Page 1


‫ﻣﻦ ﻧﻤﯽﮔﻮﯾﻢ ﮐﻪ ﮔﻮﻫــﺮ ﺳ‪‬ﻔﺘﻪام‬

‫ﻫﺮﭼﻪ را ﺑﺮ اﺻــﻞ دﯾﺪم ﮔُﻔﺘﻪام‬

‫آﻧﭽﻪ آوردم دراﯾﻨﺠﺎ ‪ ،‬ﺷﻌﺮ ﻧﯿﺴﺖ‬

‫اﯾﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻓﻮقِ ﺷﻌﺮ و ﺷﺎﻋﺮيﺳﺖ‬

‫ﻓﻄــﺮت‬ ‫)اﻧﺪﯾﺸﻪاى در ﻣﺜﻨﻮى(‬

‫اﺛﺮِ رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ‬


‫)اﺑﯿﺎت‪ ‬آﺑﯽ رﻧﮓ از ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺟﻼلاﻟﺪ‪‬ﯾﻦِ ﺑﻠﺨﯽ اﺳﺖ(‬ ‫ﺗﮏ ﺑﯿﺖﻫﺎي ﺳﺒﺰ رﻧﮓ از ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ اﺳﺖ‬

‫ﻓﻄﺮت )اﻧﺪﯾﺸﻪاى در ﻣﺜﻨﻮى(‬

‫اﺛﺮِ رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ‬

‫ﻃﺮّاﺣﯽِ ﭘﻮﺷﺶ‪ ،‬ﺗﺤﺮﯾﺮِ ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮي‪ ،‬ا‪‬ﻋﺮابﮔُﺬاري‪ ،‬ﺻﻔﺤﻪﺑﻨﺪي و ﺑﺎزﺑﯿﻨﯽ از‬ ‫ﺣ‪‬ﺴﯿﻦِ ﻣﻌ‪‬ﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ‬ ‫ﺑﺮاي اﺳﺘﻔﺎده در اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ‬ ‫ﻏﯿﺮِ ﻗﺎﺑﻞِ ﻓﺮوش‬ ‫‪ 1393‬ﺧﻮرﺷﯿﺪي‬


‫راﻫﻨﻤﺎي ﻣﺒﺎﺣﺚ‬ ‫ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻣﺼﺮع ﻧُﺨُﺴﺖ‪ ‬ﻫﺮ ﺑﺤﺚ‬

‫ﭘﯿﺶﮔُﻔﺖ‬ ‫ﯾﺎدﮔﺎرِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﺻﻔﺤﻪ‬ ‫‪007‬‬

‫ﺑﻪ ﻗﻠﻢِ ذﯾﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫‪011‬‬

‫در ﻓﻄﺮت‪ ‬اﻧﺴﺎن‬

‫ﺑﻪ ﻗﻠﻢِ ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻓﺮﻫﺖ‪ ‬ﻗﺎﺋﻢﻣﻘﺎﻣﯽ‬

‫‪023‬‬

‫آﻏﺎزِ ﮔُﻔﺖوﮔﻮ‬

‫اﺻﻞِ ﺧﻠﻘﺖ ﺑﺮ ﺑﻨﺎىِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬

‫‪029‬‬

‫ﻇﻬﻮر و ﺗﻈﺎﻫﺮِ ﻋﻠﻢ‬

‫ﻋﻠﻢ اﻣ‪‬ﺎ اﯾﻦ زﻣﺎن دﯾﻮاﻧﻪ ﺑﻮد‬

‫‪033‬‬

‫اﺧﻼص در ﻓﻄﺮت‬

‫زاﺑﺘﺪا روحِ زﻣﯿﻦ ﺷﺪ اﯾﻦ ﺑﺸﺮ‬

‫‪039‬‬

‫ﮔُﻔﺖ ﻓﻄﺮت ﻋﻠﻢ را‪ ،‬اى ﺑﻮاﻟﻔﻀﻮل‬

‫‪051‬‬

‫وﺳﺎﯾﻞ در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ زﻣﺎن دردا ﮐﻪ اﻧﺴﺎنِ اﺳﯿﺮ‬

‫‪063‬‬

‫ﺟ‪‬ﺪاﯾﻰ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻗﺼ‪‬ﻪاى ﺑﺸﻨﻮ ﮐﻪ در اﯾ‪‬ﺎمِ ﭘﯿﺶ‬

‫‪069‬‬

‫ﭘﺎﺳﺦِ ﻋﻠﻢ‬

‫ﻋﻠﻢ ﺗﺎ اﯾﻨﺠﺎ ﺳﺮآﭘﺎ ﮔﻮش ﺑﻮد‬

‫‪073‬‬

‫ﻏﺮورِ ﻋﻠﻢ‬


‫ﭘﺎﺳﺦِ ﻓﻄﺮت‬

‫ﺷﺮمِ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﻋﻠﻢ را ﻣﻐﺮور ﮐﺮد‬

‫‪077‬‬

‫ﻓﺪاﮐﺎرى در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻰِ ادﯾﺎن ز ﭼﯿﺴﺖ‬

‫‪083‬‬

‫روح در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺣﺎﻟﯿﺎ از روح دارم ﻧُﮑﺘﻪﻫﺎ‬

‫‪089‬‬

‫اﻧﺘﻈﺎر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﯿﺴﺖ ﺑﺮﮔﻮ ﺑﺤﺚ‪ ‬وﺻﻞ و اﻧﺘﻈﺎر‬

‫‪095‬‬

‫ﺗﺎ ﮐﻪ روﺷﻦﺗﺮ ﺷﻮد اﯾﻦ ﻣﺎﺟﺮا‬

‫‪105‬‬

‫ﻧﻮر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺳ‪‬ﻤﺒ‪‬ﻞِ ﻓﻄﺮت دﮔﺮ ﺟﺎ ﻧﻮر ﮔﺸﺖ‬

‫‪115‬‬

‫ﺧﻠﻘﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﻮد ﻓﻄﺮت ﺳﺨﺖ ﮔﺮمِ ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻧﻮر‬

‫‪127‬‬

‫ﻗﺼ‪‬ﻪ از ﺷﯿﺦِ ﺑﻬﺎﯾﻰ ﮔﻮﯾ‪‬ﻤ‪‬ﺖ‬

‫‪133‬‬

‫ﻫﻨﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫آدﻣﻰ ﺗﺎ ﻓﻄﺮﺗﺶ دل زﻧﺪه ﺑﻮد‬

‫‪145‬‬

‫ﺷﻌﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫زآن ﻃﺮف درﺷﻌﺮ اﻓﮑﻨﺪي ﭼﻮ دﺳﺖ‬

‫‪153‬‬

‫ﻋﺸﻖ در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﺎن ﺑﺤﺜﯽﺳﺖﮐﺰ ﻓﻄﺮت ﺑﻪ دور‬

‫‪159‬‬

‫ﭘﺬﯾﺮش در ﻓﻄﺮت‬

‫در ﻣﯿﺎنِ ﻣﺠﻠﺴﻰ در ﺻﺤﺒﺘﻰ‬

‫‪167‬‬

‫ﺳﺨﺎوت در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭘﯿﺮﻣﺮدى در ﺳﺨﺎوت ﮐﻢﻧﻈﯿﺮ‬

‫‪175‬‬

‫ﺷﻨﺎﺧﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔﻮش ﺑﺮ ﻣﻦ اي ﺟﻬﺎنﺧﻮارانِ ﭘﯿﺮ‬

‫‪185‬‬

‫ﺳ‪‬ﮑﻨﺎ در ﻓﻄﺮت‬

‫آدﻣﯽ ﺗﺎ در ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺷﺪ ﭘﺪﯾﺪ‬

‫‪189‬‬

‫ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺤﺜﻰ از ﺷﯿﺦِ ﺑﻬﺎﯾﻰ رﻓﺖ و ﺑﺎز‬

‫‪197‬‬

‫وﺟﺪان در ﻓﻄﺮت‬

‫آدﻣﻰ آﻧﺠﺎ ﮐﻪ در اوجِ ﺳﺘﻢ‬

‫‪201‬‬

‫دﯾﻦ در ﻓﻄﺮت‬

‫اﻧﺒﯿﺎ را ﭼﺘﺮﻫﺎ ﯾﮑﺮﻧﮓ ﺑﻮد‬

‫‪211‬‬

‫ﺻﻠﺢ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﻮن ﮐُﻨﻮن در ﺗﻨﮕﻨﺎ اﻓﺘﺎدهاى‬

‫‪221‬‬

‫دﻓﺎع در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺤﺜﻰ آﻣﺪ ﭼﻮن ز ﺟﻨﮓ‪ ‬ﺑﯽاﻣﺎن‬

‫‪225‬‬

‫اﻧﯿﺸﺘﻦ و ﻓﻄﺮت‬

‫اَﻧﺸﺘَﻦ در آﺧﺮﯾﻦ اﺣﻮالِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫‪233‬‬

‫ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻓﻄﺮتﮔﺮﭼﻪ ﺧﻮد ﭘﺎﯾﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬

‫‪239‬‬

‫اى ﭘﯿﺎمِ ﻋﺸﻖ در ﮔﻮﺷﻢ ﺑﭙﯿﭻ‬

‫‪245‬‬

‫ﭘﻨﻬﺎﻧﮑﺎرى درﻓﻄﺮت‬

‫داﺳﺘﺎنِ ﺷﯿﺦِ ﺑﻬﺎﯾﻰ‬

‫ﺣﻘﯿﻘﺖ در ﻓﻄﺮت‬ ‫آرزو در ﻓﻄﺮت‬

‫‪6‬‬


‫ﺑﻪ ﻧﺎمِ ﺧُﺪا‬

‫ﭘﯿﺶﮔُﻔﺖ‬

‫ﺳﺎلﻫﺎ ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﻰﺧﻮاﺳﺘﻢ ﺑﺪاﻧﻢ ﭼﯿﺴﺘﻨﺪ اﯾﻦ ﭼﯿﺴﺖﻫﺎ و‬ ‫ﮐﯿﺴﺘﻨﺪ اﯾﻦ ﮐﯿﺴﺖﻫﺎ؟ ﭼﺮا از ﺑﻮىِ ﮔُﻞﻫﺎ ﻟﺬّت ﻣﻰﺑﺮﯾﻢ‪ ،‬ﺑﻰ آﻧﮑﻪ ذات‪ ‬ﮔُﻞﻫﺎ را‬

‫ﺑﺸﻨﺎﺳﯿﻢ؟ ﭼﺮا اﯾﻦ ﻟﺬّتﻫﺎىِ ﮔُﺮﯾﺰﭘﺎ را ﺑﺎ ﻧﯿﺮوىِ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﻰ ﺑﻪ ﻧﺸﺌﻪﻫﺎيِ ﻫﻤﯿﺸﮕﻰ‬ ‫ﺑﺮ ﻧﻤﯽﮔﺮداﻧﯿﻢ؟ ﭼﺮا ﺑﺎ اﯾﻦ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽﻫﺎ ﮐﻮﺷﺸﻰ ﺑﺮاىِ ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ ‬ﺧﻮد ﻧﺪارﯾﻢ؟‬ ‫ﭼﺮا در داﻣﻨﻪى ﯾﮏﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﭘﻰﮔﯿﺮىِ ﺷﺮﯾﻒ‪ ،‬ﻧﻘﺸﻰ ﺻﺤﯿﯿﺢ از ﻧﻘﻄﻪى اﺻﻠﻰ در‬

‫ذﻫﻦِ ﺧﻮد ﻧﻤﻰآﻓﺮﯾﻨﯿﻢ و ﭼﺮا از ﻣﺮﮐﺰِ آن ﻧﻘﻄﻪ‪ ،‬ﺷﯿﺎرﻫﺎىِ ﺑﻰﺣﺪ‪ ‬و اﻧﺪازهى دﯾﺪ‬ ‫را ﺑﻪ ﭘﻬﻨﺎىِ آﻓﺮﯾﻨﺶ ﻧﻤﯽﮔﺴﺘﺮاﻧﯿﻢ؟‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﮔﺮ ﻫﻮش و درك‪ ‬اﻧﺴﺎﻧﻰ ﺑﻪ ﺳﻮىِ اﯾﻦ ﺷﻨﺎﺧﺖﻫﺎ ﻣﺘﺤﻮ‪‬ل ﻧﺒﺎﺷﺪ ﭼﺮا‬ ‫اﻧﺴﺎن واﻻ و ﺟﻤﺎد ﭘﺴﺖ؟ اﮔﺮ ﺗﻼشﻫﺎيِ ﻟﺤﻈﻪاى ﺑﺮاىِ آرزوﻫﺎىِ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ‬ ‫در ﮔُﻨﮕﻰ و ﻧﺎآﺷﻨﺎﯾﻰ‪ ،‬ﭼﺮا ﺑﯿﺪارى و ﺗﺤﺮّك؟‬ ‫ﭼﺮا ﺳﺎﮐﻨﺎنِ ﺳﺎﺣﻞ‪ ،‬اﺣﻮالِ درﯾﺎ را ﻣﻰﺷﻨﺎﺳﻨﺪ و در اوﻗﺎت‪ ‬ﻣﺨﺘﻠﻒ‪،‬‬

‫ﺣﺎﻻت‪ ‬ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﻫﻮاىِ درﯾﺎ دارﻧﺪ؟ ﭼﺮا ﺳﺎﮐﻨﺎنِ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎن اﺣﻮالِ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎن را‬

‫ﻣﻰﺷﻨﺎﺳﻨﺪ و در ﻓﺼﻮلِ ﻣﺨﺘﻠﻒ‪ ،‬رﺳﻮمِ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎ ﻫﻮاىِ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎن دارﻧﺪ؟ ﭼﺮا‬ ‫ﺳﺎﮐﻨﺎنِ ﮐﻮﯾﺮ‪ ،‬ﺳﺎﮐﻨﺎنِ ﺟﻨﮕﻞ‪ ،‬ﺳﺎﮐﻨﺎنِ ﺧﻂّ اﺳﺘﻮا و ﻗﻄﺐِ ﺷﻤﺎل‪ ،‬ﺑﻪ ﻓﺮاﺧﻮرِ‬

‫اﺣﻮالِ ﻣﺤﯿﻂ‪ ‬ﺧﻮد‪ ،‬رﻓﺘﺎرى ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﻣﻰﮔﯿﺮﻧﺪ وﻟﻰ ﺗﻤﺎﻣﻰِ اﯾﻦ ﻣﻮﺟﻮدات ﺑﺮاىِ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ ‬ذات‪ ‬ﺧﻮد ﻧﻤﻰﮐﻮﺷﻨﺪ؟‬ ‫اى اﻧﺴﺎن‬ ‫د‪‬رودى ﮔﺮم ﺑﺮ ﺗﻮ ﮐﻪ اﻧﺪﯾﺸﯿﺪن را ﻣﻰﺗﻮاﻧﻰ‪ .‬در زﻣﺎﻧﻰ ﮐﻪ ﺗﻮ ﺑﺎ‬

‫ﺳﺮﮔﺮﻣﯽﻫﺎيِ ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﻟﺤﻈﻪﻫﺎ را ﻣﯽﺳﻮزاﻧﻰ ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﻰاﻧﺪﯾﺸﻢ‪ ،‬ﺗﻮ را ﻣﯽﺟﻮﯾﻢ‪،‬‬

‫ﺗﻮ را ﻣﻰﺷﻨﺎﺳﻢ و در ﺗﻮ ﺑﻪ ﮐﺎوش ﻣﻰﭘﺮدازم‪ .‬ﺗﻮ ﻧﯿﺰ ﺑﺨﻮان و ﺑﯿﺎﻧﺪﯾﺶ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﺷﮑﻮهﺗﺮﯾﻦ ﭘﺎداشِ ﻣﻦ از ﺗﻮ ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اى اﻧﺴﺎن‬ ‫زﻣﺎﻧﻰ ﮐﻪ ﻣﻦ و ﺗﻮ در آن ﻣﯽﻟﻨﮕﯿﻢ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪى اﺗّﺼﺎلِ اﺑﻌﺎد‪ ‬ﻋﻤﻮدىِ‬

‫ﺟﺮمﻫﺎ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺧﯿﻤﻪاى ﺑﻪ ﻧﺎمِ زﻧﺪﮔﻰ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻋﻤﻮدﻫﺎ ﺗﻌﺒﯿﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺳﺘﻮنِ اﻃﻤﯿﻨﺎن ﻧﺪارد‪ .‬در دﻫﻠﯿﺰﻫﺎىِ ﺗﺎرﯾﮏ‪ ‬اﯾﻦ ﻓﻀﺎىِ ﻣﺤﺼﻮر در اﻧﺮژيﻫﺎ‪،‬‬ ‫ﻫﻮﺷﻤﻨﺪانِ آﯾﻨﺪهﻧﮕﺮ‪ ،‬ﻧﮕﺮانِ آﺧﺮﯾﻦ ﻃﻮﻓﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪8‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﯿﺶﮔُﻔﺖ‬

‫اى اﻧﺴﺎن‬ ‫ﺗﮑﺮﯾﻤﻰ ﭘﺎك ﺑﺮ ﺗﻮ ﮐﻪ اﻧﺪﯾﺸﯿﺪن از وﯾﮋﮔﯽﻫﺎيِ ﺗﻮﺳﺖ‪ .‬در زﻣﺎﻧﻰ‬

‫ﮐﻪ ﺗﻮ در آرزوﻫﺎىِ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪات ﭘﻨﻬﺎﻧﻰ‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺎىِ ﺗﻮ و ﺑﺮاىِ ﺗﻮ‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﯽ‪-‬‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻢ ‪.‬‬ ‫در زﻣﺎنِ ﺗﻮ و ﻣﻦ‪ ،‬ﻟﺬّتﻫﺎ ﻫﻢ ﻏﻤﮕﯿﻨﻨﺪ‪ .‬ﺗﺎر و ﭘﻮد‪ ‬در ﻫﻢ ﭘﯿﭽﯿﺪهى درﻣﺎﻧﺪﮔﯽ‪-‬‬

‫ﻫﺎﯾﺖ را ﺑﺸﻨﺎس‪ .‬اﺻﺎﻟﺖﻫﺎيِ ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ و ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽﻫﺎيِ ﺑﻨﯿﺎدى‪ ،‬آﺧﺮﯾﻦ درﻣﺎنِ‬ ‫ﺗﻮﺳﺖ‪ .‬ﺑﺨﻮان و ﺑﯿﺎﻧﺪﯾﺶ‪ .‬ﭘﺮ ﺷﮑﻮه ﺗﺮﯾﻦ ﭘﺎداشِ ﻣﻦ از ﺗﻮ‪ ،‬ﻫﻤﯿﻦ اﺳﺖ‪.‬‬

‫اى اﻧﺴﺎن‬ ‫زﺑﺎنِ ﭘ‪‬ﺮ ﭘﯿﺎم و اﻧﺴﺎنﺳﺎزِ ﭘﺎرﺳﯽ از ﻓﺮﻫﻨﮕﻰ ﺷﺮﯾﻒ ﺟﻮﺷﯿﺪه ﮐﻪ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ‬

‫ﺑﺎ ﺑﺸﺮﯾ‪‬ﺖ ﺳﺨﻦ ﮔُﻔﺘﻪ اﺳﺖ ‪.‬‬

‫در اﯾﻦ زﻣﺎﻧﻪى ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺷﺐ ﭼﺮا ﺑﺮ اﯾﻦ رﺷﺘﻪ ﻧﭙﯿﻮﻧﺪﯾﻢ و ﭼﺮا در اﯾﻦ اﻓﻖِ ﻓﮑﺮى‪،‬‬ ‫دﯾﺪارى ﺑﺎ ﭘﺮﯾﺸﺎﻧﯽﻫﺎيِ ﺗﻮ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ؟‬ ‫ﭼﻪ ﺗﯿﺮه روز‪‬ﻧﺪ اﺳﯿﺮانِ اﺑﻌﺎد‪ ‬ﺟﺮم و ﭼﻪ ﻧﯿﮏ ﺑﺨﺘﻨﺪ رﻫﺎ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎن از ﻗﯿﻮد‪‬‬ ‫ﺳﺮﻋﺖ! ﺑﻪ ﺗﻮ ﺗﻌﻈﯿﻢ اى ﻧﺴﯿﻢِ ﺑﻬﺎرى ﮐﻪ ﺷﮑﻔﺘﻦﻫﺎيِ ﺻﺒﺤﺪ‪‬م در ﺳﺎﯾﻪى‬

‫آزادﮔﯽﻫﺎيِ ﺗﻮﺳﺖ و ﺑﺮ ﺗﻮ ﺳﻼم اى اﻓﻖﻫﺎيِ ﺑﻪ ﺑﯽﮐﺮان ﭘﯿﻮﺳﺘﻪى ﺑﯿﺎﺑﺎنﻫﺎ‬ ‫ﮐﻪ ﻣﺎﯾﻪى ﺗﻔﮑّﺮ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮانِ ﺧُﺪاﯾﯿﺪ‪.‬‬

‫اى اﻧﺴﺎن‬ ‫ﺳﺘﺎرﮔﺎنِ ﺷﺐ ﺗﺎب را در اﯾﻦ ﺗﻨﮕﻨﺎﻫﺎىِ ﺳﮑﻨﺎ ﻧﺎم‪ ،‬ﻧﻤﻰﺑﯿﻨﯿﻢ؛‬

‫ﺳﺤﺮﮔﺎﻫﺎنِ اﻧﺪﯾﺸﻪ ﭘ‪‬ﺮو‪‬ر را در ﻫﯿﭻ روزﻧﻰ ﻣﻼﻗﺎت ﻧﻤﻰﮐﻨﯿﻢ؛ زﻧﺪﮔﻰِ ﺳﺮﺷﺎر از‬ ‫ﻃﺮاوت را از ﺻﺪاىِ ﺑﺮگﻫﺎيِ رﻗﺼﺎن ﻧﻤﻰﺷﻨﻮﯾﻢ؛‬ ‫‪9‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫دﺳﺖ و ﺻﻮرت‪ ‬دودآﻟﻮد را در ﺟﻮﯾﺒﺎرِ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎن ﻧﻤﯽﺷﻮﯾﯿﻢ؛ در ﻫﻮاىِ ﻓﺸﺮده‬ ‫در ﻏﺒﺎرﻫﺎيِ ﺳﺮﮔﺸﺘﮕﻰ‪ ،‬ﺗﻨﻔّﺴﻰ ﺣﯿﺎت ﺑﺨﺶ ﻧﺪارﯾﻢ؛ در ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ روزﮔﺎرى‪:‬‬ ‫اى اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﻰاﻧﺪﯾﺸﻢ‪.‬‬

‫اﯾﻦ اﺳﺖ آﻧﭽﻪ را ﮐﻪ از روزﻧﻪى ﻣﻮﯾﯿﻦِ اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎ ﺑﺮاىِ ﺗﻮ آوردم؛‬ ‫ﺑﺨﻮان و ﺑﯿﺎﻧﺪﯾﺶ!‬

‫ﻓﻄﺮت‬ ‫ﺧﻮﺷﻪﻫﺎى اﻧﺪﯾﺸﻪاى ﺟﻮان را ﺑﺮ ﺷﺎﺧﻪﻫﺎيِ ﭘﯿﺮِ ﻣﺜﻨﻮى رﯾﺨﺘﻢ ﺗﺎ اﺑﻌﺎد‪‬‬

‫ﺟﺪﯾﺪ‪ ‬ﺷﻌﺮ در ﻓﻄﺮت‪ ‬زﺑﺎنِ ﭘﺎرﺳﻰ‪ ،‬ﻣﻨﺸﻮرى ﺻﺤﯿﺢ ﺑﻪ دﺳﺖ آو‪‬ر‪‬د‪.‬‬ ‫ﻣﻦ ﻧﻤﻰﮔﻮﯾﻢ ﮐﻪ ﮔـﻮﻫﺮ ﺳ‪‬ﻔﺘــﻪام‬

‫ﻫﺮﭼﻪ را ﺑﺮ اﺻـﻞ دﯾـﺪم ﮔُﻔﺘـﻪام‬ ‫آنﭼﻪ آو‪‬ردم در اﯾﻨﺠﺎ ﺷﻌﺮ ﻧﯿﺴـﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻓﻮقِ ﺷﻌﺮ و ﺷﺎﻋﺮيﺳﺖ‬

‫ﺑﻪ اﻣ‪‬ﯿﺪ‪ ‬ﻣﻼﻗﺎت‪ ‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﺗﻮ اى اﻧﺴﺎن در ﻻ ﺑﻪ ﻻىِ اﯾﻦ اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎ‬

‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ‬ ‫ﺗﻬﺮان ﭼﻬﺎردﻫﻢِ ديﻣﺎه‪ 1355 ‬ﺧﻮرﺷﯿﺪي‬

‫‪10‬‬


‫ﯾﺎدﮔﺎرِ رﻫﻨﻤﺎ‬ ‫ﻣﻘﺪ‪‬ﻣﮥ زﯾﺮ را ﺑﺮاىِ ﮐﺘﺎبِ ﺣﺎﺿﺮ‪ ،‬ﻓﺎﺿﻞِ ارﺟﻤﻨﺪ و اﺳﺘﺎد‪ ‬ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺎﯾﻪ و ﭘ‪‬ﺮﻣﺎﯾﻪ‪،‬‬ ‫ﺷﺎدروان زﯾﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦِ رﻫﻨﻤﺎ ﺑﺎ ﺧﺎﻣﻪى ﺗﺒﺮّك ﯾﺎﻓﺘﮥ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻧﻮﯾﺴﺸﺎن ﻣﺮﻗﻮم ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺳﭙﺎس و‬ ‫ﺗﮑﺮﯾﻤﻰ در ﺧﻮرِ ﺷﺄنِ ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ داﻧﺸﻤﻨﺪى‪ ،‬از ﻧﻈﺮِ ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎنِ ﮔﺮاﻧﻘﺪر ﻣﯽﮔُﺬرد‪.‬‬

‫‪‬‬ ‫ﻫﺮ آنﮐﻪ ﻫﻤﭽﻮ زﻣﺮّد ﺑﻪ آبِ ﺧﻮد ﺳﺒﺰ اﺳﺖ‬ ‫ﻧﻪ ﺷﺄنِ اﺑﺮ ﺷﻨﺎﺳﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﺷﻮﮐﺖ‪ ‬درﯾﺎ‬

‫در ﻣﯿﺎنِ ﺷﻤﺎ ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن ﺷﺎﯾﺪ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ را‬ ‫ﺑﻬﺘﺮ از ﻣﻦ و ﺑﯿﺶﺗﺮ و ﭘﯿﺶﺗﺮ از ﻣﻦ ﻣﻰﺷﻨﺎﺳﻨﺪ‪ .‬ﻣﻦ از ﺣﺪود‪ ‬ﺳﺎلِ ‪ 1342‬ﺑﯿﺸﺘﺮ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ اﺷﻌﺎر او و ﻓﻠﺴﻔﻪى او و ﭘﻨﺪارِ او آﺷﻨﺎ ﺷﺪهام و روﺣﯿ‪‬ﺎت‪ ‬ﻃﺒﯿﻌﻰ و‬ ‫اﮐﺘﺴﺎﺑﻰِ او را ﺑﺎ ﻣﻮجِ اﻓﮑﺎرِ ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﻋﻘﺎﯾﺪ‪ ‬ادﺑﻰِ او ﭘﺴﻨﺪﯾﺪهام‪ .‬او ﻋﻼوه ﺑﺮ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ذوقِ ادﺑﻰ و ﺷﺎﻋﺮاﻧﻪ‪ ،‬اﻧﺪﯾﺸﻪ و اﻓﮑﺎرِ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ را ﺑﺮﻓﻮر ﺟﺬب ﻣﻰﮐُﻨﺪ و آنﻫﺎ را‬ ‫ﺑﺎ اﻓﮑﺎر و ﮐﻠﻤﺎت‪ ‬ﺧﻮد و ﺑﺎ ﺳﻠﯿﻘﻪى ﺧﻮد آﻣﯿﺨﺘﻪ و ﺗﺤﻮﯾﻞ ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬

‫اﯾﻦ ﺧﺎﺻﯿ‪‬ﺖ‪ ‬ﻣﺮدانِ ﺑﺰرگ و ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎنِ ﻣ‪‬ﻠﻬِﻢ اﺳﺖ و ﻧﻪ‬

‫ﺑﺮﮔﺮداﻧﻨﺪﮔﺎنِ اﻓﮑﺎر و اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎيِ دﯾﮕﺮان ﮐﻪ ﮐﻮﺗﻪ اﻧﺪﯾﺸﺎن‪ ،‬ﻣ‪‬ﻘﻠّﺪاﻧﻪ در زﻣﯿﻨﻪ‪-‬‬

‫ﻫﺎيِ ادﺑﻰِ ﺧﻮد ﻣﯽآورﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﻧﺸﺎﻧﻪى اﺧﺬ و اﻋﻄﺎىِ ﻓﮑﺮى و روحِ ﺑﺰرگ‪‬‬ ‫آدﻣﯽﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺮدانِ ﺧﻮدﺳﺎﺧﺘﻪ از ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ ﮐﺴﺐِ اﻟﻬﺎم ﻣﻰﮐﻨﻨﺪ و آن‪-‬‬ ‫ﻫﺎ را ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ ‬ﺑﺬرِ ﮔُﻞﻫﺎ در ﺑﺎﻏﭽﻪى ﻓﮑﺮِ ﺧﻮد ﮐﺎﺷﺘﻪ و ﺑﻪ ﺻﻮرت‪ ‬ﮔُﻞﻫﺎيِ ﺗﺎزه و‬

‫ﺑﺎ رﻧﮓﻫﺎيِ ﺗﺎزه و ﺷﺎدىآور در داﻣﻦِ ادب دوﺳﺘﺎن ﻣﯽرﯾﺰﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺰرعِ ﺳﺒﺰِ ﻓﻠﮏ دﯾﺪم و داسِ ﻣﻪ‪ ‬ﻧﻮ‬

‫ﯾﺎدم از ﮐ‪‬ﺸﺘﮥ ﺧﻮﯾﺶ آﻣﺪ و ﻫﻨﮕﺎمِ درو‬

‫اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت‪ ‬ﮐُﻠّﻰ ﻣﯿﺎنِ ﺷﺎﻋﺮِ وﺣﻰ ﺷﺪه و ﺻﺎﺣﺐِ اﻧﺪﯾﺸﻪ ﺑﺎ ﯾﮏ ﻣ‪‬ﻘﻠّﺪ‪‬‬

‫ﺑﻰاﺑﺘﮑﺎر و ﻣ‪‬ﻨﺠﻤﺪ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﯿﻤﻮن در ﺑﯿﻦِ ﺟﺎﻧﻮران ﻣ‪‬ﻘﻠّﺪ‪ ‬ﺧﻮﺑﯽﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻘﻠﯿﺪﻫﺎﯾﻰ‬ ‫از ﻫﻮشِ ﺧﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﻰدﻫﺪ؛ ﺣﺮﮐﺎت و ﺑﻌﻀﻰ ادا و اﺻﻮلِ ﻣﺨﺼﻮص ﺑﻪ‬ ‫ﺧﻮدش را دارد وﻟﻰ در ﺣ‪‬ﺪ‪ ‬ﺧﻮدش و ﻣﺤﺪودﯾ‪‬ﺖ‪ ‬ﺧﻮدش ﺧﻮب اﺳﺖ ﻧﻪ در‬

‫ﺟﻬﺎنِ آدﻣﯿﺎن ﮐﻪ از ﺟﻬﺎنِ ﮔﺴﺘﺮدهى اﻓﻼك و ﮐَﻬﮑَﺸﺎنﻫﺎ ﻫﻢ ﮔُﺴﺘﺮدهﺗﺮ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻋﻠﻢ و ﻓﮑﺮِ ﺑﺸﺮى ﻫﻨﻮز ﺗﻮﻓﯿﻖِ آن را ﻧﯿﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺪاﻧﺪ اﯾﻦ ﺟﻬﺎن و اﯾﻦ‬

‫اﻓﻼك و ﺳﺘﺎرﮔﺎن‪ ،‬ﺣﺪودﺷﺎن ﺗﺎ ﮐﺠﺎﺳﺖ‪ .‬ﭘﺎرﺳﺎل در ﻧﺸﺮﯾ‪‬ﻪى ﭼﺎپِ ﻟﻨﺪن‬

‫ﺧﻮاﻧﺪم ﮐﻪ اﺧﯿﺮاً روىِ ﺻﻔﺤﻪى رﺻﺪﺧﺎﻧﻪى ﺑ‪‬ﺰرگ‪ ‬آن ﮐﺸﻮر‪ ،‬ﻧﻮرى از ﺳﺘﺎره‬ ‫ﯾﺎ ﮐَﻬﮑَﺸﺎﻧﻰ ﻣﻨﻌﮑﺲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺎلﻫﺎ و ﺳﺎلﻫﺎ ﻣﯿﻠﯿﺎرد ﺳﺎلِ ﻧﻮرى از ﮐُﺮه‪-‬‬ ‫ى زﻣﯿﻦ ﻣﺎ دور اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺧﺒﺮ را ﺧﻮاﻧﺪه ﻣﻰﺗﻮاﻧﺪ ادراك ﮐُﻨﺪ ﮐﻪ‬ ‫‪12‬‬


‫زﯾﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﯾﺎدﮔﺎرِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﺑﺸﺮِ اﻣﺮوز ﻫﻨﻮز در ﭘﻠّﻪﻫﺎيِ او‪‬لِ ﻋﻠﻮم و ﻣﻌﺮﻓﺖ‪ ‬ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ‬ ‫ﻧﺸﺎﻧﻪى روﺷﻨﻰ از رازﻫﺎىِ ازﻟﯽﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺪ‪‬ى ﺑﺮ آن ﻣﺘﺼﻮ‪‬ر ﻧﯿﺴﺖ‪.‬‬ ‫آدﻣﻰ زﻧﺪه ﺑ‪‬ﻮ‪‬د از راه‪ ‬ﻫﻮش‬ ‫ﺟﺎﻧﻮر زﻧﺪه ﺑ‪‬ﻮ‪‬د از ﺣﻠﻖ و ﻧﻮش‬

‫ﻫﺮ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ‪ ‬ﻣ‪‬ﻠﻬﻤﻰ زﻧﺪه ﺑ‪‬ﻮ‪‬د از راه‪ ‬ﮔﻮش و از راه‪ ‬ﭼﺸﻢ و از راه‪ ‬ادراك؛ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰ‬ ‫از ﺗﯿﭗ و ﺳﻠﺴﻠﻪى او‪‬لِ ﺷﻌﺮا و ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎﻧﯽﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎيِ وﺳﯿﻊ ﺑﻪ ﺟﻬﺎن‬

‫و ﺟﻬﺎﻧﯿﺎن ﻣﻰﻧ‪‬ﮕَﺮَد و اﯾﻦ ﭘﺪﯾﺪهى اﺳﺘﺜﻨﺎﯾﻰِ دﯾﮕﺮى در ﺷﻌﺮ و ادبِ اﯾﺮان اﺳﺖ؛‬ ‫ﻧﻪ از آن آﺷﭙﺰﻫﺎىِ رﯾﺰ و درﺷﺘﻰ ﮐﻪ از ﺳ‪‬ﺮﻧﺪ‪ ‬آﺷﭙﺰﺧﺎﻧﻪ و از ﺳﺒﺪ‪ ‬ﻓﮑﺮىِ دﯾﮕﺮان‬ ‫ﺗﻮﺷﻪ ﺑﺮ ﻣﯽدارﻧﺪ و ﺑﻪ ﻧﺎمِ ﺧﻮد ﻋﺮﺿﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻫﺮﮔﺰ ارزش ﻧﺪارد ‪.‬‬

‫ﺷﺎﻋﺮانِ درﺟﻪى ﯾﮏ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ ‬زﻧﺒﻮرِ ﻋﺴﻞ اﻧﺪﮐﻨﺪ و ﭘ‪‬ﺮ اﺛﺮ و ﺗﻤﯿﺰ و زﻧﺪﮔﻰِ آنﻫﺎ‬ ‫در ﮐﻨﺪو و ﺧﺎرج از ﮐﻨﺪو ﺟﺎﻟﺐِ ﺗﻮﺟ‪‬ﻪ اﺳﺖ و ﺷﻮراﻧﮕﯿﺰ؛ ﺣﯿﺎت را ﺑﺮاىِ‬

‫ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎنِ ﺧﻮد ﭘ‪‬ﺮ ﺷﻮق و ﭘ‪‬ﺮ ذوق و رﻧﮕﺎرﻧﮓ و ﭘ‪‬ﺮﺛﻤﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰ ﺑﺮاىِ ﻣﻦ از اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺷﺎﻋﺮان و از آن ﮔﻮﻧﻪ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن اﺳﺖ‪ .‬در ﮐﻼم‪،‬‬ ‫اﻗﺘﺪار و در ﻓﮑﺮ‪ ،‬اﻋﺘﺒﺎر دارد؛ ﺗﺎزه ﻣﯽاﻧﺪﯾﺸﺪ؛ ﺗﺎزه ﻣﯽآو‪‬ر‪‬د و ﺗﺎزه ﻣﯽآﻣﻮزد‪.‬‬

‫او ﯾﮏ ﺷﺎﻋﺮ اﺳﺖ؛ ﺷﺎﻋﺮى ﮐﻪ ﻧﻘﺶِ آﺳﻤﺎﻧﻰ و روﺣﺎﻧﻰ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻰ را در‬ ‫ﻋﺸﻖ و ﻣﻌﺸﻮقِ ﺧﻮد‪ ،‬در ﻣﻌﺒﻮد‪ ‬ﺧﻮد و در ﻣﻘﺼﻮد‪ ‬ﺧﻮد ﻣﯽﺑﯿﻨﺪ‪ .‬ﺟﺮﯾﺎنِ‬ ‫اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﻰ و ذوﻗﻰِ اﻓﮑﺎرِ او در اﺛﺮش ﺑﺎز و ﺷﮑﻮﻓﺎ ﻣﯽﺷﻮد؛ ﭼ‪‬ﻨﺎن ﮐﻪ ﺷﺎﻋﺮ و‬

‫ﻋﺎرف‪ ‬ﺑﺰرگ‪ ‬ﻣﺎ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﺪ‪:‬‬

‫‪13‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺻﻮرﺗﮕﺮِ ﻧﻘّﺎﺷﻢ‪ ،‬ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ ﺑ‪‬ﺘﻰ ﺳﺎزم‬

‫وآﻧﮕﻪ ﻫﻤﻪ ﺑ‪‬ﺖﻫﺎ را‪ ،‬در ﭘﯿﺶِ ﺗﻮ ﺑ‪‬ﮕﺪازم‬ ‫ﺻﺪ ﻧﻘﺶ ﺑﺮاﻧﮕﯿﺰم‪ ،‬ﺑﺎ ﺟﺎﻧﺶ درآﻣﯿﺰم‬ ‫ﭼﻮن ﻧﻘﺶِ ﺗﻮ را ﺑﯿﻨﻢ‪ ،‬در آﺗﺸﺶ اﻧﺪازم‬

‫ﮔُﻔﺘﻢ‪ ،‬ﻣﻦ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ را از ﺣﯿﺚ‪ ‬زﻣﺎنﮐﻢ ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﻢ وﻟﻰ از‬ ‫ﺣﯿﺚ‪ ‬اﻓﮑﺎر و اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎيِ ادﺑﻰِ اﻟﻬﺎمآور ﺧﻮب ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﻢ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮانِ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﭼﻨﺪ‬ ‫ﺑﯿﺖ از دﻓﺘﺮِ ﻣﺜﻨﻮىِ او را ﺑﻪ ﻧﺎمِ ﻓﻄﺮت )ﭼﺎپ و اﻧﺘﺸﺎرِ آذرﻣﺎه‪ (1356 ‬در ﺳﻰ ﺑﺤﺚ‬ ‫ﻣﯽﺧﻮاﻧﯿﻢ‪:‬‬

‫ﮔﺎﻧﺪى آن آزاده رﻧﺪ‪ ‬روزﮔﺎر‬

‫ﺷﯿﺮِ ﺑ‪‬ﺰ ﻧﻮشِ ز ﺑﻮدا ﯾﺎد‪‬ﮔﺎر‬

‫روزهدارى ﭘﯿﺮ و ﺳ‪‬ﺘﺨﻮان ﭘﻮك ﺑﻮد‬ ‫دوك رﯾﺴﻰ ﺟﺜّﻪ ﻫﻢﭼﻮن دوك ﺑﻮد‬ ‫در ﺳﺮاﯾﻰ ﺑﻰ در و ﺑﺎم آرﻣﯿﺪ‬ ‫ﺑﺲ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺟﺪانِ آرام آرﻣﯿﺪ‬

‫ﭘﺎره ﮐﺮﺑﺎﺳﻰ ﺑﻪ دوش اﻧﺪر ﮐﺸﯿﺪ‬

‫ﺳﺎﯾﮥ آزادﮔﻰ ﺑﺮ ﺳ‪‬ﺮ ﮐﺸﯿﺪ‬ ‫روىِ ﺧﺎﮐﻰ ﺑﺮ ﺣﺼﯿﺮى ﺳ‪‬ﺮ ﻧﻬﺎد‬

‫وﯾﻦ ﻗﯿﻮد و رﻧﮓ را‪ ،‬ﺑﺮ ﺑﺎد داد‬ ‫ﭼﻮن ز ﻓﻄﺮت روحِ ﺧﻮد آﺑﺎد ﮐﺮد‬

‫ﻫﻨﺪ را از ﺑ‪‬ﺮدﮔﻰ آزاد ﮐﺮد‬

‫‪14‬‬


‫زﯾﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﯾﺎدﮔﺎرِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫و اﯾﻦ اﺳﺖ ﻣﺮدى ﺑﺰرگ ﺑﺎ اﻧﺪﯾﺸﻪاى ﺑﺰرگ‪ .‬در اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ‬ ‫اﻧﺴﺎنِ ﻣﻮﺷﮑﺎف‪ ،‬ادبﺷﻨﺎس و ﻫ‪‬ﻨﺮﯾﺎب را ﺑﻪ ﺗﺤﺴﯿﻦ وا ﻣﯽدارد و ﺗﻤﺎﻣﻰِ ﺳﻰ‬

‫ﺑﺤﺚ‪ ‬اﯾﻦ ﻣﺜﻨﻮىِ ﺑِﮑﺮ‪ ،‬ﺗﺎزه‪ ،‬ﭘ‪‬ﺮﭘﯿﺎم و ﭘ‪‬ﺮﻣﻌﻨﺎ و در ﺣﺪ‪ ‬ﮐﻤﺎلِ زﯾﺒﺎﯾﻰ از ﻧﻈﺮِ ﻟﻔﻆ و‬

‫ﻣﻌﻨﻰ و ﺗﺸﺒﯿﻬﺎت و ﺗﻤﺜﯿﻼت‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﻪ و ﭘﺮداﺧﺘﻪى ذﻫﻦِ ﺷﺎﻋﺮيﺳﺖ ﺗﻮاﻧﺎ ﮐﻪ‬

‫اﺑﯿﺎت و ﺟﻤﻼت و ﺗﻌﺎﺑﯿﺮش ﺑﻪ ﺻﻮرﺗﻰ اوج ﻣﯽﮔﯿﺮد ﮐﻪ ﭘﻬﻠﻮ ﺑﻪ ﭘﻬﻠﻮىِ ﺑﺰرﮔﺎنِ‬

‫دﺳﺖ‪ ‬او‪‬لِ ﺷﻌﺮ و ادبِ اﯾﺮان ﻣﯽر‪‬و‪‬د‪ .‬ﺳﺒﺰيﻫﺎ و ﭼﻤﻦ ﮐﺎريﻫﺎ و ﮔُﻞ آوري‪-‬‬ ‫ﻫﺎيِ او در ﻏﺰل ﻧﯿﺰ ﻗﺪرت‪ ‬ﺧﻼّﻗﻪاى دارد ﮐﻪ ﻓﺮﯾﺎد ﻣﯽز‪‬ﻧَﺪ‪:‬‬ ‫ﮔﺮ ﻧﺘﻮاﻧَﺪ ﻧﺴﯿﻢ‪ ،‬ﺑﻮىِ ﺑﻬﺎر آو‪‬ر‪‬د‬

‫ﺷﺎﺧﮥ ﻧﺴﺮﯾﻦ ﮐﺠﺎ‪ ،‬ﮔُﻞ ﺑﻪ ﮐﻨﺎر آو‪‬ر‪‬د‬ ‫ﺑﻐﺾِ ﺳﯿﺎه‪ ‬ﺳﮑﻮت‪ ،‬ﺑﺴﺘﻪ ﮔﻠﻮىِ زﻣﺎن‬

‫ﺗﺎ ﻧﮑُﻨﺪ ﻫﯿﭻ ﯾﺎر‪ ،‬ﯾﺎد ز ﯾﺎر آو‪‬ر‪‬د‬

‫ﮔﯿﺴﻮىِ ﺷﺐ را ﺑﭙﯿﭻ‪ ،‬ﭼﺸﻢِ ﺳﺤﺮ را ﺑﺒﻨﺪ‬ ‫ﭘﻨﺠﺮهﻫﺎ را ﺑﭙﻮش‪ ،‬ﺑﺎد ﻏﺒﺎر آو‪‬ر‪‬د‬

‫‪‬‬ ‫ﺑﯿﺎ ﮐﻪ اﺑﺮِ ﻣﺮارت ﺑﻪ دود‪ ‬ﻏﻢ ﭘﯿﻮﺳﺖ‬ ‫ﺧﻄﻮط‪ ‬ﻣﻨﻘﻄﻊِ رﻧﺞﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﯿﻮﺳﺖ‬

‫ﺟﻬﺖ ﺑﺠﻮﯾﻢ اﮔﺮ ﻗﺒﻠﻪى ﺗﻈﻠّﻢ را‬ ‫ﺑﭙ‪‬ﺮﺳﻤﺶ ﮐﻪ ﭼﺮا ﻋﺪل ﺑﺎ ﺳﺘﻢ ﭘﯿﻮﺳﺖ‬

‫ﻧﻘﻮشِ ﻧﺎﻣﮥ اﻋﻤﺎل را ﭘﺮﯾﺸﺎن ﮐﺮد‬ ‫ﻣ‪‬ﺮﮐّﺒﻰ ﮐﻪ ﺑﺪﯾﻦ رﻧﮓ ﺑﺎ ﻗﻠﻢ ﭘﯿﻮﺳﺖ‬

‫ﭼ‪‬ﻨﺎن ﺑﻪ ﻇﻠﻤﺖ‪ ‬ﻣﺤﺾ اوﻓﺘﺎده ﻣﺤﻔﻞِ ﻣﺎ‬ ‫ﮐﻪ راه‪ ‬روﺷﻦِ ﺳﺎﻗﻰ ﺑﻪ ﭘﯿﭻ و ﺧﻢ ﭘﯿﻮﺳﺖ‬ ‫‪15‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺻﺒﺤﺪ‪‬م ﺑﺎد ﭼﻮ درﮐﺎرِ ﮔُﻞاﻓﺸﺎﻧﻰ ﺑﻮد‬

‫ﮔﯿﺴﻮىِ ﺑﯿﺪ ﭘ‪‬ﺮ از ﻣﻮجِ ﭘﺮﯾﺸﺎﻧﻰ ﺑﻮد‬

‫ﻫﯿﺒﺖ‪ ‬ﺟﻨﮕﻞِ ﭘ‪‬ﺮﻗﺼ‪‬ﻪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﻬﺘﺎب ﺧﻤﻮش‬ ‫ﺧﯿﻤﮥ ﻣﻮجِ ﺗُﻬﯽﻣﻐﺰ ﭼﺮاﻏﺎﻧﻰ ﺑﻮد‬

‫ﮔﻮﺷﮥ ﭼﺸﻢِ ﻧﻈﺮ ﺳﻮﺧﺘﮥ اﻫﻞِ ﺻﻔﺎ‬

‫ﺑﻪ ادب در ﻗﺪمِ اﺷﮏ‪ ‬ﭘﺸﯿﻤﺎﻧﻰ ﺑﻮد‬

‫و ﮐﻠﻤﺎت‪ ‬ﺗﺮﮐﯿﺒﻰِ ﺟﺪﯾﺪ و ﺗﻌﺎﺑﯿﺮ و ﺗﺸﺒﯿﻬﺎت‪ ‬ﺑﺴﯿﺎر ﺟﺪﯾﺪى ﮐﻪ در‬ ‫ﺗﻤﺎمِ آﺛﺎرِ اﯾﻦ ﺷﺎﻋﺮ ﻧﻤﻮدار اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﻼﺣﻈﻪ ﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﺮِ ﻧﻘّﺎﺷﻰ از دﻻوﯾﺰيﻫﺎيِ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺗﺎ ﮐﺠﺎ در اﻧﺪﯾﺸﻪى اﯾﻦ‬ ‫ﺷﺎﻋﺮ ﺑﻪ ﺻﻮرت‪ ‬ﺗﺸﺒﯿﻬﺎت‪ ‬ﺷﻌﺮى ﺗﺠ‪‬ﻠﻰ ﻣﯽﮐُﻨﺪ و در ﻏﺰلﻫﺎيِ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن‬ ‫ﺗﺼﻮﯾﺮﻫﺎ و ﻧﻘﺶﻫﺎ را در دﯾﺪﮔﺎه‪ ‬ﻣﺎ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬

‫‪‬‬ ‫از ﺳﯽﺳﺎل ﻗﺒﻞ ﮐﻪ ﺗﺮاﻧﻪﻫﺎيِ رادﯾﻮ اﯾﺮان در ذﻫﻦِ ﺷﻨﻮﻧﺪﮔﺎن ﻧﻮﯾﺪ‪‬‬ ‫ﻧﻮآورى داد‪ ،‬ﻧﺎمِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ در ﺳﺎﺧﺘﻦِ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﺮاﻧﻪﻫﺎ اﻋﻼم ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﮐﻢ ﮐﻢ ﻣﺮدمِ ﺻﺎﺣﺐذوق و اﻫﻞِ ﻓﻦ در ﯾﺎﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﯾﮏ ﺟ‪‬ﻨﺒﺶِ ﺳﺮﯾﻊ و‬

‫ﺟﺪﯾﺪ‪ ‬ادﺑﻰ‪ ،‬در ﺷﺎﺧﻪى ﺗﺮاﻧﻪﺳﺮاﯾﻰ ﺑﺎل و ﭘ‪‬ﺮ ﻣﯽﮔُﺸﺎﯾﺪ و ﺗﺮاﻧﻪﻫﺎيِ اﯾﻦ ﺷﺎﻋﺮ از‬ ‫ﺻﻮرت‪ ‬ﺗﻐﺰّل ﺑﯿﺮون آﻣﺪه و ﺑﻪ ﺣﮑﺎﯾﺖﻫﺎ و ﮐﻨﺎﯾﻪﻫﺎ و اﺷﺎرهﻫﺎيِ اﺟﺘﻤﺎﻋﻰ و‬

‫ﻋﺮﻓﺎﻧﻰ و ﻓﻠﺴﻔﻰ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﺪ و اﯾﻦ ﺧﻮد ﻗﺪمﻫﺎﯾﯽﺳﺖ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﭘ‪‬ﺮﺑﺎر در ﻫﻨﺮِ‬ ‫ﺗﺮاﻧﻪﺳﺮاﯾﻰ ﮐﻪ دورانِ ﺗﺮاﻧﻪﻫﺎيِ ﻣﺒﺘﺬل ﺑﺎ ﻇﻬﻮرِ اﯾﻦ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﺮﭼﯿﺪه ﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪16‬‬


‫زﯾﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﯾﺎدﮔﺎرِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﺗﺮاﻧﻪﻫﺎيِ ﻧﻮآورد‪ ‬او‬

‫در ﺗﺮاﻧﻪى ﻃﺎووس ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬ ‫درﮐﻨﺎرِ ﮔُﻠﺒﻨﻰ ﺧﻮش رﻧﮓ و ﺑﻮ ﻃﺎووسِ زﯾﺒﺎ‬ ‫ﺑﺎ ﭘ‪‬ﺮِ ﺻﺪ رﻧﮓ‪ ‬ﺧﻮد ﻣﺴﺘﺎﻧﻪ زد ﭼﺘﺮى ﻓﺮﯾﺒﺎ‬

‫از ﻏﺮورش ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻦ ﮔﻮﯾﻢ ﯾﮏ از ﺻﺪﻫﺎ ﻧﮕُﻔﺘﻢ‬ ‫ﻧُﮑﺘﻪاى در وﺻﻒ‪ ‬آن اﻓﺴﻮﻧﮕﺮِ رﻋﻨﺎ ﻧﮕُﻔﺘﻢ‬

‫ﺗﺎ آﻧﺠﺎﯾﻰ ﮐﻪ زﺷﺖ و زﯾﺒﺎىِ ﺟﻬﺎن و وﺟﻮد‪ ‬ﺷﺨﺺِ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﭼﺘﺮِ رﻧﮕﺎرﻧﮓ‪‬‬ ‫ﻃﺎووس و ﭘﺎىِ او ﺗﺸﺒﯿﻪ ﻣﯽﮐُﻨﺪ‪ ،‬ﻧَﻔَﺲِ ﺑﺴﯿﺎر ﺗﺎزهاى در ﻫﻨﺮِ واﻻىِ ﺗﺮاﻧﻪﺳﺮاﯾﻰ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﺗﺮاﻧﻪى ﮐﻮدﮐﻰ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ در آن ﺗﮑﺮار ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬ ‫ﺷﻮر و ﺣﺎلِﮐﻮدﮐﻰ‪ ،‬ﺑﺮﻧﮕﺮدد درﯾﻐﺎ‬

‫ﻗﯿﻞ و ﻗﺎلِ ﮐﻮدﮐﻰ‪ ،‬ﺑﺮﻧﮕﺮدد درﯾﻐﺎ‬

‫آﻧﺠﺎ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن را ﺑﻪ ﺳﺎده دﻟﯽﻫﺎيِ زﻣﺎنِ ﮐﻮدﮐﻰ ﺑﺎز ﻣﯽﮔﺮداﻧﺪ‪ ،‬و در ﺗﺮاﻧﻪى‬ ‫رازِ ﺧﻠﻘﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬

‫‪17‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫دارم ﺳﺆاﻟﻰ اى ﺧﺪا‬ ‫اى آﺷﻨﺎ ﺑﺎ ﻓﮑﺮِ ﻣﺎ‬ ‫وى ﻗﺎدرِ ﻗﺪرتﻧﻤﺎ‬

‫ﭼﻮن ﻣﯽﻧﻮﺷﺘﻰ‪ ،‬اﯾﻦ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ‪ ،‬ﻣﺎ ﺧﺎﮐﯿـﺎن را‬ ‫ﻗﺴﻤﺖ ﭼﻪ ﮐﺮدى‪ ،‬از ﻣ‪‬ﻠﮏ‪ ‬ﻫﺴﺘﻰ‪ ،‬اﻓﻼﮐﯿﺎن را‬

‫و در آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻓﻠﺴﻔﻪى آﻓﺮﯾﻨﺶ را ﺷﺮح ﻣﯽدﻫﺪ‪ ،‬دﮔﺮﮔﻮﻧﻰِ وﺳﯿﻊ و ﻋﻤﯿﻘﻰ را‬ ‫در اﯾﻦ ﻫﻨﺮِ ﺟﺪﯾﺪ ﺑﻪ ﮔﻮشﻫﺎ ﻣﯽرﺳﺎﻧَﺪ و در ﺗﺮاﻧﻪى ﺳﻨﮓ‪ ‬ﺧﺎرا ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ‬ ‫ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬ ‫ﺟﺎىِآندارد ﮐﻪ ﭼﻨﺪي ﻫﻢ‪ ،‬ره‪ ‬ﺻﺤﺮا ﺑﮕﯿﺮم‬

‫ﺳﻨﮓ‪‬ﺧﺎرا را ﮔﻮاه‪ ‬اﯾﻦ دلِ ﺷﯿﺪا ﺑﮕﯿﺮم‬

‫و در آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﯾﮏ اﻧﺴﺎنِ ﺑﯽﭘﻨﺎه را ﮐﻪ ﺷﺎﻋﺮ ﺧﻮد ﺳ‪‬ﻨﺒﻞِ آن اﺳﺖ ﺑﻪ آرزوىِ ﭘﻨﺎه‬ ‫ﺑﺮدن ﺑﻪ ﺳﻨﮓﻫﺎيِ ﺑﯿﺎﺑﺎن ﺗﺸﺮﯾﺢ ﻣﯽﮐُﻨﺪ‪ ،‬و در ﺗﺮاﻧﻪى ﺑﺮق و ﺧﺮﻣﻦ ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد‪:‬‬

‫دﻫﻘﺎﻧﻰ‪ ،‬ﺑﻪ ﺻﺪ دوﻧﺪﮔﻰ‬ ‫روز و ﺷﺐ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﻮقِ زﻧﺪﮔﻰ‬

‫ﺑﺬرى در‪ ،‬ﺟﻠﮕﻪاى ﭘﺮاﮐﻨﺪ‬ ‫ﻏﺎﻓﻞ از‪ ،‬ﺣﻮادث و ﺑﻼ‬

‫ﺑﺎ دﺳﺘﻰ‪ ،‬ﺑﻪ زﺣﻤﺖ آﺷ‪‬ﻨﺎ‬

‫درﺻﺤﺮا ﺑﺴﺎط‪ ‬ﺧﺮﻣﻦ اﻓﮑﻨﺪ‬ ‫‪18‬‬


‫زﯾﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﯾﺎدﮔﺎرِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫و ﺗﺎ آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﺤﺼﻮلِ ﯾﮏ دﻫﻘﺎنِ ﺧﺴﺘﻪ را ﺑﺎ ﯾﮏ ﺑﺮق ﺑﻪ آﺗﺶﺳﻮزى ﻣﯽ‪-‬‬ ‫ﮐَﺸﺎﻧَﺪ و ﻣﺤﺼﻮلِ دﻣﺎﻏﻰ ﺧﻮد را ﺑﻪ اﯾﻦ ﺧ‪‬ﺮﻣﻦِ آﺗﺶ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺸﺒﯿﻪ ﻣﯽﮐُﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺮاﻧﻪ‬ ‫را در ﮐﻨﺎرِ ﺷﻌﺮِ واﻻىِ ﭘﺎرﺳﻰ ﺑﻪ اوجِ اﻋﺘﻼ ﮐﺸﯿﺪه اﺳﺖ و ﺑﻪ آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮانِ ﯾﮏ‬

‫ﻫﻨﺮِ ﻣﺸﺨّﺺ ﻫﻮﯾ‪‬ﺖ ﻣﯽﺑﺨﺸﺪ و دهﻫﺎ ﺗﺮاﻧﻪى ﺗﺎزه و ﺑﮑﺮِ دﯾﮕﺮ ﮐﻪ ﻫﻤﮕﻰِ آنﻫﺎ‬

‫را در ﻗﺎﻟﺐِ از ﭘﯿﺶ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهى ﻣﻮزﯾﮏ ﺑﻪﮐﺎر ﻣﯽﮔﯿﺮد و اﯾﻦ ﯾﮏ ﻗﺪرت‪‬‬

‫ﺷﺎﻋﺮاﻧﻪى واﻗﻌﺎً ﺷﮕﻔﺖ اﻧﮕﯿﺰ و ﺗﺤﺴﯿﻦآور اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪‬‬

‫ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺳﺮاﯾﻰ و ﺣﮑﺎﯾﺖ ﺳﺎزىِ او‬

‫دراﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ ﺑﻪ ﺻﻮرت‪ ‬ﯾﮏ ﻧﻘّﺎشِ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺟﻠﻮه‬

‫ﻣﯽﮐُﻨﺪ؛ ﻧﻘّﺎﺷﻰ ﺑﺲ ﭼﯿﺮهدﺳﺖ و ﺧﻼّق ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺟﺎﯾﻰ‪ ،‬رﻧﮓﻫﺎ را از ﻫﻢ‬ ‫ﺑﺎز ﮐﺮده و ﺟﺎﯾﻰ‪ ،‬آنﻫﺎ را در ﻫﻢ ﺑﯿﺂﻣﯿﺰد‪.‬‬ ‫ﻣﻨﻈﻮﻣﻪى ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ و ﺣﻤﺎﺳﻪﻫﺎيِ ﺧﺮاﺳﺎن‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪ‪ ‬ﺗﺎرﯾﺦ‪ ،‬ارگ‪ ‬ﺑﻢ و ﻃﺎقﺑ‪‬ﺴﺘﺎن‬

