜßÏÜÜØ “å. ôÜÃÜÜ´ÜÃÜ ÁÜÏÜÚ ÃÜå Õ÷¹à ôÜØô‘äÝ´ÜÃÜå †åÏܱÜå ƒÜÓÜ †³ÜÚÏÜÜØ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ‹´ÜÜÓß “å. ËÜà½ÏÜ÷ÜíÜßÓÄÜÜØÁÜßÃÜÜå ôÜ´ÑÜ, †Õ÷ôÜÜ ‘Óà±ÜÜÃÜÜå ôÜعåïÜÜå ËÜÓÜËÜÓ ”ßêÑÜÜå “å. †åíÜÜ †Ü ôÜÝ÷ó±ÜàíÜÄÜÚÃÜå ôÜÏÜÝÆÜÚ´Ü †Ü †Ø‘ÃÜß ÄÜÜØÁÜßÀÝóü": Õ÷¹à, Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ †ÃÜå ÄÜÜåÓšÜÜ ÝíÜïÜå. .".".

`Õ÷¹à' †ÃÜå `Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ'

Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ÝíÜïÜåÃÜÜ †å‘ܹ ÆÜÂÏÜܱÜÍÜâ´Ü ÄÜÂسÜÏÜÜØ ÏÜÇ íÜÜØœÑÜàØ “å ‘å `Õ÷¹à' ïÜ˹ íÜå¹ÏÜÜØ ÏÜì´ÜÜå ÃܳÜß ÆÜ±Ü ÏÜ÷ÜÃÜ ÝôܑعÓå Õ÷¹ ÆÜÓ œÜ°Ü‰ ‘Óß ´ÑÜÜÓå ÕôÜÁÜà ÃܹßÃÜß ÆÜâíÜÚÏÜÜØ †ÜíÜåêÜÜ ¹åïÜÏÜÜØ íÜôÜ´ÜÜ êÜÜå‘ÜåÃÜå Õ÷¹à ‘÷ßÃÜå †ÜåìƒÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ. †ØÄÜÂå¢ ËÜÜåêÜÃÜÜÓÜ Õ÷¹ß†Üå †Üèå ÆÜ±Ü ÕôÜÁÜàÃÜå `‡Ã²ôÜ' ÃÜÜÏܳÜß †ÜåìƒÜå “å. ÄÜÂß‘ ËÜÜåêÜßÏÜÜØ ÕôÜÁÜàÃÜÜ `ôÜ'ÃÜÜå `†åœÜ' †åüêÜå `÷' ³Ü‰ ÄÜÑÜÜå. ´Üå³Üß †å ÏÜàêÜ‘ÃÜÜ íÜ´ÜÃÜ߆ÜåÃÜÜå ÁÜÏÜÚ `Õ÷¹à' ÃÜÜÏܳÜß †ÜåìƒÜÜÑÜÜå †ÃÜå ´ÜÏÜå ôÜÜæ ¡±ÜÜå “Üå ‘å †å ÁÜÏÜÚ ôÜÜæ³Üß íÜÁÜÜÓå ôÜÝ÷ó±Üà ÁÜÏÜÚ “å. èàêÜÏܳÜß µÜÜôÜßÃÜå ÍÜÜÄÜß “âüåêÜÜ ÆÜÂÜœÜßÃÜ ÝƒÜÂô´Ü߆ÜåÃÜå ´Üå±Üå †ÜñÜÑÜ †ÜÆÑÜÜå ÷´ÜÜå. ËÜÃÜ߇”ÓÜÑÜêÜÃÜÜ †ÃÜàÑÜÜÑÜß ÑÜ÷â¹ß†ÜåÃÜå ÆÜ±Ü ´Üå±Üå †ÜïÜÓÜå ¹ßÁÜÜå ÷´ÜÜå †ÃÜå ‰ÓÜÃܳÜß †åíÜÜ è èàêÜÏܳÜß µÜÜôÜßÃÜå ÍÜÜÄÜß ÃÜß‘ìåêÜÜ ÆÜÜÓôÜ߆ÜåÃÜå ÆÜ±Ü ´Üå±Üå è ôÜØ™ÜÑÜÜÚ ÷´ÜÜ. †ÜíÜÜå è ÁÜÏÜÚ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß íÑÜíÜô³ÜÜÏÜÜØ ôÜíÜÚÃÜå ôÜÏÜÜíÜß êÜåíÜÜÃÜå ÷ØÏÜåïÜÜØ ´Ü´ÆÜÓ “å †ÃÜå èå ÁÜÏÜÚ ôÜÝ÷ó±Üà´ÜÜÃÜß ÷ØÏÜåïÜ Ý÷ÏÜÜÑÜ´Ü ‘Ó´ÜÜå †ÜíÑÜÜå “å ´Üå Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜÜå †ÃÜàÑÜÜÑÜß ÷ÜåíÜÜÏÜÜØ ÏÜÃÜå ÄÜÜæÓíÜÃÜÜå †ÃÜàÍÜíÜ ³ÜÜÑÜ “å. †ÜÑÜÚ ÝíÜ¿ÜÃÜÜå ÆÜÜå´Üå èåÃÜå íÜæݹ‘ ÁÜÏÜÚ ‘÷ßÃÜå †ÜåìƒÜÜíÜå “å ´ÜåÃÜå íÜÓåêÜÜ “å †ÃÜå Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜàØ ÃÜÜÏÜ †ÜÑÜÜÚíÜ´ÜÚ “å †åÏÜ †ÜÄÜÂ÷ÆÜâíÜÚ‘ è±ÜÜíÜå “å. †åíÜß ÝíÜ¿¶ÜÜÃÜß †³ÜíÜÜ †åíÜÜå †ÜÄÜÂ÷ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

Ó܃ÜíÜÜÃÜß ÏÜÃÜå èÓÜÑÜå †Ü‘ÜØšÜÜ ÃܳÜß. ÏÜÜÓß ‘êÆÜÃÜÜÃÜàØ Õ÷¹àô´ÜÜÃÜ ÏÜÜÓå ÏÜÜüå ÆÜâÓ´ÜàØ “å †ÃÜå ´Üå ÃÜÜÏܳÜß ÏÜÃÜå ÆÜâÓ´ÜàØ ôÜÏÜÜÁÜÜÃÜ “å. †å Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÏÜÜØ †ÃÜå †å Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÏÜÜØ íÜå¹ÜåÃÜÜå ËÜåïÜ‘ ôÜÏÜÜíÜåïÜ ³Ü‰ ¡ÑÜ “å. ¹ÓŸ¡ÃÜå èÓÜ ôÜÓƒÜÜå ‹´ÜÜÓß ÆÜܲÒÜ ÝíÜÃÜÜ ÷àØ ‡ôêÜÜÏÜÃÜÜ ÏÜè÷ËÜÏÜÜØ, ÆÜÜÓôÜß ÁÜÏÜÚÏÜÜØ, ݃ÜÂô´Üß ôÜØÆܹÜÑÜÏÜÜØ, èæÃÜ ÁÜÏÜÚÏÜÜØ †ÃÜå ÑÜ÷â¹ß ÆÜسÜÏÜÜØ èå ‘Ø‰ ‹¶ÜÏÜ “å ´ÜåÃÜÜå ôÜÏÜÜÃÜÍÜÜíÜå †Ü¹Ó Ó܃ÜàØ “àØ, †åÏÜ ¡÷åÓ ‘ÓàØ “àØ ´ÑÜÜÓå ‘ïÜß ÝíÜôÜØÄÜ´Ü íÜÜ´Ü ‘Ó´ÜÜå ÃܳÜß. ôÜâÑÜÚ ´ÜÆÜå “å ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß †ÜíÜÜå Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ¢íÜ´ÜÜå Ó÷åïÜå. †å‘ è ¹à÷ÜÏÜÜØ ´ÜàêÜôÜß¹ÜôÜå †å ÁÜÏÜÚÃÜÜå ÝÃÜœÜÜå² †ÜÆÜß ¹ßÁÜÜå “å ‘å `¹ÑÜÜ ÁÜÏÜÚ‘Üå ÏÜâêÜ ÷æ, ÆÜÜÆÜ ÏÜâêÜ †ÝÍÜÏÜÜÃÜ; ´ÜàêÜôÜß ¹ÑÜÜ ÃÜ “Üز߆å èËÜ êÜÄÜ ™Üü ÏÜÇ ÆÜÂÜÃÜ. ÷ÝÓèÃÜËÜØÁÜà, 30-11-1947, ÆÜÜ. 394

``ÏÜÃÜå Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜß íÑÜ܃ÑÜÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ ‘÷åíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå ´ÜÜå ÷àØ †åüêÜàØ è ‘÷àØ : `†Õ÷ôÜÜ´ÏÜ‘ ôÜÜÁÜÃÜÜå ¿ÜÓÜ ôÜ´ÑÜÃÜß ïÜÜåÁÜ.' ‘Üå‡Ú ÏÜܱÜôÜ ‡ÚðíÜÓÏÜÜØ ÃÜ ÏÜÜÃÜ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ “´ÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß èÜ´ÜÃÜå Õ÷Ø¹à ‘÷ß ïÜ‘å. ôÜ´ÑÜÃÜß †ÝíÜÓ´Ü ƒÜÜåè †åüêÜå è Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ.''1 (ÆÜÂܳÜÚÃÜÜ ÆÜ“ßÃÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜØ ÍÜÜóܱÜÜåÏÜÜسÜß) ÑÜØÄÜ ‡ÞòÑÜÜ, 28-10-1926, ÆÜÜ. 372 1 ``Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜàØ †å ôܹÖÍÜÜÄÑÜ “å †³ÜíÜÜ ¹àÍÜÜÚÄÑÜ “å ‘å

325


Õ÷¹à´íÜÃÜß ÏÜÜÓß ÉÓè

÷àØ ôÜÃÜÜ´ÜÃÜß Õ÷¹à ÷ÜåíÜÜÃÜÜå ¹ÜíÜÜå ‘ÓàØ “àØ. ™Ü±ÜÜ ÍÜ܉†ÜåÃÜå

‘å íÜå¹Üݹ ÄÜÂسÜÜåÏÜÜØ ÄÜÜåÏÜåÁÜÃÜß íÜÜ´Ü “å. “¬Ü ÁÜÜåÓ±ÜÏÜÜØ ÍܱܴÜÜØ ôÜØô‘ä´Ü ÆÜÜ«ÏÜÜìÜÏÜÜØ ÆÜâíÜåÚ ËÜÂÜú±ÜÜ: ÄÜíÜÜØ ÏÜÜØôÜ ÍÜšÜÑÜÜÏÜÜôÜà: †å íÜÜøÑÜ íÜÜØœÜåêÜàØ, †ÃÜå ÏÜÇ ÏÜÃÜÃÜå ÆÜâ“ÒàØ, ``†Ü ôÜÜœÜàØ ÷ïÜå?'' †åíÜÜØ íÜÜøÑÜÜå “´ÜÜØ ÷àØ ÏÜÜÃÜ´ÜÜå †ÜíÑÜÜå “àØ ‘å íÜå¹ÏÜÜØ †åíÜß íÜÜ´Ü ê܃Üß ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ´ÜåÃÜÜå †³ÜÚ ‘¹ÜœÜ †ÜÆܱÜå ‘Óß†å “ß†å †å ÃÜ ³Ü´ÜÜå ÷ÜåÑÜ. ËÜß¡å ÆÜ±Ü ôÜØÍÜíÜ “å. ÏÜÜÓÜ †³ÜÚ ÆÜÂÏÜܱÜå †³ÜíÜÜ ÏÜÜÓÜ †Ü´ÏÜÜÃÜß ÆÜ´ÜßÝ´Ü ÆÜÂÏÜܱÜå — †ÃÜå ÏÜÃÜå ÆÜÜØݲ´ÑÜ ‘å ïÜÜôµÜßÑÜ ¤ÜÜÃÜ †ÜÁÜÜÓéÆÜ ÃܳÜß ÆÜ±Ü †Ü´ÏÜÜÃÜß ÆÜ´ÜßÝ´Ü è †ÜÁÜÜÓéÆÜ “å — ‹ÆÜÓ üÜØ‘åêÜÜØ íÜœÜÃÜÜå èåíÜÜØ íÜœÜÃÜÜåÃÜÜå ËÜß¡å †³ÜÚ ÃÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå †åíÜàØ ÷ÜåíÜàØ ¡å‰†å ‘å ´Üå è ËÜÂÜú±ÜÜå ÄÜÜåÍÜšÜ±Ü ‘Ó´ÜÜ ÷´ÜÜ ‘å èå†Üå ÄÜÜÑÜÃÜå ÏÜÜÓßÃÜå ÆÜÜ“Ü ÄÜÜÑÜÃÜå ôÜ¢Ú ïÜ‘´ÜÜ ÷´ÜÜ. ÆÜ±Ü †ÜíÜÜ íÜܹÝíÜíÜܹÃÜß ôÜܳÜå Õ÷¹à èÃÜ´ÜÜÃÜå ‘ïÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ÃܳÜß. ÏÜÇ íÜå¹ÜݹÃÜÜå †ÍÑÜÜôÜ ÃܳÜß ‘ÑÜÜåÚ, ™Ü±ÜÜ ôÜØô‘ä´Ü ÄÜÂسÜÜåÃÜÜ †ÃÜàíÜܹ³Üß è ¡±ÜàØ “àØ. †åüêÜå ÏÜÜÓÜ èåíÜÜ ÆÜÂÜ‘ä´Ü ÏÜܱÜôÜ †ÜíÜÜ ÝíÜóÜÑÜÏÜÜØ ïÜàØ íÜÜ´Ü ‘Óå? ÆÜ±Ü ÏÜÃÜå †Ü´ÏÜÝíÜòÜÜôÜ “å, †ÃÜå ´Üå³Üß ÏÜÜÓÜ †ÃÜàÍÜíÜÃÜß íÜÜ´Ü ÷àØ ËÜÁÜå ‘ÑÜÜÚ ‘ÓàØ “àØ. ÄÜÜåÓšÜÜÃÜÜå †³ÜÚ ïÜÜåÁÜíÜÜ è‰ïÜàØ ´ÜÜå ‘¹ÜœÜ øÑÜÜØÑÜ †ÜÆܱÜÃÜå †å‘ è †³ÜÚ ÃÜ÷Î ÏÜìå, ‘Ü †ÜÆܱÜÜ ÁÜÏÜÚÏÜÜØ ‘êÜÏÜÜ èåíÜàØ ôÜíÜÚôÜÜÏÜÜÃÑÜ †ÃÜå †å‘ è †åíÜàØ ‘؉ ÃܳÜß, †ÃÜå ÆÜåÄÜØËÜÓå ÃܳÜß. †Ü³Üß ‘¹ÜœÜ †ÜÆܱÜå ÁÜÏÜÚ ôÜÏÜèíÜÜÏÜÜØ ÏÜàï‘åêÜß †ÜíÜ´Üß ÷ÜåÑÜ “´ÜÜØ ´ÜåÏÜÜØ ôÜ÷åêÜ܉ ÆÜ±Ü ³ÜÜÑÜ “å, ‘Ü †ÃÜå‘ íÜô´Üà Õ÷¹à èÃÜ´ÜÜÏÜÜØ ôíÜÜÍÜÜÝíÜ‘ Óß´Üå è ÆÜÂíÜåïÜ ‘Óß ÄÜÑÜåêÜß “å. ËÜÜì‘ ÆÜ±Ü ôÜÏÜèå “å ‘å ÄÜÜÑÜÃÜß ÓšÜÜ ‘ÓíÜß ¡å‰†å, ÄÜÜåÓšÜÜ ÃÜ ‘Óß†å ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß †ÜÆܱÜå Õ÷¹à ïÜåÃÜÜ?

÷ôÜíÜàØ †ÜíÜ´ÜàØ ÷ïÜå ‘å ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÜåÏÜÜØ ÷ÓÃÜÜÓÜå-ÉÓÃÜÜÓÜå, ËÜ܇ËÜêÜÃÜß íÜÜ´ÜÜå ‘ÓÃÜÜÓÜå, †ØÄÜÂå¡åÃÜß ôÜܳÜå ÆÜܱÜß ÆÜßÃÜÜÓÜå, ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÜåÃÜß ËÜÃÜÜíÜåêÜß ÓÜåüß1ƒÜÜÃÜÜÓÜå, †Ø´ÑÜèÃÜß “Üå‘Óß ƒÜÜåìå êÜåÃÜÜÓÜå èå ÷àØ ´ÜåíÜÜÃÜå ôÜÃÜÜ´ÜÃÜß Õ÷¹à ‘÷åíÜÜå †å ÍÜÜóÜÜ ‹ÆÜÓ †´ÑÜÜœÜÜÓ ‘ÑÜÜåÚ ‘÷åíÜÜÑÜ. “´ÜÜØ ÷àØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜå ôÜÃÜÜ´ÜÃÜß ÏÜÃÜÜíÜíÜÜÃÜÜå ¹ÜíÜÜå ‘ÓàØ “àØ, †ÃÜå ÏÜÃÜå ÝíÜòÜÜôÜ “å ‘å †å‘ ôÜÏÜÑÜ †åíÜÜå †ÜíÜïÜå ‘å ŸÑÜÜÓå ÏÜÜÓÜ ÏÜä´ÑÜà ÆÜ“ß ÄÜÜØÁÜß ôÜÃÜÜ´ÜÃÜß ÷´ÜÜå †åÏÜ ôÜÜæ ‘ËÜâêÜ ‘ÓïÜå. ‘Ü ‘å ÄÜÜåÓšÜÜ ÏÜÃÜå ËÜ÷à ÝÆÜÂÑÜ “å. ™Ü±ÜÜ íÜƒÜ´Ü ‹ÆÜÓ `Õ÷¹à´íÜ' ‹ÆÜÓ ÏÜÇ ÑÜØÄÜ ‡ÞòÑÜÜÏÜÜØ êÜåƒÜ ê܃ÑÜÜå ÷´ÜÜå, ´Üå ÏÜÜÓÜå †Ý´ÜïÜÑÜ ÝíÜœÜÜÓÆÜâíÜÚ‘ ê܃ÜåêÜÜå êÜåƒÜ “å. ´ÜåÏÜÜØ Õ÷¹à´íÜÃÜÜØ êܚܱÜÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ‘Ó´ÜÜØ íÜå¹ÜݹÃÜå ÏÜÜÃÜíÜÜ, ÆÜàÃÜèÚÃÏÜÏÜÜØ ÏÜÜÃÜíÜàØ, ÄÜß´ÜÜ-ÄÜÜÑܵÜß †Üݹ ÏÜÜÃÜíÜÜØ, †å êÜšÜ±Ü ÄܱÜÜíÑÜÜØ “´ÜÜØ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ Õ÷¹àÃÜå ÏÜÜüå ´ÜÜå ÄÜÜåÓšÜÜ ÝíÜïÜå ÆÜÂßÝ´Ü †å è êÜšÜ±Ü ÏÜÇ «ÓÜíÜåêÜàØ. ‘Üå‰ ÆÜâ“ïÜå ‘å 10,000 íÜóÜÚ ‹ÆÜÓ Õ÷¹à†Üå ïÜàØ ‘Ó´ÜÜ ÷´ÜÜ? ÏÜÜåüÜ ÝíÜ¿ÜÃÜÜå †ÃÜå ÆÜØݲ´ÜÜå ËÜ´ÜÜíÜå “å †åÏÜÜØ ‘Üå‰ ôܶÜÜíÜÜÓ ôÜØÆܹÜÑÜ ÃܳÜß. †åüêÜå ‘Üå‰ ÆÜ±Ü ÆÜ‘ÜÓÃÜß ÄÜåÓôÜÏÜè³Üß ÏÜÜÓß ¡´ÜÃÜå ‹ÄÜÜÓíÜÜ ÏÜÜüå ÏÜÇ ‘ûàØ “å ‘å ôÜ´ÑÜ †ÃÜå †Õ÷ôÜÜ ÏÜÜÓÜå ÁÜÏÜÚ “å. ¡å ‘Üå‰ ÏÜÃÜå Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜß íÑÜ܃ÑÜÜ †ÜÆÜíÜÜÃÜàØ ‘÷å, ´ÜÜå ÷àØ †åüêÜÜå è èíÜÜËÜ †ÜÆÜàØ ‘å Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ †åüêÜå †Õ÷ôÜ‘ ôÜÜÁÜÃÜÜå ¿ÜÓÜ ôÜ´ÑÜÃÜß ïÜÜåÁÜ. ‘Üå‰ ÏÜܱÜôÜ ‰òÜÓÃÜå ÆÜ±Ü ÃÜ ÏÜÜÃÜ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ “´ÜÜØ ´Üå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ¡´ÜÃÜå Õ÷¹à ‘÷åíܲÜíÜß ïÜ‘å “å. ÏÜ’ÏÜÆܱÜå ôÜ´ÑÜÃÜß ƒÜÜåè ‘ÑÜÜÚ è ‘ÓíÜß †åÃÜàØ ÃÜÜÏÜ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ. ¡å †Ü ÁÜÏÜÚ ÷ÜêÜÏÜÜØ ÏÜä´ÜÆÜÂÜÑÜ, ÝÃÜÞó˜ÑÜ †ÃÜå è² ËÜÃÑÜÜå ÷ÜåÑÜ, ´ÜÜå ´ÜåÃÜàØ ‘Ü †å “å ‘å †ÜÆܱÜå ³ÜÜ‘ß ÄÜÑÜÜ “߆å. ÆÜÓØ´Üà †ÜÆܱÜÜå ³ÜÜ‘ ¥´ÜÓß è´ÜÜØ ´ÜàÓ´Ü è, Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ‘¹ÜœÜ ÆÜ÷åêÜÜØ ‘¹ß ÃÜ÷Î ¡åíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜàØ ÷ÜåÑÜ †åíÜÜ Æ܃ÜÓ ´Üåè ôÜܳÜå ÝíÜòÜÏÜÜØ ”ì‘ß ¥«ïÜå. †ÃÜå ƒÜÓåƒÜÓ ´Üå³Üß è Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ËÜÁÜÜ ÁÜÏÜÜåÚ ‘Ó´ÜÜØ ôÜÜæ³Üß íÜÁÜÜÓå ôÜÝ÷ó±Üà “å. †åÃÜÜ ÝôܽÜØ´ÜÜå ôÜíÜÚÄÜÂÜ÷ß “å.'' i

