Page 1

íÜóÜÚ": 03 †Ø‘": 9 ôÜìØÄÜ †Ø‘ : 29   •  ôÜÆüåÏËÜÓ 2015

“âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü": _ 15

બીથોવનના સંગીતથી રેં ટિયાનું સંગીત : ગાંધીજીને રેં ટિયો સમો કરવામાં મદદ કરતાં મીરાંબહે ન (મેડલે િન સ્લેડ), વર્ધા, 1936


íÜóÜÚ": 03 †Ø‘": 9 ôÜìØÄÜ †Ø‘ : 29   •  ôÜÆüåÏËÜÓ 2015 “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü": _ 15

´ÜصÜß ÝíÜíÜå‘ ¹åôÜ܉ ôÜØÆÜܹ‘ ‘å´ÜÃÜ éÆÜåÓÜ

1. ÷àØ ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß “àØ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . íÜܲßêÜÜêÜ ²ÄÜêÜß. . . . 259 2. ¡÷åÓ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÝôܽÜôÜÜå ÷ÜåÑÜ? . . . . . . . . . . . . . . . èàÄÜ´ÜÓÜÏÜ ¹íÜå. . . . 262 3. êÜÜå‘íÜ´ôÜêÜ êÜÜå‘ÃÜÜÑÜ‘ : èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ÃÜÜÓÜÑܱÜ. . . . . . . ‹ÏÜÜïÜØ‘Ó ¡åïÜß. . . . 266 4. ƒÜܹßÑÜܵÜÜ : ÝíÜÆêÜíܳÜß íÜ´ÜÚÏÜÜÃÜ ôÜàÁÜß . . . . . . . . . . . . . . ‘å´ÜÃÜ éÆÜåÓÜ. . . . 271

ÆÜÓÜÏÜïÜÚ‘ ‘ÝÆÜêÜ ÓÜíÜêÜ

5. ƒÜܹ߹Ýóü. . ÏÜÜå. ‘. ÄÜÜØÁÜß. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279

ôÜÜèôÜŸ¡ †ÆÜâíÜÚ †ÜïÜÓ

7. ÆÜàÃÜ: ÆÜÝÓœÜÑÜ, ôÜØÝšÜÆ´Ü ÆÜÝÓœÜÑÜ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285

ÍÜÜóÜÜïÜàݽ ¹ßÆÜ‘ «Ü‘Ó

6. ÆÜàô´Ü‘ ÆÜÝÓœÜÑÜ : êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜ ‹ÉåÚ ¹ÝÓºÃÜÜÓÜÑÜ±Ü . . . ÓÏÜåïÜ ËÜß. ïÜÜ÷. . . . 280 8. ÄÜÜØÁÜߢÃÜß Ý¹ÃÜíÜÜÓß : 100 íÜóÜÚ ÆÜ÷åêÜÜØ . . . œÜعàêÜÜêÜ ÍÜÄÜàÍÜ܉ ¹êÜÜêÜ. . . . 287 9. ÄÜÜæÓšÜÜ ÝíÜïÜå ÄÜÜØÁÜߢ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289

 `ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå

†šÜÓ¹å÷'ÃÜÜ œÜÜ÷‘Üå – íÜܜܑÜå – ÄÜÂÜ÷‘ÜåÃÜå.... . . . . . . . . . . . . . 290

†ÜíÜ 4 †ÃÜå 3 આત્મકથામાં ખાદી અને રેં ટિયા વિશે ગાંધીજીએ ફાળવેલાં સ્વતંત્ર પ્રકરણો (નવજીવન, 6 અને 13 જાન્યુઆરી, 1929)

íÜÜ„óÜ‘ êÜíÜÜèÏÜ : _150/- (¹åïÜÏÜÜØ) _1500/- (ÝíܹåïÜÏÜÜØ) ÆÜÂÝ´ÜÍÜÜíÜ/êÜíÜÜèÏÜ ÏÜÜå‘êÜíÜÜÃÜàØ ôÜÓÃÜÜÏÜàØ

ôÜà¤Ü íÜܜܑÜåÃÜå. . .

íÑÜíÜô³ÜÜÆÜ‘, ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôü ÄÜâèÓÜ´Ü ÝíܾÜÆÜß« ÆÜÜ“ì ÆÜÜå. ÃÜíÜ¢íÜÃÜ, †ÏܹÜíÜܹ-380 014 ÉÜåÃÜ": 079-27540635 079-27542634 e-mail ":"sales@navajivantrust.org website ":"www.navajivantrust.org

ôÜÜÏÜÝÑÜ‘ÏÜÜØ ŸÑÜÜØ ÆÜ±Ü ôÜÜæèÃÑÜ ôÜܳÜå ê܃ÜÜ±Ü †ÆÜÜÑÜàØ “å, ´ÑÜÜØ ÏÜâìÃÜå íÜÁÜàÏÜÜØ íÜÁÜà íÜÉܹÜÓ Ó÷åíÜÜÃÜÜå ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ‘ÓÜÑÜÜå “å. ¡å²±Üß èåÏÜÃÜß ´ÜåÏÜ Ó܃ÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å, ´ÜåÏÜ “´ÜÜØ ŸÑÜÜØ èéÓ è±Ü܉ ´ÑÜÜØ ÏÜັÜÃÜÜ ¹ÜåóÜÜå †ÃÜå ¡å²±Üß ôÜàÁÜÜÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å †ÃÜå ÆÜܹüßÆÜ ÏÜâ‘íÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å. ÆÜÂô´Üà´Ü ÆÜܹüßÆÜ ÑܳÜÜ´Ü³Ü Ó܃ÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å, †å ÝôÜíÜÜÑÜÃÜß ÆÜܹüßÆÜ ¹âÓ ‘Ó܉ “å. ôÜÜæèÃÑÜÆÜâíÜÚ‘ÃÜÜØ ê܃ÜܱÜÜå †ÃÜå ÃÜíÜÜØ ê܃ÜܱÜÜåÏÜÜØ ( ) ‘ÜÌôÜÃÜß ôÜÜÏÜÄÜÂß ÏÜâì ê܃ÜÜ±Ü ÆÜÂÏÜܱÜåÃÜß “å. [ ] ‘ÜÌôÜÏÜÜØ ÏÜâ‘åêÜß ôÜÜÏÜÄÜÂß †ÃÜå èéÓ è±Ü܉ ´ÑÜÜØ ÃÜíÜß ‘åüêÜß‘ ÆÜܹüßÆÜ ôÜØÆÜܹ‘ ¿ÜÓÜ ê܃ÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß “å. èå ÆÜÜÃÜÜØ ÆÜÓ ÏÜâì ê܃ÜܱÜÃÜß ÆÜܹüßÆÜ †ÃÜå ôÜØÆÜܹ‘ÃÜß ÆÜܹüßÆÜ, †åÏÜ ËÜØÃÜå ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜØ ÏÜâì ÏÜÜüå ÏÜâ. †ÃÜå ôÜØÆÜܹ‘ ÏÜÜüå ôÜØ. ‹êêÜåƒÜ ‘ÓÜÑÜÜå “å. èå ÆÜÜÃÜÜ ÆÜÓ ÏÜÜµÜ ÏÜâ ì ÆÜܹüßÆÜ “å ´ÑÜÜØ ‘ïÜÜå ‹êêÜåƒÜ ‘ÓÜÑÜÜå ÃܳÜß. èå ÆÜÜÃÜÜØ ÆÜÓ †å‘³Üß íÜÁÜà ÆÜܹüßÆÜ ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜØ ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôüå ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÏÜັÜÜêÜÑÜÏÜÜØ “ÜÆÜßÃÜå ËÜÁÜå è ‘ÜåÃÜÜ ¿ÜÓÜ ´Üå ‹êêÜåƒÜ ÃÜ ‘Ó´ÜÜØ ËÜÁÜß ÆÜܹüßÆÜÃÜå †Ø´Üå ´ÜåÃÜß ÃÜÜÇÁÜ ÏÜà‘܉ “å. †ÏܹÜíÜܹ ƒÜÜ´Üå³Üß ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü ‘ÑÜàÛ. 258


÷àØ ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß “àØ íÜܲßêÜÜêÜ ²ÄÜêÜß `êÜÜåÄÜ ÑÜÜ ‘÷ÇÄÜå?!', `ôÜËÜ ÏÜÌ ÷ß ‘ÓàØÄÜÜ ´ÜÜå †ÜÆÜ ÑÜÜ ‘ÓÇÄÜå?' `ÑÜå ´ÜÜå ôÜÓ‘ÜÓ ‘Ü ‘ÜÏÜ ÷æ.'. . . †Ü †ÃÜå †ÜíÜß ‘åüêÜß‘ ÄÜÂØÝ³Ü †ÜÆܱÜÜ ÍÜÜÓ´ÜßÑÜ ÏÜÜÃÜôÜÏÜÜØ †åíÜß ™ÜÓ ‘Óß Ä܉ “å ‘å íÑÜݐ´Ü ´ÜÓß‘å †ÜÆܱÜå ÄÜÏÜå †åíÜß §œÜ܉†å ÷Ü剆å ÆÜ±Ü ôÜÏÜÜè ´ÜÓß‘å †ÜÆܱÜÃÜå ÷ØÏÜåïÜÜØ ÆÜÜ“ì Ó܃Üå “å. †ÃÜå ´ÜåÃÜÜØ ‘ÜÓ±Üå †ÜÆܱÜå ôÜÜæ ôÜÜÓÜØ íÜÜÃÜÜØ ³ÜÜÑÜ †å ÏÜÜüå ‘Üå‰ †íÜ´ÜÜÓ, ÏÜôÜß÷Ü, ÆÜÑÜÄÜØËÜÓ ‘å †åíÜÜ è ‘Ü剑ÃÜÜ †ÜíÜíÜÜÃÜß ÓÜ÷ ¡å´ÜÜ Ó÷ß†å “ß†å. ‘ïÜàØ ÃÜ÷Î ´ÜÜå “åêêÜå, ÉÓß ‘Üå‰ ÄÜÜØÁÜß ÆÜÜ‘å †åÃÜß ÓÜ÷ ¡å‰†å “߆å. †åÏÜ ³ÜÜÑÜ ƒÜÓàØ? ¡±Üß´ÜÜ ÝÃÜËÜØÁÜ‘ÜÓ †ÃÜå ¹åïÜÃÜÜ †ÄÜÂÄܱÑÜ †³ÜÚïÜÜôµÜß íÜܲßêÜÜêÜ ²ÄÜêÜß(1926-1985)ÃÜÜ ÆÜàô´Ü‘ ÝïÜÑÜÜìÜÃÜß ôÜíÜÜÓÃÜÜå ´Ü²‘ÜåÏÜÜسÜß †Ü †ÃÜå †ÜÃÜÜ èåíÜÜ †ÃÜå‘ ôÜíÜÜêÜÜåÃÜÜ èíÜÜËÜ. . . .

³ÜÜå²Ü ôÜÏÜÑÜ

ÆÜ÷åêÜÜØ ÷àØ íܲÜå¹ÓÜ ÄÜÑÜÜå ´ÑÜÜÓå ´ÑÜÜØÃÜÜ ÆܑܵÜÓ ÏÜزìå ÏÜÃÜå œÜÜ ÆÜßíÜÜ ËÜÜåêÜÜíÑÜÜå. ÆܑܵÜÓÜå ÆܑܵÜÓÃÜå œÜÜ ÆÜßíÜÜ ËÜÜåêÜÜíÜå ´ÑÜÜÓå ÁÜØÁÜÜÃÜß íÜÜ´Ü ´ÜÜå ‘Óå è. †Ü ÝÏÜêÜÃÜÏÜÜØ ¹åïÜÏÜÜØ ÆÜÂíÜ´ÜÚ´Üß ÆÜÝÓÞô³ÜÝ´Ü ÝíÜïÜå ÆÜ±Ü œÜœÜÜÚ ³Ü‰. œÜœÜÜÚÃÜÜå ôÜâÓ ‘؉‘ †ÜíÜÜå ÷´ÜÜå. †ÜüêÜÜå ËÜÁÜÜå ôܲÜå, †ÜüêÜß ËÜÁÜß ÏÜÜÇ™ÜíÜÜÓß, †å‘ ÆÜšÜÃÜÜ ÷ܳÜÏÜÜØ †å‘÷³³Üà ôܶÜÜ, ÃÜËÜìÜ †ÃÜå øÑÜÜÓå‘ ÝôܽÜØ´Ü ÝíÜ÷Üå±ÜÜ ÝíÜÓÜåÁÜÆÜšÜÜå, ôÜíÜÚ ô´ÜÓå ÏÜâêÑÜÜåÃÜß †íÜÄܱÜÃÜÜ, êÜÜØœÜ †ÜÆÜå ´ÜåÃÜÜ ÷ܳÜÏÜÜØ ‘ÜåÝìÑÜÜå": †ÜíÜÜ íÜÜ´ÜÜíÜÓ±ÜÏÜÜسÜß ¹åïÜÃÜå ‘Üå‰ ÄÜÜØÁÜß è ËÜœÜÜíÜß ïÜ‘å. ÆÜ±Ü ÄÜÜØÁÜߢ ´ÜÜå “å ÃÜ÷Î. †åÏÜÃÜåÑÜ †ÜÆܱÜå ÏÜÜÓß ÃÜ܃ÑÜÜ. †Ü Þô³ÜÝ´ÜÏÜÜØ †å‘ ÃÜÜÄÜÝÓ‘ †å‘êÜÜå ïÜàØ ‘Óå? †Ü œÜœÜÜÚ ÷àØ ôÜÜØÍÜì´ÜÜå ÷´ÜÜå ´ÑÜÜÓå ÏÜÃÜå ³ÜÑÜàØ ‘å ¡å †Ü íÜÜ´ÜÃÜå «å« “åêêÜÜ ´ÜÜÝ‘Ú‘ “å²Ü ôÜàÁÜß ê܉ è‰†å ´ÜÜå †³ÜÚ †åíÜÜå ÃÜß‘ìå ‘å †ÜÆܱÜå ‘ÜØ ´ÜÜå †Ü ËÜÁÜàØ êÜÏܱÜå ÷Ü³Ü ¹‰ÃÜå ôÜ÷ÃÜ ‘Ó߆å, ‘ÜØ †ÜÆÜ™ÜÜ´Ü ‘Ó߆å. †ÜÏÜ ôÜ÷ÃÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ÏÜÃÜàóÑÜ´íÜÃÜàØ ÝíÜôÜèÚÃÜ ³ÜÜÑÜ †ÃÜå †ÜÆÜ™ÜÜ´Ü ‘ÓíÜÜÃÜàØ ÄÜÏÜå ÃÜ÷Î. ´ÜÜå Óô´ÜÜå ïÜÜå? †ÜÆܱÜå ‘Üå‰ ÄÜÜØÁÜßÃÜß ÓÜ÷ ¡å‰ÃÜå ËÜåôÜß Ó÷ßïÜàØ ´ÜÜå ÃܳÜß ‘Üå‰ ÄÜÜØÁÜß ÏÜìíÜÜÃÜÜ ‘å ÃܳÜß ™ÜÜåÓ ÷´ÜÜïÜÜ èíÜÜÃÜß. †ÜÆܱÜå ŸÑÜÜÓå ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ÓÜ÷ ¡å‰†å “߆å ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

´ÑÜÜÓå †êÜËÜ¶Ü †åÏÜÃÜÜØ ÏÜà¬ß ÷ܲ‘ÜØÃÜß †ÜÆܱÜå ÓÜ÷ ¡å´ÜÜ ÃܳÜß. †ÜÆܱÜå ´ÜÜå ´ÜåÏÜÃÜß †ÃÑÜÜÑÜ ôÜÜÏÜå ôÜÜíÜ ÆÜÂÝ´Ü‘âì ôÜØ¡åÄÜÜåÏÜÜØ Æܲ‘ÜÓ ÉÇ‘íÜÜÃÜß †Ü´ÏÜïÜÞø´ÜÃÜß Ïܹ¹ ÑÜܜܴÜÜ ÷Üå‰†å “ß†å. ÷íÜå †ÜÏÜÜØ ÝíÜœÜÜÓíÜÜ èåíÜß íÜÜ´Ü †å “å ‘å ÄÜÜØÁÜߢ ôܹÖÍÜÜÄÑÜå ïÜé†Ü´ÜÏÜÜØ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ÝíܾܳÜßÚ ÷´ÜÜ. †å ˆÄêÜز ÍܱÜíÜÜ ÄÜÑÜÜ ´Üå ÆÜ÷åêÜÜØ ´ÜåÏܱÜå ‘Üå‰ íÜ´ÜÚÏÜÜÃÜÆܵÜÜå ÆÜ±Ü íÜÜØœÑÜÜØ ÃÜ÷Üå´ÜÜØ. ˆÄêÜز ÄÜÑÜÜ ´ÑÜÜÓå `²å‡êÜß üåÝêÜÄÜÂÜÉ' íÜÜØœÜíÜÜÃÜß ïÜé†Ü´Ü ‘Óß. ÏÜÜÓÜå ‘÷åíÜÜÃÜÜå ÏÜà¼Üå †å “å ‘å ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå ÝíÜ‘ÜôÜ †å Óß´Üå ³ÜÑÜÜå “å ‘å ´ÜåÏÜÜسÜß ÏÜÜÓÜ ´ÜÏÜÜÓÜ èåíÜÜ Æܲ´ÜÜ, †ÜƒÜ²´ÜÜ, œÜ²´ÜÜ ÃÜå ÆÜÜ“Ü Æܲ´ÜÜ ÏÜܱÜôÜÃÜå ‘Ü؉ ‘ÓíÜÜÃÜß Õ÷ÏÜ´Ü †ÜíÜå. ÄÜÜØÁÜߢ†å †ÜÆܱÜÃÜå ÏÜÜüßÏÜÜسÜß ÏÜÜÃÜíÜß ËÜÃÜÜíÑÜÜ †å íÜÜ´Ü ƒÜÓß ÆÜ±Ü †å ‘Ó´ÜÜØ ´ÜåÏÜÃÜß œÜÝ‘´Ü ‘Óå †åíÜß ÝôÜݽ †å ÷´Üß ‘å ´ÜåÏܱÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ¡´ÜÃÜå ÆÜìÜåüß ÆÜìÜåüßÃÜå †å‘ †åíÜÜå ÆÜàÓàóÜ ËÜÃÜÜíÑÜÜå ‘å èåÃÜÜ ÝíÜïÜå †Ü‡Ãôü܇ÃÜ èåíÜÜ íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘å ‘ûàØ ‘å ÍÜÝíÜóÑÜÃÜß ÆÜ¡ ‘¹ÜœÜ ÃÜ÷Î ÏÜÜÃÜå ‘å †ÜíÜÜå ÏÜܱÜôÜ ÷ÜêÜ´ÜÜå œÜÜêÜ´ÜÜå ÏÜܱÜôÜ ÷ÜåÑÜ. ÄÜÜØÁÜߢ†å ÏÜÜå÷ÃܹÜôÜÃÜå ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß ËÜÃÜÜíÑÜÜ ´ÜåÃÜß ÆÜÜ“ìÃÜàØ ÏÜÜÓß ÀÞóü†å ‘Üå‰ †å‘ ÏÜÜåüàØ ËÜì ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ´Üå †å ‘å †åÏÜÃÜå êÜÜÄÜå ‘å †Ü ‘ÜÏÜ ‘ÓíÜÜ èåíÜàØ ‘ÜÏÜ “å ´ÜÜå ËÜß¡ ïÜàØ ‘Óå “å †åÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ‘ÑÜÜÚ 259


†ÜÆܱÜå ‘Üå‰ ÄÜÜØÁÜßÃÜß ÓÜ÷ ¡å‰ÃÜå ËÜåôÜß Ó÷ßïÜàØ ´ÜÜå ÃܳÜß ‘Üå‰ ÄÜÜØÁÜß ÏÜìíÜÜÃÜÜ ‘å ÃܳÜß ™ÜÜåÓ ÷´ÜÜïÜÜ èíÜÜÃÜß. †ÜÆܱÜå ŸÑÜÜÓå ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ÓÜ÷ ¡å‰†å “ß†å ´ÑÜÜÓå †êÜËÜ¶Ü †åÏÜÃÜÜØ ÏÜà¬ß ÷ܲ‘ÜØÃÜß †ÜÆܱÜå ÓÜ÷ ¡å´ÜÜ ÃܳÜß. †ÜÆܱÜå ´ÜÜå ´ÜåÏÜÃÜß †ÃÑÜÜÑÜ ôÜÜÏÜå ôÜÜíÜ ÆÜÂÝ´Ü‘âì ôÜØ¡åÄÜÜåÏÜÜØ Æܲ‘ÜÓ ÉÇ‘íÜÜÃÜß †Ü´ÏÜïÜÞø´ÜÃÜß Ïܹ¹ ÑÜܜܴÜÜ ÷Üå‰†å “ß†å

ÝíÜÃÜÜ ÆÜÜå´Üå †å ‘ÜÏÜ ïÜé ‘Óß ¹å. †Ü íÜÜ´Ü ôÆÜóü ‘ÓíÜÜ ÏÜÜüå øÑÜÜØ‘ ÏÜÇ †åÏÜÃÜÜ ÝíÜïÜåÃÜÜå †å‘ ÆÜÂôÜØÄÜ íÜÜØœÜåêÜÜå ´Üå ÏÜÜÓå ‘÷åíÜÜå ¡å‰†å": ÄÜÜØÁÜߢ ¹ÝšÜ±Ü †ÜÝʑܳÜß ÍÜÜÓ´Ü †ÜíÑÜÜ ´Üå †ÓôÜÜÏÜÜØ †å‘ íÜÜÓ ´Üå ÝËÜ÷ÜÓÃÜÜØ ÄÜÜÏܲÜ؆ÜåÏÜÜØ ÉÓ´ÜÜ ÷´ÜÜ. †å‘ ݹíÜôÜ íÜ÷åêÜÜ ÆÜÓÜåÝ°ÑÜå †å‘ ÄÜÜÏܲå ÆÜ÷ÜÇœÑÜÜ. ÄÜÜÏÜÃÜß ÍÜÜÄÜÜåìÏÜÜØ ´Üå ¹ÜƒÜêÜ ³ÜÑÜÜ †ÃÜå ÏÜÜÄÜÚÏÜÜØ ÏÜܱÜôÜÃÜÜå ÏÜì ¡åÑÜÜå. ÆÜ“ß †ÜÄÜì œÜÜêÑÜÜ ´ÑÜÜØ ÆÜ±Ü †åíÜß Þô³ÜÝ´Ü. êÜÜå‘Üå †ÜÏÜ ¡ÃÜíÜÓ èåÏÜ ÏÜì´ÑÜÜÄÜ ‘Óå †ÃÜå ‘Üå‰ÃÜàØ éØíÜܲàØÑÜå ÃÜ ÉÓ‘å †å Þô³ÜÝ´Ü †åÏÜÃÜå †ôÜû êÜÜÄÜß. ´ÜåÏܱÜå ïÜàØ ‘ÑÜàÛ? ÄÜÜÏÜÃÜÜ êÜÜå‘ÜåÃÜå ÍÜåÄÜÜ ‘Óß «ÆÜ‘Üå †ÜÆÑÜÜå? ‘Üå‰ ôÜܳÜßÃÜå ËÜÜåêÜÜíÜßÃÜå ‘ûàØ ‘å †Ü ¹åïÜÏÜÜØ êÜÜå‘Üå ‘åüêÜÜ ÷ßÃÜ “å? †åÏܱÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ¡´ÜÃÜå ÆÜ±Ü †åÏÜ ‘ûàØ ‘å †ÜíÜÜ ÆÜÜÏÜÓ êÜÜå‘Üå íÜœœÜå ÷àØ øÑÜÜسÜß †ÜíÑÜÜå? †åÏܱÜå ´ÜÜå ´ÜÓ´Ü è †å‘ ôÜÜíÜÓ±ÜÜå ÏÜåìíÜß ¡´Üå ÏÜì ôÜÜÉ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜزÒÜå. †åÏÜÃÜå ÏÜÃÜ †Ü ÏÜì ôÜÜÉ ‘ÓíÜÜÃÜß Ý˜ÑÜÜ è †å‘ßôÜܳÜå †Ü´ÏܹïÜÚÃÜ †ÃÜå ÆÜ¡ÝïܚܱÜÃÜß Ý˜ÑÜÜ ÷´Üß.

ÄÜÜØÁÜߢÃÜå †ÜíÜß ÝÃÜÓÆÜåšÜ ôÜÏÜÜèôÜåíÜÜ ¿ÜÓÜ ôÜ´Ü´Ü †ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘ ïÜÞø´Ü ÏÜì´Üß. ÷àØ †÷Î †ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘ 260 

ïÜÞø´ÜÃÜÜå †³ÜÚ †Ü´ÏÜïÜÞø´Ü ‘ÓàØ “à.Ø ÄÜÜØÁÜߢÏÜÜØ ÁÜßÏÜå ÁÜßÏÜå †Ü´ÏÜïÜÞø´Ü íÜÁÜß ´ÜåÃÜàØ ‘Ü †å ÷´ÜàØ ‘å ËÜß¡ ïÜàØ ‘Óå “å ´ÜåÃÜß èÓÜÑÜ ÕœÜ´ÜÜ ‘ÑÜÜÚ ÝôÜíÜÜÑÜ ´ÜåÏÜÃÜå èå ƒÜÓàØ êÜÜÄÜå, ´ÜåÏÜÃÜå èå ÁÜÏÜÚ‘ÜÑÜÚ êÜÜÄÜå, ´Üå †ÃÜÜôÜø´Ü ôÜåíÜÜ ¿ÜÓÜ ´Üå ‘Óß “âü´ÜÜ. ÝËÜ÷ÜÓÃÜÜ ÄÜÜÏܲÜÏÜÜØ ´Üå ÆÜÓÜåÝ°ÑÜå ´ÜåÏܱÜå èå Óß´Üå ÏÜÜÃÜíÜÏÜì ÏÜâØÄÜÜ ÏÜâØÄÜÜ ôÜÜÉ ‘ÑÜÜåÚ †å ÆÜÓÜåÝ°ÑÜå è ÝíÜÓÜü †Ü´ÏÜïÜÞø´ÜÃÜÜå èÃÏÜ ³ÜÑÜÜå ÷ïÜå. ¹àÝÃÜÑÜÜÏÜÜØ ÏÜÜåüÜØ ‘ÜÏÜÜå ÷ÜåÑÜ “å ´ÜåÃÜå ÏÜܱÜôÜ ÏÜÜåüÜØ ËÜÃÜÜíÜå “å. ôÜÜÏÜÜÃÑÜ Óß´Üå ‘ÜÏÜÜå ÃÜÜÃÜÜØ ‘å ÏÜÜåüÜØ ÷Üå´ÜÜØ ÃܳÜß. èåÏÜ üßÆÜå üßÆÜå ôÜÓÜåíÜÓ ÍÜÓÜÑÜ ´ÜåÏÜ †å‘êÜíÜßÓÃÜÜØ ÃÜÜÃÜÜØ ÃÜÜÃÜÜØ ‘ÜÏÜÜå³Üß ÝíÜÓÜü ‘ÜÑÜÜåÚ ôÜÓ¡´ÜÜØ ÷ÜåÑÜ “å. †Ü³Üß ÷àØ ´ÜÜå †åÏÜ ‘÷àØ ‘å èå ݹíÜôÜå ÄÜÜØÁÜߢ†å †ÜÏÜ †å‘êÜ܆å ÏÜì ‹ÆÜܲíÜÜÃÜàØ ‘ÜÑÜÚ ‘ÑÜàÛ ´Üå è ݹíÜôÜå ÝËÜÂÝüïÜ ôÜê´ÜÃÜ´ÜÃÜÜå ÆÜÜÑÜÜå ÆÜ÷åêÜß íÜÜÓ ÷œÜÏÜœÑÜÜå ÷ïÜå. ÄÜÜØÁÜߢ †åÏÜ ÏÜÜÃÜ´ÜÜ ‘å èå †å‘ÃÜå ôÜÜÓàØ ïÜøÑÜ “å ´Üå ËÜÁÜÜÃÜå ôÜÜÓà ïÜøÑÜ “å. ´ÜåÏܱÜå †åÏÜ †å‘ íÜÜÓ ê܃ÜåêÜàØ ‘å ``èåüêÜàØ ÏÜÜÓå ôÜÜÓà ïÜøÑÜ “å ´ÜåüêÜàØ †å‘ ËÜÜì‘ÃÜå ôÜÜÓà ÆÜ±Ü ïÜøÑÜ “å †åÏÜ ÷àØ íÜÁÜÜÓåÏÜÜØ íÜÁÜÜÓå ÏÜÜÃÜ´ÜÜå ³ÜÑÜÜå “àØ, †ÃÜå ´ÜåÃÜå ôÜÜÓà ÏÜÜÓß ÆÜÜôÜå ôÜËÜì ‘ÜÓ±ÜÜå “å. ôÜ´ÑÜÃÜß ïÜÜåÁÜÃÜÜØ ôÜÜÁÜÃÜÜå èåüêÜÜØ ‘«±Ü “å ´ÜåüêÜÜØ è ôÜ÷åêÜÜØ “å; †å †ÝÍÜÏÜÜÃÜßÃÜå †ïÜøÑÜ êÜÜÄÜå †ÃÜå †å‘ ÝÃܹÜåÚóÜ ËÜÜì‘ÃÜå ´Ü¼ÃÜ ïÜøÑÜ êÜÜÄÜå.'' ÄÜÜØÁÜߢ ŸÑÜÜÓå ÝÃܹÜåÚóÜ ËÜÜì‘ÃÜß íÜÜ´Ü ‘Óå “å ´ÑÜÜÓå ÏÜÜÓÜ ÏÜ´Ü ÆÜÂÏÜܱÜå ´ÜåÏÜÃÜå †ÝÍÜÆÜÂå´Ü “å ÝÃÜÏÜÚìÏÜÜØ ÝÃÜÏÜÚì ÏÜÃÜÃÜÜå ÏÜܱÜôÜ. ËÜߢ Óß´Üå ‘÷ß†å ´ÜÜå ´Üå †å ‘÷åíÜÜ ÏÜÜÄÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ ‘å ÆÜÜå´Üå èå ‘Óå “å ´Üå ‘Üå‰ ÆÜ±Ü íÑÜÞø´Ü ‘Óß ïÜ‘å. †Ü íÜÜ´Ü †ÜÆܱÜå ÄÜìå ‹´ÜÜÓíÜÜ ÏÜÜüå ´ÜåÏܱÜå †å‘ †ÍÜâ´ÜÆÜâíÜÚ ÆÜÄÜêÜàØ ÍÜÑÜàÛ. èåÃÜå ïÜÜôµÜ‘ÜÓÜå†å, ôÜÏÜÜèå, éÝ°†å †ÃÜå ÆÜàÓàóÜôÜØœÜÜÝêÜ´Ü ¹àÝÃÜÑÜ܆å ÝÃÜËÜÚì ‘÷ß ÷´Üß ´Üå ÃÜÜÓßÃÜå ÄÜÜØÁÜߢ ôÜ´ÑÜÜÄÜÂ÷ÃÜß êܲ´ÜÏÜÜØ ê܉ †ÜíÑÜÜ. ÷¡ÓÜå ôµÜ߆Üå èåêÜÏÜÜØ Ä܉. †å‘ ôµÜß ¡å ÝËÜÂÝüïÜ ôÜê´ÜÃÜ´Ü ôÜÜÏÜå ¥ÍÜß Ó÷å ´ÜÜå ´ÜÏÜå ïÜåÃÜܳÜß ²ÓÜå “Üå? ÍÜÄÜíÜÜÃÜ ÏÜ÷ÜíÜßÓå ôµÜ߆Üå ÆÜ±Ü ôÜÜÁíÜß ³Ü‰ ïÜ‘å [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


´Üå ôíÜß‘ÜÓß ÷¡ÓÜå ôÜÜÁíÜ߆Üå ‘Óß. ÏÜ÷ÜíÜßÓÃÜß íÜÜ´Ü ´ÜÆÜÿÜÑÜÜÚÃÜß ÷´Üß. †÷Î íÜÜ´Ü ‘åíÜì †ØÄÜ´Ü †Õ÷ôÜÜÃÜß ÃÜ÷Î ÆÜ±Ü ôÜÜÏÜÜÝè‘ †Õ÷ôÜÜÃÜß ÷´Üß. †ØÄÜ´Ü †ÃÜà‘ØÆÜÜÃÜß ÃÜ÷Î ÆÜ±Ü ôÜÜÏÜÜÝè‘ †ÃÜà‘ØÆÜÜÃÜß íÜÜ´Ü ÷´Üß. ÄÜÜØÁÜߢ †ÜíÑÜÜ ´Üå ÆÜ÷åêÜÜØ †ØÄÜ´Ü Óß´Üå †ÜÆܱÜå ËÜÁÜÜ ¹ÑÜÜìà ÷´ÜÜ. †ØÄÜ´Ü Óß´Üå †ÜÆܱÜå ËÜÁÜÜ †Õ÷ôÜ‘ ÷´ÜÜ. ÆÜ±Ü †Ü †ÃÜà‘ØÆÜÜ †ÃÜå †Õ÷ôÜÜÃÜàØ ôÜÜÏÜÜÝè‘ ôíÜéÆÜ ÄÜÜØÁÜߢ†å †ÜÆÑÜàØ. íÑÜÞø´ÜÃÜß †Õ÷ôÜÜ ôÜÏÜà¹ÜÑÜÃÜß †Õ÷ôÜÜ ËÜÃÜß Ä܉. ÏÜܱÜôÜå èå ݹíÜôÜå œÜ˜ ïÜÜåÁÑÜàØ ´Üå ™Ü²ß†å ‡Ý´Ü÷ÜôÜå èå íÜìÜØ‘ êÜßÁÜÜå ´Üå³ÜßÑÜå ÏÜÜåüàØ ‘ÜÏÜ †Ü ‘ÜÏÜ ÷´ÜàØ. ÄÜÜØÁÜߢ†å †Ü ÍÜÄÜßÓ³Ü ‘ÜÑÜÚ ‘ÑÜàÛ ´ÜåÃÜß ÆÜÂݘÑÜÜ ´ÜÆÜÜôÜß†å ´ÜÜå ÏÜÜêÜâÏÜ ÆܲïÜå ‘å ´Üå ËÜßèàØ ‘Ü؉ ‘Ó´ÜÜ ÃÜ÷Üå´ÜÜ ÆÜ±Ü ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ¡´ÜÃÜå †åüêÜàØ è ‘÷å´ÜÜ ÷´ÜÜ ‘å ``ËÜß¡ ïÜàØ ‘Óå “å †åÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ‘ÑÜÜÚ ÝíÜÃÜÜ ÏÜÃÜå êÜÜÄÜå “å ‘å ´Üå ÝíÜÃÜÜ ÝíÜêÜØËÜå †ÏÜêÜÏÜÜØ ÏÜâ‘ß ¹åíÜàØ.'' †Ü íÜäݶܳÜß ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÆÜÄÜ ÆÜíÜÃÜÆÜÜíÜ²ß ËÜÃÜ´ÜÜ. †åÏÜÃÜß †ÜèàËÜÜèà êÜÏܱÜå ÷Ü³Ü ¹‰ÃÜå ÆܲåêÜÜ êÜÜå‘ÜåÃÜÜ †Ø´ÜÓÜ´ÏÜÜÃÜå ôÜâšÏÜ †Ü÷ÖíÜÜÃÜ ÏÜì´ÜàØ. †Ü †Ü÷ÖíÜÜÃÜÃÜå ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜå Ïܲ¹ÜØ èåíÜÜ ÏÜܱÜôÜÜå ÏÜÜå´ÜÃÜå ÏÜà¬ßÏÜÜØ ê܉ ÉÓíÜÜ ÏÜÜز´ÜÜ. †å‘Ü†å‘ ôÜÏÜÄÜ ¹åïÜÏÜÜØ †ÜïÜÜ †ÃÜå œÜå´ÜÃÜÜÃÜàØ ÏÜÜåèàØ ÉÓß íÜì´ÜàØ. †´ÑÜÜÓå ¹åïÜÏÜÜØ †‘êÆÑÜ êÜÜØœÜÓàïÜíÜ´Ü “å. ôܲܳÜß ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ÏÜܱÜôÜ ÄÜìå †ÜíÜß ÄÜÑÜÜå “å. ÏÜÜåüܳÜß ÃÜÜÃÜÜ ËÜÁÜÜ †ÜÏÜÜØ ÆܲÒÜ ÷ÜåÑÜ “å. ´ÑÜÜÓå ÝíÜÓÜåÁÜÃÜß øÑÜÜسÜß ïÜé†Ü´Ü ‘ÓíÜß? †ÜÏÜ ‘÷ß ËÜÁÜÜ †Ø¹Ó ôÜÏÜôÜÏÜå ÆÜ±Ü ‘Óå ‘Ü؉ ÃÜ÷Î. †ÜÆܱÜÜ ôܹÖÍÜÜÄÑÜå èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ÃÜÜÓÜÑÜ±Ü (1902-1979) èåíÜÜ ÏÜ÷ÜÃÜ ÃÜÜÄÜÝÓ‘ “å èå †Ü ôÜ²Ü ôÜÜÏÜå ÷Ü³Ü ¡å²ßÃÜå ËÜåôÜß Ó÷åíÜÜ ´ÜæÑÜÜÓ ÃܳÜß. ´ÜåÏܱÜå ËÜÜå´ÜåÓ íÜóÜÚÃÜß íÜä½ ŒÏÜÓå †ÃÜå ÍÜÜØÄÜß ÄÜÑÜåêÜß ´ÜÝËÜÑÜ´Üå †Ü ôÜ²Ü ôÜܳÜå ÏÜܳÜàØ §œÜøÑÜàØ. «ÜíÜ‘Ü êÜÜå‘Üå†å

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

†åÏÜÃÜß œÜìíÜì ôÜÜÏÜå ÝÆÜóüÆÜåóÜ±Ü ‘ÓíÜÜ ÏÜÜزÒàØ ÆÜ±Ü †åÏܱÜå ´ÜÜå ÏÜ’ÏÜ´ÜܳÜß ÆÜÜå´ÜÜÃÜå èå ôÜÜœÜàØ êÜÜÄÑÜàØ ´ÜåÃÜÜå †ÏÜêÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ ïÜé ‘Óß ¹ßÁÜàØ. ÆÜÝÓ±ÜÜÏÜ †å †ÜíÑÜàØ ‘å Óß°Ü †ÃÜå êÜÜØÝœÜÑÜÜ ÆÜÂÁÜÜÃÜÜå †ÃÜå †ÏÜêܹÜÓÜå ÆÜ±Ü ÆÜÂÍÜàôÏÜ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜزÒÜ. èÑÜÆÜ‘ÜïÜÃÜß œÜìíÜì ÏÜÜÓå ÏÜÃÜ ¹ÜزßÑÜܵÜÜ èåüêÜß ÆÜÝíÜµÜ “å ´Üå †å ‘ÜÓ±Üå ‘å ´Üå±Üå ÉÓß êÜÜå‘ËÜì èÄÜܲÒàØ. èå Óß´Üå ÄÜÜØÁÜߢ êÜÜå‘ïÜÞø´Ü èÄÜܲ´ÜÜ ´Üå è Óß´Üå èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ êÜÜå‘ïÜÞø´Ü èÄÜÜ²ß ÓûÜ. ´ÜÏÜå ‘÷åïÜÜå ‘å ÄÜÜØÁÜߢ ‘å èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ ´ÜÜå †ÜíÜàØ ‘Óß ïÜ‘å ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜå ïÜàØ ‘Óß ïܑ߆å? †ÜíÜÜå ÆÜÂðÃÜ ŸÑÜÜÓå †ÜÆܱÜå ÆÜâ“ß†å ´ÑÜÜÓå †ÜÆܱÜå ƒÜÓåƒÜÓ †åÏÜ ‘÷ß†å “ß†å ‘å ÄÜÜØÁÜߢ †ÃÜå èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ ´ÜÜå ¢íÜ´ÜÜ ÏÜܱÜôÜÜå “å, ŸÑÜÜÓå †ÜÆܱÜå ´ÜÜå Ïܲ¹ÜØ “߆å. ŸÑÜÜØ ôÜàÁÜß †ÜÆܱÜå ¢íÜ´ÜÜ ÏÜܱÜôÜ ´ÜÓß‘å ÃÜ÷Î íÜ´ÜßÚ†å ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß †ÜÆܱÜå ‘Üå‰ ËÜ÷ÜÓÃÜÜ ËÜìÃÜß ”؃ÜÃÜÜ ‘ÑÜÜÚ ‘ÓßïÜàØ. ËÜì ´ÜÜå †ÜÆܱÜÜÏÜÜØ ÆܲÒàØ è “å. œÜå´ÜÃÜÜ †ÜÆܱÜÜÏÜÜØ ÆÜ²ß è “å; ÆÜ±Ü ´Üå ôÜÜæ ÆÜÓ ÆÜÂÏÜܹ ÆܳÜÓÜÑÜåêÜÜå “å. †Ü ÆÜÂÏÜܹÃÜå ƒÜ؃ÜåÓß ÃÜ܃ÜßÃÜå ËÜß¡ ïÜàØ ‘Óå “å ´ÜåÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ‘ÑÜÜÚ ÝíÜÃÜÜ †ÜÆܱÜÃÜå èå ôÜÜœÜàØ êÜÜÄÜå ´ÜåÃÜÜå ´ÜÓ´Ü †ÏÜêÜ ‘Óß†å ´ÜÜå ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß †ÜÆܱÜÜ ƒÜÜåÝìÑÜÜÏÜÜØ †ÜíÜßÃÜå íÜôÜå. †Ü³Üß è ÏÜÇ íܲÜå¹ÓÜÃÜÜ ÆܑܵÜÓ ÝÏܵÜÜåÃÜå ‘ûàØ ‘å †Ü ËÜÁÜÜ ÆÜÂðÃÜÜåÃÜÜå ‹¶ÜÓ †å‘ è “å": ``÷àØ ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß “àØ.'' èå ݹíÜôÜå ÷àØ †åÏÜ ‘÷àØ ‘å Ý‘ÓßüÍÜ܉ ïÜàØ ‘Óå “å, ÓÏÜåïÜÍÜ܉ ïÜàØ ‘Óå “å ´ÑÜÜÓå ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜßÃÜå ÉÓß íÜÜÓ µÜ±Ü ÄÜÜåìß íÜÜÄÜïÜå. ÆÜ±Ü ŸÑÜÜÓå ÷àØ †åÏÜ ‘÷àØ ‘å ËÜß¡ ÍÜêÜå ÄÜÏÜå ´Üå ‘Óå ÆÜ±Ü ÷àØ ´ÜÜå ÏÜÃÜå èå «ß‘ êÜÜÄÜå “å ´Üå ÆÜìÃÜÜÑÜå ÝíÜêÜØËÜ ÝíÜÃÜÜ ‘ÓßïÜ ´ÑÜÜÓå ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß ÉÓß ËÜå«Ü ³ÜïÜå †ÃÜå ÏÜÜÓÜ ¿ÜÓÜ ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß êÜÜå‘ÑÜܵÜÜ ÉÓß ïÜé ‘ÓïÜå.

261


¡÷åÓ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÝôܽÜôÜÜå ÷ÜåÑÜ? èàÄÜ´ÜÓÜÏÜ ¹íÜå ¡÷åÓ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÃÜæÝ´Ü‘´ÜÜÃÜÜØ ‘³Üì´ÜÜØ ÁÜÜåÓ±ÜÜåÃÜß íÜÜ´Ü ÷íÜå ÃÜíÜß ÃܳÜß Ó÷ß. `ËÜÜíÜÜ ËÜÃÜÜ ÷æ ´ÜÜå Ý÷Ã¹ß ËÜÜåêÜÃÜÜ ÆܲåÄÜÜ'ÃÜß èåÏÜ ¡÷åÓ ¢íÜÃÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ “ß†å ´ÜÜå ³ÜÜå²ß ËÜÜØÁÜ“Üå² ´ÜÜå ‘ÓíÜß Æܲå³Üß ïÜé ³Ü´ÜÜå íÑÜíÜ÷ÜÓ “å²å ôÜàÁÜß ÆÜ÷ÜǜܴÜÜØ ÑÜÜÓå íÜåÓ”åÓÃÜß ÓÜèÃÜßÝ´ÜÏÜÜØ ÆÜÝÓ±ÜÏÜå “å, ´ÜåÃÜÜå ƒÑÜÜêÜ ‘Üå‰ ÆÜšÜå ÃܳÜß Ó÷å´ÜÜå. ¡÷åÓ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÓôÜ ÁÜÓÜíÜ´ÜÜ ôÜÜæ‘Üå‰ÃÜÜ †íÜêÜÜå‘ÃÜ-†ÃÜàÏÜÜÃÜ-†Ü‘êÜÃÜ †ÃÜå †ÃÜàÍÜíÜÃÜß †Ü íÜÜ´Ü “å. †Ü ôÜØ¡åÄÜÜåÏÜÜØ ¡÷åÓ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÝôܽÜØ´ÜÜå ïÜÜ ÏÜÜüå †ÝÃÜíÜÜÑÜÚ “å, ´Üå ÏÜà¼å ñܽܳÜß ê܉ÃÜå ´Ü‘Ú ôÜàÁÜßÃÜß †ÃÜàÍÜíÜíÜܱÜß ÄÜÜØÁÜßÝíÜœÜÜÓÃÜÜ †ÄܱÜß ÓœÜÃÜÜ´ÏÜ‘ ‘ÜÑÜÚ‘Ó èàÄÜ´ÜÓÜÏÜ ¹íÜå(1892-1985)ÃÜÜ †ÜñÜÏÜߢíÜÃÜÃÜÜ †ÃÜàÍÜíÜÜå íܱÜÚíÜ´ÜÜ ÆÜàô´Ü‘ †Ü´ÏÜÓœÜÃÜÜ †³ÜíÜÜ †ÜñÜÏÜß ‘åìíܱÜßÏÜÜسÜß . . .