‫از ﮐﺎرﻫﺎىِ ﺧﻮبِ اﯾﺸﺎن اﺳﺖ‪.‬‬

‫در ﺣﻤﺎﺳﻪى ﻓﺮزﻧﺪ‪ ‬ﺗﺎرﯾﺦ ﯾﻌﻘﻮبِ ﻟﯿﺚ از اﺑﺘﺪاىِ ﮐﻮدﮐﻰ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﺨﯿ‪‬ﻠﻰ ﺷﺎﻋﺮاﻧﻪ ﺑﺮ‬ ‫ﭘﺮدهى ﻧﻈﻢ در ﻣﻰآﯾﺪ و ارگ‪ ‬ﺑﻢ ﮐﻪ آﺧﺮﯾﻦ ﺳﺮاﻓﺮازى و زﻧﺪﮔﻰ و اﺳﺎرت‪‬‬ ‫ﻟﻄﻒﻋﻠﻰﺧﺎنِ ز‪‬ﻧﺪ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻤﺎﯾﺸﻰ زﻧﺪه را درﻧﻈﺮﻫﺎ ﻣﺠﺴ‪‬ﻢ ﻣﻰﺳﺎزد‪ .‬درﻣﻨﻈﻮﻣﻪى‬ ‫ﻃﺎقﺑ‪‬ﺴﺘﺎن ﺗﺮﺳﯿﻢِ ﻋﺠﯿﺐ و ﻣﺎﻫﺮاﻧﻪاى از ﭘﯿﮑﺮهﻫﺎيِ ﺳﻨﮕﻰِ ﻃﺎقِ ﺧﺎﻣﻮش ﮐﻪ‬

‫ﻫﻤﮕﻰِ آن ﭘﯿﮑﺮهﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﺨﻦ ﻣﻰآﯾﻨﺪ و آواىِ ﺗﺎرﯾﺦ را ﺑﻪ ﻃﻨﯿﻦ ﻣﯽﻧﺸﺎﻧَﻨﺪ و در‬ ‫‪19‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻗﻄﻌﻪى ﺻﺒﺮِﺧُﺪا ﻫﺮ ﺷﻨﻮﻧﺪهاى ﺑﻰﻗﺮاراﻧﻪ ﻣﺠﺬوبِ ﺳﺨﻦِ ﺟﺪﯾﺪى در ﺷﻌﺮِ‬ ‫ﺟﺪﯾﺪ ﻣﻰﺷﻮد‪.‬‬

‫آﺛﺎرِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ در ﻓﺮمﻫﺎ و ﻗﺎﻟﺐﻫﺎيِ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﻪ اﯾﻦ ﺷﺎﻋﺮِ‬

‫ﺑﻠﻨﺪ آوازه ﺷﺨﺼﯿ‪‬ﺘﻰ ﻣﻤﺘﺎز ﻣﻰﺑﺨﺸﺪ و اﯾﻦ اﺳﺖ ﻣﻌﻨﺎىِ ﮐﺎﻣﻞِ ﻧﻮآورى‪ .‬اﯾﻦ‬

‫اﺳﺖ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ ﺑﻪ ﻧﻈﺮِ اﻧﺘﻘﺎدى ادﺑﻰِ ﻣﻦ ﮐﻪ ﻻاﻗﻞ ﻫﺮﮔﺰ ﻣ‪‬ﻘﻠّﺪ در ادﺑﯿ‪‬ﺎت‪‬‬ ‫ﺟﻬﺎﻧﻰ ﻧﺒﻮدهام‪ .‬ﺧﺬاﻟﻌﻠﻢ ﻣﻦ اﻓﻮاه اﻟﺮﺟﺎل ﻣ‪‬ﺜَﻠﻰﺳﺖ راﺳﺖ و درﺳﺖ‪ .‬آن ﭼﻪ‬ ‫ﮐﻪ ﻣﺎ از دﻫﺎنِ دﯾﮕﺮان ﻣﻰآﻣﻮزﯾﻢ ﺑﻬﺘﺮ و اﺻﯿﻞﺗﺮ از آنﻫﺎﯾﻰﺳﺖ ﮐﻪ دﯾﮕﺮان از‬

‫ﮐﺘﺎﺑﻰ ﻓﺮا ﻣﻰﮔﯿﺮﻧﺪ و ﻫﻀﻢ ﻧﺎ ﮐﺮده ﭘﺲ ﻣﻰدﻫﻨﺪ‪.‬‬

‫ﮔُﻔﺖ ﮐﻪ ﺗﻮ ﻣﺴﺖ ﻧﻪاى‪ ،‬ﻻﯾﻖِ اﯾﻦ دﺳﺖ ﻧﻪاى‬ ‫رﻓﺘﻢ و ﺳﺮﻣﺴﺖ ﺷﺪم‪ ،‬وز ﻃﺮب آﮐﻨﺪه ﺷﺪم‬

‫ﮔُﻔﺖ ﮐﻪ ﺗﻮ ﮐُﺸﺘﻪ ﻧﻪاى‪ ،‬در ﺧﻮن آﻏﺸﺘﻪ ﻧﻪاى‬ ‫ﭘﯿﺶِ رخِ زﻧﺪﮔﯿ‪‬ﺶ‪ ،‬ﮐُﺸﺘﻪ و اﻓﮑﻨﺪه ﺷﺪم‬

‫ﮔُﻔﺖ ﮐﻪ ﺗﻮ ﺷﻤﻊ ﺷﺪى‪ ،‬ﻗﺒﻠﻪى اﯾﻦ ﺟﻤﻊ ﺷﺪى‬ ‫ﺷﻤﻊ ﻧﯿﻢ‪ ،‬ﺟﻤﻊ ﻧﯿﻢ‪ ،‬دود‪ ‬ﭘﺮاﮐﻨﺪه ﺷﺪم‬

‫ﭼﻪ ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺖ اﯾﻦ دود‪ ‬ﭘﺮاﮐﻨﺪهى ﻣﻮﻻﻧﺎىِ ﺑﺰرگ‪ ‬ﻣﺎ در ﺟﻬﺎن و ﭼﻪ درﺧﺸﻨﺪه‬ ‫آﺗﺶِ ﻋﺸﻖ و ﻧﻮرِ ﻓﻠﺴﻔﻪى ﻓﮑﺮىِ او‪.‬‬

‫ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ ‬ﻫﻤﯿﺸﻪ ﭼﻬﺎرِ ﺑﻌﺪ از ﻧﯿﻤﻪ ﺷﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﮐﺎرﻫﺎىِ ادﺑﯿﻢ ﻣﺸﻐﻮل‬

‫ﻣﯽﺷﻮم و وﻋﺪهﮐﺮده ﺑﻮدم ﺷﺮﺣﻰ ﺑﺮاىِ ﻣﻘﺪﻣﻪى ﮐﺘﺎبِ ﻓﻄﺮت‪ ‬ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِ‬

‫ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ ﺑﻨﻮﯾﺴﻢ؛ اﯾﻨﮏ ﺑﻪ وﻋﺪهى ﺧﻮد وﻓﺎ ﻣﯽﮐُﻨﻢ‪.‬‬

‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﺗﻘﺪﯾﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ آن ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻣﻰﺷﻨﺎﺳﻢ‪ .‬او در زﻣﺎنِ‬ ‫ﺣﯿﺎت‪ ‬ﻣﺎ زﻧﺪﮔﻰ ﻣﻰﮐُﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻰﮔﺮدد و ﺳﺨﻦ ﻣﻰﮔﻮﯾﺪ‪ ،‬آﻣﯿﺰش و دوﺳﺘﻰ دارد‪،‬‬ ‫‪20‬‬


‫زﯾﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﯾﺎدﮔﺎرِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﺗﻌﺎرف و ﺗﻮاﺿﻌﺶ ﻣﺆدﺑ‪‬ﺎﻧﻪ و ﻣﻮﻗّﺮاﻧﻪ و ﻓﺮوﺗﻨﯽﻫﺎﯾﺶ ﻋﺎﻟﻤﺎﻧﻪ اﺳﺖ و اﯾﻦ‬ ‫ﺻﻔﺎت ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺑﺎ اوﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﯾﺪ ﺣﺪاﻗﻞ در زﻣﺎنِ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖﻫﺎيِ ﻓﻨﻮن و ﻋﻠﻮم‪ ،‬اﯾﻦ‬

‫ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ را ﻧﯿﺰ در ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ ‬ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﻰِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﻰ و ﻧﻈﺎﯾﺮِ اﯾﺸﺎن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ و‬ ‫دارﯾﻢ‪.‬‬

‫زﯾﻦاﻟﻌﺎﺑﺪﯾﻦِ رﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﺗﻬﺮان ﻫﻔﺪﻫﻢِ ديﻣﺎه‪ 1365 ‬ﺧﻮرﺷﯿﺪي‬

‫‪21‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪22‬‬


‫در ﻓﻄﺮت‪ ‬اﻧﺴﺎن‬ ‫ﻧﻘﺪي از ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻓﺮﻫﺖ‪ ‬ﻗﺎﺋﻢﻣﻘﺎﻣﯽ‬

‫اﺻﻞِ ﺧﻠﻘﺖ‪ ،‬ﺑﺮ ﺑﻨﺎيِ‬ ‫ﻫﺮ اﺻﯿﻠﯽ‪ ،‬رويِ ﭘﺎيِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﺳﺖ‬

‫ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬

‫ﺷﻌﻠﻪ ﮐﺰ ﻓﻄﺮت ﺟ‪‬ﺪا ﺷﺪ دود ﮔﺸﺖ‬ ‫دود‬

‫ﻫﻢ‬

‫وِﯾﻼن ﺷﺪ و ﻧﺎﺑﻮد ﮔﺸﺖ‬

‫ﻣﺎﻫﯿ‪‬ﺖ‪ ‬واﻗﻌﯽِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ ﺷﺎﻋﺮِ اﺟﺘﻤـﺎﻋﯽ و آزادهي ﻣﻌﺎﺻـﺮ ﺑـﻪ‬ ‫ﻋﻠّﺖ‪ ‬ﻓﻌﺎﻟﯿ‪‬ﺖﻫﺎيِ ﮔُﺬﺷﺘﻪاش‪ ،‬در زﯾﺮِ ﭘﻮﺷﺸﯽ از ﺷﻬﺮت ﺑﻪ ﻋﻨﻮانِ ﺗﺮاﻧﻪﺳﺮا ﭘﻨﻬﺎن‬ ‫ﺑﻮده اﺳﺖ و ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﺷـﻬﺮﺗﯽ‪ ،‬ﻟﻄﻤـﻪاي ﻋﻈـﯿﻢ ﺑـﺮ ﺣﻘﯿﻘـﺖ‪ ‬وﺟـﻮد‪ ‬وي ﺑـﻪ‬ ‫ﻋﻨﻮانِ ﻋﺎرﻓﯽ داﻧﺸﻤﻨﺪ و ﺷﺎﻋﺮي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﻪ دردﻫـﺎيِ اﺟﺘﻤـﺎعِ دورانِ ﺧـﻮﯾﺶ‬ ‫را ﺑﻬﺘﺮ از ﻫﺮﮐﺴﯽ ﺑﻪ زﺑﺎنِ ﺷﻌﺮ ﺑﯿﺎن ﮐﺮده اﺳﺖ‪ ،‬وارد ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﺑـﺮايِ ﻣﺜـﺎل‪،‬‬

‫ﮐﺪام ﺷﺎﻋﺮيﺳﺖ ﮐﻪ در دﻫﻪي اﺧﯿﺮ ﻗﻄﻌﻪاي ﺑﻪ ﻗﺪرت و ﻓﺼـﺎﺣﺖ‪ ‬اﯾـﻦ اﺑﯿـﺎت‬ ‫ﮐﻪ ﺑﺮايِ او‪‬ﻟﯿﻦ ﺑﺎر‪ ،‬ﺳﺎلِ ﮔُﺬﺷﺘﻪ در ﮐﺘﺎبِ »ﻧﺪاﯾﯽ در ﻇﻠﻤﺖ« اﯾﻨﺠﺎﻧﺐ ﺑـﻪ ﭼـﺎپ‬ ‫رﺳﯿﺪﻧﺪ‪ ،‬ﮔُﻔﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮد‪‬م از ﺷﺮق ﮐﻪ ﯾﮏ ﺗﺎزه ﺧﺒﺮ ﻣﯽﺟﻮﺷﺪ‬

‫در ﺟﮕﺮﮔﺎه‪ ‬اُﻓﻖ ﺧﻮنِ ﺳ‪‬ﺤ‪‬ﺮ ﻣﯽﺟﻮﺷﺪ‬ ‫اﯾﻦ زﻣﺎﻧﯽﺳﺖ ﮐﻪ ﺻﺪ دﺳﺘﻪ ﯾﻬﻮدايِ اﺻﯿﻞ‬ ‫در‬

‫ﮔُﺬرﮔﺎه‪‬‬

‫ﻣﺴﯿﺤﺎيِ‬

‫دﮔﺮ‬

‫ﻣﯽﺟﻮﺷﺪ‬

‫ﻧﯿﺴﺖ ﺣﺎﺟﺖ ﺑﻪ ﺳﺮاﻓﺮازيِ ﺳ‪‬ﺮوي اﻣﺮوز‬ ‫ﮐﻪ ز ﻫﺮ ﮔﻮﺷﮥ اﯾﻦ ﺑﺎغ ﺗﺒﺮ ﻣﯽﺟﻮﺷﺪ‬

‫اﮔﺮﭼﻪ ﮐﺘﺎبِ »اي ﺷﻤﻊﻫﺎ ﺑﺴﻮزﯾﺪ« وي‪ ،‬ﮐﻪ ﭘﺎرﺳﺎل ﺗﺠﺪﯾﺪ ﭼﺎپ ﮔﺮدﯾﺪ‪،‬‬

‫ﻣﻈﻬﺮي از ﻗﺪرت‪ ‬ﺗﻔﮑّﺮ و ﺗﻐﺰّلِ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ وﺟﻮد‪ ‬اﯾﻦ ﮐﻪ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِ‪-‬‬

‫ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ اﺷﻌﺎرِ ﺑﺴﯿﺎري ﮐﻪ در ﻧﻮعِ ﺧﻮد ﺑﯽﻧﻈﯿﺮﻧﺪ ﺳﺮوده اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﯽ ﺷﺎﯾﺪ ﺑﻪ‬

‫ﻋﻠّﺖ‪ ‬ﮐﻢﻟﻄﻔﯽِ ﺳﺮدﺑﯿﺮانِ ادﺑﯽِ ﻣﺠﻼت و ﺷﺎﯾﺪ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻋﺪم ﻋﻼﻗﻪي اﯾﻦ‬

‫ﻋﺎرف‪ ‬ارزﻧﺪه ﺑﻪ ﺧﻮدﻧﻤﺎﯾﯽ و روﺷﻨﻔﮑﺮﻧﻤﺎﯾﯽ‪ ،‬ﺑﺴﯿﺎري از آﺛﺎرِ وي ﺑﻪ ﭼﺎپ‬ ‫ﻧﺮﺳﯿﺪه و ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﺎﻧﺪهاﻧﺪ‪.‬‬

‫اﻧﺪﮐﻨﺪ در ﻋﺼﺮِ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺎﻋﺮاﻧﯽ ﮐﻪ اﻋﺘﺮاضِ اﺟﺘﻤﺎﯾﯽِ ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﺮ ﻋﻠﯿﻪ ﻧﺎاﻧﺴﺎن‬

‫ﺷﺪنِ اﻧﺴﺎنﻫﺎ و ﺳﮑﻮت‪ ‬آﻧﻬﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞِ ﻓﺸﺎرﻫﺎيِ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪ ،‬ﺳﯿﺎﺳﯽ و رواﻧﯽِ‬ ‫ﻋﺼﺮِ ﺣﺎﺿﺮ‪ ،‬ﺑﺎ ﻗﺪرت‪ ‬اﯾﻦ اﺑﯿﺎت ﺑﯿﺎن ﮐﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ‪:‬‬ ‫ايﺧﺎﻣ‪‬ﺸﺎنِ ﺷﻬﺮِﺳ‪‬ﺨﻦ‪ ،‬ﺧﻮﻧﺘﺎن ﻣﺒﺎح‬

‫ﺗﺒﺨﺎلِ ﻣﺮگ ﮐُﻨﺞِ ﻟﺐِ ﻧﺎﻟﻪﻫﺎ دﻣﯿﺪ‬

‫ﺟﻮشِ ﺷﺮابِ ﺣﺮص‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﺸﺮتﺳﺮايِ ﺷﺎم‬

‫ﺷﺪ آن ﺗﻨﻮرِ ﻇﻬﺮ ﮐﻪ در ﮐﺮﺑﻼ دﻣﯿﺪ‬

‫از ﻫﺮ دﻫﺎنِ ﺳﻔﺴﻄﻪ ﺻﺪ اژدﻫﺎ دﻣﯿﺪ‬

‫ايﭼﺸﻢﻫﺎيِ ﺑﺴﺘﻪ ز ﺣﻖّ‪ ،‬ﻧﻮرﺗﺎن ﺳﯿﺎه‬

‫ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﮐﻪ اﮐﻨﻮن ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ ﺑﺎ ﮐﻨﺎر ﮔُﺬاﺷﺘﻦِ‬

‫ﭘﻨﻬﺎنﮐﺎريِ آﺛﺎرِ ﮔُﺬﺷﺘﻪاش‪ ،‬اﺛﺮي اراﯾﻪ داده ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ و ﺑﺎﯾﺪ از ﻫﺮ ﺣﯿﺚ‬ ‫‪24‬‬


‫در ﻓﻄﺮت‪ ‬اﻧﺴﺎن‬

‫ﻧﻘﺪي ﺑﺮ ﻣﺜﻨﻮيِ ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﻮرد‪ ‬ﺑﺤﺚ و رﺳﯿﺪﮔﯽِ اﺳﺎﺗﯿﺪ‪ ‬داﻧﺸﮕﺎه و ﺗﺤﻠﯿﻞ و اﻧﺘﻘﺎد‪ ‬اُدﺑﺎيِ اﻫﻞِ ﻓﻦّ ﻗﺮار‬ ‫ﮔﯿﺮد‪ .‬ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ ﻣﯽﺳﺮاﯾﺪ‪:‬‬ ‫ﻣﻦ‬

‫ﻧﻤﯽﮔﻮﯾﻢ‬

‫ﮐﻪ‬

‫ﮔﻮﻫﺮ‬

‫ﺳ‪‬ﻔﺘﻪام‬

‫ﻫﺮﭼﻪ را ﺑﺮ اﺻﻞ دﯾﺪم‪ ،‬ﮔُﻔﺘﻪام‬ ‫آﻧﭽﻪ آو‪‬ردم در اﯾﻨﺠﺎ‪ ،‬ﺷﻌﺮ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻓﻮقِ ﺷﻌﺮ و ﺷﺎﻋﺮيﺳﺖ‬

‫و اﻟﺤﻖ ﮐﻪ درﺳﺖ ﻣﯽﮔﻮﯾﺪ زﯾﺮا ﺗﺎ آﻧﺠﺎ ﮐﻪ اﻃﻼع دارم ﻫﯿﭻ ﯾﮏ از ﺷﻌﺮاي‬ ‫ﻗﺪﯾﻢ و ﺟﺪﯾﺪ در ﻣﻮرد‪ ‬ﻓﻄﺮت ﺳ‪‬ﺨﻨﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت‪ ‬ﺗﺪاومِ ﮐﻼم و اﺛﺒﺎت‪ ‬ﻣﻮﺿﻮع‪،‬‬

‫در ﻗﺎﻟﺐِ ﯾﮏ ﻣﺴﺄﻟﻪي ﻣﺸﺨّﺺ ﻧﮕُﻔﺘﻪ و در اﯾﻦ ﻋﻤﻖ ﺑﺤﺚ ﻧﮑﺮدهاﻧﺪ؛ ﺷﻌﺮايِ‬ ‫ﺑﻪ اﺻﻄﻼح ﻧﻮﭘﺮدازِ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﮐﻪ اﮐﺜﺮاً در ﺑﻨﺪ‪ ‬اﺷﻌﺎرِ ﺑﯽﻣﺤﺘﻮايِ ﺟﻨﺴﯽ ﺑﻮدهاﻧﺪ و‬

‫آﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﻧﺒﻮدهاﻧﺪ‪ ،‬از آﺷﻨﺎﯾﯽِ ﻋﻤﯿﻖ ﺑﺎ ﻓﻠﺴﻔﻪ و ﻋﺮﻓﺎنِ ﻓﺮﻫﻨﮓ‪ ‬ﺷﻌﺮ و ادﺑﯿ‪‬ﺎت‪‬‬ ‫اﯾﺮان ﺑﺮﮐﻨﺎر ﺑﻮدهاﻧﺪ وﻟﯽ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ ﭘﯿﻮﻧﺪ‪ ‬ﮔُﻤﺸﺪهي ﺑﯿﻦِ‬ ‫اﻓﮑﺎر و اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎيِ ﺟﻬﺎنِ ﮐﻨﻮﻧﯽ را ﺑﺎ دﻧﯿﺎيِ ﻋﺎرﻓﺎﻧﻪ و ﻣﺬﻫﺒﯽِ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﭘﯿﺪا‬ ‫ﮐﺮده‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﺤﻮِ ﺷﯿﻮاﯾﯽ در ﺑﺎرهي ﻓﻄﺮت‪ ‬اﻧﺴﺎنِ ﺳﺮﮔﺸﺘﻪ و ﮔُﻢﮔﺸﺘﻪي ﻋﺼﺮِ‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ و ﭼﮕﻮﻧﮕﯽِ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﻓﻄﺮﺗﯽ‪ ،‬ﺳ‪‬ﺨﻦﺳﺮاﯾﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫ﮐﺘﺎب ﺷﺎﻣﻞِ ﺳﯽ ﺑﺤﺚ در ﻓﻄﺮت اﺳﺖ ﮐﻪ ﭘﯿﺮاﻣﻮنِ ﻇﻬﻮرِ ﻋﻠﻢ‪ ،‬ﺗﻈﺎﻫﺮِ ﻋﻠﻢ‪،‬‬ ‫وﺳﺎﯾﻞ و وﺳﺎﯾﻂ‪ ‬ﺗﮑﻨﻮﻟُﺮژيِ ﻣﻌﺎﺻﺮ و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖﻫﺎ و ﺷﮑﺴﺖ‪ ‬ﻋﻠﻢ ﺷﺮوع ﻣﯽﺷﻮد‬ ‫و ﺑﺎ ﺗﺤﻠﯿﻞِ ﻣﺴﺎﯾﻞِ ﻓﺪاﮐﺎري‪ ،‬ﺧﻠﻘﺖ‪ ،‬ﻋﺸﻖ‪ ،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ ،‬وﺟﺪان‪ ،‬دﻓﺎع‪ ،‬ﺣﻘﯿﻘﺖ و‬

‫آرزو در ﻓﻄﺮت ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن ﻣﯽرﺳﺪ‪.‬‬ ‫‪25‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫در ﺳﺮآﻏﺎزِ ﮐﺘﺎب‪ ،‬ﺷﺎﻋﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﮐﺜﺮِ ﻣﺎ ﮐﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞِ ﻋﻈﻤﺖ‪ ‬ﻃﺒﯿﻌﺖ و‬ ‫ﺑﯽﻗﺪرﺗﯽ و ﻧﺎﺑﺴﺎﻣﺎﻧﯽِ ﺧﻮﯾﺶ در ﻣﻘﺎﺑﻞِ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﻪ در آن ﺑﻪ اﺳﺎرت ﮔﺮﻓﺘﻪ‬

‫ﺷﺪهاﯾﻢ و دﻧﯿﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﮐﻨﺘﺮل ﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺟﺎيِ اﻧﺴﺎنِ ﻣﺘﻔﮑّﺮ و ﭘ‪‬ﺮﺳﺸﮕﺮ‪،‬‬ ‫آدﻣﮏﻫﺎيِ ﻣﻄﯿﻊ ﻣﯽﺧﻮاﻫﻨﺪ و اﻧﺴﺎنﻧﻤﺎﻫﺎيِ ﺑﯽاراده ﭘﺮورش ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻣﯽ‪-‬‬

‫ﭘﺮﺳﺪ‪:‬‬

‫»ﺳﺎلﻫﺎ ﺑﻮدﮐﻪ ﻣﯽﺧﻮاﺳﺘﻢ ﺑﺪاﻧﻢ ﭼﯿﺴﺘﻨﺪ اﯾﻦ ﭼﯿﺴﺖﻫﺎ و ﮐﯿﺴﺘﻨﺪ اﯾﻦ ﮐﯿﺴﺖﻫﺎ؟‬ ‫ﭼﺮا از ﺑﻮيِ ﮔﻞﻫﺎ ﻟﺬّت ﻣﯽﺑﺮﯾﻢ ﺑﯽآﻧﮑﻪ ذات‪ ‬ﮔﻞﻫﺎ را ﺑﺸﻨﺎﺳﯿﻢ؟ ﭼﺮا ﺑﺎ اﯾﻦ‬

‫آﺷﻨﺎﯾﯽﻫﺎ ﮐﻮﺷﺸﯽ ﺑﺮايِ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻧﺪارﯾﻢ؟« و ﺑﻪ راه ﻣﯽاﻓﺘﺪ‪ ،‬ﯾﮑّﻪ و ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎلِ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﮔﻢﺷﺪهي اﻧﺴﺎن در دﻧﯿﺎيِ ﻣﺎدﯾ‪‬ﺎت ﻧﺪا ﺳﺮ ﻣﯽدﻫﺪ‪:‬‬ ‫»اي اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣﯽاﻧﺪﯾﺸﻢ‪ ،‬ﺗﻮ را ﻣﯽﺟﻮﯾﻢ‪ ،‬ﺗﻮ را ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﻢ و در ﺗﻮ ﺑﻪ ﮐﺎوش‬ ‫ﻣﯽﭘﺮدازم‪‬در زﻣﺎنِ ﺗﻮ و ﻣﻦ‪ ،‬ﻟﺬّتﻫﺎ ﻏﻤﮕﯿﻨﻨﺪ‪‬و ﭼﻪ ﺗﯿﺮه روزﻧﺪ اﺳﯿﺮانِ‬ ‫اﺑﻌﺎد‪ ‬اﺟﺮام‪‬و ﭼﻪ ﻧﯿﮏﺑﺨﺘﻨﺪ رﻫﺎ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎن از ﻗﯿﻮد‪ ‬ﺳﺮﻋﺖ‪‬اي اﻧﺴﺎن!‬ ‫ﺑﺨﻮان و ﺑﯿﺎﻧﺪﯾﺶ؛ ﻓﻄﺮت‪«.‬‬ ‫و ﺧﻮﺷﻪﻫﺎيِ اﻧﺪﯾﺸﻪي ﺟﻮانِ ﺧﻮﯾﺶ را ﺑﺮ ﺷﺎﺧﻪﻫﺎيِ ﭘﯿﺮِ ﻣﺜﻨﻮي ﻣﯽرﯾﺰد ﺗﺎ در‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬زﺑﺎنِ ﭘﺎرﺳﯽ ﺑﺎ اﺑﻌﺎد‪ ‬ﻧﻮﯾﻦِ ﺷﻌﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﺸﻮري ارزﻣﻨﺪ ﺑﺮايِ ارزﯾﺎﺑﯽِ اﻧﺴﺎن‬ ‫دﺳﺖ ﯾﺎﺑﺪ‪ .‬او در ﭘﺎﯾﺎنِ ﻫﺮ ﻣﺒﺤﺚ‪ ،‬ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﯽآو‪‬ر‪‬د ﺗﺎ ﺑﺮﺧﻼف‪ ‬آﻧﺎنﮐﻪ‬ ‫ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ در ارﺗﺒﺎط‪ ‬ﻣﺎ ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺧﺮاﺑﮑﺎري ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و ﻫﻮﯾ‪‬ﺖ‪ ‬ﻣﻌﻨﻮي و‬ ‫ﻋﺮﻓﺎﻧﯽِ ﻣﺎ را از ﻣﯿﺎن ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ ،‬ﭘ‪‬ﻠﯽ ﺑﺮايِ ارﺗﺒﺎط‪ ‬ﺗﻔﮑّﺮات‪ ‬ﻗﺪﯾﻢِ ادﺑﯿ‪‬ﺎت‪ ‬اﯾﺮان ﺑﺎ‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎيِ ﻧﻮﯾﻦِ دورانِ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺑﺮﻗﺮار ﻧﻤﺎﯾﺪ‪.‬‬ ‫‪26‬‬


‫در ﻓﻄﺮت‪ ‬اﻧﺴﺎن‬

‫ﻧﻘﺪي ﺑﺮ ﻣﺜﻨﻮيِ ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮ ﻣﺒﺤﺚ‪ ‬ﮐﺘﺎب ﺳﺒﺐِ اﯾﺠﺎد‪ ‬ﻓﮑﺮ در ﺧﻠﻘﺖ‪ ‬اﻧﺴﺎن و ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ‪ ‬وي‬ ‫ﻣﯽﮔﺮدد و در اﯾﻦ ﻣﻌﺮّﻓﯽِ ﮐﻮﺗﺎه ﻧﻤﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﺗﻤﺎمِ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﭘﺮداﺧﺖ وﻟﯽ‬ ‫ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻓﺪاﮐﺎري در ﻓﻄﺮت‪ ،‬واﻗﻌﺎً اوجِ ﮐﻼمِ ﺷﺎﻋﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﺑﯿﺘﯽ از آن را‬

‫ﺷﺎﻫﺪ ﻣﯽآورﯾﻢ‪:‬‬ ‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻰِ ادﯾﺎن ز ﭼﯿﺴﺖ؟‬

‫رﺷﺘﮥ ﻗﺎﻧﻮنِ ﺧﻮن در دﺳﺖ‪ ‬ﮐﯿﺴﺖ؟‬

‫ﺷﻨﺎس‬

‫ﻧﺎﺳﭙﺎس‬

‫ﻣﺮدمِ‬

‫آزادة‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ را ﻻﺟﺮم ﻗﺮﺑﺎن ﮐُﻨﻨﺪ‬

‫ﭘﻠﯿﺪىﻫﺎىِ‬

‫ﺧﻠﻖِ‬

‫آﻧﭽﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺮد‪ ،‬ﺑﻰﺷﮏ آن ﮐُﻨﻨﺪ‬

‫او ﺻﻠﯿﺐ ﺧﻮد ﮐَﺸﺪ ﺑﺮ دوشِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫ﺧﺎردان ﺳﺎزد ﺳﺮِ ﭘ‪‬ﺮﺟﻮشِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫وآن ﮐُﻨﺪ ﻫﻔﺘﺎد ﺗﻦ را ﺳﺮ ﺑﻪ راه‬

‫ﭘﺎ ﺑﻪ ﭘﺎىِ ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‪ ،‬در ﻗﺘﻠﮕﺎه‬

‫ﻏﺮﻗﻪ در ﺧﻮن ﮔﻮﯾﺪ آنﺧﻮنِ رﺳﻮل‬

‫ﮐﺎى ﺧُﺪا‪ ،‬ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن را ﮐُﻦ ﻗﺒﻮل‬

‫اﯾﻦ ﻓﺪا ﮔﺸﺘﻦ ﺑﻪ ﺣ‪‬ﮑﻢِ ﻓﻄﺮتﺳﺖ‬

‫زﯾﻦ ﻓﺪاﮐﺎران‪ ،‬ﺟﻬﺎن در ﺣﯿﺮتﺳﺖ‬

‫زﯾﻦ ﻓﺪاﮐﺎران‪ ،‬ﺳﺘﻢ رﺳﻮا ﺷﻮد‬

‫ﻓﻄﺮت از ﻗﺎﻧﻮنِ ﺧﻮن‪ ،‬اﺣﯿﺎ ﺷﻮد‬

‫ﺟﺎنِ ﻣﺎ ﭼﻮن رود و درﯾﺎ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬

‫ﻣﺎ ﻫﻤﻪ اوﯾﯿﻢ و ﻓﻄﺮت ﻋﺘﺮت اﺳﺖ‬

‫آﻓﺘﺎبِ‬

‫ﺧﻮن در آن د‪‬م زﻧﮓ‪ ‬ﻇﻠﻤﺖ ﻣﻰﺑ‪‬ﺮَد‬

‫ﺧﻮنِ ﭘﺎﮐﺎن‪ ،‬ﭼﯿﺮه ﺑﺮ آﻟﻮدﮔﻰﺳﺖ‬

‫ﻇﻬﺮ‪،‬‬

‫ﺻﯿﻘﻞ‬

‫ﻣﻰﺧﻮرد‬

‫اﯾﻦ ﺷﻬﺎدتﻫﺎ ﻧﻪ ﺑﺮ ﺑﯿﻬﻮدﮔﻰﺳﺖ‬

‫ﺑﺎ اﯾﻦ ﺧﻼﺻﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﯿﭻوﺟﻪ ﺣﻖِ ﻣﻄﻠﺐ را در ﺑﺎرهي اﯾﻦ ﮐﺘﺎبِ ﻣﻬ‪‬ﻢ‬ ‫ادا ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ‪ ،‬اﻣﯿﺪ اﺳﺖ ﮐﻠﯿ‪‬ﻪي ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﮐﺒ‪‬ﺎده و ﻋﻨﻮانِ ادﺑﯿ‪‬ﺎت را در دورانِ‬ ‫ﮐﻨﻮﻧﯽ ﺑﻪ دوش ﻣﯽﮐﺸﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺟﺎيِ ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ درﮔُﺬﺷﺘﮕﺎن و ﺣﺎﻓﻆﺷﻨﺎﺳﯽ و‬

‫ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪﺧﻮاﻧﯽ و ﺑﺤﺚﻫﺎيِ ﻣﺒﺘﺬلِ ﺑﺎزاري‪ ،‬ﺑﯿﺎﯾﻨﺪ و در ﻣﻮرد‪ ‬ﻣﺴﺄﻟﻪي ﭘ‪‬ﺮاﻫﻤﯿ‪‬ﺖ‪‬‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬اﻧﺴﺎنِ اﻣﺮوزي ﺑﻪ ﺑﺤﺚ و ﮔﻔﺖوﮔﻮ ﺑﻨﺸﯿﻨﻨﺪ و راﻫﯿﺎﺑﯽ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ؛ ﺑﻪ وﯾﮋه‪،‬‬ ‫آﻧﭽﻪ اﮐﻨﻮن در اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﻪ ﻋﻨﻮانِ ﯾﮏ ﺑﺤﺚ‪ ‬ﮐﺎﻣﻞ ﻧﯿﺎﻣﺪه‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ آزادي در‬

‫ﻓﻄﺮت ﮐﻪ اﻟﺒﺘّﻪ ﺧﻮد‪ ‬ﺷﺎﻋﺮ در ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب ﮔﺎه ﮔﺎه اﺷﺎراﺗﯽ ﺑﺮ آن ﮐﺮده اﺳﺖ‪،‬‬ ‫‪27‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد‪ ‬ﺗﻌﻤ‪‬ﻖِ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪ ،‬زﯾﺮا ﺷﻌﺮ و ادﺑﯿ‪‬ﺎت‪ ‬اﺻﯿﻞِ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺑﺪونِ‬ ‫ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﺴﺄﻟﻪي آزادي و اﺳﺎرت‪ ‬اﻧﺴﺎن در دﻧﯿﺎيِ ﮐﻨﻮﻧﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﯿﭽﻮﺟﻪ ﻧﻤﯽ‪-‬‬

‫ﺗﻮاﻧﺪ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺣﺎل و روزِ ﻣﺮدمِ زﻣﺎنِ ﻣﺎ ارﺗﺒﺎط دﻫﺪ‪.‬‬

‫اﻣﯿﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ آﻗﺎيِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ در دﻓﺎﺗﺮِ ﺑﻌﺪيِ اﯾﻦ ﮐﺘﺎب و ﺣﺘّﯽ دﯾﻮانِ‬ ‫ﮐﻮﭼﮑﯽ از اﺷﻌﺎرِ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽِ ﺧﻮﯾﺶ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﮐﻪ ﺷﻌﺮ و ادﺑﯿ‪‬ﺎت‪ ‬اﻣﺮوز را ﻣﯽ‪-‬‬ ‫ﺗﻮان ﺑﺎ ﻗﻠﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺎ از ﻣﻬﻠﮑﻪي ﭘﻮﭼﯽ و ﻓﺮوﮔﺮاﯾﯽ و ﺟﻨﺴﯿ‪‬ﺖﻃﻠﺒﯽ ﮐﻪ اﮐﻨﻮن‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﺎرش ﺷﺪهاﯾﻢ‪ ،‬ﻧﺠﺎت داد‪.‬‬

‫ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻓﺮﻫﺖ‪ ‬ﻗﺎﺋﻢﻣﻘﺎﻣﯽ‬ ‫ﺗﻬﺮان ﺧﺮدادﻣﺎه‪ 1357 ‬ﺧﻮرﺷﯿﺪي‬

‫‪28‬‬


‫آﻏﺎز ﮔُﻔﺖوﮔﻮ‬ ‫اﺻﻞِ ﺧﻠﻘﺖ ﺑﺮ ﺑﻨﺎىِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮ اﺻﯿﻠﻰ‪ ،‬روىِ ﭘﺎىِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﺷﻌﻠﻪ ﮐَﺰ ﻓﻄﺮت ﺟ‪‬ﺪا ﺷﺪ‪ ،‬دود ﮔﺸﺖ‬

‫دود ﻫﻢ‪ ،‬وِﯾﻼن ﺷﺪ و ﻧﺎﺑﻮد ﮔﺸﺖ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ وِﯾﻼن‪ ،‬از ﺑ‪‬ﻦ و ﺑ‪‬ﻨﯿﺎن ﺷﻮد‬

‫دودﻣﺎﻧﺶ‬ ‫ﺑﺎء‪‬‬

‫دود‪‬‬

‫ﺑِﺴﻢاﻟﻠّﻪ‬

‫ﺳﺮﮔﺮدان‬

‫اﻟﺮَﺣﻤﻦ‬

‫ﺷﻮد‬

‫اﻟﺮَﺣﯿﻢ‬

‫ﺗﺎ ﺷﻮد ﻣﻌﻨﻰ‪ ،‬زﺑﺎنِ آن ﺣﮑﯿﻢ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺸﻨﻮ از ﻧ‪‬ﻰ را ﻧُﺨُﺴﺖ آﻏﺎز ﮐﺮد‬

‫ﺑﺎبِ ﻓﻄﺮت را از اﯾﻨﺠﺎ ﺑﺎز ﮐﺮد‬ ‫ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﻌﻨﻰ ﮐُﻨﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﺣﺎل را‬ ‫زد ﺑﻪ ﯾﮏﺳﻮ‪ ،‬اﻫﻞِ ﻗﯿﻞ و ﻗﺎل را‬ ‫ﺑﺎ‬

‫زﺑﺎنِ‬

‫ﻋﺎم‪،‬‬

‫ﺷﺪ‬

‫ﻣﻌﻨﻰ‬

‫ﺑﻠﻨﺪ‬

‫ﺗﺎ ﺳﺮِ ﺧﺎﺻﺎن ﺑﯿﺂﯾﺪ در ﮐﻤﻨﺪ‬ ‫ﭼﻮن ﺳﺨﻦ در اﺻﻞِ ﻓﻄﺮت ﺗﺎب ﺧﻮرد‬ ‫ﻣﻌﻨﻰ از اﺑﺮِ ﺣﻘﯿﻘﺖ آب ﺧﻮرد‬ ‫ﻧ‪‬ﻰ ﺑﺮاﯾ‪‬ﺶ ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻓﻄﺮت آﻓﺮﯾﺪ‬ ‫ﺑﺎ ﮐﻼم آﻧﮕﻪ ﺑﻪ ﻧﺎىِ ﻧ‪‬ﻰ د‪‬ﻣﯿﺪ‬ ‫آﻧﭽ‪‬ﻨﺎن ﺷﻮرﯾﺪهﺳ‪‬ﺮ اﯾﻦ د‪‬م ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﺑﺎﻧﮓ‪ ‬ﻧ‪‬ﯽ ﮐﺂوازه در ﻋﺎﻟَﻢ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫از ﻧﯿﺴﺘﺎن ﺗﺎ ﻣﺮا ﺑ‪‬ﺒﺮﯾﺪهاﻧﺪ‬ ‫از ﻧﻔﯿﺮم‪ ،‬ﻣﺮد و زن ﻧﺎﻟﯿﺪهاﻧﺪ‬

‫‪30‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫آﻏﺎزِ ﮔُﻔﺖوﮔﻮ‬

‫آن ﻧﻪ ﻧ‪‬ﻰ ﮐﺎﯾﻦﺳﺎن ﺷﻮد ﮔَﺮمِ ﻣﻘﺎل‬ ‫ﺗﺎ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺑﺰﻣﻰ ﮐُﻨﺪ ﭘ‪‬ﺮ ﺷﻮر و ﺣﺎل‬ ‫ﻧ‪‬ﻰ ﻧﺪارد ﻓﻬﻢِ اﯾﻦ ﮔُﻔﺖ و ﺷُﻨﻮد‬ ‫ﻧﺎﯾﻰ اﺳﺖ آن ﮐﺲ ﮐﻪ اﯾﻦ آوا ﺳ‪‬ﺮود‬ ‫در‬

‫ﻧ‪‬ﯿﺴﺘﺎن‬

‫ﻧ‪‬ﻰ‬

‫ﻧﻨﺎﻟﺪ‬

‫اﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﻧ‪‬ﻰ درآﻧﺠﺎ ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺎ ﻓﻄﺮت ﻗﺮﯾﻦ‬ ‫ﺧﻮاﺳﺖ ﮐﺰ ﻓﻄﺮت ﺳﺨﻦ ﮔﻮﯾﺪ ﺗﻮ را‬ ‫ﺗﺎ ﻣﮕﺮ از ﻓﻬﻢِ ﺗﻮ‪ ،‬ﺟﻮﯾﺪ ﺗﻮ را‬

‫ﭼﻮن ﮐﻪ از ﻓﻄﺮت ﺟﺪا ﺷﺪ‪ ،‬ﻧﺎﻟﻪ ﮐﺮد‬ ‫ﺗﺎ ﺑﮕﻮﯾﺪ ﺣﺎلِ ﺧﻮد ﺑﺎ ﺳﻮز و درد‬ ‫ﺳﯿﻨﻪ ﺧﻮاﻫﻢ ﺷَﺮﺣﻪ ﺷَﺮﺣﻪ از ﻓﺮاق‬ ‫ﺗﺎ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﺷﺮحِ درد‪ ‬اﺷﺘﯿﺎق‬ ‫ﻓﻄﺮت اﯾﻦ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواىِ ﺟﺰء و ﮐُﻞّ‬ ‫ﻓﻄﺮت اﯾﻦ ﺷﻤﻊِ ره‪ ‬ﺟﻤﻊِ ر‪‬ﺳ‪‬ﻞ‬

‫‪31‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻦ ﺧﻮرﺷﯿﺪ‪ ‬ﻗﻠﺐِ ذر‪‬هﻫﺎ‬ ‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ‬

‫اﺑﺘﺪا‬

‫از‬

‫ﺗﺎ‬

‫اﻧﺘﻬﺎ‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻦ اﺻﻞِ وﺟﻮد‪ ‬ﻣ‪‬ﻤﮑﻨﺎت‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻦ ذات‪ ‬ﺷﺮﯾﻒ‪ ‬ﮐﺎﺋﻨﺎت‬ ‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺳﺮﻟﻮﺣﻪى‬

‫رازِ‬

‫ﺑﻘﺎ‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻦ ﺻﺎدقﺗﺮﯾﻦ ﻧﻮرِ ﺧﺪا‬ ‫ﻓﻄﺮت اﯾﻦ‪ ،‬ﺧﻮد رﯾﺸﻪى ﻫﺮ رﯾﺸﻪاى‬ ‫ﺟﻮﻫــﺮِ‬

‫ﻫــﺮ‬

‫ﺟﻮﻫــﺮِ‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻪاى‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻦ ﻫﺮ ذر‪‬هاى را ﻫﺴﺘﻪاى‬

‫ﻫﺴﺘﻪ را ﺧﻮد‪ ،‬ﻫﺴﺘﻪى ﭘﯿﻮﺳﺘﻪاى‬ ‫ﺑﺎ ﺟﻬﺎن اوراﺳﺖ ﭼﻮن‪ ،‬اﯾﻦ ﺑﺴﺘﮕﻰ‬ ‫ره ﻧﺒﯿﻨﻢ‪ ،‬ﺟ‪‬ﺰ ﺑﺮ او ﭘﯿﻮﺳﺘﮕﻰ‬ ‫ﻣﺎ درون را ﺑِﻨﮕﺮﯾﻢ و ﺣﺎل را‬ ‫ﻣﺎ ﺑ‪‬ﺮون را ﻧَﻨﮕﺮﯾﻢ و ﻗﺎل را‬

‫‪32‬‬


‫ﻇﻬﻮر و ﺗﻈﺎﻫﺮِ ﻋﻠﻢ‬ ‫ﻋﻠﻢ اﻣ‪‬ﺎ‪ ،‬اﯾﻦ زﻣﺎن دﯾﻮاﻧﻪ ﺑﻮد‬ ‫ﺧﻮدﺳﺮىﻫﺎ ﮐﺮد‪ ،‬در اﺻﻞِ وﺟﻮد‬ ‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﺧﻮد‪ ،‬ﺑﻰﻓﻄﺮﺗﻰ آﻏﺎز ﮐﺮد‬ ‫ﺑﺮ ﺳﺮِ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﺑﺴﻰ ﭘﺮواز ﮐﺮد‬ ‫ﺑﺎﻧﮓﻫﺎ ﺑ‪‬ﺮ زد ﺑﻪ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﮐﺎﯾﻦ ﻣﻨﻢ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻗﺎﻧﻮن از ﺗﻮ ﺑﯿﻨﻢ‪ ،‬ﺑﺸﮑﻨﻢ‬ ‫ﺑﺮ ﺑﺸﺮ ﺧﻮاﻫﻢ دﻫﻢ‪ ،‬ﭘ‪‬ﺮّان ﭘ‪‬ﺮى‬

‫ﺗﺎ ﮐَﻮاﮐ‪‬ﺐ‪ ،‬ﮔﺮدد او را ﺑﺴﺘﺮى‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻟﺤﻈﻪ را ﺑ‪‬ﺮدم ﺑﻪ ﺟﺎىِ ﺳﺎلﻫﺎ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﺣﯿﺮت‬

‫ﻟﺐِ‬

‫ﺗﺒﺨﺎلﻫﺎ‬

‫زدم‬

‫دﺳﺖ ﺑ‪‬ﺮدم ﭼﻮن ﺑﻪ ﺗﻘﻮﯾﻢِ زﻣﺎن‬

‫ﺷُﺪ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﯾﮏ‪ ،‬ﻗُﻄﺒﯿﻦِ ﺟﻬﺎن‬ ‫ﭼﺎهﻫﺎ‬ ‫ﺧﯿﻤﻪ‬

‫در‬

‫آﻧﮕَﻪ‬

‫ﻋ‪‬ﻤﻖِ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﺳﺮِ‬

‫درﯾﺎﻫﺎ‬

‫درﯾﺎ‬

‫زدم‬ ‫زدم‬

‫ﺣﯿﺮت از ﻣﻦ‪ ،‬ﺑ‪‬ﻌﺪ‪ ‬ﻏﺮب و ﺷﺮق ﮐﺮد‬

‫ﭼﻮن ﺑﺸﺮ‪ ،‬ﭘﺎ در رﮐﺎبِ ﺑﺮق ﮐﺮد‬ ‫ﺗﺎ ﻣﺮا ﭘﺎ روىِ ﺧﺎك‪ ‬ﻣ‪‬ﻪ ر‪‬ﺳﯿﺪ‬ ‫ﻗﺪرت‪‬‬ ‫ز‪‬ﻫﺮه‬

‫ﮐﯿﻬﺎن‬ ‫و‬

‫ﻧَﻮ‪‬رد‪‬م‬

‫ﭘ‪‬ﺮ‬

‫ﮐَﺸﯿﺪ‬

‫را‬

‫آﻣﺎج‬

‫ﮐﺮد‬

‫ﻣﺮّﯾﺦ‬

‫ﺑ‪‬ﻌﺪﻫﺎ را ﯾﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺗﺎراج ﮐﺮد‬ ‫ﭼﻮن ﺑﺸﺪ اﺑﺰارِ دﺳﺘﻢ‪ ،‬ﻣ‪‬ﻪﻧﺸﯿﻦ‬ ‫ﮐﺮد ﺑﺎ ﻫﻢ ﮔُﻔﺖ و ﮔﻮ ﻣﺎه و زﻣﯿﻦ‬

‫‪34‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻇﻬﻮر و ﺗﻈﺎﻫﺮِ ﻋﻠﻢ‬

‫ﻧﻮرِ ﺳﺮﮔﺮدان‪ ،‬ﭼﻮ در ﻣﻦ ﺟﺎ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﺟﺎمِ ﺟ‪‬ﻢ رﻧﮓ‪ ‬ﺣﻘﯿﻘﺖ را ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﺑﯽﮐﺮان‪ ،‬ﺑ‪‬ﺮد‪ ‬ﺻﺪاﻫﺎ از ﻣﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﺟﺎدوىِ ﺗﺼﻮﯾﺮِ ﮔﻮﯾﺎ از ﻣﻦ اﺳﺖ‬

‫او ﮐﻼﻣﻰ ﮔُﻔﺘﻪ در آن ﺳﻮىِ ﭼﯿﻦ‬ ‫ﮔﻮشِ اﯾﻦ‪ ،‬ﺑﺸﻨﯿﺪه اﯾﻦ ﺳﻮىِ زﻣﯿﻦ‬

‫اﺗّﻔﺎﻗﻰ‬

‫در‬

‫اوﻓﺘﺪ‪،‬‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﮐُﺠﺎ‬

‫ﺑﻰدرﻧﮓ اﯾﻨﺠﺎ ﺗﻮ ﺑﯿﻨﻰ ﺻﺤﻨﻪ را‬ ‫ﻧﻮرِ ﻟ‪‬ﯿﺰِر ﭼﻮن ز ﺷَﺴﺘَﻢ ﺑ‪‬ﮕﺬرد‬ ‫ﻗﻠﺐِ‬

‫اﺟﺮامِ‬

‫ﺳ‪‬ﻤﺎوى‬

‫را‬

‫د‪‬ر‪‬د‬

‫ﭘﺎىِ ﻣﻦ ﺑﺮ ﻗُﻠّﻪى ﺑ‪‬ﻌــﺪ‪ ‬زﻣﺎن‬ ‫ﻣﻤﮑﻦ از ﻣﻦ‪ ،‬ﺳﯿﺮ و ﮔﺸﺖ‪ ‬ﮐَﻬﮑَﺸﺎن‬ ‫در ﺟﻬﺎن ﺟ‪‬ﺰﯾﻰ ز ﭼﺸﻤﻢ دور ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫زﻧﺪﮔﻰ ﺑﻰﻣﻦ ﮐﻨﻮن‪ ،‬ﻣﻘﺪور ﻧﯿﺴﺖ‬

‫‪35‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺷﻮرهزاران‪ ،‬ﻻﻟﻪﮐﺎرى ﺷﺪ ز ﻣﻦ‬ ‫ﻗُﻠّﻪى ﮐﻮه‪ ،‬آﺑﯿﺎرى ﺷﺪ ز ﻣﻦ‬ ‫ﻋﻬﺪ‬

‫ﻧﺴﻞﻫﺎ‬

‫را‬

‫را‬

‫ﻋﻬﺪ‪‬‬

‫ﺗﺠﻤ‪‬ﻞ‬

‫ﺑﻰﺗﺤﻤ‪‬ﻞ‬

‫ﮐﺮدهام‬ ‫ﮐﺮدهام‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ اﺳﺖ‪ ،‬ﺣ‪‬ﻠﻖآوﯾﺰِ ﻣﻦ‬ ‫دﺳﺖ‪ ‬ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﺎﻻﺗﺮﯾﻦ ﺳ‪‬ﻨّﺖ ﺷﮑﻦ‬

‫ﻋ‪‬ﻠﻢ‪ ،‬ﯾﮏ ﯾﮏ از ﻫﻨﺮﻫﺎ ﮔُﻔﺖ و ﮔُﻔﺖ‬

‫»اَﻧﺸﺘَﻦ« ﺗﺎ ﺳﺮ ﺑﻪ زاﻧﻮﯾ‪‬ﺶ ﺑِﺨُﻔﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻏﻢﻫﺎ ﮐﻪ اﻧﺪر ﺳﯿﻨﻪﻫﺎﺳﺖ‬ ‫از ﻏﺒﺎرِ ﮔَﺮد و ﺑﺎد و ﺑﻮد‪ ‬ﻣﺎﺳﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬آزاده ﮔُﻔﺘﺎ‪ ،‬ﮐﺎى ﺑ‪‬ﺨﯿﻞ‬

‫ﻫﺴﺘﻰ اﻣ‪‬ﺎ‪ ،‬ﻧﯿﺴﺘﻰ ﭼﻮن ﻣﻦ اﺻﯿﻞ‬ ‫ﺑﺲﮐﻪ ﻣ‪‬ﮑﺮ و ﻓَﻦّ ﺑﻪ ﺧَﻠﻖ آﻣﻮﺧﺘﻰ‬ ‫ﺧُﻠﻖ و ﺧﻮىِ آدﻣﻰ را ﺳﻮﺧﺘﻰ‬

‫‪36‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻇﻬﻮر و ﺗﻈﺎﻫﺮِ ﻋﻠﻢ‬

‫ز‪‬رق و ﺑ‪‬ﺮﻗﺖ ﺑﺲ ﮐﻪ ﻧﺎﺳ‪‬ﺘﻮار ﺑﻮد‬ ‫ﺣﺮصِ‬

‫ﻋﺎﻟﻢﮔﯿﺮت‬

‫آدمﺧﻮار‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﻫﺮﭼﻪ را از ﻣﻦ‪ ،‬ﺗﻮ ﻣﻰﺳﺎزى ﺟ‪‬ﺪا‬ ‫زﯾﻦ ﺟ‪‬ﺪاﯾﻰ‪ ،‬ﻓﺘﻨﻪﻫﺎ ﮔﺮدد ﺑﻪ ﭘﺎ‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮ داﻧﺎ ﮔﺸﺘﻦ‪ ،‬از ﻧﺎداﻧﻰ اﺳﺖ‬

‫اُﻧﺲ ﺑﺎ ﻣﻦ‪ ،‬ﻣﻌﻨﻰِ اﻧﺴﺎﻧﻰ اﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮ ﮐُﺠﺎ‪ ،‬ﻋﻠﻤﻰ ﺷﺪ از ﻓﻄﺮت ﺟ‪‬ﺪا‬ ‫ﻫﺮ د‪‬م از آن ﮔَﺮدد آﺷﻮﺑﻰ ﺑﭙـــﺎ‬ ‫زاغ اﮔﺮ زﺷﺘﻰِ ﺧﻮد ﺑﺸﻨﺎﺧﺘﻰ‬ ‫ﻫﻤﭽﻮ ﺑﺮف از درد و ﻏﻢ ﺑ‪‬ﮕﺪاﺧﺘﻰ‬

‫‪37‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪38‬‬


‫اﺧﻼص در ﻓﻄﺮت‬ ‫زاﺑﺘﺪا روحِ زﻣﯿﻦ ﺷﺪ اﯾﻦ ﺑﺸﺮ‬ ‫ﻋﻘﻞ ﺷﺪ روحِ ﺑﺸﺮ در ﺧ‪‬ﯿﺮ و ﺷَﺮ‬ ‫روحِ‬

‫ﻋﻘﻞِ‬

‫آدﻣﻰ‪،‬‬

‫ﺷﺪ‬

‫ﻋ‪‬ﻠﻢِ‬

‫او‬

‫روحِ ﻋ‪‬ﻠﻢ آﻣﺪ ﻋﻤﻞ‪ ،‬اى ﻧُﮑﺘﻪﺟﻮ‬ ‫ﺑﻌﺪ از آن‪ ،‬اﺧﻼص ﺷﺪ روحِ ﻋﻤﻞ‬

‫ﻋ‪‬ﻠﻢِ ﺑﻰاﺧﻼص‪ ،‬ﺳﺮ ﺗﺎ ﭘﺎ د‪‬ﻏَﻞ‬ ‫ﻣﻦ ﮐﻪ ﻓﻄﺮت ﻫﺴﺘﻢ‪ ،‬اﺧﻼص از ﻣﻦﺳﺖ‬

‫ﻫﺮ ﻃﻼىِ ﺧﺎﻟﺼﻰ‪ ،‬در ﻣﻌﺪنﺳﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫از‬

‫ﻣﯿﻼد‪‬‬

‫ﺷﺐِ‬

‫داﺳﺘﺎﻧﻰ‪،‬‬

‫ﻋﯿﺴﺎ‬

‫ﮐﺰ‬

‫ﮔﻮﯾ‪‬ﻤ‪‬ﺖ‬ ‫ﺷﻮﯾ‪‬ﻤﺖ‬

‫ﺗَﻌﻠّﻖ‬

‫ﭼﻮن ﺑﺸﺮ‪ ،‬ﭘﺎ روىِ ﺧﺎك‪ ‬ﻣ‪‬ﻪ ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫از‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫ﻣﺎه‪،‬‬

‫ﺑﺮ‬

‫رﺳﯿﺪ‬

‫ﭘﯿﻐﺎﻣﻰ‬

‫ﮐَﻬﮑَﺸﺎن‬

‫ﮐﺎى‬

‫ﻣﺴﺎﻓﺮﻫﺎىِ‬

‫رو‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﭘﺎك‬

‫ﻓﻄﺮتﻫﺎىِ‬

‫ﺑﺎ‬

‫اﺧﻼص‬

‫ﺳﺎلِ ﻧﻮ آﻣﺪ‪ ،‬د‪‬ﻋﺎﯾ‪‬ﺖ را ﺑﺨﻮان‬

‫ﻋﺎﻟ‪‬ﻢِ‬

‫اﺳﺖ‪،‬‬

‫اﺧﻼﺻﻤﻨﺪ‬

‫ﺑﯿﻦ‬

‫اﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﺗﮏ ﭼﻮ ﺑﯿﻨَﺪ ﺣﺎﺻﻞِ اﻓﮑﺎرِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﻣ‪‬ﻨﮑﺮِ ﻓﻄﺮت ﺷﻮد در ﮐﺎرِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﻋﺎﻟ‪‬ﻢِ‬ ‫از‬

‫ﻓﺎﺳﺪ‪،‬‬ ‫ﻓﺴﺎدش‪،‬‬

‫اﮔﺮ‬

‫ﻋﺎﺑﺪ‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﻋﺎﻟَﻤﻰ‬

‫ﻓﺎﺳﺪ‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﻧﺎمِ آن ﻣﺤﺒﻮب از ذات‪ ‬وى اﺳﺖ‬ ‫ﻧﺎمِ آن ﻣﺒﻐﻮض‪ ،‬زآﻓﺎت‪ ‬وى اﺳﺖ‬

‫‪40‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﺧﻼص در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﻮن ز ﻓﻄﺮت دور ﺷﺪ‪ ،‬آن ﻣﺮد‪ ‬ﻣﺴﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ذر‪‬ات را در ﻫﻢ ﺷﮑﺴﺖ‬ ‫ﺧﻮاﺳﺖ ﮐﺰ اﯾﻦ در ﺷ‪‬ﻨﺎﺳ‪‬ﺪ ﺑﻮد را‬ ‫رﻣﺰِ‬

‫ﺧﻠﻘﺖ‪،‬‬

‫ﻣﻮﺟﻮد‬

‫رﯾﺸﻪى‬

‫را‬

‫رﺧﻨﻪ ﺑﺮ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﭼﻮ ﺑﺮ اﯾﻨﺠﺎ رﺳﯿﺪ‬

‫اﻧﻘﻼبِ‬

‫ذر‪‬هﻫﺎ‬

‫ﭘﺪﯾﺪ‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﭼﯿﺮه ﺑﺮ ﻫﺴﺘﻰ‪ ،‬وﺟﻮد‪ ‬ﻫﺴﺘﻪ ﺷﺪ‬ ‫ﻧﻄﻔﻪى‬