326 

(ÄÜÜåÓšÜÜÏÜÜسÜß) ÃÜíÜèßíÜÃÜ, 25-1-1925, ÆÜÜ. 161

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ôÜÃÜÜ´ÜÃÜ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜÜå ÷àØ ‘åíÜÜå †³ÜÚ ‘ÓàØ “àØ ¹àÍÜÜÚÄÑÜå †Üè‘ÜêÜ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ÏÜÜµÜ ƒÜÜíÜÜ †ÃÜå †ÍܲÜíÜÜÃÜß œÜœÜÜÚÏÜÜØ è †ÜíÜß Ó÷åêÜÜå ¡åíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå “å. †å‘ íÜÜÓ †å‘ ÁÜÏÜÚïÜßêÜ Õ÷¹à ÍÜ܉ ôÜÏÜšÜ ÏÜÇ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÃÜÜ ™ÜÓÏÜÜØ ËÜå«ÜØ ²ËÜêÜÓÜåüß ƒÜÜíÜÜÃÜàØ ôÜÜ÷ôÜ ‘Óß ´ÜåÏÜÃÜå ³Ü³ÜÓÜíÜß ÏÜâøÑÜÜ ÷´ÜÜ. ÏÜÇ ¡åÑÜàØ ‘å †å‘ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÝÏܵÜå †Ü±Üß †ÜÆÜåêÜÜ ÆÑÜÜêÜÜÏÜÜØ ÏÜÃÜå ¹âÁÜ Óå²ß êÜå´ÜÜå ¡å‰ÃÜå ´ÜåÏÜÃÜå ÍÜÜÓå ¹à:ƒÜ ³ÜÑÜàØ. ÆÜ±Ü ŸÑÜÜÓå ´ÜåÏܱÜå ÏÜÃÜå †å ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÝÏܵÜÃÜÜ ÷ܳÜÃÜß ²ËÜêÜÓÜåüß êÜå´ÜÜå ¡åÑÜÜå ´ÑÜÜÓå ´ÜÜå ´ÜåÏÜÃÜß íÑܳÜÜÃÜÜå ÆÜÜÓ è ÓûÜå ÃÜ÷Î! ÏÜÃÜå ÍÜÑÜ “å ‘å ïÜàØ ƒÜÜíÜàØ †ÃÜå ‘ÜåÃÜß ¡å²å ƒÜÜíÜàØ †åÃÜÜ ”ß±ÜÜÏÜÜØ ”ß±ÜÜ ÝíÜÝÁÜÝÃÜóÜåÁÜ ÃÜ’ß ‘ÓíÜÜ ÆÜÜ“ì è ¡å Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ËÜÁÜàØ ËÜì ÓÜå‘ïÜå ´ÜÜå ´Üå ³ÜÜå²Ü è í܃ܴÜÏÜÜØ ƒÜÓß íÜô´ÜàÃÜå ƒÜÜå‰ ËÜåôÜïÜå. ÏÜܹ‘ ÆܹܳÜÜåÚ †³ÜíÜÜ ƒÜÜåÓÜ‘ÜåÃÜÜ ôÜåíÜÃܳÜß ¹âÓ Ó÷åíÜàØ †ÄÜÓ ´ÜÜå ÏÜÜØôÜÜ÷ÜÓ ÃÜ ‘ÓíÜÜå †å †Ü´ÏÜÜÃÜÜ ÝíÜ‘ÜôÜÃÜß Ý¹ïÜ܆å ÍÜÜÓå Ïܹ¹‘´ÜÜÚ “å †å ôÜÜíÜ ôÜÜœÜàØ, ÆÜ±Ü ´Üå³Üß ´Üå †å‘ è íÜô´Üà ‘Ø‰ ÁÜÏÜÚÃÜàØ ôÜÜÓôÜíÜÚôíÜ ÃܳÜß. ÷Ó‘Üå‰ÃÜß ¡å²å ËÜåôÜßÃÜå ƒÜÜÃÜÜÓÜ ÃÜå ÏÜÜØôÜÜ÷ÜÓ ‘ÓÃÜÜÓÜ †ÃÜå “´ÜÜØ ‰òÜÓ³Üß ²ÓÃÜÜÓÜ †ÃÜå‘ ÏÜܱÜôÜÜå ÏÜÜØôÜÜ÷ÜÓ³Üß †ÃÜå ËÜߢ ™Ü±Üß íÜô´Üà†Üå³Üß ÍÜÜÓå œÜàô´Ü´ÜÜÆÜâíÜÚ‘ ¹âÓ Ó÷åÃÜÜÓ †ÃÜå “´ÜÜØÑÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÆÜ´ÑÜå‘ ‘ÜÑÜÚ³Üß ‰òÜÓÃÜå †ÆÜÏÜÜÃÜ ÆÜ÷ÜÇœÜܲÃÜÜÓÜ ÏÜܱÜôÜÃÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ÏÜÜåšÜ¹ïÜÜÃÜß íÜÁÜà è ÃÜ¢‘ “å. †Ü ËÜÁÜàØ “´ÜÜØ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜß ÆÜÂÁÜÜÃÜ íÜô´Üà ÝÃÜÓÜìß è “å. ´Üå ÄÜÜåÓšÜÜ. ÄÜÜåÓšÜÜ †å ÏÜÃÜàóÑÜÃÜÜ †ÜƒÜÜ ÝíÜ‘ÜôܘÏÜÏÜÜØ ÏÜÃÜå ôÜÜæ³Üß †êÜÜæÝ‘‘ íÜô´ÜàéÆÜå ÍÜÜôÜß “å. ÄÜÜÑÜÃÜÜå †³ÜÚ ÷àØ ÏÜܱÜôÜÃÜß ÃÜßœÜåÃÜß †ÜƒÜß ÏÜâØÄÜß ¹àÝÃÜÑÜÜ †ÜíÜÜå ‘ÓàØ “àØ. ÄÜÜÑÜÃÜå ËÜ÷ÜÃÜå †å ´Ü¶íÜ ¿ÜÓÜ ÏÜܱÜôÜÃÜå †ÜƒÜß œÜå´ÜÃÜôÜäÞóü ¡å²å †Ü´ÏÜßÑÜ´ÜÜÃÜÜå †ÃÜàÍÜíÜ ‘ÓÜíÜíÜÜÃÜÜå †åÏÜÜØ ÆÜÂÑÜ´ÃÜ “å. †ÜíÜÜå ¹åíÜÍÜÜíÜ ÄÜÜÑÜÃÜå è ‘åÏÜ †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå ÷ïÜå †å ÆÜ±Ü ÏÜÃÜå ´ÜÜå ôÆÜóü “å. ÄÜÜÑÜ è Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÏÜÜØ ÏÜܱÜôÜÃÜÜå ôÜÜæ³Üß ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

ôÜÜœÜÜå ôÜܳÜß — ôÜÜæ³Üß ÏÜÜåüÜå †ÜÁÜÜÓ ÷´Üß. †å è †å‘ Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜß ‘ÜÏÜÁÜåÃÜà ÷´Üß. ´Üå ÏÜÜµÜ ¹âÁÜ è †ÜÆÜÃÜÜÓß ÃÜ÷Üå´Üß. †ÜƒÜß ƒÜå´ÜßÃÜÜå †å †ÜÁÜÜÓô´ÜØÍÜ ÷´Üß. ÄÜÜÑÜ †å ¹ÑÜÜÁÜÏÜÚÃÜß ÏÜâÝ´ÜÚÏÜØ´Ü ‘ÝíÜ´ÜÜ “å. †Ü ÄÜÓßËÜ †ïÜÓÜÉ ÆÜÂܱÜßÏÜÜØ †ÜÆܱÜå ‘åíÜì ¹ÑÜÜ è ¥ÍÜÓÜ´Üß ¡å‰†å “߆å. êÜ܃ÜÜå ‘ÓÜå²Üå Õ÷¹ß†ÜåÃÜå ‹“åÓÃÜÜÓß †å ÏÜÜ´ÜÜ “å. †å ÄÜÜÑÜÃÜß ÓšÜÜ ´Üå ‰òÜÓÃÜß †ÜƒÜß ÏÜâ‘ ôÜäÞóüÃÜß ÓšÜÜ “å. èå †¤ÜÜ´Ü ¸ÝóÜ ‘å ºóüÜ†å †Ü ÄÜÜåÆÜâ¡ œÜêÜÜíÜß ´Üå±Üå ÄÜÜÑܳÜß ïÜé†Ü´Ü ‘ÓåêÜß. †å³Üß ÝÃÜÓÜìàØ ËÜßèàØ ‘ïÜàØ †åÃÜàØ ÁÑÜåÑÜ ÷Üå‰ è ÃÜ ïÜ‘å. †Ü ÆÜïÜàôÜäÞóüÃÜß †Óè ÏÜâØÄÜß “å ´Üå³Üß íÜìß íÜÁÜÜÓå †ôÜÓ‘ÜÓ‘ “å. ÄÜÜåÓšÜÜ †å Õ÷¹à ÁÜÏÜåÚ ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜå †ÜÆÜåêÜß ËÜÝšÜôÜ “å. Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ÆÜ±Ü ŸÑÜÜØ ôÜàÁÜß ÄÜÜÑÜÃÜß ÓšÜÜ ‘ÓÃÜÜÓÜ Õ÷¹à†Üå “å ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß è Ó÷åïÜå. †å ÄÜÜÑÜÃÜß ÓšÜÜ ‘‰ Óß´Üå ³ÜÜÑÜ? Óô´ÜÜå †å è “å ‘å ÄÜÜÑÜÃÜå ËÜœÜÜíÜíÜÜ ¡´Üå ÏÜÓíÜàØ. ÄÜÜÑÜÃÜå ËÜœÜÜíÜíÜÜ ƒÜÜ´ÜÓ ÏÜܱÜôÜÃÜå ÏÜÜÓíÜÜ ´ÜæÑÜÜÓ ³ÜíÜàØ †å ´ÜÜå Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ´ÜåÏÜ è †Õ÷ôÜÜ ÁÜÏÜÚ ËÜØÃÜåÃÜÜå ‡ÃÜ‘ÜÓ ‘ÑÜÜÚ ôÜÏÜÜÃÜ “å. Õ÷¹à†ÜåÃÜå ´ÜÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ´ÜÆÜôÑÜÜÃÜÜ, ÆÜÜå´ÜÜÃÜß †Ü´ÏÜïÜàݽÃÜÜ †ÃÜå †ÜÆÜÍÜÜåÄÜÃÜÜ ËÜì³Üß ÄÜÜÑÜÃÜß ÓšÜÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ ‘÷åêÜ “å. †Üè‘ÜêÜÃÜß ÄÜÜåÓšÜÜ ´ÜÜå ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÜå ¡å²å ‘ÜÑÜÏÜÃÜÜ ‘Ø‘ÜôÜ †ÃÜå ”åÓ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß Ó÷ß “å; ŸÑÜÜÓå ƒÜÓàØ ¡å´ÜÜØ ÄÜÜåÓšÜÜÃÜÜå †³ÜÚ †å “å ‘å †ÜÆܱÜå †ÜÆܱÜß ÆÜÂåÏÜôÜåíÜܳÜß ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÜåÃÜÜØ ÏÜÃÜ ¢´Üß êÜåíÜÜØ. ÆÜ±Ü ƒÜ๠Õ÷¹à†Üå ÆÜÜå´Üå †´ÑÜÜÓå ÄÜÜåÓšÜÜ ‘åüêÜß ôÜÏÜèå “å? ³ÜÜå²Ü †ÓôÜÜ ‹ÆÜÓ †å‘ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÝÏܵÜå ÏÜÃÜå †å‘ ÆÜàô´Ü‘ ÏÜÜå‘êÜåêÜàØ, ´ÜåÏÜÜØ ÄÜÜÑÜ †ÃÜå ´ÜåÃÜß †ÜåêÜܹ ‹ÆÜÓ †ÜÆܱÜå èå ™ÜÜ´Ü‘ßÆܱÜàØ ÄÜà¡Óß†å “ß†å ´ÜåÃÜÜØ ÝíÜÄÜ´ÜíÜÜÓ íܱÜÚÃÜÜå ‘ÓåêÜÜØ ÷´ÜÜØ. ´ÜåÃÜàØ üßÆÜåüßÆÜàØ ¹âÁÜ ƒÜÇœÜß êÜåíÜÜÃÜå ƒÜÜ´ÜÓ †ÜÆܱÜå ´ÜåÃÜàØ ‘åíÜàØ êÜÜå÷ß ê܉†å “߆å, †ÜÆܱÜå ´ÜåÃÜå ÍÜâƒÜå ÏÜÜÓß ‘åíÜß ÷ܲÕÆÜèÓ ‘Óß ÏÜâ‘ß†å “ß†å, ´ÜåÃÜÜØ íÜÜ“Ó²Ü؆ÜåÃÜß †ÜÆܱÜå ‘åíÜß ¹à¹ÚïÜÜ 327


ÏÜÃÜå ÍÜÑÜ “å ‘å ïÜàØ ƒÜÜíÜàØ †ÃÜå ‘ÜåÃÜß ¡å²å ƒÜÜíÜàØ †åÃÜÜ ”ß±ÜÜÏÜÜØ ”ß±ÜÜ ÝíÜÝÁÜÝÃÜóÜåÁÜ ÃÜ’ß ‘ÓíÜÜ ÆÜÜ“ì è ¡å Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ËÜÁÜàØ ËÜì ÓÜå‘ïÜå ´ÜÜå ´Üå ³ÜÜå²Ü è í܃ܴÜÏÜÜØ ƒÜÓß íÜô´ÜàÃÜå ƒÜÜå‰ ËÜåôÜïÜå. ÏÜܹ‘ ÆܹܳÜÜåÚ †³ÜíÜÜ ƒÜÜåÓÜ‘ÜåÃÜÜ ôÜåíÜÃܳÜß ¹âÓ Ó÷åíÜàØ †ÄÜÓ ´ÜÜå ÏÜÜØôÜÜ÷ÜÓ ÃÜ ‘ÓíÜÜå †å †Ü´ÏÜÜÃÜÜ ÝíÜ‘ÜôÜÃÜß Ý¹ïÜ܆å ÍÜÜÓå Ïܹ¹‘´ÜÜÚ “å †å ôÜÜíÜ ôÜÜœÜàØ, ÆÜ±Ü ´Üå³Üß ´Üå †å‘ è íÜô´Üà ‘Ø‰ ÁÜÏÜÚÃÜàØ ôÜÜÓôÜíÜÚôíÜ ÃܳÜß

‘Óß†å “ß†å, ´ÜåÏÜÃÜå †ÜÆܱÜå ‘åíÜÜ ÆÜâÓàØ ÁÜÜíÜíÜÜ ÆÜ±Ü ¹å´ÜÜ ÃܳÜß, ËÜì¹Üå ‹ÆÜÓ †ÜÆܱÜå ‘åíÜÜå èàêÜÏÜ ÄÜà¡Óß†å “ß†å, †ÜÆܱÜå ´ÜåÏÜÃÜå ‘åíÜÜ ƒÜôôÜß ‘Óß†å “ß†å, †ÜÆܱÜå ´ÜåÃÜå ‘åíÜÜ œÜÜË܃ÜÜ, ÆÜÓÜå±Üß †ÃÜå †ÜÓÜåÃÜÜ ÏÜÜÓ ÏÜÜÓß†å “ß†å, †ÜÆܱÜå ´ÜåÏÜÃÜÜ ÆÜÓ ‘åíÜÜ †ÃÜ÷¹ ËÜÜå¡ êÜÜ¹ß†å “ß†å — †Ü ËÜÁÜÜÃÜàØ †åÏÜÜØ íܱÜÚÃÜ ÷´ÜàØ. ¡å ´ÜåÏÜÃÜå íÜÜœÜÜ ÷Üå´Ü ´ÜÜå ‘¹ÜœÜ ´Üå†Üå †ÜÆܱÜß ôÜÜÏÜå †åíÜÜ ´ÜÜå †ÏÜÜÃÜàóÜß †ÆÜÓÜÁÜÜåÃÜß ôÜÜšÜß ÆÜâÓ´Ü ‘å ¹àÝÃÜÑÜÜ ËÜÁÜß ‘ÏÜ‘ÏÜß ¥«´Ü! †Ü ÏÜâØÄÜÜØ ÆÜïÜà†Üå ÆÜÓ ™ÜÜ´Ü‘ßÆܱÜÜÃÜÜ ÆÜ´ÑÜå‘ ‘ÏÜÚ³Üß †ÜÆܱÜå Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜÜå †ÃÜå ‰òÜÓÃÜÜå ‡ÃÜ‘ÜÓ ‘Óß†å “ß†å. ÷àØ ÃܳÜß ÏÜÜÃÜ´ÜÜå ‘å ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜÜ ËÜß¡ ‘Üå‰ ÆÜ±Ü ¹åïÜÏÜÜØ ´ÜåÃÜÜØ °ÜåÓÜåÃÜß ÷ÜêÜ´Ü Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ÍÜâØ²ß ÷ÜåÑÜ. †ÜÏÜÜØ †ØÄÜÂåèÃÜÜå ¹ÜåóÜ †ÜÆܱÜå ÃÜ÷Î ‘Ü°ß ïܑ߆å. †ÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜß ÄÜÓßËÜß ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜå ÃÜ÷Î ÄÜ܉ ïܑ߆å. †ÜÆܱÜÜØ °ÜåÓÜåÃÜß †Ü ¹à¹ÚïÜÜ †ÜÆܱÜß ™ÜÜ´Ü‘ß ËÜå¹Ó‘ÜÓß ÝôÜíÜÜÑÜ ËÜß¡ ‘ïÜÜÃÜß è ôÜâœÜ‘ ÃܳÜß. †ÜÆܱÜß ÆÜÜØèÓÜÆÜÜåìÜå †ÜÆܱÜß ¹ÑÜÜíÜäÝ¶Ü ‹ÆÜÓ ƒÜ²ß ³ÜÑÜåêÜß ôÜØô³Ü܆Üå “´ÜÜØ ´Üå íÜäݶÜÃÜÜå †Ý´Ü ËÜå÷â¹Üå †ÏÜêÜ ‘ÓÃÜÜÓß ôÜØô³Ü܆Üå ÏÜÜµÜ “å. ´Üå†Üå ÃÜÏÜâÃÜå¹ÜÓ 328 