†ÜÆܱÜå ÓÜåè ÆÜÂܳÜÚÃÜÜÏÜÜØ †ÜñÜÏÜÃÜÜØ †å‘ܹïÜ íÜ´ÜÜåÃÜàØ Óü±Ü ‘Óß†å “ß†å : 1. ôÜ´ÑÜ, 2.  †Õ÷ôÜÜ, 3.  †ô´ÜåÑÜ, 4.  †ÆÜÝÓÄÜÂ÷, 5.  ËÜÂúœÜÑÜÚ, 6.  †ôíÜܹ, 7.  ¡´ÜÏÜ÷åÃÜ´Ü, 8.  †ÍÜÑÜ, 9.  ôíܹåïÜß, 10.  †ôÆÜäïÑÜ´ÜÜÝÃÜíÜÜÓ±Ü, 11. ôÜíÜÚÁÜÏÜÚôÜÏÜÍÜÜíÜ : †Ü ´Üå †ÝÄÜÑÜÜÓ íÜ´ÜÜå “å. †Ü ÏÜÃÜàóÑÜ¢íÜÃÜÃÜÜ ôÜÜœÜÜ ÝôܽÜôÜÜå “å. †ÜÆܱÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ¡å †Ü ÝôܽÜôÜÜåÃÜß ôÜàÄÜØÁÜ ÝÃÜÓØ´ÜÓ ÏÜ÷åøÑÜÜ ‘Ó´Üß ÃÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå †ÜÆܱÜå ÏÜÃÜàóÑÜÃÜÜ ÃÜÜÏÜÃÜÜ †ÝÁÜ‘ÜÓß ÃܳÜß †åíÜß †ÜÆܱÜß ñÜ½Ü “å. ôÜÃÜÜ´ÜÃÜ ‘Üì³Üß †ÜíÜß ñÜ½Ü ÏÜܱÜôÜ †Ü ÝôܽÜôÜÜå ôÜØËÜØÁÜÏÜÜØ ÁÜÓÜíÜ´ÜÜå †ÜíÑÜÜå “å. †Üèå ÆÜ±Ü ‘Üå‰ ÆÜ±Ü ¹åïÜÏÜÜØ è‰ïÜàØ, ´ÑÜÜØÃÜÜ êÜÜå‘Üå ÄÜÏÜå ´Üå ÁÜÏÜÚ †ÃÜå ÄÜÏÜå ´Üå †ÜœÜÜÓÝíÜœÜÜÓ ÁÜÓÜíÜ´ÜÜ ÷ïÜå, ôÜàÁÜÓåêÜÜ ÷ïÜå ‘å ÆÜ“Ü´Ü ÷ïÜå, ÆÜ±Ü ´Üå†Üå †Ü ÝôܽÜôÜÜåÃÜå è ÝïÜÓ ”à‘ÜíÜ´ÜÜ ÏÜÜêÜâÏÜ ÆܲïÜå. ïÜàØ †Ü ÆÜÓ³Üß †åÏÜ ôÜâÝœÜ´Ü ÃܳÜß ³Ü´ÜàØ ‘å ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜÜ ôÜíÜÚ ‘ÜìÃÜÜ †ÃÜå ôÜíÜÚ ¹åïÜÜåÃÜÜ ÏÜÃÜàóÑÜÜåÃÜÜå †å †ÃÜàÍÜí܆íÜÜè “å? †ÜÆܱÜå †å ÝôܽÜôÜÜå ÆÜÜìß ïÜ‘´ÜÜ ÷Üå‰ïÜàØ ‘å ÃÜËÜì܉ÃÜå íÜïÜ ³Ü‰ ÆÜÜìß ïÜ‘´ÜÜ ÃÜ÷Î ÷Ü剆å, ÆÜ±Ü †Ø´ÜÓÜ´ÏÜÜ ´ÜÜå †å‘ôÜÓƒÜß †å‘ è ôÜÜšÜß ÆÜâÓå 262 

“å": ÏÜÜÃÜíÜ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÆÜÜìíÜÜ êÜÜÑÜ‘ ‘؉ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå †Ü ÝôܽÜôÜÜå è “å; ¢íÜÃÜÃÜÜå ‘Ø‰ ÆÜÜÑÜÜå ÷ÜåÑÜ, ¢íÜÃÜÃÜàØ ‘؉ ôÜÜÓôÜíÜÚôíÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ´Üå †Ü ÝôܽÜôÜÜå è “å. ´Üå³Üß è ¡å ‘Üå‰ ÏÜܱÜôÜ †Ü ÝôܽÜôÜÜå †ÜÄÜÂ÷ÆÜâíÜÚ‘ †ÃÜå ôÜœœÜ܉ ôÜܳÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ‹´ÜÜÓ´ÜÜå ¡åíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå “å ´ÜÜå †ÜÆܱÜå ôíÜÜÍÜÜÝíÜ‘ Óß´Üå ´ÜåÃÜÜ ´ÜÓÉ ÆÜâŸÑÜ ÍÜÜíÜ ËÜ´ÜÜíÑÜÜ ÝíÜÃÜÜ Ó÷ß ïÜ‘´ÜÜ ÃܳÜß. ´Üå ‘ÑÜÜ ¹åïÜÃÜÜå “å ‘å ‘ÑÜÜ ÁÜÏÜÚÃÜÜå “å ‘å ‘‰ ÍÜÜóÜÜ ËÜÜåêÜå “å ‘å ‘ÑÜÜå ÁÜØÁÜÜå ‘Óå “å, †ÄÜÓ èÃÏÜå §œÜÜå “å ‘å ÃÜßœÜÜå—‘ïÜàØ è †ÜÆܱÜå ¡åíÜÜ ÓÜå‘Ü´ÜÜ ÃܳÜß. ´Üå ôµÜß “å ‘å ÆÜàÓàóÜ “å, éÆÜåÓß ¹Ü°ßíÜÜìÜå ‘Üå‰ ÏÜÜÃÜÃÜßÑÜ íÜä½ “å ‘å †Üè‘ÜêÜÃÜÜå ÃÜíÜèàíÜÜÃÜ “å, ÝíÜ¿ÜÃÜ “å ‘å †ÝíÜ¿ÜÃÜ “å—‘ïÜàØ è †Ü²å †ÜíÜ´ÜàØ ÃܳÜß; †ÜÆܱÜå ´ÜåíÜÜ ÏÜܱÜôÜÃÜå †ÜÆܱÜܳÜß ñÜåó« ´ÜÓß‘å, †ÜÆܱÜÜ ÆÜâŸÑÜ èÃÜ ´ÜÓß‘å ôíÜß‘ÜÑÜÜÚ ÝíÜÃÜÜ Ó÷ß ïÜ‘´ÜÜ è ÃܳÜß. Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÏÜÜØ ´ÜÜå †ÜíÜÜ ÆÜàÓàóÜÃÜå ÆÜÂÜœÜßÃÜ ‘Üì³Üß †ÜÆܱÜå ÏÜÜÃÜ´ÜÜ †ÜíÑÜÜ “߆å. †ÜÆܱÜå ´ÜåÃÜå ¸ÝóÜ, ÏÜàÝÃÜ †ÃÜå ÑÜÜåÄÜß ‘÷ß†å “ß†å, †ÃÜå ‰òÜÓÃÜÜ †íÜ´ÜÜÓÃÜàØ Æܹ ÆÜ±Ü †ÜÆÜß†å “ß†å. ÆÜÓØ´Üà Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÏÜÜØ è ÃÜ÷Î, ‘Üå‰ ÆÜ±Ü ¹åïÜÏÜÜØ †ÜíÜÜå ÆÜàÓàóÜ ÏÜÜÃÜ †ÃÜå ÆÜâŸÑÜ´ÜÜ ÆÜÜÏÑÜÜ ÝíÜÃÜÜ Ó÷å´ÜÜå ÃܳÜß. [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


†ÜÏÜ ÝôܽÜôÜÜå ´ÜÜå ôÜíÜÚÏÜÜÃÑÜ “å, “´ÜÜØ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ‹´ÜÜÓíÜÜÃÜÜå ÆÜÂðÃÜ †ÜíÜå “å ´ÑÜÜÓå “ü‘íÜàØ †å ÆÜ±Ü ¡±Üå ôÜíÜÚ ¹åïÜÜåÏÜÜØ ôÜíÜÚ ‘ÜìÃÜÜå ÝÃÜÑÜÏÜ ³Ü‰ ÆܲÒÜå “å. êÜÜå‘Üå ´ÜåÃÜÜ ÆÜÜêÜÃÜÏÜÜØ Ó÷åêÜß ‘«±Ü܉³Üß ²Óß ¡ÑÜ “å †ÃÜå ´ÜÓå÷ ´ÜÓå÷ÃÜÜØ ËÜ÷ÜÃÜÜ؆Üå ËÜ´ÜÜíÜå “å": ``†å ´ÜÜå ÏÜ÷Ü´ÏÜ܆ÜåÃÜàØ ‘ÜÏÜ, ôÜÜÁÜàôÜØÃÑÜÜôÜ߆ÜåÃÜàØ ‘ÜÏÜ, †ÜñÜÏÜíÜÜôÜ߆ÜåÃÜàØ ‘ÜÏÜ. †ÏÜå ´ÜÜå ôÜØôÜÜÓÏÜÜØ ƒÜâØœÜåêÜÜ ¢íÜÜå “ß†å, †å ÝôܽÜôÜÜå ÆÜÂÏÜܱÜå œÜÜêÜíÜÜÃÜß †ÏÜÜÓß ïÜÞø´Ü ÃܳÜß. œÜÜêÜíÜÜ è‰†å ´ÜÜå †ÏÜÜÓàØ †ÃÜå †ÏÜÜÓÜØ ËÜÜìËÜœœÜÜØÃÜàØ ÆÜåü ÆÜ±Ü ÍÜÓß ÃÜ ïܑ߆å, ´ÜÜå ôÜàƒÜôÜÏÜäݽÏÜÜØ ´ÜÜå øÑÜÜسÜß è Ó÷ß ïܑ߆å?'' †Ü ƒÜÜÃÜÄÜß †³ÜíÜÜ íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü ¢íÜÃÜÃÜß íÜÜ´Ü ³Ü‰. ÆÜÓØ´Üà †ÜÆܱÜß ´ÜÜå †åíÜß ÆÜ±Ü ñÜ½Ü “å ‘å, ÏÜÃÜàóÑÜÃÜÜ ¡÷åÓ ¢íÜÃÜÃÜÜ ÆÜÜÑÜÜéÆÜ ÆÜ±Ü †Ü è ÝôܽÜôÜÜå ÷ÜåíÜÜ ¡å‰†å, †ÜÆܱÜàØ ôíÜÓÜŸÑÜ †Ü ÝôܽÜôÜÜå ‹ÆÜÓ è ÓœÜÜíÜàØ ¡å‰†å. †ÜÆܱÜÜ ÁÜØÁÜ܆Üå †ÃÜå íÜåÆÜÜÓÜå †Ü ÝôܽÜôÜÜåÃÜå †ÃÜàôÜÓßÃÜå è œÜÜêÜíÜÜ ¡å‰†å, †ÜÆܱÜÜ ôÜÏÜÜèÃÜàØ ËÜØÁÜÜ ´ÜåÃÜÜ ‹ÆÜÓ è ÓœÜÜíÜàØ ¡å‰†å. ``†ïÜøÑÜ †ïÜøÑÜ!'' †Ü ôÜÜØÍÜìß êÜÜå‘Üå ËÜÜåêÜß ¥«å “å. ``´Ü¼ÃÜ íÜÜÝ÷ÑÜ´Ü íÜÜ´Ü, ´Ü¼ÃÜ †’êÜ ÝíÜÃÜÜÃÜß íÜÜ´Ü! íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü ¢íÜÃÜÃÜÜå ôÜíÜÜêÜ ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß ´ÜÜå ´ÜÏÜÜÓÜ ÝôܽÜôÜÜå ÏÜÜÃÑÜ ‘ÓíÜÜ †ÏÜå ´ÜæÑÜÜÓß “߆å. ÍÜêÜå †ÏÜå ¡´Üå ´Üå ÆÜÜìß ïÜ‘´ÜÜ ÃܳÜß, ÆÜÓØ´Üà èå†Üå ÆÜÜìå “å ´Üå†ÜåÃÜß ÆÜ´ÑÜå †ÏÜÃÜå ÆÜâŸÑÜ ËÜàݽ “å. ÆÜÓØ´Üà ¹åïÜÃÜÜå— ôÜÏÜÜèÃÜÜå ôÜíÜÜêÜ †å èà¹ß ËÜÜËÜ´Ü “å. ÓÜŸÑÜ‘ÜÓÍÜÜÓ †ÃÜå íÜåÆÜÜÓÁÜØÁÜ܆Üå èåíÜß ËÜÜËÜ´ÜÜåÏÜÜØ †Ü ÝôܽÜôÜÜå ‹ÆÜÓ †ÜÁÜÜÓ Ó܃ÜíÜÜ è‰†å ´ÜÜå ËÜìíÜÜÃÜ ÆÜ¡†Üå †ÜÆܱÜÃÜå ÄÜìß è ¡ÑÜ, ÏÜÜØ÷ÜåÏÜÜØ÷å ÆÜ±Ü ¹àóüÜå ¹ÜËÜÏÜÜØ Ó÷å ÃÜ÷Î, †ÃÜå ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜß ôÜÆÜÜüß ‹ÆÜÓ †ÜÆܱÜàØ ÃÜÜÏÜ ‘å ÝÃÜïÜÜÃÜ ËÜÜ‘ß ÃÜ Ó÷å.'' †ÜÏÜ ¹åïܹåïÜÃÜÜ—ÆÜ¡†ÜåÃÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓÜåÃÜÜå ÆÜÂðÃÜ †ÜíÜå “å ´ÑÜÜÓå †Ü ÝôܽÜôÜÜå ÆÜÂÏÜܱÜå íÜ´ÜÚíÜàØ ¡å‰†å †åÏÜ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ Óß´Üå ‘Üå‰ ÏÜÜÃÜ´ÜàØ ÃܳÜß †ÃÜå †ÜïÜÜ ÆÜ±Ü Ó܃ܴÜàØ ÃܳÜß. †å íÑÜíÜ÷ÜÓÜåÏÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¹åïÜÃÜÜå ôíÜܳÜÚ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

ÝôܽÜôÜÜå ´ÜÜå ôÜíÜÚÏÜÜÃÑÜ “å, “´ÜÜØ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ‹´ÜÜÓíÜÜÃÜÜå ÆÜÂðÃÜ †ÜíÜå “å ´ÑÜÜÓå “ü‘íÜàØ †å ÆÜ±Ü ¡±Üå ôÜíÜÚ ¹åïÜÜåÏÜÜØ ôÜíÜÚ ‘ÜìÃÜÜå ÝÃÜÑÜÏÜ ³Ü‰ ÆܲÒÜå “å. êÜÜå‘Üå ´ÜåÃÜÜ ÆÜÜêÜÃÜÏÜÜØ Ó÷åêÜß ‘«±Ü܉³Üß ²Óß ¡ÑÜ “å †ÃÜå ´ÜÓå÷ ´ÜÓå÷ÃÜÜØ ËÜ÷ÜÃÜÜ؆Üå ËÜ´ÜÜíÜå “å : ``†å ´ÜÜå ÏÜ÷Ü´ÏÜ܆ÜåÃÜàØ ‘ÜÏÜ, ôÜÜÁÜàôÜØÃÑÜÜôÜ߆ÜåÃÜàØ ‘ÜÏÜ, †ÜñÜÏÜíÜÜôÜ߆ÜåÃÜàØ ‘ÜÏÜ. †ÏÜå ´ÜÜå ôÜØôÜÜÓÏÜÜØ ƒÜâØœÜåêÜÜ ¢íÜÜå “ß†å, †å ÝôܽÜôÜÜå ÆÜÂÏÜܱÜå œÜÜêÜíÜÜÃÜß †ÏÜÜÓß ïÜÞø´Ü ÃܳÜß. œÜÜêÜíÜÜ è‰†å ´ÜÜå †ÏÜÜÓàØ †ÃÜå †ÏÜÜÓÜØ ËÜÜìËÜœœÜÜØÃÜàØ ÆÜåü ÆÜ±Ü ÍÜÓß ÃÜ ïܑ߆å, ´ÜÜå ôÜàƒÜôÜÏÜäݽÏÜÜØ ´ÜÜå øÑÜÜسÜß è Ó÷ß ïܑ߆å?''

ôÜÁÜÜ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå †ÝÄÜÑÜÜÓå ÝôܽÜôÜÜåÃÜÜå ÍÜØÄÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ïÜÓÏÜ ÏÜÜÃÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜ´Üß ÃܳÜß. èâ«àØ ËÜÜåêÜß ïÜ‘ÜÑÜ, ÑÜའ‘ÓßÃÜå ÏÜÜÃÜíÜôÜØ÷ÜÓ ‘Óß ïÜ‘ÜÑÜ, ËÜÝìÑÜÜå ¹åïÜ ÃÜËÜìÜ ¹åïÜÃÜå “å´ÜÓß ïÜ‘å, ïÜÜåóÜß ïÜ‘å, œÜÜåÓß ÆÜ±Ü ïÜ‘å. †åíÜß œÜÜåÓß³Üß êÜÜå‘Üå ïÜÓÏÜÜ´ÜÜ ÃܳÜß, ÆÜ±Ü `†ÏÜå ¹åïÜ ¢´ÑÜÜå' ‘÷ß †ÝÍÜÏÜÜÃÜ êÜå “å. ÆÜÓØ´Üà ¡å †ÜÆܱÜÜå ¹åïÜ †ÜíÜÜå íÑÜíÜ÷ÜÓ ÏÜÜÃÜå “å ´ÜÜå ôÜÜÏÜÜå ¹åïÜ ÆÜ±Ü ´Üå è ÏÜÜÃÜå “å, †ÃÜå ÓÜåè ¥«ßÃÜå ÑÜà½å œÜ²íÜàØ ïÜøÑÜ ÷Üå´ÜàØ ÃܳÜß, ÷ØÏÜåïÜÜØ ´ÜåÏÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¹åïÜÃÜÜå ôíÜܳÜÚ ôÜÁÜÜïÜå †åíÜß ƒÜÜ´ÜÓß ÷Üå´Üß ÃܳÜß. ´Üå³Üß ËÜØÃÜåÃÜå †ÏÜà‘ íÜƒÜ´Ü ôÜàÁÜß ‘؉‘ ÃÜßÝ´Ü ´ÜÜå ÆÜÜìíÜß è ÆÜ²å “å. ´ÜåíÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓÃÜàØ ÃÜÜÏÜ “å ÓÜèÃÜßÝ´Ü †³ÜíÜÜ ÏÜà´ôܼßÄÜßÓß. †åüêÜå ‘å ‹ÆÜÓ³Üß ôÜ´ÑÜ, †Õ÷ôÜÜ, íÜÄÜåÓåÃÜÜ ÆÜÜêÜÃÜÃÜÜå ¹åƒÜÜíÜ Ó܃ÜíÜÜå, ÆÜ±Ü †Ø¹ÓƒÜÜÃÜå³Üß ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¹åïÜÃÜÜ ôíÜܳÜÚ ÏÜÜüå èå ‘ÓíÜÜ èåíÜàØ ÷ÜåÑÜ ´Üå è ‘Ó´ÜÜ Ó÷åíÜàØ. íÑÜÞø´Ü ´ÜåíÜàØ íÜ´ÜÚÃÜ ‘Ó´ÜÜØ ÆÜ‘²Ü‰ ¡ÑÜ ´ÜÜå êÜàœœÜÜÏÜÜØ ƒÜÆÜå “å, ÆÜ±Ü ÓÜŸÑÜ ‘å ¹åïÜ èåíÜàØ ÏÜÜåüàØ üÜåìàØ ÆÜ‘²Ü‰ ¡ÑÜ ´ÑÜÜÓå êÜÜå‘Üå ´ÜåÏÜÃÜÜ íÜ´ÜÚÃÜÃÜå ÏÜà´ôܼßÄÜßÓßÃÜàØ ÃÜÜÏÜ †ÜÆÜå “å, †ÃÜå ´ÜåÃÜß íÜÜ÷íÜÜ÷ ‘Óå “å. †ÜíÜàØ ÏÜà´ôܼßÄÜßÓßÃÜàØ íÜ´ÜÚÃÜ ‘ÓíÜÜÃÜß “âü ‘‰ ÷¹³Üß 263


†ÜÆܱÜÜ íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü ¢íÜÃÜÏÜÜØ ŸÑÜÜÓå †ÜÆܱÜå ÃÜËÜì܉ÃÜå íÜïÜ ³Ü‰ ÝôܽÜôÜÜå ´Ü¢†å “ß†å ´ÑÜÜÓå ÏÜÃÜÏÜÜØ ïÜÓÏÜ܉†å “߆å, †ÃÜå ÆÜ‘²Ü‰ è‰†å ´ÑÜÜÓå ÃÜßœÜàØ ¡å‰†å “߆å. ÆÜÓØ´Üà ¹åïÜ ¹åïÜÃÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓÜåÏÜÜØ †ÜÆܱÜå ÏÜà´ôܼßÄÜßÓß †åüêÜå †ôÜ´ÑÜ, Õ÷ôÜÜ, íÜÄÜåÓå ‘ÓíÜÜØ †åÏÜÜØ ïÜÓÏÜ ÏÜÜÃÜ´ÜÜ ÃܳÜß, ôÜÄÜíܲ ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß ÆÜÜìíÜÜÃÜÜå ¹åƒÜÜíÜ ‘Óß†å “ß†å †ÃÜå ¹åïÜÃÜÜå ôíÜܳÜÚ ´Üå “Üå²íÜܳÜß ôÜÁÜÜ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ƒÜàêêÜ؃ÜàêêÜÜ ‹ÆÜÓÃÜÜå ¹åƒÜÜíÜ ‹´ÜÜÓß ÃÜ܃Üß†å “ß†å. †åÏÜÜØ ‘ïÜàØ ïÜÓÏÜ ÍÜÓåêÜàØ ‘ÑÜàÛ †åÏÜ ÏÜÃܳÜß ÆÜ±Ü ÏÜÜÃÜ´ÜÜ ÃܳÜß

ïÜé ³ÜÜÑÜ? “âü êÜåÃÜÜÓß üÜåìß †Üå“ÜÏÜÜØ †Üå“ß ‘åíÜ²ß ÏÜÜåüß ÷ÜåíÜß ¡å‰†å?—†åÃÜÜå ‘Ü؉ ÁܲÜå ÷ÜåÑÜ †åÏÜ êÜÜÄÜ´ÜàØ ÃܳÜß. †å‘ †ÜƒÜÜå ¹åïÜ ËÜß¡ ¹åïÜ ôÜܳÜåÃÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓÏÜÜØ ´ÜåÏÜ íÜ´ÜåÚ †å ´ÜÜå ôÜíÜÚÏÜÜÃÑÜ ÃÜßÝ´Ü ³Ü‰ ÆÜ²ß “å. ÆÜÓØ´Üà †å‘ ¹åïÜÃÜß †Ø¹Ó ÆÜ±Ü †å‘ ‘å ËÜß¡ ‘ÜÓ±ÜôÜÓ ÏÜܱÜôÜÜåÃÜÜØ ”âÏ܃ÜÜØ ËÜØÁÜÜÑÜåêÜÜØ ÷ÜåÑÜ è “å. êÜÜå÷ßÃÜÜ ôÜØËÜØÁܳÜß ÃÑÜÜ´ÜÜåÃÜß üÜåì߆Üå ÆܲåêÜß ÷ÜåÑÜ “å. ÁÜØÁÜÜÃÜß üÜåì߆Üå ÆÜ±Ü ÷ÜåÑÜ “å. ÁÜÏÜÚôÜØÆܹÜÑÜÜåÃÜß üÜåì߆Üå ÆÜ±Ü ³ÜÜÑÜ “å. ïÜàØ †Ü üÜåì߆ÜåÃÜå ÆÜ±Ü ÆÜÜå´ÜÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ôíÜܳÜÚ ÏÜÜüå ôÜ´ÑÜ, †Õ÷ôÜÜ †ÜݹÃÜå ´Ü¢ ÏÜà´ôܼßÄÜßÓßÃÜß ÃÜßÝ´Ü†å œÜÜêÜíÜÜÃÜß “âü ôÜÏÜèíÜß? †ÃÜå †Ü üÜåì߆ÜåÃÜå “âü †ÜÆÜÜå ´ÜÜå ´ÜåÃÜܳÜß ÃÜÜÃÜßÃÜå ‘åÏÜ ÃÜ÷Î? ‘àüàØËÜÜåÃÜß üÜåì߆Üå†å ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÆܲÜåïÜ߆Üå ôÜܳÜåÃÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓÏÜÜØ ïÜÜ ÏÜÜüå ôÜ´Ñ܆Õ÷ôÜÜÃÜå íÜìÄÜß Ó÷åíÜàØ? ÆÜ¡ †å ¡å ÆܲíÜÜÃÜå ÆÜسÜå íÜìåêÜß ÷ÜåÑÜ “å ´ÜÜå ´ÜåÃÜß †Ø¹ÓÃÜß ÃÜÜÃÜß üÜåì߆Üå †ÜíÜß ÃÜßݴ܆å íÜ´ÜÚíÜÜ êÜÜÄÜß è ¡ÑÜ “å †ÃÜå ÆÜ¡ÃÜÜ ôÜÏÜÄÜ ¢íÜÃÜÃÜå ËÜÄÜÜ²ß ÏÜâ‘å “å ÆÜ±Ü ÆÜ¡ïÜÓßÓ †ÜÓÜåÄÑÜÏÜÑÜ †ÃÜå œÜå´ÜÃÜíÜØ´ÜØà ÷ïÜå ´ÜÜå ¹åïÜÜÝÍÜÏÜÜÃÜß ÃÜå´Ü܆Üå ¹åïÜÃÜàØ ¢íÜÃÜ †åÏÜ ËÜÄܲíÜÜ ÃÜ÷Î ¹å. 264 

´Üå†Üå ‘÷åïÜå, ``¹åïÜ ¹åïÜÃÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓÜåÏÜÜØ ôÜ´Ñ܆Õ÷ôÜÜÃÜÜ ÝôܽÜôÜÜå ÃÜ ÆÜÜìíÜÜ †ÃÜå ÏÜà´ôܼßÄÜßÓß³Üß œÜÜêÜíÜàØ †åÏÜ ÍÜêÜå íÜ´ÜßÚ†å, ÆÜ±Ü ¹åïÜÃÜß †Ø¹ÓÃÜß ÆÜåüÜüÜåì߆Üå†å †ÏÜÜÓàØ †ÃÜà‘ ‘ÓíÜÜÃÜàØ ÃܳÜß, ´Üå†Üå†å ´ÜÜå ôÜÜÏÜÜÃÑÜ íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü íÜ´ÜÚÃÜÃÜÜ ÝôܽÜôÜÜå†å è œÜÜêÜíÜÜÃÜàØ “å.'' ´Üå ¹åïÜÜÝÍÜÏÜÜÃÜß ÃÜå´Ü܆ÜåÃÜå ÆÜâ“íÜàØ ¡å‰†å ‘å, ``ôÜÏÜÄÜ ¹åïÜÃÜß ÀÞóü ´ÜÏÜå èåÏÜ †Ü ÆÜåüÜüÜåì߆ÜåÃÜå íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü ôíÜܳÜÜåÚ ´Ü¢ ôÜ´Ñ܆Õ÷ôÜÜ ‹ÆÜÓ Ó܃ÜíÜÜ ‡œ“Üå “Üå ´ÜåÏÜ ïÜàØ ôÜÏÜÄÜ ÏÜÜÃÜíÜ‘àüàÏËÜÃÜß ÀÞóü†å ´ÜÏÜÜÓå ÆÜ±Ü †å è ÝôܽÜôÜå íÜ´ÜÚíÜàØ ÃܳÜß ¡å‰´ÜàØ? ïÜàØ ´ÜÏÜå ¹åïÜ ¹åïÜÃÜß üÜåì߆Üå ÓœÜß ôÜ´Ñ܆Õ÷ôÜÜÃÜÜ ÏÜÜÃÜíÜÁÜÏÜÜåÚÃÜÜå ºÜå÷ ‘ÓÜå “Üå †å³Üß ôÜÏÜÄÜ ÏÜÜÃÜíÜ‘àüàÏËÜÃÜàØ ¢íÜÃÜ ËÜÄÜܲ´ÜÜ ÃܳÜß? ƒÜÓàØ ¡å‰ïÜàØ ´ÜÜå ÏÜÜêÜâÏÜ ÆÜ²å “å ‘å üÜåì߆Üå †ÃÜå ¹åïÜÜå íÜ´ÜÚ´ÜÜ ÍÜêÜå ÄÜÏÜå ´ÜåÏÜ ÷ïÜå, ÆÜ±Ü ÏÜÜÃÜíÜÜÏÜÜØ ´ÜÜå ´Üå†Üå ÆÜ±Ü íÑÜÞø´ÜÃÜß èåÏÜ ôÜ´Ñ܆Õ÷ôÜÜ íÜÄÜåÓå ÝôܽÜôÜÜåÃÜå è ôÜÜœÜÜ íÜ´ÜÚÃÜ ´ÜÓß‘å ÏÜÜÃÜå “å. †åÏÜ ÃÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ´Üå†Üå ‹ÆÜÓ³Üß ´Üå ÆÜÜìíÜÜÃÜÜå ¹åƒÜÜíÜ ïÜÜ ÏÜÜüå ‘Óå? ´ÜåÏÜÃÜß ÓÜèÃÜßÝ´Ü †³ÜíÜÜ ÏÜà´ôܼßÄÜßÓßÃÜÜå ïÜàØ †å è †³ÜÚ ÃܳÜß ‘å ´ÜåÏÜÃÜå íÑÜÞø´Ü†ÜåÃÜß èåÏÜ ôÜ´Ñ܆Õ÷ôÜÜ ÆÜÜìíÜÜÏÜÜØ Ó÷åêÜÜØ ‘óü, ´ÑÜÜÄÜ íÜÄÜåÓå ¡å‰´ÜÜØ ÃܳÜß, ÆÜ±Ü ´Üå ÆÜÜì´ÜÜ ÷ÜåÑÜ †åíÜÜ ¹åƒÜÜíÜàØ †å ´ÜÜå ÆÜôÜع “å? ´ÜåÃÜÜ ÆÜÜêÜÃÜÏÜÜØ ÏÜÜÃÜÆÜÂÝ´Üó«Ü “å †åÃÜß ´ÜåÏÜÃÜå ËÜÓÜËÜÓ ƒÜËÜÓ “å. ÉåÓ †åüêÜÜå è “å ‘å, †ÜÆܱÜÜ íÑÜÞø´ÜÄÜ´Ü ¢íÜÃÜÏÜÜØ ŸÑÜÜÓå †ÜÆܱÜå ÃÜËÜì܉ÃÜå íÜïÜ ³Ü‰ ÝôܽÜôÜÜå ´Ü¢†å “ß†å ´ÑÜÜÓå ÏÜÃÜÏÜÜØ ïÜÓÏÜ܉†å “߆å, †ÃÜå ÆÜ‘²Ü‰ è‰†å ´ÑÜÜÓå ÃÜßœÜàØ ¡å‰†å “߆å. ÆÜÓØ´Üà ¹åïÜ ¹åïÜÃÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓÜåÏÜÜØ †ÜÆܱÜå ÏÜà´ôܼßÄÜßÓß †åüêÜå †ôÜ´ÑÜ, Õ÷ôÜÜ, íÜÄÜåÓå ‘ÓíÜÜØ †åÏÜÜØ ïÜÓÏÜ ÏÜÜÃÜ´ÜÜ ÃܳÜß, ôÜÄÜíܲ ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß ÆÜÜìíÜÜÃÜÜå ¹åƒÜÜíÜ ‘Óß†å “ß†å †ÃÜå ¹åïÜÃÜÜå ôíÜܳÜÚ ´Üå “Üå²íÜܳÜß ôÜÁÜÜ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ƒÜàêêÜ؃ÜàêêÜÜ ‹ÆÜÓÃÜÜå ¹åƒÜÜíÜ ‹´ÜÜÓß ÃÜ܃Üß†å “ß†å. †åÏÜÜØ ‘ïÜàØ ïÜÓÏÜ ÍÜÓåêÜàØ ‘ÑÜàÛ †åÏÜ ÏÜÃܳÜß ÆÜ±Ü ÏÜÜÃÜ´ÜÜ ÃܳÜß. †Ü ËÜÜËÜ´ÜÏÜÜØ †ÜÆܱÜß ÏÜÜÃÑÜ´ÜÜ èà¹ß “å. ¹åïÜÃÜÜ [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


‘ÜÏÜÏÜÜØ—¡÷åÓ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü ÝôܽÜôÜÜå ‹ÆÜÓ ƒÜ²Ü Ó÷åíÜàØ †åÏÜÜØ è ôÜÜœÜàØ ÏÜÃÜàóÑÜ´íÜ “å †åÏÜ è †ÜÆܱÜå ÏÜÜÃÜß†å “ß†å. ôíÜܳÜÚ ôÜÜÁÜíÜÜÃÜß ôÜÄÜíܲ ¡å‰ÃÜå ôÜÜœÜàØ íÜ´ÜÚÃÜ ´Ü¢ ËÜåôÜíÜàØ †å †ÜÆܱÜÜ ÏÜÜÃÜíÜß ¢íÜÃÜÏÜÜØ ïÜÓÏÜ ÍÜÓåêÜàØ “å, ÏÜܱÜôÜÃÜß ÏÜܱÜôÜ܉ÃÜå ”Ü؃ÜÆÜ êÜÄÜܲÃÜÜÓàØ “å, ´ÜÜå ¹åïÜÃÜÜ ‘å üÜåìßÃÜÜ íÑÜíÜ÷ÜÓÏÜÜØ †åíÜàØ íÜ´ÜÚÃÜ ÃÜßœÜàØ ÏÜüßÃÜå §œÜàØ ‘åÏÜ ³Ü‰ ïÜ‘å? †ÜÆܱÜÜå ôÜØ‘êÆÜ “å ‘å †ÜÆܱÜå †åíÜß ñܽܳÜß œÜÜêÜíÜàØ “å. ´Üå³Üß †ÜÆܱÜÜå †å ÆÜ±Ü ôÜØ‘êÆÜ “å ‘å †ÜÆܱÜå †åíÜÜ ôíÜÓÜŸÑÜÃÜß ÓœÜÃÜÜ ‘ÓíÜß “å ‘å èåÃÜÜ ÆÜÜÑÜÜÏÜÜØ ôÜ´ÑÜ, †Õ÷ôÜÜ †Üݹ †å‘ܹïÜ ÝôܽÜôÜÜå ÷ÜåÑÜ. ËÜß¡†Üå ÍÜêÜå ´ÜåÃÜå †ïÜøÑÜ ‘÷ßÃÜå ´ÜÓ“Üå²å, ÆÜ±Ü †ÜÆܱÜå ¡±Üß†å “ß†å ‘å èå ÆÜ¡†Üå †ôÜ´ÑÜÃÜå Óô´Üå œÜÜêÜß ôíÜܳÜÚ ôÜÜÁÜß êÜåíÜÜ èïÜå ´ÜåÏÜÃÜå øÑÜÜÓå‘ ÆÜÜ“Ü íÜìíÜàØ è ÆܲïÜå, ‘Ü ‘å ¡å ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ôíÜܳÜÚ ƒÜÜ´ÜÓ ôÜ´Ñ܆Õ÷ôÜÜ “Üå²íÜÜÃÜÜå †å‘ ÆÜ¡ÃÜå ËÜÜÁÜ ÃܳÜß ´ÜÜå ËÜߢ ÆÜ¡†ÜåÃÜå ÆÜ±Ü ïÜÜ ÏÜÜüå ËÜÜÁÜ ÷ÜåÑÜ? ´Üå†Üå ïÜÜ ÏÜÜüå ÆÜ÷åêÜß ÆÜ¡†Üå ‘Ó´ÜÜØ †å ÏÜÜÄÜÚÏÜÜØ †Üå“ß ¥´ÜÓïÜå? †ÜíÜß ÆÜ¡†Üå øÑÜÜÓå‘

†ÃÜàÍÜíÜÃÜß «Üå‘ÓÜå ƒÜ܉ÃÜå ¡±ÜïÜå è ‘å ôíÜܳÜÚ ôÜÜÁÜíÜÜ ÏÜÜüå †ôÜ´ÑÜÕ÷ôÜÜÃÜÜå ÏÜÜÄÜÚ üâØ‘Üå †ÃÜå ôÜ÷åêÜÜå ¹åƒÜÜÑÜ “å, ÆÜ±Ü ´Üå ƒÜÓåƒÜÓ üâØ‘Üå ÆÜ±Ü ÃܳÜß †ÃÜå ôÜ÷åêÜÜå ÆÜ±Ü ÃܳÜß. ´ÜåÏÜÜØ ÏÜ÷ÜôÜØ÷ÜÓÜå, ÏÜ÷ܹà:ƒÜÜå, ÏÜ÷ÜÆܲ´Üß³Üß ´Üå†Üå ËÜœÜß ïÜ‘íÜÜÃÜÜ ÃܳÜß. êÜÜØËÜå ôÜÓíÜÜìå ´ÜÜå ôÜ´Ñ܆Õ÷ôÜÜÃÜÜå ÏÜÜÄÜÚ è üâØ‘Üå “å. ´ÜåÏÜÜØ ‘óüÜå ´ÜÜå ÷ïÜå, ÆÜ±Ü ´Üå ¡´ÜÃÜÜØ ÃÜÜå´ÜÓåêÜÜØ ÷ÜåíÜܳÜß ÏÜß«ÜØ êÜÜÄÜïÜå, †ÜÆܱÜÃÜå §œÜå œÜ²ÜíÜïÜå, †ÃÜå ÏÜÃÜàóÑÜ-‘àüàÏËÜÃÜå †Üèå “å ´ÜåÃÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ‘؉‘ íÜÁÜÜÓå ‹ÃÃÜ´Ü †ÃÜå ôÜàƒÜß ËÜÃÜÜíÜïÜå. ¡÷åÓ ¢íÜÃÜÏÜÜØ ÝôܽÜôÜÜå ÃÜ ÷ÜåÑÜ, ôíÜÓÜŸÑÜ ÏÜì´ÜàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ÄÜÏÜå ´Üå Óô´Üå èíÜàØ, †åÏÜ ÏÜÜÃÜÃÜÜÓÜ †ÜÆܱÜÜ ¹åïÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü ³ÜÜå²Ü ÃܳÜß. ´Üå†Üå †ÜÆܱÜÜ íÜ´ÜÚÃÜÃÜå ÷ôÜïÜå. ´ÜåÏÜÃÜå ÷ôÜ´ÜÜØ †å‘¹ÏÜ †ü‘ÜíÜß ‘åÏÜ ïܑ߆å? ôÜ´ÑÜ, †Õ÷ôÜÜ †Üݹ ÝôܽÜôÜÜå ‹ÆÜÓ †²ÄÜ Ó÷ßÃÜå †ÜÆܱÜå ´ÜåÏÜÜسÜß ôíÜÓÜŸÑÜ ÓœÜíÜÜÃÜß ïÜÞø´Ü ÆÜå¹Ü ‘Óß ËÜ´ÜÜíÜßïÜàØ, †ÃÜå ´Üå ËÜ´ÜÜíÜß ïܑ߆å ÃÜ÷Î ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß ÁÜßÓè³Üß ´ÜåÏÜÃÜàØ ÷ôÜíÜàØ ôÜ÷ÃÜ ‘ÑÜåÚ è‰ïÜàØ. 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜØ ‘åìíܱÜßÝíÜóÜÑÜ‘ ÆÜàô´Ü‘Üå ‘åìíܱÜßÃÜÜå ‘ÜåÑܲÜå  ÄÜÜØÁÜߢ  ƒÜÓß ‘åìíܱÜß  ÄÜÜØÁÜߢ  ÆÜÜÑÜÜÃÜß ‘åìíܱÜß  ÄÜÜØÁÜߢ  †Ü´ÏÜÓœÜÃÜÜ †³ÜíÜÜ †ÜñÜÏÜß ‘åìíܱÜß  èà ÄÜ´ÜÓÜÏÜ ¹íÜå  ¢íÜÃÜÃÜàØ ÆÜÓÜå°  ÆÜÂÍÜà¹ÜôÜ ÄÜÜØÁÜß  ËÜàÝÃÜÑÜÜ¹ß ÝïÜšÜ±Ü (Ã܇ ´ÜÜêÜßÏÜ)ÃÜß †æÝ´Ü÷ÜÝôÜ‘ †ÃÜå  íÜæœÜÜÝÓ‘ ÝíÜ‘ÜôÜÑÜܵÜÜ  œÜغ‘ÜØ´Ü ‹ÆÜÜÁÑÜÜÑÜ  ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜßÃÜß ‘åìíܱÜßÃÜß ÝÉêÜôÜâÉß  ²Üç. ÏÜݱÜÍÜ܉ ÆÜüåêÜ  ÄÜÜØÁÜߢÃÜàØ ÝïܚܱܹïÜÚÃÜ (†åÏÜÃÜÜ è ïÜ˹ÜåÏÜÜØ)  ôÜØ. ÏÜ. ¡å. ÆÜüåêÜ  ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

_ 80.00 _ 60.00 _ 50.00 _ 125.00 _ 150.00 _ 35.00 _ 60.00 _ 60.00

265


êÜÜå‘íÜ´ôÜêÜ êÜÜå‘ÃÜÜÑÜ‘ : èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ÃÜÜÓÜÑÜ±Ü ‹ÏÜÜïÜØ‘Ó ¡åïÜß ¹åïÜÃÜß ôÜíÜÜ ôÜÜå ‘ÓÜå²ÃÜß íÜô´ÜßÏÜÜØ ‹ÆÜÓ ïÜßóÜÚ‘ÏÜÜØ è±ÜÜíÑÜÜ ÆÜÂÏÜܱÜåÃÜÜå ‘Üå‰ `êÜÜå‘íÜ´ôÜêÜ êÜÜå‘ÃÜÜÑÜ‘' ÃÜèÓå œÜ°´ÜÜå ÃÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ôíÜÜ´ÜصÑÜÜå¶ÜÓ ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ †åíÜÜ “åêêÜÜ ÃÜå´ÜÜ ´ÜÓß‘å †íÜïÑÜ èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ÃÜÜÓÜÑܱÜå è †ü‘íÜàØ Æܲå. ŒÏÜÓÃÜß íÜßôÜß ‘å µÜßôÜßÏÜÜØ Ó÷åêÜß ÆÜå°ßÃÜå ‘¹ÜœÜ èÑÜÆÜ‘ÜïÜÃÜàØ ÃÜÜÏÜ-‘ÜÏÜ †¡±ÑÜàØ ‘å †Üå“àØ ¡±Üß´ÜàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ´ÜåÏÜÃÜå ݹêÜÜôÜÜå, ‘å †å ÏÜÜüå †Ü™ÜÜ´Ü ÆÜÜÏÜíÜÜÃÜàØ ‘Üå‰ ‘Ü ÃܳÜß. ‘åÏÜ ‘å †åÏÜÜØ ‘Üì˜ÏÜ èåüêÜÜå è ÉÜìÜå ÓÜè‘ßÑÜ-ôÜÜÏÜÜÝè‘ ÃÜå´Ü܆ÜåÃÜÜå ÆÜ±Ü ÓûÜå “å. ÆÜÓØ´Üà ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÏÜÜüå ´ÜåÃÜÜå †ÉôÜÜåôÜ ‘å ÃÜå´Ü܆Üå ÆÜ´ÑÜå ´ÜåÃÜÜå ÓÜåóÜ “Üå²ß, ‘؉‘ `êÜÄÜå ÷ܳÜ' íÜÜØœÜíÜÜ ÏÜìß è´ÜàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ´ÜåÃÜÜå †ÜÃÜع ”²ÆÜß êÜåíÜÜ èåíÜÜå “å. ÍÜÜÓ´ÜßÑÜ ÓÜè‘ÜÓ±ÜÏÜÜØ ÆÜØœÜÜÑܴܳÜß ê܉ÃÜå ôÜØôܹ ôÜàÁÜß ¹ß«ß ÃÜ ÄÜÏÜ´Üß ËÜåÝ÷ôÜÜËÜ ËÜÜËÜ´ÜÜå íÜœœÜå êÜÜå‘ÃÜÜÑÜ‘ èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ÃÜÜÓÜÑܱÜ(èåÆÜß)ÃÜÜå êÜ²Ü‘à †åüêÜÜå è èà ôíÜÍÜÜíÜ †êÜÄÜ ´ÜÓß †ÜíÜ´ÜÜå. ‹ÏÜÜïÜØ‘Ó ¡åïÜß†å ÑÜÜÓå‘ ‘ÜêÜåêÜ‘Ó ÏÜÜüå íÜÜÆÜÓåêÜÜ ïÜ˹ÜåÏÜÜØ è ‘÷ß†å ´ÜÜå †Ü”Ü¹ß ÆÜ“ß ‘Ü剑 ‘Üìå ¹åïÜÃÜß ÷íÜÜÏÜÜØ †åÏÜÃÜß `ôÜØô‘ÜÓÏÜÜÁÜàÓß'ÃÜÜå ôÆÜïÜÚ ÷´ÜÜå. ôܶÜÜÏÜÜØ ÃÜ÷Î Ó÷ßÃÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå íÜÜÓôÜÜå ¡ìíÜíÜÜÏÜÜØ èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ÏÜÜåƒÜÓå ÷´ÜÜ. ôÜØÆÜâ±ÜÚ ˜ÜØÝ´ÜÃÜÜ †Ü ºóüÜ †ÃÜå ËÜßèàØ ôíÜÓÜè ‘÷åíÜÜÑÜ “å, †å ÏÜåìíÜß †ÜÆÜÃÜÜÓ †Ü ÃÜå´ÜÜÃÜÜå ÏÜåìÜÆÜ ‘ÓÜíÜå “å ôíÜÜ´ÜصÑÜ †ÃÜå ôíÜÜ´ÜصÑÜÜå¶ÜÓ, ËÜØÃÜå œÜìíÜìÜåÃÜÜ ôÜݘÑÜ ôÜÜšÜß ‘ÝíÜ ‹ÏÜÜïÜØ‘Ó ¡åïÜß. . .

èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ èåíÜÜ ÃÜå´Ü܆Üå †åíÜß ÏÜÜüßÃÜÜ ËÜÃÜåêÜÜ ÷ÜåÑÜ “å ‘å ´ÜåÏÜÃÜå ïÜ˹ÃÜß ÆÜàóÆÜÜØèÝê܆Üå †ÆÜßÚ †ÍÜÓ܉†å œÜ°ÜíÜíÜÜ ÏÜàï‘åêÜ “å. íÜÁÜÜÓå ôÜÜÓß ÏÜÜÃÜíÜ ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜÜØ ôíÜÆÃÜÜØ ôÜåíÜÃÜÜÓ ´ÜÏÜÜÏÜÃÜå †å ËÜåœÜåÃÜ ‘ÑÜÜÚ íÜÄÜÓ Ó÷åíÜÜÃÜÜ ÃÜ÷Î. Ý÷ùàô´ÜÜÃÜÃÜÜ †íÜÜÚœÜßÃÜ ÆÜàÃÜÓà´³ÜÜÃÜÃÜÜØ “åêêÜÜØ ¹Üå°ôÜÜå íÜÓôÜÏÜÜØ †ÃÜå‘ ÏÜÜÃÜíÜÓ´ÃÜÜå ÆÜÜøÑÜÜØ. ÆÜÓ´ÜصܴÜÜÃÜß ÁÜâØôÜÓß ÉÄÜÜíÜß ¹åíÜÜ ÏÜÜüå ¹åïÜå èå ÏÜ÷ÜÃÜ ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ‘ÑÜÜåÚ ´Üå ôÜÜæÏÜÜØ êÜÜå‘Üå íÜœœÜå ôÜ´Ü´Ü ‘ÜÏÜ ‘Ó´ÜÜ Ó÷ß ŽœÜÜ ÏÜÜÃÜíÜÏÜâêÑÜÃÜå ô³ÜÜÆÜíÜÜ ÏܳÜÃÜÜÓ µÜ±Ü ÃÜå´Ü܆Üå†å ¹àÝÃÜÑÜÜ †ÜƒÜßÃÜàØ ÁÑÜÜÃÜ ƒÜÇœÑÜàØ “å. ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÷ܳÜå èåÏÜ èåÏÜ ôíÜÜ´ÜصÑÜÃÜÜå ôÜØ™ÜóÜÚ íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà ´ÜßíÜ ³Ü´ÜÜå ÄÜÑÜÜå †ÃÜå ÝíÜïÜÜì èÃÜôÜÏÜà¹ÜÑÜ †åÏÜÜØ ¡å²Ü´ÜÜå ÄÜÑÜÜå ´ÜåÃÜß ôÜܳÜå ôÜܳÜå è ¹àÝÃÜÑÜÜ †ÜÄÜì †å‘ ÏÜÜåüÜ ÏÜÜÃÜíÜÏÜâêÑÜÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ³Ü´Üß œÜÜêÜß ‘å ÃÜßÝ´ÜÃÜå †ÃÜå ÓÜèÃÜßÝ´ÜÃÜå †êÜÄÜ ÆÜܲíÜÜØ ¡å‰†å ÃÜ÷Î. èíÜÜ÷ÓêÜÜêÜ ÃÜå÷Óà†å ôÜØ™ÜóÜÚ œÜÜêÜíÜÜ ‹ÆÜÓÜØ´Ü, ÆÜ“ß³Üß ÓÜŸÑÜÁÜàÓÜ ‹ÆÜܲíÜÜÃÜß èíÜÜËܹÜÓß ‹«ÜíÜß. ÆÜ±Ü †ÃÜå‘ íÜÓôÜÜå †åÏÜÃÜå èåêÜÏÜÜØ Ó܃ÜÃÜÜÓ ôÜÜÏÜÂÜŸÑÜÃÜÜ ÆÜÂÝ´ÜÝÃÜÝÁÜ œÜÝœÜÚêÜå †åÏÜÃÜå ÏÜÜüå ‘ûàØ ÷´ÜàØ ´ÜåÏÜ ÏÜÜÃÜíÜ¡Ý´ÜÃÜß ËÜå 266 

èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ÃÜÜÓÜÑÜ±Ü 11-10-1902 • 08-10-1979

‘ÏÜ¡åÓ߆Üå—ÍÜÑÜ †ÃÜå ÝÁÜ’ÜÓ—´ÜåÃÜܳÜß †å ÏÜàø´Ü ÷´ÜÜ. ÓÜèÃÜßÝ´ÜÃÜå ÃÜßÝ´ÜÃÜÜ ÏÜÜìƒÜÜÏÜÜØ †åÏܱÜå ¡ìíÜß. ôÜØÑÜàø´Ü ÓÜóü×ôÜØ™ÜÏÜÜØ ‹¹ÖËÜÜåÁÜÃÜ ÷ÜåÑÜ ‘å ÝíܹåïÜÃÜßÝ´ÜÃÜÜ ÆÜÂðÃÜÜå †ØÄÜåÃÜÜ ÆÜÂÝ´ÜÍÜÜíÜÜå ÷ÜåÑÜ, ¹àÝÃÜÑÜÜ †åÏÜÃÜÜ †íÜÜèÏÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ™ÜÜ Óà”ÜÑÜ †åíÜàØ ‘؉‘ †ÃÜàÍÜíÜ´Üß. [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ÃÜÜÓÜÑܱÜÃÜÜ ÍÜÜÄÑÜå ôíÜÜ´ÜصÑÜÜå¶ÜÓ ÑÜàÄÜÏÜÜØ ¹åïÜÏÜÜØ íÜ‘Óß Ó÷åêÜÜ ÍÜÂóüÜœÜÜÓÃÜß ÆÜâ«å †å‘ÜÝÁÜ‘ÜÓ ÃÜ ¡ÏÜå †å ôÜÜÏÜå êÜÜå‘ÜåÃÜå ôÜÜËÜ¹Ü ‘ÓíÜÜ ÏÜÜüå—êÜÜå‘ïÜÞø´Ü èÄÜÜíÜíÜÜ ÏÜÜüå—†ÜعÜåêÜÃÜÜå œÜêÜÜíÜÜÃÜàØ †ÜíÑÜàØ, ´Üå †åÏܱÜå ÃÜæÝ´Ü‘´ÜÜÃÜß ™Ü±Üß ŽœÜß ôÜÆÜÜüß†å †ØÄÜ´ÜêÜÜÍÜ ‘å ÓÜÄÜ¿åóܳÜß ¹âÓ Ó÷ß œÜêÜÜíÑÜÜØ. ÏÜܱÜôÜ܉ÃÜß èå ŽœÜß ‘šÜÜ †åÏܱÜå ¡ìíÜß †å³Üß ¹åïÜÃÜÜ †Ø´ÜÓÜ´ÏÜÜ èåíÜÜ †å ËÜÃÜß ÓûÜ †ÃÜå ¹àÝÃÜÑÜÜ†å †åÏÜÃÜå ÄÜÜØÁÜßÃÜå ÆÜÄÜêÜå œÜÜêÜÃÜÜÓ ‹ÏÜ¹Ü ÏÜÜÃÜíÜ ´ÜÓß‘å ¡åÑÜÜ. †Ü ôܹß[íÜßôÜÏÜß] ¹àÝÃÜÑÜÜ ËÜå ÏÜ÷ÜÃÜ ÑÜà½ÜåÏÜÜØ ÆÜôÜÜÓ ³Ü‰ “å †ÃÜå ËÜß¡ †ÃÜå‘ ÃÜÜÃÜÜØ-ÏÜÜåüÜØ ‘ÜÓÏÜÜ ÑÜà½Üå ƒÜå²ÜÑÜÜØ “å—ËÜå ´ÜÜå †Ü šÜ±Üå œÜÜêÜß ÓûÜØ “å—´ÜåÏÜÜØ ÍÜÜÓ´Üå ÄÜÜØÁÜß, èíÜÜ÷ÓêÜÜêÜ †ÃÜå èÑÜÆÜ‘ÜïÜ èåíÜÜ ÏÜ÷ÜÃÜàÍÜÜíÜÜå ¿ÜÓÜ ÃÜßݴܳÜß ÓÜèÃÜßÝ´ÜÃÜå †ìÄÜß ÃÜ Ó܃ÜíÜÜÃÜÜå, ‘÷åíÜÜ´ÜÜ ÝíÜÓÜåÁÜ߆Üå ÆÜ´ÑÜå íÜæÓÍÜÜíÜ-¹àÍÜÜÚíÜ ÃÜ Ó܃ÜíÜÜÃÜÜå, ôÜÝ÷ó±Üà´ÜÜÃÜÜå ôÜعåïÜ «ôÜÜíÑÜÜå “å ´Üå ôÜØ¢íÜÃÜß éÆÜ ËÜÃÜå †åíÜÜå “å. ÓÜè‘ÜÓ±ÜÃÜå †åÏܱÜå ôÜÜØ‘²Ü †³ÜÚÏÜÜØ ¡åÑÜàØ ÃÜ÷Η†åüêÜå ‘å ôܶÜÜ‘ÜÓ±ÜÏÜÜØ ‰Ý´ÜñÜß ÏÜÜÃÜß ÃÜ÷Î. ÏÜÜÃÜíÜôÜÏÜÜèÃÜÜ ôÜÜœÜÜ Ý÷´ÜÃÜàØ ôÜÜÁÜÃÜ ÓÜè‘Ü ³Ü‰ ïÜ‘å †å ´Üå†Üå ¡å‰ ïÜ‘´ÜÜ ÷´ÜÜ †ÃÜå ´Üå³Üß †åÃÜå “å‘ “Üå²ß ¹‰ ïÜøÑÜÜ ÃÜ÷Î. ÓÜè‘ÜӱܳÜß†å ¹âÓ ÓûÜ ÃÜ÷Î. Æܹ³Üß—ôܶÜÜÁÜÜӱܳÜß ¹âÓ ÓûÜ. ÍÜêÜÍÜêÜß ÓÜè‘ßÑÜ ÝÉêÜôÜâÉ߆Üå íÜÜ´ÜÜå ´ÜÜå êÜÜå‘ÃÜÜ ÍÜêÜÜÃÜß ‘Óå ÆÜ±Ü ÓÜè‘ÜÓ±ÜÃÜå ôÜÜÁÜÃÜÃÜå ËܹêÜå ôÜÜÁÑÜ ÏÜÜÃÜß ËÜåôÜíÜܳÜß— ôܶÜÜÆÜÂÜÞÆ´Ü †ÃÜå ôܶÜÜÁÜÜÓ±ÜÃÜÜ óܲÒصÜÏÜÜØ ÆÜÝÓ±ÜÏÜß ïÜ‘å “å †å †åÏÜÃÜß ÃÜÓíÜß †Ü؃Üå ¡å‰ êÜßÁÜàØ. †å †³ÜÚÏÜÜØ †å ÄÜÜØÁÜßÃÜß ÃÜ¢‘ÏÜÜØ ÃÜ¢‘ “å. íÜ´ÜÚÏÜÜÃÜ ôÜÏÜÑÜÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜßÃÜÜ ôÜÜœÜÜ †ÃÜàÑÜÜÑÜß ´ÜÓß‘å ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜÜ ‘åüêÜÜ‘ †ÄܱÜ߆Üå†å ´ÜåÏÜÃÜå ¡åÑÜÜ †åÏÜÜØ ‘Üå‰ †ÜÿÜÑÜÚ ÃܳÜß. ¹åïÜ ôíÜ´ÜØµÜ ËÜÃÑÜÜ ÆÜ“ß 28 íÜóÜåÚ ôÜÓÏÜàƒÜ´ÑÜÜÓïÜÜ÷ßÃÜÜ ÏÜÜÄÜÚ ‹ÆÜÓ è‰ ÆÜ÷ÜÇœÑÜÜå, ´ÜåÏÜÜسÜß ËÜœÜßÃÜå ËÜߢ íÜÜÓ ôíÜÜ´ÜصÑÜ †å ÆÜÜÏÑÜÜå ´Üå ¡ÄÜ嫆 ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ÓœÑÜÜÆÜœÑÜÜ ÓûÜ. ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

ÓÜè‘ÜÓ±ÜÃÜå †åÏܱÜå ôÜÜØ‘²Ü †³ÜÚÏÜÜØ ¡åÑÜàØ ÃÜ÷Η †åüêÜå ‘å ôܶÜÜ‘ÜÓ±ÜÏÜÜØ ‰Ý´ÜñÜß ÏÜÜÃÜß ÃÜ÷Î. ÏÜÜÃÜíÜôÜÏÜÜèÃÜÜ ôÜÜœÜÜ Ý÷´ÜÃÜàØ ôÜÜÁÜÃÜ ÓÜè‘Ü ³Ü‰ ïÜ‘å †å ´Üå†Üå ¡å‰ ïÜ‘´ÜÜ ÷´ÜÜ †ÃÜå ´Üå³Üß †åÃÜå “å‘ “Üå²ß ¹‰ ïÜøÑÜÜ ÃÜ÷Î. ÓÜè‘ÜӱܳÜß†å ¹âÓ ÓûÜ ÃÜ÷Î. Æܹ³Üß–ôܶÜÜÁÜÜӱܳÜß ¹âÓ ÓûÜ. ÍÜêÜÍÜêÜß ÓÜè‘ßÑÜ ÝÉêÜôÜâÉ߆Üå íÜÜ´ÜÜå ´ÜÜå êÜÜå‘ÃÜÜ ÍÜêÜÜÃÜß ‘Óå ÆÜ±Ü ÓÜè‘ÜÓ±ÜÃÜå ôÜÜÁÜÃÜÃÜå ËܹêÜå ôÜÜÁÑÜ ÏÜÜÃÜß ËÜåôÜíÜܳÜß–ôܶÜÜÆÜÂÜÞÆ´Ü †ÃÜå ôܶÜÜÁÜÜÓ±ÜÃÜÜ óܲÒصÜÏÜÜØ ÆÜÝÓ±ÜÏÜß ïÜ‘å “å †å †åÏÜÃÜß ÃÜÓíÜß †Ü؃Üå ¡å‰ êÜßÁÜàØ. †å †³ÜÚÏÜÜØ †å ÄÜÜØÁÜßÃÜß ÃÜ¢‘ÏÜÜØ ÃÜ¢‘ “å

èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ ÃÜ‘ÓÜ ÓÜè‘ÜÓ±ÜÏÜÜØ ‘åÏÜ ÃÜ ÓûÜ, ôܶÜÜô³ÜÜÃÜ ÆÜÓ ÆÜ÷ÜÇœÜßÃÜå ôÜåíÜÜ ‘åÏÜ ÃÜ ‘Óß—†åíÜÜ ÆÜÂðÃÜÜå ‹«ÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå †å ôíÜÜÍÜÜÝíÜ‘ “å. èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ Ã܃ÜÝïÜƒÜ êÜÜå‘‘ÜÓ±ÜÏÜÜØ ÓØÄÜÜÑÜåêÜÜ ÷´ÜÜ, ôܶÜÜ‘ÜÓ±ÜÏÜÜØ ÷ÓÝÄÜè ÃÜ÷Î. ôܶÜÜÃÜÜ ´Ü¶íÜÃÜå †ÜåìƒÜ´ÜÜ, ôܶÜÜÃÜß ÏÜÜíÜè´Ü ÑÜÜåÄÑÜ Óß´Üå ³ÜÜÑÜ ´Üå ÏÜÜüå ¡ÄÜ嫆 ÷´ÜÜ, ôÜ´Ü´Ü ôÜÕœÜ´Ü ÷´ÜÜ. ÆÜ±Ü ôÜ‘ì ôܶÜÜÃÜß ÄÜØÄÜÜåµÜß êÜÜå‘ïÜÞø´Ü, ´ÜåÃÜå ôÜØœÜÜÝÓ´Ü ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †åÏܱÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ¢íÜÃÜ‘ÜÑÜÚ ¡åÑÜàØ. ôíÜÜ´ÜصÑÜÃÜÜØ †ÜÓØÍÜÃÜÜØ íÜÓôÜÜåÏÜÜØ ÃÜå÷Óà ôÜܳÜå ôÜÏÜÜèíÜܹ߆Üå ¡å²ÜÑÜ †åíÜß íÜÜüÜ™ÜÜüÜå œÜÜêÜß, ÆÜ±Ü ´Üâüß Æܲß. †å‘ íÜÜÓ †ÏܹÜíÜܹÏÜÜØ ôܹÖÄÜ´Ü Ýè´Üåú ÏÜ÷å´ÜÜ1ÃÜå ´ÑÜÜØ ”ܲ ÃÜßœÜå œÜœÜÜÚÏÜÜØ èÑÜÆÜ‘ÜïÜå ‘ûàØ: `‘åÝËÜÃÜåüÏÜÇ èíÜÜ÷ÓêÜÜêÜ †‘åêÜå ÷Ì,' ÏÜÜÓÜ èåíÜܳÜß ËÜÜåêÜ܉ ÄÜÑÜàØ: `†ÄÜÓ †ÜÆÜ ôÜÜ³Ü ¹å´Üå ´ÜÜå ÷ÏÜÇ ¹Üå èíÜÜ÷ÓêÜÜêÜ ÝÏÜêÜ ¡´Üå.' èå.ÆÜß.†å èÓß‘ ƒÜÏÜœÜ܉ÃÜå †ØÄÜÂå¢ ‘÷åíÜ´ÜÃÜß ÑÜܹ †ÜÆÜß ‘å †å‘ ‘ÜåÑÜêܳÜß íÜôÜØ´Ü ¡ÏÜ´Üß ÃܳÜß. †ÜƒÜÜå †ÝÍÜÄÜÏÜ ËܹêÜÜíÜÜå ¡å‰†å. ÝíÜœÜÜÓÜå †åÃÜÜ †å, ÆܚܴÜØµÜ †åÃÜàØ †å, ÃÜÜå‘ÓïÜÜ÷ß †åÃÜß †å—´ÜÜå ÆÜ“ß ´ÜÏÜå ¡å²Ü‰ÃÜå ‘Ü؉ ÃÜíÜàØ ‘Óß ïÜ‘Üå †å †ÜïÜÜ ‘åíÜß? ÄÜÜØÁÜߢÃÜß èå ‘Ü؉ ôÜÏÜÄÜÂÆܱÜå ‘ÓíÜÜÃÜß ÃÜåÏÜ 1  ÄÜàèÓÜ´ÜÏÜÜØ ôÜÏÜÜèíÜÜ¹ß ÆÜšÜÃÜÜ †ÜÓØÍÜÃÜÜ ‘ÜÑÜÚ‘ÓÜå ÆÜæ‘ß †å‘.

267


ÆÜšÜÜÆÜšÜßÃÜÜ †ØÁÜÜÆÜÜÏÜÜØ ôÜÓ¹ÜÓÃÜÜ ÉÜìÜÃÜå †ÃÜå èíÜÜ÷ÓêÜÜ¢ÃÜÜ ÉÜìÜÃÜå †íÜÄܱÜíÜÜÃÜÜ ÆÜÂÑÜ´ÃÜÜå ³ÜÜÑÜ “å, ´ÜåÏÜ èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ †ØÄÜå ÆÜ±Ü ³ÜïÜå, ÄÜÜØÁÜߢ †ØÄÜåÑÜ ´Üå ³ÜíÜÜ ÏÜÜزÒàØ “å. ÆÜ±Ü ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ ÆÜÜ‘åêÜÜ †Ü ÏÜ÷ÜèÃÜÜå Ý÷ÏÜÜݺÏÜÜìÜÃÜÜ ‹ÃÃÜ´Ü ïÜäØÄÜÜå ôÜÏÜÜ ÷ÏÜåïÜÜØ ÆÜÂåÓ±ÜÜõÜÜå´Ü ËÜÃÜß Ó÷åíÜÜÃÜÜ “å

÷´Üß †ÃÜå ¢íÜÃÜ üâØ‘Ü´ÜÜØ †å ÆÜÜÓ ÃÜ Æܲß, ´ÜåíÜàØ ÏÜâêÜÄÜÜÏÜß ôÜíÜÚôÆÜïÜßÚ ‘ïÜØà‘ ³ÜÜÑÜ †å †ÝÍÜêÜÜóÜÜ èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ÃÜÜ ù¹ÑÜÃÜÜå ‘ËÜ¡å ê܉ÃÜå ËÜå«åêÜß ¡å‰ ïÜ‘ÜÑÜ “å. †åÏÜÜسÜß è ôÜÏÜÑܘÏÜå `ôÜØÆÜâ±ÜÚ ˜ÜÝôÜ'ÃÜàØ ôíÜÆÃÜ †åÏܱÜå ÆÜÂô´Üà´Ü ‘ÑÜàÛ. †åÃÜÜ íÜÜ÷ÃÜ ´ÜÓß‘å ôÜÓ‘ÜÓÜå †åÏÜÃÜÜ ÏÜÃÜÏÜÜØ íÜôÜå †åÏÜ ÃÜ ÷´ÜàØ. ¡ÄÜ嫆 ÝíÜÓÜü êÜÜå‘ïÜÞø´Ü ‘Ó´ÜÜØ †Üå“ܳÜß ÃÜ è œÜÜêÜå †å †åÏܱÜå ¡åÑÜàØ †ÃÜå êÜÜå‘ïÜÞø´ÜÃÜå ôÜØœÜÜÝÓ´Ü ‘ÓíÜÜÏÜÜØ ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ¢íÜÃÜ‘ÜÑÜÚ ÏÜÜÃÑÜàØ. èÑÜÆÜ‘ÜïÜÏÜÜØ ÝíÜÓÜü †ÜعÜåêÜÃÜÜå èÄÜÜíÜíÜÜÃÜß èåüêÜß ïÜÞø´Ü ÷´Üß ´ÜåüêÜß è ïÜÜØ´Ü †ÃÜå ÃÜ’Ó ÓœÜÃÜÜ´ÏÜ‘ ‘ÜÑÜÚ ‘ÓíÜÜÃÜß ïÜÞø´Ü ÷´Üß, èåÃÜÜ ´ÜÓÉ ÆÜâÓ´ÜàØ ÁÑÜÜÃÜ †ÆÜÜÑÜ ´ÜÜå ôܶÜÜ ôíÜß‘ÜÓßÃÜå èíÜÜËܹÜÓß ‘åÏÜ †¹Ü ÃÜ ‘Óß†å ´ÜåíÜÜå ÆÜÂðÃÜ ÆÜ±Ü ÆÜâ“íÜÜ íÜÜÓÜå ÃÜ Ó÷å. †ìÄÜÜ êÜÜÄÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ ´ÑÜÜÓåÑÜ èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ ÆÜ¡ÃÜÜ ÆÜÂܱÜéÆÜ ÆÜÂðÃÜÜå ôÜܳÜå ‘åíÜÜ ÝÍܲÜÑÜåêÜÜ Ó÷å´ÜÜ ÷´ÜÜ! œÜØËÜê܃Üß±ÜÃÜÜ ²Ü‘à†ÜåÃÜß ôÜÏÜôÑÜÜ ‹‘åêÜíÜÜÏÜÜØ †å ÓÜå‘ÜÑÜ. ÏÜÃÜå èå. ÆÜß.ÃÜÜ ¢íÜÃÜÃÜÜ ÝíÜÝíÜÁÜ †ÁÑÜÜÑÜÜåÏÜÜØ †ÜØ´Ü‘íÜܹ߆ÜåÃÜß ¡ôÜÜÝœÜ¬ß ôÜܳÜ߆ÜåÃÜå ÏÜì´ÜÜØ ÏÜàôÜ÷Óß[ÝËÜ÷ÜÓ]ÏÜÜØ ´Üå†Üå ÆÜÂÍÜÜíÜ´Üß¹åíÜß ôÜܳÜå ÆÜ÷ÜÇœÜß è‰ ”ܲ ÃÜßœÜå ÁÜÜÏÜÜ ÃÜ܃Üß ÄÜÜÏÜÃÜÜØ ‘ÜÏÜÜå— †ÜØ´Ü‘íÜܹ߆ÜåÃÜÜØ ÏÜÜËÜÜÆÜÜåÃÜÜØ ÆܱܗÝÃÜÆÜüÜíÜå “å †ÃÜå 268 

“åíÜüå †Ü´ÜØ‘íÜܹ߆ÜåÃÜå ÆÜ±Ü ÓœÜÃÜÜ´ÏÜ‘ ‘ÜÑÜÚÃÜß ÏÜ÷¶ÜÜ ôíÜß‘ÜÓíÜÜ ÆÜÂåÓ±ÜÜ †ÜÆÜå “å—†å †ÁÑÜÜÑÜ ƒÜâËÜ ù¹ÑÜØÄÜÏÜ êÜÜÄÜå “å. ÓÜè‘ÜÓ±ÜÃÜß èå. ÆÜß. ÆܽݴÜÃÜÜ ÏÜâìÜšÜÓ †åíÜÜ †ÁÑÜÜÑÜÜåÏÜÜسÜß ÆÜ‘²ÜïÜå. èå.ÆÜß.†å ™Ü±ÜÜØ ôÜåÝÏÜÃÜÜÓ–ôÜØÏÜåêÜÃÜ ÍÜÑÜÜÛ. œÜâØü±Üß ËÜÁÜÜ ÓÜè‘ßÑÜ ÍÜÂóüÜœÜÜÓÃÜß ÄÜØÄÜÜåµÜß ÷Üå‰ œÜâØü±Üß ôÜàÁÜÜÓÜ ÏÜÜüåÃÜß œÜœÜÜÚÏÜÜØ èÃÜôÜØ™Ü߆ÜåÃÜÜå “Üå“ Æܲ´ÜÜå ÏÜâ‘ßÃÜå ÆÜ±Ü ¡å²ÜíÜÜ ÏÜÜøôÜÚíÜܹ߆ÜåÃÜå †å ÆÜÂåÓß ïÜøÑÜÜ. ËÜÜØÄêÜܹåïÜÃÜß êܲ܉ í܃ܴÜå èå. ÆÜß. ÝíܹåïÜÏÜÜØ ôܹÖÍÜÜíÜ-ÝÏÜïÜÃÜ ‹ÆÜÓ ¥ÆܲÒÜ, ïÜà‘ÃÜÏÜÜØ è †ÜÓËÜ ¹åïÜÏÜÜØ †ÆÜÏÜÜÝÃÜ´Ü ³ÜÑÜÜ ÆÜ±Ü ÁÜßÓè ÷ÜÓå ´ÜÜå èÑÜÆÜ‘ÜïÜ ïÜÜÃÜÜ? ôÜàØ¹Ó ‘ÜÑÜÚ ‘ÑÜàÛ. ¹åïÜÏÜÜØ †ÜØ´ÜÓÓÜóü×ßÑÜ ËÜÜØÄêÜܹåïÜ ôÜØÏÜåêÜÃÜ ÆÜ±Ü †åÏܱÜå ÍÜÑÜàÛ. êÜÜå‘ïÜÞø´Ü ôÜÜËÜ¹ß ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ÄÜÜØÁÜßÃÜÄÜÓ ‘å ݹê÷ßÏÜÜØ ´ÜÜå ÄÜÏÜå ´ÜåÃÜå ËÜåôÜܲÜåÃÜå! ÷íÜå ÏÜÜÃÜíÜ¢íÜÃÜ †åüêÜàØ ôÜØ‘àêÜ ³Ü´ÜàØ †ÜíÜå “å ‘å êÜÜå‘ïÜÞø´Ü ¡ÄÜ嫆 ÷ÜåÑÜ †å è ÏÜÜåüß †ÃÜå ôÜÜœÜß †Üå³ÜéÆÜ ÃÜßíÜ²ß ïÜ‘ïÜå. èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢†å èå ÏÜÜÃÜíÜÝ÷´ÜÃÜÜå ÓÜèÏÜÜÄÜÚ œÜÎÁÑÜÜå †ÃÜå ôÜÜØ‘²Ü ôܶÜÜ‘ÜÓ±ÜÏÜÜØ ¡´ÜÃÜå ÆÜàÓÜíÜÜ ÃÜ ¹ßÁÜß ´ÜåÃÜß ÆÜÜ“ì †åÏÜÃÜÜ ¸èà ù¹ÑÜÃÜß ÝíÜïÜÜì´ÜÜ, †åÏÜÃÜàØ †´ÑÜÜÓÃÜÜ ‡Ý´Ü÷ÜôÜÃÜàØ ÃÜÓíÜàØ †íÜêÜÜå‘ÃÜ †ÃÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå ÆÜ´ÑÜšÜ ¹ÜƒÜêÜÜå, †å ÆÜÂåÓ±Ü܆Üå ‹ÆÜÓÜØ´Ü ÏÜÃÜå êÜÜÄÜå “å ‘å ÆÜÂÍÜÜíÜ´Üß¹åíÜß ÆÜ±Ü †å‘ ÏÜàƒÑÜ ÆÜÂåÓ±ÜÜ ÷ÜåíÜÜ ôÜØÍÜíÜ “å. ÆÜÂÍÜÜíÜ´Üß¹åíÜ߆å êÜÄÃÜ ôÜØôÜÜÓß ôÜàƒÜ ÏÜÜüå ´ÜÜå ‘ÑÜàÛ ÃÜ ÷´ÜàØ. ÆÜÜå´Üå èåÃÜÜØ ôÜ÷-ÁÜÏÜÚœÜÜÝÓ±Üß ËÜÃÑÜÜØ ´Üå ÆÜàÓàóÜ ÄÜÜØÁÜßËÜÜÆÜàÃÜÜ ÏÜÜÄÜÚÃÜå †ÃÜàôÜÓå ÃÜå †èíÜÜìå †åíÜß †åÏÜÃÜß †Ø´ÜÓ´ÜÏÜ †ÜïÜÜ (†ÜÝïÜóÜ è ‘÷ÜåÃÜå) ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ïÜß ÃÜíÜ܉? ÆÜÂÍÜÜíÜ´ÜߢÃÜÜ †íÜôÜÜÃÜ ÆÜ“ß †å‘íÜÜÓ ôÜØôܹÃÜÜ ‘åúßÑÜ ƒÜزÏÜÜØ ñÜß ÄÜØÄÜÜËÜÜÆÜà†å ÏÜÃÜå ‘ûàØ: `ôÜíÜÜÓå èå. ÆÜß.ÃÜå ÏÜëÑÜÜå. †åÏÜÃÜÜÏÜÜØ ¢íÜíÜÜÃÜß ‡œ“Ü (ÝíÜêÜ üà ÝêÜíÜ) ÏÜÇ ÃÜ ¡å‰'. ÏÜÇ ‘ûàØ, `œÜÜêÜÜå, †åÏÜÃÜå ÏÜì߆å.' †å ‘÷å, `†å ´ÜÜå ËÜÆÜÜåÓåÃÜß ÄÜܲ߳Üß ÆÜüÃÜÜ ÄÜÑÜÜ.' ÆÜ÷åêÜßíÜÜÓ ÏÜÇ ‘ÜÄÜì ê܃ÑÜÜå †ÃÜå `ÃÜÜÝÍÜÃÜع´Üå ÏÜÓ±ÜÏÜÖ ÃÜÜÝÍÜÃÜعå´Ü ¢ÝíÜ´ÜÏÜÖ'— ¢íÜÃÜÃÜå ÃÜ íÜÁÜÜíÜ߆å, ÏÜÓ±ÜÃÜå ÆÜ±Ü ÃÜ íÜÁÜÜíÜ߆å, ÆÜÂÍÜÜíÜ´Üߢ íÜ´ÜßÃÜàØ [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


‘ÜÏÜ ÆÜ±Ü ‘ÓíÜÜÃÜàØ “å íÜÄÜåÓå ê܃ÑÜàØ. èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢†å “åêêÜÜØ íÜÓôÜÜåÏÜÜØ èå ‘ÜÏÜ ‘ÑÜàÛ ´Üå³Üß ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜ´ÜÜÃÜß †ÜØ´ÜÓ²ß «Óß “å. †å è ÆÜÂÏÜܱÜå ÆÜÂÍÜÜíÜ´ÜߢÃÜÜ †Ü´ÏÜ܆å ÆÜ±Ü ÆÜâ±ÜÚ ÆÜÂôÜÃÃÜ´ÜÜ †ÃÜàÍÜíÜß ÷ïÜå. èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ †ÃÜå ÆÜÂÍÜÜíÜ´ÜߢÃÜÜå †ÏÜÜÓÜ ‘àüàØËÜ ôÜܳÜå †Ü´ÏÜßÑÜ ôÜØËÜØÁÜ ÷´ÜÜå. †å‘ íÜƒÜ´Ü †ÏܹÜíÜܹÏÜÜØ ôÜܳÜå ÆÜ±Ü Ó÷åêÜÜØ. ¹ß‘Ó߆Üå ‹ÆÜÓ ËÜ÷à ÍÜÜíÜ. ËÜߢ íÜÜÓ †ÜíÑÜÜ ´ÑÜÜÓå ôíÜÜÝ´Ü ÆÜÓ¹åïÜ ÷´Üß †åüêÜå ‘ÜÄÜìÏÜÜØ ê܃ÑÜàØ, `´ÜàÏ÷ÜÓå ÝËÜÃÜÜ ™ÜÓ ôÜâÃÜÜ êÜÄÜÜ.' 1974ÏÜÜØ ´ÜåÏÜÃÜß ‹¶ÜÓ ÝËÜ÷ÜÓÃÜÜ ÷Ü¢ÆÜàÓ, ôÜß´ÜÜÏÜ°ß ÝèêêÜ܆ÜåÃÜß ÑÜܵÜÜÏÜÜØ ÷àØ ôÜܳÜå ÓûÜå ÷´ÜÜå. Óô´Ü܆Üå ‹ÆÜÓ ÄÜÜÏÜåÄÜÜÏÜ, ôÜÍÜÜô³ÜÜÃÜÜå†å êÜÜå‘ÜåÃÜÜ ‹´ôÜÜ÷ÃÜàØ ¹ïÜÚÃÜ †å †å‘ †ÃÜàÍÜíÜ ÷´ÜÜå. íÜÜ´ÜÜíÜÓ±ÜÏÜÜØ †ÆÜâíÜÚ œÜå´ÜÃÜÜÃÜÜå ôÜØœÜÜÓ ÷´ÜÜå. 1975ÃÜÜ ÃÜíÜåÏËÜÓÏÜÜØ †´ÑÜØ´Ü ËÜßÏÜÜÓ ÷ÜêÜ´ÜÏÜÜØ †åÏÜÃÜå “Üå²ß ÏÜâøÑÜÜ ´ÑÜÜÓå ݹê÷ßÏÜÜØ ÷ÜçÝôÆÜüêÜÏÜÜØ †åÏÜÃÜå ÏÜìíÜÜ ÄÜÑÜÜå ÷´ÜÜå. ÆÜÄÜ ôÜ⢠ÄÜÑÜåêÜÜ ÷´ÜÜ. †íÜÜè ËÜ÷à è šÜß±Ü ÷´ÜÜå. ÆÜ“ß ÏÜàØË܉ èôÜêÜÜå‘ÏÜÜØ ÆÜ±Ü †íÜÜÓÃÜíÜÜÓ ÏÜìíÜÜ è´ÜÜå. ÆÜü±ÜÜ ËÜå íÜÜÓ ƒÜËÜÓ ‘Ü°íÜÜ ÄÜÑÜÜå ÷´ÜÜå. “åêêÜÜ ÉåËÜÂà†ÜÓßÏÜÜØ ÄÜÑÜÜå ´ÑÜÜÓå ÆÜÂÏÜܱÜÏÜÜØ ´ÜåÏÜÃÜß ´ÜÝËÜÑÜ´Ü ôÜÜÓß ÷´Üß. ôÜÜØèå ³ÜÜå²àØ‘ ËÜ÷ÜÓ ÃÜß‘ì´ÜÜ. ¹Ü¹Ó ôÜàÁÜß †ÜíÜ´ÜÜØ èÏܱÜß ´ÜÓÉ ¹ßíÜÜêÜ ÆÜÓ ôÜܳÜß êÜÜåÝ÷ÑÜÜÃÜß “ËÜß †ÜÄÜì ¥ÍÜÜ Ó÷ß ÄÜÑÜÜ. êܑܲ ÏÜܱÜôÜ ôÜàØ¹Ó ‘åüêÜÜå êÜÜÄÜå “å—†å ¡´ÜÃÜÜ ‹¹ÖÄÜÜÓ ôÜܳÜå ÝÏܵÜÃÜß “ËÜß ´ÜÓÉ ¡å‰ ÓûÜ. ÄÜØÄÜÜ‘ÜØ«å ÆÜÜå´Üå ô³ÜÜÆÜåêÜÜ ôÜÏÜÜèôÜØïÜÜåÁÜÃÜ-‘åúÃÜÜ ‹´ÜÜÓå ÏÜÃÜå ÏÜâ‘ß ËÜ÷åÃÜÃÜå ™ÜåÓ ÄÜÑÜÜ. ôÜíÜÜÓå †åÏÜÃÜß ôÜܳÜå ÃÜÜô´ÜÜ ÏÜÜüå èíÜÜÃÜàØ ÷´ÜàØ. †ÄÜÜïÜß ‹ÆÜÓ ƒÜàêêÜÜÏÜÜØ †ÏÜå ËÜå-†°ß ‘êÜÜ‘, ²ÜÑÜÜÝêÜÝôÜôÜ ÏÜÜüå †å ¥«ÒÜ ´ÑÜÜØ ôÜàÁÜß íÜÜ´ÜÜå ‘Ó´ÜÜ ËÜå«Ü. †ÄÜÜïÜß ÷´Üß ÃÜÜÃÜ‘²ß ÆÜ±Ü †´ÑÜØ´Ü ôÜàØ¹Ó ÝƒÜêÜåêÜÜØ ÄÜàêÜÜËÜÜå³Üß ‹ÍÜÓÜ´Üß ÷´Üß. ÄÜàêÜÜËÜÜåÃÜß èÏÜÜ´ÜÏÜÜØ è‰ œÜ°ÒÜ ÷Üå‰†å †åíÜàØ êÜÜÄÜå. ôܹÖÄÜ´Ü ÓÜíÜôÜÜ÷åËÜ ÆÜüíÜÁÜÚÃÜå †ÄÜÜïÜßÏÜÜØ ÄÜàêÜÜËÜÜå ݃ÜêÜÜíÜåêÜÜØ ´ÜåÃÜß ÏÜÇ íÜÜ´Ü ‘Óß. ÷Ü³Ü ÁÜÜåíÜÜ †å ¥«ÒÜôíÜœ“´ÜÜ †ÃÜå ôÜà™Ü² ÆÜ÷åÓíÜåïÜÏÜÜØ èå.ÆÜß.ÃÜå †Üå“Ü êÜÜå‘Üå ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

