ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับสำ�นวน สุภาษิต และคำ�พังเพย ส�ำนวน คือ ถ้อยค�ำในท�ำนองโวหารที่ ใช้สบื ทอดต่อกันมานานแล้ว มักมีความหมาย ในเชิงเปรียบเทียบและมีความหมายไม่ตรงตัว ต้องผ่านการตีความหรือน�ำไปประกอบ กับเหตุการณ์ตา่ งๆ จึงจะได้เป็นค�ำสัง่ สอน หรือคติเตือนใจทีแ่ ฝงอยู่ ในส�ำนวนนัน้ ๆ เช่น กว่าถั่วจะสุกงาก็ ไหม้ น�้ำร้อนปลาเป็น น�้ำเย็นปลาตาย เป็นต้น สุภาษิต คือ ถ้อยค�ำที่อาจเป็นหรือไม่เป็นท�ำนองโวหารก็ ได้ อาจมีความหมาย ตรงตัว หรืออาจต้องน�ำมาตีความเพือ่ ให้ ได้ความหมายทีแ่ ฝงเอาไว้ ซึง่ ความหมายนัน้ มี ใจความเพือ่ ตักเตือน สัง่ สอน หรืออาจเป็นข้อห้ามที่ ให้เราระลึกถึงอยูเ่ สมอ สามารถน�ำ ไปเป็นแนวทางประพฤติปฏิบตั ิในการด�ำเนินชีวติ ได้อย่างดี เช่น ช้าเป็นการ นานเป็นคุณ ท�ำดี ได้ดี ท�ำชั่วได้ชั่ว เป็นต้น ค�ำพังเพย คือ ถ้อยค�ำที่กล่าวสืบต่อกันมาช้านาน มักมี ใจความที่เป็นกลางๆ เพื่อ ให้สามารถตีความให้เข้ากับเรื่องราวได้ โดยถ้อยค�ำในค�ำพังเพยไม่จ�ำเป็นต้องเป็น เรือ่ งจริง และไม่ ได้มีจุดประสงค์เพือ่ ตักเตือนสั่งสอน แต่กม็ ปี ระเด็นให้ฉกุ คิดหรือแฝง ไปด้วยคติเตือนใจ เช่น มะนาวไม่มีน�้ำ กระต่ายตื่นตูม เป็นต้น
2