ÄÜÜåïÜÜì܆Üå ‘å ²åÓ߆Üå †ÃÜå ÁÜß‘´Üß ÓÜóü×ßÑÜ ôÜØô³Ü܆Üå ´ÜÓß‘å œÜÜêÜíÜÜÃÜå ËܹêÜå ÏÜÜµÜ ƒÜÜå²ÜØ °ÜåÓÜå Ó܃ÜíÜÜÃÜÜØ ÁÜÏÜÜÚ¹Ü ƒÜÜ´ÜÜ؆Üå è ³Ü‰ ÆÜ²ß “å! Õ÷¹à†ÜåÃÜß ÆÜÓßšÜÜ üßêÜÜØ ‘ÑÜÜÚ³Üß, ôíÜÓïÜའÏÜصÜÜå ÍܱÑÜܳÜß, ´ÜßӳܡµÜ܆Üå ‘ÑÜÜÚ³Üß ‘å ÃÑÜÜ´ÜÝÉӑ܆ÜåÃÜÜ ”ß±ÜÜÏÜÜØ ”ß±ÜÜ ÝÃÜÑÜÏÜÜå œÜßíÜü³Üß ÆÜÜëÑÜܳÜßÑÜå ÃÜ÷Î, ÆÜ±Ü ÄÜÜÑÜÃÜå ËÜœÜÜíÜíÜÜÃÜß ´ÜåÏÜÃÜß ïÜÞø´Ü³Üß è ³ÜíÜÜÃÜß “å. †´ÑÜÜÓå ´ÜÜå ÄÜÜåÓšÜÜÁÜÏÜÚÃÜÜå ¹ÜíÜÜå ‘ÓÃÜÜÓÜ †ÜÆܱÜå ÄÜÜÑÜÃÜå †ÃÜå ´ÜåÃÜÜ íÜØïÜÃÜå ÄÜàêÜÜÏÜ ËÜÃÜÜíÜß ¡´Üå ÄÜàêÜÜÏÜ ËÜÃÑÜÜ “߆å. ÷àØ ïÜÜ ôÜÜÓà ÏÜÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜå ôÜÃÜÜ´ÜÃÜß Õ÷¹à ‘÷åíܲÜíÜàØ “àØ †å íÜܜܑÃÜå ÷íÜå ôÜÏÜ¡ïÜå. ÄÜÜÑÜ ÆÜ´ÑÜåÃÜÜ ÏÜÜÓÜ ÆÜâŸÑÜ ÍÜÜíÜÏÜÜØ ÷àØ ‘Ü剳Üß ¥´ÜÓàØ †åÏÜ ÃܳÜß. ݃ÜêÜÜÉ´ÜÃÜß êܲ´ÜÃÜå ÏÜÇ †ÆÜÃÜÜíÜß “å, ‘Ü ‘å ÷àØ ¡å‰ ÓûÜå “àØ ‘å ݃ÜêÜÜÉ´ÜÃÜß ÓšÜÜ ÏÜÜÓÉ´Ü ÄÜÜÑÜÃÜß ôÜØÆÜâ±ÜÚ ÓšÜÜ “å. ÏÜÜÓß ôÜåíÜÜÃÜÜ ËܹêÜÜ ´ÜÓß‘å ÄÜÜÑÜÃÜå ËÜœÜÜíÜíÜÜ ÷àØ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÝÏܵÜÜåÃÜå ÃܳÜß ‘÷å´ÜÜå. ÷àØ ‰òÜÓ ÆÜÜôÜå ÓÜåè †åüêÜß è ÆÜÂܳÜÚÃÜÜ ‘ÓàØ “àØ ‘å èå êܲ´ÜÃÜå ÷àØ ôÜœœÜ܉ÃÜß êܲ´Ü ÏÜÜÃÜàØ “àØ, ´ÜåÃÜå ÝíÜïÜåÃÜß ÏÜÜÓß ôÜåíÜÜ †åÃÜß ÃÜèÓÏÜÜØ †åüêÜß ôÜÏÜÜÑÜ ‘å ´Üå ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÜåÃÜÜØ Ý¹êÜ ÆÜêÜüÜíÜå †ÃÜå ´ÜåÏÜÃÜå ÝíÜïÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ Õ÷¹à ÝËÜÓܹÓÜåÃÜå ÏÜÜüå †åüêÜß ÏÜ÷ÜåËÜ´Ü ÆÜå¹Ü ‘Óå ‘å Õ÷¹à†Üå èåÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÆÜÂÜ±Ü ôÜÏÜÜÃÜ ÝÆÜÂÑÜ ôÜÏÜèå “å ´Üå ¡ÃÜíÜÓÃÜå ´Üå†Üå ËÜœÜÜíÜß êÜå. Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ÆÜ´ÑÜåÃÜÜå ÏÜÜÓÜå ÍÜÜíÜ ÷àØ ‘‰ Óß´Üå íܱÜÚíÜß ïÜ‘àØ? ÏÜÜÓß ôµÜß ÆÜ´ÑÜåÃÜÜå ÏÜÜÓÜå ÍÜÜíÜ ÷àØ íܱÜÚíÜß ïÜ‘àØ ´ÜÜå Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ÆÜ´ÑÜåÃÜÜå ÏÜÜÓÜå ÍÜÜíÜ íܱÜÚíÜß ïÜ‘àØ. ÏÜÜÓß ôµÜß ÏÜÜÓÜ †Ø´ÜÓÃÜå èå Óß´Üå ÷êÜÜíÜå “å ´Üå Óß´Üå ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜß ËÜߢ ‘Üå‰ ôµÜß ÷êÜÜíÜß ïÜ‘å †åÏÜ ÃܳÜß. †ÜÃÜÜå †³ÜÚ †åíÜÜå ÃܳÜß ‘å †åÃÜÜÏÜÜØ ÷àØ ‘؉ ¹ÜåóÜ ¡å´ÜÜå ÃܳÜß. ÷àØ ‘÷àØ ‘å ÷àØ ¡å‰ ïÜ‘àØ “àØ ´Üå ‘Ó´ÜÜØ ÆÜ±Ü ™Ü±ÜÜ íÜÁÜÜÓå ¹ÜåóÜÜå ´ÜåÃÜÜÏÜÜØ ÷ïÜå. “´ÜÜØ †å‘ †´Üâü ÏÜÏÜ´ÜÜÃÜÜ ËÜØÁÜÃÜÃÜß ÍÜÜíÜÃÜÜ †÷ÜåÓÜµÜ ÏÜÜÓÜ †Ø´ÜÓÏÜÜØ ¡ÄÜ嫆 “å. ´Üå è ÏÜÏÜ´ÜÜÃÜß ÍÜÜíÜÃÜÜ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜå ÏÜÜüå ÆÜ±Ü ´ÜåÃÜÜ ËÜÁÜÜ [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


¹ÜåóÜÜå †ÃÜå ÏÜÑÜÜڹ܆Üå “´ÜÜØ ÏÜÜÓÜ †Ø´ÜÓÏÜÜØ “å. ÄÜß´ÜÜ ‘å ´ÜàêÜôÜßÓÜÏÜÜÑܱÜ(èå ËÜå ÆÜàô´Ü‘ÜåÃÜàØ è †ÜƒÜÜ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÄÜÂسÜéÆÜß †±ÜÚíÜÏÜÜØ ÏÜÃÜå ¤ÜÜÃÜ “å †åÏÜ ‘÷åíÜÜÑÜ)ÃÜàØ ôÜØÄÜß´Ü ÏÜÜÓÜÏÜÜØ èå ¢íÜÃÜ ÆÜâÓå “å ´Üå ¹àÝÃÜÑÜÜÏÜÜØ ËÜß¡å ‘Üå‰ ÄÜÂØ³Ü ÆÜâÓß ïÜ‘å †åÏÜ ÃܳÜß. ŸÑÜÜÓå ÷àØ †Ø´Ü‘ÜìÃÜå Ý‘ÃÜÜÓå “àØ †åÏÜ ÏÜÃÜå êÜÜÄÑÜàØ ÷´ÜàØ ´ÑÜÜÓå ÄÜß´ÜÜ è ÏÜÜÓÜ †Ø´ÜÓÃÜÜå ÝíÜñÜÜÏÜ ÷´Üß. Õ÷¹à ÏÜØݹÓÜå †ÃÜå ¹åíÜô³ÜÜÃÜÜåÏÜÜØ †Üè‘ÜêÜ èå †ÃÜÜœÜÜÓ ÆÜÂíÜ´ÜåÚ “å ´Üå³Üß ÷àØ †¡±Ü ÃܳÜß. ÆÜ±Ü †å ËÜÁÜÜ †‘³ÜÃÜßÑÜ ¹ÜåóÜÜå “´ÜÜØ ÷àØ †å ôÜØô³Ü܆ÜåÃÜå œÜÜ÷àØ “àØ. †åÃÜß íÜÜ´ÜÜåÏÜÜØ ÏÜÃÜå èå ÓôÜ †ÜíÜå “å ´Üå ËÜߢÏÜÜØ ÃܳÜß †ÜíÜ´ÜÜå. ÷àØ «å«ÃÜÜå ôÜàÁÜÜÓ‘ “àØ; “´ÜÜØ ôÜàÁÜÜÓÜÃÜß íÑÜÜ‘àì´ÜÜÏÜÜØ ÷àØ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜÜ ‘Üå‰ ÆÜ±Ü †ÜíÜïÑÜ‘ †ØÄÜÃÜÜå ´ÑÜÜÄÜ ‘ÓíÜÜ ´ÜæÑÜÜÓ ÃܳÜß. ÷àØ ÆÜÜ“ì ‘÷ß ÄÜÑÜÜå ‘å ÏÜâÝ´ÜÚÆÜâ¡ ÆÜ´ÑÜå ÏÜÜÓß †ÃÜÜô³ÜÜ ÃܳÜß. ÏÜâÝ´ÜÚ ÏÜÜÓÜ ÏÜÃÜÏÜÜØ ‘ïÜÜå ÆÜâŸÑÜ ÍÜÜíÜ ÆÜ±Ü ÆÜå¹Ü ÃܳÜß ‘Ó´Üß. “´ÜÜØ ÷àØ ÏÜÜÃÜàØ “àØ ‘å ÏÜâÝ´ÜÚÆÜâ¡ †å ÏÜÃÜàóÑÜôíÜÍÜÜíÜÃÜàØ è †å‘ †ØÄÜ “å. †ÜÆܱÜå ‘Ø‰ ÃÜå ‘Ø‰ ô³Üâì íÜô´ÜàÃÜå ÏÜÜÃÜíÜÜ ÆÜâèíÜÜÃÜÜ ´ÜÓôÑÜÜ Ó÷ß†å “ß†å. ÏÜܱÜôÜ ËÜߢ èÄÜÜÃÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ÏÜØÝ¹Ó ‘å ¹åíÜÜêÜÑÜÏÜÜØ è ‘Ø‰‘å íÜÁÜÜÓå ïÜÜØ´Ü †ÃÜå ôÜÜÞ¶íÜ‘ ÏÜÃÜÜåíÜäݶÜíÜÜìÜå ËÜÃÜå “å †åÃÜàØ Ó÷ôÑÜ ËÜßèàØ ïÜàØ “å? ÏÜâÝ´ÜÚ †å ‹ÆÜÜôÜÃÜÜÃÜß ôÜ÷ÜÑÜ‘ “å. ‘Üå‰ Õ÷¹à ÏÜâÝ´ÜÚÃÜå ‰òÜÓ ÃܳÜß ôÜÏÜè´ÜÜå. ÷àØ ÏÜâÝ´ÜÚÆÜâ¡ÃÜå ÆÜÜÆÜ ÏÜÜÃÜ´ÜÜå ÃܳÜß. †ÜüêÜÜ ‹ÆÜÓ³Üß ôÜÏÜ¡ÑÜàØ ÷ïÜå ‘å Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ‘Üå‰ ôÜÜØ‘²Üå ÁÜÏÜÚÏÜ´Ü ‘å ôÜØÆܹÜÑÜ ÃܳÜß. †åÃÜÜ ‹¹ÓÏÜÜØ ôÜØôÜÜÓÃÜß ôÜíÜÚ ÝíÜÍÜâݴ܆ÜåÃÜß ÆÜâ¡ÃÜå ô³ÜÜÃÜ “å. ÁÜÏÜÚÆÜÂœÜÜÓÃÜÜå èå ôÜÜÏÜÜÃÑÜ †³ÜÚ êÜåíÜÜÑÜ “å ´Üå †³ÜÚÏÜÜØ †åÃÜå ÁÜÏÜÚÆÜÂœÜÜÓ‘ ÆÜØ³Ü ÃÜ÷Î ‘÷ß ïÜ‘ÜÑÜ. †å±Üå †ÃÜå‘ ¡Ý´Ü†ÜåÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÏÜÜØ ôÜÏÜÜíÜß †å ôÜÜœÜàØ, ÆÜ±Ü †å ËÜÁÜàØ ÝíÜ‘ÜôܘÏÜÃÜå ÃÑÜÜÑÜå †ÀïÑÜ ÄÜݴ܆å ËÜÃÑÜàØ “å. Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ¹Óå‘ ÏÜܱÜôÜÃÜå ´ÜåÃÜß ÆÜÜå´ÜÜÃÜß è ñÜ½Ü †ÄÜÓ ÁÜÏÜÚÃÜß °ËÜå ‰òÜÓÃÜå ÍÜèíÜÜÃÜÜå †ÜÄÜÂ÷ ‘Óå “å †ÃÜå ´Üå³Üß ôÜíÜÚ ÁÜÏÜÜåÚÃÜß ¡å²å †åÃÜß ôÜàêÜå÷ “å. †ÜíÜß ÏÜÜÓß Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜß ôÜÏÜè±Ü ÷ÜåíÜܳÜß Õ÷¹à ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

ƒÜ๠Õ÷¹à†Üå ÆÜÜå´Üå †´ÑÜÜÓå ÄÜÜåÓšÜÜ ‘åüêÜß ôÜÏÜèå “å? ³ÜÜå²Ü †ÓôÜÜ ‹ÆÜÓ †å‘ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÝÏܵÜå ÏÜÃÜå †å‘ ÆÜàô´Ü‘ ÏÜÜå‘êÜåêÜàØ, ´ÜåÏÜÜØ ÄÜÜÑÜ †ÃÜå ´ÜåÃÜß †ÜåêÜܹ ‹ÆÜÓ †ÜÆܱÜå èå ™ÜÜ´Ü‘ßÆܱÜàØ ÄÜà¡Óß†å “ß†å ´ÜåÃÜÜØ ÝíÜÄÜ´ÜíÜÜÓ íܱÜÚÃÜÜå ‘ÓåêÜÜØ ÷´ÜÜØ. ´ÜåÃÜàØ üßÆÜåüßÆÜàØ ¹âÁÜ ƒÜÇœÜß êÜåíÜÜÃÜå ƒÜÜ´ÜÓ †ÜÆܱÜå ´ÜåÃÜàØ ‘åíÜàØ êÜÜå÷ß ê܉†å “߆å, †ÜÆܱÜå ´ÜåÃÜå ÍÜâƒÜå ÏÜÜÓß ‘åíÜß ÷ܲÕÆÜèÓ ‘Óß ÏÜâ‘ß†å “ß†å, ´ÜåÃÜÜØ íÜÜ“Ó²Ü؆ÜåÃÜß †ÜÆܱÜå ‘åíÜß ¹à¹ÚïÜÜ ‘Óß†å “ß†å

ÁÜÏÜÚÏÜÜØ †ôÆÜäïÑÜ´ÜÜÃÜå ÷àØ ‘¹ß ÆÜ±Ü ôÜÜ؃Üß ïÜøÑÜÜå ÃܳÜß. †ôÆÜäïÑÜ ÍÜÜíÜÃÜÜÃÜå ÷àØ ÷ØÏÜåïÜÜØ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜß ‹ÆÜÓ íÜìÄÜåêÜÜå ÏÜåêÜ ÏÜÜÃÜ´ÜÜå †ÜíÑÜÜå “àØ. †ÃÜå‘ ÆÜå°ß†Üå³Üß †å œÜÜêÜ´ÜÜå †ÜíÑÜÜå “å †å ÍÜêÜå. ÆÜ±Ü †åíÜß ËÜߢ ÆÜ±Ü †ÃÜå‘ ÆܳÜ܆Üå †ÜèݹÃÜ êÜÄÜß œÜÜêÜ´Üß †ÜíÜß “å. ¹åíܹÜôÜ߆Üå †ÃÜå ÏÜàÓêÜ߆ÜåÃÜß ÆܳÜÜ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜàØ †å‘ †ØÄÜ “å †å ÝíÜœÜÜÓå ÷àØ ´ÜÜå ïÜÓÏܳÜß ÏÜÓß è Ó÷àØ. †ÃÜå “´ÜÜØ ¹åíÜÁÜÏÜÚÃÜå ÃÜÜÏÜå †Ü ‹™ÜܲÜå íÑÜÝÍÜœÜÜÓ Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜÜ ™Ü±ÜÜ ÍÜÜÄÜÜåÏÜÜØ Õ÷¹à†ÜåÏÜÜØ ÆÜÂíÜ´ÜåÚ “å. íÜìß ‘ÜìßÃÜå ËÜ‘ÓÜØÃÜÜå ÍÜÜåÄÜ †ÜÆÜíÜÜå †å íÜô´ÜàÃÜå ÆÜ±Ü ÷àØ ÃÜÑÜÜåÚ †ÁÜÏÜÚ ÏÜÜÃÜàØ “àØ †ÃÜå †å Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜàØ †ØÄÜ “å †åíÜàØ ÏÜÜÃÜ´ÜÜå ÃܳÜß. Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ †å ´ÜÜå †ÃÜå‘ ÑÜàÄÜÜåÃÜÜå ÝíÜ‘ÜôÜ “å. Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ †å ÃÜÜÏÜ ÆÜ±Ü Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜÜ êÜÜå‘ÜåÃÜÜ ÁÜÏÜÚÃÜå ôÜÜÓà ÆÜÓ¹åïÜ߆Üå†å ïÜÜåÁÜß ‘Ü°åêÜÜå ïÜ˹ “å. †å‘ ‘Üìå †÷ÎÑÜÜØ ÁÜÏÜÚÃÜå ÃÜÜÏÜå ÆÜïÜà†ÜåÃÜàØ ËÜÝêܹÜÃÜ †ÆÜÜ´ÜàØ. ÆÜ±Ü †å íÜô´Üà ÁÜÏÜÚ ÃÜ ÷ÜåÑÜ, ´ÑÜÜØ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ´ÜÜå øÑÜÜسÜß è ÷ÜåÑÜ? †ÃÜå †å è ÆÜÂÏÜܱÜå ÏÜÃÜå êÜÜÄÜå “å ‘å ŸÑÜÜÓå ÄÜÜåÓšÜÜ†å †ÜÆܱÜÜ ËÜÜÆܹܹ܆ÜåÏÜÜØ ÁÜÏÜÚÃÜàØ ôíÜéÆÜ êÜßÁÜàØ ´ÑÜÜÓå èåÏܱÜå ÄÜÜåÏÜÜØôÜÍÜšÜ±Ü ÃÜ è “Üå²ÒàØ ´ÜåÏÜÃÜå ôÜÏÜÜèå ËÜÝ÷ó‘ä´Ü 329


‘å ´ÜåÃÜß ÝíÜÝÁ܆Üå ôÜâœÜíÜÃÜÜÓÜ ðêÜÜå‘Üå ôÜàÁÁÜÜØ ÁÜßÏÜå ÁÜßÏÜå ïÜÜôµÜÄÜÂسÜÜåÏÜÜØ ™ÜâôÜß ÄÜÑÜÜ! †Ü ÏÜÜÓß ‘êÆÜÃÜÜ ôÜÜœÜß ÷ÜåÑÜ ‘å ÃÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜåÆÜ±Ü †ôÆÜäïÑÜ ÍÜÜíÜÃÜÜ †ÜÆܱÜß ÝíÜíÜå‘ËÜàݽÃÜß ôÜÜíÜ ÝíÜÓའ†ÃÜå ÆÜÂåÏÜ ‘å ¹ÑÜÜÁÜÏÜÚÃÜÜ †ÜÆܱÜÜ ‘à¹Ó´Üß ÍÜÜíÜÜåÃÜß ÝíÜÓÜåÁÜß “å †å ´ÜÜå ÝÃÜ:ôÜعå÷ “å. èå ÁÜÏÜÚ ÄÜÜÑÜÃÜß ÆÜâ¡ ÆÜÂíÜ´ÜÜÚíÜ´ÜÜØ †œÜ‘Ü´ÜÜå ÃܳÜß ´Üå ÏÜܱÜôÜ èåíÜÜ ÏÜܱÜôÜÃÜÜå †ÜüêÜÜå ™ÜÜ´Ü‘ß ËÜÝ÷ó‘ÜÓ ‘åÏÜ ËÜÓ¹ÜôÜ ‘Óß è ïÜ‘å †ÄÜÓ ´ÜÜå ´ÜåÃÜå üå‘Üå †ÜÆÜß ïÜ‘å? †ÃÜå ´Üå³Üß †ÜüêÜÜ ‘Üì ‘œÜ²ÜÑÜåêÜÜ †Ü †ôÆÜäïÑÜ íÜÄÜÚÃÜå ´ÜèíÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ´ÜÜå ÏÜÜÓÜ œÜâÓåœÜâÓÜ ³Ü‰ ¡ÑÜ ´ÜÜåÆÜ±Ü ÷àØ ôÜØ´ÜÜåóÜ è ÏÜÜÃÜàØ. Õ÷¹à†Üå ÆÜ±Ü ¡å ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ‹¹Ü¶Ü ‹ŸŸíÜì ÁÜÏÜÚÃÜå †Ü †ôÆÜäïÑÜ ÍÜÜíÜÃÜÜÃÜÜ ‘êÜØ‘³Üß “Üå²ÜíÜß ÃÜ êÜå´ÜÜØ †ÜÏÜ ÃÜå †ÜÏÜ ‘êÜØÝ‘´Ü Ó܃ÜïÜå ´ÜÜå ´Üå†Üå ‘¹ß ÆÜ±Ü ôíÜ´ÜصܴÜÜÃÜå êÜÜÑÜ‘ ÄܱÜÜïÜå ÃÜ÷Î. †ÃÜå ÷àØ Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜå ÏÜÜÓÜ ÆÜÂܱܳÜß ÆÜ±Ü †ÝÁÜ‘ íÜ÷ÜêÜß íÜô´Üà ÄܱÜàØ “àØ ´Üå³Üß è †Ü ‘êÜØ‘ÃÜÜå ÍÜÜÓ ÏÜÃÜå †ôÜû ³Ü‰ ÆܲÒÜå “å. Õ÷¹à ôÜÏÜÜèÃÜÜ †å‘ÆÜØœÜÏÜÜØïÜ Ý÷ôôÜÜÃÜå †ÜÆܱÜß ¡å²å ôÜÏÜÜÃÜÍÜÜíÜå ÏÜìíÜÜ ÍÜìíÜÜÃÜÜå †ÝÁÜ‘ÜÓ †ÜÆÜíÜÜÃÜÜå ‡ÃÜ‘ÜÓ ‘ÓßÃÜå ‰òÜÓÃÜÜå ‡ÃÜ‘ÜÓ ‘ÓíÜÜÃÜÜå ïÜàØ Õ÷¹à†Üå †ÜÄÜÂ÷ ÁÜÓïÜå?

Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ‘Üå‰ ôÜÜØ‘²Üå ÁÜÏÜÚÏÜ´Ü ‘å ôÜØÆܹÜÑÜ ÃܳÜß. †åÃÜÜ ‹¹ÓÏÜÜØ ôÜØôÜÜÓÃÜß ôÜíÜÚ ÝíÜÍÜâݴ܆ÜåÃÜß ÆÜâ¡ÃÜå ô³ÜÜÃÜ “å. ÁÜÏÜÚÆÜÂœÜÜÓÃÜÜå èå ôÜÜÏÜÜÃÑÜ †³ÜÚ êÜåíÜÜÑÜ “å ´Üå †³ÜÚÏÜÜØ †åÃÜå ÁÜÏÜÚÆÜÂœÜÜÓ‘ ÆÜØ³Ü ÃÜ÷Î ‘÷ß ïÜ‘ÜÑÜ. †å±Üå †ÃÜå‘ ¡Ý´Ü†ÜåÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÏÜÜØ ôÜÏÜÜíÜß †å ôÜÜœÜàØ, ÆÜ±Ü †å ËÜÁÜàØ ÝíÜ‘ÜôܘÏÜÃÜå ÃÑÜÜÑÜå †ÀïÑÜ ÄÜݴ܆å ËÜÃÑÜàØ “å. Õ÷¹à ÁÜÏÜÚ ¹Óå‘ ÏÜܱÜôÜÃÜå ´ÜåÃÜß ÆÜÜå´ÜÜÃÜß è ñÜ½Ü †ÄÜÓ ÁÜÏÜÚÃÜß °ËÜå ‰òÜÓÃÜå ÍÜèíÜÜÃÜÜå †ÜÄÜÂ÷ ‘Óå “å †ÃÜå ´Üå³Üß ôÜíÜÚ ÁÜÏÜÜåÚÃÜß ¡å²å †åÃÜß ôÜàêÜå÷ “å

‘ÑÜÜÚ ÷ïÜå. †å ôÜÜÏÜÜÝè‘ ÝíÜÄÜÂ÷ ÆÜ±Ü èËÜÓÜå œÜÜêÑÜÜå ÷ïÜå, †ÃÜå ÄÜÜåÏÜÜØôÜÍܚܱÜÃÜÜå †ÜÄÜÂ÷ ÁÜÓÜíÜÃÜÜÓ܆ÜåÃÜß ôÜÜÏÜåÃÜÜå †å ôÜÜÏÜÜÝè‘ ËÜÝ÷ó‘ÜÓ †å‘êÜÜ ´ÜåÏÜÃÜß ôÜÜÏÜå è œÜÜêÜßÃÜå ÃÜ †ü‘´ÜÜØ ´ÜåÏÜÃÜß ÆÜàµÜÆÜÜæµÜ ÆÜÓØÆÜÓÜÃÜß ôÜÜÏÜå ÆÜ±Ü œÜÜêÜà ÓûÜå ÷ïÜå. †ÜÏÜ ™Ü±Üå ÍÜÜÄÜå ÏÜâì ïÜàÍÜ ‡Óܹ܆Üå³Üß ïÜé ³ÜÑÜåêÜß ÆÜÂíÜäÝ¶Ü ‘Üìå ‘ÓßÃÜå †å‘ ‘«±Ü ÝÃÜ™ÜäÚ±Ü ÆܳÜÜ ËÜÃÜß Ä܉, ´Üå †åüêÜå ôÜàÁÜß ‘å †å ÆܳÜÜÃÜå ‘åíÜì †ÃÜàôÜâݜܴÜÆܱÜå ‘ÜÑÜÏÜÃÜÜå üå‘Üå †ÜÆÜÃÜÜÓÜ

ÃÜíÜèßíÜÃÜ, 9-10-1921, ÆÜÜ. 45-7 [Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜàØ ÷ܹÚÏÜÜسÜß ôÜØ‘ÝêÜ´Ü] 

ÁÜÏÜÚÃÜå ôÜÏÜ¡å 1³Üß 7 (ôÜØÆÜàü ƒÜÓß¹ÃÜÜÓÃÜå ÓÜ÷´Ü ¹Óå) 60.00 (1) Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜàØ ÷Ü¹Ú (2) ÓÜÏÜ †ÃÜå ‘äó±Ü (3) ËÜའ†ÃÜå ÏÜ÷ÜíÜßÓ (4) ÄÜß´ÜÜ †ÃÜå ‘àÓÜÃÜ (5) ÷èÓ´Ü ÏÜ÷ØÏܹ †ÃÜå ‡ôêÜÜÏÜ (6) ‰ïÜà ݃ÜÂô´Ü (7) †ïÜÜå èÓ³Üàóü×

(†Ü ôÜØÆÜàüÃÜÜØ 7 ÆÜàô´Ü‘ÜåÃÜß Õ‘ÏÜ´Ü é. 160 ³ÜÜÑÜ “å.) 330 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


´ÜåÏÜÃÜå ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜÜ ‘Üå‰ ÆÜ±Ü ÁÜÏÜÚ ôÜÜÏÜå ÝíÜÓÜåÁÜ ÃÜ÷Üå´ÜÜå1 ÏÜÜå. ‘. ÄÜÜØÁÜß `¹Óå‘ ÁÜÏÜÚÃÜÜ †ÜœÜÜÑÜÜåÚÃÜå ÏÜìíÜÜÃÜÜå ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ÏÜÇ ‘ÑÜÜåÚ “å, ÆÜ±Ü èå “ÜÆÜ ÏÜÜÓÜ ‹ÆÜÓ ÓÜÑÜœÜعÍÜ܉†å ÆÜÜ²ß ´Üå ËÜß¡ ‘Üå‰ ÃܳÜß ÆÜÜ²ß ïÜøÑÜÜ.' ÄÜÜØÁÜߢ†å †Ü´ÏÜ‘³ÜÜÏÜÜØ ôíÜ´ÜØµÜ ÆÜÂ‘Ó±Ü ÉÜìíÜßÃÜå èåÏÜÃÜÜ ÝíÜïÜå †ÜÏÜ ê܃ÑÜàØ “å †å ÆÜ“ßÃÜÜ íÜóÜÜåÚÏÜÜØ ñÜßÏÜ¹Ö ÓÜèœÜغ ´ÜÓß‘å †ÜåìƒÜÜÑÜÜ. ¹ÝšÜ±Ü †ÜÝÊ‘ÜÏÜÜØ ÁÜÏÜÚ ÝíÜïÜåÃÜß ´ÜåÏÜÃÜß ™Ü±Üß ÏÜàØ”íܱÜÜå ÓÜÑÜœÜعÍÜ܉ ôÜܳÜåÃÜÜ ÆܵÜíÑÜíÜ÷ÜÓÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå è ‹‘êÜß.

ÄÜàèÓÜ´ÜÃÜÜ ôÜàÆÜÂÝôܽ ´Ü¶íÜíÜå¶ÜÜ ñÜßÏÜ¹Ö ÓÜèœÜغÃÜß

ÃÜíÜåÏËÜÓ 21, 1915

èÃÏÜèÑÜØ´Üß ¥èíÜíÜÜ ÏÜÜüå †ÏܹÜíÜܹÃÜÜ ÆÜÂåÏÜÜÍÜ܉ ÷ÜçêÜÏÜÜØ 21ÏÜß ÃÜíÜåÏËÜÓ, 1915ÃÜÜ ÓÜåè ÍÜÓÜÑÜåêÜß †å‘ ¡÷åÓôÜÍÜÜÃÜå ÆÜÂÏÜàƒÜÆܹå³Üß ËÜÜåêÜ´ÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÍÜÜóܱÜÃÜÜ †ÜÓØÍÜÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢ†å †å ÏÜ÷ÜÃÜ ´Ü¶íÜíÜå¶ÜÜÃÜß èÃÏÜèÑÜØ´Üß ¥èíÜíÜÜÃÜÜ †ÜæݜܴÑÜ ÝíÜïÜå ÝíÜíÜåœÜÃÜ ‘ÑÜàÛ ÷´ÜàØ. ÓÜèœÜغÃÜÜ ¢íÜÃÜ ÝíÜïÜå ËÜÜåêÜ´ÜÜØ ñÜß ÄÜÜØÁÜß†å ‘ûàØ ‘å ÏÜÃÜå †åÏÜÃÜÜ ƒÜâËÜ è †ØÄÜ´Ü ÆÜÝÓœÜÑÜÏÜÜØ †ÜíÜíÜÜÃÜàØ ôܹÖÍÜÜÄÑÜ ôÜÜØÆܲÒàØ “å. †ÃÜå ÏÜÜÓß ôÜÏÜè ÆÜÂÏÜܱÜå ´ÜÜå ÏÜÜÓÜå †åíÜÜå ÆÜÜ‘Üå †ÝÍÜÆÜÂÜÑÜ “å ‘å ôܹÖÄÜ´Ü ÓÜèœÜغ ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ †ÜÁÜàÝÃÜ‘ ôÜÏÜÑÜÃÜÜ ñÜåó« ÁÜÜÝÏÜÚ‘ ÝÉêÜôÜâÉÜåÏÜÜØÃÜÜ †å‘ ÷´ÜÜ. ôÜÜœÜàØ ¤ÜÜÃÜ ÆÜÂÜÆ´Ü ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ´Üå†Üå †Ý¿´ÜßÑÜ ÷´ÜÜ, †ÜôÜÞø´Ü³Üß ´Üå†Üå ÏÜàø´Ü ÷´ÜÜ †ÃÜå ´ÜåÏÜÃÜÜÏÜÜØ ôÜÜœÜÜå íÜæÓÜÄÑÜ ÷´ÜÜå.3 ´Üå†Üå ‘Üå‰ ôÜØ‘àÝœÜ´Ü ôÜØÆܹÜÑÜÏÜÜØ ÏÜÜÃÜ´ÜÜ ÃÜ÷Üå´ÜÜ. ´Üå†Üå ÝíÜòÜíÜÜ¹ß ÷´ÜÜ †ÃÜå ´ÜåÏÜÃÜå ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜÜ ‘Üå‰ ÆÜ±Ü ÁÜÏÜÚ ôÜÜÏÜå ÝíÜÓÜåÁÜ ÃÜ÷Üå´ÜÜå. ÆÜÝÿÜÏÜÏÜÜØ üÜçêôüÜçÑÜ †ÃÜå ÓÝô‘ÃÜÃÜå ÏÜÇ ôÜÜæ³Üß ÏÜÜåüÜ ÝÉêÜôÜâÉÜå ÏÜÜÃÑÜÜ “å, †ÃÜå ‘ïÜÜ ÆÜ±Ü ôÜØ‘ÜåœÜ ÝíÜÃÜÜ ÷àØ ôܹÖÄÜ´Ü ÓÜèœÜغÃÜå †å ËÜØÃÜå ‘Ó´ÜÜØ œÜݲÑÜÜ´ÜÜ ÄܱÜàØ “àØ. ÁÜÜÝÏÜÚ‘ †ÃÜàÍÜíÜ ËÜÜËÜ´ÜÏÜÜØ ´Üå†Üå †å ËÜØÃÜå³Üß †ÜÄÜì ÄÜÑÜåêÜÜ ÷´ÜÜ. †åÏÜÃÜß ñÜ½Ü †œÜì ÷´Üß; ´Üå †åíÜß †œÜì ‘å ôÜÜœÜÜ †Ü´ÏÜôÜÜšÜÜ´‘ÜÓÃÜÜ †ÜÁÜÜÓå è ´Üå ‹¹ÖÍÜíÜß ïÜ‘å. ÏÜÜÓÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¢íÜÃÜ ÆÜÓ †åÏÜÃÜß ™Ü±Üß §²ß †ôÜÓ ÆܲåêÜß “å. †åÏÜÃÜÜØ ê܃ÜܱÜÜåÏÜÜØ ÑÜÜåÄÑÜ †ÃÜå œÜÜå’ôÜ ‹¹Ü¶Ü´ÜÜ †ÃÜå ôÜù¹ÑÜ´ÜÜ “å, èåÃÜå êÜßÁÜå †åÏÜÜØ †å‘ †åíÜàØ ÝíÜêÜšÜ±Ü ƒÜÇœÜÜ±Ü ÆÜå¹Ü ³ÜÜÑÜ “å ‘å ´ÜåÃÜß íÜܜܑ ÆÜÓ ÍÜÜÓå ÆÜ‘² ¡ÏÜå “å. ÍÜÜóÜ±Ü ôÜÏÜÜÆ´Ü ‘Ó´ÜÜØ ñÜß ÄÜÜØÁÜß†å ‘ûàØ ‘å ÷àØ †ÜïÜÜ Ó܃ÜàØ “àØ ‘å †µÜå ÷ÜèÓ Ó÷åêÜÜØ †ÜÆÜ ôÜÜæ ôܹÖÄÜ´Ü ÏÜ÷Ü´ÏÜÜÃÜÜØ ê܃ÜܱÜÜåÃÜÜå †ÍÑÜÜôÜ ‘ÓíÜÜÃÜß ´Üô¹ß êÜåïÜÜå, †ÃÜå ÏÜÃÜå ƒÜÜ´ÜÓß “å ‘å †ÜÆÜÃÜå †ÜÆÜå êÜßÁÜåêÜÜ ñÜÏÜÃÜÜå ËܹêÜÜå ÏÜìß Ó÷åïÜå. 2

[ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå †šÜÓ¹å÷",13 :135] 1 ÏÜâì ïÜßóÜÚ‘": †ÏܹÜíÜܹÏÜÜØ ÓÜèœÜغ èÑÜØ´Üß ÆÜÂôÜØÄÜå ÍÜÜóܱÜ.  –ôÜØ. 2 ´Üå†Üå ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ¢íÜÃÜÍÜÓÃÜÜ ÝÏÜµÜ †ÃÜå Ïܹ¹ÄÜÜÓ ²Üç. ÆÜÂܱܢíÜÃÜ ÏÜ÷å´ÜÜÃÜÜ ÏÜÜåüÜÍÜ܉ ÓåíÜÜïÜØ‘Ó èÄÜÏÜÜå÷ÃÜ ÏÜ÷å´ÜÜÃÜÜ èÏÜ܉ ³ÜÜÑÜ. ÄÜÜØÁÜߢ, ²Üç. ÏÜ÷å´ÜÜÃÜÜ ‘÷åíÜܳÜß, †åÏÜÃÜå ôÜÜæÆܳÜÏÜ 1891ÏÜÜØ ÏÜëÑÜÜ ÷´ÜÜ. ´Üå†Üå †å‘ íÜåÆÜÜÓß †ÃÜå ÝÃÜó±ÜÜ´Ü ”íÜåÓß ÷´ÜÜ, †ÃÜå ‘ÏÜÚÑÜÜåÄÜÃÜß ÍÜÜíÜÃÜܳÜß ¢íÜÃÜ íÑÜ´Üß´Ü ‘Óß ÓûÜ ÷´ÜÜ. ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ÆÜàƒ´Ü íÜÑÜå ôÜÜæ³Üß ÆÜ÷åêÜß §²ß †ôÜÓ †åÏÜÃÜÜ ‹ÆÜÓ ÓÜèœÜغÃÜß ³Ü‰ ÷´Üß. ´Üå †åüêÜß §²ß ÷´Üß ‘å ÆÜÜ“ì³Üß ÓÝô‘ÃÜ †ÃÜå üÜçêôüÜçÑÜÃÜß †åÏÜÃÜÜ ÆÜÓ ³ÜÑÜåêÜß †ôÜÓ ôÜܳÜå †åÃÜå ôÜÓƒÜÜíÜß ïÜ‘ÜÑÜ. èà†Üå †Ü´ÏÜ‘³ÜÜ, ÍÜÜÄÜ 2, ÆÜ‘ӱܠ1. 3 28-11-1915ÃÜÜ ÄÜàèÓÜ´ÜßÏÜÜØ †Ü íÜÜøÑÜ †Ü ÆÜÂÏÜܱÜå “å": ``†åÏÜÃÜÜÏÜÜØ ¤ÜÜÃÜ, íÜæÓÜÄÑÜ †ÃÜå ÍÜÞø´Ü ÷´ÜÜØ.''  –ÏÜâ.