ÆÜ÷ÜÇœÜß ïÜ‘å—†ÃÜå †å‘ §œÜß ²Üìß ÆÜÓÃÜÜ ÆÜÂÉàêêܹêÜ ™ÜÜüßêÜÜ ÄÜàêÜÜËÜÆÜàóÆÜ ´ÜÓÉ †åÏܱÜå ÁÑÜÜÃÜ ƒÜÇœÑÜàØ. †ÏÜô´ÜÜ íÜÜÑÜà‘ØÆܳÜß èåÃÜÜ ´ÜÜÓ ËÜ¢ ¥«å †åíÜß ËÜßÃÜ èåíÜàØ ÃÜÜèà‘ èå. ÆÜß.ÃÜàØ ù¹ÑÜ´ÜØµÜ ÷´ÜàØ †ÃÜå íÜ£‘«ÜåÓ ÆÜ±Ü ÷´ÜàØ ´ÜÜå ‘Üå‰ íÜÜÓ êÜÜÄÜå ‘å ÝÃÜíÜå¹ÃÜÜåÃÜß ËÜÜËÜ´ÜÜåÏÜÜØ ´Üå ‘ÏÜÃÜôÜßËÜ ÷´ÜÜ (†å‘ íÜÜÓ ÏÜÇ †Ü ´ÜÓÉ †åÏÜÃÜàØ ÁÑÜÜÃÜ ƒÜÇœÜíÜÜÃÜß ÁÜäóü´ÜÜ ‘ÓåêÜß) ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ÷´ÑÜÜ ÆÜ“ß ôÜÓ¹ÜÓ ËÜå ƒÜÜ´ÜÜØÃÜß ‘ÜÏÜÄÜßÓß ôÜØÍÜÜì´ÜÜ ÷´ÜÜ ´Üå †ØÄÜåÃÜàØ, ïÑÜÜÏÜÆÜÂôÜܹ ÏÜà‘Ó¢ÃÜÜ †íÜÜôÜÃÜ ÆÜ“ßÃÜàØ, Ý÷èÓ´Ü߆ÜåÃÜÜå ÆÜÂðÃÜ ÝíÜ‘ü ËÜÃÑÜÜå ´ÑÜÜÓå ÆÜâíÜÚ ÆÜÜÝ‘ô´ÜÜÃÜ ôÜÜÏÜå œÜ°Ü‰ ‘ÓíÜÜ †ØÄÜåÃÜàØ—†åíÜÜØ ‘åüêÜÜØ‘ ÝÃÜíÜå¹ÃÜÜåÃÜàØ ¡±Ü‘ÜÓÜåÃÜå ´ÜÓ´Ü ôÏÜ ³ÜïÜå. ÆÜ±Ü êÜÜØËÜÜå ôÜÏÜÑÜ ÄÜåÓôÜÏÜèâ´Üß Ó÷åíÜÜ ÆÜÜÏÜ´Üß ÃÜ÷Î. ÑܳÜܳÜÚ ôÆÜóüß‘Ó±Ü ´ÜÓ´Ü ³Ü‰ è´ÜàØ. †ÜÏÜÜØ †åÏÜÃÜÜ ôíÜÍÜÜíÜÃÜß ôÜÓêÜ´ÜÜ ÍÜÜÄÜ ÍÜèíÜß è´Üß, ÆÜ±Ü ÝíÜèÑÜ ³Ü´ÜÜå †åÏÜÃÜÜ ÏÜ÷ÜÃÜàÍÜÜíÜÆܱÜÜÃÜÜå, ù¹ÑÜÃÜß ÝÃÜÓÜÄÜôÜ ôÜœœÜ܉ÃÜÜå ŸÑÜÜØ ÏÜâêÑÜÜåÃÜÜå ÆÜÂðÃÜ ÷ÜåÑÜ ´ÑÜÜØ †åÏÜÃÜå ‘Üå‰ ÏÜâØÄÜÜ Ó܃Üß ïÜ‘å ÃÜ÷Î. ÆÜ±Ü ÆÜÜå´Üå ´Ü¼ÃÜ ÝÃÜ:ïÆÜä÷ †ÃÜå ‘Üå‰ÃÜßÑÜ ÆÜ´ÑÜå—‘÷åíÜÜ´ÜÜ ÝíÜÓÜåÁÜß ÆÜ´ÑÜå ÆÜ±Ü èÓß‘å ¹àÍÜÜÚíÜ ÃÜ÷Î ËÜêÜ‘å ôܹÖÍÜÜíÜÃÜÜå †ÍÜÜíÜ ÃÜ÷Î, ´Üå³Üß ËÜÁÜàØ ôÜÓƒÜàØ ÃÜÓíÜàØ ÃÜßíÜ²ß †ÜíÜå. ôÜíÜÜåÚ¹ÑÜ ÏÜزìÃÜß †å‘ ÏÜÜÃÑÜ´ÜÜ ÝíÜïÜå ôÜÜØÍÜëÑÜàØ “å ‘å ÍÜâ¹ÜÃÜÆÜÂíÜäݶÜÏÜÜØ †å‘ ôÜØ´Ü “å, †å‘ ÓÜèÆÜàÓàóÜ ôÜØ´Ü ´Üå ÆÜü±ÜÜÃÜÜ. ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ‹¶ÜÓÜÝÁÜ‘ÜÓß ÆÜÜå´Üå “å †åíÜÜå †ÝÍÜÝÃÜíÜåïÜ ‘Üå‰ ‘Üå‰ÏÜÜØ ¡åíÜÜ ÏÜëÑÜÜå “å. †åíÜÜ ‘ïÜÜ †ÝÍÜÝÃÜíÜåïÜ íÜÄÜÓ, ËÜêÜ‘å ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÝÃÜËÜÚì´Ü܆ÜåÃÜÜ ÆÜâÓÜ ÍÜÜÃÜ ôÜܳÜå, ôÜ÷è ÍÜÜíÜå èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ôÜÜœÜÜ ‹¶ÜÓÜÝÁÜ‘ÜÓß ÃÜßíÜ²ß †ÜíÑÜÜ. ÏÜÃÜå êÜÜÄÜå “å ‘å ÏÜ÷¶íÜÃÜß íÜô´Üà “å ´Üå †å “å ‘å ÏÜܱÜôÜ íܲÜÆÜÂÁÜÜÃÜ ´ÜÓß‘åÃÜß èíÜÜËܹÜÓß ôíÜß‘ÜÓå ‘å ÃÜ ôíÜß‘ÜÓå †å ÆÜÂðÃÜ ÃܳÜß, ÏÜܱÜôÜ ôÜØÄÜÂÜÏÜÃÜß ÍÜÎôÜÏÜÜØ íÜœœÜÜåíÜœÜ (‡ÃÜ ÁÜ Ý³Ü‘ †ÜçÉ ÁÜ ËÜåüêÜ) œÜÜêÜà †²ßƒÜÏÜ ¥ÍÜÜå Ó÷å “å ‘å ‘åÏÜ ´Üå “å. ŸÑÜÜÓå èíÜÜ÷ÓêÜÜêÜ¢ †ÃÜå ôÜÓ¹ÜÓ êÜÜå‘ÜåÃÜå ¥±ÜÜ ¥´ÜÓ±ÜÜ è±ÜÜÑÜÜ, ´ÑÜÜÓå ÄÜÜØÁÜߢ†å ‘ûàØ ÷´ÜàØ ‘å 269


¡å †Ü ËÜå è±ÜÜ ÏÜÜÓß íÜÜ´Ü ôÜÏÜè´ÜÜ ÃÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ïÜàØ ÷àØ ‘àÏÜÜÓÆÆÜÜ †ÃÜå ¡èâ¢[‘äó±Ü¹ÜôÜ, ôÜíÜÜåÚ¹ÑÜ †ÄܱÜß]ÃÜå ݹê÷ßÏÜÜØ ËÜåôÜܲàØ? “åíÜüå ÓÜè‘Üè íÑÜÞø´ÜÝíÜïÜåóÜÜå ¿ÜÓÜ œÜÜêÜíÜÜÃÜàØ “å, ¡å ´Üå†Üå ‘Üì¢ íÜÄÜÓÃÜÜ ËÜÃÜß ¡ÑÜ ´ÜÜå ÏÜâì ÆÜÂåÓ±ÜÜÏÜâÝ´ÜÚ íÑÜÞø´Ü †å‘êÜß ‘åüêÜàØ ‘Óß ïÜ‘å? ÄÜÜØÁÜߢ †ÃÜå èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ ÝÃÜêÜåÚÆÜÆܱÜå ôÜ´Ü´Ü ôÜØÄÜÂÜÏÜÃÜß ÍÜÎôÜÏÜÜØ ƒÜ²Ü Ó÷å´ÜÜ ´Üå †åÏÜÃÜàØ ÏÜÜÃÜíÜ ‡Ý´Ü÷ÜôÜÏÜÜØ ÏÜàƒÑÜ †ÆÜÚ±Ü “å. èå.ÆÜß.ÃÜÜ ¢íÜÃÜ‘ÜÑÜÚÃÜß ÉêÜñÜàÝ´Ü? ÆÜÓÜèÑÜ? ÝíÜÉêÜ´ÜÜ? œÜزßÄÜ°ÏÜÜØ †åÏÜÃÜàØ Ý¹êÜ †Ü˜ÜåïÜ ‘Óß ‹«ÒàØ : ÏÜÜÓß †ÜƒÜß ¹àÝÃÜÑÜÜ ÏÜÜÓß †ÜôÜÆÜÜôÜ ÍÜâ’åÍÜâ’Ü ³Ü‰ÃÜå íÜåÓÝí܃ÜåÓ ÆÜ²ß “å. ´Üå ÆÜ“ß ÝíÜèÑÜ ÆÜ±Ü ôÜÜØÆܲÒÜå. ݹê÷ßÏÜÜØ ÝíÜÓÜåÁÜß ÆÜšÜÜåÃÜß ôÜÓ‘ÜÓ ô³ÜÜÆÜß ïܑ܉. ÆÜ±Ü ´Üå œÜعÓÜåè èÃÜ´ÜÜÆÜšÜ ´ÜâüÒÜå ´ÜåÃÜß ôÜܳÜå èå. ÆÜß.ÃÜÜØ ôíÜÆÃÜÜå ´Üâü´ÜÜØ ÃܳÜß. †å ÆÜšÜÃÜÜ ÁÜàÓß±ÜÜå ‹ÆÜÓÜØ´Ü ÆÜ±Ü ¹åïÜÏÜÜØ ÏÜܱÜôÜÜå— ƒÜÜôÜ ‘ÓßÃÜå ÑÜàíÜÜÃÜÜå “å, †ÜíÜß ÓûÜ “å. ‹ÆÜÓÜØ´Ü ÄÜÜØÁÜߢ ÝíÜïÜå ÄÜàÓà¹åíÜ üÜÄÜÜåÓå ‘ûàØ ÷´ÜàØ ´Üå ôÏÜäÝ´ÜÏÜÜØ Ó܃Ü߆å : ÄÜÜØÁÜßÃÜÜ †ÜíÜíÜܳÜß èÄÜ´Ü ôÜàÁÜÓß èïÜå †åíÜàØ ÃÜ÷Î ËÜÃÜå, ÆÜ±Ü èÄÜ´ÜÃÜÜØ êÜÜå‘ÜåÃÜå ÷ØÏÜåïÜÜØ †åÏÜÃÜÜÏÜÜسÜß ÆÜ‘ÜïÜ ÏÜì´ÜÜå Ó÷åïÜå. ñÜß‘äó±ÜÃÜÜå †Ø´Ü, ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå †Ø´Ü ÆÜ±Ü ôÏÜÓ±ÜÏÜÜØ Ó܃Ü߆å. èå. ÆÜß.ÃÜå ÏÜåÃÜß †ÜƒÜÓå ÏÜàØË܉ÏÜÜØ “åêêÜÜå ÏÜëÑÜÜå ´ÑÜÜÓå ËÜÜåêÜß ÄÜÑÜÜ: `‘ÜæÃÜôÜå ÆÜÜÆÜ Ý‘ÑÜå ÷ÜÇÄÜå Ý‘ ÑÜËÜ ôÜËÜ ¹åƒÜÃÜÜ Æܲ´ÜÜ ÷æ?' ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ “åêêÜÜ ÏÜÝ÷ÃÜ܆ÜåÃÜÜ ‹¹ÖÄÜÜÓÜå ÆÜ±Ü †Üå“Ü ù¹ÑÜíÜåÁÜ‘ ÃܳÜß. èå. ÆÜß.ÃÜå ÏÜÇ ÏÜÜµÜ ‘ûàØ: `†ÜÆÜ‘ß ÆÜà±ÑÜ܉ ËÜ÷à´Ü ÷æ, ÍÜÜÓ´Ü‘ß ÍÜß.' ÆÜšÜÜÆÜšÜßÃÜÜ †ØÁÜÜÆÜÜÏÜÜØ ôÜÓ¹ÜÓÃÜÜ ÉÜìÜÃÜå †ÃÜå èíÜÜ÷ÓêÜÜ¢ÃÜÜ ÉÜìÜÃÜå †íÜÄܱÜíÜÜÃÜÜ ÆÜÂÑÜ´ÃÜÜå ³ÜÜÑÜ “å, ´ÜåÏÜ èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ †ØÄÜå ÆÜ±Ü ³ÜïÜå, ÄÜÜØÁÜߢ †ØÄÜåÑÜ ´Üå ³ÜíÜÜ ÏÜÜزÒàØ “å. ÆÜ±Ü ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ ÆÜÜ‘åêÜÜ †Ü ÏÜ÷ÜèÃÜÜå Ý÷ÏÜÜݺÏÜÜìÜÃÜÜ ‹ÃÃÜ´Ü ïÜäØÄÜÜå ôÜÏÜÜ ÷ÏÜåïÜÜØ ÆÜÂåÓ±ÜÜõÜÜå´Ü ËÜÃÜß Ó÷åíÜÜÃÜÜ “å. ÷íÜå ŸÑÜÜÓå ÆÜšÜÜÆÜšÜßÃÜß ÁÜâì-²ÏÜÓ߆ÜåÃÜß ÆÜÜÓ èÑÜÆÜ‘ÜïÜÃÜå †ÜÆܱÜå ¡å‰†å “ß†å—†å‘ íÜÓôÜ ÆÜ“ß—¡±Üå ‘å ÑÜàÄÜÜå ÆÜ“ß ¹åïÜÃÜå †å ‘åíÜß Óß´Üå ËÜÜØÁÜíÜÜ ÏÜÜÄÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ ´ÜåÃÜÜå †åÏÜÃÜÜ `ôÜØÆÜâ±ÜÚ 270 

˜ÜÝôÜ'ÃÜÜ ‘ÜÑÜÚ˜ÏÜÃÜå ÁÑÜÜÃÜÆÜâíÜÚ‘ ¡å‰ÃÜå øÑÜÜôÜ ‘Ü°íÜÜå ¡å‰†å. †åÏܱÜå ‘ûàØ “å ‘å ÏÜÜåüå ÍÜÜÄÜå †å ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÝíÜœÜÜÓÏÜÜìƒÜÜ ÆÜÓ †ÜÁÜÜÝÓ´Ü “å. ÄÜÜÏܲÜØÃÜå ÆÜÂÜÁÜÜÃÑÜ ÏÜìå, ÏÜÁÑÜÏÜ †ÃÜå ÃÜÜÃÜÜ ‹¾ÜåÄÜÜåÃÜå ÏÜ÷¶íÜ †ÆÜÜÑÜ, ´ÜåÃÜå ÏÜÜüåÃÜß ÑÜصÜíÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘ Æܽݴ܆ÜåÃÜå †ÆÜÃÜÜíÜíÜÜÃÜàØ íÜêÜ±Ü Ó÷å, ôܶÜÜÃÜàØ ÝíÜ‘åÃºß‘Ó±Ü ³ÜÜÑÜ— ÓÜè‘ÜÓ±ÜÏÜÜØ íÜÁÜà ÝíÜïÜÜìíÜÄÜÜåÚÃÜß ôÜÜœÜß Ý÷ôôÜå¹ÜÓß íÜÁÜå, ‘åìíܱÜß ÍܺíÜÄÜßÚÑÜ ÃÜ Ó÷å´ÜÜ ÍܱÜÃÜÜÓÃÜÜ ôÜÜÏÜÜÝè‘ †ÜݳÜÚ‘ ¢íÜÃÜÃÜå ËÜØÁÜËÜåôÜ´Üß †ÃÜå ÆÜÜåóÜÃÜÜÓß ÷ÜåÑÜ, ¤ÜÜÝ´Ü †ÃÜå íÜÄÜÚÃÜÜ ÍÜå¹Üå ÍÜâØôÜÜ´ÜÜ †ÜíÜå †åíÜÜØ ÝíÜ‘ÜôÜ‘ÜÑÜÜåÚ †ÃÜå ÆÜÝÓíÜ´ÜÚÃÜÜåÃÜÜØ ÏÜØ²Ü±Ü ³ÜÜÑÜ, †å †ÜƒÜÜå ÃÜ‘ïÜÜå íÜßôÜÏÜß ôܹßÃÜß “åêêÜß íÜßôÜßÏÜÜØ ÍÜÜÓ´ÜÃÜå ‘ÜÏÜ †ÜÆÜå †åíÜÜå “å. èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ øÑÜÜÓå‘ ‘ÜíÑÜÓœÜÃÜÜ ‘Ó´ÜÜ. ‘üÜå‘üß ôÜÏÜÑÜÃÜÜ `èÑÜÄÜß´Ü' (ïÜßóÜÚ‘ÏÜÜØ è †å‘ ÆÜ‘ÜÓÃÜß ‘üÜšÜÏÜÑÜ´ÜÜ “å)ÏÜÜØ †åÏܱÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¢íÜÃÜ‘ÜÑÜÚÃÜß ÉêÜñÜàÝ´Ü ÑÜÜåÄÑÜ Óß´Üå ÝÃܹåÚïÜß “å : ôÜËÜ ÷æ ôÜÏÜÝÆÜÚ´Ü ‰ïÜ ‘Üå, ´ÜÜå. . . `¹åïÜ ‘Üå' ‘÷å´ÜÜ ÃܳÜß, `‰ïÜ ‘Üå' ‘÷å “å. ¹åïÜ ÆÜ±Ü ‰ïÜÃÜå ÆÜ÷ÜÇœÜíÜÜÃÜàØ ôÜÜÁÜÃÜ. ¹åïܳÜß ÆÜ±Ü ‘؉‘ ŽœÜåÓàØ “å ´ÜåÃÜå ôÜíÜÚ-ôÜÏÜÆÜÚ±Ü ‘ÓíÜÜÃÜàØ ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ. ôÜËÜ ÷æ ôÜÏÜÝÆÜÚ´Ü ‰ïÜ ‘Üå, ´ÜÜå ÝíÜÉêÜ´Ü܆ÜÇ ÆÜÓ ´Üàóü ÷âØ †ÆÜÃÜß †ÜæÓ ÑÜ÷ ÝíÜÉêÜ ¢íÜÃÜ ïÜ´Ü ïÜ´Ü ÁÜÃÑÜ ÷ÜåÄÜÜ, ÑÜݹ ôÜÏÜÜÃÜÁÜÏÜÜÚ ÝÆÜÂÑÜ ´ÜÓà±ÜÜå ‘Ü ‘Øü‘Ü‘ß±ÜÚ ÏÜÜÄÜÚ ÑÜ÷ ‘à“ ôÜàÄÜÏÜ ËÜÃÜ ¡ÑÜå.

èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ÃÜÜ ¢íÜÃÜ‘ÜÑÜÚÏÜÜØ ‘؉‘ †åíÜàØ ôܶíÜíÜØ´Üà “å ‘å †åÏÜÃÜå ôÜÏÜÜÃÜÁÜÏÜÜÚ†Üå ÏÜëÑÜå èíÜÜÃÜÜ. ÑÜàíÜÜÃÜÜåÃÜÜå èåüêÜÜå ôÜÜ³Ü èÑÜÆÜ‘ÜïÜ¢ÃÜå ÏÜëÑÜå ´ÜåüêÜÜå ÄÜÜØÁÜߢ ÆÜ“ß ÍÜÜÄÑÜå è ‘Üå‰ÃÜå ÏÜëÑÜÜå ÷ÜåÑÜ. †åÏܱÜå ôÜÏÜÜÃÜÁÜÏÜÜÚ†ÜåÃÜÜ ÏÜÜÄÜÚÏÜÜسÜß ‘Øü‘Üå ¹âÓ ‘ÓíÜÜÃÜÜå è ÆÜÂÑÜ´ÃÜ ‘ÑÜÜåÚ ÃܳÜß, †ÜØ´ÜÓ ÆÜÂåÓ±ÜÜÃÜß ƒÜàïÜËÜÜå ÆÜ±Ü ÓåêÜÜíÜß “å.  

[ôÜÜæèÃÑÜ": èÑÜÆÜ‘ÜïÜ–†ÏÜÜÓß ÃÜèÓå, ôÜØÆÜܹÃÜ": ÃÜÜÓÜÑÜ±Ü ¹åôÜ܉, ÑÜ¤Ü ÆÜ‘ÜïÜÃÜ]

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ƒÜܹßÑÜܵÜÜ : ÝíÜÆêÜíܳÜß íÜ´ÜÚÏÜÜÃÜ ôÜàÁÜß

‘å´ÜÃÜ éÆÜåÓÜ

ƒÜÜ¹ß †åüêÜå ‘ÆÜÜôÜ, ÓåïÜÏÜ ‘å ¥ÃÜÏÜÜسÜß ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ ÷ܳÜå ‘ÜØ´ÜåêÜàØ ÃÜå ÷ܳÜå íܱÜåêÜàØ íÜôµÜ, ƒÜÜ¹ß †åüêÜå “åíÜܲÜÃÜÜ ÏÜܱÜôÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜàØ ïÜÓßÓ °ÜØ‘íÜÜ ÏÜÜüå ¡´Üå ËÜÃÜÜíÜåêÜàØ ‘ÆܲàØ, ƒÜÜ¹ß †åüêÜå ÄÜÓßËÜ܉ íÜœœÜå ôíÜÜÝÍÜÏÜÜÃÜ ¡ìíÜßÃÜå ÓÜåèÄÜÜÓß †ÜÆÜ´Üß ÆÜÂíÜäݶÜ, ƒÜÜ¹ß †åüêÜå ïÜÜåóÜ±Ü †ÃÜå Õ÷ôÜÜÃÜÜ ƒÜÆÆÜÓÏÜÜØ ÷ÜåÏÜ´ÜÜ ÏÜôÜÏÜÜåüÜ ‹¾ÜåÄÜÜå íÜœœÜå †Õ÷ôÜÜÃÜÜå ôÜعåïÜ, ƒÜÜ¹ß †åüêÜå ôÜܹÄÜß, ƒÜÜ¹ß †åüêÜå ôíܹåïÜß, ƒÜÜ¹ß †åüêÜå ñܽÜ, ƒÜÜ¹ß †åüêÜå ÄÜàêÜÜÏÜßÃÜß †íÜô³ÜÜ íÜœœÜå `†Ü”ܹßÃÜàØ ïÜôµÜ' †ÃÜå ƒÜÜ¹ß †åüêÜå †Ü”Ü¹ ÍÜÜÓ´ÜÃÜÜ 21ÏÜß ôܹßÃÜÜ ÑÜàíÜÜÃÜÜå†å ÆÜôÜع ‘ÓåêÜÜØ ÉçïÜÃÜåËÜêÜ ‘â´ÜÜÚÆÜÜÑÜ¡ÏÜÜ, üÜåÆÜ †ÃÜå ²åÝÃÜÏÜ ÆÜ±Ü .".". ÆÜÓØ´Üà ƒÜÜ¹ß †Ü ËÜÁÜàØ ËÜÃÜß †å ÆÜ÷åêÜÜØ ïÜàØ ÷´Üß, ¹ÓÝÏÜÑÜÜÃÜÏÜÜØ ‘åíÜß Óß´Üå ÝíÜ‘ôÜß †ÃÜå ÆÜ“ß ‘åíÜß Óß´Üå ÝíÜô´ÜÓß ´ÜåÃÜÜå ™ÜüÃÜܘÏÜ ™Ü±ÜÜå ÓôÜÆܹ “å. `ÏÜÜå÷ÃÜ ¡å ²åÓÜå' †ÃÜå `÷²ÆÆÜÜ'ÏÜÜسÜß ÏÜìß †ÜíÜåêÜÜØ †íÜïÜåóÜÜå ÆÜÓ³Üß, ÆÜÜØœÜ ÷¡Ó íÜóÜÚ ÆÜâíÜÚåÃÜß ÆÜÂÜÄÜ †æÝ´Ü÷ÜÝôÜ‘ ôÜØô‘äÝ´ÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü ÷ܑܳÜØ´Ü±Ü †ÃÜå ÷ܳÜíܱÜÜüÃÜÜ ‘ÜÆܲÃÜÜå ‹¾ÜåÄÜ †ÜÆܱÜå ´ÑÜÜØ ÝíÜ‘ôÜåêÜÜå ÷´ÜÜå ´ÜåÃÜß ôÜÜÝËÜ´Üß ÏÜìå “å, ÆÜÓØ´Üà èåÏÜèåÏÜ ÝíÜÝíÜÁÜ †Ü˜ÏܱÜÜå, ôܶÜÜÆÜêÜüÜ †ÃÜå ôÜÜÏÜÜÝè‘ ‘àÝÓíÜÜ¡åÃÜå ‘ÜÓ±Üå Õ÷¹ÃÜÜ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ¢íÜÃÜÃÜß œÜ²´ÜßÆܲ´Üß ³Ü‰ ´Üå Óß´Üå è ‘Ø‰‘ œÜ²´ÜßÆܲ´Üß ƒÜܹߚÜåµÜå ÆÜ±Ü ³Ü‰. ‡ôü ‡ÝòÑÜÜ ‘ØÆÜÃÜßÃÜàØ ÍÜÜÓ´ÜÏÜÜØ †ÜÄÜÏÜÃÜ †Ü Æܲ´ÜßÃÜàØ ÏÜàƒÑÜ ‘Ü ÷´ÜàØ. `ôíÜ'³Üß `ÆÜÓ' ‹ÆÜÓ †íÜêÜØÝËÜ´Ü ³ÜíÜÜÃÜß †å ™ÜüÃÜÜ ÷´Üß. ÃÜíÜ¢íÜÃÜå `ôíÜ´íÜ' ¿ÜÓÜ ƒÜÜ¹ß šÜåµÜå ÆÜÄÜ ÏÜÜزÒÜØ “å ´ÑÜÜÓå †å †æÝ´Ü÷ÜÝôÜ‘ ™ÜüÃÜܘÏÜ.. . . ËÜ÷à ¹âÓ ÃÜ è´ÜÜØ ÍÜÜÓ´ÜßÑÜ ôíÜÜ´ÜصÑÜ ôÜØÄÜÂÜÏÜÏÜÜØ ÏÜ÷¶íÜÃÜÜ ÆܲÜíÜ ôÜÏÜÜ íÜóÜÚ 1857³Üß è ïÜé†Ü´Ü. . . . 1857  †å‘ ËÜÜèà ¹åïÜÏÜÜØ ÝíÜÆêÜíÜ ´ÜåÃÜß œÜÓÏÜôÜßÏÜ܆å ÷´ÜÜå ´ÑÜÜÓå ËÜߢ ËÜÜèà ÝËÜ÷ÜÓÃÜÜ ÏÜÁÜàËÜÃÜß ÝèêêÜÜÏÜÜØ ÷ܑܳÜØ´Ü±Ü †ÃÜå ÷ܳÜíܱÜÜüÃÜàØ ‘ÜÏÜ ƒÜâËÜ ÏÜÜåüÜ ÆÜÜÑÜå œÜÜêÜ´ÜàØ ÷´ÜàØ. ƒÜܹßÃÜß êÜÜå‘ÝÆÜÂÑÜ´ÜÜ íÜÁÜ´ÜÜØ ÏÜÁÜàËÜÃÜß ÝèêêÜÜå ³ÜÜå²Ü‘ è ôÜÏÜÑÜÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜÜ ‹´ÆÜܹÃÜ ‘åú ´ÜÓß‘å ¡±Üß´ÜÜå ËÜÃÜß ÄÜÑÜÜå ÷´ÜÜå. ÆÜÓØ´Üà †ØÄÜÂåè ïÜÜôÜÃÜ ¹ÓÏÑÜÜÃÜ ‘Üì˜ÏÜå ÍÜÜÓ´ÜÃÜÜ êÜ™Üà‹¾ÜåÄÜÜå ÃÜÜïÜ ÆÜÜÏÑÜÜ. ´ÜåÏÜÜØ ÷ܑܳÜØ´Ü±Ü †ÃÜå ÷ܳÜíܱÜÜü³Üß ËÜÃÜ´Üß ƒÜÜ¹ß ÆÜ±Ü ÏÜä´ÜÆÜÂÜÑÜ ³Ü‰ Ä܉. èå ¹åïÜ ¹àÝÃÜÑÜÜÍÜÓÃÜÜØ ËÜ¡ÓÜåÏÜÜØ ôÜà´ÜÓÜ‹ ‘ÜÆܲ ‹¾ÜåÄÜÃÜß ËÜÜËÜ´ÜÏÜÜØ ÆÜÂÍÜà´íÜ ÁÜÓÜíÜ´ÜÜå ÷´ÜÜå ´Üå íÜƒÜ´Ü è´ÜÜØ ÝíܹåïÜß ‘ÜÆܲÃÜß †ÜÑÜÜ´Ü ‘Ó´ÜÜå ³Ü‰ ÄÜÑÜÜå. Courtesy": http://www.indianstampghar.com

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

271


1909  ÄÜÜØÁÜߢ†å Õ÷¹ ôíÜÓÜè"ÏÜÜØ ÓÇÝüÑÜÜÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ÏÜâøÑÜÜå. ¹ÝšÜ±Ü †ÜÝÊ‘ÜÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢ ™Ü±ÜÜ Õ÷¹ß ¹åïÜÍÜø´ÜÜåÃÜÜ ôÜØÆÜ‘ÚÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ ÷´ÜÜ. ´ÜåÏÜÃÜß ôÜܳÜåÃÜß íÜÜ´ÜœÜß´Ü ¹ÓÏÑÜÜÃÜ ´Ü´‘ÜêÜßÃÜ Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜß ‘ØÄÜÜÝìÑÜ´ÜÃÜÜå ݜܴÜÜÓ ƒÜ²Üå ³Ü´ÜÜØ `íÜßèìßÃÜÜ ”ËÜ‘ÜÓÜÃÜß èåÏÜ' `ÓÇÝüÑÜÜ ÝíÜÃÜÜ ôíÜÓÜè †ïÜøÑÜ “å' †åíÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ”ËÜ‘ß ¥«ÒÜå. ´ÜåÃÜàØ ôÏÜ ‘Ó´ÜÜØ ´ÜåÏܱÜå ôÜÜÏÜÝÑÜ‘ `ÃÜíÜ¢íÜÃÜ'ÏÜÜØ ÃÜÜÇÁÑÜàØ ÷´ÜàØ : ÏÜÇ †å‘¹ÏÜ ¡å‰ êÜßÁÜàØ ‘å ÃÜÜÃÜÜ-ÏÜÜåüÜ, ÍܱÜåêÜÜ-†ÍܱÜ, ÄÜÜØÁÜߢÃÜå íܱÜÜü‘ÜÏÜ Ýï܃ÜíÜÃÜÜÓ ÓÜÏÜ¢ÍÜ܉ ÁÜÝÃÜ‘-ÄÜÓßËÜ, ËÜÁÜÜ†å ‘ÜØ´ÜíÜàØ ¡å‰†å. ÆÜ±Ü ´Üå í܃ܴÜå ôÜÜì ËÜÝ°ÑÜÜ †ÃÜå ´ÜåÏÜÃÜÜ ÆÜ´ÃÜß ÄÜØÄÜÜËÜ÷åÃÜ †ÃÜå ÓÇÝüÑÜÜ íÜœœÜåÃÜÜå ÍÜå¹ ôÜÓƒÜÜåÑÜå ÷àØ ÃÜ÷Üå´ÜÜå ¡±Ü´ÜÜå. 1917  ÄÜÜØÁÜߢ íÜ±Ü‘Ó ËÜÃÑÜÜ. êÜÜ«ß(†ÏÜÓåêÜß)³Üß †ÜíÜåêÜÜ ÓÜÏÜ¢ÍÜ܉ ËÜÝ°ÑÜÜ ÆÜÜôÜå³Üß íܱÜÜü‘ÜÏÜ ïÜ߃ÑÜÜ.   íܱÜÜü ¹ÓÏÑÜÜÃÜ è ÄÜÜØÁÜߢÃÜå ÄÜÜÏܲÜØÃÜß êÜ܃ÜÜå ÍÜâƒÜå ÏÜÓ´Üß ËÜ÷åÃÜÜåÃÜß ÑÜܹ †ÜíÜ´ÜÜØ ‘ÜØ´Ü±Ü ïÜ߃ÜíÜå †åíÜß ‘Ü剑 íÑÜÞø´ÜÃÜß ïÜÜåÁÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ ‘ÜÏÜ ôÜܳÜ߆ÜåÃÜå ôÜÜÇÆÑÜàØ. ´ÑÜÜÓå ÄÜàèÓÜ´ÜÏÜÜØ †ôÆÜäïÑÜÜåÃÜß ôÜåíÜÜ ‘Ó´Üß ÝíÜÁÜíÜÜ ËÜ܉ ÄÜØÄÜÜËÜ÷åÃÜÃÜÜå ÏÜåìÜÆÜ ³ÜÑÜÜå. ´ÜåÏÜÃÜå ÷ܑܳÜشܱÜÃÜß ‘ìÜÃÜÜå ÆܶÜÜå ÏÜåìíÜíÜÜÃÜàØ ‘ÜÏÜ ôÜÜÇÆÑÜàØ. 1918  ÄÜÜØÁÜߢ†å ôÜÜæÆܳÜÏÜ íÜƒÜ´Ü ÓÇÝüÑÜÜå ¡åÑÜÜå.   ÄÜØÄÜÜËÜ܉†å ÄÜàèÓÜ´ÜÍÜÓÏÜÜØ ÍÜÏÑÜÜ ËÜܹ ‹¶ÜÓ ÄÜàèÓÜ´ÜÃÜÜ ÝíÜ¡ÆÜàÓÏÜÜسÜß ÓÇÝüÑÜÜå ïÜÜåÁÜß ‘Ü°ÒÜå ÆÜ±Ü ´ÑÜÜØÃÜÜ êÜÜå‘Üå†å ‘ÜØ´ÜåêÜàØ ôÜâ´ÜÓ êÜåíÜÜ ‘Üå‰ ´ÜæÑÜÜÓ ÃÜ ÷´ÜàØ. ‘ÜØ´ÜíÜÜ ÏÜÜüå ÆÜâ±Üß ÏÜìíÜß ÆÜ±Ü ÏÜàï‘åêÜ ÷´Üß. ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ܆Üå ÝÏÜêÜÃÜß ÆÜâ±Üß íÜÜÆÜÓ´ÜÜ. ´ÜåÏÜÃÜå ÝÏÜêÜÃÜß ÆÜâ±Üß ÆÜâÓß ÆÜܲíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß. ÄÜÜØÁÜߢÃÜå ÝÏÜêÜÃÜß ÆÜâ±Üß íÜÜÆÜÓíÜß «ß‘ ÃÜ è±ÜÜ´ÜÜØ “åíÜüå ÝÏÜêÜÃÜß ÆÜâ±Üß “Üå²ß ÆÜΡÓÜ ÆÜÜôÜå ÆÜâ±Üß ËÜÃÜÜíܲÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß. ‘Ø´ÜÜÑÜåêÜàØ ôÜâ´ÜÓ íÜ±Ü‘Ó ÆÜÜôÜå íܱÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜàØ †ÃÜå †ÜÏÜ ƒÜܹßÃÜÜå ÆÜàÃÜèÚÃÏÜ ³ÜÑÜÜå. `ÑÜØÄÜ ‡ÞòÑÜÜ'(13-10-1927)ÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢ†å ê܃ÑÜàØ : `†Ü ïÜÜåÁÜ ÆÜ“ß ÷àØ èåÃÜàØ ôÜØœÜÜêÜÃÜ ‘ÓàØ “àØ ´Üå †ÜñÜÏÜÏÜÜØ ÆÜÓ¹åïÜß ‘å ÝÏÜêÜÃÜÜ ôÜâ´ÜÓÃÜÜå †å‘ ÆÜ±Ü ´ÜÜشܱÜÜå ÃÜ íܱÜíÜÜÃÜÜå ÏÜÇ ÝÃÜÿÜÑÜ ‘ÑÜÜåÚ.' 1920  †Ü”Ü¹ß ÏÜåìíÜíÜÜÃÜÜ ôÜÜÁÜÃÜ ´ÜÓß‘å ƒÜܹßÃÜß íÜÆÜÓÜïÜ íÜÁÜß. ÝíܹåïÜß ‘ÜÆܲÃÜÜå ËÜÝ÷ó‘ÜÓ ³ÜÑÜÜå. ÆÜàÓàóÜÜåÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜÜ ”ÍÍÜÜ †ÃÜå ÁÜÜå´Üß ‘å ÆÜÜÑÜ¡ÏÜÜ ´Ü³ÜÜ ôµÜ߆ÜåÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜß ôÜÜ²ß ÆÜ÷åÓíÜÜÃÜàØ œÜêÜ±Ü íÜÁÑÜàØ. 1921  ËÜØÄÜÜìÏÜÜØ ¹åïÜËÜØÁÜà ݜܶÜÓØèÃܹÜôÜ, ´ÜåÏÜÃÜÜØ ÆÜ´ÃÜß ËÜôÜØ´Üß¹åíÜß ´Ü³ÜÜ †ÃÑÜ ‘àüàØËÜßèÃÜÜå ¥„ÏÜêÜܹåíÜß ´Ü³ÜÜ ôÜàÃÜß´ÜܹåíÜßÃÜß ÝíܹåïÜß ‘ÜÆܲÃÜÜ ÝíÜÓÜåÁÜ †ÃÜå ƒÜܹßÃÜàØ íÜåœÜÜ±Ü ‘ÓíÜÜ ËܹêÜ ÁÜÓÆÜ‘² ³Ü‰. †ØÄÜÂåè ôÜÓ‘ÜÓÃÜß †Ü ¡å÷à‘ÏÜßÃÜÜå ÝíÜÓÜåÁÜ ‘ÓíÜÜ †ÃÜå‘ ÏÜÝ÷êÜ܆Üå ‘êÜ‘¶ÜÜÃÜß ÄÜêÜ߆ÜåÏÜÜØ ¥´ÜÓß Æܲß. ³ÜÜå²Ü‘ ‘êÜÜ‘Üå ËÜܹ ËÜôÜØ´Üß¹åíÜß ôÜÝ÷´Ü ôÜÜæÃÜå ÏÜàø´Ü ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜØ.  ÓÇÝüÑÜÜÃÜå ÏÜ÷ÜôÜÍÜÜÃÜÜ «ÓÜíÜÜåÏÜÜØ ô³ÜÜÃÜ ÏÜëÑÜàØ.   ´ÜåÏÜÜØ ÃÜÜÇÁÜÜÑÜàØ ‘å ¹Óå‘ ôµÜßÆÜàÓàóÜ †ÃÜå ËÜÜì‘å ôíÜܳÜÚ´ÑÜÜÄÜ †ÃÜå ÝïÜô´ÜÃÜß ÝÃÜïÜÜÃÜß ´ÜÓß‘å ƒÜÜ¹ß ÆÜ÷åÓíÜß ¡å‰†å †ÃÜå ÷ܑܳÜØ´Ü±Ü †ÃÜå ÷ܳÜíܱÜÜüÃÜÜ ÁÜØÁÜÜÃÜå ‹¶ÜåèÃÜ †ÜÆÜíÜàØ ¡å‰†å. †Ü ÆÜ“ß ÄÜÜØÁÜߢ `ÃÜíÜ¢íÜÃÜ'ÏÜÜØ ÃÜÜÇÁÜå “å : ÝôܶÜåÓ ÷¡Ó ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ߆ÜåÃÜÜ ”âØÆܲÜÏÜÜØ ™ÜÜåÓ †ØÁÜÜÓàØ ÷´ÜàØ ´ÑÜÜØ ÓÇÝüÑÜÜ†å ‘Ø‰‘ †èíÜÜìàØ †Ü±ÑÜàØ “å.  ËÜå”íÜܲÜ(†ÜØÁÜÂÆܹåïÜ)ÏÜÜØ ÏÜìåêÜß ÏÜ÷ÜôÜÝÏÜݴ܆å 25 êÜÜƒÜ èåüêÜÜ ÓÇÝüÑÜÜ ´Üå è íÜóÜåÚ œÜÜêÜà ‘ÓíÜÜÃÜß ”àØËÜåïÜ ‹ÆÜܲß. 272 

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


 ÓÇÝüÑÜÜÃÜå

ݵÜÓØÄÜÜÏÜÜØ ô³ÜÜÃÜ ÏÜëÑÜàØ.  †ÏܹÜíÜܹÏÜÜØ ÍÜÓÜÑÜåêÜÜ †å‘ †ÝÁÜíÜåïÜÃÜÏÜÜØ ôÜÜæÆܳÜÏÜ íÜƒÜ´Ü ƒÜܹßÃÜÜå ÏÜزÆÜ ´ÜæÑÜÜÓ ‘ÓÜÑÜÜå †ÃÜå ƒÜÜ¹ß ÆܹïÜÚÃÜÃÜß ÑÜÜåèÃÜÜ ™Ü²Ü‰. 1922–23  ÏÜ÷ÜôÜÝÏÜÝ´Ü†å ƒÜÜ¹ß ÏÜÜüå èà¹Üå ÝíÜÍÜÜÄÜ ïÜé ‘ÑÜÜåÚ. ƒÜܹßÃÜÜ ÆÜÂœÜÜÓ-ÆÜÂôÜÜÓ ÏÜÜüå 23 êÜÜƒÜ éÝÆÜÑÜÜ ÓÜå‘íÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ. 1923  ÄÜÜØÁÜߢ†å ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ èÃÏÜݹíÜôÜ ÍÜܹÓíÜÜ íܹ ËÜÜÓôÜÃÜå `ÓÇÝüÑÜÜËÜÜÓôÜ' ´ÜÓß‘å ¥èíÜíÜÜÃÜß †ÆÜßêÜ ‘Óß. †ÜƒÜÜ ¹åïÜÏÜÜØ íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà ôÜâ´ÜÓ ‘ÜØ´ÜßÃÜå ÓÇÝüÑÜÜËÜÜÓôÜ ¥èíÜíÜÜÃÜß ïÜé†Ü´Ü ³Ü‰.    1923 ÆÜ÷åêÜÜØ èå èâÃÜÜ ÓÇÝüÑÜÜ œÜêÜÜíÜÜ´ÜÜ ´ÜåÃÜÜ ÆÜÓ ÏÜÜµÜ ÆÜÜ؜ܓ †ÜØ‘ÃÜàØ ôÜâ´ÜÓ ‘Ø´ÜÜ´ÜàØ. ƒÜܹßÃÜÜ ‘ÜÑÜÚ‘ÓÜåÃÜå êÜÜÄÜ´ÜàØ ‘å ÓÇÝüÑÜÜÏÜÜØ ‘؉‘ ôÜØïÜÜåÁÜÃÜ ³ÜíÜàØ ¡å‰†å. †Ü³Üß, ƒÜܹßÆÜÂåÏÜß ÓåíÜÜïÜØ‘Ó ”íÜåÓ߆å ÃÜä´ÑÜ ¿ÜÓÜ ƒÜܹßÃÜàØ ÏÜ÷¶íÜ ¹ïÜÜÚíÜ´Üß ‘åüêÜß‘ ïÜÓ´ÜÜå ÆÜâÓß ‘Ó´ÜÜå ÓÇÝüÑÜÜå ËÜÃÜÜíÜÃÜÜÓÃÜå é. 5000ÃÜàØ ‡ÃÜÜÏÜ ÝÉêÏÜÃÜß †ÝÍÜÃÜåµÜß ôÜàêÜÜåœÜÃÜÜ ¡÷åÓ ‘ÑÜàÛ. èå±Üå ¹åïÜÝíܹåïÜÃÜÜ ™Ü±ÜÜ üå‘ÖÝÃÜÝïÜÑÜÃÜÜåÃÜå †Ü‘óÑÜÜÚ. “å‘ èÏÜÚÃÜß †ÃÜå ´Üà‘ßÚ³Üß ÝíÜïÜåóÜ ÃÜÜÇÁÜÆÜÜµÜ ‘÷ß ïÜ‘ÜÑÜ ´ÜåíÜÜ ÓÇÝüÑÜÜ †ÜíÑÜÜ ÆÜ±Ü ÄÜÜØÁÜߢ èåíÜÜå ôÜàÁÜÜÓÜå ‡œ“´ÜÜ ÷´ÜÜ ´ÜåíÜÜå ´Üå ÃÜÏÜâÃÜÜÏÜÜØ ÃÜ ÷´ÜÜå. ÄÜÜØÁÜߢÃÜß †Ü‘Óß ‘ôÜÜåüßÏÜÜسÜß †å‘åÑÜ ÓÇÝüÑÜÜ ÆÜÜôÜ ³Ü‰ ïÜøÑÜÜ ÃÜ÷Î, ÆÜÓØ´Üà ÓåíÜÜïÜØ‘Ó ”íÜåÓß ÝÃÜÓÜïÜ ÃÜ ³ÜÑÜÜ. ´ÜåÏܱÜå 1929ÏÜÜØ œÜÜå’ôÜ ïÜÓ´ÜÜå ÆÜâÓß ‘Óß ïÜ‘å ´ÜåíÜÜå íÜÁÜÜÓå ‘ÜÑÜÚšÜÏÜ ÓÇÝüÑÜÜå ËÜÃÜÜíÜÃÜÜÓÃÜå †å‘ êÜÜƒÜ éÝÆÜÑÜÜ †³ÜíÜÜ 7,700 ÆÜ܋òÃÜàØ ‡ÃÜÜÏÜ ¡÷åÓ ‘ÑÜàÛ.  †ÝƒÜêÜ ÍÜÜÓ´Ü ƒÜÜ¹ß ÏÜزì(All India Khaddar Board)ÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ³Ü‰. †Ü ÏÜزìÃÜå ƒÜܹßÃÜÜ ‹´ÆÜܹÃÜ, íÜåœÜÜ±Ü †ÃÜå ôÜØïÜÜåÁÜÃÜÃÜß èíÜÜËܹÜÓß ôÜÜÇÆÜ܉.  ôÜÉå¹ ÄÜÜØÁÜßüÜåÆÜß †Ýô´Ü´íÜÏÜÜØ †ÜíÜß. üÜåÆÜß ÆÜ÷åÓíÜÜÏÜÜØ êÜÜå‘Üå ÄÜÜæÓíÜ †ÃÜàÍÜíÜ´ÜÜ. 1925  †ÝƒÜêÜ ÍÜÜÓ´Ü œÜÓƒÜÜ ôÜØ™ÜÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ³Ü‰. 1925³Üß 1934 ôÜàÁÜßÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜå ôÜô´Üß ËÜÃÜÜíÜíÜß, ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ܆ÜåÃÜß ôÜ؃ÑÜÜ íÜÁÜÜÓíÜß †ÃÜå ƒÜܹßÃÜàØ íÜåœÜÜ±Ü íÜÁÜÜÓíÜÜÃÜß ‘ÜÏÜÄÜßÓß ÏÜàƒÑÜ Ó÷ß. 1930  ¹ÜزߑâœÜ ÆÜ“ß ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ÁÜÓÆÜ‘² ‘ÓßÃÜå ÑÜÓíÜ²Ü èåêÜÏÜÜØ ÏÜÜå‘êÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ ´ÑÜÜÓå ´ÑÜÜØ ÆÜ±Ü ´Üå†Üå ÓÇÝüÑÜÜ ÆÜÓ ‘؉‘ ÃÜå ‘Ø‰‘ ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå ‘Ó´ÜÜ ÓûÜ. ¹ÓÏÑÜÜÃÜÏÜÜØ ´ÜåÏܱÜå ‘ÜØ´ÜíÜÜ ÏÜÜüå èå œÜ’Ó ËÜÃÜÜíÑÜàØ ´Üå ™Ü±ÜàØ ôÜØ´ÜÜåóÜèÃÜ‘ êÜÜÄÑÜàØ. ´Üå `ÑÜÓíÜ²Ü œÜ˜' ´ÜÓß‘å †ÜåìƒÜÜÑÜàØ. ´ÑÜÜÓ ÆÜ“ß ôíÜÜ´ÜصÑÜ œÜìíÜìÏÜÜØ íÜÁÜÜÓå ôÜÏÜÑÜ †ÆÜÜíÜíÜÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜåÃÜàØ ‘ÜÏÜ ÁÜßÏÜàØ ÆܲíÜÜ êÜÜÄÑÜàØ.  ôÜÆüåÏËÜÓ, 1930ÏÜÜØ †ÝÍÜÃÜåµÜß ôÜàêÜÜåœÜÃÜÜÃÜß ÃÜä´ÑÜ ¿ÜÓÜ ƒÜܹßÃÜàØ ÏÜ÷¶íÜ ¹ïÜÜÚíÜ´Üß üâØ‘ß ÝÉêÏÜ Óè⠳܉. 1928ÏÜÜØ Óèâ ³ÜÑÜåêÜß ÝÉêÏÜ `ÏÜÜÁÜàÓß'ÏÜÜسÜß ËÜÃÜÜíÜåêÜß †Ü ïÜÜçüÚ ÝÉêÏÜå ƒÜÜ¹ß ÏÜÜüå ÓÜóü×ßÑÜ ô´ÜÓå èàôôÜÜå íÜÁÜÜÓíÜÜÏÜÜØ ƒÜâËÜ ÏÜ÷¶íÜÃÜÜå ÉÜìÜå †ÜÆÑÜÜå. 1935  ‘ÜشܱÜÃÜÜ ÝïܚܱÜÃÜß íÑÜíÜô³ÜÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß.  ÓÜåèÃÜÜ †Ü« ‘êÜÜ‘ÃÜÜ ‘ÜÏÜÃÜÜ êÜ™Üà´ÜÏÜ ÝÃÜíÜÜÚ÷ íÜå´ÜÃÜÃÜÜå «ÓÜíÜ ÆÜôÜÜÓ ³ÜÑÜÜå. 1937  ÷èà ôÜàÁÜß †å‘ êÜÜƒÜ éÝÆÜÑÜÜ ÏÜÜüåÃÜß ïÜÓ´ÜÜå ÆÜÂÏÜܱÜåÃÜÜå ÓÇÝüÑÜÜå ËÜÃÜß ïÜøÑÜÜå ÃÜ ÷´ÜÜå. ¹ÓÏÑÜÜÃÜÏÜÜØ Ý‘êÜÜåÚô‘ÓÃÜÜå 10 µÜÜ‘íÜÜìÜå ÓÇÝüÑÜÜå í܃ܱÜÜÑÜÜå. ´ÜåÏÜÜØ †å‘ ‘êÜÜ‘ÏÜÜØ ËÜå ÷¡ÓíÜÜÓ ôÜâ´ÜÓ ‘Ø´ÜÜ´ÜàØ ÷´ÜàØ †ÃÜå ÆÜÎè±Ü³Üß ÏÜÜزßÃÜå ‘ÜØ´Ü±Ü ôÜàÁÜßÃÜàØ ËÜÁÜàØ ‘ÜÏÜ ³Ü´ÜàØ ÷´ÜàØ ÆÜ±Ü †å ÓÇÝüÑÜÜå †åüêÜÜå ÏÜÜåüÜå ÷´ÜÜå †ÃÜå ÑÜÜØݵܑ ÓœÜÃÜÜ †åüêÜß †üÆÜüß ÷´Üß ‘å ´Üå ‡ÃÜÜÏÜÃÜß ïÜÓ´ÜÜåÃÜå ÆÜâÓß ‘Óß ïÜøÑÜÜå ÃÜ÷Î. ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

