Page 1

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN  GÜÇLENDİRİLMESİ PROJ ESİ) 

MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJ İSİ 

PLASTİK VE DIŞ AKSESUAR 

ANKARA, 2007


Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; ·  Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile  onaylanan,  Mesleki  ve  Teknik  Eğitim  Okul  ve  Kurumlarında  kademeli  olarak  yaygınlaştırılan  42  alan  ve  192  dala  ait  çerçeve  öğretim  programlarında  amaçlanan  mesleki  yeterlikleri  kazandırmaya  yönelik  geliştirilmiş  öğretim  materyalleridir (Ders Notlarıdır). ·  Modüller,  bireylere  mesleki  yeterlik  kazandırmak  ve  bireysel  öğrenmeye  rehberlik  etmek amacıyla öğrenme  materyali  olarak hazırlanmış, denenmek  ve  geliştirilmek  üzere  Mesleki  ve  Teknik  Eğitim  Okul  ve  Kurumlarında  uygulanmaya başlanmıştır. ·  Modüller  teknolojik  gelişmelere  paralel  olarak,  amaçlanan  yeterliği  kazandırmak  koşulu  ile  eğitim  öğretim  sırasında  geliştirilebilir  ve  yapılması  önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. ·  Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik  kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. ·  Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. ·  Modüller  hiçbir  şekilde  ticari  amaçla  kullanılamaz  ve  ücret  karşılığında  satılamaz.


İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR............................................................................................................... İİ GİRİŞ ..................................................................................................................................1  ÖĞRENME FAALİYETİ­1 .................................................................................................3  1. TAMPONLAR, MARŞPİYE BAKALİTİ VE PANJURLAR ...........................................3  1.1. Tamponlar.................................................................................................................3  1.2. Marşpiye Bakaliti ......................................................................................................5  1.3. Ön Panjur ..................................................................................................................6  UYGULAMA FAALİYETLERİ......................................................................................8  ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................16  ÖĞRENME FAALİYETİ­ 2 ..............................................................................................18  2. SPOİLER, ANTEN, DIŞ DİKİZ AYNALARI VE ARAÇ YAN ÇITALARI ..................18  2.1. Dış Dikiz Aynaları ..................................................................................................18  2.2. Antenler ..................................................................................................................20  2.3. Spoiler (Hava Yönlendirici).....................................................................................20  2.4. Araç Yan Çıtaları ....................................................................................................20  UYGULAMA FAALİYETİ ...........................................................................................22  ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................30  ÖĞRENME FAALİYETİ­3 ...............................................................................................32  3. ÇAMURLUK DAVLUMBAZLARI ..............................................................................32  UYGULAMA FAALİYETİ ...........................................................................................33  ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................35  ÖĞRENME FAALİYETİ­ 4 ..............................................................................................36  4. FARLAR STOP LAMBALARI VE SİNYALLER .........................................................36  4.1. Otomobillerde Aydınlatma Sistemi..........................................................................36  4.1.1. Farlar................................................................................................................36  4.1.2. Sis Farları.........................................................................................................37  4.2. Otomobillerde Uyarı ve İkaz Sistemi .......................................................................37  4.2.1. Yan Sinyaller....................................................................................................37  4.2.2. Arka Stop Lambaları.........................................................................................38  UYGULAMA FAALİYETİ ...........................................................................................39  ÖĞRENME FAALİYETİ­ 5 ..............................................................................................44  5. KAPI FİTİLERİ, BAGAJ FİTİLİ VE MOTOR KAPUTU TAKOZLARI .......................44  5.1. Kapı ve Bagaj Fitilleri .............................................................................................44  5.2. Kaput Takozları.......................................................................................................45  UYGULAMA FAALİYETİ ...........................................................................................47  ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................49  CEVAP ANAHTARLARI .................................................................................................50  KAYNAKÇA ....................................................................................................................52 

i


AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD 

525MT0093

ALAN

Motor lu Ar açlar  Teknolojisi 

DAL / MESLEK 

Otomotiv Gövde 

MODÜLÜN  ADI 

Plastik ve Dış Aksesuar 

MODÜLÜN TANIMI 

Otomobillerde kullanılan  plastik  ve  dış  aksesuarları,  çeşitlerini,  yapısal  özelliklerini  ve  montaj  metotlarını  içeren  öğrenme materyalidir. 

SÜRE ÖN KOŞUL  YETERLİK 

MODÜLÜN AMACI 

40 / 32  Temel Mekanik 1 ve 2 Modüllerini başarmış olmak  Araç üzerinde plastik ve dış aksesuar ile ilgili işlemleri  yapmak  Genel Amaç  Standart  süre  içerisinde,  plastik  aksam  ve  dış  aksesuar  ile  ilgili  işlemleri  firma  katalogundaki  kriterlere  uygun  olarak  temiz  ve  düzgün  çalışarak  yapma  yeterliklerini  kazanacaksınız.  Amaçlar  Ø Tampon,  marşpiye  bakalitlerini  ve  panjuru  firma  kataloglarındaki  kriterlere  uygun  olarak  söküp  takabileceksiniz.  Ø Spoiler, anten, dış dikiz aynası ve araç yan çıtalarını firma  kataloglarındaki  kriterlere  uygun  olarak  söküp  takabileceksiniz.  Ø Çamurluk  davlumbazını  firma  kataloglarındaki  kriterlere  uygun olarak söküp takabileceksiniz.  Ø Farlar,  stop  lambalarını  firma  kataloglarındaki  kriterlere  uygun olarak söküp takabileceksiniz.  Ø Kapı fitilleri, bagaj fitili ve motor kaputu takozlarını firma  kataloglarındaki  kriterlere  uygun  olarak  söküp  takabileceksiniz. 

EĞİTİM ÖĞRETİM  ORTAMLARI VE  DONANIMLARI 

Or tam: Donanımlı  otomotiv  gövde  teknolojisi  atölyesi  Standart el aletleri, bilgisayar, projeksiyon ve eğitim CD’leri 

ÖLÇME VE  DEĞERLENDİRME 

Modül içerisinde yer alan her faaliyetten sonra, verilen  ölçme  araçları  ile  kazandığınız  bilgi  ve  becerileri  ölçerek  kendi kendinizi değerlendireceksiniz.  Öğretmeniniz  modül  sonunda  sizlerin  kazandığınız  bilgi  ve  becerileri  ölçme  araçları  ve  modül  uygulamaları  ile  ölçerek değerlendirecektir. 

ii


GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğr enci,  Malzeme  teknolojisindeki  gelişmeler  ve  üretim  tekniklerindeki  ilerlemeler  sayesinde  araçlar  üzerinde  kullanılan  plastik  aksesuarların  sayısı  artmış  ve  yapılarında  büyük  gelişmeler  olmuştur.  Geçmişte  metalden  yapılarak  kullanılan  dış  aksesuarlar,  plastikten  yapılarak  otomobil  üretiminde  maliyet  azaltılmıştır.  Ayrıca  bu  yolla  aracın  ağırlığı  azaltılmış, aerodinamik yapı ideal şartlara yaklaştırılmıştır. Böylece araçların performansları  da artırılmıştır.  Bu  modülün  sonunda  araç  üzerindeki  kullanılan  dış  plastik  aksesuarların  araç  üzerinden  nasıl  sökülüp  takıldıkları  ve  onarımlarının  nasıl  gerçekleştirildiklerini  öğreneceksiniz. 