‫ﺗﺨﺮﯾﺐِ‬

‫ﮔﯿﺘﻰ‬

‫ﺑﺴﺘﻪ‬

‫ﺷﺪ‬

‫ذر‪‬هاى ﮐﺰ اﺻﻞِ ﺧﻮد‪ ،‬ﮔﺮدﯾﺪه دور‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻫﺴﺖ‪ ،‬از ﺳﻨﮓ ﺗﺎ اﻣﻮاجِ ﻧﻮر‬ ‫ﺗﺎ ﮐﻪ از ﻧﻮ‪ ،‬ﻧﻘﺺِ آن ﮐﺎﻣﻞ ﺷﻮد‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ اﺻﻞِ ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‪ ،‬واﺻﻞ ﺷﻮد‬ ‫وﺻﻞِ ﺑﺮق آﺳﺎﯾﺶ آن ﻃﻮﻓﺎن ﮐُﻨﺪ‬ ‫ﮐﺂﻧﭽﻪ ﮔ‪‬ﺮد‪ ‬آن ﺑ‪‬ﻮ‪‬د وﯾﺮان ﮐُﻨﺪ‬

‫‪41‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ذر‪‬هاى‪،‬‬

‫دﻧﺒﺎلِ‬

‫اﺻﻞِ‬

‫ﺧﻮﯾﺶ‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﻫﯿﺮوﺷﯿﻤﺎ‬

‫ﺷﺪ‬

‫ﭼ‪‬ﻨﺎن‬

‫ﯾﮑﺒﺎره‬

‫دود‬

‫ذر‪‬ه ذر‪‬ه ﮐﺎﻧﺪر اﯾﻦ اَرض و ﺳ‪‬ﻤﺎﺳﺖ‬ ‫ﺟﻨﺲِ ﺧﻮد را ﻫﻤﭽﻮ ﮐﺎه و ﮐَﻬﺮﺑﺎﺳﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻣﻦ و آن ﭘﺎﮐﻰِ اﺻﻞِ ﺑﻘﺎ‬ ‫آن‬

‫ﺗﻮ‬

‫اﯾﻦ‬

‫و‬

‫ذر‪‬هﻫﺎ‬

‫اﻧﻔﺠﺎرِ‬

‫اﺻﻞﺟﻮﯾﻰ‪ ،‬ﭼﻮن ﮐﻪ ﺷﺪ ﻗﺎﻧﻮنِ ﻣﻦ‬ ‫ﻋﺎرف‪‬‬

‫ﺳﺮﮔﺸﺘﻪ‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن‪،‬‬

‫ﺑﺴﯿﺎر‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺷﺪ‪،‬‬

‫از‬

‫ﻣﻔﺘﻮنِ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﻓﻄﺮتﺷﮑﻦ‪،‬‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﮔُﻔﺘﻪاﻧﺪ‬

‫آﺷﻔﺘﻪاﻧﺪ‬

‫ﻫﺮ ﯾﮑﻰ را ﯾﮏ ﻟ‪‬ﺴﺎن آﻣﺪ ﭘﺪﯾﺪ‬ ‫ﮔُﻔﺘﻪى آن ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ را ﺑﺎﯾﺪ ﺷﻨﯿﺪ‬ ‫در زﺑﺎنِ آن ﯾﮏ آﻣﺪ‪ ،‬ﻋﺸﻖ و دل‬ ‫در زﺑﺎنِ دﯾﮕﺮ آﻣﺪ‪ ،‬آب و ﮔ‪‬ﻞ‬

‫‪42‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﺧﻼص در ﻓﻄﺮت‬

‫وآن دﮔﺮ از ﺳﺒﺰه و ﮔُﻞ ﻗﺼ‪‬ﻪ ﮔُﻔﺖ‬ ‫وآن ﯾﮑﻰ ﺷﺪ ﺑﺎ ﻣ‪‬ﻰ و ﻣﯿﺨﺎﻧﻪ ﺟ‪‬ﻔﺖ‬ ‫اﯾﻦ اﺷﺎرتﻫﺎ‪ ،‬ﯾﮑﻰ ﻣﻘﺼﻮد داﺷﺖ‬

‫وﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻋﺎﺑﺪ‪ ،‬ﯾﮑﻰ ﻣﻌﺒﻮد داﺷﺖ‬ ‫ﻟﯿﮏ در اﯾﻦ ﮔُﻔﺘﻪ‪ ،‬دور از ﻫﺎى و ﻫﻮ‬ ‫ﻓﻄﺮت آﯾﺪ ﺑﺎ ﺗﻮ اﻧﺪر ﮔُﻔﺖوﮔﻮ‬

‫ﺣﺎﻟﯿﺎ ﻣﻦ ﻫﺴﺘﻢ و زآن ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﻫﯿﭻ‬ ‫اى ﺷﻨﺎﺳﺎىِ ﺳﺨﻦ‪ ،‬در ﻣﻦ ﺑﭙﯿﭻ‬

‫ﺑﺤﺚ‪‬‬ ‫ﺳﺮ‬

‫دﯾﮕﺮ‬ ‫ﺑﻪ‬

‫در‬

‫درﯾﺎىِ‬

‫ﺳﺨﻦ‬ ‫دلِ‬

‫آوردهام‬

‫ﺧﻮد‬

‫ﺑ‪‬ﺮدهام‬

‫آبﺟﻮﯾﺎ‪،‬‬

‫ﻋﻠّﺖ‪‬‬

‫ﺧﻮد‬

‫را‬

‫ﺑﺸﻮى‬

‫ﻧُﮑﺘﻪﺑﯿﻨﺎ‪،‬‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﺧﻮد‬

‫را‬

‫ﺑﺠﻮى‬

‫ﺧﺎرج از ﻋﺎدات‪ ‬ﺧﻠﻖ اﺳﺖ‪ ،‬اﯾﻦ ﺳﺨﻦ‬ ‫ﺷﻤﻊ‪ ،‬ﻋ‪‬ﺮﯾﺎن اﺳﺖ وﻗﺖ‪ ‬ﺳﻮﺧﺘﻦ‬

‫‪43‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺧ‪‬ﺮقِ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﻏﯿﺮِ ﺧ‪‬ﺮقِ ﻋﺎدت اﺳﺖ‬ ‫ﺧ‪‬ﺮقِ ﻋﺎدت‪ ،‬در ﻣﺴﯿﺮِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫زﯾﻦ‬

‫ﺳﯿﻨﻪ‬

‫ﮔﺮوه‪‬‬

‫ﻣﺎﻵﻣﺎل‪،‬‬

‫ﺧﻮدﺷﻨﺎسِ‬ ‫از‬

‫ﻋﻠﻢِ‬

‫اﺻﻞﺑﯿﻦ‬ ‫ﯾﻘﯿﻦ‬

‫ﭼﻮن »دﯾﻮژن« ﮔﺸﺖ و رو ﺑﺮ ﻧﻮر ﮐﺮد‬ ‫ﻗﯿﺪﻫﺎ را ﯾﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ در ﮔﻮر ﮐﺮد‬ ‫ﻇﻠﻤﺖ‪ ‬ﺗﻦ را ﺑﻪ ﻧﻮرِ ﺟﺎن ﺑِﺸُﺴﺖ‬

‫ﺧﻮﯾﺶ را در آنِ ﺧﻮد‪ ،‬ﻋ‪‬ﺮﯾﺎن ﺑِﺸُﺴﺖ‬ ‫در‬

‫ﮐﻨﺎرِ‬

‫ﭼﺸﻤﻪاى‬

‫ﺑﻰﺳﺎﯾِﺒﺎن‬

‫ﺧُﻤﺮهاى ﺷﺪ ﺟﺎىِ آن‪ ،‬آزادهﺟﺎن‬ ‫ﻓﻄﺮﺗﺶ‪ ،‬ﭼﻮن در ﻃﺒﯿﻌﺖ ﭘ‪‬ﺮ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫در ﺑﯿﺎﺑﺎن‪ ،‬ره ﺑﺮ اﺳﮑﻨﺪر ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﮔُﻔﺖ اﺳﮑﻨﺪر‪ ،‬ز ﻣﻦ ﭼﯿﺰى ﺑﺨﻮاه‬ ‫ﮔُﻔﺖ رو رو‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﺒﯿﻨﻢ ﻣ‪‬ﻬﺮ و ﻣﺎه‬

‫‪44‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﺧﻼص در ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔُﻔﺖ ﭼﻮﻧﻰ در ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ رﻧﺞ و ﻋﺬاب؟‬ ‫ﮔُﻔﺖ‬

‫ﺑ‪‬ﮕﺬر‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﺘﺎﺑ‪‬ﺪ‬

‫آﻓﺘﺎب‬

‫ﮔُﻔﺖ ﺧﻮاﻫﻢ از ﺗﻮ ﭘﻨﺪى دﻟﭙﺬﯾﺮ‬ ‫ﮔُﻔﺖ ﺑﻰﻟﺸﮕﺮ ﺷﻮ و دلﻫﺎ ﺑﮕﯿﺮ‬ ‫ﮔُﻔﺖ ﭼﻮن ﻏﺎﻟﺐ ﺷَﻮ‪‬م ﺑﺮ دﺷﻤﻨﺎن؟‬ ‫ﮔُﻔﺖ او‪‬ل ﺧﻮﯾﺶ را از ﺧﻮد ﺑِﺮان‬ ‫زﻧﺪﮔﺎﻧﻰ‬

‫آﺷـﺘﻰِ‬

‫دﺷـﻤﻨﺎن‬

‫ﻣﺮگ‪ ،‬وارﻓﺘﻦ ﺑﻪ اﺻﻞِ ﺧﻮﯾﺶ دان‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ‪ ‬ﻓﻄﺮت ﺳﺎﺧﺖ‪ ،‬ﺑ‪‬ﺮد‬

‫وآن ﮐﻪ از اﯾﻦ اﺻﻞ رو ﺑﺮﺗﺎﻓﺖ‪ ،‬ﻣ‪‬ﺮد‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺑﻮدا‪ ،‬ﭼﻮ ر‪‬ﺳﺖ از ﻗﯿﺪ و ﺑﻨﺪ‬

‫ذات‪ ‬ﺑﻮدا‪ ،‬ﺳﺎﯾﻪ ﺑﺮ ﮔﯿﺘﻰ ﻓﮑﻨﺪ‬ ‫د‪‬ر‪ ‬و ﻟﻌﻞِ ﻗﯿﺪﻫﺎ را ﭼﻮن ﺷﮑﺴﺖ‬ ‫ﺗﺎ اﺑﺪ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ‪ ‬ﻓﻄﺮت ﺑﺮ ﻧﺸﺴﺖ‬

‫‪45‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﺑﻮدا‪ ،‬در ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺟﺎ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫اﺻﻞِ ﺑﻮدا‪ ،‬ﺟﺎىِ ﺑﻮدا را ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫آن ﯾﮑﻰ ﺑﻮدا ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﺨﺖ و ﻧﮕﯿﻦ‬ ‫اﯾﻦ ﯾﮑﻰ ﺑﻮدا ﮐﻪ ﺑﺮ روىِ زﻣﯿﻦ‬ ‫آن ﯾﮑﻰ ﺑﻮدا ﮐﻪ ﻣﺤﮑﻮمِ ﺟﻬﺎن‬ ‫اﯾﻦ ﯾﮑﻰ ﺑﻮدا ﮐﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ زﻣﺎن‬ ‫آن ﯾﮑﻰ ﺑﻮدا ﮐﻪ ﭘﺎ ﺗﺎ ﺳﺮ ﺗﻨﻮر‬ ‫اﯾﻦ ﯾﮑﻰ ﺑﻮدا ﮐﻪ ﺳﺮ ﺗﺎ ﭘﺎش ﻧﻮر‬ ‫آن ﯾﮑﻰ ﺑﻮدا ﮐﻪ در ﭘﺎﯾ‪‬ﺶ ﺳﺮاب‬ ‫اﯾﻦ ﯾﮑﻰ ﺑﻮدا ﮐﻪ ﺧﻮد درﯾﺎىِ آب‬ ‫در زﻣﯿﻦ ﺑﻮدﯾﻢ و ﻏﺎﻓﻞ از زﻣﯿﻦ‬ ‫ﻏﺎﻓﻞ از ﮔﻨﺠﻰ ﮐﻪ در وى ﺑ‪‬ﺪ د‪‬ﻓﯿﻦ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ را ﺑﯿﻨﻰ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺷﻬﺮ و دﯾﺎر‬ ‫در ﺗﻼشِ زور و زر‪ ،‬ﺑﻰاﺧﺘﯿﺎر‬

‫‪46‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﺧﻼص در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﻮن ز ﭘﺎ اُﻓﺘﺪ ز رﻧﺞِ ﺧﺴﺘﮕﻰ‬ ‫ﯾﺎدش‬ ‫رو‬

‫ﭘﺎ‬

‫آﯾﺪ‬ ‫ﺑﻪ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﺳﻮىِ‬

‫درونِ‬

‫ﻃﺒﯿﻌﺖ‬

‫ﺑﺴﺘﮕﻰ‬

‫ﺳﺒﺰهزارى‬

‫ﻣﻰﻧﻬﺪ‬

‫ﭼﺸﻤﻪﺳﺎرى‬

‫ﺑﺎ رواﻧﻰ ﺧﺴﺘﻪ و‬

‫ﻣﻰﻧﻬﺪ‬

‫ﺟﺴﻤﻰ ﻧَﮋﻧﺪ‬

‫ﺧﻮد رﻫﺎ ﻣﻰﺳﺎزد از ﻫﺮ ﻗﯿﺪ و ﺑﻨﺪ‬ ‫ﺑﺎ ﻫﻤﻪ اﻓﮑﺎرِ ﭘ‪‬ﺮ ﭼﻮن و ﭼﺮا‬

‫ﻣﯽﺷﻮد‬ ‫ﺑﺎﻟﺸﺶ‬

‫ﻣ‪‬ﺴﺤﻮرِ‬

‫ﺳﻨﮕﻰ‬

‫و‬

‫رﻗﺺِ‬

‫ﺑﺮگﻫﺎ‬

‫ﺧﺎﮐﻰ‬

‫ﺑﺴﺘﺮش‬

‫ﻣﻮجِ ﻏﻠﺘﺎﻧﻰ ﺑ‪‬ﺮَد ﻫﻮش از ﺳﺮش‬ ‫رﻧﮓﻫﺎ‬ ‫ﭼﺸﻢِ‬

‫در‬ ‫او‪،‬‬

‫دﯾﺪﮔﺎﻧﺶ‪،‬‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﻧﻘﺶﻫﺎ‬

‫ﺑﯽﻗﺮار‬ ‫دﯾﻮاﻧﻪوار‬

‫اﯾﻦ اﮔﺮ وﺻﻠﺖ ﺑﻪ ﻓﻄﺮت ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫وآﻧﮑﻪ زﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﮔُﺮﯾﺰد ﮐﯿﺴﺖ‪ ،‬ﮐﯿﺴﺖ؟‬

‫‪47‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻃﺒﯿﻌﺖﺳﻮز‪،‬‬

‫اى‬

‫ﺑﻰاﻣﺎن‬

‫ﻋﻠﻢِ‬

‫اﯾﻦ ﻓﺮاﻏﺖ را ﻣﮕﯿﺮ از ﺧﺴﺘﮕﺎن‬ ‫زآن ﮐﻪ در آن ﺗﻨﮕﻨﺎﯾﻰ ﻧﺎﮔُﺰﯾﺮ‬ ‫رو ﺑﻪ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎ ﻧﻬﺪ‪ ،‬ﺑ‪‬ﺮﻧﺎ و ﭘﯿﺮ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺗَﻔَﺮّج‪،‬‬

‫رﻓﺘﻦِ‬

‫ﺟﻨﮕﻞ‬

‫دارد‬

‫ﻓﺮق‬

‫آﺷﻔﺘﮕﺎن‬

‫آن‬

‫زﻣﺎن‬

‫اﯾﻦ دﮔﺮ ﭘ‪‬ﺮﺧﺎشِ ﻧﺴﻞِ آدﻣﯽﺳﺖ‬

‫ﻫﯿﭻ آﺷﻮﺑﻰ ﻧﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﺤﮑﻤﯽﺳﺖ‬ ‫ﮔﺮ ﻧﺒﯿﻨﻰ آن د‪‬م و آن ﺧﻮدﺳ‪‬ﺮى‬ ‫ﺑﺮ د‪‬مِ ﺳﻮزانِ ﺧﻮد ﮐُﻦ داورى‬ ‫ﮔﺮ ﻧﺒﯿﻨﻰ آن د‪‬م و آن ازدﺣﺎم‬ ‫ﻣﺮﮐﺐِ ﺧﻮد را ﻧﻈﺮ ﮐُﻦ‪ ،‬ﺑﻰﻟﮕﺎم‬ ‫ﮔﺮ‬ ‫ﻗﺎرﻗﺎرِ‬

‫ﻧﺒﯿﻨﻰ‬ ‫آن‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻻﺷﻪ‬

‫ﮐﻼﻏﺎن‬

‫‪48‬‬

‫روىِ‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫را‬

‫ﺑﺒﯿﻦ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﺧﻼص در ﻓﻄﺮت‬

‫آﺗﺶِ‬

‫را‬

‫ﺧﻮد‬

‫اﻓﺮوﺧﺘﻪ‬

‫ﺑﺒﯿﻦ‬

‫ﺗﺎ ﺑﺒﯿﻨﻰ ﺧُﺸﮏ و ﺗَﺮ را ﺳﻮﺧﺘﻪ‬ ‫ﭼﻮن د‪‬دى ﻃﺒﻌﻰ‪ ،‬ﭘﺬﯾﺮى اﯾﻦ د‪‬دى‬ ‫ﺳ‪‬ﺮﻣ‪‬ﺪى ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺳ‪‬ﺮﻣ‪‬ﺪى‬ ‫ﮔﺮﭼﻪ ﻣﻘﺼﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻘﺸﻰ ﺳﺎﺧﺘﻦ‬

‫وﻧﺪرآن‬ ‫اى‬

‫ﺗﺨﻢِ‬

‫ﻓﺴﺎد‬

‫ﭘﺮﯾﺸﺎنﺳﺎزِ‬

‫اﻧﺪاﺧﺘﻦ‬

‫اﻓﮑﺎرِ‬

‫ﺑﺸﺮ‬

‫ﭼﻨﺪ ﮔُﻔﺘﻢ‪ ،‬دﺳﺖ در اﺻﻠﻢ ﻣ‪‬ﺒ‪‬ﺮ‬ ‫ﺣﺮف ﻧﺸﻨﯿﺪى‪ ،‬ﮐﻨﻮن ﺣﺎﺻﻞ ﺑﺒﯿﻦ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﺗﻮ‬

‫ﺑﺎدا‬

‫ﻟﻌﻦِ‬

‫ذر‪‬ات‪‬‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫در ﻣﺪارِ ﺧﻮد‪ ،‬زﻣﯿﻦ ﮔﺮدﯾﺪه ﮔُﻢ‬ ‫ﺑﺲ ﮐﻪ ﻣﻰﻟﺮزد ز ﺗﺸﻮﯾﺶِ اَﺗُﻢ‬ ‫اﺧﺘﺮاﻋﺖ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﻧﻨﮓآﻓﺮﯾﻦ‬

‫ﻫﺴﺘﻪى‬

‫ذر‪‬ات‬

‫ﺷﺪ‪،‬‬

‫ﺟﻨﮓآﻓﺮﯾﻦ‬

‫‪49‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫دارد‬

‫ﻓﺮق‬ ‫ﭼﻮن‬

‫ﮐَﺸﻒ‪‬‬

‫ﻣ‪‬ﺘّﺼﻞ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻣ‪‬ﻨﺘَﺰِع‬

‫ﺑﻪ‬

‫اﺻﻞِ‬

‫اﺗّﺼﺎل‬

‫در‬

‫ﻣﺴﯿﺮِ‬

‫اﺧﺘﺮاع‬

‫ﮔﺮدﯾﺪ‬

‫ﺟ‪‬ﻔﺖ‬

‫ﻣﻘﺎمِ‬

‫ﻣ‪‬ﮑﺘَﺸ‪‬ﻒ‬ ‫ﻣ‪‬ﺨﺘﺮع‬

‫ﻣ‪‬ﮑﺘَﺸ‪‬ﻒ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻣ‪‬ﺨﺘﺮع‬

‫ﮐﻮﺷﺪ‬

‫ﺟﻮﺷﺪ‬

‫ﮐﺎﺷﻒ‬

‫ز‬

‫ﻧﻨﮓ‪‬‬

‫اﻧﻔﺼﺎل‬

‫ﮔﺎه ﻧﻌﻤﺖ آر‪‬د و ﮔﺎﻫﻰ ﺻ‪‬ﺪاع‬

‫اﺻﻞﻫﺎ‬

‫ﺑﺎ‬

‫اﺻﻞﻫﺎ‬

‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﺳﺎ ﻓﻄﺮت‪ ‬ﻣﻮﺳﺎ ﺑِﮕُﻔﺖ‬ ‫ﺗﻮ ﺑﺮاىِ وﺻﻞ ﮐﺮدن آﻣﺪى‬ ‫ﻧﻰ‬

‫ﺑﺮاىِ ﻓﺼﻞ ﮐﺮدن‬

‫‪50‬‬

‫آﻣﺪى‬


‫ﻏﺮورِ ﻋﻠﻢ‬

‫ﮔُﻔﺖ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﻋﻠﻢ را اى ﺑﻮاﻟﻔﻀﻮل‬ ‫آدم‬

‫ﻧﺨﻮت‪‬‬

‫ﮐُﺸﯽﻫﺎﯾ‪‬ﺖ‬

‫ﻗﺒﻮل‬

‫ﮐَﻬﮑَﺸﺎنﮐﺎوى‪ ،‬ﭼﻮ ﻣ‪‬ﻠﻬﻢ از ﺗﻮ ﺑﻮد‬

‫ﺑﺎد‪ ‬اﯾﻦ ﺧُﺮﻃﻮمِ آدم‪ ،‬از ﺗﻮ ﺑﻮد‬ ‫آدﻣﻰ ﺑﺮ ﻋﻠﻢِ ﺧﻮد‪ ،‬ﻣﻐﺮور ﮔﺸﺖ‬ ‫وز‬

‫ﻣﻘﺎمِ‬

‫آدﻣﯿ‪‬ﺖ‪،‬‬

‫دور‬

‫ﮔﺸﺖ‬

‫ﻋﻠﻢ اﮐﻨﻮن‪ ،‬ﻣﺴﺖ‪ ‬ﺷﻮرِ دﯾﮕﺮيﺳﺖ‬ ‫در‬

‫ﺳﺮِ‬

‫ﻋﺎﻟ‪‬ﻢ‪،‬‬

‫ﻏُﺮورِ‬

‫دﯾﮕﺮيﺳﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻓﺎﺗﺢِ‬

‫ﻣﻐﺮورِ‬

‫ﻓﮑﺮِ‬

‫ﻓﺘﺢِ‬

‫در‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫ﭘﯿﺸﯿﻦ‪،‬‬

‫ز‪‬ﻫﺮه‬ ‫زد‬

‫و‬ ‫ﺑﺮ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻧﺒﻮد‬

‫ﭘﺮوﯾﻦ‬

‫ﻧﺒﻮد‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫ﻓﺮﯾﺎدﻫﺎ‬

‫وآن ﻏﺮور‪ ،‬اﻧﺪر زﻣﯿﻦ ﻫﻢ ﺷﺪ ﻓﻨﺎ‬ ‫ﺣﺎﮐﻢِ‬

‫ﻣﻐﺮورِ‬

‫اى‬

‫اﻣﺮوز‬

‫درﯾﻎ‬

‫ﺗﮑﯿﻪاش ﻋﻠﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻰ ﺑ‪‬ﺮّﻧﺪه ﺗﯿﻎ‬ ‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﮔﺮدد از ﻏﺮورِ ﺧﻮد ﻫﻼك‬ ‫از ﻣﺪارِ ﮐَﻬﮑَﺸﺎن اﻓﺘﺪ ﺑﻪ ﺧﺎك‬

‫ﺑﺲ ﺣﮑﺎﯾﺖ ﻣﺎﻧﺪه از ارﺑﺎبِ زور‬ ‫ﮐﺎو‪‬ﻟﯿﻦ ﭼﺎه‪ ‬ﺳﻘﻮط اﺳﺖ اﯾﻦ ﻏﺮور‬ ‫ﺣﺮصِ آدم ﭼﻮن ﺳﻮىِ ﮔَﻨﺪم ﻓُﺰود‬ ‫از دلِ آدم‪ ،‬ﺳﻠﯿﻤﻰ را ر‪‬ﺑﻮد‬ ‫اى‬ ‫اى‬

‫ﻏﺮوراﻧﮕﯿﺰ‪،‬‬ ‫ﻋﻨﺎنﺑﻨﺪ‪‬‬

‫ﻋﻠﻢِ‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫‪52‬‬

‫و‬

‫ﺑﻰاﻣﺎن‬ ‫آﺳﻤﺎن‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻏﺮورِ ﻋﻠﻢ‬

‫ﺧﻮىِ اﻓﺰونﺟﻮﯾﻰِ اﻧﺴﺎن‪ ،‬ز ﺗﻮﺳﺖ‬ ‫در ﺟﻮاﻣﻊ‪ ،‬اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻃﻐﯿﺎن ز ﺗﻮﺳﺖ‬ ‫ﺑﺲ ﺑﻪ ﺧﻮﻧﺮﯾﺰى ﺟﻬﺎن اﻧﮕﯿﺨﺘﻰ‬

‫ﺧﻮنِ آب و ﮐﻮه و ﺻﺤﺮا رﯾﺨﺘﻰ‬ ‫ﭼﻮن ﮐﻪ از ﻗﺎﻧﻮنِ ﻣﻦ‪ ،‬ﮐﺮدى ﻓﺮار‬ ‫ﺟﺎ ﺑﻪ ﺟﺎ ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭘﺎﯾﯿﺰ و ﺑﻬﺎر‬ ‫اﺑﺮ را دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﻧﻪ ﺑﺎراﻧﻰ ﺑﻪ ﻓﺼﻞ‬

‫ﮐ‪‬ﺸﺖ را دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﻧﻪ ﺗﺼﻮﯾﺮى ز اﺻﻞ‬ ‫دﺷﺘﻰ از ﺗﻮ ﮔﺮ ﺷﻮد ﭘ‪‬ﺮ ﺳ‪‬ﻨﺒﻠﻰ‬ ‫ﻧﺂﯾﺪ از آن‪ ،‬ﺑﻮىِ ﺟﺎﻧﺒﺨﺶِ ﮔُﻠﻰ‬ ‫دﺳﺖﻫﺎ‬

‫ﺑﺮ‬

‫داﻣﻦِ‬

‫ﻧﯿﺮﻧﮓ‬

‫رﻓﺖ‬

‫ﺣ‪‬ﮑﻢِ ﺗﻮ از ﺑﺲ ﮐﻪ رﻧﮕﺎرﻧﮓ رﻓﺖ‬ ‫اى‬

‫ﺗﻮ‬

‫او‪‬ل‬

‫ﺧﺼﻢِ‬

‫اﺻﻞِ‬

‫اﺗّﻔﺎق‬

‫ﻫﺮﭼﻪ آرى در ﺟﻬﺎن‪ ،‬آر‪‬د ﻧﻔﺎق‬

‫‪53‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫او‪‬ﻟﯿﻦ‬

‫واژﮔﻮن‬

‫د‪‬م‪،‬‬

‫ﮐﺮدى‬

‫ﻣﺮا‬

‫ﺧﻮد‪ ،‬ﺳﺮاﻓﺮاز و زﺑﻮن ﮐﺮدى ﻣﺮا‬ ‫آﺷﻨﺎ دﯾﮕﺮ ﮐﺴﻰ ﺑﺎ ﺧﺎك ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫رﺳﺘﻪ از ﻗﯿﺪى‪ ،‬ﮔﺮﯾﺒﺎنﭼﺎك ﻧﯿﺴﺖ‬

‫ﮔﺎﻧﺪى‬

‫ﺷﯿﺮِ‬

‫ﺑ‪‬ﺰ‬

‫آن‬

‫آزاده‬

‫ز‬

‫ﻧﻮشِ‬

‫رِﻧﺪ‪‬‬

‫ﺑﻮدا‬

‫روزﮔﺎر‬ ‫ﯾﺎدﮔﺎر‬

‫روزهدارى‪ ،‬ﭘﯿﺮ و ﺳ‪‬ﺘﺨﻮان ﭘﻮك ﺑﻮد‬ ‫دوكرﯾﺴﻰ‪ ،‬ﺟﺜّﻪ ﻫﻤﭽﻮن دوك ﺑﻮد‬ ‫در ﺳـﺮاﯾﻰ ﺑﯽ در و ﺑﺎم آرﻣﯿﺪ‬ ‫ﺑﺲ ﮐﻪ ﺑﺎ وﺟﺪانِ آرام آرﻣﯿﺪ‬ ‫ﭼﻮن ﻗُﯿﻮد و رﻧﮓ را ﺑﺮ ﺑﺎد داد‬ ‫روىِ ﺧﺎﮐﻰ‪ ،‬ﺑﺮ ﺣﺼﯿﺮى ﺳﺮ ﻧﻬﺎد‬ ‫ﭘﺎره ﮐﺮﺑﺎﺳﻰ ﺑﻪ دوش اﻧﺪر ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫ﺳﺎﯾﻪى‬

‫ﺑﺮ‬

‫آزادﮔﻰ‪،‬‬

‫‪54‬‬

‫ﺳﺮ‬

‫ﮐَﺸﯿﺪ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻏﺮورِ ﻋﻠﻢ‬

‫ﭼﻮن ز ﻓﻄﺮت‪ ،‬روحِ ﺧﻮد آﺑﺎد ﮐﺮد‬ ‫ﻫﻨﺪ‬

‫را‬

‫از‬

‫آزاد‬

‫ﺑ‪‬ﺮدﮔﻰ‬

‫ﮐﺮد‬

‫رﻧﺞِ ﺧﺎﮐﻰ‪ ،‬ﭼﻮن ﺑﺸﺪ رﻧﺞِ ﻣﺴﯿﺢ‬ ‫ﮔﻨﺞِ‬

‫اﻓﻼﮐﻰ‪،‬‬

‫ﺑﺸﺪ‬

‫ﮔﻨﺞِ‬

‫ﻣﺴﯿﺢ‬

‫ﻫﺮ ﯾﮑﻰ از ﻣﺎ‪ ،‬ﻣﺴﯿﺢِ ﻋﺎﻟَﻤﯽﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮ ا‪‬ﻟَﻢ را در ﮐﻒ‪ ‬ﻣﺎ‪ ،‬ﻣﺮﻫﻤﯽﺳﺖ‬ ‫ﻫـﺮ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻓﻄﺮت ﻧﺸﯿﻨﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﺷﻮد‬

‫ﺑﺎء‪‬‬

‫ﺑِﺴ‪‬ﻢِاﻟﻠّﻪ‪‬‬

‫او‪،‬‬

‫ﺗﮑﻮﯾﻦ‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﻓﻄﺮت ﭘﺎ ﮔُﺬار‪‬د در ﻣﯿﺎن‬

‫ﻧﯿﺴﺖ‬

‫ﻓﺮﻗﻰ‬

‫ﺑﯿﻦِ‬

‫ﻣﻮﺳﺎ‬

‫و‬

‫ﺷﺒﺎن‬

‫او ﺧُﺪا را ﺧﻮاﻧﺪ و ﻣﻮﺳﺎ ﻫﻢ ﺧُﺪا‬

‫اﯾﻦ ز ﮐﻮه‪ ‬ﻃﻮر و او در ﮔﻠّﻪﻫﺎ‬ ‫اﯾﻦ ز ﻃﻮرِ ﺣﻖ‪ ،‬زﺑﺎن را ﺑﺎز ﮐﺮد‬ ‫وآن ﺑﻪ ﺑﺎلِ ﻓﻄﺮﺗﺶ ﭘﺮواز ﮐﺮد‬

‫‪55‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﻣﻮﺳﺎ ﺧُﺮده ﺑﺮ اُﻣ‪‬ﺖ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﻧﻮرِ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﺣ‪‬ﺮﻣﺖ‪ ‬ﻓﻄﺮت ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﮔُﻔﺖ ﺑﺎ ﻣﻮﺳﺎ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺟﺎﯾﺰ ﻧﺒﻮد‬ ‫او زﺑﺎنِ ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺧﻮد را ﮔُﺸﻮد‬

‫ﮔﺮ ﺗﻮ ﻃﺎﻋﺖ ﺧﻮاﻫﻰ از او ﺑﻬﺮِ ﻣﻦ‬ ‫ﺑﺎز‬

‫ﺑ‪‬ﮕﺬارش‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺣﺎلِ‬

‫ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‬

‫ﺻﺎفﺗﺮ از ﭼﺸﻤﻪﺳﺎران ﺟﻮﺷﺪ او‬ ‫آب را ﺑﺎ دﺳﺖ‪ ‬ﺧﻮد ﻣﻰﻧﻮﺷﺪ او‬

‫ﺗﻮ ز ﺧﻮد ﺑﯽ ﺧﻮد ﺷﺪى در ﺳﺠﺪهﻫﺎ‬

‫او ﺧﻮد‪ ‬ﺧﻮد ﮔﺸﺘﻪ و ﮔﻮﯾﺪ ﺧُﺪا‬ ‫آب‬

‫درونِ‬

‫ﻣﻰﺑﯿﻨﻰ‬

‫ﺟﻮﯾﺒﺎر‬

‫آن ﮐُﺠﺎ و آبِ ﺻﺎف‪ ‬ﭼﺸﻤﻪﺳﺎر‬ ‫او ز اﺻﻞِ ﻓﻄﺮﺗﺶ آﻣﺪ ﺑﻪ ﺟﻮش‬ ‫اﺻﻞِ او از ﻣﺎﺳﺖ‪ ،‬اى ﻣﻮﺳﺎ ﺧﻤﻮش‬

‫‪56‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻏﺮورِ ﻋﻠﻢ‬

‫آﻧﭽﻪ از درﯾﺎ ﺑﻪ درﯾﺎ ﻣﻰر‪‬و‪‬د‬ ‫از ﻫﻤﺎن ﺟﺎ ﮐﺂﻣﺪ‪ ،‬آﻧﺠﺎ ﻣﻰر‪‬و‪‬د‬ ‫ﭼﻮن در اﯾﻨﺠﺎ‪ ،‬ﺑﺤﺚ‪ ‬اﺻﻞ آﻣﺪ ﻣﯿﺎن‬ ‫ﮔُﻔﺖ ﻓﻄﺮت ﻋ‪‬ﻠﻢ را‪ ،‬ﮐﺎى ﭘ‪‬ﺮﺗﻮان‬ ‫ﺗﺎ‬

‫اﺻﺎﻟﺖ‬

‫ﭘ‪‬ﺴﺖ‬

‫ﻓﻄﺮت‪،‬‬

‫ﻗﻠﺐﻓﻄﺮتﻫﺎ‪،‬‬ ‫رﯾﺸﻪى‬

‫ﻫﺮﭼﻪ‬

‫ﻓﺮقِ‬

‫ﺗﺎجِ‬

‫ﺑﺪﺗﺮﯾﻦ‬ ‫ﭼﻮ‬

‫ﻋﻠﻢ‬

‫اﺻﺎﻟﺖ‬

‫ﻧﺎمﻫﺎﺳﺖ‬ ‫د‪‬ﺷﻨﺎمﻫﺎﺳﺖ‬ ‫آﻣﻮﺧﺘـــﻨﺪ‬ ‫ﺳﻮﺧﺘـــﻨﺪ‬

‫ﺑﺎ ﮐﻤﺎل‪ ،‬اﯾﻦ ﺑﻰﮐﻤﺎﻻن در ﺳﺘﯿﺰ‬ ‫وز ﮐﻤﺎل‪ ،‬اﯾﻦ ﺷﺄنﺟﻮﯾﺎن ﭘﺎ ﮔُﺮﯾﺰ‬

‫ﻧُﮑﺘﻪﻫﺎ‬

‫اﻓﺰون‬

‫ﺑ‪‬ﻮ‪‬د‪،‬‬

‫ﮐﻮﺗﻪ‬

‫ﻣ‪‬ﻘﺎل‬

‫ﻓﺮق ﺑﺴﯿﺎر اﺳﺖ‪ ،‬در ﻋﻠﻢ و ﮐﻤﺎل‬

‫ﻫﺮ ﮐﻤﺎﻟﻰ در ﻣﺴﯿﺮِ ﻋﻠﻢ ﻧﯿﺴﺖ!‬ ‫ﭼﻮن ﮐﻤﺎل آﯾﺪ ﺑﻪ ﺟﻮﻻن‪ ،‬ﻋﻠﻢ ﭼﯿﺴﺖ؟!‬

‫‪57‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻋﻠﻢ از ﮐﺴﺐ و ﮐﻤﺎل از ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﻗﺎل از ﻋﻠﻢ اﺳﺖ و ﺣﺎل از ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﻋﻠﻢآﻣﻮزى‪ ،‬ﺗﻮان در ﻫﺮ ﭼﻪ ﺣﺎل‬ ‫اﻣ‪‬ـــــﺎ‪،‬‬

‫ﻫﯿﭻﮐﺲ‬

‫ﮐﻤﺎل‬

‫ﻧﯿﺂﻣﻮزد‬

‫ﻋﺎرﻓﻰ را ﭼﻮن ﮐﻤﺎل آﯾﺪ ﺑﻪ ﺟﻮش‬ ‫ﻋﻠﻢ ﺧﻮد را ﺳﺮ ﺑﻪ ﺳﺮ ﮔﻮﯾﺪ ﺧﻤﻮش‬ ‫ﺟﻮﯾﺎىِ‬

‫ﻋﺎﻟ‪‬ﻤﺎن‬

‫ذات‪‬‬

‫ﺧﻮد‬

‫ﻧﯿ‪‬ﻨﺪ‬

‫در ﭘﻰِ ﮐﺸﻒ‪ ‬ﺻﻔﺎت‪ ‬ﺧﻮد ﻧﯿ‪‬ﻨﺪ‬ ‫ﻋﺎرﻓﺎن اﻣ‪‬ﺎ ﺑﻪ اﺻﻞِ ﺧﻮد ر‪‬ﺳ‪‬ﻨﺪ‬ ‫ﺑـﺮ‬

‫ﻣﺴﯿﺮِ‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﻋﺎﻟ‪‬ﻤﺎن‪،‬‬

‫روﺷﻨﮕﺮانِ‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن‪،‬‬

‫ﺟﻮﯾﻨﺪهى‬

‫ﺧﻮد‬

‫ﻣﻰر‪‬و‪‬ﻧﺪ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻧُﻤﻮد‬

‫اﺻﻞِ‬

‫وﺟﻮد‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﺑ‪‬ﮕﺮﯾﺰد ز ﻓﻄﺮت ﻋﻠﻢِ ﺧﻠﻖ‬ ‫ﺣﺎﺻﻠﻰ ﻧﺂر‪‬د ﺑﻪ ﻏﯿﺮ از ﺣ‪‬ﻠﻖ و د‪‬ﻟﻖ‬

‫‪58‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻏﺮورِ ﻋﻠﻢ‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﺎن ﺣ‪‬ﻠﻖ اﺳﺖ و د‪‬ﻟﻖِ ﺟﺎﻧﮕَﺰا‬ ‫ﮐﺎﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‪ ،‬آﺷﻔﺘﻪ ﮐﺮد اﻧﺪﯾﺸﻪ را‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ زﺷﺖ اﻧﺪﯾﺸﻰ و اﻓﺴﻮﻧﮕﺮى‬

‫ﺣﺎﮐﻢ‬

‫آﯾﺪ‪،‬‬

‫روزﮔﺎرِ‬

‫ﺧﻮدﺳﺮى‬

‫ﮔـﺮ ﺟﻬﺎن اﮐﻨﻮن اﺳﯿﺮِ ﻣﺤﻨﺖ اﺳﺖ‬ ‫ارﻣﻐﺎنِ ﻋﻠﻢِ دور از ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬

‫آن ﺟﻤﺎﻋﺖ را ﮐﻪ اﯾﺰد ﻣ‪‬ﺴﺦ ﮐﺮد‬

‫آﯾﺖ‪ ‬ﺗﺼﻮﯾﺮﺷﺎن را ﻧَﺴﺦ ﮐﺮد‬ ‫ﻫﯿﭻ ﻓﻄﺮت‪ ،‬زاﺑﺘﺪا ﻧﺎﭘﺎك ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﺷﻮر و ﺷَﺮ در رﯾﺸﻪﻫﺎىِ ﺗﺎك ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺗﺎك‪،‬‬

‫اﻧﮕﻮر‬

‫آو‪‬ر‪‬د‬

‫ﮔُﻞ ﻋﺴﻞ در ذات‪ ‬زﻧﺒﻮر آو‪‬ر‪‬د‬

‫ﻓﻄﺮت‪ ‬اﻧﮕﻮر‪ ،‬ﭼﻮن ﮔﺮدد ﺷﺮاب‬ ‫ﺣـﺎلِ ﺑﺪﻣ‪‬ﺴﺘﺎن از او ﮔﺮدد ﺧﺮاب‬

‫‪59‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫رﻧﮓ‪ ‬ﻇﺎﻫـــﺮ‪ ،‬ﻋﻠﻢِ ﻇﺎﻫـــﺮ آو‪‬ر‪‬د‬ ‫ﻓﻄﺮت‬ ‫ﻫﺮ‬

‫ﻋﻠﻢِ‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫را‬

‫ﮔﯿﺎﻫﻰ‬

‫ﺑﺎﻃﻦ‬ ‫ﺑﮑﺎر‪‬د‬

‫ﭘﺮو‪‬ر‪‬د‬ ‫ﻋﻠﻢِ‬

‫ﻧﻮ‬

‫از درﺧﺖ‪ ‬ﻣﯿﻮهاى ﺗﺎ ﺳﺎقِ ﺟﻮ‬ ‫ﺑﺮ اﺳﺎسِ ﻓﻄﺮﺗﺶ ﭼﻮن رﻓﺘﻪ دﺳﺖ‬

‫ﺧﻮرده ﺑﺮ ﻫﻢ‪ ،‬ﻓﺼﻞِ ﮐ‪‬ﺸﺖ و ﻫﺮﭼﻪ ﻫﺴﺖ‬ ‫ﭼﻮن ﺧﻠﻞﻫﺎ رﻓﺘﻪ در ﻃﺒﻌﺶ ﺑﻪ ﮐﺎر‬ ‫زود آﯾﺪ ﺗﺎ ﺑﺮ و ﺑ‪‬ﺮﮔَﺶ ﺑﻪ ﺑﺎر‬

‫ﻓﻰاﻟﻤﺜﻞ ﮔﺮ ﺳﯿﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺎرِ او‬ ‫ﺷﮑﻞ ﺳﯿﺒﻰ دارد و ﻃﻌﻢِ ﮐﺪو‬ ‫ﻓﺼﻞﻫـــﺎ‬ ‫ﺑﺎد‪‬‬

‫ﮔﺮم‬

‫ﻧﻮرﻫـــﺎ‬

‫و‬ ‫و‬

‫ﺳﺮدىِ‬

‫و‬

‫آبﻫـــﺎ‬ ‫ﻣﻬﺘﺎبﻫـــﺎ‬

‫ﯾﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺟﺎىِ ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﮕﯿﺮد‬

‫داﻧﻪ‬

‫در‬

‫‪60‬‬

‫ﺧﺎﮐﻰ‬

‫وﻃﻦ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻏﺮورِ ﻋﻠﻢ‬

‫ﻫﺮ ﯾﮏ از اﯾﻨﺎن ﭼﻮ ﮔﺮدد زﯾﺮ و رو‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫آن‬

‫داﻧﻪ‬

‫ﺑ‪‬ﮕﺮﯾﺰد‬

‫از‬

‫او‬

‫ﻓﻄﺮت از ﻓﻄﺮت ﺑﺰآﯾﺪ اى ﻋﺰﯾﺰ‬

‫ﻣ‪‬ﻨﮑﺮان‬

‫ﻣﺼﻄﻔﻰ‬

‫را‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﮕﻰ‬

‫ﻓﺮﻣﻮد‪،‬‬

‫دﻧﯿﺎ‬

‫دان‬

‫ﺑﯽﺗﻤﯿﺰ‬

‫ﺳﺎﻋﺘﯽﺳﺖ‬

‫ﭘﺲ ﺗﻮ را ﻫﺮﻟﺤﻈﻪ ﻣﺮگ و رﺟﻌﺘﯽﺳﺖ‬

‫در ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ اﺣﻮال‪ ،‬اﻧﺴﺎن را ﺑﺒﯿﻦ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﻪ‬

‫اﺑﻌﺎد‪‬‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫ﭼﻮن د‪‬ﻣﺎد‪‬م ﺧﻮاﻫﺸﺶ اﻓﺰون ﺷﻮد‬ ‫ﻗﯿﺪ‪ ‬او ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ دﯾﮕﺮﮔﻮن ﺷﻮد‬ ‫ﺷﺨﺼﺶ اﻧﺴﺎن اﺳﺖ و اﻧﺴﺎﻧﯿﺶ ﻧﯿﺴﺖ‬

‫اﯾﻦ ز اﺻﻞِ ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ ﺑ‪‬ﮕﺴﺴﺘﻪ ﮐﯿﺴﺖ؟!‬ ‫ﻗَﻠﺐو روﺣﺶ ﻣﻀﻄﺮب در ﺧﻮردو ﺧﻮاب‬

‫ﭘﯿﮑﺮش ﺑﻰﺗﺎبﺗﺮ از ﻫـــﺮ ﺣ‪‬ﺒﺎب‬

‫‪61‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫آﻧﭽﻪ ﻧﻮﺷﺪ آب ﻫﺴﺖ و آب ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫روزوﺷﺐ درﺧﻮاب ﻫﺴﺖ وﺧﻮاب ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫زآﺗﺶ‬

‫ذاﺗﺶ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺧﺎﮐﺴﺘﺮى‬

‫ﺟﺎ‬

‫ﺟﺎىِ ﻃﻮﻃﻰ در ﻗﻔﺲ ﻣ‪‬ﺸﺖ‪ ‬ﭘ‪‬ﺮى‬ ‫ﺧﻮﻧﺸﺎن‬

‫ﺟﻮﺷﻨﺪه‬

‫از‬

‫ﺗﺸﻮﯾﺶﻫـــﺎ‬

‫در رگ‪ ‬ﺟﺎﻧﺸﺎن‪ ،‬ﮔَﺰﻧﺪ‪ ‬ﻧﯿﺶﻫـــﺎ‬ ‫ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺮ ﺧﻮد از ﻧﻮك‪ ‬ﭘﺎ ﺗﺎ ﮔﻠﻮ‬

‫ﺣﻠﻘـــــﻪى‬

‫زﻧﺠـــــﯿﺮﻫﺎىِ‬

‫آرزو‬

‫روز ﺗﺎ ﺷﺐ ﻣ‪‬ﺴﺖ و ﺷﺐ ﺗﺎ ﺻﺒﺢﮔﺎه‬ ‫در ﭘﻰِ ﺗﺴﮑﯿﻦِ ﺧﻮد‪ ،‬ﮔُﻢ ﮐﺮده راه‬ ‫ﺗﺎ رﻫﻨﺪ از ﻗﯿﺪﻫﺎﺷﺎن ﻣ‪‬ﺴﺖ‪ ‬ﻣ‪‬ﺴﺖ‬ ‫از ﻣ‪‬ﺨﺪ‪‬ر ﺑﺮ ﻣ‪‬ﺨﺪ‪‬ر ﺑ‪‬ﺮده دﺳﺖ‬ ‫ﺑﺲ ﮔُﺮﯾﺰﻧﺪ از ﺑﻼ ﺳﻮىِ ﺑﻼ!‬ ‫ﺑﺲ ﺟﻬﻨﺪ از ﻣﺎر‪ ،‬ﺳﻮىِ اژدﻫﺎ!‬

‫‪62‬‬


‫وﺳﺎﯾﻞ در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ‬

‫در‬

‫زﻣﺎن‬

‫ﻗﺒﻮلِ‬

‫دردا‬

‫ﮐﻪ‬

‫ﻗﯿـــــﺪﻫﺎ‬

‫اﻧﺴﺎنِ‬

‫ﺷﺪ‬

‫اﺳﯿﺮ‬

‫ﻧﺎﮔُﺰﯾﺮ‬

‫ﺑﺎ ﻗﯿﻮد از ﺑﺲ ﮐﻪ ﭘ‪‬ﺮ ﺗﺸﻮﯾﺶ ﮔﺸﺖ‬

‫ﺑﻨﺪهى ﻣﺼﻨﻮعِ دﺳﺖ‪ ‬ﺧﻮﯾﺶ ﮔﺸﺖ‬ ‫ﭘﺎ و دﺳﺖ و ﻗﻠﺐ و ﭼﺸﻢ و ﮔﻮشِ او‬ ‫ﺟﺴﻢ و روح و ﻣﻐﺰ و ﻓﮑﺮ و ﻫﻮشِ او‬ ‫ﺑ‪‬ﺮدهى‬

‫ﮐﻮرِ‬

‫وﺳﺎﯾﻞ‬

‫ﮔﺸﺘﻪاﻧﺪ‬

‫ﭼﻮن ز اﺻﻞِ ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﻏﺎﻓﻞ ﮔﺸﺘﻪاﻧﺪ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮐﺎرِ ﻫﺮ ﻋﻀﻮى‪ ،‬وﺳﺎﯾﻞ ﻣﻰﮐُﻨﻨﺪ‬ ‫ﻫﯿﺄت‪‬‬

‫آن‬

‫ﻋﻀﻮ‪،‬‬

‫ﺑﺎﻃﻞ‬

‫ﻣﻰﮐُﻨﻨﺪ‬

‫ﻫﯿﭻ ﯾﮏ دﯾﮕـﺮ ﻧﺪاﻧﺪ ﮐﺎرِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺧﻮد ز ﺑﯽﮐﺎرى ﮐُﻨﻮن‪ ،‬ﺳﺮﺑﺎرِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﻣﻐﺰِ ﻣﺼﻨﻮﻋﻰ ﭼﻮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻓﮑﺮ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﺧﻮن درونِ ﭘﺎىِ ر‪‬ه ﻧﺎرﻓﺘﻪ ﻧﯿﺴﺖ!‬ ‫آبِ ﺻــــﺎﻓﻰ‪ ،‬ﮔَﻨﺪ‪‬د از واﻣﺎﻧﺪﮔﻰ‬ ‫اﯾﻦ ﺗﺤﺮّك ﭼﯿﺴﺖ‪ ،‬ذات‪ ‬زﻧﺪﮔﻰ‬ ‫ﭘﺎ ﺑﺮاىِ ﺳ‪‬ﯿﺮ و ﮔﺸﺖ و رﻓﺘﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﭘﺎىِ ﯾﮑﺠﺎ ﻣﺎﻧﺪه‪ ،‬ﺳﺮﺑﺎرِ ﺗﻦ اﺳﺖ‬ ‫در زﻣﯿﻦ و در ﻫﻮا‪ ،‬ﭘ‪‬ﺮاّن ﺷﺪﯾﻢ‬

‫ﭘﺎ ز ﮐﺎر اُﻓﺘﺎد و ﺳﺮﮔﺮدان ﺷﺪﯾﻢ‬ ‫ﺟﺎىِ ﭘﺎ‪ ،‬اﯾﻨﮏ وﺳﺎﯾﻞ ﭘﺎىِ ﻣﺎﺳﺖ‬ ‫اﯾﻦ اﺟﻞ‪ ،‬ﻋﺎﺟﻞ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎنِ ﻗﻀﺎﺳﺖ‬

‫‪64‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫وﺳﺎﯾﻞ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻋﻠﻢ‪،‬‬

‫ﻇﺎﻫــــﺮ‬

‫ﺑﺎزدارِ‬

‫ﻣﺮگﻫﺎ‬

‫ﻣﺮگ‪‬‬

‫ﻣﺎﺷﯿﻨﻰ‬

‫وﻟﻰ‬

‫ﺣﯿﺮتﻓﺰا‬

‫ﺟﻮﻫﺮِ‬

‫ﺳﺎزﻧﺪﮔﻰ‬

‫در‬

‫دﺳﺖ‪‬‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﺧُﺸﮏ ﺷﺪ ﺑﺎ اﺳﺘﺨﻮانِ ﺷَﺴﺖ‪ ‬ﻣﺎ‬ ‫ﭼﺮخ و آﻫﻦ ﻟﺤﻈﻪ ﻟﺤﻈﻪ ﺑﺎرو‪‬ر‬ ‫ﺑﻰﻫﻨﺮ‬

‫ﺑﺮ‬

‫دﺳﺖ‪‬‬

‫ﺷﺎﻧﻪ‬

‫ﮐﺎرﮔﺮ‬

‫از وﺳﺎﯾﻞ ﻫﺮ ﮐﺠﺎ ﻏﻮﻟﻰ ﻋﻈﯿﻢ‬

‫ﻣﻐﺰﻫﺎ‬

‫دﯾﮕﺮ‬

‫اﻋﺘﺒﺎرِ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫ز‬

‫ﺑﻰﻓﮑﺮى‬

‫ﻋﻘﯿﻢ‬

‫ﻓﮑﺮِ‬

‫اوﺳﺖ‬

‫در‬

‫ورﻧﻪ آدم ﭼﯿﺴﺖ؟ ﻣ‪‬ﺸﺘﻰ ﺧﻮن و ﭘﻮﺳﺖ!‬ ‫ﭼﻮن ﺟ‪‬ﺪا زآدم ﺷﻮد اﯾﻦ ﻫﻮشِ او‬ ‫ﮐﺎه‬

‫ﮐُﻦ‬

‫در‬

‫ﭘﯿﮑﺮِ‬

‫ﺧﺎﻣﻮشِ‬

‫او‬

‫دﯾﮕﺮ از اﻧﺴﺎن ﭼﻪ آﯾﺪ ﺟ‪‬ﺰ ﺳﺘﯿﺰ‬ ‫زﯾﻦ‬

‫وﺟﻮد‪‬‬

‫ﭼﻮن‬

‫‪65‬‬

‫ﺑﻬﺎﯾﻢ‬

‫ﺑﻰﺗﻤﯿﺰ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اى ﻣ‪‬ﻬﯿﻦ ﻋﻠﻢِ ﺳــــﺮآﭘﺎ اﺑﺘـــﮑﺎر‬ ‫اﯾﻦ ﻣﺼﯿﺒﺖ را ﺗﻮ آوردى ﺑﺒـــﺎر‬ ‫ﮐﻮرهﻫﺎىِ‬ ‫ﺻﻨﻌﺖ‪‬‬

‫ﺷُﻌﻠﻪى‬

‫ﺧُﺸﮏ‪‬‬

‫ﻣﺮﻣﻮزِ‬

‫ﻋﻮاﻃﻒﺳﻮزِ‬

‫ﺗﻮ‬ ‫ﺗﻮ‬

‫ﭼﻨﺪ ﮔﻮﯾﻰ ﻣﻦ ﺑﮕﯿﺮم ﻋﺎﻟﻤﻰ‬ ‫اﯾﻦ ﺟﻬـﺎن را ﭘ‪‬ﺮ ﮐﻨﻢ از ﺧﻮد ﻫﻤﻰ‬

‫اﯾﻦ ﺟﻬﺎن اﮐﻨﻮن‪ ،‬ﭘ‪‬ﺮ از ﺗﺰوﯾﺮِ ﺗﻮﺳﺖ‬ ‫ﻣﺎه و ﺧﻮرﺷﯿﺪ و زﻣﯿﻦ‪ ،‬درﮔﯿﺮِ ﺗﻮﺳﺖ‬

‫ﻣﺎه را ﮐﺎوﯾﺪى اى ﻋﻠﻢِ ﺟﺴﻮر‬

‫وز‬

‫ﻣﺪارِ‬

‫ﮐَﻬﮑَﺸﺎن‬

‫ﮐﺮدى‬

‫ﻋﺒﻮر‬

‫ﺑﺎزﮔﻮ ﻣﺎ را ﭼﻪ ﻓﻬﻤﯿﺪى ز ﻣﺎه‬ ‫ﺳ‪‬ﺮﻣﻪ ﮐﻦ در ﭼﺸﻢِ ﻓﻄﺮت ﮔَﺮد‪ ‬راه‬ ‫ﻣﺎه‬

‫را‬

‫ﺧﻠﻘﺖ‬

‫اﮔﺮ‬

‫ﺑِﺸﻨﺎﺧﺘﻰ‬

‫ﺳﻮىِ ﻣﺮﯾﺦ از ﭼﻪ ﻣ‪‬ﺮﮐَﺐ ﺗﺎﺧﺘﻰ؟‬

‫‪66‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫وﺳﺎﯾﻞ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔﺮ زﻣﯿﻦ ﮐﺎﻓﻰ ﺑﻪ ﻃﻐﯿﺎنِ ﺗﻮ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﮐﺎو‪‬شِ‬

‫درﻣﺎنِ‬

‫اﻓﻼك‪،‬‬

‫ﻧﯿﺴﺖ‬

‫ﺗﻮ‬

‫ﺑﺎ زﻣﯿﻦ اﮐﻨﻮن ﮐﻪ ﮐﺮدى ﮐﺎرزار‬

‫ﻓﻄﺮت‪ ‬اﻓﻼك را ﺑﺮ ﺧﻮد ﮔُﺬار‬ ‫ﻗﺼﺪ‪ ‬ﺗﻮ اى ﻋﻠﻢ‪ ،‬از اﯾﻦ آﺷﻮب ﭼﯿﺴﺖ؟‬

‫آﻓﺮﯾﻨﺶ راﺣﺖ از دﺳﺖ‪ ‬ﺗﻮ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫در‬

‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﺟﻮانِ‬

‫ﺣﺎﻟﻰ‬

‫ﺗﻨﺪﺟﻮش‬

‫ﺑـﺮ ﺳـﺮِ اﯾﻦ ﻗﺮن ﺑﺮدارد ﺧُﺮوش‬

‫ﮐﺎﯾﻦ ﺗﻤﺪ‪‬ن ﺑﺮ ﺗﻮ ارزاﻧﻰ ز ﻣﺎ‬ ‫ﻣﻰﺧﻮاﻫﻰ‬

‫ﭼﻨﺪ‬

‫ز‬

‫ﭘﺮﯾﺸﺎﻧﻰ‬

‫ﻣﺎ‬

‫از ﺗﻮ و ﻋ‪‬ﻠﻢِ ﺗﻮ ﺑﯿﺰارى ﮐُﻨﯿﻢ‬ ‫ﺳﻮزﯾﻢ‬

‫ﻗﯿﺪﻫﺎ‬

‫و‬

‫ﺑﯽﻋﺎرى‬

‫ﮐُﻨﯿﻢ‬

‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﺎ ﻣﻰﮐُﻨﻰ اﯾﻦ ﺧﻮدﺳﺮى‬ ‫ﻣﺎ‬

‫و‬

‫اﮐﻨﻮن‬

‫ﺟﻠﻮهى‬

‫‪67‬‬

‫ﻫﯿﭙﯽﮔﺮى‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮐﻢ ﮐﻢ آدم رو ﺑﻪ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎ ﻧﻬﺪ‬ ‫از ﮐﺠﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ‪ ،‬رو آﻧﺠﺎ ﻧﻬﺪ‬ ‫اﯾﻦ ﻫﻤﺎن رﺟﻌﺖ ﺑﻪ ﻓﻄﺮتﻫﺎىِ ﻣﺎﺳﺖ‬

‫ﺷﮑﻞِ دﯾﮕﺮ‪ ،‬زاﺗﺼ‪‬ﺎلِ ذر‪‬ه ﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮﮐﺴﯽ ﮐﻮ دور ﻣﺎﻧﺪ از اﺻﻞِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫ﺑﺎز ﺟﻮﯾﺪ روزﮔﺎرِ وﺻﻞِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫‪68‬‬