273


1945

 ËÜß¡ ÝíÜòÜÑÜà½ÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå ÏÜÜÇ™ÜíÜÜÓß íÜÁÜ´ÜÜØ ƒÜܹßÃÜÜå

ÍÜÜíÜ íÜÁÑÜÜå ÆÜ±Ü ôÜÜœÜÜ ƒÜܹßÁÜÜÓ߆Üå ü‘ß ÓûÜ †ÃÜå ôíÜÜ´ÜصÑÜ œÜìíÜì íÜÁÜà ´Üåè ËÜÃÜíÜÜÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå ƒÜܹßÁÜÜÓ߆ÜåÃÜß ôÜ؃ÑÜÜ íÜÁÜß. 1946  ôÜÓØ¡ÏÜÃÜß ÀÞóü†å ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå ïÜé ³ÜÑÜÜ. í܃ܴÜÜåíÜƒÜ´Ü ôÜÓØ¡ÏÜ ôÜØÏÜåêÜÃÜÜå ÏÜì´ÜÜØ ÄÜÑÜÜØ. . . .´ÜÜå êÜ܆Üå œÜàÃÜÝÓÑÜÜ ƒÜÜ¹ß ‘ß, 1947   ôíÜÓÜè ÆÜÂÜÞÆ´Ü ³Ü‰. ƒÜܹßÃÜß ÆÜÂíÜäÝ¶Ü Þô³ÜÓ ÆÜÜÑÜÜ èÑÜ ËÜÜåêÜÜå ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß ‘ß, ÆÜÓ œÜÜêÜíÜÜ êÜÜÄÜß.  ÝÉêÏÜ `݃ܲ‘ß' (1948)ÃÜàØ †å‘ ÄÜß´Ü "ôíÜÓÜè ÆÜ“ß ËÜå‘ÜÓß ÝÃÜíÜÜÓ±ÜÃÜß ÀÞóü†å ƒÜÜ¹ß †ÃÜå ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜÃÜÜå ÝíÜ‘ÜôÜ ³ÜÜÑÜ ´Üå ÏÜÜüå ôÜÓ‘ÜÓß ÓÜ÷å ‘ïÜàØ‘ ÃÜ’Ó ‘ÓíÜÜÃÜàØ «ÓÜíÜÜÑÜàØ. 1948   ÄÜÜØÁÜߢÃÜàØ †íÜôÜÜÃÜ ³ÜÑÜàØ. " `݃ܲ‘ß' ÃÜÜÏÜå ÝÉêÏÜ †ÜíÜß. †Ü ÝÉêÏÜÏÜÜØ ƒÜÜ¹ß ‹ÆÜÓ ÉÓÏÜÜíÜÜÑÜåêÜàØ †å‘ ÄÜß´Ü ÝíÜïÜåóÜÆܱÜå ¡±Üß´ÜàØ ³ÜÑÜàØ": †Üå ÷Üå ôÜÜØíÜÝÓÑÜÜ, ¡å ¡†Üå ËÜèÝÓÑÜÜ, ´ÜÜå êÜ܆Üå œÜàÃÜÝÓÑÜÜ ƒÜÜ¹ß ‘ß, èÑÜ ËÜÜåêÜÜå ÏÜ÷Ü´ÏÜÜ ÄÜÜØÁÜß ‘ß.".". 1949  ´ÜÜÝÏÜêÜÃÜܲàÃÜÜ ÆÜÜÆÆÜÜÃÜ‘àêÜ ÄÜÜÏÜÃÜÜ ÑÜàíÜÜÃÜ ƒÜå²â´Ü †å‘ÜØËÜÓÃÜܳÜå §²Ü ôÜØïÜÜåÁÜÃÜ ËÜܹ ‘ÜåÝíÜêÜÆÜ©ßÏÜÜØ ÏÜìåêÜß œÜÓƒÜÜ ôÜØ™ÜÃÜß ôÜÍÜÜÏÜÜØ ‘êÜÜ‘ÃÜß †å‘ †ÜØüßÃÜß ”²ÆÜ †ÜÆÜ´ÜÜå ÓÇÝüÑÜÜå Óèâ ‘ÑÜÜåÚ. ÆÜÜÓØÆÜÝÓ‘ œÜÓƒÜÜÃÜß ôÜÓƒÜÜÏܱÜß†å ´ÜåÃÜàØ ôÜâ´ÜÓ ƒÜÜôôÜàØ ÏÜèËÜâ´Ü ÷ÜåíÜÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå œÜÓƒÜÜ ôÜØ™ÜÃÜÜ ôÜÍÑÜÜåÃÜå ´Üå ÄÜÏÑÜÜå. ÑÜàíÜÜÃÜÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ôÜܳÜå êÜßÁÜÜå, †Ü œÜÓƒÜÜÃÜß ÃÜ‘êÜ ËÜÃÜÜíÜß †ÜÆÜíÜÜ é. 500 †ÜÆÑÜÜ †ÃÜå é. 2000ÃÜÜå ÆÜàÓô‘ÜÓ †ÆÜÜÑÜÜå.  ôÜÏÜÑÜÜØ´ÜÓå ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå †ÃÜå ôÜØÏÜåêÜÃÜÜå ³Ü´ÜÜØ ÄÜÑÜÜØ. ³ÜÜå²ÜØ‘ ³ÜÜå²ÜØ‘ ôÜØïÜÜåÁÜÃÜÜå ôÜܳÜåÃÜÜ ÃÜíÜÜ ÓÇÝüÑÜÜ Æܹ„ïÜ´Ü ³Ü´ÜÜ ÄÜÑÜÜ. íÜœœÜåÃÜÜ ÄÜÜìÜÏÜÜØ ¡ÆÜÜÃܳÜß ÆÜ±Ü †å‘ µÜÜ‘íÜÜìÜå †ÃÜå ¹ôÜ µÜÜ‘íÜÜìÜå, †åÏÜ ËÜå ÓÇÝüÑÜÜ †ÜíÑÜÜ ÆÜ±Ü Ý÷ùàô´ÜÜÃÜ ÏÜÜüå ´Üå †åüêÜÜ ËÜÁÜÜ ‹ÆÜÑÜÜåÄÜß è±ÜÜÑÜÜ ÃÜ÷Î. 1951–57  †å‘ ËÜÜèà ÓÜóü× ôÜÏÜšÜ íÜÁÜ´Üß è´Üß íÜô´ÜßÃÜå èéÝÓÑÜÜ´Ü ÆÜâÓ´ÜàØ ‘ÜÆܲ ÏÜìß Ó÷å ´Üå ¡åíÜÜÃÜàØ ÷´ÜàØ ´ÜÜå ËÜߢ ËÜÜèà †´ÑÜÜÓ ôÜàÁÜß èå ‘ÜÆܲ ÆÜÓ¹åïÜ ÝÃÜ‘ÜôÜ ³Ü´ÜàØ ÷´ÜàØ ´Üå ¡ìíÜß Ó܃ÜíÜÜÃÜß ÷ÓßÉ܉ÏÜÜØ ÆÜ±Ü ü‘íÜÜÃÜàØ †ÃÜå ÝíÜ‘ôÜíÜÜÃÜàØ ÷´ÜàØ. †Ü³Üß ÆÜ÷åêÜß †ÃÜå ËÜߢ ÆÜØœÜíÜóÜßÚÑÜ ÑÜÜåèÃÜÜ ¹ÓÏÑÜÜÃÜ †ÃÜà˜ÏÜå ‘ÜÃÜâÃÜÄÜÜå ôÜÝÏÜÝ´Ü, ôÜíÜåÚ ôÜÝÏÜÝ´Ü, ƒÜåÓÜ ôÜÝÏÜÝ´Ü íÜÄÜåÓå†å íÜôµÜ‹¾ÜåÄÜÃÜÜ ÝíÜ‘ÜôÜ ÏÜÜüå ÝÍÜÃÃÜ ÝÍÜÃÃÜ ÆÜ‘ÜÓÃÜÜ ‘ÜÑÜÚ˜ÏÜÜå ôÜâœÜíÑÜÜ. èåÏÜÜØ œÜÓƒÜÜ †ÃÜå ÝÏÜêÜ íÜœœÜå ôÜØ™ÜóÜÚ ³Ü´ÜÜå ÄÜÑÜÜå. øÑÜÜÓå‘ `ÓÜåèÄÜÜÓß' ÆÜÓ ´ÜÜå øÑÜÜÓå‘ `‘àïÜì ‹´ÆÜܹÃÜ' ÆÜÓ ÍÜÜÓ ÏÜà‘Ü´ÜÜå ÄÜÑÜÜå. †Ü ¹ÓÏÑÜÜÃÜ †ØËÜÓ œÜÓƒÜÜÏÜÜØ ôÜØïÜÜåÁÜÃÜ œÜÜêÜà è ÷´ÜàØ. †ØËÜÓ œÜÓƒÜÜå “ †ÜØüß †ÃÜå 24 †ÜØ‘ ôÜàÁÜßÃÜàØ ôÜâ´ÜÓ ‘ÜØ´Üß ïÜ‘ÜÑÜ ´Üå ´ÜËÜ’å ÆÜ÷ÜÇœÜß ÄÜÑÜÜå ÷´ÜÜå. ÓÜåèÄÜÜÓß †ÃÜå ‘àïÜì ‹´ÆÜܹÃÜ †å ËÜØÃÜå ‘ôÜÜåüßÏÜÜسÜß ´Üå ÆÜÜÓ ¥´ÜÑÜÜåÚ. "1953ÏÜÜØ ‘åú ôÜÓ‘ÜÓ ¿ÜÓÜ †ÝƒÜêÜ ÍÜÜÓ´Ü ƒÜÜ¹ß †ÃÜå ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ËÜÜç²ÚÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ³Ü‰ èå 1956ÏÜÜØ †å‘ ôíÜÜÑÜ¶Ü ôÜØô³ÜÜ ´ÜÓß‘å ƒÜÜ¹ß †çò ÝíÜêÜåè ‡Ã²ôü×ß ‘ÝÏÜïÜÃÜ(KVIC)ÏÜÜØ éÆÜÜØ´ÜÓ ÆÜÜÏÜß. œÜÓƒÜÜ ÆÜÓ íÜÁÜÜÓå ôÜØïÜÜåÁÜÃÜ ÏÜÜüå ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ôÜÝÏÜÝ´ÜÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ÆÜ±Ü 1957ÏÜÜØ è ³Ü‰. 1953–54  ƒÜÜ¹ß ÆÜÓ ÝÓËÜåü †ÜÆÜíÜÜÃÜàØ ïÜé ³ÜÑÜàØ. †Ü”Ü¹ß ÆÜ÷åêÜÜØ ƒÜÜ¹ß ÆÜÓ ‘Üå‰ è íÜì´ÜÓ †ÆÜÜ´ÜàØ ÃÜ ÷´ÜàØ ÆÜÓØ´Üà ‘åú ôÜÓ‘ÜÓ ¿ÜÓÜ ƒÜÜ¹ß †ÃÜå 274 

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


1954

1960 1960–64

1965–66

1974–87

1982–89 

ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜÃÜÜ ÝíÜ‘ÜôÜ ÏÜÜüå †ÝƒÜêÜ ÍÜÜÓ´Ü ƒÜÜ¹ß †ÃÜå ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ËÜÜç²ÚÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ³ÜÑÜÜ ËÜܹ ÆÜÂÜÓØÝÍÜ‘ ÁÜÜåÓ±Üå ÄÜÂÜ÷‘ÜåÃÜå †å‘ éÝÆÜÑÜÜÃÜß ƒÜܹßÃÜß ƒÜÓß¹ß ÆÜÓ †å‘ †ÜÃÜÜÃÜàØ ôÜÜÏÜÜÃÑÜ íÜì´ÜÓ †ÃÜå 50 ݹíÜôÜ ÏÜÜüå †å‘ éÝÆÜÑÜÜÃÜß ƒÜܹßÃÜß ƒÜÓß¹ß ÆÜÓ µÜ±Ü †ÜÃÜÜÃÜàØ ÝíÜïÜåóÜ íÜì´ÜÓ †ÜÆÜíÜÜÃÜàØ ïÜé ³ÜÑÜàØ. èå ‹¶ÜÓÜå¶ÜÓ íÜÁÜ´ÜÜØ-™Üü´ÜÜØ 10 %³Üß 35 % ÆÜÓ ÆÜ÷ÜÇœÑÜàØ. †ØËÜÓ œÜÓƒÜÜå ‘ÜØ´Ü´Üß ÄÜÂÜÏÜܑ߱ÃÑÜÜ, 1957  ݹê÷ßÏÜÜØ ÆܹïÜÚÃÜ ÍÜÓÜÑÜàØ ´ÑÜÜÓå †ÜƒÜÜ ¹åïÜÃÜàØ †ÃÜå ôÜÓ‘ÜÓÃÜàØ ÁÑÜÜÃÜ ÆÜ±Ü †ØËÜÓ ÓÇÝüÑÜÜ ´ÜÓÉ ƒÜÇœÜÜÑÜàØ. ´ÑÜÜÓ ÆÜ“ß èà¹ß èà¹ß èÄÑÜ܆å ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå †ÃÜå ôÜØïÜÜåÁÜÃÜÜå ÏÜÜüå †Ü ÓÇÝüÑÜÜ èà¹ß èà¹ß íÑÜÞø´Ü†ÜåÃÜå †ÆÜÜÑÜÜ ÆÜ±Ü “åíÜüå ñÜß †å‘ÜØËÜÓÃÜܳÜÃÜÜ ÃÜÏÜâÃÜÜ ‹ÆÜÓ ËÜÃÜÜíÜåêÜÜå †ØËÜÓ ÓÇÝüÑÜÜå è ÆÜÂœÜêÜÃÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå. íÜôµÜ-ôíÜÜíÜêÜØËÜÃÜ †ÃÜå ÄÜÂÜÏÜ-ôíÜÜíÜêÜØËÜÃÜÃÜå ÏÜÜüå ´Üå †ÏÜÜå™Ü ôÜÜÁÜÃÜ ÆÜàÓíÜÜÓ ³ÜÑÜÜå.  ÄÜàèÓÜ´ÜÏÜÜØ ƒÜÜ¹ß †ÃÜå ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜÃÜÜ ÝíÜ‘ÜôÜ ÏÜÜüå 5 ÏÜå, 1960ÃÜÜ ÓÜåè ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜ ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ËÜÜç²ÚÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ³Ü‰.1  ËÜߢ ÆÜØœÜíÜóÜßÚÑÜ ÑÜÜåèÃÜÜÃÜÜ †Ø´Üå ÏÜÁÑÜÏÜÏÜÜÄÜÚ †ÆÜÃÜÜíÜßÃÜå ‘åú ôÜÓ‘ÜÓ ¿ÜÓÜ èå ‘ÜÑÜÚ˜ÏÜ ™Ü²ÜÑÜÜå ´ÜåÏÜÜØ ÝÏÜêÜ ôÜÜÏÜå œÜÓƒÜÜå ü‘ß ´ÜÜå ÄÜÑÜÜå ÆÜ±Ü ÷íÜå œÜÓƒÜÜ ôÜÜÏÜå Æܲ‘ÜÓ †ÜíÜß ¥ÍÜÜå ÓûÜå. ´Üå ÷´ÜÜå ÝÏÜêÜÃÜÜ ôÜâ´ÜÓ èåíÜÜ ÏÜèËÜâ´Ü ôÜâ´ÜÓÃÜÜ ‹´ÆÜܹÃÜÃÜÜå.  ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ôÜÝÏÜݴ܆å é³Üß ê܉ÃÜå ƒÜܹßÃÜÜ ‘ÜÆܲ ôÜàÁÜßÃÜß ÄÜà±ÜíܶÜÜ ÏÜÜüå ÆÜÂÑÜÜåÄÜïÜÜìÜ ô³ÜÜÆÜß.  ƒÜܹßÃÜß ÄÜà±ÜíܶÜÜ íÜÁÜíÜÜÃÜß ôÜܳÜå ‹´ÆÜܹÃÜ ÆÜ±Ü íÜÁÜß ÓûàØ ÷´ÜàØ. 1955-56ÏÜÜØ ÓÜóü×ßÑÜ ô´ÜÓå 2.3 ‘ÓÜå² œÜÜå. ÏÜß. ƒÜܹßÃÜß ôÜÓƒÜÜÏܱÜß†å ¹ôÜ íÜóÜÚÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜàØ ‹´ÆÜܹÃÜ 328% íÜÁÜßÃÜå 7.55 ‘ÓÜå² œÜÜå. ÏÜß. ÆÜÓ ÆÜ÷ÜÇœÜß ÄÜÑÜàØ. ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ-íܱÜÃÜÜÓÃÜß ôÜ؃ÑÜÜ ÆÜ±Ü 6.57 êÜ܃ܳÜß íÜÁÜßÃÜå 19.95 êÜÜƒÜ ôÜàÁÜß ÆÜ÷ÜÇœÜß.  ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ôÜÝÏÜÝ´Ü†å †ÃÜå‘ ôÜÉì ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå ÷Ü³Ü ÁÜÑÜÜÚ. †Ü ôÜÏÜÑÜÄÜÜìÜÏÜÜØ †ØËÜÓ œÜÓƒÜÜ ‘Ó´ÜÜØ †Üå“Ü ƒÜœÜåÚ †ÃÜå ´ÜåÏÜ “´ÜÜØ µÜ±Ü³Üß œÜÜÓÄܱÜàØ †ÃÜå ÄÜà±ÜíܶÜÜÑÜàø´Ü ôÜâ´ÜÓ ‘ÜØ´Ü´ÜÜå ²ËËÜÜ œÜÓƒÜÜå, ¥ÃÜß ƒÜÜ¹ß ÏÜÜüå ÏÜåÝÓÃÜÜå œÜÜÓ µÜÜ‘ œÜÓƒÜÜå †ÃÜå ôÜÜÏÜÜÃÑÜ œÜÓƒÜÜ ‘Ó´ÜÜØ 30³Üß 40 ÄܱÜß ‘ÜÑÜÚšÜÏÜ´ÜÜíÜÜìÜ ÆÜÜØœÜ †ÃÜå ôÜÜ´Ü µÜÜ‘íÜÜìÜ ÏÜôÜÝêÜÃÜ œÜÓƒÜÜ ‹ÆÜÓÜØ´Ü ÝíÜÝíÜÁÜ ÝíÜÝïÜóü´ÜÜíÜÜìÜ ôêÜËÜÑÜÜÃÜÚ œÜÓƒÜÜ, ÆÜ܇ÃÜåÆÜêÜ œÜÓƒÜÜ, ÉåÃôÜß ²ËÜêÜÓ œÜÓƒÜÜ †ÃÜå ÝÏÜÝÃÜ ô‘œÜÓ ÏÜïÜßÃÜÃÜÜ ôÜÉì ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå ‘ÑÜÜÚ. èåÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå ƒÜܹßÏÜÜØ íÜæÝíÜÁÑÜ †ÃÜå ÄÜà±ÜíܶÜÜ íÜÁÑÜÜØ.  †Ü ôÜÏÜÑÜÄÜÜìÜ ¹ÓÏÑÜÜÃÜ ƒÜÜ¹ß ‘ÝÏÜïÜÃÜÃÜÜ ‹ÆÜÜÁÑÜšÜ †ÃÜå †ÄܱÜß ‘ÜÑÜÚ‘´ÜÜÚ ÓÝ´ÜÍÜ܉ ÄÜÜÇÝÁÜÑÜÜ †ÃÜå ôÜܳÜ߆Üå ¿ÜÓÜ 48 % ‘ÆÜÜôÜ †ÃÜå 52 % ÆÜÜåÝê܆åôüÓ ÓåôÜÜÏÜÜسÜß ÆÜÜåêÜßíÜôµÜÃÜÜå †ÜÝíÜó‘ÜÓ ³ÜÑÜÜå.  ÓÇÝüÑÜÜÏÜÜØ ôÜ´Ü´Ü ôÜØïÜÜåÁÜÃÜÜåÃÜå ‘ÜÓ±Üå ÷íÜå ƒÜܹßÃÜß ÄÜà±ÜíܶÜÜ íÜÁÜ´Üß è´Üß ÷´Üß. ¹åïÜÍÜÓÃÜß ÏÜàƒÑÜ ƒÜÜ¹ß ‹´ÆÜܹ‘ ôÜØô³Ü܆Üå ¿ÜÓÜ ‹´ÆÜÜݹ´Ü ƒÜܹßÃÜÜå †ÍÑÜÜôÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå. 19 ÆÜ‘ÜÓÃÜß ƒÜܹßÃÜÜ ÃÜÏÜâÃÜÜ 80 ôÜçÏÆÜêÜ ´ÜæÑÜÜÓ ‘ÓßÃÜå ‘åíÜ߆܉ôÜß(KVIC)ÃÜå ´ÜÆÜÜôÜ ÏÜÜüå ÏÜÜå‘êÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ. èåÏÜÜØ ÏÜÜåüÜ ÍÜÜÄÜÃÜÜ ÃÜÏÜâÃÜÜ ôÜÜÓß ÄÜà±ÜíܶÜÜíÜÜìÜ †ÃÜå ‘åüêÜÜ‘ ÃÜÏÜâÃÜÜ ƒÜâËÜ è ôÜÜÓß ÄÜà±ÜíܶÜÜíÜÜìÜ è±ÜÜÑÜÜ.

1  ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜÃÜß ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ÆÜ“ß ô³ÜÆÜÜÑÜåêÜÜØ ËÜÁÜÜØ ËÜÜç²Ú-ÝÃÜÄÜÏÜÜåÏÜÜØ ôÜíÜÚÆܳÜÏÜ ô³ÜÜÆÜÃÜÜ ƒÜÜ¹ß †ÃÜå ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ËÜÜç²ÚÃÜß ÷´Üß. ´ÜåÃÜÜ ôÜÜæÆܳÜÏÜ ÆÜÂÏÜàƒÜ ËÜÜËÜàÍÜ܉ è. ÆÜüåêÜ (1911-2002) ÷´ÜÜ, èå ÆÜ“ß³Üß ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜÃÜÜ ÏÜàƒÑÜÏÜصÜß ÆÜ±Ü ËÜÃÑÜÜ.

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

275


1989–94

‘ÜÆܲ ‹´ÆÜܹÃÜÃÜß ÝíÜÆÜàêÜ ÏÜܵÜÜ †ÃÜå ÄÜà±ÜíܶÜÜ ôÜÜÏÜå œÜÓƒÜÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ™Ü±Üß ÏÜÑÜÜÚ¹Ü “´ÜÜØ ‘ôÜÜå‘ôÜÃÜß ÷ÓßÉ܉ ÆÜâÓß ÆÜÜ²ß ÓûÜå ÷´ÜÜå. †Ü ÄÜÜìÜÏÜÜØ ôÜà´ÜÓÜ‹, ÆÜÜåêÜßíÜôµÜ †ÃÜå ÓåïÜÏÜß, †åÏÜ µÜ±ÜåÑÜ ƒÜܹßÏÜÜØ œÜÜÓÄܱÜß ”²ÆÜå íܱÜÜü‘ÜÏÜ †ÜÆÜ´ÜÜØ ÆÜÃÜÚ íÜ܇òÓ, ƒÜܹßÃÜÜ ÝÃÜüå² ‘ÆܲÜØÃÜàØ ‹´ÆÜܹÃÜ †ÜÆÜ´ÜàØ ôÜÓøÑÜàêÜÓ ÃÜßÕüÄÜ ÏÜïÜßÃÜ, ‘ÜØ´ÜíÜÜÏÜÜØ ¹ÜåÓÜå †ô´ÜíÑÜô´Ü ÃÜ ³ÜÜÑÜ ‘å ÃÜ ´Üâüß ¡ÑÜ ´Üå ÏÜÜüå “ µÜÜ‘ÃÜÜå ¡´Ü‘Ø´Ü܉ÃÜÜå œÜÓƒÜÜå †ÃÜå ÷܉ ôÆÜß² œÜÓƒÜÜ ÝíÜ‘ôÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ. 1994-95  ²åÝÃÜÏÜ ¢ÃôÜÃÜàØ ÃÜÜÏÜ ÆÜ²å †åüêÜå ´ÜÓ´Ü ´ÜåÃÜå ôÜÜæÆܳÜÏÜ ÆÜ÷åÓíÜÜíÜÜìÜ ¹ÝšÜ±Ü †ÜÝÊ‘ÜÃÜÜ ƒÜÜ±Ü ‘ÜÏܹÜÓÜå ÃÜ÷Î ÆÜ±Ü ÉçïÜÃÜÆÜÓô´Ü ÑÜàíÜÜÃÜÜå ÃÜèÓ ôÜÜÏÜå ´ÜÓíÜÓå “å. ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ü‘Ü‹ÆܱÜÜÃÜÜ ÄÜà±ÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå ²åÝÃÜÏÜ üåøôü܇êÜ ‡Ã²ôü×ß”ÏÜÜØ ôÜÜæ³Üß ÏÜ÷¶íÜÃÜß ÆÜÂÜå²øü ËÜÃÜß Ä܉ “å. ôíÜÜ´ÜصÑÜ œÜìíÜì ¹ÓÏÑÜÜÃÜ `ÉÜçÓ ÁÜ ÃÜçïÜÃÜ' ËÜÃÜåêÜß ƒÜÜ¹ß †ÃÜå‘ ÓØÄÜ †ÃÜå ݲ”܇ÃÜ íÜæÝíÜÁÑÜÏÜÜØ ÏÜì´Üß ³Ü‰ÃÜå `ÉÜçÓ ÁÜ ÉçïÜÃÜ' ÆÜ±Ü ËÜÃÜß Ä܉ “å ´ÑÜÜÓå `ƒÜÜ¹ß ²åÝÃÜÏÜ' ÆÜ±Ü ‘åÏÜ ÃÜ ÷ÜåÑÜ, †å ÝíÜœÜÜÓ ôÜܳÜå ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ †ÜÑÜÜåÄÜÃÜÜ ôÜ÷ÑÜÜåÄܳÜß 1994ÏÜÜØ ÷ܳÜå ‘ÜØ´ÜåêÜÜ †ÃÜå ÷ܳÜå íܱÜåêÜÜØ 100 % ôíܹåïÜß ƒÜÜ¹ß ²åÝÃÜÏÜÃÜÜå èÃÏÜ ³ÜÑÜÜå. 1996-97   †Ü”ܹßÃÜÜØ 50 íÜóÜÚÃÜß ‹èíܱÜß ÝÃÜÝÏܶÜå ÍÜÜÓ´Ü ôÜÓ‘ÜÓ †ÃÜå ÄÜàèÓÜ´Ü ôÜÓ‘ÜÓ ¿ÜÓÜ ƒÜܹßÃÜå ÆÜÂÜå´ôÜÜ÷ÃÜ †ÜÆÜíÜÜ ÏÜÜüå †ÜƒÜÜ íÜóÜÚ ¹ÓÏÑÜÜÃÜ ÝíÜïÜåóÜ íÜì´ÜÓ †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜàØ. èåÃÜå ‘ÜÓ±Üå ÝíܘÏÜôÜèÚ‘ ƒÜܹßÃÜàØ íÜåœÜÜ±Ü ³ÜÑÜàØ ÷´ÜàØ. 2001  `ƒÜܹß' †ÃÜå `ôÜíÜÜåÚ¹ÑÜ' ËÜÂÜò ÷å«ì ‘åú ôÜÓ‘ÜÓ ¿ÜÓÜ ôÜÜæÆܳÜÏÜ ÃÜÜ÷íÜÜÃÜÜ ôÜÜËÜà, ÏÜÁÜ, †ÄÜÓËܶÜß, †³ÜܱÜÜØ, ÏÜôÜÜêÜÜ †ÃÜå †ÃÑÜ ÷ËÜÚêÜ ÆÜÂÜå²øüÖôÜ ÆÜ±Ü íÜåœÜÜ±Ü ÏÜÜüå ÏÜà‘܉. 2003  ÄÜàèÓÜ´Ü ôÜÓ‘ÜÓå ÄÜÜØÁÜߢÃÜß èÃÏÜÍÜâÝÏÜ ÆÜÜåÓËÜØ¹Ó ƒÜÜ´Üå `ËÜÜÆÜàÃÜå ÆÜÄÜêÜå' ‘ÜÑÜÚ˜ÏÜ ÑÜÜå¢ ôíÜÜ´ÜصÑÜ œÜìíÜìÏÜÜØ ÏÜ÷¶íÜÃÜß ÍÜâÝÏÜ‘Ü ÍÜèíÜÃÜÜÓ ƒÜܹßÃÜå íÑÜÜÆÜ‘ ÆÜÂÝôÜݽ †ÆÜÜíÜß. 2003-04  íÜóÜÚ 2003-04³Üß ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜ ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ËÜÜç²Ú ´ÜÓɳÜß ÃÜåïÜÃÜêÜ ‡ÃôüßüÒâü †ÜåÉ Ý²”܇ÃÜ (†åÃ܆܉²ß) †ÃÜå ÃÜåïÜÃÜêÜ ‡ÃôüßüÒâü †ÜåÉ ÉçïÜÃÜ üå‘ÃÜÜåêÜÜå¢ (ÝÃÜÈü)ÃÜå ƒÜܹßÏÜÜØ ‘êÜÓ-ݲ”܇ÃÜ íÜæÝíÜÁÑÜ êÜÜíÜíÜÜ ÏÜÜüå ÆÜÂÜåÉçïÜÃÜêÜ ÁÜÜåÓ±Üå ôÜÜØ‘ìíÜÜÃÜÜ ÆÜÂÑÜ´ÃÜÜå ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜ, èåÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå ‹œœÜ ÏÜÁÑÜÏÜíÜÄÜÚÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜÜ ÆÜÂíÜåïÜÃÜÜå ÏÜÜÄÜÚ ôÜÓì ËÜÃÑÜÜå. 2004  ƒÜܹßÃÜå ÉçïÜÃÜÃÜÜ éÆÜÏÜÜØ ÏÜâ‘íÜÜ ÓÜóü×ßÑÜ ô´ÜÓå ÃÜçïÜÃÜêÜ ‡ÞÃôüüÒâü †ÜçÉ ÉçïÜÃÜ üç‘ÖÃÜÜåêÜÜç¢ (NIFT) ¿ÜÓÜ ÑÜÜå¡ÑÜåêÜÜ ÉçïÜÃÜ ïÜÜåÏÜÜØ ÓÜŸÑÜÃÜß †Ü« ôÜØô³Ü܆ÜåÃÜå ÍÜÜÄÜß¹ÜÓ ËÜÃÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß. 2009  ÍÜÜÓ´Ü ôÜÓ‘ÜÓ ¿ÜÓÜ †åÝïÜÑÜÃÜ ÝíÜ‘ÜôÜ ËÜý‘ÃÜÜ ÏÜÜÁÑÜÏܳÜß 11ÏÜß ÆÜØœÜíÜóÜßÚÑÜ ÑÜÜåèÃÜÜ ÷å«ì 15 ‘ÓÜå²ÃÜß êÜÜåÃÜ ôÜܳÜå ƒÜÜ¹ß ôÜàÁÜÜÓ †ÃÜå ÝíÜ‘ÜôÜ ‘ÜÑÜÚ˜ÏÜ (‘å†ÜÓ²ßÆÜß) †ÏÜêÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå. èå †Ø´ÜÄÜÚ´Ü ƒÜÜôÜ ‘ÓßÃÜå ôµÜ߆Üå †ÃÜå êÜ™ÜàÏÜ´Üß íÜÄÜÚÏÜÜØ ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ-íܱÜÃÜÜÓ ‘ÜÓßÄÜÓÜåÃÜß ôÜ؃ÑÜÜÏÜÜØ íÜÁÜÜÓÜå, ´ÜåÏÜÃÜß ÓÜåèÄÜÜÓßÏÜÜØ íÜÁÜÜÓÜå †ÃÜå ËÜ¡ÓÃÜß ÏÜÜÄÜ ÆÜÂÏÜܱÜåÃÜß ƒÜܹßÃÜÜ ‹´ÆÜܹÃÜÃÜÜå ‘ÜÑÜÚ˜ÏÜ ïÜé ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå. 2010  ƒÜܹßÃÜÜ ÆÜÂœÜÜÓ-ÆÜÂôÜÜÓ †ÃÜå ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ-íܱÜÃÜÜÓÃÜå ÆÜÜåóܱܚÜÏÜ ÓÜåèÄÜÜÓß ÏÜìß Ó÷å ´Üå ÷å´Üà³Üß ÍÜÜÓ´Ü ôÜÓ‘ÜÓå ËÜå íÜóÜÚ ÏÜÜüå ÆÜÂÜÑÜÜåÝÄÜ‘ ÁÜÜåÓ±Üå ÝÓËÜåüÃÜÜ ô³ÜÜÃÜå ÏÜÜ‘åÚü ²åíÜêÜÆÜÏÜåÃü †ÜÝôÜôüÃôÜ (†åÏÜ.²ß.†å.) ÑÜÜåèÃÜÜ †ÏÜêÜÏÜÜØ ÏÜâ‘ß. èå †ÜÄÜì è´ÜÜØ ‘ÜÑÜÏÜß ÁÜÜåÓ±Üå †ÏÜêÜÏÜÜØ †ÜíÜß.  ÝíÜòÜÃÜß ÉçïÜÃÜÃÜß ÓÜèÁÜÜÃÜß ÄܱÜÜ´ÜÜ ÆÜçÝÓôÜ ÏÜà‘ÜÏÜå ƒÜÜ¹ß ²åÝÃÜÏÜ †ÃÜå ´ÜåÃÜÜØ ÉçïÜÃÜåËÜêÜ íÜôµÜÜå Æܹ„ïÜ´Ü ‘ÓÜÑÜÜØ, èåÃÜå ÃÜÜÏÜß Ý²”܇ÃÜôÜÚ ¿ÜÓÜ ƒÜâËÜ è ÆÜôÜع ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜØ. 276 

 ÝÏÜêÜÃÜÜ

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ƒÜÜ¹ß ÉåïÜÃÜ ïÜÜå, 2015 †ÜØ´ÜÓÓÜóü×ßÑÜ íÑÜÜÆÜÜÓ ÏÜåìÜå, ÃÜíÜß Ý¹ê÷ß

2012

 `ÊÜåÏÜ ÷üÖôÜ üà ÷܉ ôü×ßü' ÉçïÜÃÜ ïÜÜå ôÜÓ¹ÜÓ ÆÜüåêÜ ÃÜçïÜÃÜêÜ ÏÜåÏÜÜåÝÓÑÜêÜ, †ÏܹÜíÜܹ, íÜ܇ËÜÂÃü ƒÜÜ¹ß ‹´ôÜíÜ 2015

 ÄÜàèÓÜ´Ü

ÓÜŸÑÜ ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ÏÜØ²ì ¿ÜÓÜ †Ü« µÜÜ‘ üÜåÆÜ †ÜÏÜÚíÜÜìÜå íÜàêÜÃÜ œÜÓƒÜÜå ÝíÜ‘ôÜÜíÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå. †´ÑÜÜÓ ôÜàÁÜß “ µÜÜ‘ œÜÓƒÜÜÃÜÜå ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ ‘ÓÜ´ÜÜå ÷´ÜÜå. †Ü« µÜÜ‘ œÜÓƒÜÜÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå ôÜâ´ÜÓÃÜß ÏÜèËÜà´Ü܉ÏÜÜØ 25 ü‘ÜÃÜÜå íÜÁÜÜÓÜå ÃÜÜÇÁÜÜÑÜÜå †ÃÜå ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ ‘ÜÓßÄÜÓÜåÃÜß ‘ÜÑÜÚšÜÏÜ´ÜÜÏÜÜØ 50 ü‘Ü ÃÜ¢‘ÃÜÜå íÜÁÜÜÓÜå ÃÜÜÇÁÜÜÑÜÜå. 2013  ¹åïÜÍÜÓÏÜÜØ ÆÜÂÏÜÜÝ±Ü´Ü ƒÜܹßÃÜÜ ÆÜÂôÜÜÓ ÏÜÜüå ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ †ÜÑÜÜåÄÜ ´Ü³ÜÜ ôÜâšÏÜ, êÜ™Üà †ÃÜå ÏÜÁÑÜÏÜ ‹¾ÜåÄÜ ÏÜصÜÜêÜÑÜ ¿ÜÓÜ ƒÜܹßÏÜÜ‘Ú êÜÜåÃœÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå. èåÃÜàØ †ÏÜêÜß‘Ó±Ü ÆÜÂݘÑÜÜÏÜÜØ “å. 2004–13  ƒÜܹßÃÜå ÉçïÜÃÜ ôÜܳÜå ¡å²íÜܳÜß “åêêÜÜ ¹ÜÑÜ‘ÜÏÜÜØ ‹¶ÜÓÜå¶ÜÓ ƒÜܹßÃÜÜå ÆÜÂœÜÜÓÆÜÂôÜÜÓ íÜÁÜ´ÜÜå œÜÜêÑÜÜå. ÓÜóü×ßÑ܆ÜØ´ÜÓÓÜóü×ßÑÜ ô´ÜÓå ƒÜÜ¹ß ÉçïÜÃÜ ïÜÜå ÑÜÜå¡íÜÜ êÜÜÄÑÜÜ. íÜóÜÚ 2013ÏÜÜØ ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ †ÜÑÜÜåÄÜå ¹àË܉ (ÑÜà†å‰), ÏÜåêÜËÜÃÜÚ (†Üåôü×åÝêÜÑÜÜ), ÝÏÜêÜÜÃÜ (‡üÜêÜß), êÜÜôÜíÜåÄÜÜôÜ (ÑÜà†åô܆å)ÏÜÜØ ÑÜÜå¡ÑÜåêÜÜ ÝíÜÝíÜÁÜ †ÜØ´ÜÓÓÜóü×ßÑÜ ÆܹïÜÚÃÜÏÜÜØ ÍÜÜÄÜ êÜßÁÜÜå. ¹åïÜÃÜÜØ ÄÜÜÏܲÜØÏÜÜسÜß †ÜíÜÃÜÜÓ ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ-íܱÜÃÜÜÓ ÍÜ܉ËÜ÷åÃÜÜå ÏÜÜüå ÆÜ±Ü †ÃÑÜ ¹åïÜÃÜÜ ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ‘ÜÓßÄÜÓÜå ôÜܳÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜå ôÜÜØ‘ìíÜÜÃÜÜå †å‘ êÜ÷ÜíÜÜå ËÜÃÜß ÓûÜå.  ÄÜàèÓÜ´ÜÏÜÜØ ÏÜôÜÝêÜÃÜ ƒÜܹßÃÜÜ ‹´ÆÜܹÃÜ ÏÜÜüå ¡±Üß´Üß †åíÜß ôÜ™ÜÃÜ šÜåµÜ ÑÜÜåèÃÜÜ-íÜØ²Ü ¿ÜÓÜ ‘ÆÜÜôÜ †ÃÜå íÜÜØôÜÃÜÜ ÓåôÜÜÃÜÜ ÝÏÜñܱܳÜß ¹åïÜÍÜÓÏÜÜØ ôÜÜæÆܳÜÏÜ íÜÜØôÜÃÜß ƒÜÜ¹ß ´ÜæÑÜÜÓ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜß. ÆÜÂÜÓØÝÍÜ‘ ÁÜÜåÓ±Üå 250 ‘Ü‹ÃüÃÜß ÏÜèËÜâ´Ü܉ †ÃÜå ôÜÉå¹ ÓØÄÜÏÜÜØ è ÏÜì´Üß †Ü ƒÜܹßÃÜß ÄÜà±ÜíܶÜÜ †ÃÜå ‘êÜÓ Ý²”܇ÃÜÏÜÜØ ôÜØïÜÜåÁÜÃÜÜå œÜÜêÜà “å. 2013–14   íÜóÜÚ 2013-14ÃÜÜ †Ø´Üå ¹åïÜÏÜÜØ ƒÜܹߋ´ÆÜܹÃÜ šÜåµÜå ¹ôÜ êÜ܃ܳÜß íÜÁÜà êÜÜå‘Üå ÓÜåèÄÜÜÓß ÏÜåìíÜß ÓûÜØ “å. †Ü íÜóÜÚå ¹åïÜÍÜÓÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜàØ ‘àêÜ ‹´ÆÜܹÃÜ é. 811.08 ‘ÓÜå²ÃÜàØ ÓûàØ èå †ÜÄÜìÃÜÜ íÜóÜÚÃÜß ôÜÓƒÜÜÏܱÜ߆å 6.45 ü‘Ü íÜÁÜÜÓå ÷´ÜàØ. ÆÜÓØ´Üà ôÜÏÜÄÜ ¹åïÜÃÜß ôÜÜÆÜåšÜå ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜÏÜÜØ †ÆÜåÝšÜ´Ü Ýô³ÜÝ´Ü ¡åíÜÜ ÏÜì´Üß ÃܳÜß.  †Ü”ܹßÃÜÜ ôÜàíܱÜÚ èÑÜØ´Üß íÜóÜÚ 1997-98ÏÜÜØ ÄÜàèÓÜ´ÜÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜÜ ÝíܘÏÜôÜèÚ‘ íÜåœÜÜ±Ü ÆÜ“ß íÜœœÜåÃÜÜ †ÆÜíÜܹéÆÜ íÜóÜÜÚåÏÜÜØ ƒÜܹßÃÜàØ íÜåœÜÜ±Ü †ÜÄÜêÜÜ íÜóÜÚ ‘Ó´ÜÜØ íÜÁÑÜàØ, ÆÜÓØ´Üà ôÜÏÜÄÜÂÆܱÜå ¡å´ÜÜØ ÄÜàèÓÜ´ÜÏÜÜØ íÜôÜ´ÜßÃÜß ÀÞóü†å ƒÜÜ¹ß ‹´ÆÜܹÃÜ-íÜåœÜÜ±Ü †ÃÜå ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ-íܱÜÃÜÜÓ ‘ÜÓßÄÜÓÜåÃÜß ôÜ؃ÑÜÜ ‹¶ÜÓÜå¶ÜÓ ™Üüß Ó÷ß “å. ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