1


2


ÖĞRENME FAALİYETİ­1 ÖĞRENME FAALİYETİ­1  AMAÇ  Bu  faaliyetin  sonunda  araç  üzerindeki  tamponun,  marşpiye  bakalitinin  ve  panjurun  onarımını firma kataloglarındaki kriterlere uygun olarak gerçekleştirebileceksiniz. 

ARAŞTIRMA ARAŞTIRMA  Çevrenizdeki  yetkili  servisler  veya  üniversitelerin  ilgili  bölümlerinden  tampon,  marşpiye bakaliti ve panjurun onarımlarının nasıl yapıldığını araştırınız. 

1. TAMPONLAR, MARŞPİYE BAKALİTİ VE  PANJ URLAR  1.1. Tamponlar 

Resim1.1: Ön tampon 

Otomobillerde tamponlar; Ø 

Otomobilin estetik bir görüntüye sahip olmasını sağlar.  3 


Ø

Yüksek hızlarda,  ön  tampon,  hava  akışını  düzenler.  Otomobil  altına  giren  havayı  sınırlar.  Aracın  altına  giren  havanın  mümkün  olduğunca  azaltılması  gerekir.  Araç  altına  giren  hava,  yüksek  hızlarda  otomobilin  yola  tutunmasını  azaltan  bir  etkendir.  Yol  tutuşunun  azalması  aracın  savrulmasını  artırıcı,  yakıt  tüketimini artırıcı gibi olumsuz etkilere neden olur. 

Ø

Çarpışma anında  çarpışma  etkisinin  bir  kısmını  sönümleyerek araç  gövdesinin  daha az zarar görmesini sağlar, 

Otomobil tamponları  genellikle  bakalitten  yapılmaktadır.  Otomobil  üreticilerinin  tasarımlarına göre değişen şekil ve biçimlerde olabilirler. Yine de genel yapıları birbirlerine  çok benzemektedir. Resim 1.2’de bir ön tamponun genel yapısı görülmektedir. 

Resim 1.2: Tamponun genel yapısı 

Otomobillerde iki farklı tampon bulunmaktadır. Bunlar:  Ø 

Ön tampon 

Ø

Arka tampon 

Otomobillerde son  yıllarda  otomobil  ile  aynı  renge  boyanmış  olan  tamponlar  kullanılmaktadır. Tamponların boyanması yoluyla otomobillerde;  Ø 

Estetik artırılmıştır.

Ø

Hava direnci düşürülmüştür. 

Resim 1.3’te tamponu boyanmış bir otomobil görülmektedir.

4


Resim 1.3: Tamponu boyanmış bir  otomobil 

1.2. Mar şpiye Bakaliti  Marşpiye  bakalitleri;  otomobillerin  seyri  sırasında  yoldan  gelebilecek  taş  gibi  sert  cisimlerinin  marşpiyelere  çarparak  zarar  vermesini  engeller.  Resim  1.4’te  marşpiye  bakalitlerinin otomobil üzerindeki yeri görülmektedir. 

Resim 1.4: Mar şpiye bakalitlerinin ar aç üzer indeki yeri

5


Marşpiye bakalitlerinin zarar görmesi durumunda değiştirmek, kısa zaman almakta ve  maliyeti düşük olmaktadır.  Marşpiyelerin  zarar  görmesi  çok  uzun  zaman  alır,  işçiliği  ve  maliyeti  marşpiye  bakalitini değiştirmeye göre çok yüksektir.  Tamponlarda  olduğu  gibi  marşpiye  bakalitleri  de  otomobillerde  estetiği  artırabilmek  amacıyla  otomobil  gövdesi  ile  aynı  renge  boyanmaktadır.  Son  zamanlarda  otomobillerde  marşpiye  bakaliti  kullanılmamaktadır.  Bakalitin  yerini  kaportanın  bir  parçası  olan  bir  sac  almıştır. Resim 1.5’te böyle bir otomobil görülmektedir. 

Resim 1.5: Mar şpiyenin sac olar ak otomobilde gör ünümü 

1.3. Ön Panjur  Ön panjur, motor kaputu içerisinde dolaşan havanın kontrolünü sağlar. 

Resim 1.6: Panjur un ar aç üzer indeki yeri

6


Motorun soğutulabilmesi  için  radyatör  bulunmaktadır.  Radyatör  petekleri  arasından  geçen havanın içeriye alınması panjur vasıtasıyla gerçekleştirilir.  Ayrıca  kaput  içerisine  giren  havanın  içerisindeki  belirli  büyüklükteki  yabancı  cisimlerin, kaput içerisine ulaşmasını engeller.  Motorların kaput içerisindeki yerleştiriliş biçimlerinin ve radyatörün yerinin değişmesi  nedeniyle panjurlar tamponlarla birlikte tek bir parça olarak yapılmaya başlanmıştır.

7


UYGULAMA FAALİYETLERİ  UYGULAMA FAALİYETLERİ Uyulama Faaliyetleri 1  İşlem Basamaklar ı 

Öner iler

Ø Tamponların  bağlantı  Ø  Tampon  bağlantıları  aracın  marka  ve  modeline  göre  durumlarını tespit etmek  değişkenlik göstermektedir.  Ø  Bağlantı  noktalarının  en  doğru  şekilde  tespit  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna  bakılması  gerekir.  Ø  Ön çamurluk iç  koruyucusunu sökünüz. Şekil 1.1’de  gösterilen  A  ve  B  tespit  vidaları  sökülerek  bu  işlem  gerçekleştirilebilir. 

Ø Ön tamponu sökmek­takmak  Şekil 1.1 

Ø Tampon yan tespit cıvatalarını sökünüz. 

Şekil1.2

8


Ø Bazı  araçlarda  ön  tampon  üzerinde  sis  farları  ve  far  fıskiyeleri  gibi  elektrik  enerjisi  ile  çalışan  aygıtlar  bulunur.  Tampon  sökülmeden  önce  bu  aygıtların  kablo demeti soketlerinin sökülmesi gereklidir (Şekil  1.3 C). 

Şekil 1.3

Ø Ön tampon üst tespit  cıvatalarını sökünüz  1.4). 

(Şekil

Şekil 1.4

Ø Ön tampon alt tespit cıvatalarını sökünüz (Şekil 1.5).

9


Şekil 1.5

Ø Ön  tampon  orta  tespit  cıvatalarını  sökünüz  1.6). 

(Şekil

Şekil 1.6

Ø Arka  tamponu  takmak 

Ø Ön tamponu yerinden çıkartınız.  Ø  Ön tampon takma işlemi için sökme işleminin tersini  uygulayınız.  Ø  Yukarıda  gösterilen  ön  tampon  sökme  ve  takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır. Aracın  marka  ve  modeline göre yapılacak olan işlemler değişebilir. İşe  başlamadan önce araç tamir kataloguna bakmalısınız.  Ø  Sökme  ve  takma  işlemleri  sırasında  aracın  ve  ön  tamponun  boyasının  zarar  görmemesine  özen  gösteriniz.  Ø  Ayrıca  tam  üzerinde  bulunan  elektrikle  çalışan  aygıtların da zarar görmemesine dikkat etmelisiniz.  Ø  Arka  çamurluk  iç  koruyucusunu  sökünüz.  Bu  işlem  sökmek­  Şekil  1.7’de  gösterilen  A  ve  B  cıvataları  sökülerek  gerçekleştirilebilir. 10 


Ø Arka  tampon  yan  tespit  cıvatalarını  sökünüz  (Şekil  1.7 B). 

Şekil 1.7

Ø Arka  tampon  üst  tespit  cıvatalarını  sökünüz  (Şekil  1.8). 

Şekil 1.8

Ø Arka tampon alt tespit cıvatalarını sökünüz. 