‫ﺟ‪‬ﺪاﯾﻰ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻗﺼ‪‬ﻪاى‬ ‫در‬

‫ﺑﺸﻨﻮ‬

‫زﻣﺎنﻫﺎىِ‬

‫ﮐﻪ‬

‫ﺳﺘﻢ‬

‫در‬

‫اﯾ‪‬ﺎمِ‬

‫زاﻧﺪازه‬

‫ﭘﯿﺶ‬ ‫ﺑﯿﺶ‬

‫ﻣـﺮد‪ ‬ﮐُﺮدى ﺑﺎ ﮐﻤﺎل و ﺑﺎ وﻗﺎر‬ ‫ﮐـﺰ‬

‫اﺻﺎﻟﺖ‬

‫داﺷﺖ‪،‬‬

‫ﺑﺴﯿﺎر‬

‫اﻋﺘﺒﺎر‬

‫ﺑﺎ اﻣﯿﺮِ وﻗﺖ‪ ‬ﺧﻮد‪ ،‬ﺷﺪ رو ﺑﻪ رو‬ ‫ﻣﯿﺮ ﺷﺪ ﺑﺎ ﭘﯿﺮ‪ ،‬ﮔﺮمِ ﮔُﻔﺖوﮔﻮ‬ ‫ﮐ‪‬ﻰ ﻓﻼن؛ ﻫـﺮ ﺟﺎ ﮐﻪ اﻓﮑﻨﺪم ﻧﮕﺎه‬ ‫ﺑـﺮ دلِ اﯾﻦ دﺷﺖ‪ ‬ﭘ‪‬ﺮ ﻣﺮغ و ﮔﯿﺎه‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﯿﭻ‬

‫اﺳﺒﻰ‬

‫ﺗﮑﺎورﻫﺎ‬

‫زآن‬

‫ﻧﺒﻮد‬

‫ﯾﺎ اﮔﺮ ﻫﻢ ﻫﺴﺖ‪ ،‬در اﯾﻨﺠﺎ ﻧﺒﻮد‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬زﯾﻦ ﻓﻘﺪان ﺷﮕﻔﺘﻰﻫﺎ ﻣﺪار‬

‫ﻧﯿﺴﺖ ﺑﺮﺟﺎ ﻫﻢ ز ﻣﺮدان‪ ،‬ﯾﮏ ﺳﻮار‬ ‫ﺑﺲ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺧﻮشﻓﻄﺮﺗﻰ‪ ،‬ﻣﻐﻀﻮب ﮔﺸﺖ‬

‫ﻫـــﺮ ﻣﺴﯿﺤﺎﻃﯿﻨﺘﻰ‪ ،‬ﻣﺼﻠﻮب ﮔﺸﺖ‬ ‫ﺳﺮ ﺑﻠﻨﺪ از ﺑﺲ ﮐﻪ ﺷﺪ‪ ،‬ﻫﺮ ﭼﺎﭘﻠﻮس‬

‫ﻣﺎﮐﯿﺎن از ﺑﺲ ﮐﻪ زد ﺑﺎﻧﮓ‪ ‬ﺧُﺮوس‬ ‫ﭘﯿﺶِ اﺳﺒﺎن‪ ،‬ﺑﺲ ﮐﻪ ﺳ‪‬ﺘﺨﻮان رﯾﺨﺘـــﻨﺪ‬ ‫ﻣﺮدﻫﺎ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻣﺮدﻫﺎ‪،‬‬

‫آﻧﺠﺎ‬

‫ﮐﻪ‬

‫اﺳﺐﻫﺎ‬

‫اﻟﺒﺘﻪ‬

‫ﺑﺎﯾﺪ‬

‫ﻧُﮑﺘﻪﻫﺎ‬ ‫ﺣ‪‬ﺮﻣﺖ‪‬‬

‫زﯾﻦ‬

‫اﺳﺐﻫﺎ‬

‫ﻗﺼ‪‬ﻪ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫‪70‬‬

‫ﺑ‪‬ﮕﺮﯾﺨﺘـــﻨﺪ‬ ‫ﻧﺎﻣ‪‬ﺮد‪‬م‬

‫ﺷﻮﻧﺪ‬

‫ﮔُﻢ‬

‫ﺷﻮﻧﺪ‬

‫روﺷﻦ‬

‫ﻣﻰﺷﻮد‬

‫ﻣ‪‬ﻌﯿ‪‬ﻦ‬

‫ﻣﻰﺷﻮد‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺟ‪‬ﺪاﯾﯽ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮ ﮐُﺠﺎ ﮐﺮدﻧﺪ ﺑﺎ ﻓﻄﺮت ﺟﺪال‬ ‫ﻣﻰﺧﻮر‪‬د‬ ‫ﻧﺨﻞﻫﺎ‬

‫ﺑﺮ‬ ‫ﻗﺎﯾﻢ‬

‫ﻫﻢ‬

‫ﻣﻘﺎمِ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﭘﺎىِ‬

‫اﻋﺘﺪال‬ ‫رﯾﺸﻪاﻧﺪ‬

‫در ﻗﻔﺲ ﺷﯿﺮان‪ ،‬ﻧـﻪ ﺷﯿﺮِ ﺑﯿﺸﻪاﻧﺪ‬

‫در ﻃﺒﯿﻌﺖ ﻫﺮ ﻋﯿﺎن و ﻫﺮ ﻧﻬﺎن‬ ‫ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬در ﮐُﻮن و ﻣﮑﺎن‬

‫ﺣﺎلِ آن ﻧ‪‬ﻰ دارد و آواىِ آن‬ ‫ﮐﺰ‬

‫ﺟ‪‬ﺪاﯾﯽﻫﺎ‬

‫ﺑﻨـــــﺎﻟَﺪ‬

‫ﻧﺎىِ‬

‫آن‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﻋﺎﺷﻖ در ﭘﻰِ ﻣﺤﺒﻮبِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﺟﺎذب در ﭘﻰِ ﻣﺠﺬوبِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫از ﻗﺮانِ ﻣﺮد و زن‪ ،‬زآﯾﺪ ﭘﺴﺮ‬ ‫وز ﻗﺮانِ ﺳﻨﮓ و آﻫﻦ ﻫﻢ ﺷَﺮَر‬

‫‪71‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪72‬‬


‫ﭘﺎﺳﺦِ ﻋﻠﻢ‬

‫ﻋﻠﻢ ﺗﺎ اﯾﻨﺠﺎ‪ ،‬ﺳﺮآﭘﺎ ﮔﻮش ﺑﻮد‬

‫دل ﭘ‪‬ﺮ از ﮔُﻔﺘﺎر و ﻟﺐ ﺧﺎﻣﻮش ﺑﻮد‬ ‫ﺑﺎﻧﮓ ﻧﺎﮔَﻪ ﺑﺮ ﺳﺮِ ﻓﻄﺮت ﮐَﺸﯿﺪ‬

‫ﭘﺮدهى‬

‫ﺣ‪‬ﻠﻘﻮمِ‬

‫ﺧﻮد‬

‫را‬

‫ﺑﺮد‪‬رﯾﺪ‬

‫ﮐﺎﻧﭽﻪ ﮔُﻔﺘﻰ‪ ،‬ﻧﺎﺻﻮاب اﺳﺖ اى رﻓﯿﻖ‬ ‫ﺑﺮ ﺳﺮِ درﯾﺎ‪ ،‬ﺣ‪‬ﺒﺎب اﺳﺖ اى رﻓﯿﻖ‬ ‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮِ اَﺟﺮام از ﻣﻦ اﺳﺖ‬ ‫از ﺗﻮ آﻏﺎز اﺳﺖ و ﻓﺮﺟﺎم از ﻣﻦ اﺳﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﭼﻪ‬

‫ﺑ‪‬ﺮﻫﺎﻧﻰ‬

‫ﺳــﺎدهﻟﻮﺣـــﺎن‬

‫ﻣﺮا‬ ‫را‬

‫ر‪‬د‬

‫ﻣﻰﮐﻨﻰ‬

‫ﻣ‪‬ﺮد‪‬د‬

‫ﻣﻰﮐﻨﻰ‬

‫ﮔﺮ ﻧﺒﻮدم ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﺸﺮ ﺟﺎﻧﻰ ﻧﺪاﺷﺖ‬

‫ﭘﯿﮑﺮِ اﯾﻦ ﻋﻬﺪ‪ ،‬ﺳ‪‬ﺘﺨﻮاﻧﻰ ﻧﺪاﺷﺖ‬ ‫ﻫﯿﺄت‪ ‬ﻣﻦ اﯾﻦ ﻗَﺪ‪‬ر ﻫﻢ ﻏﻮل ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﺑﺮ ﻣﻦ اﯾﻦ اﻧﮑﺎرﻫﺎ‪ ،‬ﻣﻌﻘﻮل ﻧﯿﺴﺖ‬

‫زﯾﺮِ درﯾﺎﻫﺎ‪ ،‬ﭼﻪ ﻟﺸﮑﺮﻫﺎ ز ﻣﻦ‬

‫در ﻓﻀﺎ‪ ،‬ﺑﺲ آﺳﻤﺎنﭘﯿﻤﺎ ز ﻣﻦ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﻧﮕﺎه‪‬‬

‫ﻣﺎﻫﯿﺎن‬

‫ﻧﻮر‬ ‫را‬

‫در‬

‫ﻣﻰﻧﻤﺎﯾﻢ‬

‫اﻋﻤﺎقِ‬ ‫ﺟﺎىِ‬

‫آب‬ ‫ﺧﻮاب‬

‫ﻫﺮ ﭼﻪ ﮔﻮﯾﻰ‪ ،‬ﺑﺮﺗﺮ از آن ﻣﻦ ﮐُﻨﻢ‬ ‫ﻗﻠﺐِ‬ ‫ﺑﺲ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫اﻗﯿﺎﻧﻮس‬ ‫وﺳﺎﯾﻞ‬ ‫دلِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫را‬ ‫ﺑﻬﺮِ‬ ‫ذر‪‬ه‬

‫‪74‬‬

‫روﺷﻦ‬

‫ﮐُﻨﻢ‬

‫ﮐﺎو‪‬ش‬

‫ﺳﺎﺧﺘﻢ‬

‫را‬

‫ﺑﺸﻨﺎﺧﺘﻢ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﺎﺳﺦِ ﻋﻠﻢ‬

‫اﯾﻨﻬﻤﻪ‬ ‫آن‬

‫اﻣﺮاض‬ ‫ﻗَﺪ‪‬ر‬

‫را‪،‬‬

‫ﺑﺎرﯾﮏﺗﺮ‬

‫دارو‬

‫ﺷﺪم‬

‫ﻣﻮ‬

‫ﺷﺪم‬

‫از‬

‫ﻗﻠﺐﻫﺎ ﺑﺎ دﺳﺖ‪ ‬ﻣﻦ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺧﻮرد‬ ‫ﻫﺮ ﭼﻪ او ﺑﺸﮑﺴﺖ‪ ،‬از ﻣﻦ ﺑ‪‬ﻨﺪ ﺧﻮرد‬ ‫ﮔﺮ‬

‫ﺑﻠﺮزد‬

‫ﭘﯿﺶﮔﻮﯾﻰﻫﺎىِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫زﻣﺎن‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﻗﻠﺐِ‬

‫در‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫آﺳــﺘﯿﻦ‬

‫ﮐﺎوشِ ﻣﻦ‪ ،‬ﻋ‪‬ﻤﺮِ ﻋﺎﻟﻢ را ﺷﻨﺎﺧﺖ‬ ‫ﺗﺎﺑﺶِ ﻣﻦ‪ ،‬ﻗَﻌﺮِ ﮔﺮدون را ﮔُﺪاﺧﺖ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ اﻧﺴﺎنﻫﺎىِ ﭘ‪‬ﺮ از ﻣﺎ و ﻣﻦ‬ ‫از دلِ ﭼﯿﻦ ﺗﺎ ﺑﻪ ﮐﻮىِ ﻣ‪‬ﻨﻬ‪‬ﺘَﻦ‬ ‫دﺳﺖ‪‬‬

‫ﺗﺮسِ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ز‪‬ﻧَﺪ‬

‫اﻓﺴﺎرﺷﺎن‬

‫ور ﻧﻪ ﮐ‪‬ﻰ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ رام اﻓﮑﺎرﺷﺎن‬ ‫ﻫﺮ ﮐُﺠﺎ از ﻣﻦ ﯾﮑﻰ ﺟﺎمِ ﺟﻢ اﺳﺖ‬ ‫دﯾﺪهى‬

‫ﻣﻦ‪،‬‬

‫دورﺑﯿﻦِ‬

‫‪75‬‬

‫ﻋﺎﻟﻢ‬

‫اﺳﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﻐﺰ‬

‫ﻣﺎﺷﯿﻦِ‬

‫ﺑِﺸﻤ‪‬ﺮَد‬

‫ﺣﺴﺎﺑﻢ‪،‬‬

‫ذر‪‬ات‪‬‬

‫ﺑﻰﺣﺴﺎب‬ ‫آﻓﺘﺎب‬

‫ﻧﻮرِ‬

‫ﺳﺮﻋﺖ‪ ‬ﻣﻦ ﭼﻮن ﺑﻪ اَﻧﺠﻢ رو ﻧﻬﺎد‬

‫ﻟﻨﮓ‬

‫ﻟﻨﮕﺎن‪،‬‬

‫ﻧﻮر‬

‫در‬

‫ﭘﺎﯾﻢ‬

‫ﻓﺘﺎد‬

‫ذر‪‬ه از ﻣﻦ ﺑﺲ اَﺗُﻢ ﺗﻘﺪﯾﻢ ﮐﺮد‬ ‫ﺑﺮ ﻣﻦ اﻗﯿﺎﻧﻮس ﻫﻢ‪ ،‬ﺗﻌﻈﯿﻢ ﮐﺮد‬

‫ﭼﻨﺪ ﮔُﺴﺘﺎﺧﻰ ﮐُﻨﻰ در ﭘﯿﺶِ ﻣﻦ‬ ‫ﻫﺎن ﺗﻮ اى ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﺑﺘﺮس از ﻧﯿﺶِ ﻣﻦ‬

‫ﻣﻦ اﮔﺮ در ﺧﻮد ﺑﭙﯿﭽﻢ ﺳﻮىِ ﺗﻮ‬ ‫ﻫﯿﭻﮐﺲ‬ ‫ﺧﺎﺗﻢِ‬

‫دﯾﮕﺮ‬ ‫ﻣ‪‬ﻠﮏ‪‬‬

‫ﻧﺒﯿﻨﺪ‬

‫روىِ‬

‫ﺳﻠﯿﻤﺎنﺳﺖ‬

‫ﺗﻮ‬ ‫ﻋﻠﻢ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﻋﺎﻟَﻢ ﺻﻮرت و ﺟﺎنﺳﺖ ﻋﻠﻢ‬

‫‪76‬‬


‫ﭘﺎﺳﺦِ ﻓﻄﺮت‬

‫ﺷﺮمِ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﻋﻠﻢ را ﻣﻐﺮور ﮐﺮد‬

‫آﻧﭽ‪‬ﻨﺎن‪ ،‬ﮐﺂن را ﺷﺮابِ ﺷﻮر ﮐﺮد‬ ‫ﭘﺎﺳ‪‬ﺨﺶ را ﺑﺎ دﻟﻰ آزاده ﮔُﻔﺖ‬ ‫روىِ ﭘﺎىِ ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ ا‪‬ﺳﺘﺎده‬

‫ﮔُﻔﺖ‬

‫ﺧﻮب ﻣﻰداﻧﻢ ﭼﻪ ﻫﺴﺘﻰ‪ ،‬اى ﺷﺮﯾﺮ‬ ‫ﮐﺎﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ در ﻣ‪‬ﺪحِ ﺧﻮد ﮔﺸﺘﻰ دﻟﯿﺮ‬ ‫ﮔﺮ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻫﻢ ﭘﯿﺶِ ﺗﻮ ﺑﺎﺷﻢ زﺑﻮن‬ ‫اﯾﻦ ﮐُﻨﺪ ﺛﺎﺑﺖ ﮐﻪ ﻓﻄﺮت ﻫﻢ ﺟ‪‬ﺒﻮن‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺷﺪ‬

‫راﺳﺘﻰ‬ ‫در‬

‫ﻧﮕﺮ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺷﺠﺎﻋﺖ‬

‫رﯾﺸﻪى‬

‫زورﮔﻮﯾﺎن‪،‬‬

‫ﻧﺎﺗﻮان‬

‫رﯾﺸﻪى‬

‫ﺑﻨﯿﺎد‪‬‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﻫﯿﺄت‪‬‬

‫آزاد‪‬‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺑﺮ‬

‫آزادﮔﯽﺳﺖ‬

‫ﺣﺎﺻﻞِ‬

‫آزادﮔﻰ‬

‫ﻫﻢ‬

‫از‬

‫ﺷﺠﺎﻋﺖ‬

‫آزار‪،‬‬

‫ﺳﺎدﮔﯽﺳﺖ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻋﺎرﯾﻨــــﺪ‬

‫ﻣﮑّﺎرﯾﻨـــــــﺪ‬

‫در ﺑﺮِ زورآورى از ﺧﻮﯾﺶ ﺑﯿﺶ‬ ‫آن ﭼ‪‬ﻨﺎن ﻟﺮزان ﮐﻪ ﻧﺰد‪ ‬ﮔُﺮگ ﻣﯿﺶ‬

‫وز ﺷﺠﺎﻋﺖ‪ ،‬آن ﮐﺴﻰ دارد ﻧﺸﺎن‬ ‫ﮐﻮ‬

‫ﺑﭙﯿﭽـــــﺪ‬

‫ﺳﺎﻋﺪ‪‬‬

‫زورآوران‬

‫ﺑﯿﻦِ اﯾﻦ ﺗﺮس و ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻧُﮑﺘﻪايﺳﺖ‬ ‫ﮔﻮش ﺑﺮ ﻣﻦ‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﻧُﮑﺘﻪ ﭼﯿﺴﺖ‬ ‫آن ﮐﻪ ﺗﺮﺳﺶ ﮐﺮده از ﻓﻄﺮت ﺟ‪‬ﺪا‬ ‫ﻣﻰﭘﺬﯾﺮد‬

‫زور‬

‫و‬

‫‪78‬‬

‫ﮔﻮﯾﺪ‬

‫زورﻫﺎ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﺎﺳﺦِ ﻓﻄﺮت‬

‫وآن ﺷﺠﺎﻋﻰ ﮐﺰ د‪‬مِ ﻓﻄﺮت ﺷ‪‬ﮑُﻔﺖ‬ ‫زور ﻧﺸﻨﯿﺪ و ﺑﻪ ﮐﺲ زورى ﻧﮕُﻔﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮﺗﻢ ﻣﻦ‪ ،‬ﻫﺮ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻫﻢ ز ﻣﻦ‬ ‫وز ﺗﻮ زور‪ ،‬اى ﻋﻠﻢِ ﭘ‪‬ﺮ اﻓﺴﻮن و ﻓﻦّ‬

‫ﮐﻢ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﺎ ﮐ‪‬ﺒﺮِ ﺧﻮد ﭘ‪‬ﺮﺧﺎش ﮐُﻦ‬ ‫رازِ اﯾﻦ ﻣﺠﻬﻮلﻫﺎ را ﻓﺎش ﮐُﻦ‬ ‫ﺑﺎزﮔﻮ ﮔﺮ اﯾﻨﻬﻤﻪ ﻫﺴﺖ از ﺗﻮ ﺑﻮد‬

‫اﯾﻦ ﺟﻬﺎن ﮔﺮ اﺑﺘﺪا‪ ،‬ﻣﺴﺖ از ﺗﻮ ﺑﻮد‬ ‫رازِ‬

‫دﻧﯿﺎىِ‬

‫دلِ‬

‫اﻫﺮام‬

‫ﭼﯿﺴﺖ؟‬

‫در دلِ ﻇﻠﻤﺎﻧﻰِ آن ﺟﺎم ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ر‪‬ﻣﺰﺷﺎن را در ﭼﻪ ﺳﺎزى دﯾﺪهاى؟‬ ‫زﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺑﺎزى‪ ،‬ﭼﻪ رازى دﯾﺪهاى؟‬ ‫ﭼﻮن ﺷﻮد ﻫﺮ ﮐﺲ در آﻧﺠﺎ ﺳﺮ ﮐﺸﺪ‬ ‫روحِ او ﯾﮑﺴﺮ از آﻧﺠﺎ ﭘ‪‬ﺮ ﮐﺸﺪ‬

‫‪79‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﺎﻧﺪ‬

‫ﻓﺮﻋﻮنِ‬

‫از‬

‫اﺑﻬﺎمﻫﺎ‬

‫ﻣﺼﺮ‬

‫واژﮔﻮن ﺷﺪ ﭼﻮن ز دﺳﺘﺶ ﺟﺎمﻫﺎ‬ ‫ﭘ‪‬ﺮ ز راز و رﻣﺰ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺄواىِ او‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﺠﺎ‬

‫ﺧُﺪاﯾﯽﻫﺎىِ‬

‫ﻣﺎﻧَﺪ‬

‫او‬

‫ﻟﯿﮏ دﯾﺪﯾﻢ آن ﭼﻪ او اﻓﺴﻮن ﺑﺨﻮاﻧﺪ‬ ‫اﻫﺮام‬

‫ﻣﺎﻧﺪ‬

‫و‬

‫ﻧﻤﺎﻧﺪ!‬

‫ﺧُﺪاﯾﻰﻫﺎ‬

‫اى ﺑﺴﺎ ﮐﻪ زﯾﻦ ﺑﻼىِ ﻣ‪‬ﺮده رﯾﮓ‬ ‫ﮔﺸﺘﻪاﺳﺖ اﻧﺪرﺟﻬﺎن او ﺧُﺮده رﯾﮓ‬ ‫ﺑﯿﺴﺖ ﻗﺮن اﺳﺖ اﯾﻦ ﺟﻬﺎن ﮐﻮﺷﯿﺪه اﺳﺖ‬

‫ﺑﺎدهﻫﺎىِ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﻓﮑﺮﻫــــﺎ‬

‫ﭘﺬﯾﺮا‬

‫ﮔﺸﺘﻦِ‬

‫ﺟﻮﺷﯿﺪه‬

‫اﺳﺖ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻋ‪‬ﻠﻢﻫﺎ‬

‫ﺻﻒ ﺑﻪ ﺻﻒ از ﻧﺎﺧُﺪا و ﺑﺎﺧُﺪا‬

‫در ﭘﻰِ ﯾﮏ ﻣﻄﻠﺐِ ﮔُﻢ ﮔﺸﺘﻪاﻧﺪ‬ ‫ﭼﻬﺮهﻫﺎ‬

‫را‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﺳ‪‬ﺮِﺷﮏ‬

‫‪80‬‬

‫آﻏﺸﺘﻪاﻧﺪ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﺎﺳﺦِ ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻧﺸﺎن‬

‫آﺧﺮﯾﻦ‬

‫از‬

‫ﯾﺎﺑﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﻔﺘـــﺎحِ‬

‫ﺟﺎمِ‬ ‫ﭘﯿﻐﺎمِ‬

‫ﻣﺴﯿﺢ‬ ‫ﻣﺴﯿﺢ‬

‫ﯾﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ‪ ،‬ﺟﻮﯾﻨﺪﮔﺎنِ ﻓﻄﺮﺗﻨـــﺪ‬ ‫ﻫﺮ ﮐُﺠﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﻫﺮ ﮐ‪‬ﺴﻮﺗﻨـــﺪ‬

‫ﻣﯿـــﺰِﮔﺮد‪‬‬

‫ﺷﻬﺴﻮاران‬

‫را‬

‫ﺑﺒﯿﻦ‬

‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﻋﯿﺴﺎ رﻓﺖ‪ ،‬ﯾﺎران را ﺑﺒﯿﻦ‬

‫اﯾﻦ ﻧﺴﻖﻫﺎ ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ از ﻓﻄﺮت ﺑﺠﺎﺳﺖ‬

‫ﭘ‪‬ﺮﺳﺪ آن ﺟﺎمِ ﻣ‪‬ﻘﺪ‪‬س در ﮐُﺠﺎﺳﺖ‬ ‫ﺟﻮﯾ‪‬ﺪ آن ﺟﺎمِ ﺑﻪ ﺧﻮن آﻏﺸﺘﻪ را‬ ‫ﺧﻮنِ‬

‫ﻋﯿﺴﺎ‬

‫ﭘﯿﺶِ‬

‫او‬

‫ﺧﻮنِ‬

‫ﺧُﺪا‬

‫ﻧﻮرِ ﺑﺎﻗﻰ‪ ،‬ﭘ‪‬ﻬﻠﻮىِ دﻧﯿﺎىِ دون‬ ‫ﺷﯿﺮِ ﺻﺎﻓﻰ‪ ،‬ﭘ‪‬ﻬﻠﻮىِ ﺟﻮﻫﺎىِ ﺧﻮن‬

‫‪81‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪82‬‬


‫ﻓﺪاﮐﺎرى در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻰِ ادﯾﺎن ز ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫رﺷﺘﻪى ﻗﺎﻧﻮنِ ﺧﻮن در دﺳﺖ‪ ‬ﮐﯿﺴﺖ؟‬

‫ﺗﺎ ﺟﻬﺎن ﭘﺎك از ﭘﻠﯿﺪيﻫﺎ ﺷﻮد‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ز‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺳﺎﯾﻪاى‬

‫ﭘﯿﺪا‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﺧَﻠﻖ‪ ،‬ﺳ‪‬ﻨّﺖ را ﺑﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻰ ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫ﻓﮑﺮِ‬

‫او‬

‫آﺳﻮده‬

‫آﻧﮕﻪ‬

‫آرﻣﯿﺪ‬

‫ﭼﯿﺴﺖ اﯾﻦ ﺳ‪‬ﻨّﺖ‪ ،‬ﺳﺨﻦ آﻏﺎز ﮐُﻦ؟‬ ‫ﺑﺎز ﮐُﻦ‪ ،‬اﯾﻦ ﻋ‪‬ﻘﺪهﻫﺎ را ﺑﺎز ﮐُﻦ!‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔﺎو ﮐُﺸﺘﻦ در ﺑﺮِ ﺧﻮرﺷﯿﺪ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫اﺻﻞِ ﻣﯿﺘﺮاﯾﯿﺴﻢ ﺑﺮ ﭘﻨﺪارِ ﮐﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﮔﺮ ﺗﻮ ﮔﻮﯾﻰ اﯾﻦ ﺳﺨﻦﻫﺎ ﺑﺮ ﻫﺒﺎﺳﺖ‬

‫ﻋﯿﺪ‪ ‬ﻗﺮﺑﺎن را ﭼﻪ ﺗﻮﺿﯿﺤﻰ ﺗﻮراﺳﺖ؟‬ ‫آزادهى‬

‫ﻣﺮدمِ‬

‫ﭘﻠﯿـــﺪىﻫﺎىِ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‬

‫را‬

‫ﺷــــﻨﺎس‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺧﻠﻖِ‬

‫ﻻﺟﺮم‬

‫ﻧﺎﺳﭙﺎس‬

‫ﻗﺮﺑﺎن‬

‫ﮐُﻨﻨﺪ‬

‫آﻧﭽﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺮد‪ ،‬ﺑﻰﺷﮏ آن ﮐُﻨﻨﺪ‬ ‫او ﺻﻠﯿﺐ ﺧﻮد ﮐَﺸﺪ ﺑﺮ دوشِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺧﺎردان ﺳﺎزد ﺳﺮِ ﭘ‪‬ﺮﺟﻮشِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫وآن ﮐُﻨﺪ ﻫﻔﺘﺎد ﺗﻦ را ﺳﺮ ﺑﻪ راه‬

‫ﭘﺎ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﭘﺎىِ‬

‫ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‪،‬‬

‫در‬

‫ﻗﺘﻠﮕﺎه‬

‫ﻏﺮﻗﻪ در ﺧﻮن‪ ،‬ﮔﻮﯾﺪ آن ﺧﻮنِ رﺳﻮل‬ ‫ﮐﺎى ﺧُﺪا‪ ،‬ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن را ﮐُﻦ ﻗﺒﻮل‬

‫‪84‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻓﺪاﮐﺎري در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺧﻮن در آن د‪‬م زﻧﮓ‪ ‬ﻇﻠﻤﺖ ﻣﻰﺑ‪‬ﺮَد‬ ‫ﻇﻬﺮ‪،‬‬

‫آﻓﺘﺎبِ‬

‫ﻣﻰﺧﻮرد‬

‫ﺻﯿﻘﻞ‬

‫وآن دﮔﺮ در ﻋﺸﻖ‪ ،‬ﭼﻮن ﯾﺎﺑﺪ ﻣﻘﺎم‬

‫ﺑﺎ‬

‫اﻧﺎﻟﺤﻖ‬

‫ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‬

‫ﺧَﻠﻖ‬

‫را‬

‫را‬

‫ﮔُﻔﺘﻨﻰ‬

‫در‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺳﺮِ‬

‫ﮐﺎمِ‬

‫ﺳﻮزد‬

‫ﺗﻤﺎم‬

‫دار‬

‫اﻓﮑَﻨَﺪ‬

‫ﭘﻨﺪار‬

‫اﻓﮑَﻨَﺪ‬

‫ﺑﻨﺪ ﺑﻨﺪش ﭼﻮن ز ﻫﻢ ﺷﺪ ﻣﻨﻔﺼﻞ‬ ‫ﺧﻮن ﺑﻪ ﻓﻄﺮت ﮔﺮدد آﻧﮕﻪ ﻣ‪‬ﺘّﺼﻞ‬ ‫اﯾﻦ ﻓﺪا ﮔﺸﺘﻦ ﺑﻪ ﺣ‪‬ﮑﻢِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫زﯾﻦ ﻓﺪاﮐﺎران‪ ،‬ﺟﻬﺎن در ﺣﯿﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﭼﻮن ﮐﻪ اﯾﻨﺎن‪ ،‬ﭘﺎك در ﻓﻄﺮت ﺷﺪﻧﺪ‬ ‫در ﻓﻨﺎىِ ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﭘ‪‬ﺮ ﻏﯿﺮت ﺷﺪﻧﺪ‬ ‫ﻣﺮدك‪‬‬

‫آﺷﻔﺘﻪ‬

‫ﺑﻮداﯾﻰ‬

‫ﺣــــﺎل‬

‫ﺑﺎ ﺳﺘﻢﻫﺎ ﭼﻮن ﮐُﻨﺪ ﻗﺼﺪ‪ ‬ﺟﺪال‬

‫‪85‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫آﺗﺸﻰ رﯾﺰد ﺑﻪ ﺳ‪‬ﺮ ﺗﺎ ﭘﺎىِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﻣﻰﻧﻬﺪ ﺧﺎﮐﺴﺘﺮى ﺑﺮ ﺟﺎىِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫اﯾﻦ ﭼﻪ ﺧﻮدﺳﻮزى ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤ‪‬ﺖ اﺳﺖ‬

‫در ﺣﻘﯿﻘﺖ اﯾﻦ ﻇﻬﻮرِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫زﯾﻦ‬

‫ﻓﺪاﮐﺎران‪،‬‬

‫ﺳﺘﻢ‬

‫رﺳﻮا‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﻓﻄﺮت از ﻗﺎﻧﻮنِ ﺧﻮن‪ ،‬اﺣﯿﺎ ﺷﻮد‬ ‫ﭘﺲ زﯾﺎدتﻫﺎ‪ ،‬درونِ ﻧﻘﺺﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﻣﺮ ﺷﻬﯿﺪان را‪ ،‬ﺣﯿﺎت اﻧﺪر ﻓﻨﺎﺳﺖ‬ ‫ﺟﺎنِ ﻣﻦ‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮنِ ﺧﻮن در ﺳ‪‬ﻨّﺖ اﺳﺖ‬

‫ﭘﺎﮐﺴﺎزِ‬

‫ﻟﮑـّــﻪﻫﺎىِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﺳﺖ‬

‫ﺧﻮنِ ﭘﺎﮐﺎن‪ ،‬ﭼﯿﺮه ﺑﺮ آﻟﻮدﮔﻰﺳﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﺷﻬﺎدتﻫﺎ ﻧﻪ ﺑﺮ ﺑﯿﻬﻮدﮔﻰﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻰ ﺑﻪ ﻫﺮ آﯾﯿﻦ ﮐُﻨﺪ‬ ‫زﻧﺪهاى ﺧﻮﻧﭙﺎك را ﮔُﻠﭽﯿﻦ ﮐُﻨﺪ‬

‫‪86‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻓﺪاﮐﺎري در ﻓﻄﺮت‬

‫اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ‪،‬‬

‫ﺧﻮنِ‬

‫ﮔﻮﺳﻔﻨﺪى‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻋﻘﯿﺪت‬

‫او‪‬ل‬ ‫ﺑﻪ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﭘ‪‬ﺮ‬

‫ﮐَﺸﯿﺪ‬

‫ﻗﺮﺑﺎﻧﮕﻪ‬

‫ر‪‬ﺳﯿﺪ‬

‫ﻧﻮﯾﻰ‬

‫اﻧﮕﯿﺨﺘﻦ‬

‫ﺧﻮن ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺶ ﺑﺎﯾﺪ او‪‬ل رﯾﺨﺘﻦ‬ ‫ﻓﮑﺮِ ﻗﺮﺑﺎﻧﻰ ﭼﻮ زاو‪‬ل ﭘﺎ ﮔﺮﻓﺖ‬

‫ﺧﻮن در اﯾﻨﺠﺎ رﻧﮓ‪ ‬ﻣﺬﻫﺐ را ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﭼﯿﺴﺖ ﻣﺬﻫﺐ‪ ،‬ﭼﯿﺴﺖ آﯾﯿﻦ ﭼﯿﺴﺖ دﯾﻦ؟‬ ‫ﭼﯿﺴﺖ ﻋﺸﻖو ﭼﯿﺴﺖ ﻣﻬﺮ و ﭼﯿﺴﺖﮐﯿﻦ؟‬ ‫ﭼﯿﺴﺖ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺗﻐﯿﯿﺮِ‬

‫ذر‪‬ات‪‬‬

‫وﺟﻮد‬

‫از ﻧﺒﻮدن ﺑﻮد و از ﺑﻮدن ﻧﺒﻮد؟‬ ‫اﯾﻦ ﺗﺴﻠﺴﻞ ﭼﯿﺴﺖ در ﺗﺒﺪﯾﻞِ ﺣﺎل؟‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﮐ‪‬ﻰ اﯾﻦ ﺑﺎزىِ ﻧﻘﺺ و ﮐﻤﺎل؟‬ ‫رودﻫﺎ‬

‫رو‬

‫ﺳﻮىِ‬

‫درﯾﺎﻫﺎ‬

‫ﻧﻬﻨﺪ‬

‫اﺻﻞِ ﺧﻮد ﺟﻮﯾﻨﺪ و رو آﻧﺠﺎ ﻧﻬﻨﺪ‬

‫‪87‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺎز‪ ،‬در آﻧﺠﺎ ﺷﻮﻧﺪ اﺑﺮ و ﺑﺨﺎر‬ ‫ﺗﺎ ز ﻧﻮ ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬آبِ ﭼﺸﻤﻪﺳﺎر‬ ‫ﺟﺎنِ ﻣﺎ ﭼﻮن رود و درﯾﺎ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﻣﺎ ﻫﻤﻪ اوﯾﯿﻢ و ﻓﻄﺮت ﻋ‪‬ﺘﺮت اﺳﺖ‬ ‫او‬

‫ﺗﻮاﻧَﺪ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﻣﺄوا‬

‫دﻫﺪ‬

‫ﺟﺎنِ ﻣﺎ ﻧﺘﻮان ﺑﻪ ﻓﻄﺮت ﺟﺎ دﻫﺪ‬ ‫ﺑﺮف و ﺑﺎراﻧﻰ ﮐﻪ ﻧﻌﻤﺖ آو‪‬ر‪‬د‬

‫ﭘ‪‬ﺮ ﺑﻼ ﮔﺮدد ﭼﻮ از ﺣﺪ‪ ‬ﺑ‪‬ﮕﺬرد‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ وﯾﺮان ﮐُﻦ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺮف‬ ‫اﯾﻦ ﻫﻤﺎن ﻗﺎﻧﻮنِ ﻣﻈﺮوف اﺳﺖ و ﻇﺮف‬ ‫آب در ﮐﺸﺘﻰ‪ ،‬ﻫﻼك‪ ‬ﮐﺸﺘﻰ اﺳﺖ‬ ‫آب در ﺑﯿﺮونِ ﮐﺸﺘﻰ‪ ،‬ﭘ‪‬ﺸﺘﻰ اﺳﺖ‬

‫‪88‬‬


‫روح در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺣﺎﻟﯿﺎ‪،‬‬

‫از‬

‫ﭘﯿﺮوِ‬

‫ﺗﻮرات‬

‫روح‬

‫دارم‬

‫ﻧُﮑﺘﻪﻫﺎ‬

‫اﺣﮑﺎمِ‬

‫ﮐَﻠﯿﻢ‬

‫ﺑﺸﻨﻮ اى ﻋﻠﻢِ ﭘ‪‬ﺮ از ﭼﻮن و ﭼﺮا‬

‫از‬

‫ﺑﺮاىِ‬

‫و‬

‫ﭘﻨﺪارد‬

‫روح‪،‬‬

‫ﺣﺮﯾﻢ‬

‫ﺷﻨﺒﻪﻫﺎ ﮔﻮﯾﺪ ﮐﻪ آزاد اﺳﺖ‪ ،‬روح‬ ‫در ﺑﺮ ﺧﻮﯾﺸﺎنِ ﺧﻮد‪ ،‬ﺷﺎد اﺳﺖ روح‬ ‫ﺷﺎدىِ‬ ‫وز‬

‫ارواح‪،‬‬ ‫ﺗﻤﺎمِ‬

‫ﺑﺎﯾﺪ‬ ‫ﮐﺎرﻫﺎ‬

‫ﺷﺎد‬

‫ﺑﻮد‬

‫آزاد‬

‫ﺑﻮد‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫وآﻧﮑﻪ ز‪‬رﺗُﺸﺖ و اَوﺳﺘﺎ را ﮔُﺰﯾﺪ‬ ‫ﭼﻮن ﻋﺰﯾﺰِ او ﺑﻪ ﮔﻮرى آرﻣﯿﺪ‬ ‫ﺗﺎ ﮐﻪ روﺣﺶ ﺑﻰﻧﯿﺎز اﻧﺪر ﻣ‪‬ﻐﺎك‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻰﺧﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﺑﯿﺎﺑﺪ زﯾﺮِ ﺧﺎك‬ ‫زﯾﻮر‬

‫و‬

‫او‬

‫ﺗﻦﭘﻮشِ‬

‫را‬

‫آو‪‬ر‪‬د‬

‫در ﮐﻨﺎرِ او ﺑﻪ ﺧﺎك اﻧﺪر ﻧَﻬ‪‬ﺪ‬ ‫وآن ﻣﺠﻮﺳﻰ ﮐُﻨﺞِ ﺧُﻔﺘﻦﮔﺎه‪ ‬ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺧُﻤﺮهى‬

‫ﻣﻰﮔُﺬارد‬

‫دﻟﺨﻮاه‪‬‬

‫ﺧﻮﯾﺶ‬

‫اﺳﺘﺨﻮانِ ﻣ‪‬ﺮده در وى ﺟﺎ دﻫﺪ‬ ‫ﻣﻮﻧﺲِ‬

‫را‬

‫ﺑﻰروح‬

‫ﻣﺄوا‬

‫دﻫﺪ‬

‫ﺷﺎدﻣﺎن آﻧﮕﺎه‪ ،‬در ﻫﺮ ﺻﺒﺢ و ﺷﺎم‬ ‫در‬

‫ﮐﻨﺎرِ‬

‫ﺧُﻤﺮه‬

‫ﺑ‪‬ﮕﺬارد‬

‫ﻃﻌﺎم‬

‫روز و ﺷﺐ‪ ،‬ﺗﮑﺮار ﺳﺎزد ﻣﺎﺟﺮا‬ ‫ﺗﺎ ﺷﻮﻧﺪ ارواح‪ ،‬ﺑﺎ او ﻫﻢ ﻏﺬا‬

‫‪90‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫روح در ﻓﻄﺮت‬

‫در ﺷﺐِ ﻋﯿﺪ ﻧﻮﺋﻞ آن ﻋﯿﺴﻮى‬ ‫در‬

‫ﺗﻤﺪ‪‬ن‪،‬‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﭘﺎى‬

‫ﺳﺮ‬

‫د‪‬ﻧﯿﻮى‬

‫ﭼﻮن ﮐُﻨﺪ زﯾﻨﺖ در و دﯾﻮارِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫رو ﮐُﻨﺪ آﻧﮕﺎه‪ ،‬ﺑﺮ ﭘﻨﺪارِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫در‬

‫ﮐﻨﺎرِ‬

‫رﻧﮕﺎرﻧﮓ‪‬‬

‫ﮐﺎجِ‬

‫ﻋﯿﺪ‬

‫ﻧﻮرِ اﻟﻮان را ﺑﻪ ﻫﺮ ﺳﻮ‪ ،‬ﭼﻮن ﮐَﺸﯿﺪ‬

‫در ﻫﻤﯿﻦ ﻋﺼﺮِ اَﺗُﻢ ﺑﺎ ﺻﺪ ﻏﺮور‬ ‫آن ﭼ‪‬ﻨﺎن ﮔﻮﯾﻰ ﮐﻪ ﻣﻬﻤﺎن در ﺣﻀﻮر‬

‫ﻣﻰﻧﻬﺪ ﻗﺪرى ﺧﻮراك و ﻧﺎن و آب‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ دارد‪ ،‬از ﻃﻌﺎم و از ﺷﺮاب‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﻟﺒﻰ‬

‫ﺧﻨﺪان‬

‫و‬

‫ﻗﻠﺒﻰ‬

‫ﺷﺎدﻣﺎن‬

‫ﮔﻮﯾﺪ اﯾﻦ ﻫﻢ ﺳﻬﻢِ روحِ ﻣ‪‬ﺮدﮔﺎن‬ ‫در ﮐﻤﺎلِ ﺻﺪق‪ ،‬اﯾﻦ ﭘﻨﺪارِ اوﺳﺖ‬ ‫روح‪ ،‬ﭘﻨﺪارى ﮐﻪ ﻫﻢﮔُﻔﺘﺎرِ اوﺳﺖ‬

‫‪91‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﭘﯿﺮوِ‬

‫دﯾﻦِ‬

‫ﺟﺎوداﻧﻰ‬

‫ﻣ‪‬ﺤﻤ‪‬ﺪ‪،‬‬ ‫از‬

‫داﻧﺪ‬

‫روح‬ ‫اﻣﺮِ‬

‫را‬ ‫ﺧُﺪا‬

‫ﮔﻮﯾﺪ اى ﺟﺎن‪ ،‬ﭼﺸﻢِ ارواح اﺳﺖ ﺑﺎز‬ ‫روحِ ﻣ‪‬ﺮده‪ ،‬آﮔﻪ اﺳﺖ از ﻫﺮﭼﻪ راز‬

‫ﻫﺮﭼﻪ رﻓﺘﺎرِ ﺗﻮ ﺑﺎ ﺧﻮﯾﺸﺎن و ﻏﯿﺮ‬ ‫روح آﮔﺎه اﺳﺖ‪ ،‬در ﻫﺮ ﮔﺸﺖ و ﺳﯿﺮ‬

‫ﺧﻮاﻫﻰ ار ﺧﻮﺷﻨﻮد ﺳﺎزى ذات‪ ‬روح‬

‫ﮔَﻪ ﻃﻌﺎم و ﺟﺎﻣﻪ ﮐُﻦ ﺧﯿﺮات‪ ‬روح‬ ‫ﻣﻰرﻫﻨﺪ ارواح ﻫﺮ ﺷﺐ زﯾﻦ ﻗﻔﺲ‬ ‫ﻓﺎرﻏﺎن‪ ،‬ﻧﻰ ﺣﺎﮐﻢ و ﻣﺤﮑﻮمِ ﮐﺲ‬ ‫اﯾﻦ ﻋﻘﺎﯾﺪ را ﻧﻪ ﭘﻨﻬﺎن ﮔُﻔﺘﻪاﻧﺪ‬ ‫آن ﭼﻪ را ﮔُﻔﺘﻨﺪ‪ ،‬ﯾﮑﺴﺎن ﮔُﻔﺘﻪاﻧﺪ‬

‫ﺑﺮ ﺻﻠﯿﺐ آن ﮐﻮ ﻧﯿﺎﯾﺶ ﻣﻰﮐُﻨﺪ‬ ‫روحِ‬

‫ﻋﯿﺴﺎ‬

‫ﺳﺘﺎﯾﺶ‬

‫را‬

‫‪92‬‬

‫ﻣﻰﮐُﻨﺪ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫روح در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﯿﺴﺖ روح اى ﻋﻠﻢِ ﺟﺎﻣﺪ ﭼﯿﺮه ﮐُﻦ‬ ‫اﺑﻠﻬﺎن‬ ‫اﯾﻦ‬

‫ﺗﺎﺑﺸﻰ‬

‫ﻣﻐﺰ‬

‫را‬ ‫ﻋﻘﺎﯾﺪ‬

‫از‬

‫ﮐﻤﺘﺮ‬

‫در‬

‫ﺗﯿﺮه‬

‫رﮐﺎبِ‬

‫آﻓﺘﺎبِ‬

‫ﮐُﻦ‬

‫ﻓﻄﺮﺗﻨــﺪ‬ ‫ﻓﻄﺮﺗﻨــﺪ‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺳ‪‬ﻨّﺖ ز ﻓﻄﺮت ﺑﺎﻗﻰ اﺳﺖ‬

‫ﻋﺎﻟﻤﻰ ﻣ‪‬ﺴﺖ اﺳﺖ و ﻓﻄﺮت ﺳﺎﻗﻰ اﺳﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻋﻘﺎﯾﺪ‪ ،‬اﯾﻦ ﻫﻤﻪ اﻓﮑﺎر ﭼﯿﺴﺖ‬

‫ﻫﯿﭻ ﺗﻮﺿﯿﺤﻰ ﺗﻮ را اى ﻋﻠﻢ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﺧﻠﻘﺖ‬

‫از‬

‫اﺷﯿﺎء‪،‬‬

‫آﻏﺎز‬

‫ﮔﻮى‬

‫آﻧﭽﻪ را در ﭼ‪‬ﻨﺘﻪ دارى‪ ،‬ﺑﺎزﮔﻮى‬ ‫اﺗﮑﺎء‪‬‬

‫آدﻣﻰ‬

‫ﺑﺮ‬

‫اﺻﻞ‬

‫ﭼﯿﺴﺖ؟‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻓﺮاق و وﺻﻞ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﻣﺮد ﺑﺎش و ﺳ‪‬ﺨﺮة ﻣﺮدان ﻣﺸﻮ‬ ‫رو ﺳﺮ ﺧﻮد ﮔﯿﺮ و ﺳﺮﮔﺮدان ﻣﺸﻮ‬

‫‪93‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪94‬‬


‫اﻧﺘﻈﺎر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﯿﺴﺖ ﺑﺮ ﮔﻮ ﺑﺤﺚ‪ ‬وﺻﻞ و اﻧﺘﻈﺎر؟‬ ‫ﮐﯿﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﻫﺮ‬

‫ا ﯾﻦ‬

‫ﻋﺎﺷﻘﺎنِ‬

‫ﺑﻰﻗﺮار؟‬

‫ﺑﺎ‬

‫اﻧﺘﻈﺎرى‬

‫ﮐُﻨﺪ‬

‫ﮐﺴﻰ‬

‫رؤﯾﺖ‪‬‬

‫ﻣﻌﺸﻮق‬

‫ﮔﺮﻣﻰِ‬

‫دلﻫﺎ‬

‫را‬

‫ﺑﻪ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺳﺮ‬

‫ﺑﺎور‬

‫ﮐُﻨﺪ‬

‫اﻣﯿ‪‬ﺪﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﻣ‪‬ﺮدهدل آن ﮐﻮ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﺮدﯾﺪﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﺎ اﻧﺪﯾﺸﻪى ﻟﺮزﻧﺪه زﯾﺴﺖ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻤﯿﺮد‪ ،‬ﺧﻮد ﻧﻤﻰداﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﯿﺴﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﺻﻞِ ﻋﺸﻖ و ﻓﮑﺮِ ﻣﻌﺸﻮق‪ ،‬اى ﻋﺰﯾﺰ‬ ‫اﯾﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﺷﻮق و ﮔُﺮﯾﺰ‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ‬

‫ﭼﯿﺰى‬

‫ﻧﯿﺮوﮔﺎه‪‬‬

‫ﻏﯿﺮِ‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﮐُﻨﺪ‬

‫ﻫﻤﻮار‬

‫ﻫﺮ‬

‫د‪‬م‬

‫راه‪‬‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﺑﻪ‬

‫اﻣ‪‬ﯿﺪى‬

‫ﺑﻪ‬

‫راه‬

‫اﻓﺘﺎدهاﯾﻢ‬

‫وز‬

‫ﻧﻮرِ‬

‫اﻧﺘﻈﺎر‬

‫اﻣﯿﺪ‪‬‬

‫دﯾﮕﺮان‬

‫ﺟﺎﻧﺒﺨﺶِ‬ ‫اﺳﺖ‪،‬‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﮔﺮوﻫﻰ‬

‫داﻣﻦِ‬

‫ﺧﻮد‬

‫ﻫﻢ‬

‫دل‬

‫اﻧﺘﻈﺎر‬

‫را‬

‫زادهاﯾﻢ‬

‫اﻣﯿـــــﺪوار‬

‫اﺳﺖ‪،‬‬

‫اﻧﺘﻈﺎرى‬ ‫ﮐﻨﺎرى‬

‫ﻣﺎ‬

‫اﻧﺘﻈﺎر‬

‫ﻣﻰﮐَﺸﺪ‬ ‫ﻣﻰﮐَﺸﺪ‬

‫آن ﮐﻪ ز‪‬رﺗُﺸﺖ آﻣﺪ او را ﺳﺎﯾﺒﺎن‬ ‫ﻣﻨﺘﻈﺮ‬

‫ﮐﺂﯾﺪ‬

‫ز‬

‫در‬

‫ﺳﺎووﺷﯿﺎن‬

‫وآن ﮐﻪ ﺑﺮ ﺳﯿﻨﺎىِ ﻣﻮﺳﺎ ﮐﺮده رو‬ ‫در ﭘﻰِ اﻟﯿﺎس ﮔﺮدد ﮐﻮ ﺑﻪ ﮐﻮ‬

‫‪96‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﻧﺘﻈﺎر در ﻓﻄﺮت‬

‫وآن ﮐﻪ ﺳﺮ ﺑﺮ داﻣﻦِ ﻋﯿﺴﺎ ﻧﻬﺎد‬ ‫در‬

‫دﻟﺶ‬

‫ﻓﺎراﻗﻠﯿﻂ‬

‫ﻣ‪‬ﻬﺮِ‬

‫اوﻓﺘﺎد‬

‫وآن ﮐﻪ در ﻧﻮرِ ﻣ‪‬ﺤﻤ‪‬ﺪ دود ﮔﺸﺖ‬ ‫ﻣﻨﺘﻈﺮ‬

‫ﻧﺰد‬

‫روىِ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻣ‪‬ﻬﺪىِ‬

‫ﻣﻮﻋﻮد‬

‫ﮔﺸﺖ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻗﻮﻣﻰ‪،‬‬

‫ﺳﺮآﯾﺪ‬

‫اﻧﺘﻈﺎر‬

‫ﻧﺎﻣﺶ‬

‫ﻧﻪ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻧﻘﻄﻪى‬ ‫ز‬

‫ﻗﺎﻧﻮﻧﻰ‬

‫ﭘﺎﯾﺎن‬

‫ﮔُﺬار‬

‫اﻓﮑﺎرِ‬

‫ﺑﺸﺮ‬

‫ﺗﺎ ﮐﻪ ﻫﺮ د‪‬م زآﯾﺪ از آن ﺧ‪‬ﯿﺮ و ﺷَﺮ‬ ‫اﯾﻦ ﻧﻪ آن ﺑﺪﻋﺖ ز ﺧﻮدﺧﻮاﻫﺎنِ ﺷﻮم‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﻪ‬

‫دراﻧﺪازد‬

‫ﮔُﻤﺮاﻫﻰ‬

‫زآن‬

‫ﻣﺮﻫﻢِ ﻫﺮ درد‪،‬‬

‫رﺳﻮم‬

‫رو اﻧﺘﻈﺎر‬

‫ﮐﺎﯾﻦ ﻧﻈﺎم از اﺻﻞِ ﻓﻄﺮت ﺑﺮﻗﺮار‬ ‫ﮔﺮ‬

‫ﻧﺒﺎﺷﺪ‬

‫اﻧﺘﻈﺎرى‪،‬‬

‫ذوق‬

‫ﻧﯿﺴﺖ‬

‫ﺳﯿﻨﻪﻫﺎ را ﻫﯿﭻ دﯾﮕﺮ ﺷﻮق ﻧﯿﺴﺖ‬

‫‪97‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫در‬

‫آدﻣﻰ‬

‫ﮐﺎﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﮔﯿﺮودارِ‬ ‫ﺑﻪ‬

‫اﻓﺘﺪ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺗﻼش‬

‫دﻧﺒﺎلِ‬

‫ﻣﻌﺎش‬

‫ﭼﺸﻢ ﺑﺮ ﮔُﻠﺰارى از آﯾﻨﺪه اﺳﺖ‬

‫ﭼﺸﻤﻪى ﻓﮑﺮش از اﯾﻦ زاﯾﻨﺪه اﺳﺖ‬ ‫در‬

‫ﻣ‪‬ﻨﺘﻈﺮ‬

‫ﺧﺰان‪،‬‬ ‫ﺑﺮ‬

‫دﯾﻬﻘﺎنِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺟﺎﻧﺒﺨﺶِ‬

‫ﺑﺎد‪‬‬

‫داﻧﻪﮐﺎر‬ ‫ﺑﻬﺎر‬

‫ﭼﺮخِ ﺳﺮﮔﺮدان ﮐﻪ اﻧﺪر ﺟﺴﺘﺠﻮﺳﺖ‬ ‫ﺣﺎلِ او ﭼﻮن ﺣﺎلِ ﻓﺮزﻧﺪانِ اوﺳﺖ‬ ‫ﻣ‪‬ﺤﺘﻀﺮ‬

‫ﭘﯿﺮﻣﺮدى‬

‫اﻓﺘـــﺎده‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﺗﺎر و ﭘﻮدش ﺑﻬﺮِ ﻣﺮگ آﻣﺎده ﺑﻮد‬ ‫از ﻃﺒﯿﺒﺎن ﮐﺲ ﺑﻪ ﺑﺎﻟﯿﻨﺶ ﻧﻤﺎﻧﺪ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ ﻟﺤﻈﻪ اَﺷﻬﺪ‪ ‬ﺧﻮد را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‬ ‫روز و ﺷﺐﻫﺎ ﺑﺮ ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﻣﻨﻮال ﺑﻮد‬ ‫ﻣ‪‬ﺤﺘﻀﺮ‬

‫را‬

‫ﻣ‪‬ﺨﺘﺼﺮ‬

‫‪98‬‬

‫اﺣﻮال‬

‫ﺑﻮد‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﻧﺘﻈﺎر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻋﺎرﻓﻰ از ﺣﺎلِ ﭘﯿﺮ‪ ،‬آﮔﺎه ﮔﺸﺖ‬ ‫ﭘ‪‬ﺮس و ﺟﻮﯾﻰ ﮐﺮد و ﺷﻤﻊِ راه ﮔﺸﺖ‬ ‫ﻗﺼ‪‬ﻪ ﮔُﻔﺘﻨﺪش ﮐﻪ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺎلِ ﭘﯿﺶ‬

‫ﺷﻮر و ﺣﺎﻟﻰ داﺷﺖ‪ ،‬در دﻧﯿﺎىِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺗﻨﻬﺎ‬

‫ﻧﺎﮔﻬﺎن‬

‫ﻧﻮﺟﻮان‪،‬‬

‫اﻣﯿﺪ‪‬‬

‫ﻓﺮزﻧﺪ‪‬‬

‫ﺟﺎنِ‬

‫ﺧﻮشﻓﺮﻣـــﺎنِ‬

‫او‬ ‫او‬

‫دور از ﭼﺸﻤﺶ در اﻣﻮاجِ ﻗﻀﺎ‬

‫ﺷﺪ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺑﺮ ﻫﻢ زدن ﭼﺸﻤﻰ ﻓﻨﺎ‬ ‫زﯾﻦ ﻣﺼﯿﺒﺖ ﺑﻰﺧﺒﺮ ﻣﺎﻧﺪ اﯾﻦ ﭘﺪر‬ ‫ﺗﺎ ﮐُﻨﻮن ﮔُﻢﮔﺸﺘﻪ ﺟﻮﯾﺪ در ﺑﻪ در‬ ‫رﻓﺖ‬

‫ﻋﺎرف‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺳﺮِ‬

‫ﺑﺎﻟﯿﻦِ‬

‫او‬

‫ﺑﻮﺳﻪ زد ﺑﺮ ﮔﻮﻧﻪى ﻏﻤﮕﯿﻦِ او‬ ‫ﺟﻤﻠﻪاى در زﯾﺮِ ﮔﻮشِ ﭘﯿﺮ ﮔُﻔﺖ‬ ‫ﭼ‪‬ﺸﻢﻫﺎىِ‬

‫ﻣ‪‬ﺤﺘﻀﺮ‬

‫‪99‬‬

‫ﯾﮑﺒﺎره‬

‫ﺧُﻔﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺧَﻠﻖ ﮔُﻔﺘﻨﺪش ﭼﻪ ﺑﻮد اﺳﺮارِ ﮐﺎر‬ ‫ﺑ‪‬ﺮﮐَﻨـﺪم‬

‫ﮔُﻔﺖ‪،‬‬

‫اﻧﺘﻈﺎر‬

‫ﻧﻬﺎلِ‬

‫زآﻧﮑﻪ ﻋﺸﻖِ ﻣ‪‬ﺮدﮔﺎن ﭘﺎﯾﻨﺪه ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﭼﻮنﮐﻪ ﻣ‪‬ﺮده ﺳﻮىِ ﻣﺎ آﯾﻨﺪه ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﻋﺸﻖﻫﺎ اﻣ‪‬ﺎ‪ ،‬در اﯾﻦ ﻋﻬﺪ‪ ‬ﻋﺠﻮل‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﮕﻰ‬

‫وﺳﺎﯾﻞ‬

‫ﺳﻬﻞاﻟﻮﺻﻮل‬

‫دﯾﮕﺮ اﻧﺴﺎن در ﭘﻰِ ﮔُﻢﮔﺸﺘﻪ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﮐﺲ ﻧﺪاﻧﺪ ﻣﻌﻨﻰِ ﮔُﻢﮔﺸﺘﻪ ﭼﯿﺴﺖ‬ ‫ﺑﺲ ﻫﻮس ﺑﺮ ﻣﺮدﻣﺎن‪ ،‬آﻣﻮﺧﺖ ﻋﻠﻢ‬ ‫ﻋﺸﻖ را از ﺑﯿﺦ و ﺑ‪‬ﻨﯿﺎن‪ ،‬ﺳﻮﺧﺖ ﻋﻠﻢ‬

‫ﻧﻘﺶِ‬

‫اﺧﺘﯿﺎر‬

‫رﻧﮕﯿﻦ‬ ‫از‬

‫ﺑﺲﮐﻪ‬

‫دﺳﺖ‪‬‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﺗﺼﻮﯾﺮﻫﺎ‬

‫ﺷﻬﻮتﻫﺎ‬

‫رﻫﺎ‬

‫ﻧﻘﺶﻫﺎ از ﺑﺲ ﺑﻪ ﺗﺮﻏﯿﺐِ ﻫﻮس‬ ‫ﻋﺸﻖﻫﺎ‬

‫ﻧﻘﺸﻰ‬

‫ز‬

‫‪100‬‬

‫ﺗﺮﮐﯿﺐِ‬

‫ﻫﻮس‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﻧﺘﻈﺎر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﯾﺎدى از ﻋﺸﻘﻰ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﻰ ﭼﯿﺮه ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫دﯾﺪهﻫﺎ دﯾﮕﺮ ﺑﻪ راﻫﻰ ﺧﯿﺮه ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﻋﻠﻢ آو‪‬رد اﯾﻦ وﺳﺎﯾﻞ را ﺑﻪ ﭘﯿﺶ‬

‫ﺗﺎ ﻋﻮاﻃﻒ را ﮐُﺸَﺪ در ﻏﯿﺮ و ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫رﯾﺸﻪى‬

‫ﻫﺮ‬

‫اﻧﺘﻈﺎرى‬

‫را‬

‫ﺑِﮑَﻨﺪ‬

‫ﺗﺎ ز‪‬ﻧَﺪ ﻫﺮ د‪‬م ﺑﻪ ﻋﺸﻘﻰ ﻧﯿﺸﺨﻨﺪ‬ ‫روحِ ﻋﺮﻓﺎن را ز ﺑ‪‬ﻦ اﻧﮑﺎر ﮐﺮد‬ ‫ﺧَﻠﻖ را زﯾﻦ ﻓﮑﺮﻫﺎ ﺑﯿﺰار ﮐﺮد‬ ‫ﮔُﻔﺖ ﻋﺮﻓﺎن ﯾﮏ ﺧﯿﺎلِ واﻫﻰ اﺳﺖ‬ ‫ﻧﺸﺌﻪى‬