277


 íÜóÜÚ

2013-14ÃÜÜ †Ø´Üå †Ü ‹´ÆÜܹÃÜ †ÃÜå íÜåœÜÜ±Ü †ÃÜà˜ÏÜå é. 3613.99 êÜÜƒÜ †ÃÜå 5256.53 êÜÜƒÜ “å. èå 1995-96 ‘Ó´ÜÜØ ÆÜ±Ü †ÃÜà˜ÏÜå é. 485.7 †ÃÜå 372.34 êÜÜƒÜ †Üå“àØ “å. ôÜ؃ÑÜÜÃÜß ÀÞóü†å ÓÜåèÄÜÜÓß 1987-88ÏÜÜØ ËÜÜÇ´ÜåÓ ÷¡Ó ‹ÆÜÓ ÆÜ÷ÜÇœÜß ÷´Üß ´Üå íÜóÜÚ 2013-14ÃÜÜ †Ø´Üå ôÜÜ²Ü ¹ôÜ ÷¡Ó ‹ÆÜÓ †ÜíÜß ÆÜ÷ÜÇœÜß “å.1 2015  íÜ܇ËÜÂÃü ÄÜàèÓÜ´Ü ƒÜÜ¹ß ‹´ôÜíÜ †Ø´ÜÄÜÚ´Ü ¡ÃÑÜà†ÜÓß, 2015ÏÜÜØ ÉçïÜÃÜ Ý²”܇ÃÜ ‘Ü‹ÝÃôÜêÜ †ÜåÉ ‡ÝòÑÜÜ (†åɲßôÜ߆܉) †ÃÜå ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜ ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ËÜÜç²Ú ¿ÜÓÜ ôÜØÑÜàø´ÜÆܱÜå †ÏܹÜíÜܹÃÜÜ ôÜÓ¹ÜÓ ÆÜüåêÜ ÓÜóü×ßÑÜ ôÏÜÜÓ‘ÏÜÜØ `ÊÜåÏÜ ÷üÖôÜ üà ÷܉ ôü×ßü'ÃÜß ³ÜßÏÜ ôÜܳÜå ÉçïÜÃÜ ïÜÜå ÑÜÜåèíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå. èåÏÜÜØ †ÜØ´ÜÓÓÜóü×ßÑÜô´ÜÓå ¡±Üß´ÜÜ ÓÜåÝ÷´Ü ËÜÜêÜ, ÓÜèåïÜ ÆÜ´ÜÜÆÜ ÕôÜ™Ü †ÃÜå †ÃÜÜÝÏÜ‘Ü ƒÜÃÃÜÜ èåíÜÜ ÉçïÜÃÜ Ý²”܇ÃÜôÜÚå ËÜÃÜÜíÜåêÜÜØ Ý²”܇ÃÜÓ íÜôµÜÜå Æܹ„ïÜ´Ü ³ÜÑÜÜØ. ÷ÜêÜ ¹åïÜÏÜÜØ ÓÜŸÑÜ †ÃÜå ‘åú ïÜÜÝôÜ´Ü ÆܹåïÜÃÜÜØ ÏÜìß ‘àêÜ 33 ËÜÜç²Ú ‘ÜÑÜÚÓ´Ü “å. èåÏÜÜØ ÆÜÝÿÜÏÜ ËÜØÄÜÜìÃÜß ‘êÜ‘¶Üß ÏÜôÜÝêÜÃÜ ƒÜÜ¹ß ¹åïÜÍÜÓÏÜÜØ ¡±Üß´Üß “å. ÓÜèô³ÜÜÃÜÃÜß ¥ÃÜß (íÜâêÜÃÜ) ƒÜÜ¹ß í܃ܱÜÜÑÜ “å ´ÜÜå ÝËÜ÷ÜÓ, ”ÜÓƒÜز †ÃÜå †ÜôÜÜÏÜÃÜß ÝôÜê‘ ƒÜÜ¹ß í܃ܱÜÜÑÜ “å. ÄÜàèÓÜ´ÜÏÜÜسÜß ÍÜÜêÜ ÃÜì‘ÜØ«Ü-ÓܱÜÆÜàÓÃÜß ¥ÃÜß ƒÜÜ¹ß ¹åïÜÍÜÓÏÜÜØ ¡±Üß´Üß “å. ¹åïÜ ÃÜå ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜÜ ËܹêÜÜ´ÜÜØ è´ÜÜØ ÆÜÂíÜÜ÷ÏÜÜØ íÜßôÜÏÜß ôܹßÏÜÜØ ôÜܹÄÜß, ôíܹåïÜß †ÃÜå ôíÜÜíÜêÜØËÜÃÜÃÜÜ ÆÜ´Üß‘ ´ÜÓß‘å †ÜåìƒÜÜ´Üß ƒÜÜ¹ß ÉçïÜÃÜ ÉåÝËÜ‘ ´ÜÓß‘å ´ÜÜå 21ÏÜß ôܹßÃÜß †ÜÓØÍܳÜß †ÜåìƒÜÜíÜÜÃÜß ïÜé ³Ü‰ è Ä܉ ÷´Üß. ÆÜÓØ´Üà ƒÜÜ¹ß ÝÏÜêÜÃÜÜ ‘ÜÆܲÃÜß ôÜÓƒÜÜÏܱÜß†å ƒÜÜôôÜÜ †Üå“Ü ÆÜܱÜß, ÃÜ÷ßíÜ´ÜÖ ËÜÄÜܲ †ÃÜå ÓôÜÜÑܱÜÃÜÜ ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ íÜÄÜÓ ËÜÃÜ´Üß ÷ÜåíÜÜÃÜÜ ‘ÜÓ±Üå “åêêÜÜ ¹ÜÑÜ‘ÜÏÜÜØ ‡‘Üå ÊåòêÜß ÉçÝËÜ‘ ´ÜÓß‘å †ÜåìƒÜíÜÜÃÜß ïÜé†Ü´Ü ÆÜ±Ü ³Ü‰ “å.  ôÜ÷ÑÜÜåÄÜ": ¹ßÆÜ‘ ÆÜüåêÜ, ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜ ƒÜÜ.ÄÜÂÜ.ËÜÜç²Ú 1  †Ü íÜßôÜ íÜóÜÚÏÜÜØ íÜÁÜåêÜß ÏÜÜÇ™ÜíÜÜÓß “´ÜÜØ ‹´ÆÜܹÃÜ-íÜåœÜܱÜÏÜÜØ ÃÜÜÇÁÜÜÑÜåêÜÜå ÏÜÜåüÜå ™ÜüܲÜå ƒÜܹßÆÜÂåÏÜß èÃÜ´ÜܳÜß ê܉ÃÜå ƒÜܹߚÜåµÜÃÜÜ ÃÜßݴܙܲíÜæÑÜÜ, ôÜÜæ ÏÜÜüå ´ÜåÃÜÜØ ‘ÜÓ±ÜÜå ïÜÜåÁÜßÃÜå ÝÃÜíÜÜ ÏÜÜüå †ôÜÓ‘ÜÓ‘ ÆÜÄÜêÜÜØ ÍÜÓíÜÜÃÜß ™ÜØü²ß ôÜÏÜÜÃÜ “å. íÜóÜÚ 200809ÃÜÜ †å‘ ôÜØïÜÜåÁÜÃÜ †÷åíÜÜêÜ (ÄÜÂÜÏÜÝÃÜÏÜÜÚ±Ü, ÃÜíÜå. '10–¡ÃÑÜà. '11) ÆÜÂÏÜܱÜå ´ÑÜÜÓå ÄÜàèÓÜ´Ü߆ÜåÃÜß ƒÜܹ߃ÜÓß¹ßÃÜß ÏÜܳÜܹ߫ ôÜÓåÓÜïÜ ÏÜÜµÜ “ éÝÆÜÑÜÜ †ÃÜå 70 ÆÜæôÜÜÃÜß ÷´Üß.

ôÜعÍÜÚ : Cotton Khadi in Indian economy, Yovesh Chandra Sharma, Navajivan • †ØËÜÓ œÜÓƒÜÜå, ÝíܬêܹÜôÜ ‘Üå«ÜÓß, ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜ‘ÜïÜÃÜ • ƒÜÜ¹ß ïÜÜ ÏÜÜüå? ÄÜÜØÁÜߢ, ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜ‘ÜïÜÃÜ • ÄÜÂÜÏÜ ôíÜÓÜè, ÄÜÜØÁÜߢ, ôÜØ‘êÜÃÜ": ÷ÝÓÆܹÜôÜ íÑÜÜôÜ, ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜ‘ÜïÜÃÜ • ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜÃÜß ÝíÜœÜÜÓÁÜÜÓÜ †ÃÜå †³ÜÚïÜÜôµÜ, ÝíܬêܹÜôÜ ÏÜ. ‘Üå«ÜÓß, ïÜÜØÝ´ÜêÜÜêÜ ÏÜ. ¹åôÜ܉, ÏÜÄÜÃÜÍÜ܉ ÃÜÜ. ÆÜüåêÜ, ÄÜâèÓÜ´Ü ÝíܾÜÆÜß« • ÏÜÜÝ÷´Üß ÆÜàÝô´Ü‘Ü, ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜ ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ËÜÜç²Ú (1980 †ÃÜå 2013) • ÆÜÂܳÜÚÃÜÜ, ÓÇÝüÑÜÜå, ‘ÜØ´Ü±Ü †ÃÜå ƒÜܹß, ÄÜÜØÁÜߢ, ôÜØ. ÏÜ. ¡å. ÆÜüåêÜ, ÄÜâèÓÜ´Ü ÝíܾÜÆÜß« • ôÜ´ÑÜÃÜÜ ÆÜÂÑÜÜåÄÜÜå, ÄÜÜØÁÜߢ, ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜ‘ÜïÜÃÜ • ƒÜÜ¹ß †ÃÜàôÜØÁÜÜÃÜ ~íÜØ ÝíÜ‘ÜôÜ (1958ôÜå 2003) ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ôÜÝÏÜÝ´Ü • ƒÜÜ¹ß †ÃÜàôÜØÁÜÜÃÜ ~íÜØ ÝíÜ‘ÜôÜ (1993ôÜå 2003-04) ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ôÜÝÏÜÝ´Ü • ƒÜÜ¹ß ‘å ÝíÜ‘ÜôÜ ÏÜÇ ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ôÜÝÏÜÝ´Ü ‘Ü ÑÜÜåÄܹÜÃÜ, ƒÜÜ¹ß ÄÜÂÜÏÜÜå¾ÜåÄÜ ÆÜÂÑÜÜåÄÜ ôÜÝÏÜÝ´Ü • http://www.kvic.org.in/ • http://www.mkgandhi.org/ • http://www.thehindu.com/ • http://photodivision.gov.in/ • http://www.imdb.com/ • http://myswar.com/

278 

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ƒÜܹ߹Ýóü ÏÜÜå. ‘. ÄÜÜØÁÜß ƒÜÜ¹ß †å ÄÜÜÏܲÜÃÜÜ ÃÜÍÜÜåÏÜزìÃÜÜå ôÜâÑÜÚ “å, †ÃÜå ËÜß¡ ÝíÜÝíÜÁÜ ‹¾ÜåÄÜÜå †å ÄÜÂ÷Üå “å. †Ü ‹¾ÜåÄÜéÆÜß ÄÜÂ÷ÜåÃÜå ƒÜܹßéÆÜß ôÜâÑÜÚ ÆÜÜôÜå³Üß èå ‹óÏÜÜ †ÃÜå ¢íÜÃÜ ÏÜìå “å ´ÜåÃÜÜ ËܹêÜÜÏÜÜØ ´Üå†Üå ƒÜܹßÃÜå ü‘ÜíÜß Ó܃Üå “å. ƒÜÜ¹ß ÝíÜÃÜÜ ËÜß¡ ‹¾ÜåÄÜÜåÃÜÜå ÝíÜ‘ÜôÜ ³ÜíÜÜå †ïÜøÑÜ “å. ÆܱÜ. . . ¡å ËÜß¡ ‹¾ÜåÄÜÜå ôÜ¢íÜÃÜ ÃÜ÷Î ³ÜÜÑÜ ´ÜÜå ƒÜÜ¹ß íÜÁÜÜÓå †ÜÄÜì ÃÜ÷Î íÜÁÜß ïÜ‘å. (÷ÝÓèÃÜËÜØÁÜà, 18-11-1934)     

†ÜÆܱÜÜÏÜÜØ ¡å ƒÜܹßÍÜÜíÜÃÜÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ¢íÜÃÜÃÜÜØ ¹Óå‘ šÜåµÜÏÜÜØ ôÜܹ܉ ¹ÜƒÜêÜ ‘ÓíÜß ¡å‰†å. ƒÜܹßÍÜÜíÜÃÜÜ †åüêÜå †ƒÜâü ÁÜßÓè. ƒÜܹßÃÜß ÆÜå¹ÜïÜ ÝíÜóÜå ‘Ø‰ ÆÜ±Ü ¡±ÜÃÜÜÓ ¡±Üå “å ‘å ‘ÜØ´ÜÃÜÜÓ †ÃÜå íܱÜÃÜÜÓÃÜå ‘åüêÜß ÁÜßÓè³Üß ÏÜ÷åÃÜ´Ü ‘ÓíÜß ÆÜ²å “å. †ÜÆܱÜå †å è ÆÜÂÏÜܱÜå ôíÜÓÜèÃÜÜå ´ÜÜشܱÜÜå ‘ÜØ´Ü´ÜÜ ÁÜßÓè Ó܃ÜíÜß ¡å‰†å. ƒÜܹßÍÜÜíÜÃÜÜ †åüêÜå †åüêÜß è †ƒÜâü ñܽÜ. ÓÇÝüÑÜÜå ÉåÓíÜß ÓÜå¢ ÏÜåìíÜÃÜÜÓÃÜå †ƒÜâü ñÜ½Ü ÷ÜåÑÜ “å ‘å ÆÜÜå´Üå ‘ÜØ´Üå “å †å ÍÜêÜå †Üå“àØ ÷ÜåÑÜ, ÆÜ±Ü ôÜÓíÜÜìå †å íܲå Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÏÜÜØ ¹Óå‘ è±ÜÃÜå ‘ÆܲàØ ÏÜìß Ó÷åíÜÜÃÜàØ “å. ´Üå è ÆÜÂÏÜܱÜå ôÜ´ÑÜ †ÃÜå †Õ÷ôÜÜ ÝíÜóÜå †åíÜß ÝÃÜ:ôÜßÏÜ ñÜ½Ü ÷ÜåíÜß ¡å‰†å ‘å †ÜÆܱÜÜ ÏÜÜÄÜÚÏÜÜØÃÜÜØ ËÜÁÜÜØ ÝíÜ™ÃÜÜå “´ÜÜØ †ÜƒÜÓå ôÜ´ÑÜ †ÃÜå †Õ÷ôÜÜÃÜÜå è ÝíÜèÑÜ ³ÜíÜÜÃÜÜå “å. ƒÜܹßÍÜÜíÜÃÜÜ †åüêÜå ÆÜÂܱÜÏÜÜµÜ ÆÜ´ÑÜå ôÜÏÜÍÜÜíÜ. †åÃÜÜå †³ÜÚ †å ‘å èÄÜ´ÜÃÜÜØ ÆÜÂܱÜ߆ÜåÃÜå èåÃÜܳÜß ÃÜà‘ïÜÜÃÜ ³Ü´ÜàØ ÷ÜåÑÜ †åíÜß íÜô´ÜàÏÜܵÜÃÜÜå ôÜØÆÜâ±ÜÚ ´ÑÜÜÄÜ ‘ÓíÜÜå. †ÜÆܱÜÜ ‘ÓÜå²Üå ¹åïÜÍÜ܉†ÜåÏÜÜØ ¡å †ÜüêÜß è ÍÜÜíÜÃÜÜ †ÜÆܱÜå ‘åìíÜß†å ´Üå Õ÷¹àô´ÜÜÃÜ ‘åíÜß ÆÜà±ÑÜÍÜâÝÏÜ ³Ü‰ ¡ÑÜ!  (ÃÜíÜ¢íÜÃÜ, 16-10-1927)     

ïÜ÷åÓÃÜÜ êÜÜå‘ÜåÃÜå ÷àØ †åÏÜ ÃܳÜß ‘÷å´ÜÜå ‘å ´ÜÏÜå è‰ÃÜå ÄÜÜÏܲÜØÏÜÜØ íÜôÜíÜÜü ‘ÓÜå. ÷àØ ´ÜÜå ´ÜåÏÜÃÜå †åüêÜàØ è ‘÷àØ “àØ ‘å ´ÜÏÜÜÓå ÏÜܳÜå ÄÜÜÏܲÜØÃÜàØ èå ¸±Ü “å ´Üå †¹Ü ‘ÓÜå. ÄÜÜÏܲÜØ ÝôÜíÜÜÑÜ ËÜßèå øÑÜÜØÑܳÜß †åÏÜÃÜå ‘ÜœÜÜ ÏÜÜêÜÃÜß †å‘ ÆÜ±Ü œÜßè ÏÜìß ïÜ‘å †åÏÜ “å ƒÜÓß? ¡å ÃÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå, ÆÜ÷åêÜÜØ èåÏÜ ÄÜÜÏܲÜØÃÜÜ êÜÜå‘Üå †å œÜß¡å ¡´Üå ´ÜæÑÜÜÓ ‘Óß êÜå´ÜÜØ, ÃÜå †ÜÆܱÜå †åÏÜÃÜÜ ‹¾ÜåÄÜÁÜØÁÜÜ ÆÜÓ ´ÜÓÜÆÜ ÃÜ ÏÜÜÓß ÷Üå´Ü ´ÜÜå ´Üå†Üå †Üèå ÆÜ±Ü ‘Óß êÜå´Ü, ´Üå œÜß¡å †åÏÜÃÜå ËÜÃÜÜíÜß êÜåíÜÜÃÜàØ ‘åÏÜ ÃÜ ïÜ߃ÜíÜ߆å?  (÷ÝÓèÃÜËÜØÁÜà, 9-12-1934) 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

279


ÄÜÓßËÜß, ÍÜâƒÜÏÜÓÜå †ÃÜå †ÜØÁÜìÜ ‘ÜÃÜâÃÜ íÜœœÜå ÏÜܱÜôÜ܉ÃÜß ¢´Ü íܱÜÚíÜ´Üß ‘³ÜÜ : êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜ ‹ÉåÚ ¹ÝÓºÃÜÜÓÜÑܱÜ

ÆÜàô´Ü‘ ÆÜÝÓœÜÑÜ ÓÏÜåïÜ ËÜß. ïÜÜ÷

†åÝÆÜÂêÜÃÜÜ †Ø‘ÏÜÜØ †ÜÆܱÜå ÝíÜòÜÝí܃ÑÜÜ´Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜÃÜÜ ôÜèÚ‘ ÝíܐüÓ ûàÄÜÜå³Üß ê܉ÃÜå †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜå ÄÜàèÓÜ´ÜßÏÜÜØ ‹´ÜÜÓíÜÜ ôÜܳÜå ôÜØ‘ìÜÑÜåêÜÜ ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜ, ÆÜà. “Üå. ÆÜüåêÜ, ÏÜÄÜÃÜÍÜ܉ ¹åôÜ܉, ‘Ü‘Ü ‘ÜêÜåêÜ‘Ó íÜÄÜåÓåÃÜß ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ ÝíÜïÜåÃÜß ÝíÜœÜÜÓôÜäóüß ÏÜܱÜß. ÆÜ±Ü †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜ ôÜèÚ‘å ´ÜåÃÜÜ ÝÃÜíÜå¹ÃÜÏÜÜØ è±ÜÜíÑÜàØ “å ´ÜåÏÜ, `†¤ÜÜÃÜ †ÃÜå ¹ÜÝÓºÒ †Ü ÆÜä³íÜß ÆÜÓ ŸÑÜÜØ êÜÄÜß ‘ÜÑÜÏÜ ÷ïÜå, ´ÑÜÜØ êÜÄÜß †Ü ¡´ÜÃÜÜØ ÆÜàô´Ü‘Üå ÷ÓÝÄÜè ÝÃÜÓàÆÜÑÜÜåÄÜß ÃÜ÷Î ËÜÃÜå.' ´Üå³Üß †ÜíÜÜØ ÆÜàô´Ü‘ íÜÁÜà ÃÜå íÜÁÜà êÜÜå‘Üå ôÜàÁÜß ÆÜ÷ÜÇœÜíÜÜØ ¡å‰†å. ´Üå ÏÜÜüå ôÜ÷å´Üà †åíÜàØ íÜÜ´ÜÜíÜ ÝÃÜÏÜÜÚ±Ü ³ÜíÜàØ ¡å‰†å. †Ü íÜÜ´ÜÃÜå êÜšÜÏÜÜØ êÜå´ÜÜ †Ü ÆÜàô´Ü‘ÃÜÜå ÆÜÝÓœÜÑÜ ÏÜÜµÜ †å‘ êÜåƒÜ‘ ÆÜÜôÜå ÃÜ ‘ÓÜíÜ´ÜÜØ ÝíÜÝíÜÁÜ ÝíÜóÜÑÜšÜåµÜÃÜÜ µÜ±Ü êÜåƒÜ‘Üå ÆÜÜôÜå ‘ÓÜíÜíÜÜÃÜàØ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷å ÃÜ’ß ‘ÑÜàÛ “å. †å‘, ‘äÝ´ÜÃÜÜå ôÜÜÏÜÜÃÑÜ ÆÜÝÓœÜÑÜ, ËÜß¡å, ‘äÝ´ÜÃÜÜå ôÜÜÝ÷Ý´ÑÜ‘ ÆÜÝÓœÜÑÜ †ÃÜå µÜß¡å †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ µÜ±Ü ÝíÜ‘ü ôÜÏÜôÑÜ܆Üå †ÜêÜåƒÜ܉ “å ´Üå ¹ÜÝÓºÒ, ÍÜâƒÜÏÜÓÜå †ÃÜå ÍÜÜæÝ´Ü‘-†ÜÁÑÜÜÝ´ÏÜ‘ †ØÁÜ‘ÜÓÃÜß íÜå¹ÃÜÜÃÜàØ †ÜêÜåƒÜÃÜ, †åÏÜ µÜ±Ü ÀÞóü‘Üå±Ü³Üß †å‘ ÆÜ“ß †å‘ †Ø‘ÏÜÜØ ÆÜÝÓœÜÑÜ †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜïÜå. †Ü †Ø‘ÏÜÜØ ÆÜÝÓœÜÑÜ `ËÜàݽÆÜ‘ÜïÜ'ÃÜÜ ´ÜصÜß ÓÏÜåïÜ ËÜß. ïÜÜ÷ÃÜÜ ÀÞóü‘Üå±Ü³Üß. . . .

ÝíÜøüÓ

ûâÄÜÜåÃÜß †Ü ÝíÜòÜÝí܃ÑÜÜ´Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜå ôÜÏÜÜíÜåïÜ 19ÏÜß ôܹßÃÜß ÏÜ÷ÜÃÜ ÃÜíÜêÜ‘³Ü܆ÜåÏÜÜØ ³ÜÜÑÜ “å. ¹àÝÃÜÑÜÜÃÜß †ÃÜå‘ ÍÜÜóÜ܆ÜåÏÜÜØ ´ÜåÃÜÜ †ÃÜàíÜܹ ³ÜÑÜÜ “å. 1862ÏÜÜØ ÊÇœÜ ÍÜÜóÜÜÏÜÜØ ÆÜÂÄÜü ³ÜÑÜåêÜß ¹ì¹ÜÓ (˜Ü‹ÃÜ ôÜ܇”ÃÜÜØ 3100³Üß íÜÁÜà ÆÜÜÃÜÃÜß) ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜå †å è íÜóÜåÚ

êÜå ÝÏÜ”åÓÜËêÜ ‹ÉåÚ ¹ÝÓºÃÜÜÓÜÑÜ±Ü êÜåƒÜ‘": ÝíÜ‘üÓ ûâÄÜÜå †ÃÜàíÜܹ-ôÜØÆÜܹÃÜ": ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ¢íÜÜÍÜ܉ ÆÜüåêÜ ÆÜ‘ÜïÜ‘": ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜ‘ÜïÜÃÜ ÏÜØÝ¹Ó ÆÜàÃÜ: ÆÜ‘ÜïÜÃÜ íÜóÜÚ": 2015 ÆÜÜ‘àØ ÆÜâ«àØ, ôÜ܇”": 5.5'×8.5' ÆÜÜÃÜÜØ 512, _ 350

280 

†ØÄÜÂå¢ÏÜÜØ †ÃÜàíÜܹ ³ÜÑÜÜå ÷´ÜÜå. †å ÆÜ“ß ÑÜàÓÜåÆÜÃÜß †ÃÜå‘ ÍÜÜóÜ܆ÜåÏÜÜØ ´ÜåÃÜÜ †ÃÜàíÜܹ ³ÜÑÜÜ †ÃÜå ´Üå ôÜÜíÜÚݵܑ Óß´Üå êÜÜå‘ÝÆÜÂÑÜ ÃÜßíܲß. ÓØÄÜÍÜâÝÏÜ, ÝÉêÏÜ †ÃÜå üßíÜßÃÜÜ ÏÜÜÁÑÜÏܳÜß ´Üå ÝíÜÝíÜÁÜ ôíÜéÆÜå ÆÜÂÄÜü ³Ü‰ “å. ¹Üå°ôÜÜå íÜóÜÚ ÆÜâíÜåÚ ÆÜÂÄÜü ³ÜÑÜåêÜß †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜå ÷¢ÑÜå íÜܜܑÜå ÏÜëÑÜå ¡ÑÜ “å. †ØÄÜÂå¢ÏÜÜØ 2013ÏÜÜØ ´ÜåÃÜÜå †Ü«ÏÜÜå †ÃÜàíÜܹ ÆÜÂÄÜü ³ÜÑÜÜå ÷´ÜÜå. ÏÜ´ÜêÜËÜ ‘å èà¹Ü èà¹Ü ôÜÏÜÑÜå †Ü« †ÃÜàíÜܹ‘ÜåÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß Óß´Üå ´ÜåÃÜÜå †ÃÜàíÜܹ ‘ÓíÜÜÃÜß ÆÜÂåÓ±ÜÜ ÏÜì´Üß Ó÷ß “å. ÄÜàèÓÜ´ÜßÏÜÜØ ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜÃÜÜ †Ü †ÃÜàíÜܹÃÜß ÆܳÜÏÜ †ÜíÜäÝ¶Ü 1964ÏÜÜØ †ÃÜå ËÜߢ †ÜíÜäÝ¶Ü 1986ÏÜÜØ ÆÜÂÄÜü ³Ü‰ ÷´Üß. ´ÜåÃÜß †Ü µÜߢ ‘÷ß ïÜ‘ÜÑÜ †åíÜß †ÜíÜäݶÜÃÜå ÃÜíÜ¢íÜÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÆܳÜÏÜ †ÜíÜäÝ¶Ü ´ÜÓß‘å 2015ÏÜÜØ ÆÜÂÄÜü ‘Óß “å. †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ ÊÜØôÜÏÜÜØ ÆÜÂÄÜü ³Ü‰ ´ÑÜÜÓå ÊÜØôÜÃÜÜ ÝíÜíÜåœÜ‘ÜåÃÜå ´Üå ÝíÜÝíÜÁÜ ÀÞóü†å üß‘ÜÆÜÜµÜ êÜÜÄÜß ÷´Üß. †å‘ ÝíÜíÜåœÜ‘ÃÜå ´ÜåÃÜàØ ÝíÜóÜÑÜíÜô´Üà †ÃÜæÝ´Ü‘ êÜÜÄÑÜàØ ÷´ÜàØ; ËÜå ÝíÜíÜåœÜ‘ÜåÃÜå ´ÜåÏÜÜØ ‘Üå‰ ôÜ´ÑÜ ‘å ÏÜ÷ÜÃÜ´ÜÜ ¹åƒÜÜÑÜÜØ ÃÜ÷Üå´ÜÜØ. †å‘ ÝíÜíÜåœÜ‘ÃÜå ´Üå ‘ä´Ü‘ †ÃÜå ÝÃÜÓÜïÜÜèÃÜ‘ êÜÜÄÜß ÷´Üß. †å‘ ÝíÜíÜåœÜ‘ÃÜå ´ÜåÏÜÜØ èå ôÜÜÏÜÜÝè‘ ÆÜÂðÃÜÜå Óèâ ³ÜÑÜÜ ´Üå ÄÜÏÑÜàØ ÆÜ±Ü ´ÜåÃÜÜå œÜÜå’ôÜ ÝíÜœÜÜÓôÜÓ±ÜßÃÜÜ [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÆÜÂœÜÜÓ ÏÜÜüå ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ èåíÜÜ ôÜÜÝ÷Þ´ÑÜ‘ ‘êÜÜôíÜéÆÜÃÜÜå ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå ´Üå ÃÜÜÆÜôÜع ÆܲÒàØ. †êÜËܶÜ, ËÜÁÜÜØ è ÝíÜíÜåœÜ‘ÜåÃÜå ´Üå üß‘ÜÆÜÜµÜ è±Ü܉ ÃÜ÷Üå´Üß, ÆÜ±Ü †å‘عÓå ÝíÜíÜåœÜ‘Üå†å ´ÜåÃÜå †å‘ ÏÜ÷ÜÃÜ ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ ´ÜÓß‘å †ÜíÜ‘ÜÓß ÃÜ÷Üå´Üß. ÏÜà¼Üå†å “å ‘å ÝíÜíÜåœÜ‘ÜåÃÜÜ ÏÜâêÑÜÜØ‘ÃÜÃÜÜ ÏÜÜÆܹز ôíÜß‘ÜÓßÃÜå íÜܜܑÜå ôÜÜÝ÷Þ´ÑÜ‘ ‘äÝ´Ü ÆÜÜôÜå è´ÜÜ ÃܳÜß. íÜܜܑÜå†å ûâÄÜÜå†å †åÏÜÃÜÜ üâØ‘Ü ÝÃÜíÜå¹ÃÜÏÜÜØ èå ñÜ½Ü ÆÜÂÄÜü ‘Óß ÷´Üß ´ÜåÃÜå †ÃÜàÏÜÜå¹ÃÜ †ÜÆÑÜàØ “å. ŸÑÜÜØ êÜÄÜß †Ü ÑÜàÄÜÃÜß µÜ±Ü ÝíÜ‘ü ôÜÏÜôÑÜ܆Üå —¹ÜÝÓºÒÃÜå ‘ÜÓ±Üå ÆÜàÓàóÜÃÜß †ÁÜÜåÄÜÝ´Ü, ÍÜâƒÜÏÜÓÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå ôµÜßÃÜß ËÜÓËÜܹß, ´Ü³ÜÜ ÍÜÜæÝ´Ü‘ †ÃÜå †ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘ †ØÁÜÜÓÜ ÷å«ì ¥ÄÜ´ÜÜØ ËÜÜì‘ÜåÃÜàØ «ÎÄÜÓÜíÜàØ—†åÏÜÃÜÜå ‹‘åêÜ ÃÜ÷Î †ÜíÜå; ŸÑÜÜØ êÜÄÜß †ÏÜà‘ šÜåµÜÜåÏÜÜØ ôÜÜÏÜÜÝè‘ éØÁÜÜÏÜ±Ü ïÜøÑÜ Ó÷åïÜå; ËÜß¡ ïÜ˹ÜåÏÜÜØ, ´Ü³ÜÜ íÜÁÜà ÝíÜïÜÜì ÀÞóüÕËܹà³Üß ¡å´ÜÜØ, †¤ÜÜÃÜ †ÃÜå ¹ÜÝÓºÒ †Ü ÆÜä³íÜß ‹ÆÜÓ ŸÑÜÜØ êÜÄÜß ‘ÜÑÜÏÜ ÷ïÜå, ´ÑÜÜØ êÜÄÜß †Ü ¡´ÜÃÜÜØ ÆÜàô´Ü‘Üå ÷ÓÝÄÜè ÝÃÜÓàÆÜÑÜÜåÄÜß ÃÜ÷Î ËÜÃÜå.'' (ÆÜä. 7)

19ÏÜß ôܹßÃÜÜ ÆÜâíÜÜÚÁÜÚÏÜÜØ ÊÜØôÜ †ÃÜå ÑÜàÓÜåÆÜÃÜÜ †ÃÑÜ ¹åïÜÜåÏÜÜØ èå ÄÜÓßËÜß, ÝÃÜÓšÜÓ´ÜÜ †ÃÜå †ÃÜÜÓÜåÄÑÜ ÆÜÂíÜ´ÜÚ´ÜÜØ ÷´ÜÜØ ´Üå íÜßôÜÏÜß ôܹßÏÜÜØ ÏÜ÷¹ØïÜå ¹âÓ ³ÜÑÜÜØ. “å. 19ÏÜß ôÜ¹ß †ÃÜå íÜßôÜÏÜß ôܹßÃÜÜ ÆÜâíÜÜÚÁÜÚÏÜÜØ èå ôÜÏÜÜèíÜÜ¹ß ÝíÜœÜÜÓÜå êÜÜå‘ÝÆÜÂÑÜ ËÜÃÑÜÜ ÷´ÜÜ ´ÜåÃÜÜå íÜßôÜÏÜß ôܹßÃÜÜ “åêêÜÜ ¹ôÜ‘Ü ¹ÓÝÏÜÑÜÜÃÜ †ô´Ü ³ÜÑÜÜå “å †ÃÜå “´ÜÜØ †Ü ÆÜàô´Ü‘ÃÜå ´ÜåÃÜÜ íÜܜܑÜå ÏÜì´ÜÜ ÓûÜ “å; ´ÜåÃÜÜ †ÜÁÜÜÓ ÆÜÓ ÃÜÜü‘Üå, ÝÉêÏÜÜå †ÃÜå üß.íÜß. ‘ÜÑÜÚ˜ÏÜÜå Óè⠳ܴÜÜ ÓûÜ “å. ÏÜ´ÜêÜËÜ ‘å †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ †åíÜàØ ‘؉‘ “å èå ¹åïÜ‘Üì³Üß ÝÃÜÓÆÜåšÜ Óß´Üå íÜܜܑÜåÃÜå †ÆÜßêÜ ‘Ó´ÜàØ ÓûàØ “å. ÏÜ÷ÜÃÜ ôÜÜÝ÷Þ´ÑÜ‘ ‘äݴ܆ÜåÃÜß †Ü êÜÜšÜݱܑ´ÜÜ ÷ÜåÑÜ “å": ´Üå ‘ÜêÜÄÜÂô´Ü ³Ü´Üß ÃܳÜß. ôÜÜÝ÷Þ´ÑÜ‘ ÓœÜÃÜ܆Üå ´ÜåÃÜÜ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ôÜعÍÜÚÏÜÜØ ôÜèÜÚ‰ ÷ÜåÑÜ “å—´Üå †å‘ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ™ÜüÃÜÜ ÷ÜåÑÜ “å, ÆÜ±Ü ÏÜ÷ÜÃÜ ‘äݴ܆Üå ´ÜåÃÜÜ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ôÜعÍÜÚ³Üß ‹ÆÜÓ ¥«ßÃÜå ÝíÜÝíÜÁÜ ôÜØô‘äݴ܆ÜåÃÜÜ íÜܜܑÜåÃÜå ôÆÜïÜßÚ è´Üß ÷ÜåÑÜ “å. ÆÜÂô´Üà´Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü †åíÜÜØ ‘åüêÜÜØ‘ ´Ü¶íÜÜå ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

ôÜÜÝ÷Þ´ÑÜ‘ ÓœÜÃÜ܆Üå ´ÜåÃÜÜ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ôÜعÍÜÚÏÜÜØ ôÜèÜÚ‰ ÷ÜåÑÜ “å—´Üå †å‘ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ™ÜüÃÜÜ ÷ÜåÑÜ “å, ÆÜ±Ü ÏÜ÷ÜÃÜ ‘äݴ܆Üå ´ÜåÃÜÜ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ôÜعÍÜÚ³Üß ‹ÆÜÓ ¥«ßÃÜå ÝíÜÝíÜÁÜ ôÜØô‘äݴ܆ÜåÃÜÜ íÜܜܑÜåÃÜå ôÆÜïÜßÚ è´Üß ÷ÜåÑÜ “å. ÆÜÂô´Üà´Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ ÆÜ±Ü †åíÜÜØ ‘åüêÜÜØ‘ ´Ü¶íÜÜå “å èå ´ÜåÃÜå ´ÜåÃÜÜ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ôÜعÍÜÚ³Üß ‹ÆÜÓ ‹«ÜíÜå “å. ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜàØ ‘åúíÜ´ÜßÚ ÆÜÜµÜ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜàØ “å. ÝíÜÁÜíÜÜ ËÜ÷åÃÜÃÜÜØ ÍÜâƒÜå ÏÜÓ´ÜÜØ ËÜÜì‘Üå ÏÜÜüå ÆÜÜØ‹ÃÜÜå üà‘²Üå œÜÜåÓ´ÜÜØ ÆÜ‘²ÜÑÜåêÜÜ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜå ÆÜÜØœÜ íÜóÜÚÃÜß †Ü‘Óß ‘å¹ÃÜß ôÜ¡ ÑÜའè÷ÜèÃÜÜ ‘å¹ß ´ÜÓß‘å ÍÜÜåÄÜíÜíÜß Æܲå

“å èå ´ÜåÃÜå ´ÜåÃÜÜ ôÜÜØô‘äÝ´Ü‘ ôÜعÍÜÚ³Üß ‹ÆÜÓ ‹«ÜíÜå “å. ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜàØ ‘åúíÜ´ÜßÚ ÆÜÜµÜ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜàØ “å. ÝíÜÁÜíÜÜ ËÜ÷åÃÜÃÜÜØ ÍÜâƒÜå ÏÜÓ´ÜÜØ ËÜÜì‘Üå ÏÜÜüå ÆÜÜØ‹ÃÜÜå üà‘²Üå œÜÜåÓ´ÜÜØ ÆÜ‘²ÜÑÜåêÜÜ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜå ÆÜÜØœÜ íÜóÜÚÃÜß †Ü‘Óß ‘å¹ÃÜß ôÜ¡ ÑÜའè÷ÜèÃÜÜ ‘å¹ß ´ÜÓß‘å ÍÜÜåÄÜíÜíÜß ÆÜ²å “å. †åÏÜÜسÜß ÃÜÜôÜß “âüíÜÜÃÜÜ †åÃÜÜ ÆÜÂÑÜÜôÜÜåÃÜå ‘ÜÓ±Üå ôÜ¡ êÜØËÜ܉ÃÜå 19 íÜóÜÚÃÜß ³ÜÜÑÜ “å. ËÜ÷åÃÜÃÜÜØ ÍÜâƒÑÜÜØ ËÜÜì‘Üå ÏÜÜüå ÓÜåüß œÜÜåÓíÜÜÃÜÜ ÄÜàÃÜÜ ÏÜÜüå †ÃÜå ÄÜàÃÜÜå ‘ËÜâêÑÜÜå ÷ÜåíÜÜ “´ÜÜØ ´ÜåÃÜå †Ü‘Óß ôÜ¡ ÍÜÜåÄÜíÜíÜß ÆÜ²å “å ´ÜåÃÜÜ ÆÜ´ÑÜÜ™ÜÜ´ÜéÆÜå ôÜÏÜÜè ÆÜ´ÑÜå ´Üå ™ÜÜåÓ ÃÜÉÓ´Ü ôÜܳÜå ‘ÜÓÜíÜÜôÜÏÜÜسÜß ËÜ÷ÜÓ †ÜíÜå “å. †å±Üå ôÜÏÜÜèÃÜå ‘ÓåêÜÜ ÃÜà‘ôÜÜÃܳÜß †ÃÜå‘ÄܱÜàØ íÜÁÜÜÓå ÃÜà‘ôÜÜÃÜ ôÜÏÜÜèå ´ÜåÃÜå ÆÜ÷ÜÇœÜܲÒàØ ÷´ÜàØ. ôÜÏÜÜè ÆÜ´ÑÜå íÜåÓ íÜÜìíÜÜÃÜÜ ”ÃÜâÃÜ ôÜܳÜå ´Üå ‘å¹ÏÜÜسÜß ËÜ÷ÜÓ †ÜíÑÜÜå ÷´ÜÜå. †åÃÜß ÆÜÜôÜåÃÜÜ ‘å¹ß ´ÜÓß‘åÃÜÜ ÆÜßìÜ ÆÜÓíÜÜÃÜÜÃÜå ‘ÜÓ±Üå ÄÜÜÏÜÏÜÜØ ´ÜåÃÜå ÆÜæôÜÜ †ÜÆÜíÜÜ “´ÜÜØ ‘Üå‰ ÓÜ´ÜíÜÜôÜÜ ÏÜÜüå †ÜïÜÓÜå †ÜÆÜ´ÜàØ ÃܳÜß ‘å ÍÜÜåèÃÜ †ÜÆÜ´ÜàØ ÃܳÜß. †Ü ÷´ÜÜïÜÜ íÜœœÜå ÝËÜïÜÆÜ ´ÜåÃÜå †ÜïÜÓÜå †ÜÆÜå “å, †åÃÜå ÏÜÜÃÜÆÜâíÜÚ‘ ÍÜÜåèÃÜ †ÜÆÜå “å †ÃÜå ôÜâíÜÜ ÏÜÜüå ÆܳÜÜÓß †ÜÆÜå “å ÆÜ±Ü ‘Üå‰ ‹ÆܹåïÜ †ÜÆÜ´ÜÜå ÃܳÜß. 19 íÜóÜÚ 281