Şekil 1.9

11


Ø Bazı  araçlarda  arka  tampon  üzerinde  plaka  aydınlatma  lambası  bulunur.  Aydınlatma  lambasının  sökülmesi gerekebilir (Şekil 1.10). 

Şekil 1.10

Ø Arka tamponu yerinden çıkartınız.  Ø  Arka  tampon  takma  işlemi  için  sökme  işleminin  tersini uygulayınız.  Ø  Yukarıda  gösterilen  arka  tampon  sökme  ve  takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır. Aracın  marka  ve  modeline göre yapılacak olan işlemler değişebilir. İşe  başlamadan önce araç tamir kataloguna bakmalısınız.  Ø Ø  Sökme  ve  takma  işlemleri  sırasında  aracın  ve  arka  tamponun  boyasının  zarar  görmemesine  özen  gösteriniz.  Ø  Ayrıca  tampon  üzerinde  bulunan  elektrikle  çalışan  aygıtların da zarar görmemesine dikkat etmelisiniz  Ø  Marşpiye  çıtalarının  bağlantıları  aracın  marka  ve  modeline göre değişkenlik göstermektedir.  Ø  Marşpiye bakalitinin bağlantı  Ø  Bağlantı  noktalarının  en  doğru  şekilde  tespit  durumlarını tespit etmek  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna  bakılması  gerekir.  Ø  Marşpiye  bakalitini  sökmek­  takmak 

Ø Marşpiye  bakalitini  marşpiye  çıtasına  bağlayan  cıvataları sökünüz. Cıvatalar marşpiye bakalitinin her  iki  ucunda  ve  çamurluğun  iç  tarafındadır.  Şekil  1.11’de A ile gösterilmiştir.

12


Şekil 1.11

Ø Marşpiye  bakalitini,  gövdeye  tespit  eden  klipslerden  çekerek çıkarınız. Şekil 1.12’de gösterildiği gibi önce  1 yönünde daha sonra da 2 yönünde çekebilirsiniz. 

Şekil 1.12

Ø Marşpiye  bakalitini  takma  işlemi  için  sökme  işleminin tersini uygulayınız.  Ø  Sökme  işlemi  sırasında  kırılan  veya  zarar  gören  klipsler mutlaka değiştirilmelidir.  Ø  Yukarıda  gösterilen  marşpiye  bakaliti  sökme  ve  takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır.  Aracın  marka  ve  modeline  göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir  kataloguna bakmalısınız.  Ø  Sökme  ve takma işlemleri sırasında aracın boyasının  zarar görmemesine özen gösteriniz.  Ø  Ön panjur bağlantıları aracın marka ve modeline göre  değişkenlik göstermektedir.  Ø  Ön  panjur  bağlantı  Ø  Bağlantı  noktalarının  en  doğru  şekilde  tespit  durumlarını tespit etmek.  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna  bakılması  gerekir.  Ø  Ön  panjuru  gövdeye  tespit  eden  cıvataları  sökünüz  Ø  Ön panjuru sökmek­takmak  (Şekil 1.13 A).

13


Şekil 1.13

Ø Bazı  araçlarda  ön  panjurun  sökülebilmesi  için  farlar  ve sinyallerin sökülmesi gereklidir.  Ø  Bazı  araçlarda  panjur  tampona  veya  ön  çamurluğa  klipsler  yardımıyla  bağlanmıştır.  Tespit  söküldükten  sonra  panjur  öne  doğru  çekilmeli  ve  Şekil  1.14’te  gösterilen klipsler açılmalıdır. 

Şekil 1.14

Ø Ön panjuru takma işlemi için sökme işleminin tersini  uygulayınız.  Ø  Bazı  araçlarda  ön  panjurun  konumu  merkezleyici  (Şekil  1.15  B)  tarafından  sağlan­  maktadır.  Takma  sırasında ön panjur merkezleyi­ ciye takıldıktan sonra  tespit edilmelidir.

14


Şekil 1.15

Ø Yukarıda  gösterilen  marşpiye  bakaliti  sökme  ve  takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır.  Aracın  marka  ve  modeline  göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir  kataloguna bakmalısınız.  Ø  Sökme  ve takma işlemleri sırasında aracın boyasının  zarar görmemesine özen gösteriniz.

15


ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME  ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Bu faaliyet kapsamında yer alan bilgilerle ilgili 7 tane çoktan seçmeli soru verilmiştir.  Öğrenme düzeyinizi aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz.  1. 

Aşağıdakilerden hangisi çarpışma anında çarpışma etkisinin bir kısmını sönümleyerek  araç gövdesinin daha az zarar görmesini sağlayan gövde elemanıdır?  A) Tamponlar  B) Fitiller  C) Marşpiye bakalitleri  D) Kaput 

2.

Aşağıdakilerden hangisi  tamponların  otomobil  ile  aynı  renge  boyanmasının  nedenlerinden birisidir?  A)  Yakıt tasarrufunu artırmak  B)  Aracın hızını artırmak  C)  Hava direncini düşürmek  D)  Aracın mukavemetini güçlendirmek 

3.

Aşağıdakilerden hangisi otomobillerin seyri sırasında yoldan gelebilecek taş gibi sert  cisimlerinin marşpiyelere çarparak, zarar vermesini engelleyen gövde elemanıdır?  A) Araç yan çıtaları  B) Marşpiye bakalitleri  C) Tamponlar  D) Çamurluk davlumbazları 

4.

Aşağıdakilerden hangisi motor kaputu içerisinde dolaşan havanın kontrolünü sağlar?  A) Tamponlar  B) Radyatör  C) Fan  D) Ön panjur 

5.

Tampon sökülüp takılırken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmelidir?  A)  Aracın boyasına zarar verilmemelidir.  B)  Tampon üzerindeki elektrikli ekipmanların soketlerine dikkat edilmelidir.  C)  Doğru araç­gereçle çalışılmalıdır.  D)  Hepsi 

16


6.

Marşpiye bakalitleri sökülüp takılırken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmelidir?  A) Aracın boyasına zarar verilmemelidir.  B) Takılırken kırılmış veya zarar görmüş klipsler değiştirilmelidir.  C) Kırık, çatlak veya zarar görmüş marşpiye bakalitleri kullanılmamalıdır.  D) Hepsi 

7.

Araçlarda dış  plastik  aksamın  bağlantı  noktaları  ve  özelliklerinin  en  doğru  şekilde  tespit edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?  A) Araç üzerinden bağlantı yerleri tespit edilmelidir.  B) Araç tamir katalogundan ilgili bölümlere bakılmalıdır.  C) Alanında uzmanlaşmış birisine danışılmalıdır.  D) Hiçbirisi 

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı  cevap  anahtarıyla  karşılaştırınız.  Cevap  anahtarları  modülün  sonunda  verilmiştir.  Doğru  cevap  sayınızı  belirleyerek  kendinizi  değerlendiriniz.  Yanlış  cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız.  Cevaplarınızın hepsi doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz.

17


ÖĞRENME FAALİYETİ­ 2  ÖĞRENME FAALİYETİ­ 2  AMAÇ  Bu faaliyetin sonunda araç üzerindeki spoiler, anten, dış  dikiz aynalarını ve araç yan  çıtalarını firma kataloglarındaki kriterlere uygun olarak söküp takabileceksiniz. 

ARAŞTIRMA Çevrenizdeki yetkili servisler  veya üniversitelerin ilgili bölümlerinden spoiler, anten,  dış dikiz aynaları ve araç yan çıtalarının onarımlarının nasıl yapıldığını araştırınız. 