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

331


ÆÜàô´Ü‘ : ݹÃÜœÜÑÜÜÚ ÝíÜïÜå ËÜÜÆÜÜêÜÜêÜ ÄÜ. íÜæ¾

†ÜÓÜåÄÑÜïÜÜôµÜÃÜÜ

†íÜÜÚœÜßÃÜÜå†å ËÜå ÝíÜÍÜÜÄÜÜå ÆÜܲåêÜÜ “å": (1) íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü, †ÃÜå (2) ôÜÜÏÜÜÝè‘. †ÜÑÜàíÜåÚ¹ÃÜÜ †ÜœÜÜÑÜÜåÚ†å íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü †ÜÓÜåÄÑÜïÜÜôµÜ, (individual hygiene) ‹ÆÜÓ ƒÜâËÜ è ÍÜÜÓ ÏÜâøÑÜÜå “å. ôÜÏÜÜè †å íÑÜÞø´Ü†ÜåÃÜÜå è ËÜÃÜåêÜÜå “å. íÑÜÞø´Ü†Üå ¡å †ÜÓÜåÄÑÜïÜÜôµÜÃÜÜ ÝÃÜÑÜÏÜÜå ËÜÓÜåËÜÓ †ÏÜêÜÏÜÜØ ÏÜâ‘´Üß ³Ü‰ ¡ÑÜ ´ÜÜå ôÜÜÏÜÜÝè‘ †ÜÓÜåÄÑÜïÜÜôµÜ (mass hygiene) ÏÜÜüå ËÜ÷à †Üå“àØ ‘ÓíÜÜÃÜàØ Ó÷å. ÆÜÝÿÜÏÜÃÜÜ ¹åïÜÜå†å ôÜÜÏÜÜÝè‘ †ÜÓÜåÄÑÜïÜÜôµÜ ƒÜâËÜ ôÜÓôÜ ƒÜßêÜíÑÜàØ “å †ÃÜå ÷ÜêÜÃÜÜ èÏÜÜÃÜÜ ÏÜÜüå ´Üå †ÜÆܱÜÜ ÏÜÜüå ÆÜ±Ü †ÝÃÜíÜÜÑÜÚ “å. ÏÜÜåüÜØ ïÜ÷åÓÜåÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ, ÆÜÂœÜز ‘ÜÓƒÜÜÃÜÜØ, íÜÜçüÓ íÜøôÜÚ íÜÄÜåÓå³Üß ôÜÜÏÜÜÝè‘ †ÜÓÜåÄÑÜïÜÜôµÜ ƒÜâËÜ ƒÜßêÑÜàØ “å. ¡èé ‘åíÜÜØ ËÜÜØÁÜíÜÜØ, ÏÜìÃÜÜå ÝÃÜ‘ÜêÜ ‘åÏÜ ‘ÓíÜÜå, ÄÜßœÜ íÜô´ÜßÏÜÜØ ÷íÜÜ ÏÜÜüå ™ÜÓ ‘åíÜÜØ ËÜÜØÁÜíÜÜØ, ÃÜì íÜÜüå ÆÜܱÜß †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå “å ´ÜÜå ´Üå ÆÜܱÜß ‘‰ Óß´Üå ïÜའ‘ÓíÜàØ, èØ´Üà†ÜåÃÜÜå ïÜß Óß´Üå ÃÜÜïÜ ‘ÓíÜÜå, ÝÏÜêÜÜå †ÃÜå ‘ÜÓƒÜÜÃÜÜØÏÜÜسÜß ÃÜß‘ì´ÜÜå ÁÜàÏÜܲÜå ‘‰ Óß´Üå †Üå“Üå ‘ÓíÜÜå, íÜåÆÜÜÓ߆Üå ƒÜܾ ÆܹܳÜÜåÚÏÜÜØ ÍÜåìôÜåì ‘Óå “å ´Üå †ü‘ÜíÜíÜÜ ‘ÜçÆÜÜåÚÓåïÜÃÜÜå †ÃÜå ÏÑÜàÝÃÜÝôÜÆÜÜÝêÜü߆Üå ¿ÜÓÜ ‘ÜÑܹ܆Üå ‘ÓÜíÜíÜÜ – †Ü †ÃÜå †ÜíÜÜØ ËÜß¡Ø †ÃÜå‘ ‘ÜÑÜÜåÚ ÏÜÜüå ôÜÜÏÜÜÝè‘ †ÜÓÜåÄÑÜïÜÜôµÜÃÜàØ ¤ÜÜÃÜ †Ü èÏÜÜÃÜÜ ÏÜÜüå †ÝÃÜíÜÜÑÜÚ ËÜÃÑÜàØ “å. †ØÄÜÂå¢ÏÜÜØ †Ü ÝíÜóÜÑÜ ‹ÆÜÓ †ÃÜå‘ ÆÜàô´Ü‘Üå ê܃ÜÜÑÜåêÜÜØ “å. ÄÜàèÓÜ´ÜßÏÜÜØ ÆÜ±Ü †ØÄÜÂå¢ ‹ÆÜÓ³Üß †å‘ܹ ËÜå ÆÜàô´Ü‘Üå †ÜíÜÜØ ê܃ÜÜÑÜåêÜÜØ “å. ÆÜÓØ´Üà †Ü ÆÜàô´Ü‘ íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü †ÜÓÜåÄÑÜïÜÜôµÜÃÜå è êÜÄÜ´ÜàØ “å. ÆÜ´ÑÜå‘ íÑÜÞø´Ü†å ôÜíÜÜÓ³Üß ¥«ßÃÜå ÓÜ´Ü ôÜàÁÜß ïÜàØ ïÜàØ ‘ÓíÜàØ ¡å‰†å ´ÜåÃÜàØ †ÜÏÜÜØ ôÜÝíÜô´ÜÓ íܱÜÚÃÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜàØ “å. ÆÜÂÜœÜßÃÜÜåÃÜÜ ÏÜ´Ü ôÜܳÜå †íÜÜÚœÜßÃÜÜåÃÜÜå ÏÜ´Ü ¹ïÜÜÚíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå “å †ÃÜå ËÜÃÜå ´ÜåüêÜß ÝíÜïܹ´ÜܳÜß ÆÜ´ÑÜå‘ ÝíÜóÜÑÜÃÜß “âü³Üß œÜœÜÜÚ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å. ÷àØ 332 

†ÜïÜÜ Ó܃ÜàØ “àØ ‘å ÄÜàèÓÜ´Ü †Ü ÆÜàô´Ü‘ÃÜå ÓôܳÜß íÜÜØœÜïÜå †ÃÜå †åÏÜÜسÜß ™Ü±ÜàØ ÃÜíÜàØ ¡±Üß ïÜ‘ïÜå. ݹÃÜœÜÑÜÜÚÃÜÜå ÝíÜóÜÑÜ ÆÜ±Ü ƒÜâËÜ íÑÜÜÆÜ‘ “å. ËÜÜì‘ÃÜß Ý¹ÃÜœÜÑÜÜÚ, ôµÜ߆ÜåÃÜß Ý¹ÃÜœÜÑÜÜÚ, ÑÜàíÜÜÃÜÜåÃÜß Ý¹ÃÜœÜÑÜÜÚ, †ÜÏÜ ÆÜ´ÑÜå‘ÃÜå ‹¼åïÜßÃÜå ÆÜàô´Ü‘Üå ê܃Üß ïÜ‘ÜÑÜ †åÏÜ “å; ÆÜÓØ´Üà †÷ÎÑÜÜØ ôÜÜæÃÜå êÜÜÄÜà ÆÜ²å †åíÜß Óß´Üå ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ÝíÜóÜÑÜÜå è œÜœÜÚíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ “å. ËÜÜì‘ÜåÃÜß Ý¹ÃÜœÜÑÜÜÚÏÜÜØ ËÜÜì‘Üå ÏÜÜüå íÑÜÜÑÜÜÏÜ, ËÜÜì‘ÜåÃÜß §™Ü, ËÜÜì‘ÜåÃÜÜØ íÜôµÜÜå, ËÜÜì‘ÜåÃÜÜå ƒÜÜåÓÜ‘, ËÜÜì‘ÜåÃÜÜå ÝíÜ÷ÜÓ, ËÜÜì‘ÜåÃÜß üåíÜÜå ‡´ÑÜÜݹ ÝíÜóÜÑÜÜå ÏÜÜÃÜôÜïÜÜôµÜÃÜß ÀÝóü³Üß œÜœÜßÚ ïÜ‘ÜÑÜ †åíÜÜ “å. ôµÜ߆ÜåÃÜß Ý¹ÃÜœÜÑÜÜÚÏÜÜØ ÆÜ±Ü ™Ü±ÜàØ ê܃Üß ïÜ‘ÜÑÜ †åÏÜ “å. ÄÜàèÓÜ´ÜÃÜÜ ÝíÜ¿ÜÃÜÜå †ÜíÜÜ ÝíÜóÜÑÜÜå ‹ÆÜÓ ÆÜàô´Ü‘Üå ê܃ÜíÜÜ ‘ÝüËܽ ³ÜÜÑÜ ´ÜÜå ôÜÜÓàØ. †Ü ÆÜàô´Ü‘ÏÜÜØ œÜœÜÚíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜåêÜÜ ÝíÜóÜÑÜÜå ´Ü¼ÃÜ ÃÜíÜßÃÜ ´ÜÜå ÃܳÜß è. ™Ü±Ü܃ÜÓÜÃÜå †Ü ÝíÜóÜÑÜÜåÃÜàØ ¤ÜÜÃÜ ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ “å è. ÆÜÓØ´Üà ¡±ÜíÜàØ èà¹ß íÜÜ´Ü “å †ÃÜå ÆÜÜêÜÃÜ ‘ÓíÜàØ — †ÜœÜÜÓÏÜÜØ ÏÜâ‘íÜàØ — †å èà¹ß íÜÜ´Ü “å. ÑÜàÝÁÜÝó«Ó ‘÷å “å": ÆÜ«‘Ü: ÆÜÜ«‘ÜÿÜæíÜ ÑÜå œÜÜÃÑÜå ïÜÜôµÜÝœÜôܑÜ: ||  ôÜíÜåÚ íÑÜôÜÝÃÜÃÜÜå ÏÜâƒÜÜÚ: ÑÜ: ݘÑÜÜíÜÜÃÜÖ ôÜ ÆÜݱ²´Ü: ||  (ÏÜ÷Ü^ íÜÃÜ^ 313-110)

ÍܱÜÃÜÜÓÜ, ÍܱÜÜíÜÃÜÜÓÜ, ïÜÜôµÜÃÜàØ ÕœÜ´íÜÃÜ ‘ÓÃÜÜÓÜ †å ËÜÁÜÜ è íÑÜôÜÃÜß ÏÜܱÜôÜÜå èåíÜÜ — ÏÜâƒÜÜÚ†Üå “å. èå ݘÑÜÜíÜÜÃÜ “å — ¡±ÜåêÜàØ ËÜÓÜËÜÓ †ÏÜêÜÏÜÜØ ÏÜâ‘å “å ´Üå è ôÜÜœÜÜå ÆÜØݲ´Ü “å. †ÜÆܱÜå ËÜÁÜÜ †Ü †³ÜÚÏÜÜØ `íÑÜôÜÃÜ߆Üå' è “ß†å. ïÜÓßÓÝÃÜÑÜÏÜØ ÆÜÂÜ÷à: ËÜÂÜú±ÜÜ: ÏÜÜÃÜàóÜØ íÜ´ÜÏÜÖ ||  ÏÜÃÜÜåÝíÜïÜà½ÜØ ËÜàÕ½ œÜ ¹æíÜÏÜÜ÷àØ: íÜ´Ü: Ý¿¡: ||  (ÏÜ÷Ü^ íÜÃÜ^ 93-22)

†³ÜÜÚ´ÜÖ èåÃÜàØ †ÜÆܱÜÃÜå ¤ÜÜÃÜ “å ´ÜåíÜÜ ÝÃÜÑÜÏÜÜåÃÜàØ [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


†ÃÜàÑÜÃÜ ‘ÓíÜàØ †å `ÏÜÜÃÜàóÜ íÜ´Ü' “å. ÏÜÃܳÜß ÝíÜïÜའ³ÜÑÜåêÜ ËÜàݽ †å `¹æíÜíÜ´Ü' “å. †Ü ËÜØÃÜå íÜ´ÜÜåÃÜÜ †ÃÜàÑÜÃÜÏÜÜØ è ÏÜÃÜàóÑÜôÜÏÜÜèÃÜàØ ‘êÑÜÜ±Ü “å. ÑÜàíÜÜÃÜÜå, ÝíܾܳÜßÚ†Üå †ÃÜå ÝíÜíÜå‘ß ÏÜÃÜàóÑÜÜå ÆÜÜôÜå³Üß ôÜÏÜÜè ‘´ÜÚíÑܳÜß †ÜïÜÜ Ó܃Üå “å. †ÜÆܱÜå ËÜÁÜÜ †Üè‘ÜêÜ ÷å´ÜàíÜܹÝíÜÏÜÜåÝ÷´ÜÜ":— ‘à´Ü‘ÜåÚ³Üß ÝíÜÏÜÜåÝ÷´Ü ³Ü‰ ÄÜÑÜåêÜÜ “߆å. œÜœÜÜÚÏÜÜØ †ÃÜå ÍÜÜóܱÜÜåÏÜÜØ †ÜÆܱÜå ïÜâÓÜ “߆å, ‘´ÜÚíÑÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜå

ÆÜ“Ü´Ü “߆å. íÜä¶ÜåÃÜ Ý÷ ÍÜíÜ´ÑÜÜÑÜÜåÚ ÃÜ ÁÜÃÜåÃÜ ÃÜ ÝíܾÑÜÜ || ÁÜÃÜ †ÃÜå ÝíܾܳÜß ÃÜ÷Î ÆÜ±Ü ôÜÜœÜß íÜ´ÜÚ±Ü⑳Üß è †ÜÑÜÚ ³ÜíÜÜÑÜ “å. †ÜÑÜÚ †åüêÜå è ‘´ÜÚíÑÜ ‘ÜÑÜÜåÚÃÜÜå ‘ÓÃÜÜÓ †ÃÜå †‘´ÜÚíÑÜ ‘ÜÑÜÜåÚÃÜÜå ÆÜÝÓ÷ÓÃÜÜÓ. †ÜÆܱÜå ËÜÁÜÜ íÜܹӴÜÜ: ËÜÃÑÜÜ ‘Ó´ÜÜØ Ý˜ÑÜÜÓ´Ü ËÜÃÜß†å ´ÜÜå íÜÁÜà ôÜÜÓàØ. †ÜïÜÜ “å ‘å ÄÜàèÓÜ´ÜÃÜÜå ÑÜàíÜÜÃÜ íÜÄÜÚ †Ü íÜÜ´Ü ´ÜÓÉ ÁÑÜÜÃÜ †ÜÆÜïÜå. . . . 

ôÜÉ܉ ‘ÓÃÜÜÓ ‘å ”åÓ ÆÜÂôÜÜÓÃÜÜÓ? ÏÜ÷åú ÏÜå™ÜܱÜß †ÜÆܱÜÜØ ™ÜÓÜåÏÜÜØ ‘ÆܲÜØ †ÃÜå íÜÜôÜ±Ü ÁÜÜåíÜÜ ÏÜÜüå êÜÄÜÍÜÄÜ ËÜÁÜå ݲüèÚÃü ÆÜÜ‹²Ó íÜÆÜÓÜíÜÜ êÜÜÄÑÜÜå “å. †ÜíÜÜ ÆÜÜ‹²Ó ÝíÜïÜå ê܃ÜÃÜÜæÃÜÜ `‡Ã²Þôü×ÑÜêÜ üÜåÞøôÜ‘ÜåêÜÜåÝè‘ ÝÓôÜœÜÚ ôÜåÃüÓ' ¿ÜÓÜ ³ÜÑÜåêÜàØ ôÜØïÜÜåÁÜÃÜ è±ÜÜíÜå “å ‘å ݲüèÚÃü³Üß ÁÜÜåÑÜåêÜÜØ ‘ÆܲÜØÏÜÜسÜß ´Üå ÆÜÜ‹²ÓÃÜå ôܹشÜÓ ‘Ü°íÜÜ ÏÜÜüå ‘ÆܲÜØÃÜå ÉÓßÉÓßÃÜå íÜßôÜ íÜÜÓ ÆÜܱÜßÏÜÜسÜß ´ÜÜÓíÜíÜÜØ Æܲå, †ÃÜå †å ÆÜÜ‹²Ó³Üß ÏÜÜØèåêÜÜØ íÜÜôܱÜÃÜå ÃÜíÜ íÜƒÜ´Ü ÆÜܱÜßÏÜÜØ ™ÜôÜßÃÜå ôÜÜÉ ‘Óß†å ´ÑÜÜÓå ´ÜåÃÜå œÜÜÇüåêÜÜå ݲüèÚÃü íÜÜôܱÜÏÜÜسÜß ÃÜß‘ìå “å. †ÜüêÜß ËÜÁÜß íÜÜÓ ‘ÆܲÜØ ‘å íÜÜôܱÜÃÜå ôÜÜÉ ‘ÓíÜÜÃÜÜå ôÜÏÜÑÜ, ÆÜܱÜß ‘å ÁÜßÓè “å? ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜå íÜÜôÜ±Ü ‘å ‘ÆܲÜÏÜÜØ Ý²üèÚÃü Ó÷ß ¡ÑÜ ´Üå †ÜÆܱÜÃÜå ôÜ÷àÃÜå †ÃÜå‘ Óß´Üå ÃÜà‘ôÜÜÃÜ ‘Óå “å. ݲüèÚÃüÏÜÜØ Ó÷åêÜàØ ÉÜçôÉåü †ÀïÑÜ Óß´Üå íÜÜôܱÜÃÜå œÜÜÇüß Ó÷å “å ÃÜå ÆÜ“ß ƒÜÜåÓÜ‘ ôÜܳÜå ÆÜåüÏÜÜØ è‰ÃÜå ÆÜÜœÜÃÜ´ÜصÜÃÜå ÃÜà‘ôÜÜÃÜ ÆÜ÷ÜÇœÜÜ²å “å. ´ÜåÏÜÜØÑÜå ÃÜÜÃÜÜØ ËÜÜì‘ÜåÃÜß ÃÜÜèà‘ ÷ÜåèÓß ÆÜÓ ´ÜÜå ´ÜåÃÜß íÜÁÜà ÝíÜÆÜÓß´Ü †ôÜÓ ³ÜÜÑÜ “å. ‘ÆܲÜØÏÜÜØ Ó÷ß ÄÜÑÜåêÜ Ý²üèÚÃü ´Üå ÆÜ÷åÓÃÜÜÓÃÜå œÜÜÏܲßÃÜÜ ÓÜåÄÜÜå íÜìÄÜÜ²å “å. ݲüèÚÃüÃÜß ÄÜÜåüß³Üß ÷Ü³Ü ÁÜÜåÃÜÜÓÃÜå ´ÜÜå ÍÜÑÜØ‘Ó ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜ ÍÜÜåÄÜíÜíÜÜØ ÆÜ²å “å. œÜÜÏÜ²ß ÆÜÓÃÜàØ ‘à¹Ó´Üß ´ÜæêÜß Æܲ ´ÜåÏÜÜØ Ó÷åêÜÜ †çÝôܲ´Ü¶íܳÜß ÃÜÜïÜ ÆÜÜÏÜå “å, œÜÜÏÜ²ß ËÜÓ“ü ³ÜÜÑÜ “å. œÜ‘ÜÏÜÜØ ÆÜ²å “å. ݲüèÚÃüÃÜÜ ‘ÜÓƒÜÜÃÜÜÏÜÜØ ‘ÜÏÜ ‘Ó´ÜÜ ‘ÜÓßÄÜÓÜå †ÜíÜÜ ÓÜåÄÜÃÜÜ èêÜ¹ß ÝïÜ‘ÜÓ ËÜÃÜå “å. ݲüèÚÃü³Üß ôÜà´ÜÓÜ‹ ‘ÜÆܲÃÜÜ ÓåôÜÜ ÃÜËÜìÜ ÆÜ²å “å †ÃÜå èêÜ¹ß ÉÜüå “å. ´ÜåÃÜàØ ÆܹâÝóÜ´Ü ÆÜܱÜß èÏÜßÃÜÃÜå ËÜÄÜÜ²å “å †ÃÜå ‘åüêÜßÑÜ ¢íÜôÜäÝóüÃÜå ÃÜà‘ôÜÜÃÜ ‘Óå “å. íÜÜôÜ±Ü ÏÜÜüå êÜÜ‘²ÜÃÜß ÓÜƒÜ †ÃÜå ‘ÆܲÜØ ÁÜÜåíÜÜ ÏÜÜüå †Óß«ÜØ ‘å ´ÜæêÜß ôÜÜËÜà íÜÜÆÜÓíÜÜå Ý÷´ÜÜíÜ÷ “å. ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

333


ÆÜàÃÜ: ÆÜÝÓœÜÑÜ, ôÜØÝšÜÆ´Ü ÆÜÝÓœÜÑÜ ËÜÜì‘Üå ´ÜÜå ƒÜÓÜØ è, ÏÜÜåüÜåÓÜÃÜå ÆÜ±Ü ÓôÜ ÆÜ²å †åíÜß íÜÜ´ÜÜÚ ÏÜâÓƒÜÓÜè