ÆÜ“ß ´ÜåÃÜå ôÜâíÜÜ ÏÜÜüå ÆܳÜÜÓß ÏÜìå “å †ÃÜå “´ÜÜØ ´Üå íÜ÷åêÜß ÆÜÓÜå°å ÝËÜïÜÆÜÃÜÜØ œÜÜعßÃÜÜØ íÜÜôܱÜÜå œÜÜåÓßÃÜå ÍÜÜÄÜß “âüå “å. ÆÜ±Ü ÆÜÜåêÜßôÜÃÜÜ ÷ܳÜå ÆÜ‘²ÜÑÜ “å. ÆÜÜåêÜßôÜ ´ÜåÃÜå ÆÜ‘²ßÃÜå ÝËÜïÜÆÜ ÆÜÜôÜå ê܉ †ÜíÜå “å. ÝËÜïÜÆÜ †ÆÜÜÓ ¹ÑÜÜ ¹ÜƒÜíÜßÃÜå †ôÜ´ÑÜ ËÜÜåêÜå “å": ``ÏÜÇ è †å íÜÜôܱÜÜå †åÃÜå †ÜÆÑÜÜØ “å. íÜÁÜàÏÜÜØ †åÃÜå œÜÜعßÃÜß ËÜå ¹ßíÜܹÜÃÜß †ÜÆÜßÃÜå ‘÷å “å": †Ü ´ÜÏÜå ‘åÏÜ ÍÜâêÜß ÄÜÑÜÜ? †å ÆÜ±Ü êÜå´ÜÜ ¡íÜ.'' ÆÜÜåêÜßôÜ †åÃÜå “âüÜå ‘Óå “å †ÃÜå †å ËÜå ¹ßíÜܹÜÃÜß ôÜܳÜå ÃÜß‘ìß ¡ÑÜ “å. ÝËÜïÜÆÜÃÜÜå †Ü ¹ÑÜÜÍÜÜíÜ ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜÜ ¢íÜÃÜÏÜÜØ †ÜÏÜâì ÆÜÝÓíÜ´ÜÚÃÜ ÝÃÜÆÜ¡íÜÃÜÜÓÜå ËÜÃÜß Ó÷å “å. ´Üå íÜÜÝêÜÑÜÜÏÜÜسÜß íÜÜêÏÜßÝ‘ ËÜÃÜå “å. ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜàØ †å‘ ÆÜÜµÜ ÏÜåÝÓÑÜôÜ ‘÷å “å ´ÜåÏÜ `†Ü ÏÜܱÜôÜ ÃܳÜß—¹åíÜ “å.' ÆÜåêÜß ËÜå ¹ßíÜܹÜÃÜ߆Üå ´ÜåÃÜå ¢íÜÃÜÍÜÓ ÆÜ‘ÜïÜ †ÜÆÜ´Üß Ó÷å “å. ´Üå ôÜ´ÑÜÃÜÜå ‹ÆÜÜôÜ‘ ËÜÃÜå “å †ÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÍÜÜåÄÜå ÆÜ±Ü †Ø´ÜÓÜ´ÏÜÜ†å œÜÎÁÜåêÜÜ ÃÑÜÜÑÜ †ÃÜå ÁÜÏÜÚÃÜå íÜìÄÜß Ó÷å “å. ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜàØ ïÜßóÜÚ‘ ôÜâœÜíÜå “å ´ÜåÏÜ †Ü ÄÜÓßËÜÜå †ÃÜå ÄÜÓßËÜßÃÜß ‘³ÜÜ “å. ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜ ÏÜÜåüÜ ÍÜÜÄÜÃÜÜØ ÆÜܵÜÜå ¹Üé±Ü ÄÜÓßËÜßÏÜÜØ ¢íÜß ÓûÜØ “å. 19ÏÜß ôܹßÃÜÜ ÆܳÜÏÜ µÜ±Ü ¹ôÜ‘ÜÃÜÜØ íÜóÜÜåÚÃÜÜ ÊÜØôÜÃÜàØ †ÜݳÜÚ‘, ôÜÜÏÜÜÝè‘ †ÃÜå ÓÜè‘ßÑÜ Þô³ÜÝ´ÜÃÜàØ ÆÜÂÝ´ÜÕËÜËÜ †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ ¡å‰ ïÜ‘ÜÑÜ “å. ÊÜØôÜÏÜÜØ ÷¢ †Üæ¾ÜåÝÄÜ‘ ˜ÜØÝ´ÜÃÜÜå—†ÜÁÜàÝÃÜ‘ ÑÜصÜ-‹¾ÜåÄÜÜåÃÜÜå †ÜÓØÍÜ è ³ÜÑÜÜå “å. †Ü †ÜÁÜàÝÃÜ‘ ‹¾ÜåÄÜÜåÃÜß ôÆÜÁÜÜÚÏÜÜØ ÊÜØôÜÃÜÜ ÆÜÓØÆÜÓÜÄÜ´Ü ôíÜéÆÜÃÜÜ ÄÜä÷‹¾ÜåÄÜÜå ÆÜ²ß ÍÜÜÄÑÜÜ “å †ÃÜå †åÏÜÜØ ÓÜå‘ÜÑÜåêÜÜØ ‘àüàØËÜÜå ÓÜåèÄÜÜÓß ÝíÜÃÜÜÃÜÜØ—†ÜíÜ‘ ÝíÜÃÜÜÃÜÜØ ËÜÃÑÜÜØ “å. ÊÜØôÜÏÜÜØ †Üæ¾ÜåÝÄÜ‘ ˜ÜØÝ´Ü ÁÜßÏÜß ÄÜݴ܆å ÆÜÂôÜÓß ÷ÜåíÜܳÜß ÓÜåèÄÜÜÓßÃÜß íÜæ‘ÞêÆÜ‘ ´Ü‘Üå ôÜèÜÚ‰ ÃÜ÷Üå´Üß. †Ü ôÜؘÜØÝ´Ü‘Üì ‘åíÜß ÄÜÓßËÜß †ÃÜå ÑÜÜ´ÜÃÜÜÃÜÜå ÷´ÜÜå ´ÜåÃÜÜØ ³ÜÜå²ÜØ ÝœÜµÜÜå ¡å‰†å": ´ÜåÃÜß (¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜß) ËÜ÷åÃÜÃÜàØ ïÜàØ ³ÜÑÜàØ? ôÜÜ´Ü “Üå‘ÓÜØÃÜàØ ïÜàØ ³ÜÑÜàØ? ÆÜ±Ü ´ÜåÃÜß ÕœÜ´ÜÜ ‘ÜåÃÜå ÷´Üß?. . . œÜÜå³ÜÜ íÜóÜÚÃÜÜ †Ø´Üå ´ÜåÃÜß ËÜ÷åÃÜÃÜÜ ôÜÏÜÜœÜÜÓ ÏÜëÑÜÜ. ÆÜçÝÓôÜÃÜÜØ †å‘ ‘ØÄÜÜì êܶÜÜÏÜÜØ ´Üå Ó÷å´Üß ÷´Üß. ´ÜåÃÜß ôÜܳÜå ´ÜåÃÜÜå 282 

ÃÜÜÃÜÜÏÜÜØ ÃÜÜÃÜÜå †å‘ “Üå‘ÓÜå ÷´ÜÜå. ËÜß¡Ø “ øÑÜÜØ ÷´ÜÜØ? ‘¹ÜœÜ ´Üå ÆÜÜå´Üå è ¡±Ü´Üß ÃÜ÷Î ÷ÜåÑÜ. (ÆÜä. 34) üåÏÆÜêÜ-†çíÜÃÑÜâ †ÃÜå ÆÜܱÜß ÏÜ÷åêÜÃÜÜ êܶÜ܆ÜåÏÜÜØ †ÝÄÜÑÜÜÓ ‘å ËÜÜÓ íÜÓôÜÃÜÜå †å‘ “Üå‘ÓÜå ÃÜèÓå Æܲ´ÜÜå. ´Üå ‘ÜåÃÜÜå “Üå‘ÓÜå ÷´ÜÜå? ÆÜçÝÓôÜ ïÜ÷åÓÃÜÜå! ïÜ÷åÓÜåÃÜå ÆÜ±Ü “Üå‘ÓÜØ ÷ÜåÑÜ “å; †ÃÜå èåÏÜ ïÜ÷åÓ ÏÜÜåüàØ ´ÜåÏÜ ´ÜåÃÜå †ÜíÜÜØ Ó”ì´ÜÜØ “Üå‘ÓÜØÃÜß ôÜ؃ÑÜÜ ÆÜ±Ü ÏÜÜåüß ÷ÜåÑÜ. . . ïÜ÷åÓÃÜàØ †Ü ôÜØ´ÜÜÃÜ ÓÜåè ÆÜåüÆÜâÓ †ÃÃÜ ÃܳÜß ÆÜÜÏÜ´ÜàØ; ´ÜåÃÜß ÆÜß« ‹ÆÜÓ ‘ïÜàØ °ÜØ‘±Ü ÃܳÜß ÷Üå´ÜàØ; ÆÜÄÜ ÃÜßœÜå ÆÜÄÜÓƒÜàØ ÃܳÜß ÷Üå´ÜàØ; †ÃÜå ÏÜܳÜÜ ÆÜÓ “ÜÆÜÓàØ ÃܳÜß ÷Üå´ÜàØ. . . . †ÜÆܱÜå èå ÃÜÏÜâÃÜÜÃÜß íÜÜ´Ü ‘ÓíÜÜ ÏÜÜÄÜß†å “ß†å, ´ÜåÃÜå ÏÜÜ †ÃÜå ËÜÜÆÜ ËÜØÃÜå ÷´ÜÜØ; “´ÜÜØ ËÜÜÆÜ ‘¹ß ´ÜåÃÜÜå ÝíÜœÜÜÓ ‘Ó´ÜÜå ÃÜ÷Î, ‘å ÏÜÜ ´ÜåÃÜå œÜÜ÷´Üß ÃÜ÷Î. (ÆÜä. 191) ¹Óå‘ è±ÜÃÜå èÃÏÜíÜÜ ÏÜÜüå ÄÜÜÏÜÏÜÜØ ™ÜÓ ÷ÜåÑÜ †åíÜàØ ËÜ÷à †Üå“àØ ËÜÃÜå “å, ¡å‘å ´ÜåÏÜ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ËÜ÷à ôÜÜÓß ôÜÄÜíܲ ³ÜÜÑÜ ƒÜÓß. ÷àØ ´ÜÜå ÏÜÜÃÜàØ “àØ ‘å ÏÜÜÓÜØ ÏÜÜËÜÜÆÜ Óô´Üå Ӄܲ´ÜÜØ ÏÜܱÜôÜÜå è ÷´ÜÜØ, ¡å‘å ÏÜÃÜå †åÃÜß ÆÜ±Ü ÆÜâÓß ƒÜËÜÓ ÃܳÜß. (ÆÜä. 94)

èå ÆÜܵܖœÜÇÆÜÏÜå³ÑÜàÃÜàØ íܱÜÚÃÜ ‹ÆÜÓ üÜØøÑÜàØ “å ´Üå ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ¹ß‘ÓßÃÜß ÷ÜêÜ´Ü ÆÜ±Ü íܱÜÚíÜå “å": ÏÜÜÓå †å‘ ¹ß‘Óß ÷´Üß ´Üå ÃÜ¹ß†å ‘ÆܲÜØ ÁÜÜåíÜÜ è´Üß. . . ´ÜåÃÜß íÜêÜå ÆÜ±Ü ËÜ÷à ËÜâÓß ÷´Üß. íÜÓôÜܹ †ÃÜå ËÜÓÉÃÜÜ Ý¹íÜôÜÜåÏÜÜØ ÆÜ±Ü †ÜƒÜÜå ݹíÜôÜ ‘ÏÜÓ ôÜàÁÜß üËÜÏÜÜØ ²âËÜåêÜÜ Ó÷åíÜÜÃÜàØ, †ÃÜå ÆÜíÜÃÜ ´ÜÜå “ÓßÃÜß ÆÜå«å ´ÜÏÜÜÓÜ ÏÜÜÇ ‹ÆÜÓ íÜÜÄÜ´ÜÜå ÷ÜåÑÜ. ÆÜܱÜß «Óß ¡ÑÜ ´ÜÜåÆÜ±Ü ´ÜÏÜÜÓå ´Üå ÁÜÜåíÜÜÃÜàØ ÆÜâÓàØ ‘ÓíÜàØ è Æܲå, ‘Ü ‘å ™Ü±ÜÜÃÜß ÆÜÜôÜå ‘ÆܲÜØÃÜß †å‘ è ¡å² ÷ÜåÑÜ †ÃÜå ´Üå ´ÜåÏÜÃÜå ´Üå ݹíÜåôÜ ÆÜ÷ÜÇœÜß èíÜß ¡å‰†å—ÃÜ÷Î ´ÜÜå ™ÜÓÜ‘ß ´Üâüß ¡ÑÜ. . . (ÆÜä. 95)

ÃÜÜÃÜÜ(¹Ü¹Ü)ÃÜß ôÜܳÜå ôÜÏÜäݽÏÜÜØ ¢íÜ´ÜÜå ÏÜåÝÓÑÜôÜ ÃÜÜÃÜÜÃÜÜå ¡‘ÜÓÜå ÆÜÜÏÜßÃÜå Óô´ÜÜ ÆÜÓ †ÜíÜß ¡ÑÜ “å. ÃÜÜÃÜܳÜß Ý´ÜÓô‘ä´Ü †åÃÜÜ ÝÆÜ´ÜÜÃÜÜå ÆÜÝÓœÜÑÜ ´Üå ÏÜä´ÑÜà ÆÜÜÏÑÜÜ ÆÜ“ß è ´ÜåÃÜå ³ÜÑÜÜå †ÃÜå ´Üå ÆÜÝÓœÜÑܳÜß ´ÜåÃÜÜÏÜÜØ ´ÜåÏÜÃÜÜ ÆÜ´ÑÜå †Ü¹ÓÍÜÜíÜ ‘åìíÜÜÑÜÜå †å ´ÜåÃÜÜå ÄÜàÃÜÜå ÷´ÜÜå. ‘ÜÑܹÜÃÜÜå †ÍÑÜÜôÜ ‘Ó´ÜÜå ´Üå èå ÄÜÓßËÜßÏÜÜØ †ÜíÜß Æܲå

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


“å ´ÜåÃÜß ³ÜÜå²ß ”êÜ‘": ÓÜåüß ÝíÜÃÜÜÃÜÜ Ý¹íÜôÜÜå, §™Ü ÝíÜÃÜÜÃÜß ÓÜ´ÜÜå, ËܶÜß ÝíÜÃÜÜÃÜß ôÜÜØè, †ÜÄÜ ÝíÜÃÜÜÃÜÜå œÜâêÜÜå, ÏÜèâÓß ÝíÜÃÜÜÃÜÜØ †«íÜÜݲÑÜÜØ, †ÜïÜÜ ÝíÜÃÜÜÃÜàØ ÍÜÝíÜóÑÜ, ‘Üå±Ü߆å³Üß ‘ܱÜÜå ³ÜÑÜåêÜÜå ‘Üåü, èåÃÜå ¹åƒÜßÃÜå “Üå‘Ó߆Üå ÷ôÜß ÆÜ²å ´ÜåíÜÜå èâÃÜÜå üÜåÆÜÜå, ÄÜÏÜå ´Üå ÄÜÁÁÜÜíÜæ´ÜÓàØ, ™Üä±ÜÜ, ‘²íÜÜïÜ, †ÃÜå ¹ßÃÜ´ÜÜ—ÏÜåÝÓÑÜôÜÃÜå †Ü ËÜÁÜàØ ïÜß Óß´Üå ÄÜìå ‹´ÜÜÓß ïÜ‘ÜÑÜ ´Üå ïÜ߃ÜíÜàØ ÆܲÒàØ. . . (ÆÜä. 222) †Üèå †ÏÜÃÜå ÃÜÜô´ÜÜå ÏÜìå, ´ÜÜå †ÏÜå ïÜàØ ƒÜÜÁÜàØ ‘÷åíÜÜÑÜ, ƒÜËÜÓ “å? ÆÜÓÏÜ Ý¹íÜôÜÃÜÜå ÃÜÜô´ÜÜå, ÆÜÓÏÜ Ý¹íÜôÜÃÜàØ ÍÜÜåèÃÜ, Ä܉ ‘ÜêÜÃÜÜå ÃÜÜô´ÜÜå †ÃÜå Ä܉ ‘ÜêÜÃÜàØ ÍÜÜåèÃÜ—†å ËÜÁÜàØ ôÜíÜÜÓå †å‘ßí܃ܴÜå ÆÜÜÏÑÜÜØ ‘÷åíÜÜÑÜ! †åüêÜàØ ËÜÁÜàØ †å‘ôÜÜÏÜüàØ ƒÜ܉ÃÜå †ÏÜÜÓàØ ÆÜåü ÉÜüß ÃÜ ÆÜ²å ´ÜÜå †ÏÜÜØÓÜå è íÜÜØ‘ íÜìß! (ÆÜä. 241)

ÄÜÓßËÜÜåÃÜÜØ ÝíÜÝíÜÁÜ ÆÜܵÜÜå ôÜ¢ÚÃÜå ûâÄÜÜå èå ÆÜÂÝ´ÜÆÜܹÃÜ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜØÄÜå “å ´Üå ´ÜåÏܱÜå ´ÜåÏÜÃÜß †å‘ ՜ܴÜÃܑݱܑÜÏÜÜØ ôÆÜóü ‘ÑÜàÛ “å": ÄÜÓßËÜ܉ †å ‘åíÜß †¹ÖÍÜà´Ü †ÃÜå ÍÜÑÜØ‘Ó †ÞÄÃÜÆÜÓßšÜÜ “å! ´ÜåÏÜÜسÜß ÃÜËÜì܆Üå ´Üàœ“ ËÜÃÜßÃÜå ËÜ÷ÜÓ ÆÜ²å “å, †ÃÜå ôÜËÜì܆Üå ÍÜíÑÜ ËÜÃÜßÃÜå! ÍÜÜÄÑܹåíÜß ŸÑÜÜÓå ‘Üå‰ ÏÜܱÜôÜÃÜå °ÜìßÃÜå †«ØÄÜ ËܹÏÜÜïÜ ‘å ÏÜ÷ÜÃÜ ¹åíÜÜØïÜß ËÜÃÜÜíÜíÜÜ ‡œ“å “å, ´ÑÜÜÓå †Ü ‘âêܲßÏÜÜØ ´ÜåÃÜå ÄÜÜìå “å. (ÆÜä. 223)

¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ ¹åíÜÜØïÜß ËÜÃÜ´ÜÜ ÄÜÓßËÜÃÜÜå †å‘ ‹¶ÜÏÜ ÃÜÏÜâÃÜÜå “å. ôÜÏÜÜè ÏÜÜüåÃÜß ´ÜåÃÜß ÃÜÉÓ´Ü ÝËÜïÜÆÜå ¹ÜƒÜíÜåêÜÜ ¹ÑÜÜÍÜÜíܳÜß ËܹêÜ܉ ¡ÑÜ “å. êÜšÜÜÝÁÜÆÜÝ´Ü ËÜÃÜåêÜÜå ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜ ôíÜ圓܆å ÄÜÓßËÜß ÍÜÜåÄÜíÜå “å. †ÃÜå ÄÜÓßËÜÜå ÏÜÜüå †åíÜÜå è ¹ÑÜÜÍÜÜíÜ ¹ÜƒÜíÜßÃÜå ÃÜÜÃÜÜØÏÜÜåüÜØ ¹ÜÃÜÜå ‘Ó´ÜÜå Ó÷å “å. †å ÆÜÜåêÜßôÜ †ÏÜêܹÜÓ ¡íÜüÚ, èå †åÃÜß ÆÜÜ“ì ÆܲåêÜÜå “å ´ÜåÃÜå ¢íÜ´ÜÜå èíÜÜ ¹å “å. ÏÜåÝÓÑÜôÜÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¡ÃÜÃÜÜ ¡åƒÜÏÜå ËÜœÜÜíÜå “å. ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÃÜÜÏÜå ÆÜ‘²ÜÑÜåêÜÜ †å‘ ÝÃܹÜåÚóÜ ÏÜܱÜôÜÃÜå ÆÜÜå´Üå ôÜ¡ íÜ÷ÜåÓßÃÜå ËÜœÜÜíÜß êÜå “å. †ÃÑÜ ËÜå ÏÜܱÜôÜÜåÃÜå ÆÜ±Ü ´Üå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ¢íÜÃÜÜ ¡åƒÜÏÜå ËÜœÜÜíÜß êÜå “å. ËÜßèå “å²å ³ÜåÃÜÜÓݲœÜÓ “å. ÄÜÓßËÜß ‘åüêÜß ÷¹å ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜåÃÜß †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ †å‘ †³ÜÚÏÜÜØ ÏÜ÷ÜÍÜÜÓ´Ü èåíÜß “å. ÏÜ÷ÜÍÜÜÓ´ÜÃÜÜ ‘´ÜÜÚ†å èåÏÜ †ÃÜå‘ ‹ÆÜ‘³Ü܆Üå ÄÜâسÜß êÜßÁÜß “å ´ÜåÏÜ †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ ûâÄÜÜå†å ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜß †ÜôÜÆÜÜôÜ †ÃÜå‘ ‘³Ü܆Üå ÄÜâسÜß êÜßÁÜß “å. ÏÜâì ‘³ÜÜÏÜÜØ íÜÜçüêÜâÚÃÜÜ †æÝ´Ü÷ÜÝôÜ‘ ÑÜà½ÃÜß œÜœÜÜÚ ™Ü±ÜÜ ÝíÜô´ÜÜÓ³Üß ³Ü‰ “å. . . †ÃÜå‘ ‹ÆÜ‘³Ü܆ÜåÃÜß ÄÜâسܱÜß ôÜܳÜå êÜåƒÜ‘å ÆÜÜå´ÜÜÃÜß †ÃÜå‘ ÝíÜóÜÑÜÜåÃÜß ¡±Ü‘ÜÓß †ÃÜå ôÜÏÜÜè¢íÜÃÜÃÜÜØ ÝíÜÝíÜÁÜ ÆÜÜôÜÜØ ÆÜÓ´íÜåÃÜàØ ÕœÜ´ÜÃÜ †ÃÜå †íÜêÜÜå‘ÃÜÜå Óèâ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜüå †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜå ÏÜÜÁÑÜÏÜ ´ÜÓß‘å ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ ‘ÑÜÜåÚ “å

ÏÜÜÃÜíÜßÏÜÜØ ÷êÜ‘ü´ÜÜ †ÃÜå †ÏÜÜÃÜíÜßÑÜ´ÜÜ ‘åìíÜß ïÜ‘å ´ÜåÃÜàØ ‹¹Ü÷ ´Üå ÆÜâÓàØ ÆÜÜ²å “å. ÏÜåÝÓÑÜôÜ ´ÜåÃÜÜ ÝíÜïÜå ‘÷å “å": ´ÜàØ ËܹÏÜÜïÜ, ‘à¶ÜÜå, ïÜå´ÜÜÃÜ “å. ´ÜàØ è ´ÜÜÓÜ ™ÜÜåêÜ‘ÜÏÜÜØ ²Ü‘à†ÜåÃÜß üÜåìßÃÜå ËÜÜåêÜÜíÜß, ôܹÖÄÜä÷ô³ÜÜåÃÜå ¹ÑÜÜ-ÏÜÜÑÜÜÃÜå ËÜ÷ÜÃÜå ÉÜåôÜêÜÜíÜß êÜÜíÜßÃÜå ´ÜåÏÜÃÜå ´ÜÆÜÜíÜåêÜß ÉÓôÜß³Üß ‘´ÜêÜ ‘ÓíÜÜ ‡œ“ÃÜÜÓ ÷´ÑÜÜÓÜå “å. . . (ÆÜä. 500)

†Ü ËÜå †ØÝ´ÜÏÜÜåÃÜß íÜœœÜå Ó÷å´ÜÜØ ÄÜÓßËÜ ÆÜܵÜÜå ÆÜ±Ü ûâÄÜÜå†å †ÜêÜåƒÑÜÜØ “å. ´Üå†Üå ÏÜÜÃÜíÜ´ÜÜÃÜÜå ‘Üå‰ ÃÜå ‘Üå‰ ‹ÃÏÜåóÜ ¹ÜƒÜíÜå “å. ÉåÃü܉ÃÜ ÆÜçÝÓôÜÏÜÜØ ÍܱܴÜÜ ‘ÜçêÜåÝèÑÜÃÜå ÉôÜÜíÜåêÜß ÑÜàíÜ´Üß “å. ´ÜåÃÜܳÜß †å‘ ËÜÜì‘ßÃÜß ÏÜÜ´ÜÜ ËÜÃÜß “å. †å‘ ÏÜÜÃÜÜå ÆÜÂåÏÜ ïÜàØ ÷Üå‰ ïÜ‘å, †å‘ ÏÜÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ¹ß‘Óß ÏÜÜüå ‘åüêÜÜå ÍÜÜåÄÜ †ÜÆÜß ïÜ‘å ´ÜåÃÜàØ ‹¹Ü÷ †´ÑÜØ´Ü ÄÜÓßËÜßÏÜÜØ ¢íÜ´Üß ÉåÃü܉ÃÜ ÆÜâÓàØ ÆÜÜ²å “å. ‘ÃÜÚêÜ ÆÜÜåÃüÏÜôÜßÚ ÃÜåÆÜÜåÝêÜÑÜÃÜÃÜÜ ÆÜ´ÜÃÜ ÆÜ“ß ÄÜÓßËÜßÏÜÜØ †å‘êÜíÜÜÑÜàØ ¢íÜÃÜ ÄÜà¡Óß ÓûÜå “å; ´ÜåÃÜÜ ÆÜàµÜ ôÜܳÜåÃÜÜå ôÜØËÜØÁÜ ´ÜåÃÜÜ ôÜôÜÓÜ— ÓÜèÍÜø´Ü ¢êÜåÃÜÜåÏÜÚò ¿ÜÓÜ ‘ÜÆÜß ÃÜ܃ÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå “å ÆÜ±Ü ´Üå †ôÜßÏÜ ÝÆÜ´ÜäÆÜÂåÏÜ ÁÜÓÜíÜå “å. ¹ß‘ÓÜÃÜå ‘åíÜì ¹âÓ³Üß ¡åíÜÜ ÏÜÜüå ´Üå †íÜÜÓÃÜíÜÜÓ ÓÝíÜíÜÜÓå œÜœÜÚÏÜÜØ ¡ÑÜ “å †ÃÜå “àÆÜ܉ÃÜå ËÜåôÜå “å. ÆÜàµÜÃÜå ÏÜìíÜÜÃÜß “åêêÜß ‡œ“Ü ÆÜâÓß 283


³ÜÜÑÜ ´Üå ÆÜ÷åêÜÜØ ´Üå †Ü؃ÜÏÜÜØ †ÜØôÜà ôÜܳÜå ÏÜä´ÑÜà ÆÜÜÏÜå “å. ¢êÜåÃÜÜåÏÜÚò ñÜßÏÜØ´Ü “å, íÜ´ÜÚÃÜÏÜÜØ †ÃÜå ËÜÜåêÜíÜÜÏÜÜØ †´ÑÜØ´Ü ´ÜÜ哲Üå “å, ÆÜ±Ü †å‘ ÃÜÜÃÜÜ ´ÜÓß‘å ´Üå ¹ÜåÝ÷µÜÃÜå ‘åüêÜÜå ËÜÁÜÜå œÜÜ÷å “å †å ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜ †Ø´Ü ÍÜÜÄÜÏÜÜØ ¡åíÜÜ ÏÜìå “å. †åÃÜÜ ôÜØËÜØÁÜÏÜÜØ êÜåƒÜ‘ÃÜàØ †íÜêÜÜå‘ÃÜ ÃÜÜÇÁÜíÜÜ èåíÜàØ “å":

†ÃÜå‘ ÝíÜóÜÑÜÜåÃÜß ¡±Ü‘ÜÓß †ÃÜå ôÜÏÜÜè¢íÜÃÜÃÜÜØ ÝíÜÝíÜÁÜ ÆÜÜôÜÜØ ÆÜÓ´íÜåÃÜàØ ÕœÜ´ÜÃÜ †ÃÜå †íÜêÜÜå‘ÃÜÜå Óèâ ‘ÓíÜÜ ÏÜÜüå †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÃÜÜå ÏÜÜÁÑÜÏÜ ´ÜÓß‘å ‹ÆÜÑÜÜåÄÜ ‘ÑÜÜåÚ “å. ÆÜçÝÓôÜÃÜß ÍÜâÄÜÍÜÚ ÄÜüÓ-íÑÜíÜô³ÜÜÃÜß †ÃÜå ïÜåÓ߆ÜåÃÜß †åÏÜÃÜß ´ÜêÜôÆÜïÜßÚ ¡±Ü‘ÜÓß †÷Î Óèâ ³ÜÑÜÜØ “å. †å‘ ˜ÜØÝ´Ü‘ÜÓßÃÜÜ íÑÜ܃ÑÜÜÃÜÏÜÜØ †Ü¹ïÜÚ ôÜÏÜÜèíÑÜíÜô³ÜÜ †ÃÜå ÓÜóü×Üå íÜœœÜåÃÜÜ ôÜØËÜØÁÜÜåÃÜß éÆÜÓåƒÜÜ Óè⠳܉ “å ´ÜåÏÜÜØ êÜåƒÜ‘ÃÜÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ è ÝíÜœÜÜÓÜåÃÜÜå Æܲ™ÜÜå ÆÜ²å “å. †ÜíÜÜ †Ü¹ïÜÜåÚ ôÜÏÜÜèÏÜÜØ ÆÜâÓåÆÜâÓÜ ÏÜâÝ´ÜÚÏÜØ´Ü ³Ü´ÜÜ ÃܳÜß ÆÜ±Ü ôÜÏÜÜèÃÜß ÆÜÂÄÜÝ´Ü ÏÜÜüå ´Üå †ÜíÜïÑÜ‘ “å. †ÜÃÜå †ØÄÜåÃÜàØ êÜåƒÜ‘ÃÜàØ ÕœÜ´ÜÃÜ ÃÜÜÇÁÜÆÜÜµÜ “å":

†åíÜÜ ËÜÜÆÜ ‘¹ÜœÜ ÷ïÜå, èå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜØ ôÜØ´ÜÜÃÜÜåÃÜå ÃÜ÷Î œÜÜ÷´ÜÜ ÷ÜåÑÜ, ÆÜÓØ´Üà †åíÜÜå ¹Ü¹Üå ‘Üå‰ ÃܳÜß, èå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜØ ÆÜÜæµÜÜåÃÜå ÃÜ œÜÜ÷´ÜÜå ÷ÜåÑÜ. (ÆÜä. 224)

†åÆÜÜåÃÜßÃÜ †´ÑÜØ´Ü ÷êÜ‘ü ³ÜåÃÜÜÓݲœÜÓ ¹ØÆÜ´ÜßÃÜß ËÜåµÜ±Ü ݹíÜôÜå ƒÜÜíÜÜ ÆÜÜÏÜ´Üß, ÆÜçÝÓôÜÃÜß ïÜåÓ߆ÜåÏÜÜØ ¥“Ó´Üß ¹ß‘Óß “å. ´Üå ÏÜåÝÓÑÜôÜÃÜÜ †å‘´ÜÓÉß ÆÜÂåÏÜÏÜÜØ ÆܲåêÜß “å. ÆÜÜå´Üå èåÃÜå œÜÜ÷´Üß ÷´Üß ´ÜåÃÜÜ †ÜÃÜع ÏÜÜüå ´Üå ÏÜåÝÓÑÜôÜÃÜß ÝœÜݬ ´ÜåÃÜß ÆÜÂåÝÏÜ‘Ü ‘ÜçôÜåüÃÜå ÆÜ÷ÜÇœÜÜ²å “å †ÃÜå ˜ÜØÝ´Ü ¹ÓÝÏÜÑÜÜÃÜ ÏÜåÝÓÑÜôÜÃÜå ôÜæÝÃÜ‘ÃÜß ÄÜÜåìß³Üß ËÜœÜÜíÜíÜÜ íÜœœÜå †ÜíÜßÃÜå ÄÜÜåìß ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÆÜÓ ”ßêÜß ê܉ÃÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜå ÍÜÜåÄÜ †ÜÆÜå “å. ÏÜÓ´Üß í܃ܴÜå ´ÜåÃÜß †åüêÜß è ‡œ“Ü “å ‘å ÏÜåÝÓÑÜôÜ ´ÜåÃÜÜ ‘ÆÜÜìå œÜàØËÜÃÜ ‘Óå. ÆÜåêÜÜå ïÜåÓ߆ÜåÏÜÜØ ÏÜÜåüÜå ³Ü´ÜÜå ÄÜåíÜÂÜåœÜ ³ÜåÃÜÜÓݲœÜÓ ¹ØÆÜ´ÜßÃÜÜå è ¹ß‘ÓÜå “å. †å Óô´Üå Ó”ì´ÜÜ ËÜå ÃÜÜÃÜÜ “Üå‘Ó܆ÜåÃÜå ƒÜÜíÜÜÃÜàØ ÏÜåìíÜß †ÜÆÜå “å †ÃÜå ÓܵÜå ôÜâíÜÜ ÏÜÜüå «Ø²ß³Üß ËÜœÜß ïÜ‘ÜÑÜ †åíÜàØ ôÜêÜÜÏÜ´Ü ô³Üì ïÜÜåÁÜß †ÜÆÜå “å. ÑÜàíÜÜÃÜÜåÃÜß ÓÜ¡ ôÜÜÏÜåÃÜß ˜ÜØÝ´ÜÏÜÜØ ´Üå ôÜÜÏÜåêÜ ³ÜÜÑÜ “å †ÃÜå ÷ôÜ´ÜÜå ÷ôÜ´ÜÜå ÏÜÜå´ÜÃÜå ÍÜåüå “å. ÝíÜøüÓ ûâÄÜÜåÃÜß †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ †å‘ †³ÜÚÏÜÜØ ÏÜ÷ÜÍÜÜÓ´Ü èåíÜß “å. ÏÜ÷ÜÍÜÜÓ´ÜÃÜÜ ‘´ÜÜÚ†å èåÏÜ †ÃÜå‘ ‹ÆÜ‘³Ü܆Üå ÄÜâسÜß êÜßÁÜß “å ´ÜåÏÜ †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ ûâÄÜÜå†å ¢ÃÜ íÜÜêÜ¢ÃÜÃÜß †ÜôÜÆÜÜôÜ †ÃÜå‘ ‘³Ü܆Üå ÄÜâسÜß êÜßÁÜß “å. ÏÜâì ‘³ÜÜÏÜÜØ íÜÜçüêÜâÚÃÜÜ †æÝ´Ü÷ÜÝôÜ‘ ÑÜà½ÃÜß œÜœÜÜÚ ™Ü±ÜÜ ÝíÜô´ÜÜÓ³Üß ³Ü‰ “å. 1832ÏÜÜØ ÑÜàíÜÜÃÜÜå†å ÓÜŸÑÜ ôÜÜÏÜå èå ÝÃÜóÉì ˜ÜØÝ´Ü ‘Óß ÷´Üß ´ÜåÃÜß ÍÜâÝÏÜ‘Ü ÝíÜô´ÜÜÓ³Üß ËÜÜØÁÜßÃÜå †å ˜ÜØÝ´ÜÃÜàØ ËÜ÷à ÝíÜÄÜ´Üå íܱÜÚÃÜ ‘ÑÜàÛ “å. †ÃÜå‘ ‹ÆÜ‘³Ü܆ÜåÃÜß ÄÜâسܱÜß ôÜܳÜå êÜåƒÜ‘å ÆÜÜå´ÜÜÃÜß

†ÃÜå èå ¹åïÜÏÜÜØ †Ü¹ïÜÚÃÜß †åíÜß ‹ÆÜÜôÜÃÜÜ ‘ÓíÜÜ ´Ü´ÆÜÓ Ó÷åÃÜÜÓÜ êÜÜå‘Üå ÷ØÏÜåïÜ ¥ÍÜÜ ³ÜÑÜÜ ‘Óå “å, ´Üå ¹åïÜ ÆÜÂÄÜÝ´Ü ´ÜÓÉ ‘âœÜ ‘Ó´ÜÜå Ó÷å “å; ÃÜ÷Î ´ÜÜå ÆÜÜå´Üå ÏÜåìíÜåêÜß ÝôÜݽ†ÜåÃÜÜ †Ü³ÜÜÏÜÜØ è †³Ü܉ è‰ÃÜå, ÆÜÜåœÜÜå Æܲß, ôÜ²ß ¡ÑÜ “å. ÏÜÜÃÜí܇ݴÜ÷ÜôÜ †åíÜß ‘åüêÜßÑÜå ôÜØô‘äݴ܆ÜåÃÜÜå †³Ü܉ è‰ÃÜå ôÜ²ß ÄÜÑÜÜÃÜÜå ‡Ý´Ü÷ÜôÜ “å. (ÆÜä. 415)

ÆÜ±Ü ‘äÝ´ÜÃÜÜå ÏÜÁÑÜíÜ´ÜßÚ ÏÜà¼Üå ‘Ü‘ÜôÜÜ÷åËÜ ‘ÜêÜåêÜ‘ÓÃÜß üâØ‘ß ÆÜÂô´ÜÜíÜÃÜÜÏÜÜØ ÃÜÜÇÁÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜå “å": ``¢íÜÃÜÏÜÜØ ôÜíÜÚñÜåó« ïÜàØ? µÜÜèíÜÜÃÜÜå †Ý±ÜïÜའ‘ÜÃÜâÃÜß ÃÑÜÜÑÜ? ‘å ÏÜܱÜôÜ܉ÃÜß †ÆÜÜÓ ‹¹ÜÓ´ÜÜ, šÜÏÜÜ †ÃÜå ÆÜÂåÏÜ? †Ü íÜÜ´ÜÜÚÏÜÜØ œÜÏÜ‘´ÜÜå ÆÜÜåêÜßôÜ †ÜçÝÉôÜÓ ‘ÜÃÜâÃÜÏÜÜØ ÏÜÜÃÜå “å. ´ÑÜÜØ †å ÷ÜÑÜÜåÚ ´ÑÜÜÓå †åÃÜå †±ÜÄÜÏÜ´ÜÜå ‹¹ÜÓ´ÜÜÃÜÜå ÁÜÏÜÚ ôíÜß‘ÜÓíÜÜÃÜå ËܹêÜå †å †Ü´ÏÜ÷´ÑÜÜ ‘Óå “å.'' ÆÜ±Ü †Ü´ÏÜ÷´ÑÜÜ ÆÜâíÜåÚ †åÃÜàØ èå ÏÜÃÜÜåÏÜسÜÃÜ êÜåƒÜ‘å †ÜêÜåƒÑÜàØ “å ´ÜåÏÜÜØ êÜåƒÜ‘ÃÜÜå `µÜÜèíÜÜÃÜÜ ÃÑÜÜÑÜ' ôÜÜÏÜåÃÜÜå †±ÜÄÜÏÜÜå †ÃÜå ÏÜܱÜôÜ܉ ÏÜÜüåÃÜÜå †ÃÜàÓÜÄÜ ôÆÜóü Óß´Üå ¡å‰ ïÜ‘ÜÑÜ “å. †Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜÏÜÜØ “åíÜüå †åÃÜàØ è ÆÜÂÝ´ÜÆÜܹÃÜ ³ÜÜÑÜ “å.1 êÜåƒÜ‘-ôÜØÆÜ‘Ú": 202, ™ÜÃÜïÑÜÜÏÜ †åíÜÃÑÜâ, ÃÜíÜÜ ïÜÜÓ¹ÜÏÜØÝ¹Ó ÆÜÜôÜå, ÆÜÜêܲß, †ÏܹÜíÜܹ-380 007 1 êÜåƒÜÏÜÜØ ÆÜä. ˜. ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ¿ÜÓÜ ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü †ÜíÜäݶÜÃÜÜ “å. 

284 

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÆÜàÃÜ: ÆÜÝÓœÜÑÜ, ôÜØÝšÜÆ´Ü ÆÜÝÓœÜÑÜ †Ü”Ü¹ß †ÃÜå ÍÜÜÄÜêÜÜÃÜÜ ‡Ý´Ü÷ÜôÜÃÜå ôÜÏÜèíÜÜÃÜß ÀÝóü ƒÜßêÜíÜÃÜÜÓà ÆÜàô´Ü‘":

ÏÜÁÜÓÜ´Üå †Ü”Ü¹ß ÑÜÜÃÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜß ÷´ÑÜÜÃÜß ‘÷ܱÜß

ÊÜÃôÜÃÜÜ ËÜå êÜåƒÜ‘Üå êÜåÓß ‘ÜåÝêÜÃôÜ †ÃÜå ²ÜåÝÏÜÝÃÜ‘ êÜÜÝÆÜÑÜåÓÃÜÜ †ØÄÜÂå¢ ÆÜàô´Ü‘ Freedom at Midnight(1975)ÃÜÜå ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜå ‘ÓåêÜÜå †Ü ôÜØÝšÜÆ´Ü †ÃÜàíÜܹ “å. †Ü ÆÜàô´Ü‘ ÏÜÜ‹ÃüËÜçüÃÜÃÜß ÍÜÜÓ´ÜÃÜÜ ÄÜíÜÃÜÚÓèÃÜÓêÜ ´ÜÓß‘å íÜÓ±Üß³Üß ê܉ÃÜå ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ †ØÝ´ÜÏÜ `÷å ÓÜÏÜ!'ÃÜÜå ÝíÜÄÜ´Üå ÆÜÝÓœÜÑÜ ‘ÓÜíÜå “å ‘äÝ´ÜÃÜÜ ÏÜâì êÜåƒÜ‘ÜåÃÜå †ÜÆܱÜÜ ¹åïÜ ÝíÜïÜå ‘Üå‰ è †ÃÜàÍÜíÜ ÃÜ ÷´ÜÜå ´ÑÜÜÓå, ´ÜåÏܱÜå ÍÜÜÓå è÷åÏÜ´Ü ‘Óß †ÃÜå‘ ÏÜàêÜÜ‘Ü´ÜÜå, ÆÜÜÓ ÝíÜÃÜÜÃÜÜ ÏÜâì ¹ô´ÜÜíÜå¡å †ÃÜå Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜÜ ÍÜÜÄÜêÜÜÃÜÜ ôÜعÍÜÚÏÜÜØ ´ÜåÏÜÃÜå ÷ܳÜíÜÄÜÜØ ËÜÃÜåêÜÜØ ôÜÜÝ÷´ÑÜ ÆÜÓ ñÜÏÜ ‘Óß †Ü ÆÜàô´Ü‘ ´ÜæÑÜÜÓ ‘ÑÜàÛ “å. 12 ÆÜ‘ӱÜÜåÃÜå †ÜíÜÓß êÜå´ÜàØ 119 ÆÜÜÃÜÜØÃÜàØ †Ü ÆÜàô´Ü‘ ÆÜâÓåÆÜâÓàØ ôÜÏÜ¢ÃÜå ôÜØÝšÜÆ´ÜÏÜÜØ Óèâ ‘ÓíÜÜÃÜàØ †å³ÜßÑÜ ÍÜÄÜßÓ³Ü ‘ÜÏÜ ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜÍÜ܉†å ‘ÑÜàÛ “å. ÆÜàô´Ü‘ÃÜå †ÜíÜ‘ÜÓ †ÜÆÜ´ÜÜ íÜÜôÜà¹åíÜ ÏÜ÷å´ÜÜ ôÜܳÜå ôÜØÏÜ´Ü ³ÜíÜàØ ÆܲïÜå": `. . .ñÜß ÄÜÜåÆÜÜì¹ÜôÜ ÆÜüåêÜå ôÜØšÜåÆÜ †åíÜß ‘àïÜì´ÜܳÜß ‘ÑÜÜåÚ “å ‘å, †ôÜêÜ ÆÜàô´Ü‘ íÜÜØœÜß èíÜÜÃÜß ÆÜÂåÓ±ÜÜ ÏÜìå †ÃÜå †åÏÜ ÃÜ ËÜÃÜß ïÜ‘å ´ÜÜå †ôÜêÜ íÜÜØœÑÜàØ ÷ÜåÑÜ †åÃÜÜå †Ü岑ÜÓ †ÜíÜå.' 