ARAŞTIRMA

2. SPOİLER, ANTEN, DIŞ DİKİZ AYNALARI  VE ARAÇ YAN ÇITALARI  2.1. Dış Dikiz Aynalar ı  Sürücünün  otomobilin  sağ  veya  solu  görebilmesi  için  ön  kapıların  dış  kısmında  bulunan gövde elemanlarıdır. 

Resim 2.1: Dikiz aynaları 

Otomobiller de iki çeşit dikiz aynası kullanılmaktadır. Bunlar:  Ø 

Manuel dikiz aynası 

Ø

Elektrikli dikiz aynası 

18


Manuel dikiz  aynalarında  iç  tarafta  bir  kumanda  kolu  bulunmaktadır.  Bu  kumanda  kolu ile ayna ayarları sürücüye göre yapılabilmektedir. Resim 2.1’ de manuel kumandalı dış  dikiz aynasının genel yapısı görülmektedir. 

Resim 2.2: Manuel kumandalı dış dikiz aynası 

Elektrik kumandalı  aynaların  ayarlarının  yapılabilmesi  için  genellikle  kapıların  iç  kısmında kumanda düğmeleri bulunmaktadır (Resim 2.3). 

Resim 2.3: Elektr ikli dış dikiz aynaları 

Son yıllarda dış  dikiz aynaları pasif güvenlik önlemleri ile  desteklenmiştir. Dış  dikiz  aynalarına eklenen güvenlik önlemleri sayesinde sürücünün yola hakimiyeti artırılmıştır.  Örneğin  dış  dikiz  aynalarında,  özellikle  soğuk  ve  yağmurlu  havalarda,  buharlaşmayı  engelleyen  elektrik  donanımları  eklenmiştir.  Gece  seyahatlerinde  arkadan  gelen  araçların  farları  aynalardan  sürücüye  kadar  ulaşmakta  ve  sürücüyü  rahatsız  edebilmektedir.  Işığın  fazla  gelmesi  durumunda  karararak  sürücünün  rahatsız  olmasını  engelleyen  aynalar  kullanılmaya başlanmıştır.

19


2.2. Antenler  Otomobil  radyosunun  dış  ortamdaki  radyo  sinyallerini  alabilmesi  için  bir  anten  kullanılmalıdır.  Otomobillerde  genellikle  tavan  üzerinde  bir  anten  bulunmaktadır.  Otomobillerin  marka ve modeline göre yapısal özellikleri ve otomobil üzerindeki yerleri değişebilir. 

Resim 2.4: Antenin yeri 

2.3. Spoiler  (Hava Yönlendir ici)  Otomobil üzerinden akan havanın yönlendirilmesi sağlar.  Genellikle bagaj kapağı üzerinde bulunur. Bu tür spoilerler aracın üzerinde yola doğru  bir kuvvet uygulayarak otomobilin yola tutunmasına bir etki yapmaktadır. 

Resim 2.5: Spoiler in araç üzer indeki yer i 

2.4. Ar aç Yan Çıtalar ı  Otomobillerin  her  iki  tarafında  da  bulunan  çıtalar,  yan  taraftan  gelen  küçük  etkili  darbelerin boyaya ve gövdeye zarar vermesini engellemektedir (Resim 2.5). 20 


Örneğin; park eden bir aracın kapıları açıldığında yanındaki otomobile çarpabilir. Bu  durumda  kapılar  yan  taraftaki  aracın  yan  çıtalarına  çarpar.  Böylece  otomobilin  boyası  ve  gövdesi darbeden korunmuş olur. 

Resim 2.5: Yan çıtalar ın otomobil üzer indeki yer i 

Otomobillerde kullanılan  yan  çıtalar  bakalitten  yapılmaktadır.  Otomobil  üzerine  montaj şekline göre iki farklı çeşidi bulunmaktadır.  Ø 

Yapıştırmalı tip 

Ø

Klipsli tip 

Yapıştırmalı tipte  yan  çıtaların  çift  taraflı  yapışkan  bantlar  yardımıyla  otomobil  üzerine montajı yapılmaktadır. Bu tür yan çıtalar sadece bir kez kullanılabilir. Herhangi bir  nedenle otomobil üzerinden sökülmesi durumunda yenisi takılmalıdır.  Klipsli tip yan çıtalar klipsler ve tespit cıvataları ile otomobil üzerine montaj edilirler.  Bu tür yan çıtalar tekrar kullanılabilir. Tekrar kullanılma durumunda sökülürken kırılan veya  zarar gören klipslerin değiştirilmesi gereklidir.

21


UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ  İşlem Basamaklar ı 

Öner iler

Ø Spoiler  bağlantıları  aracın  marka  ve  modeline  göre  değişkenlik göstermektedir.  Ø  Spoiler  bağlantı  durumlarını  Ø  Bağlantı  noktalarının  en  doğru  şekilde  tespit  tespit etmek  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna  bakılması  gerekir.  Ø  Bagaj kapağı iç kısmında bulunan spoiler tespitleme  cıvatalarını sökünüz (Şekil 2.1 A). 

Şekil 2.1

Ø Spoiler sökmek­takmak 

Ø Bazı  araçların  spoilerleri  üzerinde  üçüncü  stop  lambası ve arka cam yıkama fıskiyesi bulunabilir.  Ø  Üçüncü stop lambasının soketini, fıskiyenin soketini  (Şekil 2.2 B) ve su besleme hortumunu (Şekil 2.2 C)  söktükten sonra spoileri alınız. 

Şekil 2.2

Ø Spoileri  takma  işlemi  için  sökme  işleminin  tersini  uygulayınız.  Ø  Yukarıda  gösterilen  spoileri  sökme  ve  takma  işlemlerinde genelleme yapılmıştır. Aracın marka ve  22 


modeline göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir  kataloguna  bakmalısınız.  Ø  Sökme ve takma işlemleri sırasında aracın boyasının  zarar görmemesine özen gösteriniz.  Ø  Anten  araçlarda  değişik  yerlerde  bulunmaktadır.  Çoğunlukla araç tavanı üzerine tespit edilmiştir.  Ø  Antenin  bağlantı  Ø  Antenin bağlantı noktalarının en doğru şekilde tespit  durumlarını tespit etmek  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna  bakılması  gerekir.  Ø  Araç tavan iç giydirmesini sökünüz.  Ø  Anten  ayağını  araç  tavanına  tespit  eden  cıvataları  sökünüz.  Ø  Elektrik bağlantılarını sökerek anten ayağını alınız.  Ø  Anten  ayağını  takma  işlemi  için  sökme  işleminin  tersini uygulayınız.  Ø  Anten sökmek­takmak  Ø  Anten ayağı ile tavan arasında bulunan sızdırmazlık  contasını  yerine  oturtmalısınız.  Sökme  sırasında  zarar  görmüş  veya  yıpranmış  ise  mutlaka  değiştirilmelidir.  Ø  Sökme ve takma işlemleri sırasında aracın boyasının  zarar görmemesine özen gösteriniz.  Ø  Dikiz  aynalarının  bağlantıları  aracın  marka  ve  modeline göre değişkenlik göstermektedir.  Ø  Dikiz  aynalarının  bağlantı  Ø  Bağlantı  noktalarının  en  doğru  şekilde  tespit  durumlarını tespit etmek  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna  bakılması  gerekir.  Ø  Elektrikli  dikiz aynası  iç  muhafazasını bir tornavida  yardımıyla sökünüz (Şekil 2.3). 