†ÃÜå ´ÜåÃÜÜ ËÜå ÍÜ܉†Üå • êÜå. ÄÜÜØÁÜߢ

ËÜÜìÆܱÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜå ôÜ÷à íÜÜ´ÜÜÚ íÜÜ؜ܴÜÜ ÷Üå‰†å “ß†å. ÏÜÜåüÜ ³ÜÑÜÜ ÆÜ“ß íÜÜ´ÜÜÚÏÜÜØ ÓôÜ ÃܳÜß Æܲ´ÜÜå †åíÜàØ ÃܳÜß ÷Üå´ÜàØ ÆÜ±Ü ôÜÏÜÜœÜÜÓÜå ¡±ÜíÜÜÃÜß èéÝÓÑÜÜ´ÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜß †å ÆÜÂܳÜÝÏÜ‘´ÜÜ ÃܳÜß Ó÷å´Üß. ´Üå³Üß íÜÜ´ÜÜÚ íÜÜØœÜíÜÜÃÜàØ ËÜÜèà ÆÜÓ Ó÷ß ¡ÑÜ “å. ÆÜ±Ü ¡å ‘Üå‰ ÝíÜïÜåóÜ ÓôÜÆܹ íÜÜ´ÜÜÚ ÁÑÜÜÃÜå œÜ°ß ¡ÑÜ ´ÜÜå ôÜÏÜÑÜ ‘Ü°ßÃÜå ÆÜ±Ü íÜÜØœÜß ê܉†å “߆å. †ÜíÜß íÜÜ´ÜÜÚ†ÜåÏÜÜØ ËÜ÷à ôÜ÷è´ÜܳÜß ô³ÜÜÃÜ ÆÜÜÏÜå †åíÜß †å‘ íÜÜ´ÜÜÚ †åüêÜå `ÏÜâÓƒÜÓÜè †ÃÜå ´ÜåÃÜÜ ËÜå ÍÜ܉†Üå'. `ôÜæÃÑÜ †ÃÜå ÁÜÃÜÃÜÜØ ËÜìÜå ÆÜÝÓñÜÏÜÃÜÜ ´Üåè †ÜÄÜì ‘åíÜÜØ ”Ü؃ÜÜØ ÆÜ²å “å' ´ÜåÃÜß ÓÜåÏÜÜ؜ܑ ôÜÉÓ †Ü íÜÜ´ÜÜÚ ‘ÓÜíÜå “å. ÏÜâìå üÜçêôÜüÜçÑÜÃÜß †Ü íÜÜ´ÜÜÚÃÜÜå ÄÜÜØÁÜߢ†å ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÏÜÜÃÑÜ´ÜÜ ÏÜàèËÜ è ‘ÜåÝïÜÑÜÜå ÆÜ±Ü ôÜÏÜ¢ ïÜ‘å †åíÜß ôÜÓì ÍÜÜóÜÜÏÜÜØ †ÃÜàíÜܹ ‘ÑÜÜåÚ “å. `‡ÞòÑÜÃÜ †ÜåÆÜßÝÃÜÑÜÃÜ'ÏÜÜØ †Ü íÜÜ´ÜÜÚ ÷ÆÜ´ÜÜíÜÜÓ “ÆÜ܉ ÷´Üß. ËÜÜì‘ÜåÃÜå íÜÜØœÜíÜÜÏÜÜØ ôÜÓì´ÜÜ Ó÷å ÝíÜœÜÜÓ³Üß 1964ÏÜÜØ ôÜàÓ´ÜÃÜÜ ÄÜÜزßíÜ ‘ÜÑÜÜÚêÜÑÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ èâÃÜß ÄÜàèÓÜ´Üß ÍÜÜóÜÜÃÜÜ ‘åüêÜÜ‘ ïÜ˹ÜåÏÜÜØ ÉåÓÉÜÓ ‘ÓßÃÜå †Ü ÆÜàÝô´Ü‘Ü ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü ‘Óß ÷´Üß. èåÃÜå ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôü ¿ÜÓÜ íÜóÜÚ 2010ÏÜÜØ ÏÜâì ôíÜéÆÜå ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü ‘Ó܉ “å. ´ÜåÃÜß †´ÑÜÜÓ ôÜàÁÜßÏÜÜØ 10,000 ‹ÆÜÓÜØ´Ü ÃÜ‘êÜÜå íÜåœÜ܉ œÜâ‘ß “å. ÃÜÜÃÜÜØ ÃÜÜÃÜÜØ 13 ÆÜ‘ӱÜÜåÏÜÜØ íÜ÷ÇœÜÜÑÜåêÜß †ÃÜå ôÜÝœÜµÜ †åíÜß †Ü íÜÜ´ÜÜÚ ËÜÜì‘ÜåÃÜÜ íÜç‘åïÜÃÜÃÜÜ íÜÜœÜÃÜÃÜß ÄÜÓè ôÜÜÓå †åíÜß “å.   [ÉÜåÓ ‘êÜÓ ü܇üêÜ, ôÜ܇” 9.5x7, ÆÜÜÃÜÜØ 36, Õ‘ÏÜ´Ü _ 10/-]

ôü×åôÜ

Õè¹ÄÜßÃÜÜå †ÜôíÜܹ †ÃÜå ´Üå¡ÃÜÜå ÆÜàô´Ü‘": `ôü×åôÜ', `ôü×åôÜÃÜß †ôÜÓÜå', `ôü×åôÜ Õè¹ÄÜß ÏÜÜüå êÜÜÍܹÜÑÜß “å ƒÜÓÜå?', `ôü×åôÜÃÜàØ ÝÃÜíÜÜÓ±Ü' †ÃÜå `ôü×åôÜ ÷«ÜíÜÜå', †åÏÜ ÆÜÜØœÜ ÝíÜÍÜÜÄÜÏÜÜØ ´ÜæÑÜÜÓ ‘ÓÜÑÜåêÜß †Ü ÆÜàÝô´Ü‘ÜÏÜÜØ ‘åüêÜß‘ èÄÑÜ܆å ÷ØÏÜåïÜÜØ ´ÜÜ¢ êÜÜÄÜå †åíÜß, ÆÜÂÏÜÜÝ±Ü´Ü †ÃÜå íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘ ´Ü³ÑÜÜå ôÜܳÜåÃÜß ÏÜÜÝ÷´Üß †ÆÜ܉ “å. ôü×åôܳÜß ¹ÏÜ, ôÜÜØÁÜÜÃÜÜå ¹àƒÜÜíÜÜå, ÷ÜåèÓßÏÜÜØ œÜÜعàØ, ²ÜÑÜÜÝËÜüßôÜ †ÃÜå ù¹ÑÜÓÜåÄÜ èåíÜÜ †ÃÜå‘ ÍÜÑÜØ‘Ó ÓÜåÄÜÜå ³Ü‰ ïÜ‘å “å, ÆÜÓØ´Üà íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘ ÝôܽÜØ´Ü ÏÜàèËÜ ‘Üå‰ ÆÜ±Ü íÑÜݐ´Ü ôü×åôÜ ÝíÜÃÜÜ ¢íÜß ïÜ‘å ÃÜ÷Î. †Ü íÜÜ´Ü ôÜÏÜ¡íÜ´ÜÜØ êÜåƒÜ‘ ²Üç. ÝïÜíÜÆÜÂôÜܹ ݵÜíÜå¹ß è±ÜÜíÜå “å": `. . . ´ÜÜå ïÜàØ ôü×åôÜ ƒÜÓÜËÜ “å? ÃÜÜ Óå ÃÜÜ. ôü×åôÜ †å ´ÜÜå Õè¹ÄÜßÃÜÜå †ÜôíÜܹ “å. ¢íÜÃÜÃÜÜå ´Üå¡ÃÜÜå “å. ÏÜÜµÜ †ÜÆܱÜàØ ïÜÓßÓ †åÃÜå ”ßêÜíÜÜ ´ÜæÑÜÜÓ Ó÷åíÜàØ ¡å‰†å. èå ËÜÜåè †å‘ è±ÜÃÜå ÏÜÜعêÜÜå ËÜÃÜÜíÜå ´Üå ËÜß¡ ÏÜÜüå ‹´ôÜÜ÷¹ÜÑÜß †ÃÜàÍÜíÜ ÆÜ±Ü ËÜÃÜß ïÜ‘å.' †ÜÁÜàÝÃÜ‘ ÏÜÃÜÜåÝíܤÜÜÃÜ ÆÜ±Ü ÏÜÜÃÜå “å ‘å, ¢íÜÃÜÏÜÜØ ôÜÉì ³ÜíÜÜ ÏÜÜüå ôü×åôÜ èéÓß “å. †ÜÆܱÜå ôü×åôÜÃÜå ÝÃÜíÜÜÓß ïÜ‘ß†å †åÏÜ ÃܳÜß †åíÜß ôÜÏÜè †ÜÆÜíÜÜ êÜåƒÜ‘ ‘÷å “å ‘å, †ÜÃÜعÏÜÜØ ÆÜ±Ü ôü×åôÜ ³ÜÜÑÜ “å. †ÜèÃÜß ÍÜÜÄܹÜå²ÍÜÓß Õè¹ÄÜß †ÃÜå `üÜÄÜÚåü †ÝœÜíÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ' ‘àüàØËÜÃÜå ÆÜâÓ´ÜÜå ôÜÏÜÑÜ ÃÜ÷Î †ÜÆÜß ïÜ‘íÜÜÃÜß íÜÜô´ÜÝíÜ‘´ÜÜ íÜœœÜå ôü×åôÜ ÆÜ´ÑÜå ÷‘ÜÓÜ´ÏÜ‘ †ÝÍÜÄÜÏÜ ¹ÜƒÜíÜßÃÜå ´ÜåÃÜÜ †Ý´ÜïÜÑÜÆܱÜÜ ÆÜÓ ‘åíÜß Óß´Üå ÝÃÜÑÜØµÜ±Ü êÜÜíÜß ïÜ‘ÜÑÜ ´Üå ÏÜÜüå †Ü ÆÜàÝô´Ü‘Ü ‘åüêÜß‘ ÆÜÜÑÜÜÃÜß ËÜÜËÜ´ÜÜå³Üß íÜÜ‘åÉ ‘Óß ¡ÑÜ “å.  [ÝíÜïÜÜêÜ ïÜÜ÷ ÝêÜÝƒÜ´Ü ¹ß™ÜÚ ÆÜÝÓœÜÑÜ(ÏÜÜœÜÚ 2015)ÏÜÜسÜß ôÜØÆÜÜݹ´Ü]  [ÉÜåÓ ‘êÜÓ ü܇üêÜ, ôÜ܇” 5×7, ÆÜÜÃÜÜØ 48, _ 15]

334 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÏÜÜå. ‘. ÄÜÜØÁÜßÃÜàØ ôÜÜæÆܳÜÏÜ “´ÜÜØ “åíÜüÃÜÜ ÝíÜœÜÜÓÜå ¹ïÜÜÚíÜ´ÜàØ ÆÜàô´Ü‘":

Õ÷¹ ôíÜÓÜè

Õ÷¹ ôíÜÓÜè †å ÏÜÜå÷ÃܹÜôÜ ‘ÓÏÜœÜع ÄÜÜØÁÜßÃÜàØ ôÜÜæÆܳÜÏÜ †ÃÜå †å Óß´Üå ƒÜÓåƒÜÓ †Ý¿´ÜßÑÜ ÆÜàô´Ü‘ “å. œÜÜìßôÜ íÜóÜÚÃÜÜ ÄÜÜØÁÜßÃÜÜ ÏÜÜÃÜôÜÏÜÜØ ÏÜÁܹÝÓÑÜå ÝíÜœÜÜÓÜåÃÜàØ †åíÜàØ ´ÜÜå ÷ܳÜßÆÜâÓ ¥ÏÜüÒàØ ÷´ÜàØ ‘å ´ÜåÏܱÜå èÏܱÜÜ †ÃÜå ²ÜËÜÜ †åÏÜ ËÜØÃÜå ÷ܳÜÃÜÜå ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ ‘ÓßÃÜå ‘êÜÏÜÃÜå ÏÜïÜÜêÜÃÜß èåÏÜ ôÜ´Ü´Ü èêÜ´Üß Ó܃Üß ÷´Üß.  Õ÷¹ ôíÜÓÜèÃÜß ÆÜÂô´ÜÜíÜÃÜÜÃÜÜ ÆÜÂÜÓØÍÜå è ÄÜÜØÁÜ߆å ôÆÜóü´ÜÜ ‘Óß “å, `ŸÑÜÜÓå ÏÜÜÓܳÜß ÃܳÜß Ó÷åíÜÜÑÜàØ ´ÑÜÜÓå è ÏÜÇ ê܃ÑÜàØ “å.".". èå ÏÜÜÓÜ ÝíÜœÜÜÓ “åíÜüÃÜÜ êÜÜÄÑÜÜ ´Üå íÜÜØœÜÃÜÜÓÃÜß ÆÜÜôÜå ÏÜâ‘íÜÜ †å ÏÜÜÓß ÉÓè ôÜÏÜŸÑÜÜå.' †Ü ÆÜàô´Ü‘ ÝíÜïÜå ÏÜÜå. ‘. ÄÜÜØÁÜ߆å ` ÑÜØÄÜ ‡ÞòÑÜÜ'ÏÜÜØ ê܃ÑÜàØ ÷´ÜàØ ‘å ` ÏÜÜÓÜ †ÝÍÜÆÜÂÜÑÜ ÆÜÂÏÜܱÜå †Ü œÜÜåÆÜ²ß †åíÜß “å ‘å èå ËÜÜì‘ÃÜÜ ÷ܳÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü ÏÜâ‘ß ïÜ‘ÜÑÜ. ´Üå ¿åóÜÁÜÏÜÚÃÜß èÄÜ܆å ÆÜÂåÏÜÁÜÏÜÚ ïÜ߃ÜíÜå “å; Õ÷ôÜÜÃÜå ô³ÜÜÃÜå †ÜÆÜÍÜÜåÄÜÃÜå ÏÜâ‘å “å; ÆÜïÜàËÜìÃÜß ôÜÜÏÜå ü’Ó ”ßêÜíÜÜ †Ü´ÏÜËÜìÃÜå ƒÜ²àØ ‘Óå “å. ´ÜåÃÜß †ÃÜå‘ †ÜíÜäݶ܆Üå ³Ü‰ “å, †ÃÜå èåÏÜÃÜå ´Üå íÜÜØœÜíÜÜÃÜß ¹Ó‘ÜÓ ÷ÜåÑÜ ´ÜåÏÜÃÜå ´Üå ƒÜôÜâôÜ íÜÜØœÜíÜÜÃÜß ÷àØ ÍÜêÜÜÏÜ±Ü ‘ÓàØ “àØ.' ôÜÏÜÄÜ ¹àÝÃÜÑÜÜÏÜÜØ †ôÜ´ÑÜ, †ÝíÜòÜÜôÜ, †ôÜØ´ÜÜåóÜ, †ÃÑÜÜÑÜ, †ÃÜßÝ´Ü, †ÜôÜÞø´Ü, †ÜìôÜ, †ôÜÏÜ´ÜàêÜÜ, †ÓÜè‘´ÜÜ, †ØÁÜÜÁÜâØÁÜß †ÃÜå †Ü´ÜØ‘íÜܹ íÜÁÜ´ÜÜØ ¡ÑÜ “å ÄÜÜØÁÜßÃÜàØ  Õ÷¹ ôíÜÓÜè íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà ÆÜÂô´Üà´Ü ³Ü´ÜàØ è Ó÷åíÜÜÃÜàØ “å.  

[†ÜçÄÜôü 2013ÏÜÜØ †ÝòÜÃÜ‘àÏÜÜÓ ÝêÜÝƒÜ´Ü ÆÜÝÓœÜÑÜÏÜÜسÜß ôÜØÆÜÜݹ´Ü] [ÉÜåÓ ‘êÜÓ ü܇üêÜ, ôÜ܇”": 5×7, ÆÜÜÃÜÜØ 22+78, _20]

ÃÜíÜß ÆÜå°ßÃÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå ÆÜÝÓœÜÑÜ ‘ÓÜíÜ´ÜàØ ÆÜàô´Ü‘": GANDHI The alternative to violence • Carlos G. Valles

†Ü ÆÜàô´Ü‘ ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜßÃÜÜ ¢íÜÃÜ ÆÜÓ †ÜÁÜÜÝÓ´Ü “å. ÄÜÜØÁÜߢ ÝíÜïÜå ÉÜÁÜÓ íÜÜêÜåôÜÃÜÜ †Ü ôÜÜæÆܳÜÏÜ †ØÄÜÂå¢ ÆÜàô´Ü‘ÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜßÃÜÜ ¢íÜÃÜÃÜÜ †Ý´Ü ÏÜ÷¶íÜÃÜÜ ÆÜÂôÜØÄÜÜåÃÜå †ÜíÜÓß êÜßÁÜÜ “å. ÃÜÜÃÜÜØ ÃÜÜÃÜÜØ 17 ÆÜ‘ӱÜÜåÏÜÜØ ´ÜåÃÜå ÝíÜÍÜÜÝè´Ü ‘ÑÜÜÚ “å †ÃÜå ´Üå ¿ÜÓÜ ÄÜÜØÁÜßÃÜÜå ¢íÜÃÜôÜعåïÜ ÃÜíÜß ÆÜå°ßÏÜÜØ †ØÄÜÂå¢ ÏÜÜÓÉ´Ü ÆÜ÷ÜÇœÜܲíÜÜÃÜÜå ´ÜåÏܱÜå ‹ÆܘÏÜ †Ü¹ÑÜÜåÚ ÷ÜåÑÜ ´ÜåíÜàØ ôÜÏÜ¡ÑÜ “å. 150³Üß †Üå“ÜØ ÆÜÜÃÜÜØÃÜàØ †Ü ÃÜÜÃÜ‘²àØ ÆÜàô´Ü‘ ÄÜÜØÁÜßÃÜß ¢íÜÃÜÑÜܵÜÜÃÜå ôÜÓì ÍÜÜóÜÜÏÜÜØ Óèâ ‘Óß †ÜÆÜå “å. ÄÜÜØÁÜߢÃÜß †Ü´ÏÜ‘³ÜÜ, ‘ÜêÜåêÜ‘ÓÃÜÜØ ê܃ÜܱÜÜå †ÃÜå †ÃÑÜ ôÜعÍÜÜåÚ ‹ÆÜÓÜØ´Ü ïÜØ‘ÓêÜÜêÜ ËÜý‘ÓÃÜÜØ ôÏÜÓ±ÜÜåÏÜÜسÜß ™ÜüÃÜ܆Üå ÏÜâ‘ß “å. ÏÜàƒÜÆÜäó« ÆÜÓ ÄÜÜØÁÜßÃÜàØ ÏÜÎœÜåêÜß †Ü؃ÜÜåíÜÜìØà ôÜàØ¹Ó ÓåƒÜÜÝœÜµÜ “å ´ÜÜå ÆÜÜ“ìÃÜÜ ÍÜÜÄÜå ÉÜÁÜÓÃÜÜå ‘ÓœÜêÜßíÜÜìÜå œÜ÷åÓÜå †ÃÜå ÆÜÝÓœÜÑÜ “å. ÆÜàô´Ü‘ÃÜÜ ïÜßóÜÚ‘ÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜßÃÜå Õ÷ôÜÜÃÜÜ ÝíÜ‘êÆÜ éÆÜå Óèâ ‘ÑÜÜÚ “å. `ÏÜÜÓàØ ¢íÜÃÜ †å è ÏÜÜÓß íÜܱÜß' †åíÜÜå ÄÜÜØÁÜßÃÜÜå ôÜعåïÜ †ÜÆܱÜå ËÜÁÜÜØ ¡±Üß†å “ß†å †åüêÜå Õ÷ôÜÜÃÜÜå ÝíÜ‘êÆÜ †Õ÷ôÜÜ †åíÜàØ ÃÜ÷Î Õ÷ôÜÜÃÜÜå ÝíÜ‘êÆÜ ÄÜÜØÁÜß †åÏÜ ÏÜâ‘íÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜàØ “å. †÷Î ÄÜÜØÁÜß †åüêÜå ÄÜÜØÁÜßÝíÜœÜÜÓ †ÃÜå ÄÜÜØÁÜßÝíÜœÜÜÓ †åüêÜå ÄÜÜØÁÜßÃÜàØ ¢íÜÃÜ †åíÜàØ ôÜÏÜß‘Ó±Ü íÜܜܑÃÜå ËÜÓÜËÜÓ ôÜÏÜ¡‰ Ó÷å “å.  