‫ﺗﻠﻘﯿﻨﻰ‬

‫از‬

‫ﺑﻰراﻫﻰ‬

‫اﺳﺖ‬

‫ﮔُﻔﺖ ﻋﺮﻓﺎن ﻓﮑﺮِ ﻣﺮد‪ ‬ﮐﺎﻫﻞ اﺳﺖ‬ ‫وﯾﻦ ﺗﺼﻮ‪‬رﻫﺎ ز ﻣﻐﺰى ﺟﺎﻫﻞ اﺳﺖ‬ ‫ﺳﻮﺧﺖ از ﺑ‪‬ﻦ‪ ،‬اﯾﻦ ﺑﻼىِ د‪‬ﻧﯿﻮى‬ ‫رﯾﺸﻪى‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎىِ‬

‫‪101‬‬

‫ﻣﻌﻨـــــﻮى‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﺎ ر‪‬ﺳ‪‬ﺪ ﺧﻮد ﺑﺮ ﺣﺴﺎبِ دﯾﻦ و ﮐﯿﺶ‬ ‫ﺑﺎ ﺣﺴﺎب و ﺑﺎ ﻋﺪد آﻣﺪ ﺑﻪ ﭘﯿﺶ‬ ‫ﮔُﻔﺖ ﭼﯿﺰى ﻧﺰد‪ ‬ﻣﻦ ﻣﺴﺘﻮر ﻧﯿﺴﺖ‬

‫اﯾﻦ ﻋﻘﺎﯾﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﻗﻮاﻋﺪ ﺟﻮر ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬ﻫﺮ د‪‬م اﻧﺘﻈﺎرى ﺑﺮ ﺧﻄﺎﺳﺖ‬

‫زﻧﺪﮔﻰ‪ ،‬در‬

‫زﯾﺮِ ﺑﺎرِ ﻟﺤﻈﻪﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﺟﻮﯾﺪ آدم اﯾﻨﮏ در ﺑ‪‬ﺮَش‬

‫ﻋﺸﻖﻫﺎ‬

‫ﻫﺮ‬

‫د‪‬م‬

‫ﮐﻨﺎرِ‬

‫ﺑِﺴﺘﺮش‬

‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬ﻋﺸﻖ اﯾﻦ دوره ﺑﺎﯾﺪ ﺳ‪‬ﺮﺳ‪‬ﺮى‬ ‫ﻋﻬﺪ‪ ‬ﻣﺠﻨﻮن ﻣ‪‬ﺮد و آن ﻣﺠﻨﻮنﮔﺮى‬ ‫ﺑﺲ‬

‫وﺳﺎﯾﻞ‬

‫ﺷﻬﻮتاﻧﮕﯿـﺰاﻧﻪ‬

‫رﻓﺖ‬

‫ﺑﻮىِ ﻋﺸﻖ از ﺑﺎده و ﭘﯿﻤﺎﻧﻪ رﻓﺖ‬ ‫ﭼﺸﻢِ ﻣﺮدم ﺑﺮ ﻋﻠﻒ از ﺑﺲ ﭼﻮ ﮔﺎو‬ ‫ﻫﯿﭻ‬

‫ﭼﺸﻤﻰ‬

‫را‬

‫‪102‬‬

‫ﻧﺒﯿﻨﻰ‬

‫ﮐُﻨﺠﮑﺎو‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﻧﺘﻈﺎر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺟﺴﻢﻫﺎ‬

‫ﻋﺮﯾﺎن‬

‫و‬

‫ﺟﺎن‬

‫ﺑﻰآﺑﺮو‬

‫ﭼﺸﻢ را دﯾﮕﺮ ﻧﻪ ﺷﻮقِ ﺟﺴﺘﺠﻮ‬ ‫ﻣﺎﻧﻌﻰ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﺷﻮق آﯾﺪ ﻣﯿﺎن‬

‫ﮐﺎم ﺑﻰﻣﺎﻧﻊ‪ ،‬ﻧﻪ دﻟﭽﺴﺖ آن ﭼ‪‬ﻨﺎن‬ ‫اﻧﺘﻈﺎر از ﻣﺮد ﺳﺎزد‪ ،‬ﺳﺨﺖ ﮐﻮه‬ ‫ﻋﺸﻖ ﭘ‪‬ﺮ ﻣﺎﻧﻊ‪ ،‬ﭼﻪ ﻋﺸﻘﻰ ﭘ‪‬ﺮ ﺷﮑﻮه‬

‫ﺟﺰ ﺑﻪ ﺷﺐ ﺟﻠﻮه ﻧﺒﺎﺷﺪ ﻣﺎه را‬ ‫ﺟﺰ ﺑﻪ درد‪ ‬دل ﻣﺠﻮ دﻟﺨﻮاه را‬

‫‪103‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪104‬‬


‫ﭘﻨﻬﺎﻧﮑﺎرى در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﺎ ﮐﻪ روﺷﻦﺗﺮ ﺷﻮد اﯾﻦ ﻣﺎﺟﺮا‬ ‫از‬

‫زﻓﺎﻓﻰ‬

‫ﺣﺠﻠﻪ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ‬

‫را‬

‫ﻗﺼ‪‬ﻪاى‬

‫زﯾﻨﺖ‬

‫ﺑﻬﺮِ‬

‫ﮔﻮﯾﻢ‬

‫ﻋﺮوس‬

‫ﮔ‪‬ﺮد‪‬‬

‫آن‬

‫ﺗﻮ‬

‫را‬

‫آراﺳﺘﻨﺪ‬

‫ﭘﯿﺮاﺳﺘﻨﺪ‬

‫ﻣﺮد و زن را ﯾﻨﮕﻪﻫﺎىِ ﺳﺮ ﺑﻪ راه‬ ‫ﮐﻒ زﻧﺎن ﺑ‪‬ﺮدﻧﺪ ﺳﻮىِ ﺣﺠﻠﻪﮔﺎه‬ ‫ﻣﺮد‪ ‬ﻋﺎﻣﻰ‪ ،‬دور از ﭼﺸﻤﺎنِ ﺧﻠﻖ‬ ‫دﺳﺖ زن ﺑِﮕﺮﻓﺖ و ﺑﺎ آن زرق و ﺑﺮق‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺟﺎﻧﺐِ‬

‫ﺧﺎكآﻟﻮده‬

‫ﭘﺴﺘﻮىِ‬

‫رﻓﺖ‬

‫در ﻣﯿﺎنِ ﮔَﺮد و ﺧﺎك و دوده رﻓﺖ‬ ‫ﺗﺎ در آﻧﺠﺎ ﮐﺎم ﮔﯿﺮد از ﻋﺮوس‬ ‫زن ﺑﻪ ﺣﯿﺮت ﻣﺎﻧﺪ از آن ﺷﻮىِ ﻋﺒﻮس‬

‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬ﭼﻮن از ﺣﺠﻠﻪ روﮔﺮدان ﺷﻮﯾﻢ‬

‫در‬

‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﭘﻨﻬﺎن‬

‫ﺑﯿﻐﻮﻟﻪاى‬

‫ﺷﻮﯾﻢ‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺗﺸﻮﯾﺶ و ﭘﻨﻬﺎﻧﻰ ﭼﺮا‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬ﺷﯿﺮﯾﻦﺗﺮ ﺷﻮد ﺗﺎ ﮐﺎمِ ﻣﺎ‬

‫ﺧﯿﺮه‬

‫آن‬

‫د‪‬ر‪‬ﻧﺪ‬

‫ﻣﺮدم‬

‫در‬

‫ﮐﻨﺎرِ‬

‫ﺑﺮ‬

‫زﻓﺎف‪‬‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﻧﺨﻮاﻫﻢ‬

‫ﺑِﻨﮕَﺮَﻧﺪ‬

‫ﮐﺎرِ‬

‫او‬

‫اﻟﺒﺘﻪ‬

‫زﯾﺒﺎﯾﻰ‬

‫ﻧﺪاﺷﺖ‬

‫رﯾﺸﻪاى از ﻓﻬﻢ و داﻧﺎﯾﻰ ﻧﺪاﺷﺖ‬

‫‪106‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﻨﻬﺎﻧﮑﺎري در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻧﺎﺧﻮدآﮔﻪ‪ ،‬ﺣ‪‬ﮑﻢِ ﻓﻄﺮت را ﺷﻨﯿﺪ‬ ‫در ﭘﻰِ ﭘﻨﻬﺎنﮔﺮى‪ ،‬ﺧﻮد را ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫ﺧﻮاﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺑﺮﮔُﺰﯾﺪ‬

‫ﭘﻨﻬﺎﻧﻰ‬

‫از‬

‫ﺑﺠﻮﯾﺪ‬

‫راﺣﺘﻰ‬

‫آن‬

‫ﮔﻨﺞ‬

‫رﻧﺞ‬

‫را‬ ‫را‬

‫ﺑﺎ وﺟﻮد‪ ‬آن ﮐﻪ اﯾﻦ وﺻﻠﺖ ﺣﻼل‬ ‫او ز ﭘﻨﻬﺎﻧﮑﺎرىِ ﺧﻮد ﺧﻮشﺧﯿﺎل‬ ‫رﻣﺰِ ﺧﻠﻘﺖ‪ ،‬ﮔﺮ ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﭘﻨﻬﺎن ﻧﺒﻮد‬

‫از ﺷﮑﻮﻫﺶ‪ ،‬ﻋﻘﻞ ﺳﺮﮔﺮدان ﻧﺒﻮد‬ ‫رﻓﺘﮕﺎن ﭘ‪‬ﺮ ﻋﺰّت از آن ﻣﻰﺷﻮﻧﺪ‬ ‫ﮐﺰ ﻧﻈﺮﻫﺎ‪ ،‬ﺳﺨﺖ ﭘﻨﻬﺎن ﻣﻰﺷﻮﻧﺪ‬ ‫ﻫﺮ ﻧﺒﻮغ در ﻋﺼﺮِ ﺧﻮد ﺑﺎ ﺻﺪ ﺷﮑﺴﺖ‬ ‫ﭘ‪‬ﺮﺟـــﻼل‪،‬‬

‫اﻓﺴﺎﻧﻪﻫـــﺎىِ‬

‫دوردﺳﺖ‬

‫داﻧﻪ ﭼﻮن اﻧﺪر زﻣﯿﻦ ﭘﻨﻬﺎن ﺷﻮد‬ ‫ﺳ‪‬ﺮِ‬

‫او‬

‫ﺳﺮﺳﺒﺰىِ‬

‫‪107‬‬

‫ﺑ‪‬ﺴﺘﺎن‬

‫ﺷﻮد‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ ﻧﻬﺎﻧﮑﺎرى ﮐﻪ ﺑﺤﺜﻰ دﻟﮑﺶ اﺳﺖ‬ ‫در ﻗﯿﺎسِ ﻋﺎرف و زاﻫﺪ ﺧﻮش اﺳﺖ‬ ‫زاﻫﺪان‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن‬

‫را‬

‫ﺟﺎﻣﻪى‬

‫دﻟﺒﺴﺘﻪى‬

‫ﺗﻘﻮا‬

‫ﺗﻘﻮاىِ‬

‫ﻧﺸﺎن‬ ‫ﺟﺎن‬

‫زاﻫﺪان ﺳﺮﺑﺎرِ دوشِ ﻣﺎر و ﻣﻮر‬ ‫ﻋﺎرﻓﺎن از ﺑﺎرِ دوشِ ﺧﻮد‪ ،‬ﺑﻪ دور‬

‫زاﻫــــﺪان‪،‬‬

‫ﺑﯿــﺮونﮔﺮاىِ‬

‫ﺧﻮدﭘ‪‬ﺴ‪‬ﻨﺪ‬

‫زاﻫــــﺪان‪،‬‬

‫ﻇﺎﻫﺮﻧﻤــــﺎىِ‬

‫ﺗُﻨــــﺪﺧﻮ‬

‫ﮐُﺶِ‬

‫آﺷﻔﺘﻪرو‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن‪،‬‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن‬ ‫زاﻫﺪان‪،‬‬

‫آﺗﺶدرونِ‬

‫ﻇﺎﻫــــﺮ‬ ‫از‬

‫ﺷﻮقِ‬

‫ﺟ‪‬ﻨّﺖ‬

‫ﺧﻮدﺳ‪‬ﭙ‪‬ﻨﺪ‬

‫ﺑﻰﻗﺮار‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن ﺑﺎ ﺑﻮىِ ﺟﺎن‪ ،‬داﯾﻢ ﺑﻬﺎر‬ ‫زاﻫﺪان‪ ،‬در ﻫﺮ ﺳ‪‬ﺤ‪‬ﺮ ﺑﺮ ﺳ‪‬ﺠﺪه ﺳﺮ‬ ‫ﻋﺎرﻓﺎن در ﺗﯿﺮه ﺷﺐﻫﺎ‪ ،‬ﺧﻮد ﺳ‪‬ﺤ‪‬ﺮ‬

‫‪108‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﻨﻬﺎﻧﮑﺎري در ﻓﻄﺮت‬

‫زاﻫﺪان‪،‬‬

‫از‬

‫ﻟﺮزﻧﺪه‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن‪،‬‬

‫دل‬

‫زﻧﺪه‬

‫زاﻫﺪان‪،‬‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺗﺮسِ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﺟﺰا‬

‫اﺻﻞِ‬

‫ﺳﺮاﺑﻰ‬

‫ﺑﻘﺎ‬

‫ﻣﺎرﭘﯿﭻ‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن را ﭼﺸﻤﻪى ﺧﻮرﺷﯿﺪ‪ ،‬ﻫﯿﭻ‬ ‫زاﻫــــﺪان‬ ‫ﻋﺎرﻓﺎن‬

‫را‬

‫زاﻫــــﺪان‬

‫را‬

‫زﺣﻤﺖ‪‬‬

‫را‬

‫ﺣ‪‬ﺮﻣﺘﻰ‬

‫ﻋﺰّت‪‬‬

‫ﺑﻰﺣﺎﺻﻠﻰ‬

‫روﺷــــﻨﺪﻟﻰ‬ ‫ﮔﺮ‬

‫ﺑ‪‬ﺮﻣ‪‬ﻼ‬

‫ﻋﺎرﻓﺎن را ﺷــــﻮﮐﺖ اﻧﺪر ﭘﺮدهﻫﺎ‬

‫زﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﭘﻨﻬﺎن و ﭘﯿﺪا‪ ،‬ﺣﮑﻤﺘﻰﺳﺖ‬ ‫ﻋﺰّت‪‬‬ ‫ﺗﺎ‬ ‫ﻓﺴﻖِ‬

‫ﭘﻨﻬﺎﻧﮕــــﺮى‬

‫را‬

‫ﻋﻠّﺘﻰﺳﺖ‬

‫روزهدار‬

‫و‬

‫روزهﺧﻮار‬

‫ﺑﺪاﻧﺪ‬ ‫ﭘﻨﻬﺎن‬

‫ﺑِﻪ‬

‫ز‬

‫زﻫﺪ‬

‫آﺷﮑﺎر‬

‫ﮔﻔﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﻫﺮ آن ﮐﻮ ﺳ‪‬ﺮ ﻧﻬ‪‬ﻔﺖ‬ ‫زود ﮔﺮدد ﺑﺎ ﻣ‪‬ﺮاد‪ ‬ﺧﻮﯾﺶ ﺟ‪‬ﻔﺖ‬

‫‪109‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺟﻨﮕﻞ و درﯾﺎ و دﺷﺖ و رود و ﮐﻮه‬ ‫زﯾﻦ‬

‫اﺳﺮارِ‬

‫ﻫﻤﻪ‬

‫ﭘﻨﻬﺎن‪،‬‬

‫ﭘ‪‬ﺮﺷﮑﻮه‬

‫ﺑﺲ ﻋﺰﯾﺰ اﺳﺖ آن ﭼﻪ دﯾﺮ آﯾﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ‬ ‫ارث را آﺗﺶ ز‪‬ﻧَﺪ ﻓﺮزﻧﺪ‪ ‬ﻣ‪‬ﺴﺖ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﻟﺬّت د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م در دﺳﺘﺮَس‬ ‫زﻧﺪﮔﻰ‬

‫ﺑﺎﯾﺪ‬

‫ﺗﺎرﯾﮏﺗﺮ‬

‫اﮐﻨﻮن‬

‫اﯾﻦ‬

‫از‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺟﻮاﻧﺎن‪،‬‬

‫ﻗﻔﺲ‬

‫زودﭘﯿﺮ‬

‫زودﺧﻮاه و زود ﮐﺎم و زودﺳﯿﺮ‬

‫ﻧﺴﻞِ ﭘ‪‬ﺮ ﺗﺸﻮﯾﺶ و ﺧﻮنﮔﺮمِ ﺟﻮان‬ ‫در‬

‫ﺑﻰآرزوﯾﻰ‪،‬‬

‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫اﯾﻦ‬

‫زﻣﺎن‬

‫ﺑﻰﻫﺪف ﻫﺮ د‪‬م ﮐﻪ ﺑﻰﺗﺎب اوﻓﺘـﺪ‬ ‫در‬

‫ﭘﻰِ‬

‫ﺗﺨـــﺪﯾﺮِ‬

‫اﻋﺼﺎب‬

‫اوﻓﺘـﺪ‬

‫ﮔﻮشﻫﺎ ﻫﺮ د‪‬م ﺑﻪ زﻧﮓ‪ ‬دﯾﮕﺮى‬ ‫ﻧﺸﺌﻪﻫﺎ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫‪110‬‬

‫رﻧﮓ‪‬‬

‫دﯾﮕﺮى‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﻨﻬﺎﻧﮑﺎري در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ ﻣﺨﺪ‪‬رﻫﺎ ﺑﻪ ﺟـــﺎىِ ﻋﺸﻖﻫﺎﺳﺖ‬ ‫داروىِ‬

‫ﮐﺠــــﺎﺳﺖ‬

‫ﺑﻰاﻧﺘـــﻈﺎرىﻫﺎ‬

‫ﺑﺎ ﻫﻮسﻫﺎ‪ ،‬ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ دلﻫﺎ ﺷﺪ ﻫﻼك‬ ‫زﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻋ‪‬ﺮﯾﺎنﮔﺮى‪ ،‬ﮐﻮ ﻋﺸﻖِ ﭘﺎك‬

‫ﻋﺎﺷﻘﻰ‬

‫ﮐﺰ‬

‫ﮐﻮ‪،‬‬

‫ﺗﻼشِ‬

‫ﺳﯿﻨﻪﺳﻮز‬

‫ﮐﻮﯾﺮِ‬

‫ﻧﺎرﮔﻮن‬

‫ﺧﻮد ﺷﻮد در ﻗﻠﺐِ ﺷﺐ‪ ،‬ﺧﻮرﺷﯿﺪ‪ ‬روز‬ ‫ﺣﺎﺟ‪‬ﺮى‬

‫ﮐﻮ‪،‬‬

‫ﮐﺰ‬

‫ز‪‬ﻣﺰَﻣﻰ دﯾﮕﺮ ز ﺧﺎك آر‪‬د ﺑ‪‬ﺮون‬

‫اﺣﻤﺪى ﮐﻮ‪ ،‬ﮐﺰ ﺣﺠﺎزِ ﭼﻮن ﺗﻨﻮر‬ ‫ﻏﺎرِ‬

‫ﺣ‪‬ﺮّا‬

‫را‬

‫ﮐُﻨﺪ‬

‫درﯾﺎىِ‬

‫ﻧﻮر‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺗﺎﺑﺶ در اﯾﻦ ﮔﺮدوﻧﻪ ﺧﺎك‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ ﺟﺰ‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪﻫﺎىِ ﻋﺸﻖِ ﭘﺎك‬ ‫اي ﻣﺴﯿﺢِ ﺧﻮش ﻧَﻔَﺲ‪ ،‬ﭼﻮﻧﻰ ز رﻧﺞ‬ ‫ﮐﻪ ﻧﺒﻮد اﻧﺪر ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﺑﻰرﻧﺞ ﮔﻨﺞ‬

‫‪111‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻧﺎﻟﻪ ﮐُﻦ اى ﻧﺎىِ ﻓﻄﺮت در ﺗَﻨَﻢ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﻟﺤﻈﻪﻫﺎ‬

‫ﺳﮑﻮت‪‬‬

‫ﺑِﺸﮑﻨﻢ‬

‫را‬

‫ﺑِﺸﮑﻨﻢ اﯾﻦ ﺑﻨﺪ و اﯾﻦ زﻧﺠﯿﺮ را‬ ‫ﺑﺮآر‪‬م‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺷﺒﮕﯿﺮ‬

‫ﻧﺎﻟﻪى‬

‫را‬

‫در ﻣﻦ اى ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﺳﺨﻦ آﻏﺎز ﮐُﻦ‬

‫روزنِ‬

‫را‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻪام‬

‫ﮐُﻦ‬

‫ﺑﺎز‬

‫ﻫﺮ ﭼﻪ ذراﺗﻨﺪ در ﺟﻮش و ﺧُﺮوش‬

‫ﮐُﻨﺞِ ﻋ‪‬ﺰﻟﺖ‪ ،‬ﻣﻦ ﭼﺮا ﺑﺎﯾﺪ ﺧﻤﻮش‬ ‫ﯾﮏ ﻧَﻔَﺲ ﺧﻮاﻫﻢ ﮐﻪ ﺧﻮدﺷﻮﯾﻰ ﮐُﻨﻢ‬ ‫ﭼﻬﺮه از ﻫﺮ ﺳﻮ ﺑﻪ ﺑﻰﺳﻮﯾﻰ ﮐُﻨﻢ‬ ‫ﺑ‪‬ﮕﺬرم از اﯾﻦ ﺣﯿﺎت و آن ﻣ‪‬ﻤﺎت‬ ‫ﭘ‪‬ﺮ‬

‫ﮐَﺸَﻢ‬

‫ﻟﺤﻈﻪاى‪،‬‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﺠﻮﺷﺪ‬

‫در‬ ‫زﯾﻦ‬ ‫در‬

‫ﻣﺎوراء‪‬‬ ‫ﻧﻘﺶﻫﺎ‬ ‫ﻣﻦ‬

‫‪112‬‬

‫ﮐﺎﯾﻨﺎت‬ ‫ﯾﺎﺑ‪‬ﻢ‬

‫ﻣ‪‬ﻔَﺮ‬

‫آﺷﻮبِ‬

‫ﻧﻈﺮ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﻨﻬﺎﻧﮑﺎري در ﻓﻄﺮت‬

‫در ﻣﻦِ ﻣﻦ‪ ،‬ﺟﻠﻮه د‪‬ه اﯾﻦ اﺣﺘﺮاق‬ ‫اى‬

‫اﺷﺘﯿﺎق‪،‬‬

‫اﺷﺘﯿﺎق‪،‬‬

‫اى‬

‫اﺷﺘﯿﺎق‬

‫در ﮐﻼﻣﻢ اوىِ او را ﮐُﻦ ﻋﯿﺎن‬

‫اى زﺑﺎن‪ ،‬اﻟﮑﻦ ﭼﺮاﯾﻰ در ﺑﯿﺎن‬ ‫ﯾﮏ زﻣﺎن در ﻣﻦ رﻗﻢ زن‪ ،‬ﺑﻮد را‬ ‫ﻋﻮد‪ ‬ﺟﺎﻧﻢ ﺑﺎش و ﺑﺮﮐَﺶ دود را‬ ‫ﺗﺎ ر‪‬و‪‬م ﻣﻦ ﺳﻮىِ ﺧﻠﻮت در ﻧﻤﺎز‬

‫ﭘ‪‬ﺮﺳﻢ اﯾﻦ اﺣﻮال‪ ،‬از داﻧﺎىِ راز‬ ‫ﮔﺮ‬

‫ﺑِﮑﺎوى‬

‫رﯾﺸﻪﻫﺎىِ‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﺟﻮﻫﺮِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ذر‪‬ات‬

‫ذات‬

‫را‬ ‫را‬

‫ذات‪ ‬ﺧﺎك و ذات‪ ‬آب و ذات‪ ‬ﺑﺎد‬ ‫ذات‪ ‬ﻫﺮ ﻧﻘﺸﻰ ﮐﻪ رﻧﮕﯿﻦ اوﻓﺘﺎد‬ ‫ذات‪ ‬ﻫﺮ زﯾﺒﺎ ﮐﻪ ﻧﺎزﯾﺒﺎ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ‬ ‫ذات‪ ‬ﻫﺮ رﻧﮕﻰ ﮐﻪ در ﮔُﻞﻫﺎ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ‬

‫‪113‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ذات‪ ‬ﻫﺮ دودى ﮐﻪ ﺧﯿﺰد زآﺗﺸﻰ‬ ‫ذات‪ ‬ﻫﺮ آﺗﺶ ز ﺑﺮقِ ﺳﺮﮐَﺸﻰ‬ ‫ﺟ‪‬ﻤﻠﮕﻰ ﻫﺴﺘﻨﺪ و در ﻫﺴﺘﻰ ﺳﻬﯿﻢ‬ ‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ در ﺗﺒﺪﯾﻞِ ﺣﺎﻟَﻨﺪ از ﻗﺪﯾﻢ‬ ‫ذات‪ ‬ﻫﺮ ﻣﻮﺟﻮد را ﻧﻮﻋﻰ ﺷﻌﻮر‬

‫از ﺷﻌﻮر اﺳﺖ اﯾﻦ ﮐﻪ ﯾﮏ ﯾﮏ ﺟﺬبِ ﻧﻮر‬ ‫ﺟ‪‬ﺰ ﺷﻌﻮر‪ ،‬از ﭼﯿﺴﺖ داﯾﻢ ﺳﺮ ﺑﻪ راه‬ ‫آﺑﮑَﺶ‪،‬‬

‫در‬

‫ﻣﻮىِ‬

‫رگﻫﺎىِ‬

‫ﮔﯿﺎه‬

‫ﻫﺮ وﺟﻮدى را ﺷﻌﻮرِ دﯾﮕﺮيﺳﺖ‬ ‫در‬

‫دل‬

‫ذر‪‬ات‪،‬‬

‫ﻧﻮرِ‬

‫دﯾﮕﺮيﺳﺖ‬

‫ﻣﻦ ﭼﻮ ﺧﻮرﺷﯿﺪم درونِ ﻧﻮر‪ ،‬ﻏﺮق‬ ‫ﻣﻰ‪ ،‬ﻧﺪاﻧﻢ ﺧﻮﯾﺶ ﮐﺮد از ﻧﻮر ﻓﺮق‬

‫‪114‬‬


‫ﻧﻮر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺳﻤﺒﻞِ ﻓﻄﺮت دﮔﺮ ﺟﺎ‪ ،‬ﻧﻮر ﮔﺸﺖ‬

‫دﯾﺪهﻫﺎ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻧﻮرﻫﺎ‬

‫ﻣ‪‬ﺴﺤﻮر‬

‫ﮔﺸﺖ‬

‫آن ﯾﮑﻰ ﺗﻌﻈﯿﻢ ﺑﺮ ﺧﻮرﺷﯿﺪ داﺷﺖ‬

‫ﺗﺎ ﺑﺪآﻧﺠﺎﯾﻰ ﮐﻪ ﭼﺸﻤﺶ دﯾﺪ داﺷﺖ‬ ‫وآن دﮔﺮ آﺗﺶﭘ‪‬ﺮﺳﺖ‪ ‬ﻣﺴﺖ ﺑﻮد‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﺑﻮدش‪ ،‬ﺟﻤﻠﻪ از اﯾﻦ دﺳﺖ ﺑﻮد‬ ‫در ﮐﻠﯿﺴﺎ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ د‪‬ﯾﺮ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ را ﺑﯿﻨﻰ ﺑﻪ وﻗﺖ‪ ‬ﮔَﺸﺖ و ﺳ‪‬ﯿﺮ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺷﻤﻊ را در ﻧﺬر‪ ،‬روﺷﻦ ﻣﻰﮐُﻨﺪ‬ ‫ﻧﯿ‪‬ﺖ‪‬‬

‫ﺧﻮد‬

‫را‬

‫ﻣ‪‬ﻌﯿ‪‬ﻦ‬

‫ﻣﻰﮐُﻨﺪ‬

‫رﯾﺸﻪى اﯾﻦ ﻓﮑﺮﻫﺎ ﺑﺮ ﮔﻮ ﮐُﺠﺎﺳﺖ؟‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ‪ ،‬ﯾﮏدﺳﺖ ﻓﮑﺮىﻫﺎ ﭼﺮاﺳﺖ؟‬ ‫ﺑﺎز از اﯾﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﺗﻮ روﮔﺮدان ﺷَﻮى‬ ‫زﯾﻦ ﻧﻈﺮ ﺑﺮ اﺻﻞﻫﺎ ﺣﯿﺮان ﺷَﻮى‬

‫آن ﮐﻪ ﮐَﺸﻔَﺶ ﻋﺎﻟَﻤﻰ ﺣﯿﺮان ﮐُﻨﺪ‬

‫در‬

‫ﮐﻠﯿﺴﺎ‪،‬‬

‫ﺧﻮد‬

‫ﻧﻈﺮﻗﺮﺑﺎن‬

‫ﮐُﻨﺪ‬

‫ﻣﻰﮐَﺸَﺪ ﺑﺮ ﺳﯿﻨﻪ ﺷﮑﻠﻰ از ﺻﻠﯿﺐ‬ ‫ﺷﻤﻊ را روﺷﻦ ﮐُﻨﺪ ﻧﺰد‪ ‬ﻃﺒﯿﺐ‬ ‫ﺗﺎ ﮐﻪ درد‪ ‬روحِ او درﻣﺎن ﺷﻮد‬ ‫آن ﭼﻪ ﻣﻰﺧﻮاﻫﺪ دروﻧﺶ‪ ،‬آن ﺷﻮد‬ ‫در ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﺣﺎﻟﻰ‪ ،‬ﺗﻮ اى ﻋﻠﻢِ ﻏﯿﻮر‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻰداﻧﻰ ﺑﮕﻮ از ﻋﺸﻖ و ﻧﻮر‬

‫‪116‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻧﻮر در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﮔﺮ‬

‫ﺗﻮاﻧﻰ‬

‫ﻧﻮرِ‬

‫دﯾﮕﺮ‬

‫ﻋﻘﺎﯾﺪ‬

‫ﺟﺎىِ‬

‫را‬

‫اﯾﻨﺎن‬

‫ﺑﺴﻮز‬ ‫ﺑﺮﻓُﺮوز‬

‫ﺷﺐ ﭼﺮاﻏﺖ را‪ ،‬ﻓﺘﯿﻠﻰ ﻧﻮ ﺑﺘﺎب‬ ‫ﭘﺎك دان زﯾﻨﻬﺎ ﭼﺮاغِ آﻓﺘﺎب‬ ‫ﻗﻌﺮِ‬

‫اﻗﯿﺎﻧﻮس‬

‫ﻧﻮر‬

‫در‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﭘﯿ‪‬ﻤﺒﺮ‬

‫اﺑﺘﺪا‬

‫رو‬

‫اﮔﺮ‬

‫رگﻫﺎىِ‬ ‫ﮐﺰ‬

‫ﺳﻮىِ‬

‫دلِ‬

‫ﺷﻤﻌﻰ‬ ‫ﻇﻠﻤﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺻﺤﺮاﻫﺎ‬

‫ر‪‬و‪‬د‬ ‫ﻣﻰد‪‬و‪‬د‬ ‫ﺑﺰاد‬

‫ﻧﻬﺎد‬

‫ﺗﺎ ز ﻧﻮ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺑﺎ ﻓﻄﺮت ﮐُﻨﺪ‬

‫ﺧﻮﯾﺶ را ﻓﺮزﻧﺪ‪ ‬اﯾﻦ ﻋﺘﺮت ﮐُﻨﺪ‬ ‫ﭼﻮن ﺑﻪ اوجِ ﻗُﻠّﻪى ﻓﻄﺮت رﺳﯿﺪ‬ ‫ﺻﺎف و ﺻﻮﻓﻰ در ﻃﺒﯿﻌﺖ آرﻣﯿﺪ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ را ﺟﺰ ﻓﻄﺮت از ﺧﻮد دور ﮐﺮد‬ ‫ﺟﺴﻢ و ﺟﺎن را ﭘﺎى ﺗﺎ ﺳﺮ‪ ،‬ﻧﻮر ﮐﺮد‬

‫‪117‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮐﺎﻫﻰ آﻧﮕﻪ ﮔَﺸﺖ ﮐﻮﻫﻰ ﻣ‪‬ﺸﺘﻌﻞ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻧﻮرِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣ‪‬ﺘﺼ‪‬ﻞ‬

‫آن ﻧﻪ اﺑﺮاﻫﯿﻢ‪ ،‬ﮐﺰ آﺗﺶ ﮔُﺬﺷﺖ‬

‫ﻫﯿﭻ ﻧﻮر از ﻧﻮرِ دﯾﮕﺮ ﺑﺮﻧﮕَﺸﺖ‬ ‫آن ﻧﻪ ﻣﻮﺳﺎ ﺗﺎ ﻧﻤﺎﯾﺪ رو ﺑﻪ ﻃﻮر‬

‫ﺟﺎ دﻫﺪ در ذات ﺧﻮد‪ ،‬ﻫﺮ ﻧﻮرِ ﻧﻮر‬ ‫آن ﻧﻪ ﻋﯿﺴﺎ ﺑﺮ ﺻﻠﯿﺒﻰ ﺳﺮ ﺑﺰﯾﺮ‬

‫ﻫﯿﭻ‬

‫ﻧﻮرى‬

‫را‬

‫ﻧﻤﻰﺑﯿـــﻨﻰ‬

‫اﺳﯿﺮ‬

‫آن ﻧﻪ اﺣﻤﺪ ﮐﺂنﭼ‪‬ﻨﺎن در ﮔُﻔﺖوﮔﻮ‬ ‫ﺧﻮد ﺑﮕﻮﯾﺪ ﺳﯿﻨﻪام ﭘ‪‬ﺮ ﻧﻮر از او‬ ‫ﻧﺎم اﺣﻤﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﺣﺼﺎرى ﺷﺪ ﺣﺼﯿﻦ‬ ‫ﺗﺎ ﭼﻪ ﺑﺎﺷﺪ ذات‪ ‬آن روحاﻻﻣﯿﻦ‬ ‫اوى‬

‫اﺣﻤﺪ‪،‬‬

‫ﻧﺰد‬

‫اُﻣﺖ‬

‫ﮔﺮ‬

‫ﻧﺒﻮدى‬

‫ﻓﻄﺮﺗﺶ‬

‫ﭼﻮن‬

‫اﻣﺎﻧﺖ‬

‫ﺳ‪‬ﻨّﺘﺶ‬

‫‪118‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻧﻮر در ﻓﻄﺮت‬

‫از ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﻋﻠﻰ آﻣﺪ وﺟﻮد‬ ‫اﯾﻦ ﻋﻠﻰ ﺑﺮﮔﻮ ﺗﻮ اى ﻓﻄﺮت ﮐﻪ ﺑﻮد؟‬ ‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ اوجِ اﺻﺎﻟﺖ در ﮐُﺠﺎﺳﺖ‬

‫ﺑﻮد و ﻧﺎﺑﻮدى در آﻏﻮش ﺧُﺪاﺳﺖ‬ ‫زادﻧﺶ در ﮐﻌﺒﻪ‪ ،‬ﺧﻮد زادن ﺑﺒﯿﻦ‬ ‫رﻓﺘﻨﺶ در ﺳﺠﺪه‪ ،‬ﺟﺎن دادن ﺑﺒﯿﻦ‬ ‫ﭼﻮن ﮐﻪ از ﻓﻄﺮت ﺑﺰاد آن ﺑﻮاﻟﻌ‪‬ﺠ‪‬ﺐ‬

‫ﻏﺮﻗﻪ در ﻓﻄﺮت ﺷﺪ آن ﻋﺎﻟﻰﻧَﺴ‪‬ﺐ‬ ‫ﭼﻮن ﻋﻠﻰ در ﻣﺘﻦِ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﺟﺎ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﻧﺴﻞِ‬ ‫آن‬

‫اﻧﺴﺎن‬ ‫ﯾﮑﻰ‬

‫رﺗﺒﻪى‬ ‫ﮔُﻔﺘﺎ‪،‬‬

‫اﻋﻼ‬ ‫ﻋﻠﻰ‬

‫ﮔﺮﻓﺖ‬

‫ذات‪‬‬

‫ﺑﻘﺎ‬

‫وآن دﮔﺮ ﮔُﻔﺘﺎ‪ ،‬ﻋﻠﻰ ﻧﻮرِ ﺧُﺪا‬

‫ﺟﺰ ﻋﻠﻰ اﻧﺴﺎنِ دﯾﮕﺮ را ﺑﮕﻮي‬ ‫ﻧﺎم او در ﻫﺮ زﻣﺎن ﭘ‪‬ﺮ ﻫﺎى و ﻫﻮى‬

‫‪119‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺧﻠﻖ اﮔﺮ ﺣﻖ را ﻧﺒﯿﻨﺪ ﺑﺎ ﻋﻠﻰ‬ ‫زﯾﺮِ‬

‫ﺑﺎرى‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﯾﺎﻋﻠﻰ‬

‫ﻧﮕﻮﯾﺪ‬

‫در ﺣﻘﯿﻘﺖ اﯾﻦ ﻧﺪاىِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬

‫اﯾﻦ ﮐَﺸﺶ‪ ،‬از ﺟﺬﺑﻪﻫﺎىِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫اى ﺑﺸﺮ‪ ،‬ﺑﺸﻨﺎس ﺣ‪‬ﺪ‪ ‬ﺧﻮﯾﺶ را‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬ ‫اﯾﻦ‬

‫ﻧﻮرى‬

‫ﭘﺎك‪‬‬

‫ﭘﯿﻤﺒﺮﻫﺎ‬ ‫از‬

‫ﻋﻠﻰ‪،‬‬

‫ﯾﻌﻨﻰ‬

‫ﺧُﺪا‬

‫ﻫﻤﻪ‬

‫ﻣﺄﻣﻮرِ‬

‫ﺣﻖ‬

‫ﺳﺮﭼﺸﻤﻪﻫﺎىِ‬

‫ﻧﻮرِ‬

‫ﺣﻖ‬

‫ﺧﻮد ﻋﻠﻰ زاﺻﺤﺎبِ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ‪ ،‬وﻟﻰ‬ ‫ﭘﺎ‬

‫ﻧﻬﺪ‬

‫ﺑﺮ‬

‫دوشِ‬

‫ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ‬

‫ﻋﻠﻰ‬

‫در ﻋﺮوجِ ﻫﯿﺄت و ﻣﻌﺮاجِ روح‬

‫ﮔُﻔﺖ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﮐﻪ دﯾﺪم ﺑﺮ وﺿﻮح‬ ‫دﺳﺖ‪‬‬ ‫آﻣﺪ‬

‫و‬

‫ﺳﻨﮕﯿﻨﻰ‬ ‫از‬

‫ﺑﻪ‬

‫دﺳﺖ‬

‫‪120‬‬

‫روىِ‬ ‫ﺷﺪ‬

‫ﺷﺎﻧﻪام‬

‫ﭘﯿﻤﺎﻧﻪام‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻧﻮر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﺎﺟﺮاىِ‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﮐﻌﺒﻪ‬

‫ﯾﺎد‪‬‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﭼﻮن ﻋﻠﻰ ﺷﺪ روىِ دوﺷﻢ ﺑ‪‬ﺖﺷﮑﻦ‬ ‫دﯾﺪم آن ﺳﺎﻋﺖ ﮐﻪ رﻓﺘﻢ ﺑﺮ ﺳ‪‬ﺠﻮد‬ ‫اﯾﻦ ﻫﻤﺎن ﭘﺎىِ ﻋﻠﻰ در ﮐﻌﺒﻪ ﺑﻮد‬ ‫اى ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﺮ اﻋﺘﻘﺎد و ﻣﺬﻫﺒﻰ‬

‫وى ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻓﮑﺮ و ذﮐﺮ و ﻣ‪‬ﺸﺮﺑﻰ‬ ‫ﺟﻠﻮهى ﻓﻄﺮت ﮔﺮ اﯾﻦ اﺣﻮال ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫اﯾﻦ دو ﻫﻨﮕﺎم و ﯾﮑﻰ ﺣﺎﻟﺖ ز ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﻧﺎرﯾﺎن ﻣﺮ ﻧﺎرﯾﺎن را ﺟﺎذﺑﻨﺪ‬ ‫ﻧﻮرﯾﺎن ﻣﺮ ﻧﻮرﯾﺎن را ﻃﺎﻟﺒﻨﺪ‬ ‫وام ﺑِﮕﺮﻓﺘﻢ ﻣﻦ از ﻣﻮﻻىِ روم‬ ‫ﭼﻨﺪ ﺧﻂ در ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻓﻄﺮت ﺑﺎ ﻋﻠﻮم‬ ‫آن ﻋﻠﻮﻣﻰ ﮐﻮ ﺑﺰآﯾﺪ ﻫﺮﭼﻪ ﺷﺮ‬ ‫در‬

‫ره‪‬‬

‫ﭘﻨﺪارِ‬

‫‪121‬‬

‫اﺧﻼف‪‬‬

‫ﺑﺸﺮ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫آن ﻋﻠﻮﻣﻰ ﮐﺰ ﺧﺒﺎﺋﺚ ﻫﺮ د‪‬ﻣﻰ‬ ‫ﻧﺨﻮت‬

‫ﺑﻪ‬

‫اﻓﺰاﯾﺪ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫رأىِ‬

‫آن ﻋﻠﻮﻣﻰ را ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺿﺪ‪ ‬ﻋﻠﻢ‬

‫ﻧﺴﻞِ‬

‫را‬

‫اﻧﺴﺎن‬

‫ز‬

‫ﮔُﺮﯾﺰاﻧَﺪ‬

‫ﺣ‪‬ﻠﻢ‬

‫آن ﻋﻠﻮمِ ﺗﻨﺪ‪ ‬ﺳﺮ ﺗﺎ ﭘﺎ ﺷﺘﺎب‬

‫آن‬

‫ﻋﻠﻮمِ‬

‫وام‬

‫ﺑِﮕﺮﻓﺘﻢ‬

‫ﻣﻮج‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻣﻮج‪،‬‬

‫از‬

‫ز‬

‫اﺻﺎﻟﺖﻫﺎ‬

‫ﻧﻘﺎب‬

‫ﺑﺤﺮِ‬

‫ﻣﺜﻨﻮى‬

‫ﻣﻌﻨﻮى‬

‫ﺑﻰﮐﺮانِ‬

‫ﺗﺎ ﮐﻪ ﻣ‪‬ﺤﮑﻢﺗﺮ ﺷﻮد ﮔُﻔﺘﺎرِ ﻣﻦ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﮐُﻨﺪ‬

‫ﺗﺜﺒﯿﺖ‪،‬‬

‫ﭘﻨﺪارِ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﻣﻦ ﮐﯿﻢ‪ ،‬ﺷﺎﮔﺮد‪ ‬ﮐﻮرى در ﮐﻼس‬

‫ﻟﯿﮏ‪،‬‬ ‫او‬

‫ﺑﺮ‬

‫ر‪‬ﻫ‪‬ﻢ‬

‫اﺳﺘﺎد‪‬‬

‫ﺑ‪‬ﮕﺸﻮد‪،‬‬

‫ﭘﯿﺸﯿﻦ‬

‫ﺣﻖﺷﻨﺎس‬

‫در‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎ‬

‫ﺗﺎ زدم ﺑﺮ ﻫﺮﭼﻪ ﺻﻮرت‪ ،‬ﺗﯿﺸﻪﻫﺎ‬

‫‪122‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻧﻮر در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑِﮕﺮﻓﺘﻢ‬

‫وام‬

‫آن‬

‫از‬

‫ﺑﯿـــﺪارﻓﮑﺮ‬

‫ﺗﺎ ﻋﺒﺚ ﺑﺎ ﻓﮑﺮِ ﺧﻮد ﻧﺎﯾﻢ ﺑﻪ ذﮐﺮ‬ ‫ﺑﮕﺮﻓﺘﻢ‬

‫وام‬

‫ﻧ‪‬ﻰ‬

‫ز‬

‫وز‬

‫ﻧ‪‬ﯿﺴ‪‬ﺘﺎن‬

‫آزاد‬

‫ﮐﺮد‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻣ‪‬ﺪد‬

‫ﻣﻌﻨﻰ ﻧ‪‬ﻰ ﻧﻮ ز ﻣﻦ ﺷﺪ اﯾﻦ زﻣﺎن‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫داﺳﺘﺎنِ‬

‫وام‬

‫ﻧﻰ‬

‫ز‬

‫ﻧ‪‬ﻰ‪،‬‬

‫ﻧ‪‬ﻰ‪،‬‬

‫ﺑِﮕﺮﻓﺘﻢ‪،‬‬

‫ﻣﻮﻻﻧﺎ‬

‫ﻓﻄﺮﺗﻢ‬

‫ارﺷﺎد‬

‫ﻣﺮا‬

‫وﻟﯿﮑﻦ‬

‫و‬

‫از‬

‫ﻣﻮﻻ‬

‫ﮐﺮد‬

‫ﻣ‪‬ﺪد‬

‫ﺑﺎﻧﮓ‪ ‬ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﺑﺎﻧﮓ‪ ‬ﻧﺎى و ﻧﯿﺴﺖ ﺑﺎد‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻓﻄﺮت ﻧﺪاﻧﺪ‪ ،‬ﻧﯿﺴﺖ ﺑﺎد‬ ‫آﻓﺖ‪ ‬اﯾﻦ در ﻫﻮا و ﺷﻬﻮت اﺳﺖ‬ ‫ورﻧﻪ اﯾﻨﺠﺎ ﺷﺮﺑﺖ اﻧﺪر ﺷﺮﺑﺖ اﺳﺖ‬ ‫ﻓﮑﺮِ ﻣﻦ زﯾﻦ ﻣﺜﻨﻮى ﻋﺰّت ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﻣﻦ‪ ،‬ﻣﺎﯾﻪ از ﻓﻄﺮت ﮔﺮﻓﺖ‬

‫‪123‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﻧﻤﻰﮔﻮﯾﻢ‬

‫ﮔﻮﻫﺮ‬

‫ﮐﻪ‬

‫ﺳ‪‬ﻔﺘﻪام‬

‫ﻫﺮﭼﻪ را ﺑﺮ اﺻﻞ دﯾﺪم ﮔُﻔﺘﻪام‬ ‫آن ﭼﻪ آوردم در اﯾﻨﺠﺎ‪ ،‬ﺷﻌﺮ ﻧﯿﺴﺖ‬

‫اﯾﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻓﻮقِ ﺷﻌﺮ و ﺷﺎﻋﺮيﺳﺖ‬ ‫از دلِ ﻓﻄﺮت ﺑﺠﻮﺷﯿﺪ‪ ،‬اﺻﻞِ ﻣﻦ‬ ‫اﺻﻞِ‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺧﺮﯾﺪارِ‬

‫ﺳﺨﻦ‬

‫ﭼﻮن ﭘ‪‬ﻠﻰ در ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻣﻮﻻ ﯾﺎﻓﺘﻢ‬

‫ﮐُﻬﻨﻪ‬

‫و‬

‫ﻧﻮ‬

‫را‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﻫﻢ‬

‫ﺑﺮﺗﺎﻓﺘﻢ‬

‫او ز ﻧﺎىِ ﻧ‪‬ﻰ ﺳﺨﻦ آﻏﺎز ﮐﺮد‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﻣﻦ‪ ،‬ﺧﻮد زﺑﺎﻧﻢ ﺑﺎز ﮐﺮد‬ ‫ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻓﻄﺮت آﻣﺪ‪ ،‬اى ﺷﺎﻋﺮ ﺑﺎﯾﺴﺖ‬

‫ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﻰ ﺣﺮف‪ ‬ﻧﻮ در ﺷﻌﺮ ﭼﯿﺴﺖ‬ ‫زﯾﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ اﺻﻞِ ﺧﻮد را ﺑﺎز ﺟﻮى‬ ‫وز اﺻﺎﻟﺖ ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻰﺧﻮاﻫﻰ ﺑﮕﻮى‬

‫‪124‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻧﻮر در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ ﻧﻪ از آن ﻧﺎﻟﻪﻫﺎىِ ﺑﻰﻏﻤﻰﺳﺖ‬ ‫ﺣﺮف‪‬‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺑﺎ‬

‫آدﻣﻰﺳﺖ‬

‫اﺟﺘﻤﺎعِ‬

‫روىِ دوشِ ﻣﻦ رداىِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬

‫اﯾﻦ ﻧﻪ ﻣﻦ ﻫﺴﺘﻢ‪ ،‬ﺻﺪاىِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﮔُﻨﺒﺪ‪ ‬ﻣﻐﺰم ﭘ‪‬ﺮ از آواىِ اوﺳﺖ‬

‫ﻗﺼ‪‬ــــﻪﭘﺮدازِ‬

‫وﺟﻮدم‪،‬‬

‫ﻧﺎىِ‬

‫اوﺳﺖ‬

‫از ﮐﻪ ﺑ‪‬ﮕﺮﯾﺰﯾﻢ‪ ،‬از ﺧﻮد ‪ ،‬اﯾﻦ ﻣﺤﺎل‬

‫از ﮐﻪ ﺑ‪‬ﺮﺗﺎﺑﯿﻢ‪ ،‬از ﺣﻖ‪ ،‬اﯾﻦ وﺑﺎل‬

‫‪125‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪126‬‬


‫ﺧﻠﻘﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﻮد ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﺳﺨﺖ ﮔﺮمِ ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻧﻮر‬

‫ﭘ‪‬ﺮﺳﺸﻰ‬

‫ﮐﺮد‬

‫از‬

‫ﺣﺮﯾﻒ‪‬‬

‫ﻧﺎﺻﺒﻮر‬

‫ﭘﺎﺳ‪‬ﺨﺖ اى ﻋﻠﻢِ ﺑ‪‬ﻨﯿﺎنﮐﺎو ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫روى ﺑﺮﮔﺮدان؛ ﺗﻮ را ﭘﺎﺳﺦ ﮐﻪ ﻧﯿﺴﺖ!‬

‫ﺗﺎ ﮐُﻨﻮن زﯾﻦ ﻗﺼ‪‬ﻪﻫﺎ ﺣﯿﺮان ﺗﻮﯾﻰ‬ ‫زﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻣﺠﻬﻮل‪ ،‬روﮔﺮدان ﺗﻮﯾﻰ‬ ‫آن ﭼﻪ ﮐﺮدى‪ ،‬ﯾﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ ﺗﻐﯿﯿﺮﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﺟﻤﻊ ﯾﺎ ﺗﻔﺮﯾﻖِ اﯾﻦ ﺗﺼﻮﯾﺮﻫﺎﺳﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻧﻮرﻫﺎ‬

‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‬

‫و‬

‫ﻧﻮراﻓﮑﻦ‬

‫ﺗﻮﯾﻰ‬

‫ﻣﺎﻫﯿﺎن‬

‫ﺟﻤﻌﻨﺪ‬

‫و‬

‫ﺗﻮراﻓﮑﻦ‬

‫ﺗﻮﯾﻰ‬

‫راﺳﺖ ﺧﻮاﻫﻰ‪ ،‬ﺗﻮر و ﻣﺎﻫﻰ از ﺗﻮ ﻧﯿﺴﺖ‬

‫آن ﺳﭙﯿﺪى‪ ،‬وﯾﻦ ﺳﯿﺎﻫﻰ از ﺗﻮ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﺗﻮ ﺧﻮد از ﻣﻐﺰِ ﺑﺸﺮ ﮔﺸﺘﻰ ﭘﺪﯾﺪ‬ ‫ﮔﻮ ﭼﻪ ﮐﺲ ﻣﻐﺰِ ﺑﺸﺮ را آﻓﺮﯾﺪ‬

‫اﯾﻦ ﮐﻪ ﮔﻮﯾﻰ ﺣﺎﮐﻤﻰ ﺑﺮ ﮐﺎﺋﻨﺎت‬ ‫ﻓﺎش ﮐُﻦ اﺳﺮارِ اﯾﻦ ﻣﺮگ و ﺣﯿﺎت‬

‫ﭼﯿﺴﺖ ﺑﺮﮔﻮ ﺗﺎر و ﭘﻮد‪ ‬آدﻣﻰ‬ ‫وﯾﻦ‬

‫رازِ‬

‫ﻫﻤﻪ‬

‫وﺟﻮد‪‬‬

‫آدﻣﻰ‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ د‪‬ژ ﭼﯿﺴﺖ در ﺳﻠﻮلِ ﺗﻦ‬ ‫ﺳﺪ‪‬‬

‫راه‪‬‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻋﻔﻮﻧﺖ‬

‫در‬

‫ﺑﺪن؟‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻣﻮﯾﯿﻨﻪ رگﻫﺎ از ﮐﺠﺎﺳﺖ‬ ‫ﮐﺎﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﭘﯿﻮﻧﺪﺷﺎن ﺑﺎ ﻣﻐﺰﻫـــﺎﺳﺖ؟‬

‫‪128‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺧﻠﻘﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻧﻈﻢِ ﻓﺮﻣﺎن ﭼﯿﺴﺖ در اﻓﮑﺎرِ ﻣﻐﺰ‬ ‫وﯾﻦ ﻫﻤﻪ اﺑﺰار در ﻫﺮ ﺗﺎرِ ﻣﻐﺰ؟‬ ‫ﺳﯿﻢِ اﺧﺒﺎرِ ﺑﺪن در دﺳﺖ‪ ‬ﮐﯿﺴﺖ‬ ‫ﮐﻮ ﭼﻮ ﺑﺮق آﮔﻪ ﺷﻮد از ﻫﺴﺖ و ﻧﯿﺴﺖ؟‬

‫روزنِ ﭼﺸﻢ اﯾﻦ ﻗَﺪ‪‬ر ﮐﻮﭼﮏ ﭼﺮا‬ ‫دﻧﯿﺎﯾﻰ‬

‫وآﻧﮕﻬﻰ‬

‫اﻧﺪر‬

‫ﭼﺸﻢﻫﺎ؟‬

‫ﺣﯿﺮتاﻓﺰا ﻧﻈﻢِ ﮐﺎرِ ﻗﻠﺐ ﭼﯿﺴﺖ؟‬ ‫ﮔﺮدشِ ﺧﻮن در ﺷﯿﺎرِ ﻗﻠﺐ ﭼﯿﺴﺖ؟‬

‫ﺧﻮن ﮐﻪ او‪‬ل ﻣﺎﯾﻪى ﺗﺸﮑﯿﻞِ ﻣﺎﺳﺖ‬ ‫اﺧﺘﻼﻟﺶ ﺑﯿﻦ ﮐﻪ ﻋﺰراﺋﯿﻞِ ﻣﺎﺳﺖ!‬ ‫ﻫﺮ ﭼﻘﺪر اى ﻋﻠﻢ‪ ،‬اﯾﻨﺠﺎ ﺗﺎﺧﺘﻰ‬

‫ﺗﺎ ﮐﻨﻮن ﯾﮏ راز را ﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻰ!‬ ‫ﺗﻮ‬

‫ﻫﯿﭻ‬

‫زﺟﻤﻊ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﺑﻮدﻫﺎ‪،‬‬

‫اﯾﻦ‬

‫‪129‬‬

‫ﺧﻮش‬

‫ﺑﻮدﻫﺎ‬

‫ﺑﻮدهاى‬

‫ﻧَﻔﺰودهاى‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺧﺎك ﺷﺪ ﺻﻮرت‪ ،‬وﻟﻰ ﻣﻌﻨﻰ ﻧﺸﺪ‬ ‫ﻫﺮﮐﻪ ﮔﻮﯾﺪ ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﻮ ﮔﻮﯾ‪‬ﺶ ﻧﻰ‪ ،‬ﻧﺸﺪ‬ ‫اﯾﻦ‬

‫اﻣﻮاجِ‬

‫ﻫﻤﻪ‬

‫اﻓﮑﺎرِ‬

‫ﺑﺸﺮ‬

‫ﮐﺎﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ از ﻫﺮ ﻃﺮف ﺑ‪‬ﮕﺸﻮده ﭘ‪‬ﺮ‬ ‫ﺗﺎ ر‪‬ﺳ‪‬ﺪ ﺑﺮ ﻧﻘﻄﻪى ﻣﺠﻬﻮلِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﺑﺮگ‪ ‬ﺳﺒﺰش ﻣﺎﻧﺪه در ﮐَﺸﮑﻮلِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫ﻫﺮ ﮐﺴﻰ ﺑﺎ ﯾﮏ زﺑﺎن‪ ،‬ﻫﻮ ﻫﻮ ﮐُﻨﺪ‬ ‫ﺧﻮد‬

‫رﻫﺎ‬

‫در‬

‫ﺑﻰﮐﺮانِ‬

‫او‬

‫ﮐُﻨﺪ‬

‫اى ﺑﻪ ﻧﺨﻮت ﮔُﻔﺘﻪ ﻣﻦ‪ ،‬اﯾﻦ او ﮐﺠﺎﺳﺖ؟‬ ‫ﭘﺎﺳﺨﻰ دارى اﮔﺮ‪ ،‬ﺑﺮﮔﻮ ﮐﺠﺎﺳﺖ؟‬ ‫اﯾﻦ ﻗَﺪ‪‬ر ﻣﻦ ﻣﻦ ﻣﮑُﻦ در ﭘﯿﺶِ ﻣﻦ‬

‫ﺟﺎىِ ﺳ‪‬ﻨّﺖ ﺑﺸﮑﻨﻰ‪ ،‬ﺧﻮد را ﺷﮑﻦ‬ ‫راه‬

‫ﺗﺎ‬

‫د‪‬ه‪،‬‬

‫رﻫﺎ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﮔﺮدد‬

‫ﺳ‪‬ﻨّﺖ‪‬‬ ‫ز‬

‫‪130‬‬

‫ﻓﻄﺮت‬ ‫ذﻟّﺖ‬

‫د‪‬ﻣﻰ‬

‫آدﻣﻰ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺧﻠﻘﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﺎرهاى‬ ‫ﺑﺎز‬

‫ﮐﻦ‬

‫ﮐُﻦ‬

‫ﺳ‪‬ﻨّﺖ‪‬‬ ‫دروازهﻫﺎىِ‬

‫ﺑﺸﮑﺴﺘﻪ‬

‫را‬

‫ﺑﺴﺘﻪ‬

‫را‬

‫ﺳ‪‬ﻨّﺖ‪‬‬

‫ﻓﻄﺮت‪،‬‬

‫اﺳﺎسِ‬

‫ﺑﻮدن‬

‫اﺳﺖ‬

‫ﺳ‪‬ﻨّﺖ‪‬‬

‫ﻓﻄﺮت‪،‬‬

‫ﻧﻈﺎمِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﺳﺖ‬

‫اﺻﻞِ ﺑﻮدن‪ ،‬رﻓﺘﻦ و آﺳﻮدن اﺳﺖ‬

‫ذر‪‬هاى راﺣﺖ ﮐﻪ رامِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﺴﻰ ﺑﻨﻬﺎد ﻧﺎﺧﻮش ﺑﺪﻋﺘﻰ‬

‫ﺳﻮىِ او ﻧﻔﺮﯾﻦ ر‪‬و‪‬د ﻫﺮ ﺳﺎﻋﺘﻰ‬

‫‪131‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪132‬‬


‫داﺳﺘﺎنِ ﺷﯿﺦﺑﻬﺎﯾﻰ‬

‫ﻗﺼ‪‬ﻪ‬

‫از‬

‫ﺷﯿﺦ‬

‫را‬

‫وز‬

‫رﯾﺶِ‬ ‫رﻫﺴﭙﺎرِ‬

‫ﻧﻤﻮد‪‬‬

‫ﺷﯿﺦِ‬

‫ﺑﻬﺎﯾﻰ‬

‫ﻓﻄﺮﺗَﺖ‬

‫ر‪‬ﺧﺴﺎرهاى‬

‫ﻣﺸﮑﻰ‪،‬‬

‫اﺻﻔﻬﺎن‬

‫ﮔﻮﯾ‪‬ﻤ‪‬ﺖ‬

‫ﻣﻰﺟﻮﯾ‪‬ﻤ‪‬ﺖ‬ ‫زﯾﺒﺎ‬

‫ﻗﺎﻣﺖ‪‬‬

‫رﻋﻨﺎ‬

‫ﺷﺪ‪،‬‬

‫آن‬

‫ﻧﺒﻮد‬ ‫ﻧﺒﻮد‬

‫ﻇﺮﯾﻒ‬

‫در ﺗﻌﺎﻟﻰ‪ ،‬روﺣﺶ و ﺟﺴﻤﺶ ﻧﺤﯿﻒ‬ ‫ﻗﺮبِ اﻫﻞِ ﻋﻠﻢ را ﭼﻮن ﻣﻰﺷﻨﯿﺪ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮِ‬