Ø Dikiz  aynalarını  sökmek­  takmak 

Şekil 2.3 

Ø Manuel dikiz aynalarında genellikle iç muhafaza bir  cıvata  ile  tespit  edilmiştir. Tespit  cıvatası  sökülerek  iç muhafaza sökülür (Şekil 2.4).

23


Şekil 2.4

Ø Sızdırmazlık köpüğünü çıkartınız.  Ø  Elektrikli dikiz aynası ise besleme soketini sökünüz.  Ø  Dikiz  aynasını  tespit  eden  cıvataları  sökünüz  (Şekil  2.5 A). 

Şekil 2.5

Ø Dikiz  aynasını  Şekil  2.6’da  gösterildiği  gibi  1  yönünde kaldırınız ve 2 yönünde çekerek çıkarınız.

24


Şekil 2.6

Ø Dikiz  aynalarını  takma  işlemi  için  sökme  işleminin  tersini uygulayınız.  Ø  Yukarıda gösterilen dikiz aynalarını sökme ve takma  işlemlerinde genelleme yapılmıştır. Aracın marka ve  modeline  göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir  kataloguna  bakmalısınız.  Ø  Sökme ve takma işlemleri sırasında aracın boyasının  ve aynaların zarar görmemesine özen gösteriniz  Ø  Yapıştırma  Tipin  Sökülmesi  ve  Tekrar  Yapıştırılması  Ø  Çift  taraflı  yapışkan  bandın  rahat  bir  şekilde  sökülebilmesi  için  çıtanın  yapışık  olduğu  yerden  kapı sacını  ısıtınız (Şekil 2.7). Isıtma  işlemi  boyaya  zarar vermeyecek bir şekilde gerçekleştirilmelidir. 

Ø Araç  üzerinden  yan  çıtaları  sökmek ve takmak 

Şekil 2.7

Ø Plastik bir spatula ile kademeli olarak çıtayı kapıdan  ayırınız (Şekil 2.8). 25 


Şekil 2.8

Ø Çıtayı ayırdıktan sonra mutlaka kapı üzerinde  kalan  yapışkan  parçaları  temizleyiniz  (Şekil  2.9).  Temizleme işlemi için kullanılan temizlik sıvısı araç  boyasına ve plastik aksesuarlara zarar vermemelidir. 

Şekil 2.9

Ø Kullanılmış kapı çıtaları tekrar kullanılmamalıdır.  Ø  Kapı çıtaları takılmadan önce yeniden bir temizleme  sıvısı ile takılacakları yerleri temizleyiniz ve yağdan  arındırınız.  Ø  Yeni  çıta  üzerindeki  çift  yapışkan  bant  (Şekil 2.10)  üzerindeki  koruyucu  filmin  durumunu  kontrol  ediniz.

26


Şekil 2.10

Ø Koruyucu  film  zarar  görmüş  ise  çıtayı  yenisi  ile  değiştiriniz.  Ø  Kapı çıtası takma  işlemi  ortam  ısısı 18 0C üzerinde  iken  yapılmalıdır.  Düşük  sıcaklıklarda  yapıştırıcının  etkisi azalmaktadır.  Ø  Çıtayı  kapıya  yaklaştırınız.  Yapışkanlı  bantların  üzerindeki  koruyucu  filmleri  (Şekil  2.11  A)  kaldırarak sac üzerine derhal yapıştırınız. 

Şekil 2.11

Ø Yapıştırma  işleminden  sonra  çıta  boyunca  hafif  bir  şekilde elle pres yapınız (Şekil 2.12).

27


Şekil 2.12

Ø Klipsli Tipin Sökülmesi ve Takılması  Ø  Bu  tip  çıtalar  dış  taraftan  klipslenmiş  olup,  iç  taraftan bir cıvata ile tespit edilmiştir.  Ø  Çıtayı  kapıya  tespit  eden  cıvatayı  (Şekil  2.13  A)  sökünüz. 

Şekil 2.13

Ø Çıtanın  ucunu  Şekil  2.14’te  gösterildiği  gibi  1  yönünde ayırınız.  Ø  Çıtayı  klipslerden  ayırabilmek  için  2  yönünde  kaydırarak çıkartınız.

28


Şekil 2.14

Ø Yan  çıtaları  takma  işlemi  için  sökme  işleminin  tersini uygulayınız.  Ø  Sökme  işlemi  sırasında  kırılan  veya  zarar  görmüş  klipsleri yenileyiniz.  Ø  Sökme ve takma işlemleri sırasında aracın boyasının  ve aynaların zarar görmemesine özen gösteriniz.  Ø  Yukarıda  gösterilen  yan  çıta  sökme  ve  takma  işlemlerinde genelleme yapılmıştır. Aracın marka ve  modeline  göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir  kataloguna  bakmalısınız.

29


ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME  ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu  faaliyet  kapsamında  yer  alan  bilgilerle  ilgili  10  tane  çoktan  seçmeli  soru  verilmiştir. Öğrenme düzeyiniz aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz.  1. 

Sürücünün otomobilin  sağ  veya  solu  görebilmesi  için  ön  kapıların  dış  kısmında  bulunan gövde elemanı aşağıdakilerden hangisidir?  A) Araç yan çıtaları  B) Dış dikiz aynaları  C) Marşpiye bakaliti  D) Spoiler 

2.

Dış dikiz  aynalarına  eklenen  pasif  güvenlik  önlemleri  aşağıdakilerden  hangisini  sağlamak için yapılmıştır?  A)  Araç performansını artırmak  B)  Yakıt tasarrufunu düşürmek  C)  Hava direncini azaltmak  D)  Sürücünün yol hakimiyetini artırmak 

3.

Otomobil radyosunun  dış  ortamdaki  radyo  sinyallerini  alabilmesi  için  kullanılan  gövde elemanı aşağıdakilerden hangisidir?  A)  Anten  B)  Spoiler  C)  Dış dikiz aynaları  D)  Hiçbirisi 

4.

Otomobil üzerinden  akan  havanın  yönlendirilmesini  sağlayan  gövde  elemanı  aşağıdakilerden hangisidir?  A) Tamponlar  B) Araç yan çıtaları  C) Spoiler  D) Hepsi 

5.

Otomobilin yan  taraftan  gelen  küçük  etkili  darbelerin  boyaya  ve  gövdeye  zarar  vermesini engelleyen gövde elemanı aşağıdakilerden hangisidir?  A) Dış dikiz aynaları  B) Spoiler  C) Sinyaller  D) Araç yan çıtaları 

30


6.

Anten takılırken dikkat edilmesi gereken en önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?  A)  Anten ayağı ile tavan arasında bulunan sızdırmazlık contası yerine oturtulmalıdır.  B)  Radyo sinyallerini en iyi şekilde alacak konumda takılmalıdır.  C)  Antenin rengine dikkat edilmelidir.  D)  Hiçbirisi 

7.

Yapıştırma tip araç yan çıtaları sökülürken  veya takılırken aşağıdakilerden  hangisine  dikkat edilmelidir?  A) Çift  taraflı  yapışkan  bandın  rahat  bir  şekilde  sökülebilmesi  için  çıtanın  yapışık  olduğu yerden kapı sacı ısıtılmalıdır.  B) Otomobilin  boyasına  zarar  vermemek  için  plastik  bir  spatula  ile  kademeli  olarak  çıta kapıdan ayrılmalıdır.  C) Kapı  çıtaları  takılmadan  önce  bir  temizleme  sıvısı  ile  takılacakları  yerler  temizlenmelidir.  D) Hepsi 

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı  cevap  anahtarıyla  karşılaştırınız.  Cevap  anahtarları  modülün  sonunda  verilmiştir.  Doğru  cevap  sayınızı  belirleyerek  kendinizi  değerlendiriniz.  Yanlış  cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız.  Cevaplarınızın hepsi doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz.