[èâÃÜ 2013ÏÜÜØ ²Ø‘åïÜ †Üå”Ü ÝêÜÝƒÜ´Ü ÆÜÝÓœÜÑÜÏÜÜسÜß ôÜØÆÜÜݹ´Ü] [ÉÜåÓ ‘êÜÓ ü܇üêÜ, ÆÜåÆÜÓËÜç‘ ËÜ܇ÞòØÄÜ, ôÜ܇” 6×8, ÆÜÜÃÜÜØ 144, _ 100, ÝíܹåïÜÏÜÜØ $ 5]

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

335


ÄÜÜØÁÜßÝíÜœÜÜÓÃÜÜå ÏÜÁÜà‘ÜåóÜ : ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå ôÜØô‘ÜÓíÜÜÓôÜÜå ÄÜÜØÁÜßÝíÜœÜÜÓÃÜÜ ÏÜ÷ÜÆÜÂíÜÜ÷ÃÜàØ ¹Üå÷ÃÜ ‘ÓßÃÜå †åÃÜå †ÃÜå‘ÝíÜÁÜ éÆÜå †Ü‘ÜÓËܽ ‘ÓíÜÜÃÜÜ ÆÜÂÑÜÜôÜÜå ´ÜÜå †ÃÜå‘ ³ÜÑÜÜ “å; ³Ü´ÜÜ ÓûÜ “å, ³Ü´ÜÜ Ó÷åïÜå. †åÏÜÜØ ÆÜß. ÆÜ‘ÜïÜ íÜåÄܲ ¿ÜÓÜ †ÆÜÜÓ ÝÃÜó«ÜÆÜâíÜÚ‘ ´ÜæÑÜÜÓ ³ÜÑÜåêÜÜå ÄÜÂØ³Ü ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå ôÜØô‘ÜÓíÜÜÓôÜÜå †å‘ ÃÜÜåƒÜß ÍÜÜ´Ü ÆÜܲÃÜÜÓÜå †ÃÜÜåƒÜÜå ÄÜÂØ³Ü ËÜÃÜß Ó÷å “å. ÆÜàô´Ü‘ÃÜÜ ÆÜ‘ÜïÜ‘ßÑÜ ÝÃÜíÜå¹ÃÜÏÜÜØ ‘÷åíÜÜÑÜàØ “å ´ÜåÏÜ: `ÁÜÏÜÚ †ÃÜå †ÁÑÜÜ´ÏÜ, ÓÜè‘Ü †ÃÜå †³ÜÚ‘ÜÓ±Ü, íÑÜÞø´Ü †ÃÜå ôÜÏÜÜè.".". †åÏÜ †ÃÜå‘ ÝíÜóÜÑÜÜåÃÜå ôÆÜïÜÚ´ÜÜ †Ü ÆÜàô´Ü‘ÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÝíÜœÜÜÓÜåÏÜÜØ œÜÜêÜ´ÜàØ Ó÷å´ÜàØ †ÝíÜÓ´Ü †Ü´ÏÜÝÃÜÓßšÜ±Ü †ÃÜàÍÜíÜÜÑÜ “å.' ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå †šÜÓ¹å÷ÃÜÜ 81 ÍÜÜÄÜ ; ÏÜ÷ܹåíÜÍÜ܉ÃÜß ²ÜÑÜÓßÃÜÜ 23 ÍÜÜÄÜ.".". †ÃÜå †åÏÜ ÄÜàèÓÜ´Üß, †ØÄÜÂå¢ ÍÜÜóÜÜÃÜÜ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ †ÃÜå ÄÜÜØÁÜßÝíÜóÜÑÜ‘ †ÃÜå‘ ÄÜÂسÜÜå; ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÆܵÜÜå, ÏÜàêÜÜ‘Ü´ÜÜå, ÍÜÜóܱÜÜå, †ƒÜËÜÜÓß êÜåƒÜÜåÃÜÜå †ÍÑÜÜôÜ ‘ÓßÃÜå ÷¡ÓÜå ÆÜäó«ÜåÏÜÜسÜß ´ÜÜÓíÜß-ôÜÜÓíÜß, †‘ÜÓÜݹ ˜ÏÜå †åÃÜå ÄÜÜå«íÜß, †åÃÜÜ ôÜعÍÜÜåÚÃÜß ôÜàÓåƒÜ ÏÜÜÝ÷´Üß †ÜÆÜß ÏÜÁÜÏÜ܃Üß †ôÜ؃ÑÜ ÆÜàóÆÜÜå œÜâôÜßÃÜå èåÏÜ ÏÜÁÜ †å‘µÜ ‘Óå ´ÜåÏÜ ôÜØÆÜܹ‘å †Ü ÏÜÁÜà‘ÜåóÜ ´ÜæÑÜÜÓ ‘ÑÜÜåÚ “å.  [ÓÏܱÜß‘ ôÜÜåÏÜåòÜÓ ÝêÜÝƒÜ´Ü ¹ß™ÜÚ ÆÜÝÓœÜÑÜ(†ÜçøüÜå.-ݲôÜå. 2013)ÏÜÜسÜß ôÜØÆÜÜݹ´Ü]  [ÆÜÜ‘àØ ÆÜâ«àØ, ôÜ܇” 5.5×8.5, ÆÜÜÃÜÜØ 752 (743+9), _ 450/-]

†å‘ ÝÆÜ´ÜÜÃÜÜ ÆÜàµÜßÃÜå †å‘ œÜÜœÜÜÃÜÜ ¹åïÜÍÜÓÃÜÜØ ËÜÜì‘ÜåÃÜå †ÃÜå †å‘ íܲÜÆÜÂÁÜÜÃÜÃÜÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¹åïÜËÜÜØÁÜíÜÜåÃÜå ê܃ÜÜÑÜåêÜÜ ÆܵÜÜå †åüêÜå ‡Ã¹àÃÜå ÆܵÜÜå ÝÃÜÝÏÜ¶Ü ‹ÃÜÜìÜÃÜß Ó¡ÃÜàØ †ÃÜå ôÜØËÜÜåÁÜÃÜ í÷ÜêÜß ¹ß‘ÓßÃÜàØ ÆÜ±Ü øÑÜÜÓåÑÜ ÆÜ±Ü †ÃÜå ‘Üå‰ÃÜå ÆÜ±Ü íÜÜØœÜíÜÜ èåíÜÜ ÆܵÜÜå †åüêÜå ‡Ã¹àÃÜå ÆܵÜÜå 1928ÃÜÜ †ÓôÜÜÏÜÜØ ê܃ÜÜÑÜåêÜÜ 1944ÏÜÜØ ôÜÜæÆܳÜÏÜ ÆÜàô´Ü‘ éÆÜå ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü ³ÜÑÜåêÜÜ †ÃÜå ÏÜÜµÜ µÜ±Ü è íÜóÜÚÏÜÜØ èåÃÜß 5000 ‹ÆÜÓÜØ´Ü ÃÜ‘êÜÜå íÜåœÜ܉ÃÜå †Ü”Ü¹ßÃÜÜ íÜóÜÚÏÜÜØ ËÜߢ 5000 ÃÜ‘êÜÜå ôÜܳÜå ÆÜàÃÜ:ÏÜàݺ´Ü ÆÜàô´Ü‘ †åüêÜå

‡Ã¹àÃÜå ÆܵÜÜå ÃÜíÜÜ êÜå†Ü‹ü †ÃÜå ü܇ÆÜôÜåÕüÄÜ ôÜܳÜå.".". 336 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÄÜÜØÁÜߢÃÜß Ý¹ÃÜíÜÜÓß : 100 íÜóÜÚ ÆÜ÷åêÜÜØ œÜعàêÜÜêÜ ÍÜÄÜàÍÜ܉ ¹êÜÜêÜ †Ø´ÑÜè ¹à¹ÜÍÜ܉ÃÜÜ ‘àüàØËÜÃÜÜ †ÜñÜÏÜÏÜÜØ ÆÜÂíÜåïܳÜß ôÜèÜÚÑÜåêÜß ôÜÏÜôÑÜÜ ¥‘åêÜß ÄÜÑÜÜ ÆÜ“ß †ÏܹÜíÜܹÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢÃÜàØ †ÜñÜÏÜ¢íÜÃÜ ³ÜÜìå Æܲ´ÜàØ è´ÜàØ ÷´ÜàØ. ÃÜíÜß ÏÜàêÜÜ‘Ü´ÜÜå, ÃÜíÜÜ ÆÜÝÓœÜÑÜÜå ³Ü´ÜÜ è´ÜÜ ÷´ÜÜ. ´ÜåÏÜÜØÑÜ ƒÜÜôÜ ‘ÓßÃÜå ÄÜàèÓÜ´ÜÃÜÜ ÆܑܵÜÓ´íÜ †ÃÜå ôÜÜÝ÷´ÑÜ èÄÜ´ÜÃÜÜ ´ÜÜÓêÜ܆Üå ôÜܳÜå ´ÜåÏÜÃÜÜå ÆÜÝÓœÜÑÜ †ÜÄÜì è´ÜÜØ ÃÜíÜ¢íÜÃÜ, ÄÜàèÓÜ´Ü ÝíܾÜôÜÍÜÜ †ÃÜå ÄÜàèÓÜ´Üß ôÜÜÝ÷´ÑÜ ÆÜÝÓóܹ ôÜܳÜå ÃÜÜ´ÜÜå ¡å²ß †ÜÆÜíÜÜÓÜå ËÜÃÜß Ó÷åíÜÜÃÜÜå ÷´ÜÜå, ÄÜàèÓÜ´Üß ôÜÜÝ÷´ÑÜ †ÃÜå ôÜÏÜÜè¢íÜÃÜ ÆÜÓ †ÏÜßü “ÜÆÜ “Üå²ß èíÜÜÃÜÜå ÷´ÜÜå. .".".

†ÜçøüÜçËÜÓ, 1915 1. 2. 3³Üß 4. 5.

6³Üß 9. 10. 11³Üß 12. 13³Üß 16. 17. 18. 19. 20. 2 1³Üß 22. 23. 24. 25³Üß 27

†ÏܹÜíÜܹ": íÜÜêÜ¢ ÄÜÜåÝíÜù¢ ¹åôÜ܉ ÏÜìíÜÜ †ÜíÑÜÜ. †ÏܹÜíÜܹ. †ÏܹÜíÜܹ. †ÏܹÜíÜܹ": ôÜÜØèå, ÆÜÂåÏÜÜÍÜ܉ ÷ÜçêÜÏÜÜØ, øêÜåøüÓÃÜÜ ÆÜÂÏÜàƒÜÆܹå ÏÜìåêÜß, ¹àó‘Üì ôÜØ‘üÝÃÜíÜÜ †ØÄÜåÃÜß ¡÷åÓôÜÍÜÜÏÜÜØ ËÜÜåêÜ´ÜÜØ, ‘ÜÏÜ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜüå ÝÃÜÏÜÜÑÜåêÜß ôÜÝÏÜÝ´Ü (èåÏÜÜØ †åÏÜÃÜàØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ÃÜÜÏÜ ÆÜ±Ü ÷´ÜàØ ´Üå) ¡´Üå ËÜÁÜå ÉÓß êÜÜå‘ÜåÃÜå †ÜòÜÜôÜÃÜ †ÃÜå ÓÜ÷´Ü †ÜÆÜå †åíÜÜå †ÃÜàÓÜåÁÜ ‘ÑÜÜåÚ. †ÏܹÜíÜܹ. ôÜÜåÝèµÜÜ": “ܵÜÜêÜÑÜÃÜß ÏÜàêÜÜ‘Ü´Ü ÆÜåüêÜܹ": “ܵÜÜêÜÑÜÃÜß ÏÜàêÜÜ‘Ü´Ü. †ÏܹÜíÜܹ. †ÏܹÜíÜܹ. [†ÏܹÜíÜܹ] †ÏܹÜíÜܹ. [†ÏܹÜíÜܹ] †ÏܹÜíÜܹ. †ÏܹÜíÜܹ": ôÜÜØèå, ÆÜÂåÏÜÜÍÜ܉ ÷ÜçêÜÏÜÜØ, ÆÜØݲ´Ü ÏÜàÝÃÜñÜß ÃÜÜÄÜ¢ ôíÜÜÏÜßÃÜÜ `ÁÜÏÜÚÃÜàØ ƒÜÓàØ ôíÜéÆÜ' ‹ÆÜÓÃÜÜ ÍÜÜóÜ±Ü ÆÜ“ß íÜø´ÜÜÃÜÜå †ÜÍÜÜÓ ÏÜÜÃÑÜÜå. †ÏܹÜíÜܹ. †ÏܹÜíÜܹ": ÃÜÓÕôÜ÷ÓÜíÜ Lead Kindly LightÃÜàØ ÄÜàèÓÜ´Üß ÍÜÜóÜÜØ´ÜÓ ê܉ÃÜå †ÜíÑÜÜ. †ÏܹÜíÜܹ": ÓܵÜå †å ÝíÜïÜå †åÏÜÃÜß ôÜܳÜå œÜœÜÜÚ ‘Óß.1 †ÏܹÜíÜܹ. 

1 †Ü ÍÜèÃÜÃÜàØ ÄÜàèÓÜ´Üß ÍÜÜóÜÜØ´ÜÓ `ÆÜÂåÏÜì ŸÑÜÜåÝ´Ü ´ÜÜÓÜå ¹ÜƒÜíÜß. . . .' †Ü ÍÜèÃÜ ôÜÜËÜÓÏÜ´Üß †ÜñÜÏÜÏÜÜØ ¹Ó ïÜà˜íÜÜÓå ôÜÜØèÃÜß ÆÜÂܳÜÚÃÜÜÏÜÜØ ÄÜíÜÜ´ÜàØ.

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

337


28. ÏÜàØË܉1": †åÏÆÜÜÑÜÓ Ý³ÜÑÜåüÓÏÜÜØ, ÝÄÜÓÏÜßü ÆܽݴÜ2 †ØÄÜåÃÜß íÑÜ܃ÑÜÜÃÜÏÜÜìÜÃÜàØ ÆÜ÷åêÜàØ íÑÜ܃ÑÜÜÃÜ †ÜÆÑÜàØ. ÆÜÂÏÜàƒÜ ôÜÓ ‡ËÜÂÜ÷ßÏÜ Ó÷ßÏÜ´ÜàêêÜÜ. 29³Üß 30. †ÏܹÜíÜܹ.3 31. †ÏܹÜíÜܹ": èÏÜÃÜÜêÜÜêÜ ËÜ¡è ÏÜìíÜÜ †ÜíÑÜÜ.4

ÃÜíÜåÏËÜÓ, 1915 1³Üß 5 †ÏܹÜíÜܹ. 6. †ÏܹÜíÜܹ": ‡Ã¹àêÜÜêÜ ÑÜÜݤܑ ÏÜìíÜÜ †ÜíÑÜÜ. 7. †ÏܹÜíÜܹ. 8. †ÏܹÜíÜܹ": ‘ÜÓ´Ü‘ ôÜ๠1 ÝíܘÏÜ ôÜØíÜ´Ü ÏÜàèËÜ ËÜåôÜ´ÜàØ íÜóÜÚ. ÝÏÜêÜÏÜèâÓÜåÃÜÜØ ËÜÜì‘ÜåÃÜß ïÜÜìÜÃÜÜ ÝíܾܳÜßÚ†ÜåÃÜå ÃÜÜå´ÜÑÜÜÚ. 9³Üß 10. †ÏܹÜíÜܹ. 11. †ÏܹÜíÜܹ": ôÜíÜÚÃüÖôÜ †ÜçÉ ‡ÞòÑÜÜ ôÜÜåôÜÜÑÜüßíÜÜìÜ ²Üç. ÷ÝÓ ñÜß‘äó±Ü ¹åíÜ †ÜíÑÜÜ. 12. [†ÏܹÜíÜܹ]. 13. †ÏܹÜíÜܹ": ²Üç. ¹åíÜÃÜÜ ÍÜÜóܱÜÏÜÜØ ÷ÜèÓ, ô³Üì †ÜñÜÏÜ, ÝíÜóÜÑÜ ÄÜÜåƒÜêÜåÃÜÜå †Ø´Ü‘Üì. 14. †ÏܹÜíÜܹ": ôíÜ. ïÜå« ÆÜÂåÏÜœÜع ÏÜÜå´ÜßœÜع ݹÄÜØËÜÓ èæÃÜ ËÜÜåݲÛÄÜ ïÜÜìÜÃÜÜ íÜÜÝóÜÚ‘ ôÜÏÜÜÓØÍÜÏÜÜØ ‹ÆܹåïÜ, ÆÜÂÏÜàƒÜ, ÏÜÄÜÃÜÍÜ܉ œÜ´ÜàÓÍÜ܉ ÆÜüåêÜ. ôíÜ. ÝÉÓÜåèïÜÜ÷ ÏÜ÷å´ÜÜ ËÜÜËÜ´ÜÃÜß ÝÏÜÕüÄÜÏÜÜØ ÍÜÜÄÜ êÜßÁÜÜå.6 15. †ÏܹÜíÜܹ7 : ôÜÜØèå, ÆÜÂåÏÜÜÍÜ܉ ÷ÜçêÜÏÜÜØ, ÝÉÓÜåèïÜÜ÷ ÏÜ÷å´ÜÜÃÜÜ †íÜôÜÜÃÜ †ØÄÜåÃÜß ïÜÜå‘ôÜÍÜÜÏÜÜØ ËÜÜåêÑÜÜ, ÆÜÂÏÜàƒÜ, ôÜÓ œÜàÃÜßÍÜ܉. ÄÜàèÓÜ´Ü ôÜÍÜÜÃÜÜ8 ÝÃÜÑÜÏÜÜå ™Ü²íÜÜ, ÄÜÜåÕíܹÓÜíÜ ÆÜÜüßêÜÃÜå ´ÑÜÜØ ÏÜìåêÜß ËÜå«‘ÏÜÜØ ÍÜÜÄÜ êÜßÁÜÜå. ÄÜÜØÁÜߢ ‹ÆÜÆÜÂÏÜàƒÜ œÜâØüÜÑÜÜ. 16³Üß 19. †ÏܹÜíÜܹ : ´ÜÝËÜÑÜ´Ü ÃÜÓÏÜ. 20. [†ÏܹÜíÜܹ]. 5

1 `ÆÜ¡ËÜØÁÜà'ÃÜÜ ´ÜÜ. 7-11-'15ÃÜÜ †Ø‘ ÆÜÓ³Üß è±ÜÜÑÜ “å ‘å ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ÆÜÂåÓ±ÜܳÜß ÏÜàØË܉ÏÜÜØ Imperial Indian Citizenship Association ô³ÜÆÜÜÑÜàØ “å; †ÃÜå †Ü ÏÜزì, ÆÜÓ¹åïÜÏÜÜØ Ó÷å´ÜÜ Õ÷¹ß†ÜåÃÜàØ ÏÜÜÃÜ èìíÜÜÑÜ †åíÜß ´ÜèíÜßè ‘ÓïÜå. ô³ÜÜÆÜÃÜÜÃÜß œÜÜå’ôÜ ´ÜÜÓ៚ ÏÜìß ïÜ‘ß ÃܳÜß. 2 Õ÷¹ ËÜ÷ÜÓ, ÝËÜÂÝüïÜ ôÜØô³ÜÜÃÜÜåÏÜÜØ ‘ÜÏÜ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜüå ‘ÓÜÓÆܵܳÜß ËÜØÁÜ܉ÃÜå èíÜÜÃÜß ÆܽݴÜ. †Ü ‘ÓÜÓÆܵÜÃÜå `†åÄÜÂßÏÜåÃü' ‘÷å´ÜÜ. †å ïÜ˹ÃÜÜå †ÆÜÍÜÂØïÜ ³Ü‰ÃÜå `ÝÄÜÓÏÜßü' ïÜ˹ ËÜÃÑÜÜå. †ÜíÜÜ ÏÜèâÓÜåÃÜàØ ÆÜ÷åêÜàØ èâ³Ü ÃÜÜ´ÜÜêÜÏÜÜØ ´ÜÜ. 16-11-1860ÃÜÜ ÓÜåè ÆÜ÷ÜÇœÑÜàØ ÷´ÜàØ. 3 †´ÑÜÜÓ †ÄÜÜ‹ †ÏܹÜíÜܹÃÜÜ Ý²Þôü×øü ÏÜçÝèôü×åüå †ÜñÜÏÜÃÜß ÏÜàêÜÜ‘Ü´Ü êÜßÁÜß ÷´Üß. œÜÜå’ôÜ ´ÜÜÓ៚ ÏÜìß ïÜ‘ß ÃܳÜß. 4 †Ü †åÏÜÃÜß ÆÜ÷åêÜß ÏÜàêÜÜ‘Ü´Ü ÷ïÜå. 5 ´ÜÜ. ÆÜÜØœÜÏÜ߆å ÝÉÓÜåèïÜÜ÷ ÏÜ÷å´ÜÜÃÜàØ †íÜôÜÜÃÜ ³ÜÑÜàØ. 6 †Ü ÏÜÜÝ÷´Üß ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ²ÜÑÜÓßÏÜÜسÜß êÜßÁÜß “å. †ÜÃÜå †ØÄÜåÃÜß ¡÷åÓôÜÍÜÜ ËÜßèå ݹíÜôÜå ³Ü‰ ÷´Üß. †åüêÜå †Üèå èå ÝÏÜÕüÄÜ ³Ü‰ ÷ïÜå ´Üå, ôÜÍÜÜ ÝíÜïÜåÃÜß ÆÜÂܳÜÝÏÜ‘ œÜœÜÜÚ †ØÄÜå ÷ïÜå. ²ÜÑÜÓßÏÜÜØ ´ÜÜ. 15ÃÜß ôÜÍÜÜ ÝíÜïÜå ‘Ü؉ ‹êêÜåƒÜ ÃܳÜß! 7 ÆÜØݲ´Ü ôÜàƒÜêÜÜêÜ¢ †Ü †ÓôÜÜÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢÃÜå ÆÜ÷åêÜß íÜƒÜ´Ü ÏÜëÑÜÜ ÷ïÜå. 8 ÄÜàèÓÜ´Ü ôÜÍÜÜ ÃÜÜÏÜÃÜß ôÜØô³ÜÜ ‘ÜýÄÜÂåôÜ ‘ÝÏÜüß ´ÜÓß‘å ‘ÜÏÜ ‘Ó´Üß ÷´Üß.