‫ﺧﻮد‬

‫را‬

‫ﭼ‪‬ﻨﺎن‬

‫واﻻ‬

‫ﻧﺪﯾﺪ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﭘﻨﺒﻪزن ﻣﺮدى ﺑ‪‬ﺮون از ﺷﻬﺮ ﺑﻮد‬ ‫ﺷﯿﺦ در دﮐّﺎنِ او‪ ،‬ﻟَﺨﺘﻰ ﻏُﻨﻮد‬ ‫ﻫﯿﺄت‪‬‬ ‫ﻫﯿﺒﺘﻰ‬

‫ﭘﻨﺒﻪزن‬

‫آن‬

‫در‬

‫ﭘﯿﭽﯿﺪه‬

‫را‬

‫دﯾﺪ‬

‫زﯾﺮِ‬

‫زد‬

‫ﻧَﻤ‪‬ﺪ‬

‫ﮔُﻔﺖ اﯾﻦ ﺑﯿﺪى ﻧﻪ از آن ﺑﯿﺪﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﻫﯿﺄﺗﻰ‬

‫ﺧﺎرج‬

‫ز‬

‫ﺣ‪‬ﺪ‪‬‬

‫دﯾﺪﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﮔﺮ ﻋﺒﺎ و ﺟﺎﻣﻪاى ﺑﺮ ﺗﻦ ﮐُﻨَﺪ‬

‫ور ﺑ‪‬ﺰرگ ﻋﻤ‪‬ﺎﻣﻪاى ﺑﺮ ﺳﺮ ﻧَﻬ‪‬ﺪ‬ ‫ﻣﻰﺷﻮد‬

‫در‬

‫ﺑﯿﻦِ‬

‫ﻇﺎﻫﺮﺳﺎزﻫـــﺎ‬

‫ﻫﯿﮑﻠﻰ‬

‫از‬

‫آن‬

‫ﻏﻠﻂاﻧﺪازﻫـــﺎ‬

‫ﮔُﻔﺖ ﺑﺎ ﺑﯿﭽﺎره ﺣﻼّج‪ ،‬اى ﭘﺪر‬

‫ﻫﺴﺖ در ﺧﻮرﺟﯿﻦِ ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﺲ ﺳﯿﻢ و زر‬ ‫ﺷﻮقِ ﺷﺎﮔﺮدى در اﯾﻦ دﮐّﺎن ﻣﺮاﺳﺖ‬

‫ﺣﺎﺟﺖ‪ ‬روزاﻧﻪ‪ ،‬ﻗَﺪرى ﻧﺎن ﻣﺮاﺳﺖ‬

‫‪134‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫داﺳﺘﺎنِ ﺷﯿﺦﺑﻬﺎﯾﯽ‬

‫اوﺳﺘﺎدم ﺑﺎش و ﺳﯿﻢ و زر ﺑﮕﯿﺮ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﺷَﻮ‪‬م‬

‫در‬

‫ﮐﺎرِ‬

‫ﺣﻼّﺟﻰ‬

‫ﺑﺼﯿﺮ‬

‫زﯾﻦ ﺳﺨﻦ‪ ،‬ﺷﺪ ﭘﻨﺒﻪزن ﺑﺴﯿﺎر ﺷﺎد‬ ‫ﮔُﻞ‬

‫ﺑﻪ‬

‫روىِ‬

‫ﮔﻮﻧﻪﻫﺎﯾﺶ‬

‫اوﻓﺘﺎد‬

‫ﺑﻌﺪ‪ ‬ﭼﻨﺪﯾﻦ روز‪ ،‬ﺷﯿﺨﺶ ﺑﺎز ﮔُﻔﺖ‬

‫ﺣﺎﻟﯿﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮ را ﯾﮏ راز ﮔُﻔﺖ‬ ‫ﭼﻮن ﺗﻮ را ﻣﻮﻧﺲ ﺷﺪم‪ ،‬ﺷﺮﻃﻰ ﻣﺮاﺳﺖ‬ ‫ﮔﻮش ﺑﺮ ﻣﻦ دار‪ ،‬ﮐﺰ آن ﺷﺮطﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﺧﺮج از ﻣﻦ‪ ،‬ﺟﺎﻣﻪى زﯾﺒﺎ ز ﺗﻮ‬ ‫ﻓﮑﺮ از ﻣﻦ‪ ،‬ﻗﺎﻣﺖ‪ ‬رﻋﻨﺎ ز ﺗﻮ‬ ‫ﺗﻮ از اﯾﻦ ﺳﺎﻋﺖ‪ ،‬ﻓﻼن ﻋﻼّﻣﻪ ﺑﺎش‬

‫ﻟﯿﮏ‪ ،‬ﺳﺎﮐﺖ در درونِ ﺟﺎﻣﻪ ﺑﺎش‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﭘ‪‬ﺮﺳﯿﺪﻧﺪ‪ ،‬رو را ﮐُﻦ ﺑﻪ ﻣﻦ‬ ‫ﮔﻮ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺷﺎﮔﺮد‪ ‬ﻣﻦ ﮔﻮﯾﺪ ﺳﺨﻦ‬

‫‪135‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﭘﺎﺳﺦِ آن ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﺑﺮ ﻣﻦ واﮔُﺬار‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ ﻫﺴﺖ از ﻫﺮ ﮔﺮوه و ﻫﺮ ﺗَﺒﺎر‬ ‫ﭘﻨﺒﻪزن زر ﺑِﺴﺘَﺪ و ﻓﺮﻣﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬

‫ﺷﯿﺦ ﺟﺎن ﺑﺨﺸﯿﺪ و ﺧﻮد ﻫﻢ ﺟﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﺟﺎنِ او ﻣﺸﺘﺎقِ ﻣ‪‬ﺸﺘﻰ ﺳﯿﻢ و زر‬ ‫اﯾﻦ‬

‫ﺟﺎنِ‬

‫روﺷﻨﮕﺮِ‬

‫ﻋﻠﻢ‬

‫و‬

‫ﻫﻨﺮ‬

‫ﭘﺎى ﺗﺎ ﺳﺮ ﺑﺮ ﺗﻦِ او ﺟﺎﻣﻪ ﮐﺮد‬

‫ﺧﻮﯾﺶ را ﭘﻨﻬﺎن در آن ﻋﻤ‪‬ﺎﻣﻪ ﮐﺮد‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﺳﺮش‬

‫ﻋﻤ‪‬ﺎﻣﻪ‪،‬‬

‫زآن‬

‫ﻋﻤ‪‬ﺎﻣﻪﻫﺎ‬

‫ﺷﺪ‬

‫ﺧَﺮى‬

‫ﻋﻼّﻣﻪ‪،‬‬

‫زآن‬

‫ﻋﻼّﻣﻪﻫﺎ!‬

‫او از آن ﭘﺲ ﺣﺎج اﺑﻮاﻟﺤﻼّج ﺑﻮد‬

‫در ﭘِﯿ‪‬ﺶ ﺷﯿﺦِ ﻓﻠﮏ‪ ،‬ﻣ‪‬ﻌﺮاج ﺑﻮد‬ ‫ﺑﺮ‬

‫اﻻﻏﻰ‬

‫ﺷﺎﯾﻌﻰ‬

‫ﺗُﻨﺪﭘﺎ‬

‫اﻓﮑﻨﺪ‪،‬‬

‫در‬

‫‪136‬‬

‫ﮐﺮدش‬ ‫ﻫﺮ‬

‫ﺳﻮار‬

‫رﻫﮕُﺬار‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫داﺳﺘﺎنِ ﺷﯿﺦﺑﻬﺎﯾﯽ‬

‫ﮐﺎﯾﻦ ﺑﺰرگ‪ ،‬از ﺷﻬﺮِ ﺑﻐﺪاد آﻣﺪه‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﻫﺰاران‬

‫و‬

‫ﺗﻮﺷﻪ‬

‫زاد‬

‫آﻣﺪه‬

‫ﻫﺮ ﮐﻪ را ﻋﻠﻤﻰﺳﺖ‪ ،‬آﯾﺪ ﺑﺮ ﻣ‪‬ﻘﺎل‬

‫ﻣ‪‬ﺮﺷﺪ‪ ‬ﻣﻦ ﺗﺎ ﮐُﻨﺪ ﮐَﺸﻒ‪ ‬ﮐَﻤﺎل‬ ‫ﻗﺼ‪‬ﻪ ﻫﻢﭼﻮن دود‪ ،‬ﭘﯿﭽﯿﺪن ﮔﺮﻓﺖ‬

‫ﺟﺎى وى را ﻫﺮ ﮐﻪ ﭘ‪‬ﺮﺳﯿﺪن ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫دﺳﺘﻪ‪،‬‬

‫دﺳﺘﻪ‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﺧَﻠﻖ‬

‫ﭘﯿﺸﻮاز‬

‫ﺷﺪ ﭘﺮﯾﺸﺎن‪ ،‬ﺟﻤﻠﻪ ﺻﻒﻫﺎىِ ﻧﻤﺎز‬ ‫اﯾﻦ ﺧﺒﺮ از ﻣﺎه ﺗﺎ ﻣﺎﻫﻰ رﺳﯿﺪ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﮔﻮشِ ﻗﺒﻠﻪى ﺷﺎﻫﻰ رﺳﯿﺪ‬ ‫داد ﻓﺮﻣﺎن ﺷﻪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻋ‪‬ﺰّ و ﺳﻼم‬ ‫ﺗﺎزه‬

‫ﻗﺪ‬

‫ﻫﯿﺄﺗﻰ‬

‫وارد‬

‫و‬

‫ﺑﺎﻻﯾﻰ‬

‫در‬

‫ﺑﺪارﻧﺪ‬

‫را‬

‫ﭼ‪‬ﻨﺎن‬

‫ﻫﯿﺒﺖ‪‬‬

‫‪137‬‬

‫رﻋﻨﺎ‬

‫واﻻ‬

‫اﺣﺘﺮام‬ ‫ﺑﺪﯾﺪ‬

‫ﺑﺪﯾﺪ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫در ﭘِﯿ‪‬ﺶ ﻣﺮد‪ ‬ﻧﺤﯿﻒ و ﻻﻏﺮى‬ ‫در‬

‫ﻟﺒﺎسِ‬

‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺒـــﺮى‬

‫ﺳﺎدهى‬

‫ﮐﻢ ﮐَﻤ‪‬ﮏ روىِ ﺳﺨﻦﻫﺎ‪ ،‬ﺑﺎز ﺷﺪ‬ ‫ﻫﺮ ﺳﺆال از ﻫﺮ ﻃﺮف‪ ،‬آﻏﺎز ﺷﺪ‬

‫ﻣﺮد ﻣﻰﮔُﻔﺖ‪ ،‬اﯾﻦ ﺳﺨﻦﻫﺎ ﮐﻮﭼﮏ اﺳﺖ‬

‫ﭘﺎﺳ‪‬ﺨﺶ در ﺷﺄن ﺷﺎﮔﺮد‪ ‬ﻣﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﺷﯿﺦ‪ ،‬ﻟﺐ ﺑﺮ ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻰﮔُﺸﻮد‬

‫ﺣ‪‬ﺮﻣﺖ‪‬‬

‫روزﮔﺎرى‬

‫ﻣﻰﻓُﺰود‬

‫اﺳﺘﺎد‪‬‬

‫ﺧﻮد‬

‫را‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﻣﻨﻮال‬

‫رﻓﺖ‬

‫اﺻﻞ را ﺑﺎ آن ﺑ‪‬ﺪ‪‬ل‪ ،‬اﯾﻦ ﺣﺎل رﻓﺖ‬ ‫ﺷﯿﺦ ﺟﻮﺷﺎن از ﻓﻀﺎﯾﻞ‪ ،‬ﭼﻮن ﺳ‪‬ﺒﻮ‬ ‫ﻣﻐﺰِ‬

‫ﭘﻮك‪‬‬

‫ﭘﻨﺒﻪزن‪،‬‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫ﮐَﺪو‬

‫ﺑﻮد در آن ﺟﻤﻊِ ﭘ‪‬ﺮﻓﻀﻞ و وﻗﺎر‬

‫ﻋ‪‬ﻤــــﺮو ﻋﺎﺻﻰ‪ ،‬ﻧﻘﺶﺑﺎز و ﻧﺎﺑﮑﺎر‬

‫‪138‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫داﺳﺘﺎنِ ﺷﯿﺦﺑﻬﺎﯾﯽ‬

‫ﻗﺪر و ﻗُﺮﺑﺶ را ﻣﮕﻮ‪ ،‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻪ ﺑﻮد‬ ‫آﺧ‪‬ﺮ او ﻫﻢ آن زﻣﺎن‪ ،‬ﻋﻼّﻣﻪ ﺑﻮد‬ ‫ﺟﺎىِ ﺧﻮد زﯾﻦ ﻣﺎﺟﺮا‪ ،‬ﻟﺮزﻧﺪه دﯾﺪ‬ ‫ذات‪ ‬ﭘ‪‬ﺮ ﻧﯿﺮﻧﮓ را ﺷﺮﻣﻨﺪه دﯾﺪ‬ ‫ﻣ‪‬ﮑﺮِ او ﻧﻘﺶِ ﺣﻘﺎﯾﻖ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‬ ‫ﮐﻢ ﮐَﻤ‪‬ﮏ ﺷﯿﺦِ ﺑﻬﺎﯾﻰ را ﺑِﺮاﻧﺪ‬

‫ﺗﺎ ﮐﻪ ﺣﻼّج آﯾﺪش ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﭼﻨﮓ‬ ‫ﺳﺨﺖ ﮐﻮﺑ‪‬ﺪ ﺗﺎ ﺳﺮِ او را ﺑﻪ ﺳﻨﮓ‬ ‫آن ﻣ‪‬ﺰو‪‬ر‪ ،‬ﺧﻮش ﺑ‪‬ﺮاﻓﺸﺎﻧﺪ آﺳﺘﯿﻦ‬ ‫ﺷﯿﺦِ‬

‫ﻧﻘﺸﻪى‬

‫ﺑﻬﺎﯾﻰ‬

‫ﻫﻤﯿﻦ‬

‫ﻫﻢ‪،‬‬

‫ﻫﺮﭼﻪ در ﺗﺰوﯾﺮ‪ ،‬ﭘ‪‬ﺮ ﭘﯿﻤﺎﻧﻪ ﺑﻮد‬ ‫ﻏﺎﻓﻞ‬

‫از‬

‫آن‬

‫ﺑﺎزىِ‬

‫رﻧﺪاﻧﻪ‬

‫ﺑﻮد‬

‫اﺻﻞ ﭘﻨﻬﺎن ﺷﺪ‪ ،‬ﺑ‪‬ﺪ‪‬ل آﻣﺪ ﻋﯿﺎن‬

‫دزد‪‬‬

‫ﻧﺎﺷﻰ‬

‫ﻣﻰز‪‬ﻧَﺪ‬

‫‪139‬‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﮐﺎﻫﺪان‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﯾﮏ زﻣﺎن ﭼﻮن ﺷﯿﺦ ﻧﺂﻣﺪ در رﮐﺎب‬ ‫ﮐﺮد ﺷﻪ ﺑﺮ ﭘﻨﺒﻪزن ﻧﺎﮔَﻪ ﺧﻄﺎب‬ ‫ﮐﺎﯾﻦ در و اﯾﻮان‪ ،‬ﺑ‪‬ﻨﺎﯾ‪‬ﺶ ﺧﻮب ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻗَﺪ‪‬ر در ذوقِ ﻣﻦ‪ ،‬ﻣﻄﻠﻮب ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫رأى ﻋﺎﻟﻰ ﭼﻮن ﺑ‪‬ﻮ‪‬د‪ ،‬در اﯾﻦ ﺳﺮا‬ ‫ﮔَﺮ ﺧﺮاﺑ‪‬ﺶ ﺳﺎزم و از ﻧﻮ ﺑﻨﺎ‬

‫ﺷﯿﺦِ ﺟﺎﻫﻞ‪ ،‬در ﺳﮑﻮﺗﻰ ژرف رﻓﺖ‬ ‫زآن ﮐﻪ ﻣﻈﺮوﻓﻰ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ‪ ‬ﻇﺮف رﻓﺖ‬

‫ﺷﯿﺦِ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﻧﺒﻮدش ﭘ‪‬ﺸﺖ‪ ‬ﮔﻮش‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬آن ﭘﻨﺒﻪزن آﻣﺪ ﺑﻪ ﺟﻮش‬ ‫ﮔُﻔﺖ ﺷﺎﻫﺎ‪ ،‬اﯾﻦ زﻣﯿﻨَﺶ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺖ‬

‫ﭘﻨﺒﻪﮔﺮ ﮐﺎرى‪ ،‬ﻓُﺰوﻧﺶ ﺣﺎﺻﻞ اﺳﺖ‬ ‫ﭘﻨﺒﻪاى‬

‫ﻣﺮﻏﻮب‪،‬‬

‫در‬

‫اﯾﻨﺠﺎ‬

‫ﺑﮑﺎر‬

‫ﺗﺎ ﮐﻪ آﯾﺪ ﭘﻨﺒﻪزنﻫﺎ را ﺑﻪ ﮐﺎر‬

‫‪140‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫داﺳﺘﺎنِ ﺷﯿﺦﺑﻬﺎﯾﯽ‬

‫ﺷﺎه‪ ‬ﺑِﺨﺮَد‪ ،‬زﯾﻦ ﺳﺨﻦ ﺧﺎﻣﻮش ﻣﺎﻧﺪ‬ ‫راﻫﻰِ ﺳﻮﯾﻰ ﺷﺪ و ﺳﺮﭘﻮش ﻣﺎﻧﺪ‬ ‫ﺧﻮاﺳﺖ در د‪‬م ﺷﯿﺦ را ﭘﻨﻬﺎن ز ﻣ‪‬ﺮد‬ ‫ﮔُﻔﺖ دﯾﮕﺮ ﺑﺮ ﺳﺮِ ﺑﺎﻃﻞ ﻣ‪‬ﮕﺮد‬ ‫راﺳﺖ ﺑﺮ ﮔﻮ ﭼﯿﺴﺖ ﺣﺎل و ﭼﯿﺴﺖ ﻗﺎل؟‬ ‫ﮐﯿﺴﺖ اﯾﻦ ﭘﺮوردهﻣﺮد‪ ‬ﺑﻰﺧﯿـــﺎل؟‬ ‫ﮔُﻔﺖ‬

‫ﺷﺎﻫﺎ‪،‬‬

‫ﻣﺮدك‪‬‬

‫ﺑﯿﭽﺎرهايﺳﺖ‬

‫ﭘﯿﺸﺘﺮ ﺣﻼّج و ﺣﺎل آوارهايﺳﺖ‬ ‫ور‬

‫ﻣﺮا‬

‫ﭘ‪‬ﺮﺳﻰ‪،‬‬

‫ﺑﻬﺎءاﻟﺪﯾﻦ‬

‫ﻣ‪‬ﻨَﻢ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ را ﺑﺸﻨﯿﺪى از او‪ ،‬اﯾﻦ ﻣ‪‬ﻨَﻢ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮم را‪ ،‬دﯾﺪم او‪‬ل ﺟﻮر ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﭼﻬﺮه و اﻧﺪامِ ﻣﻦ ﻣﻌﻤﻮر ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﭼﻨﮓ ﭼﻮن ﺑﺮ دل ﻧﻤﻰزد ﻫﺴﺖ‪ ‬ﻣﻦ‬ ‫ﻫﯿﭻ ﮐﺲ‪ ،‬دﯾﺪم ﻧﮕﯿﺮد دﺳﺖ‪ ‬ﻣﻦ‬

‫‪141‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﺎ ﻧﻤﺎﯾﻢ ﻋﻠﻢِ ﺧﻮد را ﭘﯿﺶِ ﺷﺎه‬ ‫ﺑﺎﯾﺪ‬

‫او‪‬ل‬

‫ﯾﮏ‬

‫ﯾﺎﻓﺘﻦ‬

‫ﮐﻮره‬

‫راه‬

‫ﮔُﻔﺘﻢ اﯾﻨﮏ‪ ،‬ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺎﯾﺪ آن ﮐُﻨﻢ‬ ‫اﺻﻞ را در اﯾﻦ ﺑ‪‬ﺪ‪‬ل ﭘﻨﻬﺎن ﮐُﻨﻢ‬

‫ﻋﻠﻢِ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﻫﯿﮑﻞِ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺣﺎﻟﯿﺎ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﯾﮑﺴﺎن‬

‫ﺟﺜﻪام‬

‫ﭘﻨﺒﻪزن‪،‬‬ ‫ﻫﺴﺘﻢ‬

‫راﻫﻢ‬ ‫و‬

‫ﻓﺮﻣﺎنِ‬

‫ﻧﺒﻮد‬

‫ﮔُﺸﻮد‬ ‫ﺗﻮ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ را در ﺳﯿﻨﻪ دارم زآنِ ﺗﻮ‬

‫ﺷﺎدى از اﯾﻦ ﻗﺼ‪‬ﻪ‪ ،‬ﻗﻠﺐِ ﺷﺎه ﯾﺎﻓﺖ‬ ‫ﭘﯿﺶِ او ﺷﯿﺦِ ﺑﻬﺎﯾﻰ‪ ،‬راه ﯾﺎﻓﺖ‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬اﯾﻦ آواره را درﻣﺎن ﺑﮕﻮ‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬ﺑﺎ ﻓﻄﺮت ﮐُﻦ او را رو ﺑﻪ رو‬ ‫ﭼﺸﻢِ اﯾﻦ ﺑﯿﭽﺎره ﺳﻮىِ آن در اﺳﺖ‬ ‫ﮔﻮشِ اﯾﻦ ﺣﻼّج‪ ،‬ﺑﺮ آن ﭼ‪‬ﻨﺒﺮ اﺳﺖ‬

‫‪142‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫داﺳﺘﺎنِ ﺷﯿﺦﺑﻬﺎﯾﯽ‬

‫ﺑﺮ‬ ‫ﭘﻨﺒﻪ‬

‫ﻫﻤﺎن‬

‫ﮐﺎرش‬

‫روىِ‬

‫زﻧﻮ‬

‫ﺑ‪‬ﮕﻤﺎﺷﺘﻨﺪ‬

‫ﭘﻨﺒﻪاش‬

‫اﻧﺒﺎﺷﺘﻨﺪ‬

‫ﺧﻠﻖ ﮔُﻔﺘﻨﺪش ﻋﺠﺐ ﺑﻮدى ﺗﻮ ﺷﺎد‬ ‫ﮔُﻔﺖ‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫ﮐﺎرِ‬

‫ﺣﻼّﺟﻰ‬

‫ﮐﺴﺎد‬

‫ﻫﺮ ﮐﻪ او از ﻫﻤﺰﺑﺎﻧﻰ ﺷﺪ ﺟ‪‬ﺪا‬

‫ﺑﯽﻧﻮا ﺷﺪ‪ ،‬ﮔﺮﭼﻪ دارد ﺻﺪ ﻧﻮا‬

‫‪143‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪144‬‬


‫ﻫ‪‬ﻨﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫آدﻣﻰ ﺗﺎ ﻓﻄﺮﺗﺶ دل زﻧﺪه ﺑﻮد‬

‫از‬

‫ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ‬

‫روحِ‬

‫او‬

‫آﮐﻨﺪه‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﮐُﺠﺎ‬

‫ﮔﻮﯾﺎﺳﺖ‪،‬‬

‫ﺗﺎرﯾﺦِ‬

‫ﺑﺸﺮ‬

‫ﻧﯿﺴﺖ ﭼﯿﺰى‪ ،‬ﺟ‪‬ﺰ ﻫ‪‬ﻨﺮ روىِ ﻫ‪‬ﻨﺮ‬ ‫ﺟﻬﺪ ﺗﻮ دردا‪ ،‬ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ را ﺑﺴﻮﺧﺖ‬ ‫ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ‬

‫ﻣﻌﺸﻮقِ‬

‫دﻧﯿﺎ‬

‫را‬

‫ﺑﺴﻮﺧﺖ‬

‫ﺑﺎﻧﮓ‪ ‬ﻣﻮﺳﯿﻘﻰ‪ ،‬دﮔﺮ ﭘ‪‬ﺮ ﺷﻮر ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ ﺑﺎ اﺻﺎﻟﺖ ﺟﻮر ﻧﯿﺴﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ارﻣﻐﺎن ﺑﺮقِ ﺗﻮ‪ ،‬اﯾﻦ ﺑﺎﻧﮓﻫﺎﺳﺖ‬ ‫اﯾﻦ ﻫﯿﺎﻫﻮ ﭼﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻣﻮﺳﯿﻘﻰ ﮐﺠﺎﺳﺖ؟‬ ‫در ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﻓﻄﺮت ﻫﺮ آﻫﻨﮕﻰ ﻓﮑﻨﺪ‬ ‫در‬

‫ﻣﺬاقِ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫دﻟﭙﺴﻨﺪ‬

‫ﺷﺪ‬

‫ﻣﺎر از ﺟﺎ‪ ،‬ﺑﺎ ﻧﻮاىِ ﻧ‪‬ﻰ ﺟ‪‬ﻬ‪‬ﺪ‬ ‫زآن ﮐﻪ آن آﻫﻨﮓ‪ ‬ﻓﻄﺮت ﻣﻰز‪‬ﻧَﺪ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎىِ‬

‫ﺑﻪ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻫﻨُﺮﻫﺎىِ‬

‫ﺳﺮآﭘﺎ‬

‫از‬

‫ﺗُﻬﻰ‬

‫ﻣﻐﺰى‬

‫ﻇﺎﻫﺮ‬

‫ﻧﯿﺎﯾﺪ‬ ‫ﻧﺎن‬

‫ﭼﺸﻢﮔﯿﺮ‬ ‫دﻟﭙﺬﯾﺮ‬

‫و‬

‫آب‬

‫ﺑﺮ ﺳﺮِ درﯾﺎىِ ﻓﻄﺮت ﭼﻮن ﺣﺒﺎب‬ ‫اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎىِ ﭘ‪‬ﺮ از ﺗﺒﻠﯿﻎ و رﻧﮓ‬ ‫در‬

‫ﻣﺬاقِ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫رﯾﺰد‬

‫ﺷﺮﻧﮓ‬

‫اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎىِ ﺳﺮآﭘﺎ زرق و ﺑﺮق‬ ‫ارﻣﻐﺎنِ‬

‫ﻏﺮب‬

‫ﺑﻮد‬

‫‪146‬‬

‫از‬

‫ﺑﻬﺮِ‬

‫ﺷﺮق‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻫﻨﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻏﺮب را ﺷﺪ ﻫﺮ ﻫ‪‬ﻨﺮ‪ ،‬ﻧﻘﺶِ ﻧﻈﺮ‬ ‫ﺷﺮق‬

‫اﺷﺮاق‬

‫را‬

‫در‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﻫ‪‬ﻨﺮ‬

‫ﺗﺎ ﻏﺮض در اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ ﺳﻮدﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮ اﺻﺎﻟﺖ در ﻫ‪‬ﻨﺮ‪ ،‬ﭼﻮن دودﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﺗﺎ ﻏﺮض در اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮ‪ ،‬ﺗﺒﻠﯿﻎﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﺟﻠﻮهاش در ﭼﺸﻢِ ﺟﺎنﻫﺎ ﺗﯿﻎﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﺗﺎ ﻏﺮض در اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ رﻧﮓﻫﺎﺳﺖ‬

‫ﭘﺎىِ ﻓﻄﺮت در ﻫ‪‬ﻨﺮ ﺑﺮ ﺳﻨﮓﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﺗﺎ ﻏﺮض در اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ آزﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﺷﻮمآﻫﻨﮓ اﯾﻦ ﺻــــﺪاىِ ﺳﺎزﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﺗﺎ ﻏﺮض در اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ ﺷﻬﻮت اﺳﺖ‬

‫ﭼﺸﻢﻫﺎ‪ ،‬ﻣﺒﻬﻮت‪ ‬ﻧﻘﺶِ ﺻﻮرت اﺳﺖ‬ ‫ﻋﺸﻮهﻫﺎ‬

‫ﻣﻰز‪‬ﻧَﺪ‬

‫در‬

‫ﻧﻘﺶِ‬

‫ﺟﺎمِ‬

‫ﻫ‪‬ﻨﺮ‬

‫‪147‬‬

‫ﺗﺼﻮﯾﺮ‬ ‫را‬

‫ﺑﺮ‬

‫آﻓﺮﯾﻦ‬ ‫زﻣﯿﻦ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﺎ ﻏﺮض در اﯾﻦ ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ ﺷﺪ ﻓﺮﯾﺐ‬ ‫ﻫﺮ‬

‫ﻧﺒﻮﻏﻰ‬

‫در‬

‫ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎ‬

‫ﺑﻰﻧﺼﯿﺐ‬

‫ﭼﻮن ﻏﺮض آﻣﺪ‪ ،‬ﻫ‪‬ﻨﺮ ﭘﻮﺷﯿﺪه ﺷﺪ‬ ‫ﺻﺪ ﺣﺠﺎباز دل ﺑﻪﺳﻮىِ دﯾﺪه ﺷﺪ‬ ‫ﺣ‪‬ﮑﻢِ ﻋﺎﻟﻢﮔﯿﺮِ ﺗﻮ‪ ،‬اى ﻋﻠﻢِ ﻣﺴﺖ‬ ‫ﻗﺎﻧﻮنِ‬

‫ﭘﺎﯾﻪى‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫را‬

‫ﺷﮑﺴﺖ‬

‫ﺑﺎﻧﮓ‪ ‬ﻣﻮﺳﯿﻘﻰ ﮐُﻨﻮن ﭼﻮن ﻧﯿﺶﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﺟﺎىِ آراﻣﺶ ﭘ‪‬ﺮ از ﺗﺸﻮﯾﺶﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻣﻰآﯾﺪ ﺑﻪ ﮔﻮش از ﺳﺎزﻫﺎ‬ ‫وز‬

‫ﭘﺲِ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺑﺸﺮ‬

‫اﻋﺘﺮاض‬

‫روحِ‬

‫اﯾﻦ‬

‫و‬

‫ﺳﺎزﻫﺎ‪،‬‬

‫ﭘﺮﺧﺎشﺟﻮﯾﻰ‬

‫آوازﻫﺎ‬ ‫ﻣﻰﮐُﻨــﺪ‬

‫ﺗُﻨـــﺪﺧﻮﯾﻰ‬

‫ﻣﻰﮐُﻨــﺪ‬

‫ﻧﺒﺎﯾﺪ‬

‫ﺑﻰﻗﺮار‬

‫ﻣﻮﺳﯿﻘﻰ‬

‫اﯾﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺑﺎ ﻫﻨﺮ ﮐ‪‬ﻰ ﺳﺎزﮔﺎر‬

‫‪148‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻫﻨﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﺎ ﮐﻪ ﻣﻮﺳﯿﻘﻰ ﺑﻪ ﻓﻄﺮت ﺷﺪ‪ ،‬ﻇﺮﯾﻒ‬ ‫ﭼﻮن‬

‫ﻧﻮﺑﻬﺎرى‪،‬‬

‫ﻧﺴﯿﻢِ‬

‫ﺷﺪ‬

‫ﻟﻄﯿﻒ‬

‫آن ﻧﺴﯿﻢ از ﺧﺎﮐﺪان‪ ،‬ﺷﺪ دﻟﭙﺴﻨﺪ‬

‫اﯾﻦ ﻧﺴﯿﻢ از روحِ اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﺷـﺪ ﺑﻠﻨﺪ‬ ‫آن ﻧﺴﯿﻢ از ﺳﺒﺰ و ﺳﺮخ و زردﻫﺎ‬

‫اﯾﻦ ﻧﺴﯿﻢ از ﺳﻮزِ ﻋﺸﻖ و دردﻫﺎ‬ ‫آن ﻧﺴﯿﻢ از ﺑﻮىِ ﺟﺎﻧﺒﺨﺶ ﺑﻬﺎر‬ ‫ﺑﻮىِ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻧﺴﯿﻢ‬

‫از‬

‫آن‬

‫ﻧﺴﯿﻢ‬

‫از‬

‫ﺑﺎغِ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻧﺴﯿﻢ‬

‫از‬

‫ﯾﮏ‪‬‬

‫رﻧﺞِ‬

‫اﻧﺘﻈﺎر‬

‫ﮐﺎﺧﻰ‬

‫ﭘ‪‬ﺮﺻﻔﺎ‬

‫اﻃﺎقِ‬

‫ﺑﻰﻧﻮا‬

‫ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺘﻢ اﯾﻦ ﻧﻪ ﭼﻨﺪان ﺣﺮف راﺳﺖ‬

‫ﯾﮏ ﻫ‪‬ﻨﺮ از ﻗﺼﺮِ اﻟﻮان ﺑﺮﻧﺨﺎﺳﺖ‬ ‫اﺻﻞِ ﻓﻄﺮت در ﻫ‪‬ﻨﺮ‪ ،‬ﺑﺮ ﺳﺎدﮔﻰﺳﺖ‬

‫ﺗﮑﯿ‪‬ــــﻪﮔﺎه‪‬‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻫ‪‬ﻨﺮ‪،‬‬

‫‪149‬‬

‫آزادﮔﻰﺳﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺻﺪق و اﺣﺴﺎﺳﻰ ﺑﺒﺎﯾﺪ ﺗﺎ ﻫ‪‬ﻨﺮ‬ ‫دﻟﻰ‬

‫در‬ ‫ﺑﻰﻫ‪‬ﻨﺮ‪،‬‬

‫ﻣ‪‬ﺸﺘﺎق‬

‫اى‬

‫ﺑ‪‬ﮕﺬارد‬ ‫ﺧﺸﮏ‪‬‬

‫ﻋﻠﻢِ‬

‫اﺛﺮ‬ ‫ﺑﻰﺗﻤﯿﺰ‬

‫اى ﻫﻤﻪ اﺑﺰارِ ﺗﻮ ﺑﺎ ﺻﺪ ﺳﺘﯿﺰ‬

‫ﺑﺮق و ﻣﺎﺷﯿﻦ ﺗﻮ را اﺣﺴﺎس ﻧﯿﺴﺖ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺗﺮاشِ‬

‫ﻗﻄﻌﻪى‬

‫اﻟﻤﺎس‬

‫ﻧﯿﺴﺖ‬

‫ﻧﻮ‪،‬‬

‫ﺳ‪‬ﻨّﺖ‪‬‬

‫را‬

‫ﮔُﺰﯾﺪ‬

‫ﺳﺮﻋﺖ‪‬‬

‫ﺑﻰﺷﮑﯿﺒﻰ‬ ‫ﺳ‪‬ﻨّﺖ‪‬‬

‫ﻧﻮ‪،‬‬

‫در‬

‫ﻫ‪‬ﻨﺮ‬

‫ﻧﻮ‬

‫ﺳﺮﻋﺖ‪‬‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﭘﺪﯾﺪ‬

‫وﯾﺮاﻧﮕﺮيﺳﺖ‬

‫ﮔﺮﭼﻪ ﻫﺮ د‪‬م در ﭘﻰِ ﻧﻮآوريﺳﺖ‬ ‫آن ﯾﮏ اﻣﺸﺐ دل ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﻮ ﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ‬

‫ﺻﺒﺤﺪ‪‬م اﯾﻦ ﮐُﻬﻨﻪ‪ ،‬وآن ﻫﻢ ﺧﺴﺘﻪ اﺳﺖ‬ ‫ﺳ‪‬ﻨّﺖ از ﻓﻄﺮت اﮔﺮ ﮔﯿﺮد ﻗﻮام‬

‫در‬

‫ﻃﺒﺎﯾﻊ‬

‫رﻧﮓ‪‬‬

‫‪150‬‬

‫ﻧﻮ‬

‫دارد‬

‫ﻣ‪‬ﺪام‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻫﻨﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﺮدﻣﻰ‬

‫ﮐﺰ‬

‫ﺳ‪‬ﻨّﺘَﺶ‬

‫زآﯾﺪ‬

‫ﻫ‪‬ﻨﺮ‬

‫رﯾﺸﻪاش در آب و ﺑﺮ ﺷﺎﺧﺶ ﺛﻤﺮ‬ ‫ﻧﯿﮑﻮان رﻓﺘﻨﺪ و ﺳﻨﺖﻫﺎ ﺑﻤﺎﻧﺪ‬

‫از ﻟﺌﯿﻤﺎن ﻇﻠﻢ و ﻟﻌﻨﺖﻫﺎ ﺑﻤﺎﻧﺪ‬

‫‪151‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪152‬‬


‫ﺷﻌﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫زآن ﻃﺮف در ﺷﻌﺮ‪ ،‬اﻓﮑﻨﺪى ﭼﻮ دﺳﺖ‬ ‫ﻗﺎﻣﺖ‪ ‬ﺷﻌﺮ از ﻫﺰاران ﺟﺎ ﺷﮑﺴﺖ‬ ‫ﺷﻌﺮ‪ ،‬آن روزى ﮐﻪ اﻧﺴﺎن دوﺳﺖ ﺑﻮد‬ ‫ﺷﺎﻋﺮِ آزاده ﮐ‪‬ﻰ در ﭘﻮﺳﺖ ﺑﻮد‬ ‫ﻋﺸﻖ را ﺗﺎ ﻋﺮشِ اﻋﻼ ﻣﻰﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫در ﭘﻰِ او‪ ،‬روحِ ﺷﺎﻋﺮ ﻣﻰﭘ‪‬ﺮﯾﺪ‬ ‫ﻧُﮑﺘﻪﻫﺎﯾﺶ‪،‬‬ ‫ﻣﮑﺘﺐِ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ‬

‫اﺧﻼصِ‬

‫او‬

‫آدمﺳﺎز‬

‫ﺑﻮد‬

‫درﺑﺎز‬

‫ﺑﻮد‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﺻﻞِ ﻓﻄﺮت را ﺑﯿﺎن ﻣﻰﮐﺮد‪ ،‬ﺷﻌﺮ‬ ‫ﺧَﻠﻖ را روﺷﻦروان ﻣﻰﮐﺮد‪ ،‬ﺷﻌﺮ‬ ‫در‬

‫ﺑﯿﺎنِ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺷﻮد‬

‫ﻣﺮﻫﻤﻰ‬

‫ﺑﺎﻧﮓ‬

‫ﺑﺮ‬

‫آدﻣﯿ‪‬ﺖ‬

‫ﺣﺮف‬

‫داﺷﺖ‬

‫ﺑﯿﺪار‪،‬‬

‫ﻫﻮشِ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫درد‪‬‬

‫ﻣﻰزد‬

‫آدم‬

‫زﯾﺮِ‬

‫ﻣﻰﮔُﺬاﺷﺖ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫ﮔﻮشِ‬

‫اى ﺑﺮادر ﺗﻮ ﻫﻤﻪ اﻧﺪﯾﺸﻪاى‬ ‫ﻣﺎﺑﻘﻰ ﺧﻮد اﺳﺘﺨﻮان و رﯾﺸﻪاى‬

‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﺎمِ ﻋﺸﻖ‪ ،‬ﺷﻌﺮى ﻣﻰرﺳﯿﺪ‬ ‫ﺷـــﺎﻋﺮِ‬

‫آﻫﻰ‬

‫آﺷـــﻔﺘﻪ‬

‫ﻣﻰﮐﺸﯿﺪ‬

‫ﺑﺤﺜﻰ از ﻋﺸﻘﻰ ﭼﻮ ﻣﻰآﻣﺪ ﻣﯿﺎن‬

‫ﺑﺎ‬

‫ادب‬

‫ﺷﺎﻋﺮ‪،‬‬

‫در‬

‫آدابِ‬

‫زﺑﺎن‬

‫ﻋﺸﻖ را ﺷﺎﻋﺮ ﭼﻮ ﻣﻰﮐﺮد آﺷﮑﺎر‬

‫ﯾﮏ ﻧﮕﺎﻫﺶ ﺟﺎىِ ﺻﺪ ﺑﻮس و ﮐﻨﺎر‬

‫‪154‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺷﻌﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺷﺎﻋﺮِ‬

‫ﺷﻨﺎسِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﻤﯿـــﺰ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﮐ‪‬ﻰ ﻫﻮس در ﺷﻌﺮِ او در ﺟ‪‬ﺴﺖ و ﺧﯿﺰ‬ ‫ﭘﺎك ﻓﻄﺮت ﺷﺎﻋﺮِ ﻓﮑﺮت اﺻــــﯿﻞ‬

‫ﺧﻮد ﭼﻮ ﻣﻮﺳﺎ‪ ،‬ﺷﻌﺮِ ژرﻓﺶ رود‪ ‬ﻧﯿﻞ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﻗﯿﺎﻣﺖ‬

‫ﭘﺎﺳﺪارِ‬

‫ﻣﻰﺷﻮد‬

‫ﺷﺎﻋﺮِ‬

‫ﺧﺎك‬

‫آﻏﻮشِ‬

‫ﭘﺎك‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻪ‬

‫آن ﻫ‪‬ﻨﺮﻫﺎﯾﻰ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻓﻄﺮت ﻋﺠﯿﻦ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻗﯿﺎﻣﺖ‬

‫ﺷﺎﻋﺮى‬

‫آن‬

‫زﻧﺪه‬

‫ﻫﻢ‬

‫ﺑﺮ‬

‫روىِ‬

‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫ﭘﺎﮐﯿﺰهﺧﻮ‬

‫ﮐﻮ ﺑﻪ دﻧﯿﺎىِ دلِ ﺧﻮد ﮐﺮده رو‬ ‫ﺳﯿﻨﻪاش ﻣﻰﺳﻮﺧﺖ در ﺳﻮداىِ ﻋﺸﻖ‬

‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﻣﻰﺷﺪ ﻣﺴﺖ‪ ،‬از ﻣﯿﻨﺎىِ ﻋﺸﻖ‬ ‫ﺑﺎﻧﮓ ﺑﺮﻣﻰزد ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺴﺘﻰ ﺑﻪ ﺧﻠﻖ‬

‫ﮐﺎى اﺳﯿﺮانِ ﺟﻬﺎنِ ﺣ‪‬ﻠﻖ و دﻟﻖ‬

‫‪155‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﮐ‪‬ﻰ‬

‫ﺑﻪ‬

‫واﻧَﻔﺴﺎ‬

‫ﻓﺮﯾﺎد‪‬‬

‫ﮐُﻨﯿﺪ‬

‫ﺑﺎ ﻫﻮسﻫﺎ‪ ،‬ﻋﺸﻖ را رﺳﻮا ﮐُﻨﯿﺪ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﺧﻮاﻫﻢ ﻋﺸﻖ را ﺷﺮح و ﺑﯿﺎن‬ ‫ﭼﻮن ﺑﻪ ﻋﺸﻖآﯾﻢ ﺧﺠﻞ ﮔﺮدم از آن‬ ‫ﺷﻌﺮِ‬ ‫در‬

‫ﻣﺎﺷﯿﻨﻰ‬

‫ﭘﻰِ‬

‫اﻓﮑﺎرِ‬

‫در‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺑﻰاﺻﻞ‬

‫ﻓﻘﺮِ‬ ‫و‬

‫ادب‬

‫ﻧَﺴ‪‬ﺐ‬

‫ﻫﺮ زﻣﺎن از ﯾﮏ ﻫﻮس د‪‬م ﻣﻰز‪‬ﻧَﺪ‬ ‫ﻋﺸﻖ‬

‫را‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻗﻌﺮِ‬

‫دوزخ‬

‫ﻣﻰﺑ‪‬ﺮَد‬

‫ﺷﺎﻋﺮِ ﺑﻰدرد‪ ‬از ﻓﻄﺮت ﺑﻪ دور‬ ‫ﺳﺮ‬

‫ﻧﻬﺪ‬

‫ﺑﺮ‬

‫داﻣﻦِ‬

‫ﺳﻮداىِ‬

‫ﮐﻮر‬

‫ﺟﻮﺷﺸﻰ ﮐﻮ‪ ،‬در ﭼ‪‬ﻨﺎن ﻣﻐﺰِ ﺧﻤﻮش‬ ‫دﯾﮓ‪ ‬ﺧﺎﻟﻰ از ﮐُﺠﺎ آﯾﺪ ﺑﺠﻮش‬ ‫ﻗﺎه ﻗﺎه‪ ‬او ﭘ‪‬ﺮ از د‪‬مﺳﺮدى اﺳﺖ‬

‫ﺧﻨﺪهﻫﺎﯾﺶ‪ ،‬ﺧﻨﺪهى ﺑﻰدردى اﺳﺖ‬

‫‪156‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺷﻌﺮ در ﻓﻄﺮت‬

‫دل‬

‫ﺑﻪ‬

‫از‬

‫دور‬

‫ﺳ‪‬ﺮ‬

‫ﺗُﻬﻰ‬

‫از‬

‫ﻋﺸﻖِ‬

‫او‬

‫ﻣﻮﻟﻮد‪‬‬

‫ﻧﺎاﻣﯿـــﺪ‬

‫از‬

‫ﻫﺴﺘﻰ‬

‫ﻟﺬّت‪‬‬

‫دﻟﺪادﮔﻰ‬

‫ﻫﻤ‪‬ﺖ‪‬‬

‫آزادﮔﻰ‬

‫ﻋﻬﺪى‬ ‫و‬

‫ﺑﻰﻗﺮار‬

‫ﺑﻰاﻧﺘـــﻈﺎر‬

‫د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م ﻓﺮﯾﺎد و زارىﻫﺎىِ او‬ ‫ﺷﺎﻫﺪ‪‬‬

‫ﺷﻤﺎرىﻫـــﺎىِ‬

‫ﻣﺤﻨﺖ‬

‫او‬

‫ﻫﺮ د‪‬م از ﯾﮏ آرزو اﻓﺘﺪ ﺑﻪ ﺧﺎك‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﻫﻼك‬

‫وارﺳﺘﮕﻰﻫـــﺎﯾﺶ‬

‫ﺑﺲ ﮐﻪ ﻧﻮﻣﯿﺪاﻧﻪ ﺷﯿﻮ‪‬ن ﻣﻰﮐُﻨـــﺪ‬ ‫ﺻﺒﺮ‬

‫را‬

‫ﺻﺪﭘﺎره‬

‫داﻣﻦ‬

‫ﻋﺸﻖ‬

‫را‬

‫ﻧَﺸﻨﺎﺳ‪‬ﺪ‬

‫از‬

‫ﻣﻰﭘ‪‬ﺮَد‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫ﭼﻮ‬

‫ﻣﻰﮐُﻨـــﺪ‬ ‫ﺧﻮدﮐﺎﻣﮕﻰ‬

‫ﻣﺮغِ‬

‫ﺧﺎﻧﮕﻰ‬

‫او ﻧﺪاﻧَﺪ ﻓﺮقِ ﮔُﻞ را از ﮔُﻼب‬

‫ﭘﯿﺶِ او درﯾﺎىِ ﺟﻮﺷﺎن‪ ،‬ﻫﺮ ﺳﺮاب‬

‫‪157‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫و‬

‫ﺷﻌﺮِ‬

‫او‬

‫ﻧﺎﭘﺨﺘﻪ‬

‫ﻓﮑﺮِ‬

‫او‬

‫ﺑﺎزﯾﭽﻪى‬

‫ﺑﻰاﻋﺘــــﺒﺎر‬ ‫ﻧﺎﺑﮑﺎر‬

‫ﻫـــﺮ‬

‫ﺗﺎ ﺑِﺪان ﮔُﻔﺘﺎرِ ﺑﻰﻣﻐﺰ و ﺳ‪‬ﺨﯿﻒ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫او‬

‫ﻓﺮﻫﻨﮓ‪‬‬

‫ﮔﺮدد‬

‫ﺧﻔﯿﻒ‬

‫ﺑﺲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻗﻠﺐِ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﺴﺘﻪ دل‬

‫ﺷﺎﻋﺮِ‬

‫ﭘ‪‬ﺮ‬

‫درد‬

‫را‬

‫ﺑﺸﮑﺴﺘﻪ‬

‫ﺷﻤﻊِ‬

‫ﺑﺰمِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻫﻨﺮ‪،‬‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺷﺎﻋﺮِ‬ ‫ﺳﻮﺧﺘﻢ‪،‬‬

‫آزاده‬

‫زﯾﻦ‬

‫ﺳﺮ‪،‬‬

‫در‬

‫درد‪‬ﺳﺮﻫـــﺎىِ‬

‫دل‬

‫ﺑﻰﺣﯿﺎ‬ ‫اﻧﺰوا‬ ‫ﻫﻨﺮ‬

‫اى ﻧﺒﻮغ‪ ،‬از ﻣﻦ ﺑﮕﯿﺮ اﯾﻦ درد‪‬ﺳﺮ‬ ‫ﻣﺮغِ ﭘ‪‬ﺮ ﻧﺎرﺳﺘﻪ ﭼﻮن ﭘ‪‬ﺮّان ﺷﻮد‬ ‫ﻟﻘﻤﻪى‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﮔﺮﺑﮥ‬

‫‪158‬‬

‫د‪‬ر‪‬ان‬

‫ﺷﻮد‬


‫ﻋﺸﻖ در ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﺎن ﺑﺤﺜﯽﺳﺖ‪ ،‬ﮐﺰ ﻓﻄﺮت ﺑﻪ دور‬ ‫ﻋﺸﻖ را ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺒﯿﻨﻰ در ﺣﻀﻮر‬

‫ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﯿﺮون ﺷﺪ ز اﺻﻞِ ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‬

‫ﻋﺸﻖ‬

‫در‬

‫ﻧﻤﻰﮔﯿﺮد‬

‫ﺟﺎﻧَﺶ‬

‫وﻃﻦ‬

‫ﻋﺸﻖ و ﻓﻄﺮت ﻫﺮ دو ﻫﻤﺰاد‪ ‬ﻫ‪‬ﻤ‪‬ﻨﺪ‬ ‫رﯾﺸﻪﻫﺎﺷﺎن‪،‬‬

‫ﺻﯿﺪ‬

‫و‬

‫ﺻﯿ‪‬ﺎد‪‬‬

‫ﻫ‪‬ﻤ‪‬ﻨﺪ‬

‫ﻫﺮ ﮐُﺠﺎ ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﻫﻤﺎن ﺟﺎ ﻧﻮرِ ﻋﺸﻖ‬ ‫ﺷﺮحِ‬

‫ﻓﻄﺮت‪،‬‬

‫ﻣﻌﻨﻰِ‬

‫ﻣﻨﺸﻮرِ‬

‫ﻋﺸﻖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ زﻣﺎن اﻣ‪‬ﺎ ﺣﮑﺎﯾﺖﻫﺎ ﺑﺴﯽﺳﺖ‬ ‫ﻋﺸﻖﻫﺎ ﻣﻨﻈﻮرِ ﻓﮑﺮِ ﻫﺮ ﮐﺴﯽﺳﺖ‬ ‫ﻣﺮدم اﮐُﻨﻮن ﯾﺎرِ ﺳﻮد‪ ‬ﺧﻮد ﺷﻮﻧﺪ‬ ‫ﻋﺎﺷﻖ و ﻣﺠﻨﻮنِ ﺑﻮد‪ ‬ﺧﻮد ﺷﻮﻧﺪ‬

‫ذﻫﻨﺸﺎن ﻫﺮ د‪‬م ز ﺷﻮﻗﻰ ﺑﻰﻗﺮار‬ ‫او ﺑﻪ ﻣﺎل و اﯾﻦ ﺑﻪ ﺟﺎه و آن ﺑﻪ ﯾﺎر‬

‫ﭼﻮن ﺷﻮد ﻣﻌﺸﻮقﻫﺎﺷﺎن ﺳـــﺮﮔﺮان‬ ‫ﻣﻰرﺳﺪ‬

‫ﻓﺮﯾﺎدﺷـــﺎن‬

‫آﺳﻤﺎن‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﮐﺎى ﺧُﺪا‪ ،‬ﺗﺎ ﭼﻨﺪ ﺑﺮ ﻣﺎ ﻧﺎروا‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﮐ‪‬ﻰ ﻣﺤﺒﻮبﻫﺎ از ﻣﺎ ﺟ‪‬ﺪا‬ ‫در ﺗﻤﻨّﺎﻫﺎىِ ﺧﻮد‪ ،‬ﺷﯿﺪا و ﻣﺴﺖ‬ ‫ﺻﻒ ﺑﻪ ﺻﻒ‪ ،‬ﻋﺎﺷﻖِ ﻧﻤﺎىِ ﺧﻮدﭘﺮﺳﺖ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﮕﻰ‬ ‫زﯾﻦ‬

‫دﻟﺒﺴﺘﮕﺎنِ‬

‫ﻣﯿﺎن‪،‬‬

‫ﺑﺪﻧﺎم‬

‫‪160‬‬

‫ﺑ ﯿﺶ‬

‫ﻋﺸﻖِ‬

‫و‬

‫ﮐﻢ‬

‫ﻣ‪‬ﺤﺘَﺸَﻢ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻋﺸﻖ در ﻓﻄﺮت‬

‫آه‬

‫از‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺻﻔﺮاﺋﯿﺎن‬

‫ﺑﻰﻫﻨﺮ‬

‫ﭼﻪ ﻫﻨﺮ زآﯾﺪ ز ﺻﻔﺮا‪ ،‬درد‪‬ﺳﺮ‬ ‫اﯾﻦ ﺟ‪‬ﺪا ﮔﺸﺘﻦ ز ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﻋﺸﻖ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﺑﺸﻨﻮ از ﻣﻦ ﺗﺎ ﺑﮕﻮﯾﻢ‪ ،‬ﻋﺸﻖ ﭼﯿﺴﺖ‬

‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﺣ‪‬ﺴ‪‬ﺪ اُﻓﺘﺪ ﺑ‪‬ﺮون‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﺟ‪‬ﺰ ﻓﻄﺮت ﺑﻪ ﭘﺎﯾ‪‬ﺶ ﺳﺮﻧﮕﻮن‬ ‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ اﯾﻦ ﻣﺎﻧَﺪ ﻧﻪ آن‬ ‫ﻣﻰﮔُﺮﯾﺰد ﮐﯿﻨﻪ و ﺳﻮد و زﯾﺎن‬ ‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎﻧَﺪ آز و ﻧﺎز‬ ‫ﭘﺮﭼــﻢِ‬

‫وارﺳﺘﮕﻰ‬

‫در‬

‫اﻫﺘـــﺰاز‬

‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﺧﻮد ﻣﺎﻧَﺪ ﻧﻪ ﻏﯿﺮ‬

‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﭼﻪ در ﻣﺴﺠﺪ ﭼﻪ د‪‬ﯾﺮ‬ ‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ اﺷﮏ آﯾﺪ ﻧﻪ آه‬ ‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﭘﺎ ﻣﺎﻧَﺪ ﻧﻪ راه‬

‫‪161‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﺷﺐ آﯾﺪ ﻧﻪ ﺧﻮاب‬ ‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﭘﻞ ﻣﺎﻧَﺪ ﻧﻪ آب‬ ‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﻏﻢ ﻣﺎﻧَﺪ ﻧﻪ ﺳﻮز‬ ‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﺷﺐ ﻣﺎﻧَﺪ ﻧﻪ روز‬

‫ﻋﺸﻖ اﮔﺮ آﯾﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﻫﺠﺮ آﯾﺪ ﻧﻪ وﺻﻞ‬

‫ﻋﺎﺷﻖ اﯾﻨﺠﺎ ﺑﺎز ﻣﻰﮔﺮدد ﺑﻪ اﺻﻞ‬ ‫ﻋﺎﺷﻘﻰ‪ ،‬ﺟﺎﻧﺒﺨﺸﻰ و ﺟﺎﻧﺒﺎزى اﺳﺖ‬ ‫ﻋﺸﻖ‪،‬‬

‫اﯾﻦ‬ ‫ﻣﺎﯾﻪى‬

‫داﻧﺸﮕﺎه‪‬‬

‫ﮔﺮوه‪‬‬

‫رﻓﺘﻪ‬

‫ﺑﺪﻧﺎﻣﻰِ‬

‫آدمﺳﺎزى‬

‫اﺳﺖ‬

‫ﮐﺎمِ‬

‫ﻫﻮس‬

‫و‬

‫ﺑﺲ‬

‫در‬ ‫ﻋﺸﻘَﻨﺪ‬

‫ﻋﺸﻖ از ﻓﻄﺮت ﺑﺠﻮﺷﺪ‪ ،‬ﻧَﺰ ﻫﻮا‬

‫ﻫﯿﭻ‪ ،‬ﺟ‪‬ﺰ ﻓﻄﺮت ﻧﺪاﻧَﺪ ﻋﺸﻖ را‬ ‫ﻋﺸﻖﻫﺎﯾﻰ ﮐﺰ ﭘﻰِ رﻧﮕﻰ ﺑ‪‬ﻮ‪‬د‬ ‫ﻋﺸﻖ ﻧﺒﻮ‪‬د‪ ،‬ﻋﺎﻗﺒﺖ ﻧﻨﮕﻰ ﺑ‪‬ﻮ‪‬د‬

‫‪162‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻋﺸﻖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺣﺎﻟﯿﺎ اى ﻋﻠﻢِ از ﺧﻮد ﮔﺸﺘﻪ ﻣﺴﺖ‬ ‫اى ﻗﻮي ﭼﻨﮕﺎلِ ﮔﯿﺘﻰ زﯾﺮِ دﺳﺖ‬ ‫ﮔﺮ ﺗﻮاﻧﻰ‪ ،‬ﻋﺸﻖ را ﺗﻔﺴﯿﺮ ﮐُﻦ‬

‫ﺗﺸﻨﻪى‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﻓﻬﻤﯿﻢ‪،‬‬

‫ﺳﯿﺮ‬

‫را‬

‫ﮐُﻦ‬

‫ﮔﺮﭼﻪ داﻧﻢ‪ ،‬ﺳﺨﺖ ﺧﺎﻣﻮﺷﻰ ﮐُﻨﻰ‬ ‫در‬

‫ﻋﺸﻖ‪،‬‬

‫ﺑﯿﺎنِ‬

‫ﮐُﻨﻰ‬

‫ﺑﯽﻫﻮﺷﻰ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﺧﻮدﺧﻮاﻫﻨـــﺪ‪ ،‬ﮔﻮﯾﻰ ﻋﺎﺷﻘَﻨﺪ‬ ‫ﭼﻮن‬

‫ﮔﻮﯾﻰ‬

‫زﺑﺎنﺑﺎزﻧﺪ‪،‬‬

‫ﺻـــﺎدﻗَﻨﺪ‬

‫ﺟ‪‬ﺰ ﺧﻮدآراﯾﻰ در آﻧﺎن‪ ،‬ﺑﺎر ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ارزﻧﻰ‬

‫در‬

‫ﻣ‪‬ﺸﮏ‬

‫ﭘ‪‬ﺮﺑﺎدى‬

‫ز‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫ﺳﺮآﭘﺎ‬

‫زآدﻣﯿ‪‬ﺖ‪،‬‬ ‫ﻋﺎﺷﻘَﻨﺪ‪،‬‬

‫ﻫﺮﭼﻪ‬

‫ﮐﺎرﺷﺎن‪،‬‬

‫وز‬

‫ﻏﻢِ‬

‫ﻣﻰﺧﻮاﻫﻨﺪ‪،‬‬

‫‪163‬‬

‫ﻧﯿﺴﺖ‬

‫اﯾﺜﺎر‬ ‫ﮐ‪‬ﺒﺮ‬

‫و‬

‫اد‪‬ﻋﺎ‬

‫ﻣﺎ‬

‫و‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺑﻬﺮِ‬

‫آدم‬

‫رﻫﺎ‬

‫ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫زﯾﻦ‬

‫ﭘﯿﻤﺒﺮﻫﺎىِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺑﺎ‬

‫اﯾﻦ‬ ‫اﺑﺮ‬

‫زﻣﺎن‬

‫ﺑﻰاُﻣﺖ‪،‬‬ ‫ﮐ‪‬ﺴﻮﺗﻰ‬

‫ﺟﻬﺎﻧﺨﻮاران‪،‬‬

‫اﮔﺮ‬

‫ﻫﺴﺘﻨﺪ‪،‬‬

‫ﻓُﺰون‬

‫آﯾﺪ‬

‫ﺑ‪‬ﺮون‬

‫ﺟﻬﺎﻧﺪاران‬

‫ﻧﯿ‪‬ﻨﺪ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﺑﺎران‬

‫ﻧﯿ‪‬ﻨﺪ‬

‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﻣﻐﻠﻮﺑﺸﺎن‪ ،‬ﭘ‪‬ﺮ ﻗﯿﻞ و ﻗﺎل‬ ‫ﻫﻢ ز ﻋﺸﻖ و ﻫﻢ ز ﻋﻠﻢ و ﻫﻢ ز ﻣﺎل‬