31


ÖĞRENME FAALİYETİ­3  AMAÇ 

ÖĞRENME FAALİYETİ­3 

Bu faaliyetin sonunda araç üzerindeki çamurluk davlumbazını firma kataloglarındaki  kriterlere uygun olarak söküp takabileceksiniz. 

ARAŞTIRMA ARAŞTIRMA Çevrenizdeki  yetkili  servisler  veya  üniversitelerin  ilgili  bölümlerinden  çamurluk  davlumbazlarının onarımlarının nasıl yapıldığını araştırınız. 

3. ÇAMURLUK DAVLUMBAZLARI  Otomobilin  seyri  sırasında  tekerlekten  gelen  taş,  su  veya  çamur  gibi  etkilerden  ön  düzeni  oluşturan  parçaları  korumak  amacıyla  çamurluk  davlumbazları  kullanılır.  Ayrıca  yoldan  tekerlek  vasıtasıyla  gelen  yabancı  maddelerin  motor  ve  motor  kaputu  içerisindeki  diğer parçalara da ulaşmasını engeller.  Çamurluk  davlumbazları  esnek  bir  yapıya  sahiptir.  Sökme  ve  takma  işlemlerinde  esnekliğe  ihtiyaç  duyulmuştur.  Bakalitten  yapılan  çamurluk  davlumbazları  tek  parça  yapılabildiği gibi iki parçalı da olabilmektedir. Resim 3.1’de çeşitli çamurluk davlumbazları  görülmektedir. 

Resim 3.1: Çeşitli çamur luk davlumbazlar ı 

32


UYGULAMA FAALİYETİ  UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamaklar ı 

Öner iler Ø Çamurluk davlumbazı bağlantıları aracın marka  ve modeline göre değişkenlik göstermektedir.  Ø Bağlantı  noktalarının  en  doğru  şekilde  tespit  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna  bakılması  gerekir.  Şekil  3.1’de  iki  parçalı  bir  çamurluk davlumbaz bağlantısı gösterilmiştir. 

Ø Çamurluk davlumbazı  durumlarını tespit etmek 

bağlantı

Şekil 3.1

Ø Aracı askıya alarak tekerlekleri sökünüz.  Ø Çamurluk  davlumbazını  tespit  eden  bağlantı  elemanlarını sökünüz.  Ø Çamurluk  davlumbazı  tespit  elemanları  farklılık  göstermektedir.  Bağlantı  elemanı  sökülmeden  önce  araç  tamir  katalogundan  bağlantı  elemanın  nasıl  sökülebileceğine  Ø Çamurluk  davlumbazını  sökmek­  bakılmalıdır.  Aksi  takdirde  çamurluk  takmak  davlumbazı  veya  bağlantı  elemanına  zarar  verilebilir.  Ø Şekil  3.2  ve  3.3’te  bir  araca  ait  çamurluk  davlumbazı  bağlantı  noktaları  gösterilmek­  tedir. A ve B tespit  elemanlarının farkı  olduğu  görülmektir.  Doğru  takım  kullanarak  davlumbaz tespit elemanlarını sökünüz. 

33


Şekil 3.2

Şekil 3.3

Ø Çamurluk davlumbaz  tespit  elemanları  söküldükten  sonra  çamurluk  kenarlarından  eğerek dışarıya çıkarınız.  Ø Eğme sırasında davlumbazın serbest olduğu nu  kontrol ediniz.  Ø Çamurluk davlumbazı takma işlemi için, sökme  işleminin tersini uygulayınız.  Ø Sökme  sırasında  zarar  gören  bağlantı  elemanlarını mutlaka değiştiriniz.  Ø Yukarıda  gösterilen  çamurluk  davlumbazı  sökme  ve  takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır.  Aracın  marka  ve  modeline  göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir  kataloguna  bakmalısınız.

34


ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME  ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu  faaliyet  kapsamında  yer  alan  bilgilerle  ilgili  10  tane  çoktan  seçmeli  soru  verilmiştir. Öğrenme düzeyinizi aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz.  1. 

Otomobilin seyri  sırasında  tekerlekten  gelen  taş,  su  veya  çamur  gibi  etkilerden  ön  düzeni  oluşturan  parçaları  korumak  amacıyla  kullanılan  gövde  elemanı  aşağıdakilerden hangisidir?  A) Tampon  B) Çamurluk davlumbazı  C) Marşpiye bakaliti  D) Araç yan çıtaları 

2.

Çamurluk davlumbazı sökülürken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmelidir?  A) Bağlantı noktaları en doğru şekilde tespit edilmelidir.  B) Doğru takım kullanarak davlumbaz tespit elemanları sökülmeli ve takılmadır.  C) Çamurluk davlumbazını eğme sırasında davlumbazı serbest olmalıdır.  D) Hepsi 

3.

Çamurluk davlumbazı araç üzerinde nerededir?  A) Çamurluğun dışında  B) Tamponların altında  C) Çamurluğun iç kısmını kaplar.  D) Hiçbirisi 

4. Çamurluk davlumbazları neden esnek bir yapıya sahiptir?  A) Sökme ve takma işlemlerinin kolay yapılabilmesi için  B) Sıcağa karşı dayanıklı olması için  C) Soğuğa karşı dayanıklı olması için  D) Hepsi 

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı  cevap  anahtarıyla  karşılaştırınız.  Cevap  anahtarları  modülün  sonunda  verilmiştir.  Doğru  cevap  sayınızı  belirleyerek  kendinizi  değerlendiriniz.  Yanlış  cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız.  Cevaplarınızın hepsi doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz. 

35


ÖĞRENME FAALİYETİ­ 4  ÖĞRENME FAALİYETİ­ 4  AMAÇ  Bu  faaliyetin  sonunda  araç  üzerindeki  farları,  stop  lambalarını  ve  sinyal  lambalarını  firma kataloglarındaki kriterlere uygun olarak söküp takabileceksiniz. 

ARAŞTIRMA ARAŞTIRMA Çevrenizdeki  yetkili  servisler  veya  üniversitelerin  ilgili  bölümlerinden  farlar,  stop  lambaları ve sinyallerin onarımlarının nasıl yapıldığını araştırınız. 

4. FARLAR STOP LAMBALARI VE  SİNYALLER  4.1. Otomobiller de Aydınlatma Sistemi  4.1.1. Far lar  Farlar gece yolculuklarında aracın önünde yolun belirli bir kısmının aydınlatılmasında  kullanılan dış aydınlatma üniteleridir.  Otomobillerde genellikle iki çeşit far kullanılmaktadır. Bunlar:  Ø 

Atom farlar 

Ø

Ampulü değiştirilebilen farlar 

Atom farlarda  ayrı  bir  ampul  kullanılmaz.  Bunun  yerine  atom  farın  kendisi  bir  ampuldür.  Bu  tür  farlarda  herhangi  bir  tamir  işlemi  yapılamaz.  Farın  zarar  görmesi  durumunda tamamen değiştirilmesi zorunludur. Bu nedenle onarım maliyeti yüksektir.  Diğer  far  tipinde  ise  ampul  değiştirilebilir.  Ampul  kolayca  değiştirilebileceğinden  flaman yandığında bütün far grubu değiştirmek  gerekmez. Detaylı bilgiye ulaşabilmek  için  Aydınlatma ve Uyarı Sistemleri modülüne bakınız. 