338 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


21. †ÏܹÜíÜܹ": ÓÝíÜïÜØ‘Ó íÑÜÜôÜ (ÏÜ÷ÜÓÜè) ÏÜìíÜÜ †ÜíÑÜÜ.1 ôÜÜØèå ÆÜÜØœÜ íÜÜÄÑÜå, ÆÜÂåÏÜÜÍÜ܉ ÷ÜçêÜÏÜÜØ, ÓÜèœÜغ èÑÜØ´ÜßÃÜß ôÜÍÜÜÏÜÜØ ÆÜÂÏÜàƒÜÆܹå.2 ƒÜâËÜ ™ÜÜÇ™ÜÜü. ÄÜÜØÁÜߢ†å ôÜ´ÑÜÜÄÜÂ÷ÃÜß ÁÜÏÜ‘ß †ÜÆÜß ´ÑÜÜÓå ïÜÜØÝ´Ü ô³ÜÆÜ܉. 22. †ÏܹÜíÜܹ": †Ü èÑÜØ´Üß ÝÃÜÝÏܶÜå ôÜÜØèå †ÜñÜÏÜÏÜÜØ ÍÜÜóܱÜ. 23³Üß 26. †ÏܹÜíÜܹ. 27. [†ÏܹÜíÜܹ]. 28. †ÏܹÜíÜܹ": ÆÜÂåÏÜÜÍÜ܉ ÷ÜçêÜÏÜÜØ, ôÜÜØèå œÜÜÓ íÜÜÄÑÜå ïÜ÷åÓÃÜÜ ÆÜ÷åêÜÜ †Ü‰.ôÜß.†åôÜ. ÃÜÜÃÜÜêÜÜêÜ œÜßÏÜÃÜêÜÜêÜ ÏÜ÷å´ÜÜÃÜå ¡÷åÓ ÏÜÜÃÜÆܵÜ, ÆÜÂÏÜàƒÜô³ÜÜÃÜå ôÜÓ œÜßÃÜàÍÜ܉, ÄÜÜØÁÜߢ†å †Ü‰. ôÜß. †åôÜ. †ÃÜå ܴ݃ÜÜËÜÁÜÜÓ߆ÜåÃÜå œÜßÏÜ‘ß †ÜÆÜ´ÜàØ ÍÜÜóÜ±Ü ‘ÑÜàÛ. 29. [†ÏܹÜíÜܹ]. 30. †ÏܹÜíÜܹ. 

1 †Ü †åÏÜÃÜß ÆÜ÷åêÜß ÏÜàêÜÜ‘Ü´Ü ÷´Üß. 2 (1) `ÃÜíÜ¢íÜÃÜ †ÃÜå ôÜ´ÑÜ'ÃÜÜ ôÜÃÜå 1915ÃÜÜ Ý²ôÜåÏËÜÓÃÜÜ †Ø‘ÃÜÜ ÆÜÜÃÜÜ 283 ‹ÆÜÓ †ÜÃÜß ´ÜÜÓ៚ 20 è±ÜÜíÜß “å, ÆÜÓØ´Üà `ÆÜ¡ËÜØÁÜà'ÏÜÜØ †ÃÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ²ÜÑÜÓßÏÜÜØ ´ÜÜ. 21 è±ÜÜíÜß “å. íÜìß ÆÜâÃÜÏÜ ÆÜ±Ü †Üèå ÷´Üß †å ôíÜß‘ÜÓß “å.

ÝÃÜíÜäݶÜÃÜÜÇÁÜ ñÜß ‹ôÏÜÜÃÜÍÜ܉ ïÜåƒÜ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÏÜÜØ 41 íÜóÜÚ ôÜåíÜÜ †ÜÆÜßÃÜå ´ÜÜ. 20-11-'15ÃÜÜ ÓÜåè ÝÃÜíÜä¶Ü ³ÜÑÜÜ “å. íÜóÜÚ 1974ÏÜÜØ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÏÜÜØ ¡å²ÜÑÜÜ ´ÑÜÜÓ³Üß ËÜ܇ÞòØÄÜ ÝíÜÍÜÜÄÜÏÜÜØ ‘ÜÑÜÚÓ´Ü ‹ôÏÜÜÃÜÍÜ܉ÃÜÜ ÝÆÜ´ÜÜ ÆÜ±Ü ÃÜíÜ¢íÜÃÜÏÜÜØ ôÜåíÜÜ †ÜÆÜß œÜàøÑÜÜ “å. †÷åÏܹÍÜ܉ ÏÜïÜßÃ܃ÜÜ´ÜÜÏÜÜØ ÉÜçÓÏÜåÃÜ ÷´ÜÜ, ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ‘ÜÏÜÏÜÜØ ÝÃÜó±ÜÜ´Ü ÷´ÜÜ. ÃÜÏÜ´ÜÜ †ÃÜå ÝÏÜêÜÃÜôÜÜÓ ôíÜÍÜÜíÜÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜØ ôÜÜæ ôÜåíÜ‘ÜåÃÜÜ ù¹ÑÜÏÜÜØ ‹ôÏÜÜÃÜÍÜ܉ÃÜàØ ô³ÜÜÃÜ ÓûàØ. ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜÝÓíÜÜÓ íÜ´Üß ´ÜåÏÜÃÜå ôíÜô³Ü †ÃÜå ¹ß™ÜÜÚÑÜà ¢íÜÃÜ ÏÜÜüå ƒÜâËÜ ƒÜâËÜ ïÜàÍÜ圓Ü. . .

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜ ôÜåíÜ‘ÜåÃÜå èÃÏÜݹÃÜÃÜß ïÜàÍÜ圓Ü

ÃÜíÜåÏËÜÓ – ݲôÜåÏËÜÓ, 2015 ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜ ôÜåíÜ‘Üå íÜÄÜÓ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜß ÝíÜ‘ÜôÜíÜÜ´ÜÜÚ †ÁÜâÓß “å. ´ÜåÏÜÃÜß ÝÃÜó«Ü †ÃÜå ÏÜ÷åÃÜ´ÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå è ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÃÜíÜ ¹ÜÑÜ‘Ü ‹ÆÜÓÜشܳÜß ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜå ÁÜÏÜÚ ËÜ¡íÜß ÓûàØ “å. ñÜß ÍÜ߃ÜÜÍÜ܉ ÃÜÜ. ôÜÄÜÓ, ËÜ܇ÞòØÄÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ • è. ´ÜÜ. 10-11-1954 ñÜß ôÜàÃÜßêÜÍÜ܉ œÜØ. ‹ÆÜÜÁÑÜÜÑÜ, ÆÜ‘ÜïÜÃÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 10-12-'57

ñÜß ‘ÜØÝ´ÜÍÜ܉ ÆÜâ. ÆÜÜÓ™Üß, ÆÜ‘ÜïÜÃÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 10-11-'56 ñÜß ÄܱÜÆÜ´ÜÍÜ܉ ¹. ÆÜüåêÜ, ËÜ܇ÞòØÄÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 11-12-'55

ñÜß ÷ÝÓïÜÍÜ܉ êÜ. ‘Üåóüß, Ý÷ôÜÜËÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 11-11-'62 ñÜß †ïÜÜå‘ÍÜ܉ ¹. ÍÜÜíÜôÜÜÓ, ËÜ܇ÞòØÄÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 21-12-'58

ñÜß ÆÜÂíÜß±ÜÍÜ܉ ôÜÜå. ÆÜ¡ÆÜÝ´Ü, Ý÷ôÜÜËÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 02-12-'53 ôÜàñÜß ÷óÜÜÚËÜ÷åÃÜ Ýè. ¹íÜå, ÆÜÂâÉ íÜÜØœÜÃÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 22-12-'53

ñÜß ÃÜÓåïÜÍÜ܉ ‘ÜØ ÓܱÜÜ, ÆÜ‘ÜïÜÃÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 07-12-'61 ñÜß ÆÜÂíÜß±ÜÍÜ܉ †. ÆÜÓÏÜÜÓ, ÆÜ‘ÜïÜÃÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 31-12-'59

ôÜàñÜß ÏÜÜÑÜÜËÜ÷åÃÜ ÷ß. ïÜÜ÷, ÆÜÂåôÜ ‘ÜÑÜÜÚêÜÑÜ

• 09-12-'63 ôÜàñÜß ÍÜÜÓ´ÜßËÜ÷åÃÜ ¹ß. ÍÜ©, Ý÷ôÜÜËÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 03-01-'60

ñÜß ÓÜèåïÜÍÜ܉ œÜØ. ‹ÆÜÜÁÑÜÜÑÜ, ÆÜÂåôÜ ‘ÜÑÜÜÚêÜÑÜ

• 10-12-'55 ñÜß ôÜÜåÏÜÃÜÜ³Ü Ó. ¡åóÜß, ËÜ܇ÞòØÄÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ

• 18-01-'60

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] 

339


નવજીવન

નવરૂપ. . . નવસંસ્કરણ. . . નવપ્રવેશ. . .

બાળકથી લઈને વૃદ્ધ ઉપવાસીથી લઈને આહારી વટેમાર્ગુથી લઈને વિશિષ્ટ સ્થળના મુલાકાતી અને ગાંધીજીમાં રસ ધરાવનાર સૌ દેશવાસી-વિદેશનિવાસીને આમંત્રે છે. . . નવજીવન મંગળવારથી રવિવાર, બપોરના 12:00થી રાત્રિના 9:00 •

દેશભરનાં કલાકારોને પોતાની કલાકૃ તિના પ્રદર્શન માટે વિશાળ સ્પેસ અને આદર્શ પ્રકાશવ્યવસ્થા પૂરું પાડતું પ્લૅટફોર્મ એટલે સત્ય આર્ટ ગેલેરી

• યુવાનોને ગાંધીવિચાર સાથે જોડતું એસ્થેટિક સ્થાન એટલે કર્મ કાફે • ગાંધીજી અંગે વાંચવા-વિચારવા-ચર્ચવા ને ગાંધીસાહિત્ય ખરીદવા માટેનો

મુક્ત માહોલ એટલે કર્મ કાફે

લેખકો-કવિઓ-સાહિત્યકારો-કર્મશીલોને કળા-સાહિત્ય-સાંપ્રત વિચારણા કરવા માટેનું મોકળું મેદાન એટલે કર્મ કાફે

મુદ્ દે ચર્ચા-

• મિત્રમિલન હોય કે પારિવારીક-સામાજિક મેળાવડો, ખુલ્લા આકાશ હે ઠળ

શનિ-રવિ સાત્વિક ભોજનનો આનંદ આપતી ગાંધીથાળી જમવાનું ઠેકાણું એટલે કર્મ કાફે

નવજીવનની વિકાસવાર્તાની મહત્ત્વની તારીખ અને તવારીખ રજુ કરતું માણવાલાયક સ્થળ એટલે નવજીવન મ્યુઝિયમ

ÏÑÜàÝ”ÑÜÏÜÏÜÜØ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜß ÏÜ÷¶íÜÆÜâ±ÜÚ ™ÜüÃÜÜÃÜß ´ÜÜÓ៚ †ÃÜå ´ÜíÜÜÓ߃Ü

ÃÜíÜ¢íÜÃÜ †ÃÜå ÑÜØÄÜ ‡ÝòÑÜÜ †Ü ÏÜïÜßÃÜ ÆÜÓ “ÆÜÜ´ÜÜØ.


`ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷'ÃÜÜ œÜÜ÷‘Üå – íÜܜܑÜå – ÄÜÂÜ÷‘ÜåÃÜå . . . `ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷'ÃÜàØ êÜíÜÜèÏÜ ÷íÜå³Üß ‘Üå‰ÆÜ±Ü ÏÜÝ÷ÃÜå ÍÜÓß ïÜ‘ÜÑÜ “å. †Ü ÏÜÜüå, ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôü/Navajivan TrustÃÜÜ ÃÜÜÏÜå ÏÜÃÜ߆Üç²ÚÓ †³ÜíÜÜ œÜå‘ ÏÜÜå‘êÜÜíÜß ïÜ‘ÜÑÜ “å.  éËÜé êÜíÜÜèÏÜ ÍÜÓß ïÜ‘ÜÑÜ “å.  ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜ ËÜý‘ †å‘Ü‹ÃüÏÜÜØ ÆÜ±Ü ÝÃÜÁÜÜÚÝÓ´Ü Ó‘ÏÜÃÜÜå œÜå‘ †³ÜíÜÜ    Ó‘ÏÜ èÏÜÜ ‘ÓÜíÜß ïÜ‘ÜÑÜ “å. ´ÜåÃÜß ÝíÜÄÜ´Ü †Ü ÆÜÂÏÜܱÜå “å": 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôü/Navajivan Trust ËÜý‘": ôüåü ËÜý‘ †ÜçÉ ‡ÝòÑÜÜ  ËÜÂÜÃœÜ": †ÜñÜÏÜ ÓÜå² ‘ÓÃü †å‘Ü‹Ãü  †å‘Ü‹Ãü ÃÜØËÜÓ": 10295506832  ËÜÂÜÃœÜ ‘Üå²": 2628 †Ü‰†åɆåôÜ ‘Üå²": SBIN 0002628  †åÏ܆܉ôÜ߆ÜÓ ‘Üå²": 380002006 ôÜÓÃÜÜÏÜàØ": †åôÜ.ËÜß.†Ü‰ †ÜñÜÏÜ ÓÜå², ÄÜâèÓÜ´Ü ÝíܾÜÆÜß« ‘çÏÆÜôÜ,   ÆÜÜåôü ÃÜíÜ¢íÜÃÜ, †ÏܹÜíÜܹ"–"380014, ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜ, ÍÜÜÓ´Ü ÝíÜïÜåóÜ ÃÜÜÇÁÜ : ËÜý‘ †å‘Ü‹ÃüÏÜÜØ êÜíÜÜèÏÜÃÜß Ó‘ÏÜ èÏÜÜ ‘ÓÜíÑÜÜ ÆÜ“ß 079 27540635 (†ç‘ôüåÃïÜÃÜ 218 †³ÜíÜÜ 224) ÃÜØËÜÓ ÆÜÓ ÉÜåÃÜ ‘ÓßÃÜå ¡±Ü ‘ÓïÜÜå. †Ü ‹ÆÜÓÜØ´Ü èåÏÜÃÜÜ ÃÜÜÏÜå êÜíÜÜèÏÜ †³ÜíÜÜ ÍÜåüéÆÜå †Ü ôÜÜÏÜÝÑÜ‘ ÏÜåìíÜíÜÜ-ÏÜÜå‘êÜíÜÜ ‡œ“Üå “Üå, ´ÜåÏÜÃÜß ôÜØÆÜâ±ÜÚ ÝíÜÄÜ´Ü Ó‘ÏÜ ÍÜÑÜÜÚÃÜß ÝôêÜÆÜ ôÜܳÜå ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôüÃÜÜ ôÜÓÃÜÜÏÜÜ ÆÜÓ ÏÜÜå‘êÜß †ÜÆÜíÜÜ ÃÜÏÜ ÝíÜÃÜØ´Üß. èå³Üß ‘ÓßÃÜå ïÜøÑÜ †åüêÜàØ íÜ÷åêÜÜ †Ø‘ ´ÜåÏÜÃÜÜ ôÜÓÃÜÜÏÜå ÆÜ÷ÜÇœÜß ïÜ‘å. êÜíÜÜèÏÜ ÍÜÑÜÜÚÃÜß ÝíÜÄÜ´Ü èåíÜß íÑÜíÜô³ÜÜÆÜ‘ ÆÜÜôÜå ÆÜ÷ÜÇœÜå ‘å ïÜøÑÜ ´ÜåüêÜß ´íÜÓÜ†å †å ÏÜÝ÷ÃÜÜÃÜÜå †Ø‘ ÏÜÜå‘êÜß †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå “å, ´Üå³Üß †Ø‘ ÏÜÜå²Ü ÏÜìíÜÜ †³ÜíÜÜ ÃÜ ÏÜìíÜÜ ÆÜÜ“ì üÆÜÜê܃ÜÜ´ÜÜÃÜß ÏÜÑÜÜÚ¹Ü ÆÜ±Ü èíÜÜËܹÜÓ ÷Üå‰ ïÜ‘å. ÏÜÜüå èåÏÜÃÜå êÜíÜÜèÏÜÃÜÜÇÁܱÜßÃÜß ƒÜÓ܉ ³ÜÑÜÜÃÜÜ ôÜÜ´Üå‘ Ý¹íÜôÜÏÜÜØ †Ø‘ ÃÜ ÏÜìå ´ÜÜå ôÜÜæÆܳÜÏÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÝíÜô´ÜÜÓÃÜß ÆÜÜçôü †ÜçÝÉôÜ ÆÜÓ ôÜØÆÜ‘Ú ‘ÓíÜÜ ÝíÜÃÜØ´Üß.

ÄÜÜØÁÜß †ÃÜå ‘ìÜ ÝíÜïÜåóÜÜØ‘ “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü _ 15/-

ÆÜàô´Ü‘ ÆÜÝÓœÜÑÜ ÝíÜïÜåóÜÜØ‘ “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü _ 40/-

ôíÜÓÜè ÝíÜïÜåóÜÜØ‘ “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü _ 25/-

Óè´Ü †Ø‘ “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü _ 25/-

`ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷'ÃÜÜ “âü‘ †Ø‘ÃÜÜ íÜåœÜÜ±Ü ÏÜÜüå Ýíܘå´ÜÜÃÜÜÇÁܱÜß ´Ü³ÜÜ êÜíÜÜèÏÜ êÜåíÜÜ ÏÜÜüå †åèÃôÜßÃÜß ïÜÜåÁÜÃÜàØ ‘ÜÑÜÚ œÜÜêÜà “å. 079-27540635 (218) ÆÜÓ ôÜØÆÜ‘Ú ‘ÓßÃÜå ÝíÜÄÜ´Üå ÏÜÜÝ÷´Üß ÏÜåìíÜß ïÜ‘ÜïÜå.

342 

[†ÜçøüÜå."–"ÃÜíÜåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


વ્યક્તિગત જીવન અને સમાજજીવનમાં ધર્મની અનિવાર્યતા બતાવતો કાકાસાહે બનો લેખ

343


નવા વર્ષના સંકલ્પ અંગે રવીન્દ્રનાથ ઠાકુ રનું કાવ્ય અને તેનો મહાદેવ દેસાઈએ કરે લો અનુવાદ

344

Navajivanno Akshardeh Oct-Nov 2015  

House magazine of Navajivan Trust, Year 03, Issue 10-11

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you