‫د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م دارﻧﺪ ﺑﺎ ﻓﻄﺮت ﺳﺘﯿﺰ‬ ‫ﮔُﻤﺮﻫﺎنِ‬

‫داﯾﻢ‬

‫از‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔُﺮﯾﺰ‬

‫ﻏﺎﯾﺒ‪‬ﻨﺪ‪ ،‬اﻣ‪‬ﺎ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ در ﺣﻀﻮر‬ ‫ﭼﺸﻤﺸﺎن از دﯾﺪنِ ﻫﺮ ﻧﻮر‪ ،‬ﮐﻮر‬ ‫ﺑﺮ ﺧﻼﯾﻖ ﮔﺮ ﮐﻪ ﻋﺰّت ﻣﻰﻧﻬﻨﺪ‬

‫ﻧﻰ ز ﺧﺼﻠﺖ‪ ،‬ﺑ‪‬ﻞ ﺑﻪ ﻋﺎدت ﻣﻰﻧﻬﻨﺪ‬ ‫ﺳﻮدﺷﺎن‬ ‫ﻋﺸﻘﺸﺎن‬

‫ﻫﺮﺟﺎ‬ ‫ﻧﺎﮔَﻪ‬

‫ﮐﻪ‬

‫ﺷﻮد‬

‫‪164‬‬

‫ﺑ‪‬ﮕﺬارد‬ ‫آﻧﺠﺎ‬

‫ﻗﺪم‬

‫ﻋ‪‬ﻠَﻢ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻋﺸﻖ در ﻓﻄﺮت‬

‫دوﺳﺘﯽﺷــﺎن‬

‫ﭘﺎﯾﻪرﯾﺰِ‬

‫ﺳـــﻮدﺷﺎن‬

‫ﺻﺪ ﻏﺮض در ﻫﺮ ﻧﻤﻮد‪ ‬ﺟﻮدﺷﺎن‬ ‫ﭼﻮن ﺣﺴﺎبِ ﻫﺮ زﯾﺎن دارﻧﺪ و ﺳﻮد‬

‫ﻣ‪‬ﺘﺼ‪‬ﻞ ﺑﺮ ﯾﮑﺪﮔﺮ ﭼﻮن ﺣ‪‬ﻠﻘﻪ دود‬ ‫آن ﺷَﻘﻰ ﺑِﮕﺮﻓﺘﻪ دﺳﺖ‪ ‬اﯾﻦ ﺷَﻘﻰ‬

‫ﻣ‪‬ﺘﻘّﻰ‬

‫اﻣ‪‬ـــﺎ‬

‫ﺟ‪‬ـــﺪا‬

‫از‬

‫ﻣ‪‬ﺘﻘّﻰ‬

‫آﺗﺶِ اﯾﻦ دﺳﺘﻪ‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ ﺗﯿﺰ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫زآن ﮐﻪ ﺳﻮداﯾﻰ در اﯾﻦ ﭘﺮﻫﯿﺰ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫وآن ﮔﺮوه‪ ‬ﻣ‪‬ﺘّﻔﻖ در ﺟﺎه و ﻣﺎل‬ ‫زﯾﻦ‬

‫ﭘﺮﯾﺸﺎن‬

‫روزﮔﺎران‪،‬‬

‫ﺑﻰﺧﯿﺎل‬

‫ﺑﺮ ﺧﯿﺎﻟﻰ ﺻﻠﺤﺸﺎن و ﺟﻨﮕﺸﺎن‬ ‫وز ﺧﯿﺎﻟﻰ ﻓﺨﺮﺷﺎن و ﻧﻨﮕﺸﺎن‬

‫‪165‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪166‬‬


‫ﭘﺬﯾﺮش در ﻓﻄﺮت‬

‫در‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻣﯿﺎنِ‬

‫ﺷﺮﯾﻔﻰ‬

‫ﻣﺠﻠﺴﻰ‬

‫ﮔُﻔﺖ‬

‫در‬

‫ﺷﯿﻄﺎن‬

‫ﺻﺤﺒﺘﻰ‬

‫ﺧﺼﻠﺘﻰ‬

‫ﮐ‪‬ﯽ ﻓُﻼن‪ ،‬در ﻣﻦ ﺗﻮ را ﺣ‪‬ﺮﻣﺖ ﺑﺴﯽﺳﺖ‬ ‫در وﺟﻮدت‪ ،‬ﺧﻮب ﻣﯽداﻧﻢ ﮐﺴﯽﺳﺖ‬ ‫ﺑﺮ ﺗﻮ ﻃﺒﻌﻢ د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م ﺣ‪‬ﺮﻣﺖ ﮔُﺬاﺷﺖ‬ ‫ﻟﯿﮏ روﺣﻢ‪ ،‬دوﺳﺘَﺖ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺪاﺷﺖ‬ ‫ﮔُﻔﺖ روﺣ‪‬ﺖ ﺑﺎزﺗﺎبِ ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫از‬

‫اﻟﻔﺒﺎىِ‬

‫ﮐﺘﺎبِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﺳﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮ ﮐُﺠﺎ ﺑﺎ ﻓﻄﺮﺗﻰ ﮔﺮدد ﻗﺮﯾﻦ‬ ‫زود‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻫﻢﺟﻨﺲ‬

‫ﻃﺒﻊِ‬

‫ﺗﻮ‪،‬‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫ﮔﺮدد‬

‫ﻫﻢﻧﺸﯿﻦ‬

‫اﺳﯿﺮِ‬

‫ﻗﯿﺪﻫﺎﺳﺖ‬

‫آن‬

‫ﻇﺎﻫﺮﻓﺮﯾﺐ‬

‫آن ﻫﺰاران رﻧﮓ‪ ،‬از ﻓﻄﺮت ﺟ‪‬ﺪاﺳﺖ‬

‫ﻇﺎﻫﺮى‬ ‫ﺑﻰﺧﺒﺮ‬

‫ﻣﻰﺟﻮﯾ‪‬ﺪ‬

‫از‬

‫رﻧﺞِ‬

‫روحِ‬

‫ﺑﻰﻧﺼﯿﺐ‬

‫روحِ ﭘﺎﮐﻰ ﺑﺎ ﺗﻮ ﺷﺪ ﭼﻮن رو ﺑﻪ رو‬

‫روحِ ﻧﺎﭘﺎك‪ ‬ﺗﻮ ﺑ‪‬ﮕـــﺮﯾﺰد از او‬ ‫ﺗﺎ ﺗﻮ را ﺧﺼﻠﺖ ز ﻓﻄﺮت ﺷﺪ ﺟ‪‬ﺪا‬ ‫اﯾﻦ دوﯾﻰ در ﺷﺨﺺِ ﺗﻮ ﺷﺪ ﺑ‪‬ﺮﻣ‪‬ﻼ‬ ‫ﻓﻄﺮﺗَﺖ اﺻﻞ اﺳﺖ و ﺧﺼﻠﺖ ﻋﺎرﯾﺖ‬ ‫آن ﺑﻪ ﺧﻮد ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ‪ ،‬اﯾﻦ ﺑﺮ ﺗﺮﺑﯿﺖ‬ ‫ﺧﺼﻠﺘﺖ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺧﺼﻠﺘﻢ‬

‫ﺣ‪‬ﺮﻣﺖ‬

‫ﻓﻄﺮﺗَﺖ‬

‫از‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﻣﻦ‬

‫‪168‬‬

‫ﻧَﻬ‪‬ﺪ‬ ‫ﻣﻰر‪‬ﻣ‪‬ﺪ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﺬﯾﺮش در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻋﺎﻗﺒﺖ ﻫﺮ ﯾﮏ ﺑﻪ ﺟﻮﻫﺮ ﺑﺎزﮔﺸﺖ‬ ‫ﻫﺮ ﯾﮑﻰ ﺑﺎ ﺟﻨﺲِ ﺧﻮد اﻧﺒﺎز ﮔﺸﺖ‬ ‫اى ﺟ‪‬ﺪا از اﺻﻞ‪ ،‬ﻋﻠّﺖ را ﺑﺴﻮز‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺧﺼﻢِ ﻓﻄﺮت را ﺑﺴﻮز‬ ‫اى ﺗﻤﺪ‪‬ن‪ ،‬ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﻋﻠّﺖﻫﺎ ز ﺗﻮﺳﺖ‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮِ ﺧﺼﻠﺖﻫﺎ‪ ،‬ز ﺗﻮﺳﺖ‬ ‫ﺧَﻠﻖ‪،‬‬

‫ﻣﻔﺘﻮنِ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ‬

‫ﻣﺤﺒﻮﺳﺎنِ‬

‫وﺳﯿﻠﺖﻫﺎىِ‬

‫ﺗﻮ‬

‫ﻋﻠّﺖﻫﺎىِ‬

‫ﺗﻮ‬

‫ﺑﺲ ﭘﺮاﮐُﻨﺪى وﺳﯿﻠﺖ روىِ ﺧﺎك‬ ‫زﯾﻦ‬

‫وﺳﺎﯾﻞ‪،‬‬

‫ﭼﺸﻢﺗﻨـــﮕﺎﻧﻰ‬

‫آدﻣﯿ‪‬ﺖ‬ ‫ﺑﻪ‬

‫ﺷﺪ‬

‫ﻫﻼك‬

‫ﻧﺎمِ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫ﺑ‪‬ﺮده‬

‫از‬

‫ﺧﺎﻃـــﺮ‬

‫ﻣﻘﺎمِ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫در‬

‫ﺗﻼشِ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ‬

‫اﻓُﺰوﻧﺘﺮ‬

‫ﻣ‪‬ﻨﺎل‬

‫روى ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه از ﻓﻬﻢ و ﮐَﻤﺎل‬

‫‪169‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﻌﻠّﻖﻫﺎ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ز‪‬رق‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺑﺮﻗﺸﺎن‬

‫و‬

‫ﭼﻮن ﻃﻨﺎبِ دارى و ﺑﺮ ﺣ‪‬ﻠﻘﺸﺎن‬ ‫از‬

‫دﺧﻠﺸﺎن‬

‫ﺧﺮﺟﺸﺎن‬

‫ﮐﺎﺳﻪى‬

‫از‬

‫ﺑﻰﻋﺰّﺗﻰ‬

‫ﺑﻰﺣ‪‬ﺮﻣﺘﻰ‬

‫ﮐﯿﺴﻪى‬

‫ﮐﺎﺳﻪﺑ‪‬ﺮﮐﺎﺳﻪﺳﺖوﺧﻮان ﺑﺮﺧﻮان ﻣ‪‬ﺪام‬

‫از ﺑﺮاىِ اﯾﻦ ﺷﮑﻢ ﺧﻮارانِ ﺧﺎم‬

‫داﺳﺘﺎﻧﻰ‬

‫ژرف‬

‫از‬

‫ﺑﺸﻨﻮ‬

‫وﮐﯿﻞ‬

‫ﺑﺎ ﮐﻤﺎل‪ ،‬آن ﺑﻰﺳﻮاد‪ ‬ﺧﻮن اﺻﯿﻞ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﻇﺮوف‪‬‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﮐﻪ‬

‫ﭘﻬﻠﻮانِ‬

‫ﭼﯿﻨﻰ‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﺗﺎﺟﺮى‬

‫ﺑﻔﺮوﺷﺪ‬

‫ﻣﺘﺎعِ‬

‫ﻓﺎﺧﺮى‬

‫ز‪‬ﻧﺪ‪،‬‬

‫اﻧﺒﺎﺷَﺶ‬

‫ﭼﻮ‬

‫دﯾﺪ‬

‫ﻗﻄﻌﻪى ﺧﻮش آب و رﻧﮕﻰ ﺑﺮﮔُﺰﯾﺪ‬ ‫ﻇﺮف‪ ‬ﭼﯿﻨﻰ را زﻣﯿﻦ زد ﺗﺎ ﺷﮑﺴﺖ‬ ‫ﺑ‪‬ﺮد ﺑﺮ ﺟﺎمِ ﻣ‪‬ﺴﯿﻦ‪ ،‬آﻧﮕﺎه دﺳﺖ‬

‫‪170‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﺬﯾﺮش در ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔُﻔﺖ ﻣﺎ را ﯾﮏﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﺳﻮدا ﭼﺮا‬ ‫اﯾﻦ زﯾﺎنﻫﺎ ﺑﺲ ﮔﺮان آﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺎ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻣ‪‬ﺴﯿﻦِ‬

‫ﺧﻮد‬

‫ﻗﻨﺎﻋﺖ‬

‫ﻗﻨﺎﻋﺖﻫﺎ‪،‬‬

‫ﻣﻰﮐُﻨﯿﻢ‬ ‫ﻣﻰﮐُﻨﯿﻢ‬

‫ﻣﻨﺎﻋﺖ‬

‫ﻓﻄﺮﺗﺶ از ﻋﺎرﯾﺖ در ﻧﻨﮓ ﺑﻮد‬

‫آﺧ‪‬ﺮ او ﻓﺮزﻧﺪ‪ ‬اﯾﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﻮد‬ ‫ﺧﺎنِ ﻟُﺮ‪ ،‬ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻪ ﭼﯿﻨﻰ را ﺷﮑﺴﺖ‬ ‫روزنِ‬

‫دﯾﻮارِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫را‬

‫ﺑِﺒ‪‬ﺴﺖ‬

‫ﺣﺮصِ دﺷﻤﻦ ﭼﻮن ﮐَﺸَﺪ ﺧﻤﯿﺎزهﻫﺎ‬ ‫ﮐﻢ ﮐﻢ آن روز‪‬ن ﺷﻮد‪ ،‬دروازهﻫﺎ‬ ‫ﺳﯿﻞِ‬

‫ﻓﻄﺮتﺷﻮى‪،‬‬

‫راﻫﺶ‬

‫رﻋﺪ‪‬‬

‫ﻓﻄﺮتﺳﻮز‪،‬‬

‫ﺷﻮم‬

‫ﺑﺎزﺗﺮ‬ ‫آوازﺗﺮ‬

‫دﺷﻤﻦِ داﻧﺎ‪ ،‬ﭼﻮ آﺗﺶ ﺑﺮﻓُﺮوﺧﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﻓﺮﻫﻨﮓ‬

‫را‬

‫‪171‬‬

‫او‪‬ل‬

‫ﺑﺴﻮﺧﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺗﻘﻠﯿﺪ‪‬‬

‫ﮐُﺠﺎ‬

‫رﻓﺖ‬

‫ﻓﻄﺮتﺳﻮز‬

‫در ﭘِﯿ‪‬ﺶ ﺗﻤﻬﯿﺪ‪ ‬ﺣﺮصآﻣﻮز رﻓﺖ‬ ‫ﻣﻠّﺖ‬

‫ﻧﻘﺶﻫﺎ‬

‫از‬

‫دارد‬

‫درﻓﮑُﻦ‬

‫ﭘﺎ‬

‫اﯾﻦ‬

‫در‬

‫ﺗﻘﻠﯿـــﺪﻫﺎ‬

‫ﺗﻤﻬﯿـــﺪﻫﺎ‬

‫ﺧﻮﺷﺘﺮﯾﻦ ﻧﻘﺸَﺶ ﺗﺠﺎرتﻫﺎىِ ﺷﻮم‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﮐﻪ‬

‫از‬

‫ﺑ‪‬ﻨﯿﺎن‬

‫رﺳﻮم‬

‫دراﻧﺪازد‬

‫دﯾﮕﺮ آن ﻣﻠّﺖ ﮐﻪ ﻃﺒﻌﺶ آزﻣﻨﺪ‬ ‫ﮔﺮدد‬

‫ﻋﻨﮑﺒﻮﺗﻰ‬

‫و‬

‫اﻓﺘﺪ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺑﻨﺪ‬

‫ﺳﻮد را ﭼﻮن ﺳﺎﯾﻪ ﺑﺮ دﻧﯿﺎ ﻓُﺘَﺪ‬ ‫ﻫﺮ‬

‫ﺣﺮﯾﺼﻰ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻗﻨﺎرى‬

‫ﻗﺎﺗﻞِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫زودﺗﺮ‬ ‫را‬

‫ﻗﻔﺲ‪،‬‬

‫آزﻣﻨﺪى‪،‬‬

‫از‬

‫ﭘﺎ‬

‫ﻓُﺘَﺪ‬

‫آوازِ‬

‫او‬

‫آزِ‬

‫او‬

‫ﮔﻮﺳﻔﻨﺪان را ز ﺻﺤﺮا ﻣﻰﮐَﺸﻨﺪ‬ ‫آن ﮐﻪ ﻓﺮﺑﻪﺗﺮ‪ ،‬ﻣ‪‬ﺮ آن را ﻣﻰﮐُﺸﻨﺪ‬

‫‪172‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﭘﺬﯾﺮش در ﻓﻄﺮت‬

‫رﻓﻊِ ﺟﻮعِ ﻫﺮ ﺑﻬﺎﯾﻢ‪ ،‬ﺷﺎم و ﭼﺎﺷﺖ‬

‫ﺟﻮعِ اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﻟﯿﮏ ﻗﺎﻧﻮﻧﻰ ﻧﺪاﺷﺖ‬ ‫اى‬

‫ز‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﮔﺎﻣﻰ‬

‫رﻓﺘﮕﺎن‬

‫ﺟﻠﻮﺗﺮ‬

‫ﻣﻦ ﮐﻪ ﺷﺮﻣﻢ آﯾﺪ از آﯾﻨﺪﮔﺎن‬ ‫ﺗﺎ ﭼﻪ ﮔﻮﯾﻨﺪ از زﻣﺎنِ ﺷﻮمِ ﻣﺎ‬ ‫ﺗﺎ ﭼﻪ داﻧﻨﺪ از دلِ ﻣﻐﻤﻮمِ ﻣﺎ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﭼﮕﻮﻧﻪ‬

‫ﯾﺎد‪‬‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﻋﻬﺪ‪‬‬

‫ﮐُﻨﻨﺪ‬

‫ﯾﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ‪ ،‬زاﺳﻼف ﺧﻮد ﺣﺎﺷﺎ ﮐُﻨﻨﺪ‬ ‫ﮔﺮ ﺟ‪‬ﻬ‪‬ﺪ روزى ﺟﻬﺎن زﯾﻦ ﻗﯿﺪ و ﺑﻨﺪ‬ ‫ﻣﻰزﻧﻨﺪ‬

‫ﺑﺮ‬

‫اﺧﻼف‪،‬‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﻧﯿﺸﺨﻨﺪ‬

‫ﮐﺂن ﻫﻤﻪ ﻓﺮﯾﺎد‪ ‬آزادى ﭼﻪ ﺑﻮد؟‬ ‫وآن ﺗُﻬﻰ ﻣﻐﺰى و ﭘ‪‬ﺮﺑﺎدى ﭼﻪ ﺑﻮد؟‬ ‫اُف ﺑﺮ اﯾﻦ ﻋﻬﺪ و ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﮐﺮدارﻫﺎ‬ ‫وﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺣﺮص و وﻟﻊ‪ ،‬در ﮐﺎرﻫﺎ‬

‫‪173‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫زﻧﺪﮔﻰ دردا ﮐُﻨﻮن زﻧﺪانِ ﻣﺎﺳﺖ‬ ‫ﺿﺮﺑﻪﻫﺎىِ‬

‫ﻟﺤﻈﻪﻫﺎ‪،‬‬

‫ﺳﻮﻫﺎنِ‬

‫ﻣﺎﺳﺖ‬

‫ﮐﻮزة ﭼﺸﻢِ ﺣﺮﯾﺼﺎن ﭘ‪‬ﺮ ﻧﺸﺪ‬ ‫ﺗﺎ ﺻﺪف ﻗﺎﻧﻊ ﻧﺸﺪ‪ ،‬ﭘ‪‬ﺮ د‪‬ر ﻧﺸﺪ‬

‫‪174‬‬


‫ﺳﺨﺎوت در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭘﯿﺮﻣﺮدى‬ ‫در‬

‫در‬

‫اﺻﻮلِ‬

‫ﮐﻢﻧﻈﯿﺮ‬

‫ﺳﺨﺎوت‬

‫ﭼﺸﻢﮔﯿﺮ‬

‫آدﻣﯿ‪‬ﺖ‪،‬‬

‫از ﻗﻀﺎ‪ ،‬اﯾ‪‬ﺎم ﺑﺮ وى ﭼﯿﺮه ﮔﺸﺖ‬ ‫روزﮔﺎرِ‬

‫در‬

‫ﻧﻌﻤﺖ‪‬‬

‫ﺟﻮارش‪،‬‬

‫ﻋﯿﺶﻫـــﺎ‬

‫او‬

‫ﯾﮏ‬

‫ﻣﻰﮐﺮد‬

‫ﺗﯿﺮه‬

‫ﮔﺸﺖ‬

‫ﺗﻮاﻧﮕﺮ‬

‫ﺳﺎلﻫﺎ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻗَﻮ‪‬الﻫــــﺎ‬

‫روز و ﺷﺐ ﺳﺮﮔﺮمِ ﺳﺎز و ﺑﺎده ﺑﻮد‬

‫ﻋﯿﺶ و ﻧﻮﺷَﺶ د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م آﻣﺎده ﺑﻮد‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣ‪‬ﻄﺮﺑﺎن‬

‫ﻟﻮﺗﯿﺎن‬

‫و‬

‫ﻗﺤﺒﮕﺎن‬

‫و‬

‫د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م ﺑﺮ ﺳﻔﺮهى او ﭼﻮن ﺳﮕﺎن‬ ‫ﻧﺎﮔﻬﺎن‪ ،‬او ﻫﻢ دﮔﺮﮔﻮن ﺣﺎل ﮔﺸﺖ‬ ‫ﺗﻨﮕﺪﺳﺘﻰ‬

‫و‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﮔﺸﺖ‬

‫ﺑﻰﺑﺎل‬

‫ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﺑﺮ ﺣﺎﻟﺶ آﮔﺎﻫﻰ ﻧﺪاﺷﺖ‬

‫ﭼﻮن ﮐﺒﺎبِ ﺑ‪‬ﺮّه و ﻣﺎﻫﻰ ﻧﺪاﺷﺖ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﺧﻼﻓﺶ‪،‬‬

‫ﺑﺎ‬

‫و‬

‫آﻣﺪ‬

‫ﻫﻢﭼ‪‬ﻨﺎن‬

‫ﭘﻨﯿﺮ‬

‫ﻧﺰد‪‬‬

‫ﺷُﺪش‬

‫ﻧﺎنِ‬

‫ﭘﯿﺮِ‬

‫او‬

‫دﺳﺖﺑﺎز‬

‫اﻫﻞِ‬

‫ﻧﯿﺎز‬

‫ﻣﻰﺳﺎﺧﺘـﻨﺪ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ ﺳﺮ در ﭘﺎىِ او ﻣﻰﺑﺎﺧﺘـﻨﺪ‬ ‫ﭼﻮن زﻣﺎنِ ﻧﻌﻤﺖ و ﺧﻮانﮔُﺴﺘﺮى‬

‫ﮔ‪‬ﺮد‪‬‬

‫او‬

‫ﯾﺎران‪،‬‬

‫ﭼ‪‬ﻨﺎن‬

‫اﻧﮕﺸﺘﺮى‬

‫ﻧﺎﮔﻮار آﻣﺪ ﺑﻪ آن ﯾﮏ ﻋ‪‬ﻤﺮ ﻣﺴﺖ‬ ‫ﻫﺮ دو اﮐُﻨﻮن ﺑﯽﻧﻮا و ﺗﻨﮓدﺳﺖ‬

‫‪176‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺳﺨﺎوت در ﻓﻄﺮت‬

‫در ﺟﻤﺎﻋﺖ اﯾﻦ ﺧﻔﯿﻒ و ﺷﺮﻣﺴﺎر‬ ‫آن‬

‫ﯾﮏ‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫ﻫﻢﭼ‪‬ﻨﺎن‬

‫ﺳﻮد‪‬‬

‫ﺑﺪ‬

‫ﻣ‪‬ﺴﺘﯿﺶ‪،‬‬

‫آه‪‬‬

‫ﭘ‪‬ﺮاﻋﺘﺒﺎر‬ ‫ﺳﺮد‬

‫ﺑﻮد‬

‫رﻧﮓ رﻧﮓ‪ ،‬از ﭘﯿﭻ و ﺗﺎبِ درد ﺑﻮد‬

‫ﭼﻮن ﺑﻪ روىِ اﺻﻞِ ﺧﻮد ﻧﻨﻬﺎده ﭘﺎ‬

‫زﯾﺮِ‬

‫ﭘﺎىِ‬

‫ﺧﺎﻟﯿ‪‬ﺶ‬

‫ﮔﻮدالﻫﺎ‬

‫ﮔُﻔﺖ روزى ﭘﯿﺮ را‪ ،‬ﮐﺂى ﻧﺎﺗﻮان‬ ‫ﺑﺮ ﻣﻦ اﯾﻦ اﻓﺴﺎﻧﻪ را روﺷﻦ ﺑﺨﻮان‬

‫ﻣﺎ دو ﺗﻦ ﯾﮑﺴﺎن ز ﭘﺎ اﻓﺘﺎدهاﯾﻢ‬ ‫دوﻟﺖ از ﮐﻒ‪ ،‬ﻫﺮ دو ﯾﮑﺴﺎن دادهاﯾﻢ‬ ‫ﻫﺮ دو اﯾﻨﮏ ﺑﺎ ﻧﯿﺎزِ ﻧﺎنِ ﺷﺐ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ واﺟﺐ‪ ،‬ﺑﺮ ﻣﻦ و ﺗﻮ ﻣ‪‬ﺴﺘَﺤ‪‬ﺐ‬

‫از ﭼﻪ ﯾﺎرانِ ﺗﻮ ﭼﻮن اﯾ‪‬ﺎمِ ﭘﯿﺶ‬ ‫ﺑﺎ ﻣﻦ اﻣ‪‬ﺎ ﺳﺮﮔﺮان‪ ،‬ﻫﺮ ﻏﯿﺮ و ﺧﻮﯾﺶ‬

‫‪177‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﭘﯿﺮ ﮔُﻔﺖ‪ ،‬اى ﺑﻰﮐﺲِ آﺷﻔﺘﻪﺣﺎل‬ ‫اى ﺷﺐ و روزت اﺳﯿﺮِ ﻗﯿﻞ و ﻗﺎل‬ ‫ﻇﺎﻫﺮاً ﮔﺮ دﺳﺖ‪ ‬ﺗﻮ ﭘ‪‬ﺮ ﺟﻮد ﺑﻮد‬

‫ﺑﺎﻃﻨﺖ‬

‫ﻏﺮضآﻟﻮد‬

‫اﻣ‪‬ـــﺎ‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﻫﺮﮐﺴﻰ ﺑﺎ ﯾﮏ ﻫﻮس‪ ،‬ﻣﻬﻤﺎنِ ﺗﻮ‬ ‫زاﺷـــﺘﯿﺎقِ‬

‫ﺟﻮﺟﻪى‬

‫رﯾﺰهﺧﻮاراﻧﺖ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﺑﺮﯾﺎنِ‬

‫ﺑﺴـــﻰ‬

‫ﺧﻮاﻧﻰ‪،‬‬

‫ﻣﺪه‬

‫ﺗﻮ‬

‫ﻧﺎﻣﺤﺘــــﺮم‬ ‫ﻧﺎمِ‬

‫ﮐَﺮَم‬

‫ﻧﺎن ﺑﺮاى ﺳﻮد و ﺳﻮدا دادهاى‬ ‫در ﺑﺮِ ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﺎ ﭼﻪ رو اﺳﺘﺎدهاى!‬ ‫ﻓﻄﺮﺗﺖ‪،‬‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻫﺮﮔﺰ‬

‫ﺗُﻬﻰدﺳﺘﻰ‬

‫ﻋﺰﯾﺰ‬

‫ﮐﺮﯾﻤﻰﻫﺎ‬ ‫و‬

‫اﻫﻞِ‬

‫ﻧﮑﺮد‬ ‫د‪‬رد‬

‫ﻓﻬﻢِ ﺗﻮ از و‪‬ﻫﻢِ ﺗﻮ ﮔﯿﺮد ﻗﻮام‬

‫ﮐُﻞّ ﺗﻮ از ﺟ‪‬ﺰء‪ ‬ﺗﻮ ﯾﺎﺑﺪ ﻧﻈﺎم‬

‫‪178‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺳﺨﺎوت در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮ اﺻﯿﻠﻰ ﺗﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ آر‪‬د ﺣﺴﺎب‬ ‫در‬

‫ﭘﻰِ‬

‫اﺣﺴﺎن‬

‫ﭘ‪‬ﺴﺖﻓﻄﺮتﻫﺎ‬

‫اﮔﺮ‬

‫ﻧﻤﻰﺑﻨﺪد‬

‫رﮐﺎب‬

‫اﺣﺴﺎن‬

‫ﮐُﻨـــﻨﺪ‬

‫ﻟﻘﻤﻪ ﻟﻘﻤﻪ ﺑﺎ ﺣﺴﺎبِ ﻧﺎن ﮐُﻨـــﻨﺪ‬ ‫ﮔﺮ ﮐُﻨﻨﺪ اﺣﺴﺎن ﺑﻪ ﻣﺮدى ﺑﯽﻧﻮا‬

‫ﺷﺮط‪‬‬

‫او‪‬ل‬

‫ﮐﻪ‬

‫آن‬

‫ﺑﺎﺷﺪ‬

‫آﺷﻨﺎ‬

‫ﺑﺎ ﺣﺴﺎب از ﻣﺎﺳﺖ‪ ،‬آﻧﮕَﻪ ﻣﻮ ﮐَﺸَﻨﺪ‬

‫ﺧﻮﯾﺶ را ﻫﺮ د‪‬م ﺑﻪ ﭼﺸﻢِ او ﮐَﺸَﻨﺪ‬ ‫ﺟﺎىِ ﺑﺨﺸﺶ‪ ،‬ﭼﻮن ﺗﺮﺣ‪‬ﻢ ﻣﻰﮐُﻨـــﻨﺪ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺑﺨﺸﻨﺪه را ﮔُﻢ ﻣﻰﮐُﻨـــﻨﺪ‬ ‫دوﺳﺘﺎن‪ ،‬ﭼﻮن دوﺳﺘﺎنِ روز ﺗﻨﮓ‬

‫ﺑﺎ ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ راه دراز و ﭘﺎىِ ﻟﻨﮓ‬ ‫اﯾﻦ ﺳﺰاىِ آن ﮐﻪ ﺷﺪ ﯾﺎرِ ﺧَﺴﺎن‬ ‫ﯾﺎ ﮐَﺴﻰ ﮐﺮد از ﺑﺮاىِ ﻧﺎﮐﺴﺎن‬

‫‪179‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔُﻔﺖ‪،‬‬

‫ﺳﺨﻦﻫﺎىِ‬

‫ﺑﺸﻨﯿﺪم‬

‫ﻣﺘﯿﻦ‬

‫اى ﺑﻪ ﻫﺮ ﮔُﻔﺘﺎر و ﮐﺮدارى اﻣﯿﻦ‬ ‫از ﭼﻪ ﻫﺮ د‪‬م دوﺳﺘﺎﻧﺖ ﺑﺎ ﺗﻮ وﺻﻞ‬

‫ﮔُﻔﺖ از اﺳﺐ اوﻓﺘﺎدم‪ ،‬ﻧﻰ ز اﺻﻞ‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬اﯾﻦ اﺻﻠﻰ ﮐﻪ ﻣﻰﮔﻮﯾﻰ ﮐُﺠﺎﺳﺖ‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬در ﺑﺎﻻ و ﭘﺴﺘﻰ ﻧﺰد‪ ‬ﻣﺎﺳﺖ‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬اﺣﻮالِ ﻣﺮا ﺑﺎ اﺻﻞ ﮔﻮى‬ ‫ﮔُﻔﺖ رو رو ‪ ،‬ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺧﻮد را ﺑﺠﻮى‬ ‫زآن ﮐﻪ ﻓﻄﺮتﻫﺎ اﮔﺮ ﭘﯿﺪا ﺷﻮﻧﺪ‬ ‫اﺻﻞِ ﻣﺮدم‪ ،‬ﯾﺎرِ اﺻﻞِ ﻣﺎ ﺷﻮﻧﺪ‬ ‫ﺧﺎﻧﻪى ﻣﺎ را ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ و ﻫﻮس‬ ‫ﺧﺎﻧﻪﺻﺎﺣﺐ را ﻫﻤﻰ ﺟﻮﯾﻨﺪ و ﺑﺲ‬ ‫ﺧﻮد رﻫﺎ ﮐﺮدن از اﯾﻦ ﺗﻤﻬﯿﺪ و ﺗﻦ‬ ‫ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ‬

‫راﺣﺖ‬

‫ﻗﺎﻧﻮنِ‬

‫‪180‬‬

‫زﯾﺴﺘﻦ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺳﺨﺎوت در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮ ﻧﺪاﯾﻰ ﮐﻪ ﺗﻮ را ﺣﺮص آو‪‬ر‪‬د‬ ‫ﺑﺎﻧﮓ ﮔُﺮﮔﻰ دان ﮐﻪ او ﻣﺮدم د‪‬ر‪‬د‬ ‫اﯾﻨﮏ اى ﻋﻠﻢِ ﺳﺮآﭘﺎ ﺷﻮق و ﺷﻮر‬

‫ﯾﮏ‬

‫ﻧﻈﺮ‬

‫ﺧﺎﻧﻪ‬

‫ﺧﺎﻧﻪ‪،‬‬

‫اﻧﺪاز‬

‫ﮔﻨﺞِ‬

‫ﺑﺮ‬

‫دﻧﯿﺎىِ‬

‫ﻗﺎروﻧﻰ‬

‫ﮐﻮر‬

‫ﺧﺴﯿﺲ‬

‫از ﮔﺪاﻃﺒﻌﻰ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺟ‪‬ﻐــــﺪى اﻧﯿﺲ‬

‫ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻣﺮد و زن ﺑﺎ ﺻﺪ ﺟﺪال‬ ‫ﺧُﻠﻖ و ﺧﻮﻫﺎ‪ ،‬ﺟ‪‬ﻤﻠﮕﻰ ﺑﯽ اﻋﺘﺪال‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬ﮔﺮ دو ﮐﺲ ﻣﺄﻧﻮسِ ﻫﻢ‬ ‫ﻣﻐﺮﺿﺎن ﺑﺮ ﻋﻔﺖ و ﻧﺎﻣﻮسِ ﻫﻢ‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻫﺮ دو ﺗﻦ ﺑﻰ اﻧﻌﻄﺎف‬ ‫د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م در ﮔُﻔﺘﻪﻫﺎ‪ ،‬ﺻﺪ اﺧﺘﻼف‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ‬

‫ﺧﺎﻧﻪ‪،‬‬

‫ﮔﺮ‬

‫ﻏﺮﯾﺒﻰ‬

‫ﻣﯿﻬﻤﺎن‬

‫ﺳﻮد و ﺳﻮدا‪ ،‬ﻓﮑﺮ و ذﮐﺮِ ﻣﯿﺰﺑﺎن‬

‫‪181‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫زﯾﻦ‬

‫ﺗﻤﺪ‪‬ن‬

‫ﺧﺎﻧﻪ‬

‫ﺧﺎﻧﻪ‬

‫ﻫﺪﯾﻪﻫﺎﯾﺖ‬ ‫ﺗﻔﺮﯾﻖِ‬

‫رﻓﺘﻪ‬

‫ﻣ‪‬ﺨﺘﺼﺮ‬ ‫ﺑﺸﺮ‬

‫ﻇﺎﻫﺮ ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﻪ او دروﯾﺶﺗﺮ‬ ‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫آرزوﯾ‪‬ﺶ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫ﺗﻠﺦﺗﺮ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫از‬

‫ﻃﻌﻢِ‬

‫ﺑﯿﺸﺘﺮ‬

‫ﻫﻮس‬

‫آدﻣﻰ ﺑﺮ ﮔَﻨﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻢﭼﻮن ﻣﮕﺲ‬

‫ﺳﻮىِ‬

‫ﻓﺮزﻧﺪانِ‬

‫ﭘﺪرﻫﺎ‬

‫ﺣ‪‬ﺮﻣﺖ‬

‫اﻟﺘﻤﺎس‬

‫ﻧﺎﺷﻨﺎس‬

‫ﻟﺤﻈﻪ ﻟﺤﻈﻪ‪ ،‬ﺧﻠﻖ در ﯾﮏ ﻣﻨﺠﻼب‬ ‫ﺑﺲ ﮐﻪ ﺑﺮ دﻟﺨﻮاه‪ ‬ﺧﻮد ﮔﯿﺮد ﺷﺘﺎب‬ ‫ﻟﺤﻈﻪ ﻟﺤﻈﻪ ﻗﺘﻞﻫﺎ در ﻧﻄﻊِ ﺧﺎك‬ ‫روحِ اﻧﺴﺎندوﺳﺘﻰ‪ ،‬ﻫﺮ د‪‬م ﻫﻼك‬ ‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫ﻟﺤﻈﻪ‬

‫ﺟﻬﺪﻫﺎ‬

‫در‬

‫ﺑﺮﺗﺮى‬

‫ﻫﯿﭻ ﮐﺲ را ﻧﯿﺴﺖ ﺑﺮ ﺧﻮد داورى‬

‫‪182‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺳﺨﺎوت در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﺮد و زن‪ ،‬ﺧُﺮد و ﮐﻼن در ﻫﺮ ﺷﺌﻮن‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ را داﻧﺪ ز دﻧﯿﺎﯾﻰ ﻓُﺰون‬ ‫ﺑﺲ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﮐﻪ‬

‫ﻧﻮ‬

‫اﺑﺰارِ‬

‫اﻓُﺰونﻃﻠﺐ‬

‫ﻫﺮ ﮐﺴﻰ ارث‪ ‬ﭘﺪر را ﺧﻮنﻃﻠﺐ‬ ‫ﻧﻰ ﺑﻪ ﻋﺰّت ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﻣﻬﻤﺎﻧﺸﺎن‬

‫ﻧﻰ ﺑ‪‬ﺮون از ﺳﻔﺮه رﯾﺰَد ﻧﺎﻧﺸﺎن‬

‫اى ﮐﻪ ﺟﺎﻧﻰ دادهاى‪ ،‬ﻓﻬﻤﻰ ﺑﺪه‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺷﻮد‬

‫داﺷﺘﻦﻫﺎ‬

‫ﻓﻬﻢ‬

‫اﻣﺘﯿﺎزِ‬

‫ﮐ‪‬ﻪ‬

‫ا ﯾﻦ‬

‫زﻣﺎن‬

‫ﺷﺪ‬

‫ز‬

‫ﻣ‪‬ﻪ‬

‫اﻣﺘﯿﺎز‬

‫در ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﺑﻰﻓﻄﺮﺗﻰ‪ ،‬ﮐﻮ ﭼﺸﻢِ ﺑﺎز‬ ‫ﺣﺴﺮﺗﺎ‬

‫ﺣﯿﺮﺗﺎ‬

‫ﺑﺮ‬

‫از‬

‫آن‬

‫اﯾﻦ‬

‫‪183‬‬

‫ﻫﻤﻪ‬

‫ﻫﻤﻪ‬

‫آﺳﻮدﮔﻰ‬ ‫ﺑﯿﻬﻮدﮔﻰ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺸﮑَﻨﯿﺪ‬ ‫ﮐﻮ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻧﺒﯿﻨﺪ‬

‫ﻋﻠﻢِ‬ ‫ﭘﯿﺶِ‬

‫دوراﻧﺪﯾﺶ‬

‫را‬

‫ﺧﻮﯾﺶ‬

‫را‬

‫ﭘﺎىِ‬

‫اى ﺟﻬﺎن و اى ﺟﻬﺎﻧﺪارانِ ﻣﺴﺖ‬

‫ﭘﺎﯾﻪى‬

‫اﻧﺴﺎﻧﻰ‬

‫ﻓﺮﻫﻨﮓ‪‬‬

‫ﺷﮑﺴﺖ‬

‫ﭼﻮن اﺷﺎرتﻫﺎش را ﺑﺮ ﺟﺎن ﻧَﻬﻰ‬ ‫در وﻓﺎىِ آن اﺷﺎرت‪ ،‬ﺟﺎن د‪‬ﻫﻰ‬

‫‪184‬‬


‫ﺷﻨﺎﺧﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔﻮش ﺑﺮ ﻣﻦ اى ﺟﻬﺎﻧﺨﻮارانِ ﭘﯿﺮ‬

‫ﺗﺎ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﻗﺼ‪‬ﻪى ﮔُﺮﮔﺎن و ﺷﯿﺮ‬ ‫ﺑﭽﻪﺷﯿﺮى‬ ‫در‬

‫ﻣﯿﺎنِ‬

‫ﻣ‪‬ﺨﺘﺼﺮ‬ ‫ﺑﯿﺸﻪ‪،‬‬

‫ﺟـــﺎﻧﻰ‬

‫ﺳ‪‬ﺘﺨﻮاﻧﻰ‬

‫ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﮔﺮﻓﺖ‬

‫ﭼﻮن ﺑﻪ ﺧُﺮدى‪ ،‬ﺧﻮرده ﺑﻮد از ﺷﯿﺮِ ﮔُﺮگ‬ ‫در ﺑ‪‬ﺰرﮔﻰ‪ ،‬ﺷﯿﺮ و ﮔُﺮﮔﻰ ﺷﺪ ﺳ‪‬ﺘﺮگ‬ ‫رﻓﺖ ﺧﻮىِ ﺷﯿﺮى از آن ﻧَﺮّهﺷﯿﺮ‬ ‫ﻫﻢﻧﺸﯿﻦ ﺷﺪ ﺑﺎ ﻫﺰاران ﮔُﺮگ‪ ‬ﭘﯿﺮ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮐﺎرِ ﺟﻨﮕﻞ را ﺑﻪ ﮔُﺮﮔﺎن واﮔُﺬاﺷﺖ‬ ‫ﻧﯿﻢِ او‪ ،‬ﭼﻮن ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺷﯿﺮى ﻧﺪاﺷﺖ‬ ‫در‬

‫ﻣﯿﺎنِ‬

‫وﺣﻮشِ‬

‫آن‬

‫ﺑﻰزﺑﺎن‬

‫ﮔَﻠّﻪ ﮔُﺮﮔﺎن‪ ،‬ﺟﺎىِ ﺳﮓﻫﺎ ﭘﺎﺳﺒﺎن‬

‫ﻧﺰد‪ ‬ﺷﯿﺮ‪ ،‬آن ﺣﯿﻠﻪﺑﺎزان ﺳﺮ ﺑﻪ زﯾﺮ‬ ‫ﻫﺮ ﯾﮑﻰ ﺻﺪ ﺷﯿﺮ‪ ،‬دور از ﭼﺸﻢِ ﺷﯿﺮ‬

‫ﺷﯿﺮ‪ ،‬ﺧﻮابآﻟﻮده ﺑﺎ ﭘﻨﺪارِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﮔُﺮگﻫﺎ ﺳ‪‬ﺮﻣ‪‬ﺴﺖ‪ ،‬از ﮐُﺸﺘﺎرِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫ﺑﯿﺸﻪ‬

‫ﭼﻮن‬

‫اﺑﺘﺪا‪،‬‬

‫ﺳﮓﻫﺎ‬

‫ﮔُﺮگﻫﺎىِ‬ ‫ﮔُﺮگﺗﺮ‬

‫در‬

‫در‬

‫اﺧﺘﯿﺎرِ‬

‫ﮔُﺮگﻫﺎ‬

‫ﺷﮑﺎرِ‬

‫ﮔُﺮگﻫﺎ‬

‫ﺗﯿـــﺰدﻧﺪان‬

‫در‬

‫ﺷﮑﺎر‬

‫ﺑﯿﺸﻪاى‬

‫ﺑﻰ‬

‫ﭘﺎﺳﺪار‬

‫ﺑﯽ ﺳﮕﺎن آن ﺑﯿﺸﻪ‪ ،‬ﺧﻮﻧﯿﻦﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮد‬ ‫روز و ﺷﺐ‪ ،‬ﺧﻮﻧﺮﯾﺰىِ ﮔُﺮﮔﺎﻧﻪ ﺑﻮد‬

‫‪186‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺷﻨﺎﺧﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫اﻟﻐﺮض‪ ،‬از ﻣﻮرِ ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻓﯿﻞ‬ ‫ﺷﺪ‬

‫ﺷﮑﺎرِ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ‬

‫ﮔُﺮﮔﺎنِ‬

‫ﻣ‪‬ﺤﯿﻞ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﺣﯿﻮان ﺑﻮد‪ ،‬ﮐﻢ ﮐﻢ ﺧﻮرد ﮔُﺮگ‬

‫ﻃﻌﻤﻪﻫﺎىِ ﺷﯿﺮ را ﻫﻢ‪ ،‬ﺧﻮرد ﮔُﺮگ‬ ‫ﮐﻢ ﮐﻢ از ﮐُﺸﺘﺎرِ ﮔُﺮگ‪ ‬ﺑﻰﻟﮕﺎم‬

‫ﺷﯿﺮ را از اﺳﺘﺨﻮانﻫﺎ ﺷﺪ ﻃﻌﺎم‬ ‫ﮔُﺮگﻫﺎ‬

‫را‬

‫ﺑﺎﻧﮓ‬

‫ﺑﺮزد‪،‬‬

‫ﻧَﺮّهﺷﯿﺮ‬

‫ﻟﯿﮑﻦ آن وﻗﺘﻰ ﮐﻪ ﺧﻮد ﻫﻢ ﺑﻮد اﺳﯿﺮ‬ ‫ﮐﺎن‬

‫ﻃﻌـــﺎمِ‬

‫ﻟﺬّتاﻓﺰاﯾﻢ‬

‫ﮐُﺠﺎﺳﺖ‬

‫د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م در ﭘﯿﺶِ ﻣﻦ ﺳ‪‬ﺘﺨﻮان ﭼﺮاﺳﺖ؟‬ ‫ﮔُﺮگﻫﺎىِ ﺑﻰاﻣـــﺎن و ﺑﯽ ﺷﮑﺎر‬

‫ﺑﻌﺪ‬

‫ﺣﻤﻠﻪ‬

‫از‬

‫آن‬

‫ﺑ‪‬ﺮدﻧﺪى‬

‫ﺧﻮﻧﺨﻮارىِ‬

‫دﯾﻮاﻧﻪوار‬

‫ﺷﯿﺮِ‬

‫ﺗﯿﺰدﺳﺖ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺷﯿﺮ ﻫﻢ ﺷﺪ ﻃﻌﻤﻪى ﮔُﺮﮔﺎنِ ﻣﺴﺖ‬

‫‪187‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺟﺎىِ ﺳﮓﻫﺎ‪ ،‬ﮔُﺮگ ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ اﮔﺮ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﮔُﺮﮔﻰ‪،‬‬

‫در‪‬ﻧﺪهﺗﺮ‬

‫ﺑﺴﻰ‬

‫ﺷﯿﺮ ﻫﻢ‪ ،‬ﮔﺮ ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺷﯿﺮى ﻧﺒﺎﺧﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺟﺎﻧﻮر‬

‫را‬

‫ﻣﻰﺷﻨﺎﺧﺖ‬

‫ﻧﻪ دﻟﺶ ﺧُﺮﺳﻨﺪ از ﺗﻌﻈﯿﻢِ ﮔُﺮگ‬

‫ﻧﻪ ﮐُﻨﺎم و ﺟﻨﮕﻠﺶ‪ ،‬ﺗﺴﻠﯿﻢِ ﮔُﺮگ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺳﮓ ﻫﺮﭼﻪ ﺻﺎف و ﺑﺎوﻓﺎ‬

‫ﮔُﺮگ‬

‫در‬

‫در‪‬ﻧﺪهﺧﻮﯾﻰ‬

‫ﺑﻰﺣﯿـــﺎ‬

‫از اﺻﺎﻟﺖ ﻫﺮ ﮐﻪ ﺧﻮد ﺑﻮﯾﻰ ﻧَﺒ‪‬ﺮد‬ ‫ﮐﺎرﻫـــﺎ‬

‫را‬

‫دﺳﺖ‪‬‬

‫ﻧﺎاﺻﻼن‬

‫ﺳ‪‬ﭙ‪‬ﺮد‬

‫ﺧﻮاﺟﻪ ﭼﻮن ﺑﯿﻠﻰ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺑﻨﺪه داد‬ ‫ﺑﻰزﺑﺎن‪ ،‬ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ او را ﻣ‪‬ﺮاد‬

‫‪188‬‬


‫ﺳﮑُﻨﺎ در ﻓﻄﺮت‬

‫آدﻣﻰ‬ ‫اﺑﺘﺪا‬

‫ﺗﺎ‬

‫در‬

‫در‬

‫ﻃﺒﯿﻌﺖ‬

‫ﻏﺎرﻫﺎ‬

‫ﺗﺎﮐﻪ‬

‫ﺷﺪ‬

‫ﻣ‪‬ﺴﮑﻦ‬

‫ﮐﻢ ﮐﻢ از ﺑﯿﻐﻮﻟﻪﻫﺎ‬ ‫ﺟﺎىِ‬

‫ﭘﺪﯾﺪ‬

‫ﺑﻬﺘﺮى‬

‫ﮔُﺰﯾﺪ‬

‫آﻣﺪ ﺑ‪‬ﺮون‬ ‫ﺳ‪‬ﮑﻮن‬

‫ﮔﯿﺮد‬

‫زﯾﺮ ﻧﻮرِ آﻓﺘﺎب‪ ،‬از ﺑﺲ ﮔُﺪاﺧﺖ‬ ‫رﻓﺘﻪ‬

‫رﻓﺘﻪ‬

‫ﺑﻌﺪ‬

‫ﭼﻨﺪى‪،‬‬

‫آدﻣﻰ‬

‫ﺳﺎﯾﺒﺎنﻫﺎ‬

‫را‬

‫ﺳﺎﯾﺒﺎنﻫﺎ‬

‫دﻟﺒﺴﺘﻪى‬

‫ﺷﻨﺎﺧﺖ‬ ‫ﺧﺎﻧﻪ‬

‫ﮐﺎﺷﺎﻧﻪ‬

‫ﺷﺪ‬ ‫ﺷﺪ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮐﻢ ﮐَﻤ‪‬ﮏ‪ ،‬ﮐﺎﺷﺎﻧﻪﻫﺎ رﻧﮕﻰ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫در ز ﭼﻮب و ﭘﺎﯾﻪ از ﺳﻨﮕﻰ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﻓﺼﻮل‬

‫ﺑﺸﺮ‬

‫آﻧﮕﻪ‬

‫ﺷﺪ‬

‫آﺷﻨﺎ‬

‫دﺳﺖ زد ﺑﺮ ﻣ‪‬ﺸﮑﻞِ آب و ﻫﻮا‬ ‫در زﻣﯿﻦ و در ﻓﻀﺎىِ ﮔﺮم و ﺳﺮد‬

‫ﭘﺎﯾﻪ و ﺳﻘﻒ و ﺳﺘﻮن‪ ،‬ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮد‬ ‫در ﻧﻘﺎط‪ ‬ﺧﺸﮏ و ﮔﺮﻣﺎىِ ﮐﻮﯾﺮ‬

‫ﺧﺎﻧﻪ‬

‫ﻏﯿﺮ‬

‫ﺑﺎ‬

‫رﻃﻮﺑﺖ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻧﻘﺎط‪‬‬

‫ﺧﺎﻧﻪﻫﺎىِ‬

‫ﺳﺮدﺳﯿﺮ‬

‫از‬

‫آﻧﭽﻪ‬

‫ﺑﺎﯾﺪ‬

‫ﺑﺮﻗـــﺮار‬

‫ﺧُﺸﮏ‪،‬‬

‫ﻧﺂﯾﺪ‬

‫ﺳﺎزﮔﺎر‬

‫ﻫﺎى و ﻫﻮىِ ﺑﺎد و ﺷﯿﺮاﻓﺸﺎنِ اﺑﺮ‬ ‫در ﻏﻢِ ﻣﺎﯾ‪‬ﻨﺪ ﯾﮏ ﺳﺎﻋﺖ‪ ،‬ﺗﻮ ﺻﺒﺮ‬ ‫ﻓﮑﺮﻫﺎ در ﻫﺮ زﻣﺎن‪ ،‬راﻫﻰ ﮔُﺸﻮد‬ ‫ﺑﺎ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺳﺎﺧﺖ‪ ،‬در ﻫﺮﺟﺎ ﮐﻪ ﺑﻮد‬

‫‪190‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺳﮑﻨﺎ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻧﯿﮏ ﭼﻮن ﺑﺸﻨﺎﺧﺖ‪ ،‬ﻓﻄﺮت را ﻧﻈﺎم‬ ‫از‬

‫ﻃﺒﯿﻌﺖ‬

‫در‬

‫ﻧﻘﺎط‪‬‬

‫در‬

‫ﻧﻘﺎط‪‬‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻃﺒﯿﻌﺖ‬

‫اﺳﺘﻮا‬

‫زد‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻧﺨﺠﯿﺮى‬

‫ﺳﺮد‪،‬‬

‫ﻟﮕﺎم‬ ‫ﺷﯿﺮﮔﯿﺮ‬ ‫اﺳﯿﺮ‬

‫وآن ﮐﻪ در ﺳﺮﻣﺎىِ ﻗﻄﺒﻰ ﭘ‪‬ﺮﻏﺮور‬

‫در ﻫﻮاىِ ﮔﺮم‪ ،‬ﭼﻮﺑﻰ در ﺗﻨﻮر‬ ‫اﯾﻦ‬

‫ﻃﺒﺎﯾﻊ‬

‫در‬

‫ﺣﻮاﯾﺞ‪،‬‬

‫ﺳﺮ‬

‫ﺑ‪‬ﺮون‬

‫از‬

‫ﻫﻢﻧﺸﯿﻦِ‬

‫آﺳﺘﯿﻦِ‬

‫ﻋﻘﻠﺸﺎن‬

‫ﻓﻄﺮﺗﻨـــﺪ‬ ‫ﻓﻄﺮﺗﻨـــﺪ‬ ‫ﻓﻄﺮتﺷﻨﺎس‬

‫ﺑﺮ ﺣﻮادث‪ ،‬ﺑﺴﺘﻪ ﺳﻨﮕﺮ ﺑﺮ اﺳﺎس‬ ‫ﺣ‪‬ﮑﻢِ ﻓﻄﺮت ﭼﻮن ﮐﻪ ﺣ‪‬ﮑﻤﻰ ﺻﺎﺋﺐ اﺳﺖ‬ ‫ﺑﺎ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﻫﻢ ﻣ‪‬ﺪارا واﺟﺐ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻰ ﺑ‪‬ﺪى ﻣﻌﻤﻮرِ اﯾﻦ ﻫﺮ ﭼﺎر ﻓﺼﻞ‬ ‫ﮔﺮ ﻧﺒﻮدى اﯾﻦ ﺗﻒ و اﯾﻦ ﮔﺮﯾﻪ اﺻﻞ‬

‫‪191‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ ﺗﻤﺪ‪‬ن ﭼﻮن ﮐﻪ آﻣﺪ رﯾﺸﻪﺳﻮز‬ ‫ﺑﺮ ﻃﺒﯿﻌﺖ زد ﭼﻮ ﺧﺼﻤﻰ ﮐﯿﻨﻪﺗﻮز‬ ‫روىِ دوشِ ﯾﮑﺪﮔﺮ‪ ،‬ﺑﺲ ﺧﺎﻧﻪ ﭼﯿﺪ‬

‫ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ‬

‫ﺗﺎ‬

‫اﺑﺮﻫﺎ‬

‫زﻧﺪﮔﻰ‬

‫در‬

‫آن‬

‫آو‪‬ر‪‬د‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻃﺒﻊِ‬

‫ﺳﺮ‬

‫ﻓﻀﺎ‬

‫ﺑ‪‬ﺮﮐﺸﯿﺪ‬

‫و‬

‫اﻧﺴﺎﻧﻰ‬

‫ارﺗﻔﺎع‬ ‫ﺻﺪاع‬

‫اﯾﻦ ﺗﻤﺪ‪‬ن ﺑﻮد و اﯾﻦ ﻋﻠﻢِ ﺷﺮور‬ ‫ﮐﺰ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﮐﺮد‪ ،‬اﻧﺴﺎن را ﺑﻪ دور‬

‫ﭼﺸﻢﺑﺴﺘﻪ در ﻧﻘﺎط‪ ‬ﺳﺮد و ﮔﺮم‬ ‫روىِ ﺳﻨﮓ‪ ‬ﺳﺨﺖ‪ ،‬ﯾﺎ ﺑﺮ ﺧﺎك‪ ‬ﻧﺮم‬ ‫در ﺷﮑﺎف‪ ‬ﮐﻮه ﯾﺎ در دﺷﺖﻫﺎ‬ ‫روىِ ﺑﺮف‪ ‬ﻗﻄﺐ و ﺧّﻂ‪ ‬اﺳﺘﻮا‬ ‫ﮔُﻔﺖ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﺮﻣﻰ و ﺳﺮدى ز ﻣﻦ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻫﺴﺖ از ﺳﺒﺰى و زردى ز ﻣﻦ‬

‫‪192‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺳﮑﻨﺎ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﯾﺦﺑﻨﺪان ز ﻣﻦ‪ ،‬ﮔﺮﻣﺎ ﭘﺬﯾﺮ‬ ‫آﻓﺘﺎبِ‬

‫ﻣ‪‬ﮑّﻪ‪،‬‬

‫ﻣﻦ‬

‫از‬

‫ز‪‬ﻣﻬﺮﯾﺮ‬

‫ﺑﺮقِ ﻣﻦ ﺑﺎ ﻗﻄﻌﻪاى ﻓﻮﻻد و ﭘﯿﭻ‬

‫اﯾﻦ ﻃﺒﯿﻌﺖ را ﻧﻤﻰﮔﯿﺮد ﺑﻪ ﻫﯿﭻ‬ ‫ﻣﻦ اﻣﯿﺮم‪ ،‬وﯾﻦ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﻫﻢ اﺳﯿﺮ‬

‫ﺧَﻠﻖ‬

‫ﻫﻢ‬

‫ﻣﻦ‬

‫در‬

‫ﻣ‪‬ﻘﯿ‪‬ﺪ‬

‫ﻧﺎﮔُﺰﯾﺮ‬

‫در ﮐﻮﯾﺮ‪ ،‬از ﻣﻦ ﺑﻬﺸﺘﻰ ﺑﺮﻣﻼﺳﺖ‬ ‫اﯾﻦ‬

‫آدﻣﻰ‬

‫ﺑﻬﺸﺖ‬

‫ﺗﺴﻠﯿﻢِ‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫اﯾﻦ‬

‫درونِ‬

‫ﺗﻤﻬﯿﺪ‬

‫ﻗﯿﺪﻫﺎﺳﺖ‬ ‫ﮔﺸﺖ‬

‫ﭘﺎى ﺗﺎ ﺳﺮ‪ ،‬ﺑﺮدهى ﺗﻘﻠﯿﺪ ﮔﺸﺖ‬ ‫رﺑﻂ‪ ‬ﺧﻮد را ﺑﺎ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﭘﺎره ﮐﺮد‬ ‫ﺑﺎ اﺳﺎرت‪ ،‬ﺧﻮﯾﺶ را آواره ﮐﺮد‬ ‫ﺑ‪‬ﺮد از ﺧﺎﻃﺮ ﺳﺮاىِ ﺧﻮﯾﺶ را‬ ‫رﯾﺸﻪى ﻧﺸﻮ و ﻧﻤﺎىِ ﺧﻮﯾﺶ را‬

‫‪193‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺧﻮابِ راﺣﺖ را ﮐُﻨﻮن ﮔﯿﺮد ﺳﺮاغ‬ ‫در ﮐُﻨﺎرِ ﺑﺎد‪ ‬ﺳﺮد و ﻧﻮرِ داغ‬ ‫از ﻃﺒﯿﻌﺖ‪ ،‬ﻓﻄﺮﺗﺶ اﮐُﻨﻮن ﺑﻪ دور‬