36


Resim 4.1: Çeşitli far ve sinyaller 

4.1.2. Sis Farları  Sis  lambalarını,  otomobile  bakıldığında  ön  tampon  üzerinde  görmek  mümkündür.  Yere  çok  yakın  bir  noktaya  konumlandırılmışlardır.  Sisli  havalarda  sarı  ışığın  aydınlatma  özelliği  daha  fazla  olduğundan  cam  renkleri  sarıdır.  Detaylı  bilgiye  ulaşabilmek  için  Aydınlatma ve Uyarı Sistemleri modülüne bakınız. 

Resim 4.2: Sis far lar ının otomobil üzer indeki yer i 

4.2. Otomobiller de Uyar ı ve İkaz Sistemi  4.2.1. Yan Sinyaller  Sinyal  lambaları, otomobilin  sağa veya sola dönüşte  etraftaki  diğer araçları uyarmak  amacıyla kullanılırlar. Öndeki sinyal lambaları beyaz veya sarı, arkadakiler ise kırmızı cam  muhafazalı olarak yapılırlar. Resim 4.1’de değişik modeldeki araçların far ve sinyal gurubu  görülmektedir.  Detaylı  bilgiye  ulaşabilmek  için  Aydınlatma  ve  Uyarı  Sistemleri  modülüne  bakınız. 37 


4.2.2. Arka Stop Lambaları  Arka  stop  lambaları,  frene  basılması  sırasında  ve  gece  seyahatlerinde  arkadan  gelen  araç  sürücülerini  uyarmak  amacıyla  kullanılırlar.  Detaylı  bilgiye  ulaşabilmek  için  Aydınlatma ve Uyarı Sistemleri modülüne bakınız. 

Resim 4.3: Ar ka uyar ı lamba gr ubu

38


UYGULAMA FAALİYETİ  UYGULAMA FAALİYETİ Faaliyetler i  İşlem Basamakları 

Öneriler

Ø Far, sinyal,  uyarı  ve  ikaz  lambalarının  bağlantıları  aracın  marka  ve  modeline  göre  Ø Farların,  sinyallerin,  uyarı  ve  ikaz  değişkenlik göstermektedir.  lambalarının  bağlantı  durumlarını  Ø Bağlantı  noktalarının  en  doğru  şekilde  tespit  tespit etmek  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna  bakılması gerekir.  Ø Akünün  şasi  (negatif  kutup  başı)  bağlantısını  sökünüz.  Ø Yan  sinyal  tespit  cıvatalarını  gevşetiniz  (Şekil  4.1 A). 

Ø Yan sinyalleri sökmek – takmak 

Şekil 4.1

Ø Yan sinyal  gövdesini kızaklarından kaydırarak  yuvasından çıkartınız (Şekil  4.2 B). 

39


Şekil 4.2

Ø Yan sinyal gövdesine bağlı soket bağlantılarını  sökünüz.  Ø Yan  sinyalleri  takma  işlemi  için  sökme  işleminin tersini uygulayınız.  Ø Yukarıda gösterilen yan sinyal sökme ve takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır.  Aracın  marka  ve  modeline  göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir kataloguna bakmalısınız.  Ø Akünün  şasi  (negatif  kutup  başı)  bağlantısını  sökünüz.  Ø Yan sinyalleri sökünüz.  Ø Far soket bağlantılarını sökerek çıkartınız.  Ø Far  gövdesini  aracın  gövdesine  tespit  eden  bağlantıyı  uygun  anahtar  kullanarak  sökünüz  (Şekil 4.3 A­B). 

Ø Farları sökmek – takmak 

Şekil 4.3

Ø Far gövdesini yuvasından çekerek çıkartınız.

40


Şekil 4.5

Ø Farları takma  işlemi  için  sökme  işleminin  tersini uygulayınız.  Ø Farlar  takıldıktan  sonra  mutlaka  far  ayarı  yapılmalıdır.  Ø Yukarıda  gösterilen  farları  sökme  ve  takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır.  Aracın  marka  ve  modeline  göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir kataloguna bakmalısınız.  Ø Akünün  şasi  (negatif  kutup  başı)  bağlantısını  sökünüz.  Ø Stop lambalarına ulaşabilmek için kapak ve ses  geçirmez  giydirme  gibi  elemanları  zarar  vermeden çıkartınız (Şekil 4.6). 

Ø Arka stop  lamba  gövdelerini  sökmek ­ takmak 

Şekil 4.6

Ø Arka stop  lamba  gövdesini  aracın  gövdesine  tespit eden bağlantı elemanlarını uygun anahtar  kullanarak sökünüz (Şekil 4.7 A). 41 


Şekil 4.7

Ø Arka stop lamba gövdesini çekerek yuvasından  çıkartınız.  Ø Soketini çıkartınız,  arka stop lambası ünitesini  dışarıya alınız (Şekil 4.8). 

Şekil 4.8

Ø Arka stop lambalarını takma işlemi için sökme  işleminin tersini uygulayınız.  Ø Yukarıda  gösterilen  arka  stop  lambalarını  sökme  ve  takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır.  Aracın  marka  ve  modeline  göre  yapılacak  olan  işlemler  değişebilir.  İşe  başlamadan  önce  araç  tamir  kataloguna  bakmalısınız.

42


ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME DEĞERLENDİRME  Bu  faaliyet  kapsamında  yer  alan  bilgilerle  ilgili  10  tane  çoktan  seçmeli  soru  verilmiştir. Öğrenme düzeyinizi aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz.  1. 

Gece yolculuklarında  aracın  önünde  yolun  belirli  bir  kısmının  aydınlatılmasında  kullanılan dış aydınlatma ünitesi aşağıdakilerden hangisidir?  A) Farlar  B) Sinyaller  C) Sis farları  D) Arka stop lambaları 

2.

Sisli havalarda  aydınlatma  için  kullanılan  dış  aydınlatma  ünitesi  aşağıdakilerden  hangisidir?  A) Farlar  B) Sinyaller  C) Sis farları  D) Arka stop lambaları 

3.

Otomobilin sağa veya sola dönüşte etraftaki diğer araç sürücülerini uyarmak amacıyla  kullanılan uyarı lambaları aşağıdakilerden hangisidir?  A) Farlar  B) Sinyaller  C) Sis farları  D) Arka stop lambaları 

4.

Frene basılması  sırasında  ve  gece  seyahatlerinde  arkadan  gelen  araç  sürücülerini  uyarmak amacıyla kullanılan uyarı lambaları aşağıdakilerden hangisidir?  A) Farlar  B) Sinyaller  C) Sis farları  D) Arka stop lambaları 

5.

Far, sinyal  veya  arka  stop  lambaları  gibi  elektrikle  çalışan  ünitelerde  bir  onarım  işi  gerçekleştirilmeden önce ilk önce aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır.  A) Kontak anahtarı açılmalıdır.  B) Akünün negatif (­) kutup başı çıkartılmalıdır.  C) Kontak anahtarı kapatılmalıdır.  D) Hiçbirisi 

43


ÖĞRENME FAALİYETİ­ 5  ÖĞRENME FAALİYETİ­ 5  AMAÇ  Bu  faaliyetin  sonunda  araç  üzerindeki  kapı  fitillerini,  bagaj  fitilini  ve  motor  kaputu  takozlarını firma kataloglarındaki kriterlere uygun olarak söküp takabileceksiniz. 