[ÝôܽܳÜÚ ÃÜÓ÷ÝÓ ÍÜ© ÝêÜÝƒÜ´Ü ¹ß™ÜÚ ÆÜÝÓœÜÑÜ (ÏÜå-èâÃÜ 2015)ÏÜÜسÜß ôÜØÆÜÜݹ´Ü] [ÉÜåÓ ‘êÜÓ ü܇üêÜ, ÆÜåÆÜÓËÜç‘ ËÜ܇ÞòØÄÜ, ôÜ܇”": 5.5×8.5, ÆÜÜÃÜÜØ 120, _100]



ôü×åôÜ

Õè¹ÄÜßÃÜÜå †ÜôíÜܹ †ÃÜå ´Üå¡ÃÜÜå ÆÜàô´Ü‘": `ôü×åôÜ', `ôü×åôÜÃÜß †ôÜÓÜå', `ôü×åôÜ Õè¹ÄÜß ÏÜÜüå êÜÜÍܹÜÑÜß “å ƒÜÓÜå?', `ôü×åôÜÃÜàØ ÝÃÜíÜÜÓ±Ü' †ÃÜå `ôü×åôÜ ÷«ÜíÜÜå', †åÏÜ ÆÜÜØœÜ ÝíÜÍÜÜÄÜÏÜÜØ ´ÜæÑÜÜÓ ‘ÓÜÑÜåêÜß †Ü ÆÜàÝô´Ü‘ÜÏÜÜØ ‘åüêÜß‘ èÄÑÜ܆å ÷ØÏÜåïÜÜØ ´ÜÜ¢ êÜÜÄÜå †åíÜß, ÆÜÂÏÜÜÝ±Ü´Ü †ÃÜå íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘ ´Ü³ÑÜÜå ôÜܳÜåÃÜß ÏÜÜÝ÷´Üß †ÆÜ܉ “å. ôü×åôܳÜß ¹ÏÜ, ôÜÜØÁÜÜÃÜÜå ¹àƒÜÜíÜÜå, ÷ÜåèÓßÏÜÜØ œÜÜعàØ, ²ÜÑÜÜÝËÜüßôÜ †ÃÜå ù¹ÑÜÓÜåÄÜ èåíÜÜ †ÃÜå‘ ÍÜÑÜØ‘Ó ÓÜåÄÜÜå ³Ü‰ ïÜ‘å “å, ÆÜÓØ´Üà íÜæ¤ÜÜÝÃÜ‘ ÝôܽÜØ´Ü ÏÜàèËÜ ‘Üå‰ ÆÜ±Ü íÑÜݐ´Ü ôü×åôÜ ÝíÜÃÜÜ ¢íÜß ïÜ‘å ÃÜ÷Î. †Ü íÜÜ´Ü ôÜÏÜ¡íÜ´ÜÜØ êÜåƒÜ‘ ²Üç. ÝïÜíÜÆÜÂôÜܹ ݵÜíÜå¹ß è±ÜÜíÜå “å": `. . . ´ÜÜå ïÜàØ ôü×åôÜ ƒÜÓÜËÜ “å? ÃÜÜ Óå ÃÜÜ. ôü×åôÜ †å ´ÜÜå Õè¹ÄÜßÃÜÜå †ÜôíÜܹ “å. ¢íÜÃÜÃÜÜå ´Üå¡ÃÜÜå “å. ÏÜÜµÜ †ÜÆܱÜàØ ïÜÓßÓ †åÃÜå ”ßêÜíÜÜ ´ÜæÑÜÜÓ Ó÷åíÜàØ ¡å‰†å. èå ËÜÜåè †å‘ è±ÜÃÜå ÏÜÜعêÜÜå ËÜÃÜÜíÜå ´Üå ËÜß¡ ÏÜÜüå ‹´ôÜÜ÷¹ÜÑÜß †ÃÜàÍÜíÜ ÆÜ±Ü ËÜÃÜß ïÜ‘å.' †ÜÁÜàÝÃÜ‘ ÏÜÃÜÜåÝíܤÜÜÃÜ ÆÜ±Ü ÏÜÜÃÜå “å ‘å, ¢íÜÃÜÏÜÜØ ôÜÉì ³ÜíÜÜ ÏÜÜüå ôü×åôÜ èéÓß “å. †ÜÆܱÜå ôü×åôÜÃÜå ÝÃÜíÜÜÓß ïÜ‘ß†å †åÏÜ ÃܳÜß †åíÜß ôÜÏÜè †ÜÆÜíÜÜ êÜåƒÜ‘ ‘÷å “å ‘å, †ÜÃÜعÏÜÜØ ÆÜ±Ü ôü×åôÜ ³ÜÜÑÜ “å. †ÜèÃÜß ÍÜÜÄܹÜå²ÍÜÓß Õè¹ÄÜß †ÃÜå `üÜÄÜÚåü †ÝœÜíÜ ‘ÓíÜÜÏÜÜØ' ‘àüàØËÜÃÜå ÆÜâÓ´ÜÜå ôÜÏÜÑÜ ÃÜ÷Î †ÜÆÜß ïÜ‘íÜÜÃÜß íÜÜô´ÜÝíÜ‘´ÜÜ íÜœœÜå ôü×åôÜ ÆÜ´ÑÜå ÷‘ÜÓÜ´ÏÜ‘ †ÝÍÜÄÜÏÜ ¹ÜƒÜíÜßÃÜå ´ÜåÃÜÜ †Ý´ÜïÜÑÜÆܱÜÜ ÆÜÓ ‘åíÜß Óß´Üå ÝÃÜÑÜØµÜ±Ü êÜÜíÜß ïÜ‘ÜÑÜ ´Üå ÏÜÜüå †Ü ÆÜàÝô´Ü‘Ü ‘åüêÜß‘ ÆÜÜÑÜÜÃÜß ËÜÜËÜ´ÜÜå³Üß íÜÜ‘åÉ ‘Óß ¡ÑÜ “å.  [ÝíÜïÜÜêÜ ïÜÜ÷ ÝêÜÝƒÜ´Ü ¹ß™ÜÚ ÆÜÝÓœÜÑÜ(ÏÜÜœÜÚ 2015)ÏÜÜسÜß ôÜØÆÜÜݹ´Ü]  [ÉÜåÓ ‘êÜÓ ü܇üêÜ, ôÜ܇” 5×7, ÆÜÜÃÜÜØ 48, _ 15]

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

285


ÄÜÜØÁÜßÝíÜœÜÜÓÃÜÜå ÏÜÁÜà‘ÜåóÜ : ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå ôÜØô‘ÜÓíÜÜÓôÜÜå ÄÜÜØÁÜßÝíÜœÜÜÓÃÜÜ ÏÜ÷ÜÆÜÂíÜÜ÷ÃÜàØ ¹Üå÷ÃÜ ‘ÓßÃÜå †åÃÜå †ÃÜå‘ÝíÜÁÜ éÆÜå †Ü‘ÜÓËܽ ‘ÓíÜÜÃÜÜ ÆÜÂÑÜÜôÜÜå ´ÜÜå †ÃÜå‘ ³ÜÑÜÜ “å; ³Ü´ÜÜ ÓûÜ “å, ³Ü´ÜÜ Ó÷åïÜå. †åÏÜÜØ ÆÜß. ÆÜ‘ÜïÜ íÜåÄܲ ¿ÜÓÜ †ÆÜÜÓ ÝÃÜó«ÜÆÜâíÜÚ‘ ´ÜæÑÜÜÓ ³ÜÑÜåêÜÜå ÄÜÂØ³Ü ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå ôÜØô‘ÜÓíÜÜÓôÜÜå †å‘ ÃÜÜåƒÜß ÍÜÜ´Ü ÆÜܲÃÜÜÓÜå †ÃÜÜåƒÜÜå ÄÜÂØ³Ü ËÜÃÜß Ó÷å “å. ÆÜàô´Ü‘ÃÜÜ ÆÜ‘ÜïÜ‘ßÑÜ ÝÃÜíÜå¹ÃÜÏÜÜØ ‘÷åíÜÜÑÜàØ “å ´ÜåÏÜ: `ÁÜÏÜÚ †ÃÜå †ÁÑÜÜ´ÏÜ, ÓÜè‘Ü †ÃÜå †³ÜÚ‘ÜÓ±Ü, íÑÜÞø´Ü †ÃÜå ôÜÏÜÜè.".". †åÏÜ †ÃÜå‘ ÝíÜóÜÑÜÜåÃÜå ôÆÜïÜÚ´ÜÜ †Ü ÆÜàô´Ü‘ÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÝíÜœÜÜÓÜåÏÜÜØ œÜÜêÜ´ÜàØ Ó÷å´ÜàØ †ÝíÜÓ´Ü †Ü´ÏÜÝÃÜÓßšÜ±Ü †ÃÜàÍÜíÜÜÑÜ “å.' ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå †šÜÓ¹å÷ÃÜÜ 81 ÍÜÜÄÜ ; ÏÜ÷ܹåíÜÍÜ܉ÃÜß ²ÜÑÜÓßÃÜÜ 23 ÍÜÜÄÜ.".". †ÃÜå †åÏÜ ÄÜàèÓÜ´Üß, †ØÄÜÂå¢ ÍÜÜóÜÜÃÜÜ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ †ÃÜå ÄÜÜØÁÜßÝíÜóÜÑÜ‘ †ÃÜå‘ ÄÜÂسÜÜå; ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ ÆܵÜÜå, ÏÜàêÜÜ‘Ü´ÜÜå, ÍÜÜóܱÜÜå, †ƒÜËÜÜÓß êÜåƒÜÜåÃÜÜå †ÍÑÜÜôÜ ‘ÓßÃÜå ÷¡ÓÜå ÆÜäó«ÜåÏÜÜسÜß ´ÜÜÓíÜß-ôÜÜÓíÜß, †‘ÜÓÜݹ ˜ÏÜå †åÃÜå ÄÜÜå«íÜß, †åÃÜÜ ôÜعÍÜÜåÚÃÜß ôÜàÓåƒÜ ÏÜÜÝ÷´Üß †ÜÆÜß ÏÜÁÜÏÜ܃Üß †ôÜ؃ÑÜ ÆÜàóÆÜÜå œÜâôÜßÃÜå èåÏÜ ÏÜÁÜ †å‘µÜ ‘Óå ´ÜåÏÜ ôÜØÆÜܹ‘å †Ü ÏÜÁÜà‘ÜåóÜ ´ÜæÑÜÜÓ ‘ÑÜÜåÚ “å.  [ÓÏܱÜß‘ ôÜÜåÏÜåòÜÓ ÝêÜÝƒÜ´Ü ¹ß™ÜÚ ÆÜÝÓœÜÑÜ(†ÜçøüÜå.-ݲôÜå. 2013)ÏÜÜسÜß ôÜØÆÜÜݹ´Ü]  [ÆÜÜ‘àØ ÆÜâ«àØ, ôÜ܇” 5.5×8.5, ÆÜÜÃÜÜØ 752 (743+9), _ 450/-]

íÜßôÜÓÜ´Üß ÝíÜÓÜôÜ´Ü

ÆÜ؃Ü߆ÜåÃÜß ÍÜ܉ËÜØÁÜß

~ èåÏôÜ Ý÷êüÃÜ, †ÃÜà. ÝœÜÃÏÜÑÜ ¡ÃÜß èåÏôÜ Ý÷êüÃÜÃÜß Ýí܃ÑÜÜ´Ü ÃÜíÜêÜ‘³ÜÜ êÜÜçôü ÷ÜçÓ܇”ÃÜ ÃÜß ÆÜÜòÜÚÍÜâÝÏÜ `ïÜÜØÄÜÂßêÜÜ' ôÜíÜÚµÜ †ÜÁÑÜÜÞ´ÏÜ‘ †ÜÃÜعÃÜÜ ÆÜ´Üß‘ ´ÜÓß‘å ¡±Üß´Üß ³Ü‰ “å. †Ü ‘³ÜÜÃÜÜå ÆÜ‘ÜÓ ÆÜÂíÜÜôÜ‘³ÜÜ †ÃÜå ÓÜåÏÜÜÃôÜÃÜÜå “å, ÆÜ±Ü ÄÜÜæ´ÜÏÜ — ËÜà½ÃÜÜ ôÜàíܱÜÚÏÜÁÑÜÃÜàØ ´Ü¶íܤÜÜÃÜ ­— ¹ïÜÚÃÜ †åÏÜÜØ ôÜíÜÚµÜ íÑÜÜÆÜåêÜàØ “å. íÜܜܑÝÏܵÜÜåÃÜå †Ü íÜÜ´ÜÜÚ ÓàœÜïÜå †ÃÜå ôܹÜÃÜå ÏÜÜüå ÑÜܹ Ó÷ß èïÜå.

~ êÜÜêÜÕôÜ÷ Ó܆ÜåêÜ ¡±Üß´ÜÜ ÆÜšÜßÝíܹ êÜÜêÜÕôÜ÷ÍÜ܉†å †Ü ÆÜàô´Ü‘ÏÜÜØ ÄÜàèÓÜ´ÜÏÜÜØ ¡åíÜÜ ÏÜì´ÜÜØ ÆÜ؃Ü߆ÜåÃÜß ÝíÜÝíÜÁÜ ¹æÝÃÜ‘ ÆÜÂíÜäݶ܆ÜåÃÜÜ ÝÃÜÓßšÜ±Ü ¿ÜÓÜ ´ÜåÏÜÃÜÜ ¢íÜÃÜÃÜÜØ èà¹ÜØ èà¹ÜØ ÆÜÜôÜÜ؆ÜåÃÜß ¡±Ü‘ÜÓß ÆÜ´ÑÜå‘ ÆÜšÜßÆÜÂåÏÜß ôÜÏÜ¢ ïÜ‘å †åíÜß ôÜÓì ÍÜÜóÜÜÏÜÜØ †ÜÆÜß “å. †ÜüÚ-ÆÜåÆÜÓ ‹ÆÜÓ ÆÜšÜ߆ÜåÃÜß 45 èåüêÜß †¹ÖÍÜà´Ü ÓØÄÜßÃÜ ´ÜôÜíÜßÓÜå ÁÜÓÜíÜ´ÜÜå †Ü ÄÜÂØ³Ü †å‘ †ÏÜâêÑÜ ÍÜåü “å.

p. 192 | 5" x 9.25" | Paperback | Rs. 200

p. 152 | 5.5" x 8.5" | Paperback | Rs. 300

"ÝÃÜíÜäݶÜÃÜÜÇÁÜ ñÜß ÍÜÓ´ÜÍÜ܉ ÆÜÓÏÜÜÓ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÏÜÜØ 32 íÜóÜÚ ôÜåíÜÜ †ÜÆÜßÃÜå ´ÜÜ. 14-10-'15³Üß ÝÃÜíÜä¶Ü ³Ü‰ ÓûÜ “å. íÜóÜÚ 1983ÏÜÜØ ÃÜíÜ¢íÜÃÜÏÜÜØ ¡å²ÜÑÜÜ ´ÑÜÜÓå ôÜÜæÆܳÜÏÜ †åôÜ. üß. ÝíÜÍÜÜÄÜÏÜÜØ ÆÜÜôÜÚêÜ ËÜÜØÁÜíÜÜÃÜß ‘ÜÏÜÄÜßÓß †ÃÜå †å ÆÜ“ß ËÜ܇ÞòØÄÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ ´Ü³ÜÜ ÆÜÂåôÜÝíÜÍÜÜÄÜÏÜÜØ ‘ÜÏÜ ‘ÑÜÜÚ ÆÜ“ß “åêêÜÜØ ÆÜعÓå‘ íÜóÜÚ³Üß †å‘Ü‹Ãü ÝíÜÍÜÜÄÜÏÜÜØ ôÜåíÜ‘ ´ÜÓß‘å ÉÓè ËÜ¡íÜ´ÜÜ ÷´ÜÜ. ‘ÜÑÜÚÏÜÜØ ÝÃÜÑÜÝÏÜ´Ü´ÜÜ †ÃÜå ôíÜÍÜÜíÜÏÜÜØ ÃÜÏÜ´ÜÜÃÜÜØ ‘ÜÓ±Üå ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜØ ôÜÜæ ôÜåíÜ‘ÜåÃÜÜ ù¹ÑÜÏÜÜØ †åÏÜÃÜàØ œÜÜå’ôÜ ô³ÜÜÃÜ ÓûàØ. ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ÆÜÝÓíÜÜÓ íÜ´Üß ´ÜåÏÜÃÜå ôíÜô³Ü †ÃÜå ¹ß™ÜÜÚÑÜà ¢íÜÃÜ ÏÜÜüå ƒÜâËÜ ƒÜâËÜ ïÜàÍÜ圓Ü. 286 

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÄÜÜØÁÜߢÃÜß Ý¹ÃÜíÜÜÓß : 100 íÜóÜÚ ÆÜ÷åêÜÜØ œÜعàêÜÜêÜ ÍÜÄÜàÍÜ܉ ¹êÜÜêÜ ÍÜÜÓ´Ü †ÜíÑÜÜ ÆÜ“ß ÄÜÜØÁÜߢ ÏÜÜüå `Õ÷¹à ÁÜÏÜÚÃÜàØ ‘êÜØ‘' †åíÜÜ †ôÆÜäïÑÜ´ÜÜÝÃÜíÜÜÓ±ÜÃÜÜå †Ü ÆÜ÷åêÜÜå †ÃÜå Æܲ‘ÜÓèÃÜ‘ ÏÜÜôÜ. †Ø´ÑÜè ¹à¹ÜÍÜ܉ÃÜÜ ‘àüàØËÜÃÜå †ÜñÜÏÜÏÜÜØ ÆÜÂíÜåïÜ ´ÜÜå †ÜÆÑÜÜå, ÆÜ±Ü ÆÜ“ß íÑÜݐ´ÜÄÜ´Ü ¢íÜÃÜ †ÃÜå ¡÷åÓ ¢íÜÃÜÃÜÜØ ‘ÜÑÜÜÚåÏÜÜØ èå ôÜØ™ÜóÜÚ íÜå«íÜÜÃÜÜå †ÜíÑÜÜå ´Üå ÆÜ´ÃÜß ‘ô´ÜâÓËÜ܉ ôÜܳÜå “å²Üå ÉܲíÜÜ ôÜàÁÜßÃÜÜ ÝÃÜÿÜÑÜ †ÃÜå †ÜñÜÏÜ œÜêÜÜíÜíÜÜ ÏÜì´Üß †ÜݳÜÚ‘ Ïܹ¹ ËÜØÁÜ ³ÜíÜÜ ôÜàÁÜßÃÜÜå ÷´ÜÜå. ´ÜåÏÜ “´ÜÜØ `¡å †ÜÆܱÜÜå ËÜÝ÷ó‘ÜÓ ³ÜÜÑÜ ÃÜå †ÜÆܱÜß ÆÜÜôÜå ‘ïÜß Ïܹ¹ ÃÜ Ó÷å ´ÜÜåÑÜå †ÜÆܱÜå ÷íÜå †ÏܹÜíÜܹ ÃÜ÷Î “Üå²ß†å. †Ø´ÑÜèíÜܲÜÏÜÜØ è‰ÃÜå ´ÜåÏÜÃÜß ôÜܳÜå Ó÷ßïÜàØ. èå ‘Ø‰ ÏÜìß Ó÷åïÜå ´ÜåÃÜß ‹ÆÜÓ †³ÜíÜÜ ÏÜèâÓß ‘ÓßÃÜå ÝÃÜíÜÜÚ÷ ‘ÓßïÜàØ.'—†å ÏÜÜüå ´ÜåÏܱÜå ÆÜÜå´ÜÜÃÜå ´ÜæÑÜÜÓ ‘Óß êÜßÁÜÜ ÷´ÜÜ, ÆÜ±Ü †åíÜß Ýô³ÜÝ´Ü ÃÜ †ÜíÜß. ïÜå« †ØËÜÜêÜÜêÜ ôÜÜÓÜÍÜ܉ †œÜÜÃÜ‘ †ÜíÜßÃÜå †ÜݳÜÚ‘ Ïܹ¹ ‘Óß ÄÜÑÜÜ ÃÜå “åíÜüå †ÃÑÜ †ÜñÜÏÜíÜÜôÜ߆ÜåÃÜåÑÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜß ÍÜâêÜ ôÜÏÜ¡‰. . .

ôÜÆüåÏËÜÓ, 1915

1 †ÏܹÜíÜܹ": †Üèå èÃÏÜÜóüÏÜß. íÜÜ™ÜÓß ´Ü³ÜÜ ËÜߢ ÆÜ“Ü´Ü ‘ÜåÏÜÃÜÜ ÝíܾܳÜßÚ†Üå †ÜñÜÏÜÃÜß ÏÜàêÜÜ‘Ü´Üå †ÜíÑÜÜ; ÄÜÜØÁÜߢ†å ÉìÜ÷ÜÓ ‘ÓÜíÑÜÜå †ÃÜå ËÜÜåÁÜ †ÜÆÑÜÜå. 2³Üß 3 [†ÏܹÜíÜܹ]. 4 †ÏܹÜíÜܹ": ôÜÜØèå, ÆÜÂåÏÜÜÍÜ܉ ÷ÜçêÜÏÜÜØ, ¹Ü¹ÜÍÜ܉ ÃÜíÜÓÜå¢ÃÜß 91ÏÜß íÜóÜÚÄÜÜØ«ÃÜß ‹èíܱÜßÃÜß ôÜÍÜÜÏÜÜØ ÍÜÜóܱÜ. 5³Üß 7 †ÏܹÜíÜܹ. 8 [†ÏܹÜíÜܹ]. 9³Üß 10 †ÏܹÜíÜܹ. 11 †ÏܹÜíÜܹ.": ÷ÝÓèÃÜ ¹à¹ÜÍÜ܉ ÏÜÜêÜ¢ ¹ÜɲÜÃÜå †ÜñÜÏÜÏÜÜØ ¹ÜƒÜêÜ ‘ÑÜÜÚ.1 ÏÜ÷Ü ‘Ø‘ÜôÜ. †ÜñÜÏÜíÜÜôÜß ÆÜæ‘ß ‘åüêÜÜ‘å †Üèå ÍÜÜåèÃÜ “Üå²ÒàØ. ÄÜÜØÁÜߢ†å ÆÜ±Ü ÃÜ ƒÜÜÁÜàØ. †å‘ †ÜñÜÏÜíÜÜôÜ߆å ËÜß²ß ÆÜßÁÜß ´Üå³Üß ‹ÆÜíÜÜôÜ ïÜé ‘ÑÜÜåÚ. 12 †ÏܹÜíÜܹ": ‹ÆÜíÜÜôÜ œÜÜêÜà. ÃÜÜÄÜ¢ ôíÜÜÏÜßÃÜå ÏÜëÑÜÜ. 13³Üß 14 †ÏܹÜíÜܹ. 15 †ÏܹÜíÜܹ2": íÜ÷åêÜß ôÜíÜÜÓå, ôÜÜšÜÓ ÃÜÓÕôÜ÷ÓÜíÜ ÍÜÜåìÜÃÜÜ³Ü ÏÜìíÜÜ †ÜíÑÜÜ. Lead Kindly Light ÃÜÜÏÜÃÜÜ ÍÜèÃÜÃÜàØ ÄÜàèÓÜ´Üß ÍÜÜóÜÜØ´ÜÓ ‘Óß †ÜÆÜíÜÜ †åÏÜÃÜå ÝíÜÃÜØÝ´Ü ‘Óß. ‘ÝÏÜïÜÃÜÓÃÜå ´ÑÜÜØ ÆÜÜüßÚ ÷´Üß †åÏÜÜØ ÷ÜèÓ. 16³Üß 19 †ÏܹÜíÜܹ. 20 ÏÜàØË܉": †çò㔠†ÃÜå ÝÆÜÑÜôÜÚÃÜÃÜå êÜåíÜÜ †ÜíÑÜÜ. ÷ÝÓèÃÜÃÜÜå íÜôÜíÜÜüÜå ¡åÑÜÜ. 

1 †ÜñÜÏÜÏÜÜØ ¹ÜƒÜêÜ ³ÜíÜÜ ÏÜÜüå †åÏܱÜå ´ÜÜ. 6-9-'15ÃÜÜ ÓÜåè ÏÜàØË܉³Üß †Ó¢ ÏÜÜå‘êÜß ÷´Üß. 2 †Üèå, ¹à¹ÜÍÜ܉, †åÏÜÃÜÜØ ÆÜ´ÃÜß ¹ÜÃÜßËÜ܉ÃÜå êÜåíÜÜ ÄÜÑÜÜ.

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

287


21 22 23 24 25 26 27 28³Üß 29 30

†ÏܹÜíÜܹ": †Ü ËÜØÃÜåÃÜå ê܉ÃÜå †ÜíÑÜÜ.1 †ÏܹÜíÜܹ. [†ÏܹÜíÜܹ]. †ÏܹÜíÜܹ. [†ÏܹÜíÜܹ]. †ÏܹÜíÜܹ": ¹à¹ÜÍÜ܉ †åÏÜÃÜÜØ ÆÜ´ÃÜßÃÜå ê܉ÃÜå †ÜíÑÜÜ. †ÏܹÜíÜܹ": ‘Ü‘ÜôÜÜ÷åËÜ (‘Ü‘Ü ‘ÜêÜåêÜ‘Ó) †ÜíÑÜÜ. †ÏܹÜíÜܹ. ÏÜàØË܉": ¹ÝšÜ±Ü †ÜÝÊ‘Ü ôÜ´ÑÜÜÄÜÂ÷ ÉÜìÜÃÜß ôÜÝÏÜÝ´ÜÃÜß ËÜå«‘ÏÜÜØ ÷ÜèÓ. ÏÜìíÜÜ ÄÜÑÜÜ.

ÃÜüÓÜèÃÜå

1 †å è ÓܵÜå †å ËÜØÃÜå ÄÜÑÜÜ.

†ÍÑÜÜôÜ߆Üå†å íÜôÜÜíÜíÜÜ èåíÜß ÄÜÂسÜÏÜÜìÜ : ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå †šÜÓ¹å÷ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜ †íÜôÜÜÃÜ ÆÜ“ß ´ÜåÏÜÃÜÜØ ê܃ÜܱÜÜåÃÜå ÍÜÜÓ´Ü ôÜÓ‘ÜÓÃÜÜ ÆÜ‘ÜïÜÃÜ ÝíÜÍÜÜÄÜ ´ÜÓɳÜß ôÜÏÜÑÜÜÃÜà˜ÏÜ ÆÜÂÏÜܱÜå ÆÜÂÝôܽ ‘ÓíÜÜÃÜß ÑÜÜåèÃÜÜ ÷å«ì ´ÜåÏÜÃÜÜØ ÆܵÜÜå, êÜåƒÜÜå, ÏÜàêÜÜ‘Ü´ÜÜå, ÍÜÜóܱÜÜå ôÜÏÜÜíÜßÃÜå ´ÜåÃÜå ÆÜàô´Ü‘Ü‘ÜÓå ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü ‘ÓíÜÜÏÜÜØ †ÜíÑÜÜØ. †Ø¹Üèå 500 ÆÜÜÃÜÜØÃÜÜ †å‘ †åíÜÜ ôÜÜå ÄÜÂسÜÜå †ØÄÜÂå¢ÏÜÜØ The Collected Works of Mahatma Gandhi, Ý÷ùßÏÜÜØ ôÜØÆÜâ±ÜÚ ÄÜÜØÁÜß íÜÜØ›ÖÏÜÑÜ †ÃÜå ÄÜàèÓÜ´ÜßÏÜÜØ ÄÜÜØÁÜߢÃÜÜå †šÜÓ¹å÷ ÃÜÜÏÜå ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü ³ÜÑÜÜØ “å. ÄÜàèÓÜ´ÜßÏÜÜØ 82 ÄÜÂØ³Ü ÆÜ‘ÜÝïÜ´Ü ³Ü‰ ÄÜÑÜÜ “å. ´Üå ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ¿ÜÓÜ ÓÜ÷´Ü¹Óå ‹ÆÜêÜËÁÜ “å. ÆÜà. 1-2 (ôÜØÑÜàø´Ü), 3 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 4 ÆÜà. 5³Üß 10 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 11 ÆÜà. 12³Üß 14 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 15³Üß 18 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 19 ÆÜà. 20 ÆÜà. 21, 22 (¹Óå‘ÃÜÜ) 288 

50.00 300.00 50.00 100.00 50.00 300.00 16.50 300.00 16.50

ÆÜà. 23 ÆÜà. 24³Üß 29 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 30 ÆÜà. 31³Üß 47 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 48³Üß 69 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 70³Üß 72 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 73³Üß 81 (¹Óå‘ÃÜÜ) ÆÜà. 82 ‘àêÜ 1³Üß 82 ÍÜÜÄÜÃÜÜ

300.00 16.50 400.00 16.50 20.00 100.00 30.00 150.00 4,739.00

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


ÄÜÜæÓšÜÜ ÝíÜïÜå ÄÜÜØÁÜߢ ÷àØ ÆÜÜå´Üå ÄÜÜÑÜÃÜå ÆÜâèàØ “àØ. †åüêÜå ‘å, ÏÜÜÃÜ †ÜÆÜàØ “àØ. ÄÜÜÑÜ †å Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜß ÓšÜÜ ‘ÓÃÜÜÓß “å, ‘åÏÜ ‘å ´ÜåÃÜß ÆÜ¡ ‹ÆÜÓ Õ÷¹àô´ÜÜÃÜ, èå ƒÜå´ÜßÃÜÜå ÏÜàêÜ‘ “å, ´ÜåÃÜÜå †ÜÁÜÜÓ “å. ôÜÇ‘²Üå Óß´Üå ÄÜÜÑÜ †å ‹ÆÜÑÜÜåÄÜß ÆÜÂܱÜß “å. ´Üå ‹ÆÜÑÜÜåÄÜß ÆÜÂܱÜß “å ´Üå ´ÜÜå ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÍÜ܉ ÆÜ±Ü ‘ËÜâêÜ ‘ÓïÜå. ÆÜ±Ü èåÏÜ ÷àØ ÄÜÜÑÜÃÜå ÆÜâèàØ “àØ ´ÜåÏÜ ÷àØ ÏÜܱÜôÜÃÜå ÆÜ±Ü ÆÜâèàØ “àØ. èåÏÜ ÄÜÜÑÜ ‹ÆÜÑÜÜåÄÜß “å ´ÜåÏÜ ÏÜܱÜôÜ ÆܱÜ"—"ÆÜ“ß ´Üå ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÷ÜåÑÜ ‘å Õ÷¹à ÷ÜåÑÜ"—"‹ÆÜÑÜÜåÄÜß “å. ´ÑÜÜÓå ïÜàØ ÄÜÜÑÜÃÜå ËÜœÜÜíÜíÜÜ ÷àØ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÃÜß ôÜܳÜå êܲßïÜ? ÷àØ ´ÜåÃÜå ÏÜÜÓßïÜ? †ÜÏÜ ‘ÓíÜÜ è´ÜÜØ ÷àØ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÃÜÜå ´ÜåÏÜ è ÄÜÜÑÜÃÜÜå ¹àïÏÜÃÜ ËÜÃÜßïÜ. †åüêÜå ÏÜÜÓÜ ÝíÜœÜÜÓ ÆÜÂÏÜܱÜå ´ÜÜå ÷àØ ‘÷àØ “àØ ‘å, ÄÜÜÑÜÃÜß ÓšÜÜ ‘ÓíÜÜÃÜÜå ‹ÆÜÜÑÜ †å‘ è “å, ‘å ÏÜÜÓå ÏÜÜÓÜ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÍÜ܉ÃÜß ÆÜÜôÜå ÷Ü³Ü ¡å²íÜÜ ÃÜå ´ÜåÃÜå ¹åïÜÃÜß ƒÜÜ´ÜÓ ÄÜÜÑÜÃÜå ‹ÄÜÜÓíÜÜ ôÜÏÜ¡íÜíÜàØ. ¡å ´Üå ÃÜ ôÜÏÜèå ´ÜÜå ÏÜÜÓå ÄÜÜÑÜÃÜå è´Üß ‘ÓíÜß, ‘åÏÜ ‘å ´Üå ÏÜÜÓÜ †ƒÜ´ÑÜÜÓÃÜß íÜÜ´Ü ÃܳÜß. ÏÜÃÜå ¡å ÄÜÜÑÜÃÜß ‹ÆÜÓ †´ÑÜØ´Ü ¹ÑÜÜ †ÜíÜ´Üß ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ÏÜÜÓå ÏÜÜÓÜå ÆÜÂÜ±Ü ¹åíÜÜå ÆÜ±Ü ‘؉ ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜÃÜÜå ÆÜÂÜ±Ü êÜåíÜÜå ÃÜ÷Î. †Ü ÁÜÜ„ÏÜ‘ ‘ÜÑܹÜå “å †åÏÜ ÷àØ ´ÜÜå ÏÜÜÃÜàØ “àØ. `÷Ü'ÃÜå †ÃÜå `ÃÜÜ'ÃÜå ÷ÏÜåïÜÜØ íÜåÓ “å. ¡å ÷àØ íÜܹ ‘ÓàØ ´ÜÜå ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÆÜ±Ü íÜܹ ‘ÓïÜå. ¡å ÷àØ üå²Üå ËÜÃÜßïÜ ´ÜÜå ´Üå ÆÜ±Ü üå²Üå ³ÜïÜå. ¡å ÷àØ íÜÇ´Ü ÃÜÏÜßïÜ ´ÜÜå ´Üå ÷Ü³Ü ÃÜÏÜïÜå; ÃÜå ‘¹ÜœÜ ÃÜ÷Î ÃÜÏÜå ´ÜÜå ‘Ø‰ ÷àØ ÃÜÏÑÜÜå ´Üå ƒÜÜåüàØ ‘ÑÜàÛ ÃÜ÷Î ‘÷åíÜÜÑÜ. ŸÑÜÜÓå †ÜÆܱÜå ÷« ‘Óß ´ÑÜÜÓå ÄÜÜÑÜÃÜÜå íÜÁÜ íÜÁÑÜÜå. ÏÜÜÓÜå †ÝÍÜÆÜÂÜÑÜ “å ‘å ÄÜÜæÓšÜÜÆÜÂœÜÜÝÓ±Üß ôÜÍÜÜ ´Üå ÄÜÜæíÜÁÜÆÜÂœÜÜÝÓ±Üß ôÜÍÜÜ ÄܱÜÜíÜß ¡å‰†å. ´ÜåíÜß ôÜÍÜÜ “å †å †ÜÆܱÜÃÜå ÃÜÜÏÜÜåïÜß ÆÜ÷ÜÇœÜÜ²å “å. ŸÑÜÜÓå ÄÜÜÑÜÃÜß ÓšÜÜ ‘Ó´ÜÜØ ÍÜâêÑÜÜ ´ÑÜÜÓå ´ÜåíÜß ôÜÍÜÜÃÜß èéÓ ÆÜ²ß ÷ïÜå. ÏÜÜÓÜå ÍÜ܉ ÄÜÜÑÜÃÜå ÏÜÜÓíÜÜ ¹Üå²å ´ÜÜå ÏÜÜÓå ´ÜåÃÜàØ ïÜàØ ‘ÓíÜàØ? ´ÜåÃÜå ÏÜÜÓå ÏÜÜÓíÜÜå ‘å ÆÜÄÜå ÆܲíÜàØ? ¡å ´ÜåÃÜå ÆÜÄÜå ÆܲíÜàØ †åÏÜ ´ÜÏÜå ‘÷åïÜÜå ´ÜÜå ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ ÍÜ܉ÃÜå ÆÜ±Ü ÆÜÄÜå ÆܲíÜàØ. ÄÜÜÑÜÃÜå ¹à:ƒÜ ¹‰ÃÜå ÄÜÜÑÜÃÜÜå íÜÁÜ Õ÷¹à ‘Óå “å, ´ÜåÃÜå ‘Üå±Ü “Üå²íÜå “å? ÄÜÜÑÜÃÜß ÆÜ¡ÃÜå èå ÆÜÓÜå±ÜÜ Õ÷¹à ÏÜÜÓå “å ´Üå Õ÷¹àÃÜå ‘Üå±Ü ôÜÏÜ¡íÜå “å? ´Üå³Üß †å‘-ÆÜ¡ ³Ü´ÜÜØ †ÜÆܱÜå †üøÑÜÜ ÃܳÜß. “åíÜüÏÜÜØ, Õ÷¹à †Õ÷ôÜ‘ †ÃÜå ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ Õ÷ôÜ‘ “å †å ƒÜÓàØ ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå †Õ÷ôÜ‘ÃÜÜå ïÜÜå ÁÜÏÜÚ “å? †Õ÷ôÜ‘å ‘Ø‰ ÏÜܱÜôÜÃÜß Õ÷ôÜÜ ‘ÓíÜß †åÏÜ ê܃ÑÜàØ ÃܳÜß. †Õ÷ôÜ‘ÃÜå ´ÜÜå ôÜßÁÜÜå Óô´ÜÜå “å. ´Üå±Üå †å‘ÃÜå ËÜœÜÜíÜíÜÜ ËÜß¡ÃÜß Õ÷ôÜÜ ‘ÓíÜÜÃÜß è ÃܳÜß. ´ÜåÃÜå ´ÜÜå ÏÜÜµÜ ÆÜÜÑÜÃÜÏÜÃÜ ‘ÓíÜÜÃÜàØ ÓûàØ “å. ´ÜåÏÜÜØ ´ÜåÃÜÜå ÆÜàÓàóÜܳÜÚ “å. ÆÜ±Ü ïÜàØ Õ÷¹àÏÜÜµÜ †Õ÷ôÜ‘ “å? ÏÜâì ÝíÜœÜÜÓ´ÜÜØ ‘Üå‰ †Õ÷ôÜ‘ ÃܳÜß, ‘åÏÜ ‘å ¢íÜÃÜß ÷ÜÝÃÜ ´ÜÜå †ÜÆܱÜå ‘Óß†å “ß†å. ÆÜ±Ü ´ÜåÏÜÜسÜß “âüíÜÜ ÏÜÜÄÜß†å “ß†å, ´Üå³Üß †Õ÷ôÜ‘. ôÜÜÁÜÜ ÝíÜœÜÜÓ ‘Ó´ÜÜØ ¡å‰†å “ß†å ‘å, ™Ü±ÜÜ Õ÷¹à ÏÜÜØôÜÜ÷ÜÓß “å †åüêÜå ´Üå †Õ÷ôÜ‘ ÃÜ ÄܱÜÜÑÜ. ´ÜܱÜß´ÜÜå²ßÃÜå èà¹Üå †³ÜÚ ‘ÓíÜÜå ÷ÜåÑÜ ´ÜÜå ÏÜÜÓå ‘Ø‰ ‘÷åíÜÜÃÜàØ ÃܳÜß. .".". (Õ÷¹ ôíÜÓÜè, ÆÜ‘ӱÜ": 10, Õ÷¹àô´ÜÜÃÜÃÜß ¹ïÜÜ": Õ÷¹à-ÏÜàôÜêÜÏÜÜÃÜ) 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷  [ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] 

289


`ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷'ÃÜÜ œÜÜ÷‘Üå – íÜܜܑÜå – ÄÜÂÜ÷‘ÜåÃÜå . . . `ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷'ÃÜàØ êÜíÜÜèÏÜ ÷íÜå³Üß ‘Üå‰ÆÜ±Ü ÏÜÝ÷ÃÜå ÍÜÓß ïÜ‘ÜÑÜ “å. †Ü ÏÜÜüå, ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôü/Navajivan TrustÃÜÜ ÃÜÜÏÜå ÏÜÃÜ߆Üç²ÚÓ †³ÜíÜÜ œÜå‘ ÏÜÜå‘êÜÜíÜß ïÜ‘ÜÑÜ “å.  éËÜé êÜíÜÜèÏÜ ÍÜÓß ïÜ‘ÜÑÜ “å.  ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜ ËÜý‘ †å‘Ü‹ÃüÏÜÜØ ÆÜ±Ü ÝÃÜÁÜÜÚÝÓ´Ü Ó‘ÏÜÃÜÜå œÜå‘ †³ÜíÜÜ    Ó‘ÏÜ èÏÜÜ ‘ÓÜíÜß ïÜ‘ÜÑÜ “å. ´ÜåÃÜß ÝíÜÄÜ´Ü †Ü ÆÜÂÏÜܱÜå “å": 

ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôü/Navajivan Trust ËÜý‘": ôüåü ËÜý‘ †ÜçÉ ‡ÝòÑÜÜ  ËÜÂÜÃœÜ": †ÜñÜÏÜ ÓÜå² ‘ÓÃü †å‘Ü‹Ãü  †å‘Ü‹Ãü ÃÜØËÜÓ": 10295506832  ËÜÂÜÃœÜ ‘Üå²": 2628 †Ü‰†åɆåôÜ ‘Üå²": SBIN 0002628  †åÏ܆܉ôÜ߆ÜÓ ‘Üå²": 380002006 ôÜÓÃÜÜÏÜàØ": †åôÜ.ËÜß.†Ü‰ †ÜñÜÏÜ ÓÜå², ÄÜâèÓÜ´Ü ÝíܾÜÆÜß« ‘çÏÆÜôÜ,   ÆÜÜåôü ÃÜíÜ¢íÜÃÜ, †ÏܹÜíÜܹ"–"380014, ÄÜàèÓÜ´Ü ÓÜŸÑÜ, ÍÜÜÓ´Ü ÝíÜïÜåóÜ ÃÜÜÇÁÜ : ËÜý‘ †å‘Ü‹ÃüÏÜÜØ êÜíÜÜèÏÜÃÜß Ó‘ÏÜ èÏÜÜ ‘ÓÜíÑÜÜ ÆÜ“ß 079 27540635 (†ç‘ôüåÃïÜÃÜ 218 †³ÜíÜÜ 224) ÃÜØËÜÓ ÆÜÓ ÉÜåÃÜ ‘ÓßÃÜå ¡±Ü ‘ÓïÜÜå. †Ü ‹ÆÜÓÜØ´Ü èåÏÜÃÜÜ ÃÜÜÏÜå êÜíÜÜèÏÜ †³ÜíÜÜ ÍÜåüéÆÜå †Ü ôÜÜÏÜÝÑÜ‘ ÏÜåìíÜíÜÜ-ÏÜÜå‘êÜíÜÜ ‡œ“Üå “Üå, ´ÜåÏÜÃÜß ôÜØÆÜâ±ÜÚ ÝíÜÄÜ´Ü Ó‘ÏÜ ÍÜÑÜÜÚÃÜß ÝôêÜÆÜ ôÜܳÜå ÃÜíÜ¢íÜÃÜ ü×ôüÃÜÜ ôÜÓÃÜÜÏÜÜ ÆÜÓ ÏÜÜå‘êÜß †ÜÆÜíÜÜ ÃÜÏÜ ÝíÜÃÜØ´Üß. èå³Üß ‘ÓßÃÜå ïÜøÑÜ †åüêÜàØ íÜ÷åêÜÜ †Ø‘ ´ÜåÏÜÃÜÜ ôÜÓÃÜÜÏÜå ÆÜ÷ÜÇœÜß ïÜ‘å. êÜíÜÜèÏÜ ÍÜÑÜÜÚÃÜß ÝíÜÄÜ´Ü èåíÜß íÑÜíÜô³ÜÜÆÜ‘ ÆÜÜôÜå ÆÜ÷ÜÇœÜå ‘å ïÜøÑÜ ´ÜåüêÜß ´íÜÓÜ†å †å ÏÜÝ÷ÃÜÜÃÜÜå †Ø‘ ÏÜÜå‘êÜß †ÜÆÜíÜÜÏÜÜØ †ÜíÜå “å, ´Üå³Üß †Ø‘ ÏÜÜå²Ü ÏÜìíÜÜ †³ÜíÜÜ ÃÜ ÏÜìíÜÜ ÆÜÜ“ì üÆÜÜê܃ÜÜ´ÜÜÃÜß ÏÜÑÜÜÚ¹Ü ÆÜ±Ü èíÜÜËܹÜÓ ÷Üå‰ ïÜ‘å. ÏÜÜüå èåÏÜÃÜå êÜíÜÜèÏÜÃÜÜÇÁܱÜßÃÜß ƒÜÓ܉ ³ÜÑÜÜÃÜÜ ôÜÜ´Üå‘ Ý¹íÜôÜÏÜÜØ †Ø‘ ÃÜ ÏÜìå ´ÜÜå ôÜÜæÆܳÜÏÜ ÆÜÜå´ÜÜÃÜÜ ÝíÜô´ÜÜÓÃÜß ÆÜÜçôü †ÜçÝÉôÜ ÆÜÓ ôÜØÆÜ‘Ú ‘ÓíÜÜ ÝíÜÃÜØ´Üß.

ÄÜÜØÁÜß †ÃÜå ‘ìÜ ÝíÜïÜåóÜÜØ‘ “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü _ 15/-

ÆÜàô´Ü‘ ÆÜÝÓœÜÑÜ ÝíÜïÜåóÜÜØ‘ “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü _ 40/-

ôíÜÓÜè ÝíÜïÜåóÜÜØ‘ “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü _ 25/-

Óè´Ü †Ø‘ “âü‘ Õ‘ÏÜ´Ü _ 25/-

`ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷'ÃÜÜ “âü‘ †Ø‘ÃÜÜ íÜåœÜÜ±Ü ÏÜÜüå Ýíܘå´ÜÜÃÜÜÇÁܱÜß ´Ü³ÜÜ êÜíÜÜèÏÜ êÜåíÜÜ ÏÜÜüå †åèÃôÜßÃÜß ïÜÜåÁÜÃÜàØ ‘ÜÑÜÚ œÜÜêÜà “å. 079-27540635 (218) ÆÜÓ ôÜØÆÜ‘Ú ‘ÓßÃÜå ÝíÜÄÜ´Üå ÏÜÜÝ÷´Üß ÏÜåìíÜß ïÜ‘ÜïÜå.

290 

[ôÜÆüåÏËÜÓ 2015] ÃÜíÜ¢íÜÃÜÃÜÜå †šÜÓ¹å÷


291


????

292

Navajivanno Akshardeh September 2015  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you