film betrokken raken.’ Biserka: ‘We hebben op onze avonden na mijn film een overgangsfase nodig, dat werd een meditatie. Jasmijn neemt het publiek voor haar film mee naar het moment waarop ze geïnspireerd werd haar film te maken. Ik vind het heel mooi dat ze je meevoert naar dat ene kleine moment waarop een film kan ontstaan. Dat moment is lang niet altijd helder, maar bij Jasmijn is het juist heel duidelijk.’ Daarbij zijn ze allebei zelf door het maken van hun film ook veranderd. Jasmijn onderhoudt nog steeds levendig contact met leden van de tribe die ze filmde. Ze ervaart zo onder meer hoe bevooroordeeld we in het westen zijn over niet-westerse beschavingen. Sterker nog, nu Nairobi tijdens het gesprek op een ochtend in augustus langzaam herstelt van die massale stroomuitval, beschikken de mensen uit de tribe gewoon over stroom omdat ze zijn aangesloten op een alternatief netwerk. ‘Het is grappig om te zien wie er momenteel in het donker zit en wie niet,’ lacht ze. Voor Biserka is de band met haar vader dankzij haar film blijvend verbeterd. ‘Voor mij is filmmaken mijn leven, hij snapte daar eerst helemaal niks van. Het hele idee van een filmopleiding en een filmcarrière is vrij abstract voor hem. Hij zag wel dat het na de academie zwaar was voor mij, maar dan zei hij: je kan ook stoppen en iets zoeken dat meer zekerheid geeft. Die reactie snap ik wel: hij is opgegroeid in een maatschappij waarin zekerheid, trouwen en kinderen krijgen het belangrijkste was. Mijn pad bestaat uit totale onzekerheid. Maar doordat we samen die film hebben gemaakt en ik hem daarna ook meenam naar vertoningen, heeft hij een veel duidelijker beeld van mijn wereld gekregen. Zijn perspectief is gekanteld: hij ziet nu dat er in deze wereld toekomst voor mij is. Ik ben in zijn ogen niet meer alleen zijn dochter, maar ook iemand die iets kan en daarmee serieus wordt genomen in de buitenwereld.’ Het
28
mooist vindt ze dat ze sinds kort Kroatisch met haar vader praat. Dat gebeurde daarvoor niet. ‘Ik maak veel fouten in het Kroatisch. Hij was dan zo kritisch dat ik de taal uit de weg ging. Nu helpt hij mij in plaats van kritisch te zijn. Dat is een gigantische verbetering in onze band, dankzij de film.’
Eigen shit fiksen Sven Peetoom (30) komt in het gesprek met Biserka en Jasmijn meermaals naar voren als voorbeeld van hoe je dat doet: buiten het reguliere bioscoopcircuit je film eigenhandig op alternatieve locaties aan de man brengen. Met Juliette Dominicus maakte hij Indisch Zwijgen, een korte documentaire die in mei 2022 in première ging en tot ver in 2023 door het hele land werd vertoond, van Leeuwarden en Delft tot in het Achterhoekse Lochem. Sven en Juliette voeren drie kunstenaars op (naast Juliette zelf ook spokenwordartiest Amara van der Elst en DJ en beeldend kunstenaar Mei Oele) die voor de camera’s via gesprekken met eerdere generaties van hun families het zwijgen over hun gruwelijke herinneringen aan Nederlands-Indië proberen te doorbreken. De documentaire is bedoeld als aanzet tot het openen van gesprekken die in vele families nooit zijn gevoerd. Een vertoning in een zaal vol betrokken mensen, vooral omdat ze dezelfde afkomst en vergelijkbare familieverhalen delen, is dan een logische volgende stap. Aan de telefoon vanuit Rotterdam vertelt Sven over zíjn alternatieve pad naar filmsucces. Dat begon al met het feit dat hij niet het standaard-Filmacademietraject volgde. Filmen literatuurwetenschap aan de Universiteit Leiden was zijn eerste studie. Een opleiding tot documentairemaker aan het Deense European Film College zijn tweede. Een nadeel was dat het Filmfonds hem hierdoor in eerste instantie niet officieel als filmmaker beschouwde. Inmiddels hebben ze daar wat dat betreft de teugels wat laten vieren. Het grote voordeel: ‘Vanaf het begin van mijn carrière werd ik gedwongen mijn eigen shit te fiksen. Ik zie daardoor wellicht kansen waar andere mensen die niet zien. Juliette
2024 / #7 MAGjeZIENenHOREN