ARAŞTIRMA ARAŞTIRMA Çevrenizdeki  yetkili  servisler  veya  üniversitelerin  ilgili  bölümlerinden  kapı  fitilleri,  bagaj fitilleri ve motor kaputu takozunun onarımlarının nasıl yapıldığını araştırınız. 

5. KAPI FİTİLERİ, BAGAJ  FİTİLİ VE  MOTOR KAPUTU TAKOZLARI  5.1. Kapı ve Bagaj Fitiller i  Kapı ve bagaj fitilleri  hava  ve suya  karşı sızdırmazlık sağlayan  gövde  elemanlarıdır.  Ayrıca kapı ve bagajla otomobilin gövdesi arasında kalan bölgede izolasyon sağlarlar.  Resim 5.1’de beş kapılı bir aracın bagajı ve bagaj fitili görülmektedir. 

Resim 5.1 

44


Resim 5.2’de ise iki farklı aracın kapı fitilleri görülmektedir. 

Resim 5.2 

5.2. Kaput Takozlar ı  Motor kaputu ve bagaj kapağı takozları;  Ø 

Kaput ve bagaj kapağı kapalı iken araç üzerinde oluşan titreşimleri bu parçaları  destekleyerek sönümler. 

Ø

Kaput ve bagaj kapağının yumuşak bir şekilde kapanmasını sağlar. 

Ø

Kaput ve bagaj kapağının gövde panelleri ile aynı seviyede olmasını sağlar. 

Bu parçalar genellikle plastikten yapılırlar. Gövde ya da kaput üzerine monte edilirler.

45


Resim 5.3: Gövde üzer inde bulunan kaput takozu 

Resim 5.4: Kaput üzer inde bulunan kaput takozu 

Resim 5.5: Bagaj üzer inde bulunan kaput takozlar ı

46


UYGULAMA FAALİYETİ  UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamaklar ı  Ø Kapı  fitillerinin  bağlantı  özelliklerini tespit etmek 

Öner iler Ø Kapı  fitillerinin  bağlantı  noktalarını  en  doğru  şekilde  tespit  edilebilmesi  için  araç  tamir  kataloguna bakılması gerekir.  Ø Kapı  fitillerini  sökebilmek  için  ek  yerini  bulunuz.  Ø Bir  tornavida  yardımıyla  ek  yerinden  açarak  kasa  üzerinden  sökünüz.  Şekil  5.1’de  dört  kapılı bir aracın kapı fitillerinin genel yapısı ve  ek yerleri gösterilmiştir. 

Ø Kapı fitillerini sökmek – takmak 

Şekil 5.1

Ø Kapı fitillerini  takarken,  ek  yerini  marşpiye  giydirmeleri  üzerindeki  işarete  hizalayarak  takmaya başlayınız (Şekil 5.2). 

Şekil 5.2

Ø Fitili yerine  iyi  bir  şekilde  oturtarak  tüm  çerçeveyi dolanınız.  Ø Kapı  fitilinin  ek  yerinde  özel  bir  birleştirme  var ise mutlaka birleştirmeyi gerçekleştiriniz.  47 


Ø Bagaj fitillerinin  bağlantı  özelliklerini tespit etmek 

Ø Bagaj fitillerini sökmek – takmak 

Ø Kaputun takozlarını  takmak ve ayarlamak 

sökmek,

Ø Bazı markalarda kapı fitilleri takılmadan  önce  boylarının  ölçülmesi,  kesilerek  boylarının  ayarlaması gereklidir.  Ø Boyu  kesilerek  ayarlanan  fitillerde  ek  yerinde  açıklık  veya  bindirme  olmayacak  şekilde  ayarlanmalıdır.  Ø Yukarıda  gösterilen  kapı  fitillerini  sökme  ve  takma  işlemlerinde  genelleme  yapılmıştır.  Aracın marka ve modeline göre yapılacak olan  işlemler değişebilir. İşe başlamadan  önce araç  tamir kataloguna bakmalısınız.  Ø Bagaj  fitillerinin  bağlantı  noktalarının  en  doğru  şekilde  tespit  edilebilmesi  için  araç  tamir kataloğuna bakılması gerekir.  Ø Bagaj  fitili,  kapı  fitilleri  gibi  sökülüp  takılmaktadır. Kapı fitillerinin sökülüp takılma  işlemlerinde  uygulanan  işlemleri  aynen  uygulayınız.  Ø Takozların bulunduğu yerleri tespit ediniz.  Ø Takozlar  vidalı  veya  geçmelidir.  Bağlantı  durumunu tespit ediniz.  Ø Vidalı  takozları  yerinden  çevirerek  söküp  takınız.  Ø Geçmeli  takozları  ise  çekerek  çıkartınız,  yerine bastırarak takınız.  Ø Zarar görmüş takozları kullanmayınız.  Ø Sertleşmiş  ve  esnekliğini  kaybetmiş  takozları  kullanmayınız.  Ø Vidalı  takozlarda  kaputun  seviye  ayarını  yapmak  için  takozu  yerinde  çevirerek  ayar  yapınız.

48


ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME  ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu  faaliyet  kapsamında  yer  alan  bilgilerle  ilgili  10  tane  çoktan  seçmeli  soru  verilmiştir. Öğrenme düzeyinizi aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz.  1. 

Hava ve suya  karşı kapı  ve bagaj  kapağında sızdırmazlık sağlayan gövde  elemanları  aşağıdakilerden hangisidir?  A) Kapı ve bagaj fitilleri  B) Çamurluk davlumbazı  C) Araç yan çıtaları  D) Spoiler 

2.

Kapı veya bagaj fitillerinin sökülmesi veya takılması için nereden başlanmalıdır?  A)  Herhangi bir yerinden başlanmalıdır.  B)  Fitillerin ek yerlerinden başlanmalıdır.  C)  Ortasından başlanmalıdır.  D)  Hiçbirisi 

3.

Kapı veya bagaj fitilleri takılırken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmelidir?  A) Ek yeri gövde üzerindeki işaretle karşılaştırılmalıdır.  B) Ek yerinden başlanarak takılmaya başlamalıdır.  C) Boyu  kesilerek  ayarlanan  fitillerde  ek  yerinde  açıklık  veya  bindirme  olmayacak  şekilde ayarlanmalıdır.  D) Hepsi 

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı  cevap  anahtarıyla  karşılaştırınız.  Cevap  anahtarları  modülün  sonunda  verilmiştir.  Doğru  cevap  sayınızı  belirleyerek  kendinizi  değerlendiriniz.  Yanlış  cevapladığınız konularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız.  Cevaplarınızın hepsi doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz. 

49


CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI  ÖĞRENME FAALİYETİ­ 1 CEVAP ANAHTARI  1 

A

2

C

3

B

4

D

5

D

6

D

7

B

ÖĞRENME FAALİYETİ­ 2 CEVAP ANAHTARI  1 

B

2

D

3

A

4

C

5

D

6

A

7

D

ÖĞRENME FAALİYETİ­ 3 CEVAP ANAHTARI  1 

B

2

D

3

C

4

A

50


ÖĞRENME FAALİYETİ­ 4 CEVAP ANAHTARI  1 

A

2

C

3

B

4

D

5

B

ÖĞRENME FAALİYETİ­ 5 CEVAP ANAHTARI  1 

A

2

B

3

D

51


KAYNAKÇA KAYNAKÇA Ø 

Renault ar açlar a ait ser vis kataloglar ı 

Ø

Fiat ar açlar a ait ser vis kataloglar ı 

Ø

Hyundai ar açlar a ait ser vis kataloglar ı 

52

T.C.  MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI   

· Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz. · Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you