‫ﻣﺴﮑُﻨﺶ‪،‬‬

‫از‬

‫دﻟﺘﻨﮓﺗﺮ‬

‫ﻻﻧﻪ‬

‫ﻣﻮر‬

‫ﻫﺮ ﺑﻨﺎ از ﺷﯿﺸﻪ و آﻫﻦ ﺑﻪ ﭘﺎ‬ ‫ﻧﻮرﮔﯿﺮ‬

‫آن‬

‫ﻫﺮﭼﻪ‬

‫ﺳﺮﻣﺎىِ‬

‫ﺷﯿﺸﻪى‬

‫اﻟﻮان‪،‬‬

‫زﻣﺴﺘﺎن‬

‫رﻫﺎ‬

‫ﻣﻰﮐُﻨـــﺪ‬

‫ﻧﻮرِ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن دو ﭼ‪‬ﻨﺪان ﻣﻰﮐُﻨـــﺪ‬ ‫ﻧﻰ در آن از ﺑﻬﺮ ﻣﻬﻤﺎن آبِ ﭼﺎه‬ ‫ﻧﻰ ﯾﮑﻰ ﻫﻤﺴﺎﯾﻪ‪ ،‬ﮐﻮ ﺑﺎﺷﺪ ﭘﻨﺎه‬

‫ﭘﯿﺶﺗﺮﻫﺎ‬ ‫ﺣﺎﺻﻞِ‬ ‫ﻣﺄﻣﻨﻰ‬ ‫ﻣﺴﮑﻨﻰ‬

‫ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ‬ ‫ﻓﺮﻫﻨﮓ‪‬‬

‫در‬ ‫اﻋﺼﺎر‬

‫ﺳﻨﮕﺮﻧﻤـــﺎىِ‬ ‫راﺣﺖ‬

‫ﺑﺮاى‬

‫‪194‬‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺷﺌﻮن‬

‫و‬

‫ﻗُﺮون‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺑﻼ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻫﻮا‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺳﮑﻨﺎ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮ ﺣﺮارت در زﻣﯿﻦ ﭘﺎ ﻣﻰﮔُﺬاﺷﺖ‬ ‫ﺣﺎﺟﺘﻰ‬

‫ﺑﺎد‪‬‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻧﺪاﺷﺖ‬

‫ﻣﺼﻨﻮﻋﻰ‬

‫ﮔﺮﭼﻪ ﺑﯿﻤﺎرى در آن د‪‬م ﮐﻢ ﻧﺒﻮد‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ درد‪ ‬ﻣﻔﺎﺻﻞ ﻫﻢ ﻧﺒﻮد‬ ‫ﺻﺪﺳﺎﻟﻪ‬

‫ﻗﺎﻣﺖ‪‬‬

‫اﺳﺘﺨﻮاﻧَﺶ‬

‫ﮔﻮﯾﻰ‬

‫آزاد‬

‫ﺑﺲ‬

‫ﻓﻮﻻد‬

‫از‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﭼﺸﻢﻫﺎ ﺑﺎ ﻧﻮرِ ﻓﻄﺮت دﯾﺪ داﺷﺖ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﻧﮕﺎه‪‬‬

‫ﺻﺪ‬

‫زﻧﺪه‬

‫اﻣﯿ‪‬ﺪ‬

‫داﺷﺖ‬

‫آدﻣﻰ ﻓﺮزﻧﺪ‪ ‬ﺟﻨﮕﻞ ﺑﻮد و دﺷﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮﺗﺶ از ﻫﯿﭻ ﻃﻮﻓﺎن ﺑﺮﻧﮕﺸﺖ‬ ‫ﭼﻮن ﺑﻪ ﻓﻄﺮت ذات‪ ‬او ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺑﻮد‬ ‫دل ﺑﻪ ﻫﺮ ﺳﺮﻣﺎ و ﮔﺮﻣﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮد‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ‬

‫اﻧﺴﺎن‬

‫روحِ‬

‫ﻋ‪‬ﺰم‬

‫از‬ ‫و‬

‫ﻃﺒﯿﻌﺖ‬ ‫ﭘﺎﯾﺪارى‬

‫‪195‬‬

‫ﻣ‪‬ﻨﻔﺼﻞ‬ ‫ﻣ‪‬ﻀﻤ‪‬ﺤ‪‬ﻞ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣ‪‬ﺴﮑﻦ اﯾﻨﮏ‪ ،‬ﮔﺮﭼﻪ در ﻇﺎﻫﺮ ﻧﮑﻮ‬ ‫اﯾﻦ ﭼﻪ زﻧﺪاﻧﻰ ﮐﻪ ﻣ‪‬ﺴﮑﻦ ﻧﺎمِ او‬ ‫در ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﺳ‪‬ﮑﻨﺎىِ ﭘﻨﻬﺎن در ﻧﻘﺎب‬

‫ﯾﮏ ﺳ‪‬ﺤ‪‬ﺮ را ﮐﺲ ﻧﻤﻰﺑﯿﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﻮاب‬ ‫از ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺑﺲ ﮐﻪ دور اﯾﻦ دﺧﻤﻪﻫﺎ‬ ‫ﺻﺒـــﺢ ﺧﯿـــﺰى دﯾﮕﺮ از اﻓﺴﺎﻧﻪﻫﺎ‬

‫ﻧﻮرﻫﺎ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺷﯿﺸﻪﻫﺎ‬

‫ﻫﻢﭼﻮن‬

‫ﺗﻨﻮر‬

‫ﭘﺮدهﻫﺎ ﺑﺮ ﻧﻮرﻫﺎ ﭼﻮن ﺳﻨﮓ‪ ‬ﮐﻮر‬ ‫آه از آن ﻧﻮرى ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﭘﺮدهﻫﺎ‬ ‫واى از اﯾﻦ زﻧﺪان ﮐﻪ ﺑﺎ اﯾﻦ ﺑ‪‬ﺮدهﻫﺎ‬ ‫د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م ﺑﺎ ﯾﮑﺪﮔﺮ‪ ،‬ﻧﺴﻞِ ﺑﺸﺮ‬ ‫ﺑﻰﻣﺤﺒ‪‬ﺖﺗﺮ‬

‫ز‬

‫دورانِ‬

‫ﺣ‪‬ﺠـَـــــﺮ‬

‫ﯾﮏ ﮔُﻬﺮ ﺑﻮدﯾﻢ‪ ،‬ﻫﻢﭼﻮن آﻓﺘﺎب‬ ‫ﺑﻰﮔﺮه ﺑﻮدﯾﻢ‪ ،‬ﺻﺎﻓﻰ ﭼﻮن ﺣﺒﺎب‬

‫‪196‬‬


‫ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺤﺜﻰ از ﺷﯿﺦِ ﺑﻬﺎﯾﻰ رﻓﺖ و ﺑﺎز‬

‫ﻗﺼ‪‬ﻪاى دﯾﮕﺮ ﺷﻨﻮ زآن ﻣﺮد‪ ‬راز‬ ‫ﺗﺎ‬

‫اﺻﻞِ‬ ‫اﺑﺘﺪا‬

‫ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫را‬

‫ﺗﺎ‬

‫اﻓﺘﺎد‪،‬‬

‫ﮐُﻨﺪ‪،‬‬

‫ﺷﻮد‪،‬‬ ‫ﻓﮑﺮِ‬

‫ﺗﻌﺒﯿﺮﻫﺎ‬

‫ﺗﻔﺴﯿﺮﻫﺎ‬ ‫ﮐﺎروان‬

‫در ﮐﻮﯾﺮِ ﺧُﺸﮏ‪ ،‬ﺑﺎ رﯾﮓ‪ ‬روان‬ ‫ﮐﺎﯾﻦ ﭘﺮﯾﺸﺎنﻫﺎىِ از ﻫﻢ ﺑﯽ ﺧﺒﺮ‬ ‫در‬

‫ﺳﻔﺮ‪،‬‬

‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‬

‫ﯾﺎرِ‬

‫ﯾﮑﺪﮔﺮ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﻬﺮِ ﻫﺮ ﻣﻨﺰل‪ ،‬ر‪‬ﺑﺎﻃﻰ ﺳﺎﺧﺖ او‬ ‫ﻃﺮحِ ﻧﻮ‪ ،‬در ﻫﺮ ﺳﺮا اﻧﺪاﺧﺖ او‬ ‫دور‬

‫ﺗﺎ‬

‫اﻃﺎﻗﻰ‪،‬‬

‫ﺧﺎﻧﻪى‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﻃﺮف‪،‬‬

‫اﯾﻮانِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﻨـــﺎىِ‬

‫ﺳﺮا‬

‫دورِ‬

‫زﻧﺠﯿـــﺮوار‬

‫ﯾﮏ‬

‫ﺧﺎﻧﻮار‬

‫ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ‬

‫ﺑﭙــــﺎ‬

‫آﺷﻨﺎﯾﻰﻫـــﺎ‬

‫ﺑﻨــــﺎ‬

‫ﺗﺎ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﺮد‪ ،‬آﻫﻨﮓ‪ ‬ﺳﻔﺮ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ از ﻫﻤﺴﺎﯾﻪى ﺧﻮد ﺑﺎ ﺧﺒﺮ‬

‫آﺷﻨﺎﯾﻰ د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م‬ ‫ﭘﺎﯾﻪرﯾﺰِ‬

‫ﮔﺮدد ﻋﻤﯿﻖ‬

‫دوﺳـــﺘﻰﻫـــﺎىِ‬

‫دﻗﯿـــﻖ‬

‫دوﺳﺖ ﺗﺎ ﺑِﻨﻬ‪‬ﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ‪ ‬دوﺳﺖ‪ ،‬دﺳﺖ‬ ‫دوﺳـــﺘﻰ ﺑﻬﺘﺮ ز ﺧﻮﯾﺸﺎوﻧﺪى اﺳﺖ‬ ‫ﭼﻮن ﮐﻪ ﺧﻮﯾﺸﻰ ﺑﺮ اﺻﻮلِ اﻧﺘﺴﺎب‬ ‫دوﺳﺘﻰ‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫ﺑﻪ‬

‫‪198‬‬

‫ﺷﺮط‪‬‬

‫اﻧﺘﺨﺎب‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﻣﺤﺒ‪‬ﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫در ﺳﻔﺮ ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﻪ ﯾﺎﺑﺪ ﻫﻢزﺑﺎن‬ ‫ﺑﻰﮐﺲ و ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻤﺎﻧَﺪ در ﺟﻬﺎن‬ ‫ﭼﻮن‬ ‫در‬

‫ﺳﻔﺮﻫﺎ‬

‫ﺳﻔﺮﻫﺎ‪،‬‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﺗﻮأﻣﻨﺪ‬

‫ﻣﺸﻘّﺖ‬

‫ﻫ‪‬ﻢد‪‬ﻣﻨﺪ‬

‫ﻫﻢﺳﻔﺮﻫﺎ‬

‫ﻫﻢدﻟﻰ دارﻧﺪ ﺑﺎ ﺧﻮد ﻫﺮ زﻣﺎن‬ ‫اﯾﻦ‬

‫ﻣﺴﺎﻓﺮﻫﺎىِ‬

‫ﭘ‪‬ﺮ‬

‫درد‪‬‬

‫ﺟﻬﺎن‬

‫زﯾﻦ ﺿﺮورت‪ ،‬ﺟﺎنِ ﺷﯿﺦ آﮔﺎه ﺑﻮد‬

‫زآن ﮐﻪ او ﺧﻮد ﭘ‪‬ﺮ ز ﮔَﺮد‪ ‬راه ﺑﻮد‬ ‫ﺧﺎرﻫﺎ او را ﺑﺴﻰ ﺑﺮ دل ﺧَﻠﯿـــﺪ‬ ‫ﺗﺎ ﮐﻤﺎلِ او ﺑﻪ آن ﻣﻨﺰل رﺳﯿﺪ‬ ‫ﺑﻮد‬

‫ﻓﮑﺮِ‬

‫اﻧﺴﺎن‬

‫اُﻧﺲِ‬

‫در‬

‫ﺳﻔﺮ‬

‫ﺗﺎ ﭼﻪ ﻣﻰﮐﺮد آن ﺣﮑﯿﻢ اﻧﺪر ﺣ‪‬ﻀَﺮ‬ ‫روز و ﺷﺐ ﭘﯿﻮﻧﺪ‪ ‬ﻣﺮدم ﻓﮑﺮِ او‬ ‫ﺑﺴﻂ‪ ‬ﻟﻄﻒ و ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻰ‪ ،‬ذﮐﺮِ او‬

‫‪199‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫روحِ‬

‫اﻧﺴﺎﻧﻰ‬

‫ﺑﺒﯿﻦ‪،‬‬

‫ﺷﻮقِ‬

‫ﺧﺪﻣﺖ‬

‫ﺑﺎ‬

‫روزِ‬

‫ﺧﺪﻣﺖ‬

‫اﺗﻔّـــﺎقِ‬

‫وآن‬ ‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫ﻣﺮدمِ‬

‫ﮐﺎرﻫﺎ‬ ‫ﮐﺮدارﻫﺎ‬

‫ﺻﺎﺣﺐ‬ ‫او‪‬ل‬

‫ﺧَﻠﻘﺸﺎن‪،‬‬

‫ﮐَﺮَم‬ ‫ﻗﺪم‬

‫وآن ﮐﻪ از ﻓﻄﺮت ﮔُﺮﯾﺰد ﺧﻮىِ او‬ ‫ﺑﺲ ﻣ‪‬ﺮارت در ﺳﻤﻮمِ ﺑﻮىِ او‬

‫ﺳﻮدﺟﻮ‪ ،‬ﻃﺒﻌﺶ ﭼﻮ ﻃﻐﯿﺎن ﻣﻰﮐُﻨﺪ‬

‫ﺧَﻠﻖ‬

‫را‬

‫ﭘﺮﯾﺸﺎن‬

‫دود‪‬‬

‫ﻣﻰﮐُﻨﺪ‬

‫ﻣﺮدﻣﻰ ﮐﺰ رﯾﺸﻪى ﻓﻄﺮت ﺟ‪‬ﻬﻨﺪ‬ ‫ﺧَﻠﻖ‬

‫را‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﯾﮑﺪﮔﺮ‬

‫اُﻟﻔﺖ‬

‫دﻫﻨﺪ‬

‫ﺗﺨﻢﻫﺎى ﻓﺘﻨﻪﻫﺎ‪ ،‬ﮐﻮ ﮐ‪‬ﺸﺘﻪ ﺑﻮد‬ ‫آﻓﺖ‪ ‬ﺳﺮﻫﺎىِ اﯾﺸﺎن ﮔَﺸﺘﻪ ﺑﻮد‬

‫‪200‬‬


‫وﺟﺪان در ﻓﻄﺮت‬

‫آدﻣﻰ‬

‫ﻣﻰﮐُﻨﺪ‬ ‫ﭼﻮن‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻧﻌﺮه‬

‫ز‪‬ﻧَﺪ‬

‫آﻧﺠﺎ‬

‫ﮐﻪ‬

‫در‬

‫ﺑﺮآﯾﺪ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺳﺘﯿﻎِ‬

‫ﺗﺎرﯾﺦ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺑﺮدارد‬

‫اوجِ‬

‫را‬

‫آﺳﻤﺎنﻫﺎ‬ ‫ﺑﻪ‬

‫ﻟﺒﺮﯾﺰِ‬

‫ﮐﻮه‪‬‬

‫ﭼﻨﮓ‪‬‬

‫ﮔﺎه‪‬‬

‫ﺳﺘﻢ‬ ‫ﻏﻢ‬ ‫ﻧﺎز‬ ‫آز‬

‫ﺗﺎﺧﺘﻦ‬

‫ﮐﺂﻧﭽﻪ در دﻧﯿـــﺎىِ ﭘﻬﻨﺎور‪ ،‬ز ﻣﻦ‬ ‫د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م از ﺣﺮصِ داﯾﻢ ﻣﺴﺖ‪ ‬او‬ ‫ﺟﻮىﻫﺎىِ ﺧﻮن‪ ،‬روان از دﺳﺖ‪ ‬او‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫از‬

‫ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ‬

‫دژﺧﯿﻢﻫـــﺎىِ‬

‫ﺗﺸﻨﻪ‬

‫ﺗﯿﻎ‬

‫ﺻﻔﺤﻪى ﺗﺎرﯾﺦ‪ ،‬ﺗﺎرﯾﮏ اى درﯾﻎ‬ ‫آﺳﺘﯿﻦ اﻓﺸﺎن ﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻮن ﻇﻠﻢِ ﮐﻮر‬ ‫رﻗﺺ رﻗﺼﺎن ﻣﻰز‪‬ﻧَﺪ آﻫﻨﮓ‪ ‬ﺷﻮر‬

‫رﻗﺼﺪ و ﺧﻨﺪد ﺑﻪ اﺷﮏ‪ ‬روزﮔﺎر‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻧ‪‬ﺮونﻫﺎ‬

‫ﺑﺰآﯾﺪ‪،‬‬

‫را‬

‫رﯾﮓوار‬

‫ﻫﺮ زﻣﺎن ﺷﮑﻠﻰ ز دژﺧﯿﻤﺎنِ ﻣﺴﺖ‬

‫زاﺑﺘﺪا ﺗﺎ اﻧﺘﻬﺎ‪ ،‬ﺑﻮده اﺳﺖ و ﻫﺴﺖ‬ ‫ﺷﮑﻞﻫﺎﺷـــﺎن‬

‫را‬

‫ﺗﻔﺎوت‬

‫اﻧﺪﮐﻰ‬

‫ﻓﮑﺮِ ﺷﻮم و ﻗﺼﺪﺷﺎن اﻣ‪‬ﺎ ﯾﮑﻰ‬ ‫دارم‬

‫اﯾﻨﺠﺎ‬

‫ﯾﮏ‬

‫ﻗﯿﺎسِ‬

‫روﺷﻨﻰ‬

‫در دو ﻧﻘﺶ از ﭼﻬﺮهى اﻫﺮﯾﻤﻨﻰ‬

‫‪202‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫وﺟﺪان در ﻓﻄﺮت‬

‫در‬

‫دل‬

‫ﺻﺤﺮاىِ‬

‫ﺳﻮزانِ‬

‫ﺣﺠﺎز‬

‫ﺗﺎ ر‪‬و‪‬د ﺑﺮ ﺑ‪‬ﺖ ز ﻧﻮ دﺳﺖ‪ ‬ﻧﯿﺎز‬ ‫زور و زر آﻧﮕﻪ ﮐﻪ در ﺷﺎم آرﻣﯿﺪ‬ ‫ﻓﮑﺮِ‬

‫ﻣﻐــــﺰِ‬

‫ﺧﻮنآﻟﻮدهى‬

‫ﯾﺰﯾﺪ‬

‫ﺧﻮاﺳﺖ ﭼﻮن ﺗﻮﺳﻦ‪ ،‬ﺑِﺮاﻧَﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮ‬ ‫اﯾﻬــــﺎاﻟﺴـﺎﻗﻰ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻧﻤـــﺎﻧَﺪ‬

‫ﺑﺎ‬

‫اﺷـــﺎرتﻫﺎىِ‬

‫ﺑﺨﻮاﻧَﺪ‬

‫ﺑﯿﺸﺘﺮ‬

‫از‬

‫آزادﮔﺎن‬

‫ﭼﻮبِ‬

‫ﺧﯿﺰران‬

‫ﻧﺎﻣﻰ‬

‫روز ﻧﺂﯾﺪ‪ ،‬او ﭼﻮ ﺷﺐ ﻓﺮﻣﺎن دﻫﺪ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧَﻠﻘﻰ ﺑﺎ اﺳﺎرت ﻧﺎن دﻫﺪ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻟﺬّت ﮐﻪ ﺟﻮﯾﺪ‪ ،‬آن ﮐُﻨﻨﺪ‬ ‫ﻃﻔﻞِ ﺷﯿﺮى را ﺑﻪ ﺧﻮن ﻏﻠﺘﺎن ﮐُﻨﻨﺪ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻣﻼﺋﮏ‬ ‫ﺷﻮد‬

‫را‬

‫ﺟﺎىِ‬

‫ﮐَﺸَﺪ‬

‫ﺧُﺪا‪،‬‬

‫‪203‬‬

‫زﯾﺮِ‬

‫ﻧﮕﯿﻦ‬

‫ﺧﻠﻖآﻓﺮﯾﻦ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻋﺮب‬

‫ﻧﺒﯿﻨﺪ‬

‫دﯾﮕﺮ‬

‫دﯾﻦِ‬

‫ﺣﻖ‬

‫ﺗﺎ ﺑﺒﻠﻌﺪ ﺣﺮصِ او‪ ،‬ﺧﻮرﺷﯿﺪ‪ ‬ﺣﻖ‬ ‫ﭘﯿﺶِ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﻗﺎﺿﻰ‬

‫دﻧﯿﺎ‪،‬‬

‫ﺳﺮِ‬

‫ﺳﮑّﻪى‬

‫ﮐﻼه‪‬‬

‫زر‪‬ﯾﻦ‬ ‫دﯾﻦ‬

‫ﻧﻬﺎد‬ ‫ﻧﻬﺎد‬

‫ﺷﺪ ﻧﻬﺎن در ﭘﺮدهى ﮐ‪‬ﺘﻤﺎنِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﻧَﺸﻨَﻮ‪‬د‬

‫ﺗﺎ‬

‫وﺟ‪‬ﺪانِ‬

‫ﻧﻌﺮهى‬

‫ﺧﻮﯾﺶ‬

‫دﺳﺖ‪ ‬ﺷﻬﺮى داد‪ ،‬ﺗﯿﻎ و ﺗﯿﺮ و ﺳﻨﮓ‬ ‫ﺑﺎز ﮐﺮد اﻓﺴﺎرِ ﯾﮏ ﺟﻨﮕﻞ ﭘﻠﻨﮓ‬

‫ﺗﺸﻨﻪاى‬

‫را‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﻪ‬

‫دﺷﺖ‪‬‬

‫ﻧﯽﻧﻮا‬

‫ﯾﮏ ﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﻟﺸﮑﺮ در اﻧﺪازد ز ﭘﺎ‬ ‫ﯾﮑّﻪ‬

‫ﻣﺮدى‬

‫ﺗﻨﻮرِ‬

‫در‬

‫آن‬

‫ﮐﻮﯾﺮ‬

‫در دلِ آن ﺣﻠﻘﻪى ﻟﺸﮕﺮ‪ ،‬اﺳﯿﺮ‬ ‫ﺗﮑﯿﻪ ﺑﺮ ﺷﻤﺸﯿﺮِ ﺣﻖ رو ﺳﻮىِ ﻧﻮر‬ ‫ﺑﺎﻧﮓ زد‪ ،‬ﮐﺎى ﺧﻠﻖِ ﮐﻮرِ ﺑﻰﺷﻌﻮر‬

‫‪204‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫وﺟﺪان در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﻢ اﮔﺮ ﺑﻰدﯾﻦ و ﺑﻰﺗﻘﻮا ﺷﻮﯾﺪ‬ ‫ﻻاﻗﻞ‬

‫در‬

‫آزاده‬

‫دﻧﯿﺎ‬

‫ﺷﻮﯾﺪ‬

‫آن ﺑﻪ دﻧﯿﺎ‪ ،‬دﯾﻦﻓُﺮوﺷﺎن ﮐﻮر و ﮐَﺮ‬ ‫ﺧﻮنِ‬

‫ﺗﺸﻨﮕﺎنِ‬

‫آن‬

‫آزاده‬

‫ﺳ‪‬ﺮ‬

‫ﺗﺎ ﻧﻤﺎﻧَﺪ ﺧﻮن دﮔﺮ در ﺟﺎنِ ﻋﺸﻖ‬ ‫زﯾﻦ ﺗﻬﺎﺟﻢ‪ ،‬ﺑ‪‬ﮕﺴ‪‬ﻠَﺪ ﺷﺮﯾﺎنِ ﻋﺸﻖ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﺮ‬

‫زﯾﻦ‬

‫ﻓﺘﺪ‬ ‫ﺳﺮِ‬

‫از‬

‫ﻧ‪‬ﻰ‬

‫ﻋﻤﻞ‬

‫ﭼﻬﺮهى‬ ‫رﻓﺖ‪،‬‬

‫آﺷﻔﺘﻪ‬

‫ﻇﺎﻟﻢ‬

‫ﻧﻘﺎب‬

‫وﺟ‪‬ﺪانِ‬

‫ﯾﺰﯾﺪ‬

‫ﻗﺮصِ‬

‫آﻓﺘﺎب‬

‫ﭘﺮدهى ﺧﺠﻠﺖ ﺑﻪ روىِ ﺳﺮ ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫ﮔُﻢ ﮐُﻨﺪ ﺗﺎ ﺧﻮنﺑﻬﺎىِ آن ﺷﺮﯾﻒ‬ ‫ﺗﺎ ﻧﺒﯿﻨﺪ ﭼﻬﺮهى ﺧﻮد را ﺧﻔﯿﻒ‬ ‫داﻣﻦِ ﺷﻬﺮى ﺑﻪ ﺧﻮن آﮐﻨﺪه ﮐﺮد‬ ‫ﮐﻮﻓﯿﺎن را در ﻋﻤﻞ‪ ،‬ﺷﺮﻣﻨﺪه ﮐﺮد‬

‫‪205‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﻇﺎﻟﻢ در آن دورانِ ﺷﻮم‬ ‫اﻧﺪﮐﻰ‬

‫ﺑﻮد‪،‬‬

‫ﻫﻢ‬

‫رﺳﻮم‬

‫ﭘﺎﺑﻨﺪ‪‬‬

‫در زﻣﺎنِ ﺟﻬﻞ‪ ،‬ﻓﻄﺮت در ﻫﺮاس‬ ‫در‬

‫زﻣﺎنِ‬

‫ﻋﻠﻢ‪،‬‬

‫ﻓﻄﺮتﺷﻨﺎس‬

‫ﮐﻮ‬

‫ﻗﺼ‪‬ﻪ ﭼﻮن در دﺳﺖ‪ ‬ﺗﺎرﯾﺦ اوﻓﺘﺎد‬ ‫ﮐﻮﻓﻪ‬

‫آﺑﺮوىِ‬

‫را‬

‫ﺑﺎد‬

‫ﺑﺮ‬

‫داد‬

‫ﺣﺎل‪ ،‬در اﯾﻦ ﻋﺼﺮِ داﻧﺶ ﺧﯿﺰِ ﻣﺎ‬ ‫ﻧ‪‬ﮕَﺮ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻇﻠﻢِ‬

‫در‬

‫آﺳﻤﺎنﭘﯿﻤﺎ‬

‫و‬

‫ﯾﮏ‬

‫درداﻧﮕﯿﺰِ‬ ‫ﺗﻦ‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﺳﺮﻧﺸﯿﻦ‬

‫ﻫﻤﭽﻮ دودى‪ ،‬دور از ﭼﺸﻢِ زﻣﯿﻦ‬ ‫ﻫﯿﺮوﺷﯿﻤﺎ را ﺑﻪ ﯾﮏ د‪‬م دﯾﺪ زد‬ ‫دﺳﺖ‬

‫ر‪‬د‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺳﯿﻨﻪى‬

‫‪206‬‬

‫ﺗﺮدﯾﺪ‬

‫زد‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫وﺟﺪان در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺷﻬﺮى‬ ‫ذر‪‬ه‬

‫و‬ ‫در‬

‫ﺑﺮﺧﻼف‪‬‬

‫ﺟﻤﻌﯿ‪‬ﺘﻰ‬

‫ﺷﺎداب‬

‫ﺑﻮد‬

‫اﺗُﻢ‬

‫ﺑﻰﺗﺎب‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﻗﻠﺐِ‬ ‫ﻇﻬﺮِ‬

‫ﮐﺮﺑﻼ‬

‫ﺷﻮمِ‬

‫در ﺳﮑﻮت‪ ‬ﺻﺒﺢ و ﺷﻬﺮى ﺑﻰﺻﺪا‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﺧَﻠﻖِ‬

‫ﻓﺸﺎرِ‬

‫ﺷﻬﺮى‪،‬‬

‫دﮐﻤﻪاى‪،‬‬

‫ﺣﻠﻘﻪﻫﺎىِ‬

‫ﻧﺎﺑﻮد‬

‫دود‬

‫ﺷﺪ‬ ‫ﺷﺪ‬

‫دود ﺷﺪ ﺷﻬﺮى ﺑﻪ دﺳﺖ‪ ‬ﯾﮏ ﻧﻔﺮ‬ ‫ﭘﺎره‬

‫ﺷﺪ‬

‫داﻣﺎنِ‬

‫ﺗﺎرﯾﺦِ‬

‫ﺑﺸﺮ‬

‫ﺻﺒﺤﺪم زد ﺑﺮ ﻋﻮام و ﺑﺮ ﺧﻮاص‬ ‫او‪‬ﻟﯿﻦ‬

‫و‬

‫آﺧﺮﯾﻦ‬

‫ﺗﯿﺮِ‬

‫ﺧﻼص‬

‫آن زﻣﺎن ﺷﻬﺮى‪ ،‬ﭘﻰِ ﻗﻄﻊِ ﺳﺮى‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﯾﺰﯾﺪى‪،‬‬

‫راﺣﺖ‬

‫اﻧﺪر‬

‫ﺑﺴﺘﺮى‬

‫اﯾﻦ زﻣﺎن ﺷﻬﺮى ز ﯾﮏ ﺗﻦ در ﻫﻼك‬ ‫ﺗﺎ از اﯾﻦ ﻗﺪرت‪ ،‬ﺟﻬﺎﻧﻰ ﺑﯿﻤﻨﺎك‬

‫‪207‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫آن زﻣﺎن وﺟﺪان ز ﻓﻄﺮت در ﻫﺮاس‬ ‫اﯾﻦ زﻣﺎن ﻓﻄﺮت ﮐُﺠﺎ ﺗﺎ اﯾﻦ ﻗﯿﺎس‬ ‫آن زﻣﺎن ﺣﺮصِ ﺑﺸﺮ در ﭘﯿﭻ و ﺗﺎب‬

‫اﯾﻦ زﻣﺎن ﻋﻠﻢِ ﺑﺸﺮ در ﻣﻨﺠﻼب‬ ‫ﻫﺮ دو اﻧﺴﺎنﺳﻮز‪ ،‬اﻣ‪‬ﺎ ﺑﺎ دو رﻧﮓ‬

‫اﯾﻦ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺻﻠﺢ و او در ﻧﻘﺶِ ﺟﻨﮓ‬ ‫ﻫﺮ دو در ﮐُﺸﺘﺎرِ ﻃﻔﻼنِ ﺻﻐﯿﺮ‬

‫اﯾﻦ در اﻋﻤﺎقِ ﻓﻀﺎ او در ﮐﻮﯾﺮ‬ ‫ﺗﯿﻎِ او در ﮐُﺸﺘﻦِ ﯾﮏ ﺗﻦ ﺟﺴﻮر‬ ‫ﺑﻤﺐِ اﯾﻦ اﻓﮑﻨﺪه ﺷﻬﺮى در ﺗﻨﻮر‬ ‫او‬

‫ﺑﻪ‬

‫زﯾﺮِ‬

‫ﺑﺮقِ‬

‫ﭼﺸﻢِ‬

‫آﻓﺘﺎب‬

‫اﯾﻦ ﺑﻪ ﻗﻠﺐ ﺻﺒﺤﻰ و ﺷﻬﺮى ﺑﻪ ﺧﻮاب‬ ‫آن‬

‫ﺟﻨﺎﯾﺖ‬

‫ﺑﺎ‬

‫دﻓﺎﻋﻰ‬

‫ﻣ‪‬ﺨﺘﺼﺮ‬

‫وﯾﻦ‬

‫ﻗﯿﺎﻣﺖ‬

‫در‬

‫ﺳﮑﻮﺗﻰ‬

‫ﺑﻰﻣ‪‬ﻔَﺮ‬

‫‪208‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫وﺟﺪان در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺳﺮﺧﻮش از ﺗﻔﺮﯾﻖِ ﻣﺮدم آن ﯾ‪‬ﺰﯾﺪ‬ ‫ﺳﺮﮐَﺶ از ﺗﺨﺮﯾﺐِ ﻋﺎﻟﻢ اﯾﻦ ﭘﻠﯿﺪ‬ ‫ﻏﺎرت و ﮐُﺸﺘﺎر و وﯾﺮان ﺳﺎﺧﺘﻦ‬

‫ﺣﺎﺻﻞِ‬ ‫ﺑﺎزىِ‬

‫ﻣﺎﯾﻪى‬ ‫اى‬

‫ﺑﺬرِ‬

‫رﻧﮓ‬

‫ﻧﻔﺎق‬

‫اﺳﺖ‪،‬‬

‫ﺳﺮﮔﺮﻣﻰِ‬

‫ﺗﻤﺪ‪‬ن‪،‬‬

‫ﺷﺮم‬

‫اﯾﻦ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﮐُﻦ‬

‫اﻧﺪاﺧﺘﻦ‬

‫ﺑﺎزﯾﭽﻪﻫﺎ‬ ‫ﺑﭽ‪‬ﻪﻫﺎ‬

‫ﻧﺎﺑﻮد‬

‫ﺷﻮ‬

‫اى ﭘ‪‬ﺮ از درسِ ﺟﻨﺎﯾﺖ‪ ،‬دود ﺷﻮ‬

‫ﺗﺎ دل ﻣﺮد‪ ‬ﺧُﺪا ﻧﺂﻣﺪ ﺑﻪ درد‬ ‫ﻫﯿﭻ ﻗﻮﻣﻰ را ﺧُﺪا رﺳﻮا ﻧﮑﺮد‬

‫‪209‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪210‬‬


‫دﯾﻦ در ﻓﻄﺮت‬ ‫اﻧﺒـــﯿﺎ‬

‫را‬

‫ﭼﺘﺮﻫﺎ‬

‫ﯾﮏرﻧﮓ‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﻫﺮﭼﻪ دﯾﻦ آﻣﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﯾﮏ آﻫﻨﮓ ﺑﻮد‬ ‫رأﯾﺸﺎن‬

‫ﺳـﺮﮐﻮبﺳـﺎزِ‬

‫ﻣ‪‬ﺘّﻔﻖ‬

‫اﻓﮑﺎرﺷــﺎن‬

‫ﺑﺎﻧﮕﺸﺎن‪،‬‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﮔﻠّﻪى‬

‫ﻧﻔﺎق‬

‫ﻫﺮ‬

‫اﺗّﻔﺎق‬

‫ﺑﺮ‬ ‫ﺑﻰﺗﺎب‬

‫را‬

‫ﮔُﻔﺖ ﮐﺰ ﯾﮏ ﭼﺸﻤﻪ ﻧﻮﺷﺪ آب را‬ ‫رو ﺑﻪ ﯾﮏ ﺳﻮ‪ ،‬ﺟﺴﻤﺸﺎن و ﺟﺎﻧ‪‬ﺸﺎن‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﻫﻤﺎن‬

‫ﺳﻮ‪،‬‬

‫اُﻣ‪‬ﺖ‬

‫و‬

‫اﯾﻤﺎﻧ‪‬ﺸﺎن‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺟﻬﺪﺷﺎن از ﻫﺮﭼﻪ اﻓُﺰون ﺑﺮ وداد‬ ‫دﯾﻨﺸﺎن‬ ‫ﻟﺬّت‪‬‬

‫ﺷﺮﻃﺶ‬

‫ﻗﺎﯾﻢ‬ ‫ﺑﻮدن‪،‬‬ ‫اﻣ‪‬ﺎ‬

‫اﺻﻞِ‬

‫ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻤﯿﻦ‬

‫ﻋﺰّت‪‬‬

‫اﺗّﺤﺎد‬

‫ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽﺳﺖ‬ ‫وارﺳﺘﮕﯽﺳﺖ‬

‫ﺑﺎﯾﺪ از ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻗﯿﺪى رﺳﺘﻪ ﺑﻮد‬

‫دﯾﺪه ﺑﺮ ﯾﮏ ﻧﻘﻄﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮد‬ ‫دﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺷﻬﺒﺎلِ ﻓﻄﺮت ﭘ‪‬ﺮ ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫ﺳﺎﯾﻪى ﺗﻮﺣﯿﺪ را ﺑﺮ ﺳﺮ ﮐَﺸﯿﺪ‬

‫ﻧﯿﺴﺖ ﮔﺎﻣﻰ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﺎ اﯾﻦ ﺣﺮﯾﻢ‬ ‫ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ‬

‫ﺧﻂ‪‬‬

‫راهاﺳﺖ‪،‬‬

‫ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ‬

‫ﺑﻰ وﺳﯿﻠﺖ ﺳﻮىِ ﻓﻄﺮت ﮔﺎم ﻧ‪‬ﻪ‬ ‫روىِ‬ ‫ﺣﮑﻤﺖ‪‬‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺑﺎﻟﺶ‬

‫ﺳ‪‬ﺮى‬

‫ﯾﮑﺘــــﺎﭘﺮﺳﺘﻰ‬

‫آرام‬ ‫را‬

‫ﻧ‪‬ﻪ‬

‫ﺷﻨﺎس‬

‫ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﻰ ﭼﯿﺴﺖ‪ ،‬ﻓﻄﺮت را اﺳﺎس‬

‫‪212‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫دﯾﻦ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﺘﺮِ وﺣﺪت‪ ،‬ﺳﺎﯾﺒﺎنِ ﺧﻠﻘﺖ اﺳﺖ‬ ‫ﭼﺘﺮ ﺑﺮ ﺳﺮﮔﯿﺮِ ﻋﺎﻟَﻢ‪ ،‬ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫دﺳﺖ‬

‫ﻣﺮﯾﻢِ‬ ‫اﯾﻦ‬

‫ﻓﻬﻢ‬

‫ﭘﺎﮐﻰ‬ ‫ﺑﻔﻬﻢ‬ ‫را‬

‫ﮔﻬﻮارهى‬ ‫ﮐﻪ‬

‫اى‬

‫ﺑِﺮﻫﺎن‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻋﯿﺴﺎ‬

‫ﻣﻦ‬ ‫ز‬

‫ﻧﻬﺎد‬

‫را‬

‫ﻓﺪاىِ‬

‫دﺳﺖ‪‬‬

‫ﺑِﺰاد‬

‫ﻓﻬﻢﻫﺎ‬

‫وﻫﻢﻫﺎ‬

‫ﻓﻄﺮت‪ ‬دﯾﻦ را ﭼﻮ ﺧﻮد ﻧﺸﻨﺎﺧﺘﻰ‬ ‫ﺧﻠﻖ را ﺗﮏ ﺗﮏ ﻧﻔﺎق اﻧﺪاﺧﺘﻰ‬ ‫ﮐَﻨﺪهاى‬

‫ﺷﺎﺧﻪﻫﺎ‬

‫را‬

‫ﺷﺎﺧﻪى‬

‫ﺑﻰرﯾﺸﻪ‬

‫از‬

‫ﻣﻰﺧُﺸﮑﺪ‬

‫رﯾﺸﻪﻫﺎ‬ ‫ز‬

‫ﭘﺎ‬

‫زﻧﺪﮔﻰ اى ﻋﻠﻢ‪ ،‬ﭼﻮن ﺷﺪ ﺑﺎ ﺗﻮ وﺻﻞ‬ ‫ﻋﺎرﯾﺖﻫﺎىِ ﺗﻮ ﺣﺎﮐﻢ ﺷﺪ ﺑﻪ اﺻﻞ‬ ‫آنﮐﻪ ﺑﯿﺮون از ﻃﺒﺎﯾﻊ ﺟﺎنِ اوﺳﺖ‬ ‫ﻣﻨﺼﺐِ ﺧ‪‬ﺮق ﺳﺒﺐﻫﺎ آنِ اوﺳﺖ‬

‫‪213‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﺻﻞﻫﺎ اى ﻋﻠﻢ‪ ،‬وﯾﺮان از ﺗﻮ ﮔﺸﺖ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﺟﻤﻌﯿ‪‬ﺖ‪ ،‬ﭘﺮﯾﺸﺎن از ﺗﻮ ﮔﺸﺖ‬ ‫ﻫﯿﭻﮐﺲ دﯾﮕﺮ ﻧﭙﺮﺳﺪ ﺣﺎلِ ﮐﺲ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ ﺣﯿﺮانِ ﻏﻢِ ﺧﻮﯾﺶ اﺳﺖ و ﺑﺲ‬ ‫ﻓﺮﺻﺖ‪ ‬ﻣ‪‬ﻬﺮ و ﺻﻔﺎ را ﮐُﺸﺘﻪاى‬

‫روحِ‬

‫ﻣﺨﻠﻮقِ‬

‫ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ‬

‫ﺧُﺪا‬

‫دﯾﻮارﺷﺎن‬ ‫از‬

‫ﺑﻰﺧﺒﺮ‬

‫را‬

‫از‬

‫ﯾﮑﺪﮔﺮ‬

‫ﮐُﺸﺘﻪاى‬

‫ﻫﻢ‬

‫ﺟ‪‬ﺪا‬

‫ﻫﻤﺴﺎﯾﻪﻫﺎ‬

‫ﻇﺎﻫﺮِ ﺟﻬﺪ‪ ‬ﺗﻮ ﺑﺮ ﻧﻮﺳﺎزى اﺳﺖ‬ ‫ﺑﺎﻃﻨﺖ‬

‫اﻣ‪‬ﺎ‪،‬‬

‫ﻧﻔﺎق‬

‫اﻧﺪازى‬

‫اﺳﺖ‬

‫ﺧﻠﻖ‬

‫دل‬

‫ﺑﺴﺘﻨﺪ‪،‬‬

‫ﺑﺮ‬

‫آﺛﺎرِ‬

‫ﺗﻮ‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ‬

‫از‬

‫داروىِ‬

‫ﺗﻮ‪،‬‬

‫ﺑﯿﻤﺎرِ‬

‫ﺗﻮ‬

‫از ﺗﻮ ﺗﻦﻫﺎ‪ ،‬ﮔﺮﭼﻪ در آﺳﺎﯾﺸﻨﺪ‬ ‫ﻟﯿﮏ ﺟﺎنﻫﺎ‪ ،‬د‪‬م ﺑﻪ د‪‬م در ﺳﺎﯾﺸﻨﺪ‬

‫‪214‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫دﯾﻦ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﻫﺮ ﮐﻪ ﺗﻦ ﭘﺮورده ﺷﺪ‪ ،‬ﺟﺎﻧﺶ ﺑﺴﻮﺧﺖ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ دﻧﯿﺎدوﺳﺖ‪ ،‬اﯾﻤﺎﻧﺶ ﺑﺴﻮﺧﺖ‬ ‫زﻧﺪﮔﻰ‬ ‫آدﻣﻰ‬

‫اﯾﻦ‬

‫دﯾﮕﺮ‬

‫ﻗَﺪ‪‬ر‬

‫درد‪‬‬

‫ﻧﻪ‬

‫اﮐُﻨﻮن‬

‫آدم‬

‫ﺑﻬﺮِ‬

‫آدﻣﯽﺳﺖ‬

‫ﺟ‪‬ﺪاﯾﻰ‬

‫ﻣ‪‬ﮑﺎر‬

‫ﺑﺮاىِ‬

‫ﺑﺬرِ‬ ‫را‬

‫ﺑﻪ‬

‫زﻧﺪﮔﯽﺳﺖ‬

‫آدم‬

‫را‬

‫واﮔُﺬار‬

‫ﻫﺮ ﻣﺮض در ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺧﻮد ﺟﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬

‫وز ﻫﻤﺎن ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﻣﺮض درﻣﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﺟﻨﺲِ ﻃﺎﻋﻮن‪ ،‬رﯾﺸﻪى ﻃﺎﻋﻮن ﺑ‪‬ﺮﯾﺪ‬ ‫ﻋﻠﻢ ﭘِﻨﺪار‪‬د ﮐﻪ از وى ﺷﺪ ﭘﺪﯾﺪ‬ ‫ﻫﺮ ﮐُﺰاز از ﮔَﺮد و ﺧﺎك و زﺧﻢِ ﺑﺎز‬ ‫ﺑﺮزﮔﺮ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫اﻣ‪‬ـــﺎ‬

‫ﻣﺮضﻫﺎ‬

‫ﻧﻤﻰﮔﯿـــﺮد‬ ‫ﻓﻄﺮﺗﺶ‬

‫ﭼﻮن‬

‫ﮐُﺰاز‬ ‫آﺷﻨﺎ‬

‫از ﻣﺮض‪ ،‬ﯾﮑﺴﺮ ﻣﺼﻮن آن ﺑﯽﻧﻮا‬

‫‪215‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﻣﺼﻮﻧﻰﻫﺎ‬

‫ز‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﭘﺎﯾﺪار‬

‫وآن ﻣﺼﻮن از ﻋﻠﻢ‪ ،‬ﻫﺮ د‪‬م ﺑﻰﻗﺮار‬ ‫اﯾﻦﺳﺒﺐ ﻫﻤﭽﻮن ﻃﺒﯿﺐ اﺳﺖ و ﻋﻠﯿﻞ‬ ‫وآنﺳﺒﺐ ﻫﻤﭽﻮن ﭼﺮاغاﺳﺖ و ﻓﺘﯿﻞ‬ ‫در ﻃﺒﯿﻌﺖ درد و درﻣﺎن ﺗﻮأﻣﻨﺪ‬ ‫در‬

‫ﺗﺮازوﯾﻰ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﻣﯿﺰانِ‬

‫ﻫﻤﻨﺪ‬

‫ﯾﮏﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﭼﻮ ﻧﺎﻣﯿـــﺰان ﺷﻮد‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬اﯾﻦ اﺻﻞ‪ ،‬ﺳﺮﮔﺮدان ﺷﻮد‬ ‫ﻣ‪‬ﮕﺴﻼن اى ﻋﻠﻢ‪ ،‬اﯾﻦ ﻧﻈﻢ و ﻗﺮار‬ ‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﮔﯿﺘﻰ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﮔﯿﺘﻰ‬

‫واﮔُﺬار‬

‫ﻧﻰ ﻣﺮض از ﺗُﺴﺖ‪ ،‬ﻧﻰ درﻣﺎنِ آن‬ ‫ﻧﻰ اَز‪‬ل از ﺗُﺴﺖ‪ ،‬ﻧﻰ ﭘﺎﯾﺎنِ آن‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﺧﺎك اﺳﺖ و آب و ﺑﺎد و ﻧﻮر‬ ‫ﮐﺎﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﭘﺮورده ذات‪ ‬ﻣﺎر و ﻣﻮر‬

‫‪216‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫دﯾﻦ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔَﻪ‬

‫ﺟﻨﻮنِ‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﭘﻬﻦﺧﺎك‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﮔﺮﻣﻰ دﻫﺪ ﺑﺮ ﺧﻮنِ ﺗﺎك‬ ‫ﮔَﻪ ﺟﻼلِ ﻓﻄﺮت و ذات‪ ‬زﻣﯿﻦ‬

‫ﻣﻰﺷﻮد از ﮐﺎﯾﻨﺎت‪ ،‬اﻧﺴﺎن ﮔُﺰﯾﻦ‬ ‫ﺧﻮد ﮐﻪ ﻋﻠﻤﻰ‪ ،‬از ﮐُﺠﺎﯾﻰ اى رﻓﯿﻖ‬ ‫ﺑﻰﺧﺒﺮ از ﺧﻮد ﭼﺮاﯾﻰ اى رﻓﯿﻖ‬ ‫ﺧﻮد ﺷﺪى ﺳﺪى ﺑﺮاىِ ﻫﺮ ﻏَﺮَض‬ ‫ﻧﺴﻞِ اﻧﺴﺎن ﺷﺪ ﻣﺼﻮن از ﻫﺮ ﻣ‪‬ﺮَض‬

‫ﻟﺸﮕﺮِ اﻣﺮاض‪ ،‬ﻣﻐﻠﻮبِ ﺗﻮ ﮔﺸﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت‪ ‬اﺿﺪاد‪ ،‬ﻣﻨﮑﻮبِ ﺗﻮ ﮔﺸﺖ‬ ‫ﺑﺲ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻣﺎﯾﻪ ﺑﻮدى رﻫﻨﻤﻮن‬ ‫ﻟﺤﻈﻪ ﻟﺤﻈﻪ ﻧﺴﻞِ اﻧﺴﺎن ﺷﺪ ﻓُﺰون‬ ‫ﺣﺎل ﺣﯿﺮان از ﺧﻮراك و ﺟﺎﻣﻪاى‬ ‫ﺑﺲ ﮐﻪ اى ﻫﻨﮕﺎﻣﻪ ﺟﻮ‪ ،‬ﺧﻮدﮐﺎﻣﻪاى‬

‫‪217‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫دﯾﮕﺮ اﯾﻨﺠﺎ ﻧﯿﺴﺖ ﺗﺪﺑﯿﺮى ﺗﻮ را‬ ‫ﻧﯿﺴﺖ در ﺗﺮﮐَﺶ دﮔﺮ ﺗﯿﺮى ﺗﻮ را‬ ‫زازدﺣﺎمِ‬

‫د‪‬م‬

‫ﻫﺮ‬

‫اﻓُﺰونِ‬

‫ﺑﺸﺮ‬

‫ﭘﻬﻨﻪى اﯾﻦ ﺧﺎك‪ ،‬ﻫﺮ د‪‬م ﺗﻨﮕﺘﺮ‬ ‫ﻓﮑﺮِ ﺗﻮ ﻓﺮدا ﺑﺮاىِ ﻧﺎن و آب‬

‫ﭼﯿﺴﺖ اى دﯾﻮاﻧﻪى اﻣﺮوز ﺧﻮاب‬ ‫روز و ﺷﺐ را ﭼﻮن ﺑﻪ ﻫﻢ آﻣﯿﺨﺘﻰ‬

‫ﻓﺼﻞﻫﺎ را ﭼﻮن ﮐﻪ در ﻫﻢ رﯾﺨﺘﻰ‬ ‫ﻗُﺪرﺗﻰ‬

‫در‬

‫ﺧﻮﺷﻪى‬

‫ﮔﻨﺪم‬

‫ﻧَﻤﺎﻧﺪ‬

‫ﻗﻮ‪‬ﺗﻰ‬

‫در‬

‫زاﻧﻮىِ‬

‫ﻣﺮدم‬

‫ﻧَﻤﺎﻧﺪ‬

‫زﻧﺪه ﭼﻮن ﻣﺎﻧَﺪ ز ﻧﺎﻧﻰ ﺑﻰرﻣﻖ‬ ‫اﺳﺘﺨﻮاﻧﻰ‬

‫ﭘﻮك‬

‫و‬

‫ﺟﺎﻧﻰ‬

‫ﺑﻰرﻣﻖ‬

‫اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﺳﺮﮔﯿﺠﻪ از ﻣ‪‬ﺸﮏ‪ ‬ﺗﻮ ﺑﻮد‬ ‫وﯾﻦ ﺗﻨﻮر از ﻫﯿﻤﻪى ﺧُﺸﮏ‪ ‬ﺗﻮ ﺑﻮد‬

‫‪218‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫دﯾﻦ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺗﻮ ز ﻃﻔﻠﻰ ﭼﻮن ﺳﺒﺐﻫﺎ دﯾﺪهاى‬ ‫در ﺳﺒﺐ از ﺟﻬﻞ‪ ،‬ﺑ‪‬ﺮﺟ‪‬ﻔﺘﯿﺪهاى‬ ‫ﻓﻄﺮت از او‪‬ل ﻗﺮارى ﺳﺎده داﺷﺖ‬

‫ﻫﺮﭼﻪ را در ﺟﺎىِ ﺧﻮد آﻣﺎده داﺷﺖ‬ ‫ﺷﯿﺮ را ﭘ‪‬ﺮو‪‬رد و آﻫﻮ ﻧﯿﺰ ﻫﻢ‬ ‫درد را آو‪‬رد و دارو ﻧﯿﺰ ﻫﻢ‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﮐﻮرهﻫﺎ‬

‫ﻃﺎﻗﺖ‪‬‬

‫آﻫﻦ‬

‫ﮔُﺪاﺧﺖ‬

‫داﻧﺴﺖ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻣﻮﺟﻮدﻫﺎ‬

‫ﻇﺮف را اﻧﺪازهى ﻣﻈﺮوف ﺳﺎﺧﺖ‬

‫ﺣﺪ‪‬‬

‫ﻫﻤﯿﻦ‬

‫ﺑﻮد‬

‫در‬

‫دﺳﺘﺶ‬

‫ﻗﯿﺎسِ‬

‫ﺑﻮدﻫﺎ‬

‫ﻫﺮ ﻋﺪد ﮐﺰ ﺣ‪‬ﺪ‪ ‬ﺧﻮد ﻟﺒﺮﯾﺰ ﮔﺸﺖ‬ ‫ﺗﯿﻐﻪى ﻓﻄﺮت در آﻧﺠﺎ ﺗﯿﺰ ﮔﺸﺖ‬ ‫ﺗﺎ ﮐﻪ از ﻫﻢ ﻧﮕﺴﻠَﺪ اﯾﻦ اﻋﺘﺪال‬ ‫او‬

‫اﻣﯿﺮ‬

‫و‬

‫ﺟ‪‬ﻤﻠﮕﺎن‬

‫‪219‬‬

‫ﺑﺮ‬

‫اﻣﺘﺜﺎل‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔَﻪ ﻣﺮض رﻧﺞ اﺳﺖ و ﮔﺎﻫﻰ ﻣﺮﻫﻤﻰ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﻪ اﯾﻦ داﻧﺴﺖ‪ ،‬ﺑﺎﺷﺪ آدﻣﻰ‬ ‫ﺗﻮ‬

‫در‬

‫ز‬

‫اﺻﻞِ‬

‫اﺻﻮلِ‬

‫آﻓﺮﯾﻨﺶ‬

‫ﺧﻮدﺷﻨﺎﺳﻰ‬

‫ﻏﺎﻓﻠﻰ‬

‫ﺟﺎﻫﻠﻰ‬

‫ﺧﻮد ﮐﻪ ﻓﺮعِ اﺻﻠﻰ اى ﻏﺎﻓﻞ ز اﺻﻞ‬ ‫ﻓﺮعﻫﺎ ﺑﺎ ﻓﺮعﻫﺎ ﺷﺪ از ﺗﻮ وﺻﻞ‬ ‫ﻓﺮع‪ ،‬ﮐ‪‬ﻰ ﻏﺎﻟﺐ ﺷﻮد ﺑﺮ اﺻﻞِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫ﺑ‪‬ﺮّه از ﻣﯿﺶ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻰ از ﺑ‪‬ﺮّه ﻣﯿﺶ‬ ‫ﺑﺎ‬

‫ﺳﺒﺐﻫﺎ‬

‫از‬

‫ﻣ‪‬ﺴﺒﺐ‬

‫ﻏﺎﻓﻠﻰ‬

‫ﺳﻮىِ اﯾﻦ روﭘﻮشﻫﺎ زآن ﻣﺎﯾﻠﻰ‬

‫‪220‬‬


‫ﺻﻠﺢ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﭼﻮن‬

‫ﮐُﻨﻮن‬

‫در‬

‫زﯾﻦ‬

‫ﻫﺠﻮمِ‬

‫ﺧﻠﻖ‪،‬‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻫﻤﻪ‬

‫ﻗﺪرت‬

‫ز‬

‫ﺗﻨﮕﻨﺎ‬

‫ﭘﺎ‬

‫در‬

‫اﻓﺘﺎدهاى‬

‫اﻓﺘﺎدهاى‬ ‫اﻧﺪﯾﺸﻪاى‬

‫ﺟﻨﮕﻞ اﺳﺖ اﻧﺒﻮه و ﻓﮑﺮِ ﺗﯿﺸﻪاى‬

‫ﺗﯿﺸﻪاى ﺑﻬﺘﺮ ز ﺟﻨﮓ اﯾﻨﺠﺎ ﮐﺪام‬ ‫ﺟﻨﮓ ﻣﻰآﯾﺪ ﺑﻪ ﮐﺎرت‪ ،‬واﻟﺴ‪‬ﻼم‬ ‫ﺧَﻠﻖ را ﮔُﻔﺘﻰ ﮐﻪ از ﻓﻄﺮت ﮔُﺮﯾﺰ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧﻮد اﻓﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﭼﻨﮕﺎلِ ﺗﯿﺰ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﺟﻤﻌﯿ‪‬ﺖ‪‬‬

‫ﮐﺜﺮت‪‬‬

‫زﻣﯿﻦ‬

‫روىِ‬

‫ﺟﻨﮓ را ﻫﺮ ﻟﺤﻈﻪ دارد در ﮐﻤﯿﻦ‬ ‫ﺑﻬﺮِ ﻫﺮ ﺟﻨﮕﻰ ﺗﻮ را ﯾﮏ ﻓﮑﺮِ ﻧﻮ‬

‫ﺗﯿﺰﺗﺮ‬

‫ﻫﺮ‬

‫ﺟﻨﮓ‪‬‬

‫او‪‬ل‬

‫د‪‬م‬

‫ﮐُﻨﻰ‬

‫ﺗﻮپ‬

‫ﺷﺪ‬

‫داسِ‬

‫درو‬

‫آﺗﺶﻓُﺮوز‬

‫ﺟﻨﮓ‪ ‬دو‪‬م ﺟﻨﮓ‪ ‬ﺑﻤﺐِ رﯾﺸﻪﺳﻮز‬ ‫اﺑﺮ و ﺑﺎد و ﻣ‪‬ﻬﺮ و ﻣ‪‬ﻪ ﮔﺮﯾﺎن ز ﺗﻮ‬

‫ﺷﻬﺮ ﺷﻬﺮ اى ﻋﻠﻢ‪ ،‬ﺑﻤﺒﺎران ز ﺗﻮ‬ ‫ﺷﺪ ﭼﻮ از ﺑﻤﺐِ اَﺗُﻢ آن ﺷﻬﺮ دود‬ ‫ﺟﻨﮓ را ﮔُﻔﺘﻰ ﮐﻠﯿﺪ‪ ‬ﺻﻠﺢ ﺑﻮد‬ ‫اى ز ﺻﻠﺤﺖ‪ ،‬ﺻﻠﺢ داﯾﻢ ﺑﯿﻤﻨﺎك‬

‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﮐﻰ ﮔﯿﺘﻰ ز ﺗﺰوﯾﺮت ﻫﻼك‬ ‫ﭼﯿﺴﺘﻰ اى ﻋﻠﻢِ داﯾﻢ رو ﺑﻪ ﺟﻨﮓ‬ ‫ﻧﻨﮓ‪ ‬ﺻﻠﺢ و ﻧﻨﮓ‪ ‬ﺟﻨﮓ و ﻧﻨﮓ‪ ‬ﻧﻨﮓ‬

‫‪222‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺻ‪‬ﻠﺢ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺟﻨﮓ‪ ‬ﺳﻮم‪ ،‬ﺣﻤﻠﻪ ﺑﺮ ﺟﻤﻌﯿ‪‬ﺖ اﺳﺖ‬ ‫ﺟﻨﮓ‪ ‬ﺳﻮم‪ ،‬ﺟﻨﮓ‪ ‬ﻋﻠﻢ و ﻓﻄﺮت اﺳﺖ‬ ‫ﺟﻨﮓ ﺳﻮم‪ ،‬ﻋﻠﻢ در ﭘﺴﺘﻮىِ ﺟﻨﮓ‬ ‫ﻣﻰدﻫﺪ‬

‫ﮐﺂﻧﭽﻪ‬ ‫اى‬

‫اَﺗُﻢ‬

‫ﻓﺮﻣﺎنِ‬

‫ﮔﯿﺘﻰ‬ ‫از‬

‫آﺗﺶ‬

‫ﺑﺮ‬

‫رﯾﺸﻪ‬

‫ﺳﺮِ‬

‫ﺑﻰدرﻧﮓ‬

‫او‬

‫ﺑ‪‬ﻨﯿﺎدش‬

‫اﺳﺘﻮار‬ ‫ﺑﺮآر‬

‫ﮔﺮ ﻋﻮاﻃﻒ ﻫﻢ ﮐُﻨﺪ اﯾﻨﺠﺎ درﻧﮓ‬

‫ﮐﺎﻣﭙﯿﻮﺗﺮ‬

‫ﻣﻰدﻫﺪ‬

‫ﻓﺮﻣﺎنِ‬

‫ﺟﻨﮓ‬

‫در ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﻢ ﮔَﺮ اﻓﺘﺪ اﺧﺘﻼف‬ ‫ﻣﻐﺰِ‬

‫ﻧﺪارد‬

‫ﻣﺎﺷﯿﻨﻰ‬

‫اﻧﻌﻄﺎف‬

‫اﯾﻦ ﻧﺘﺎﯾﺞ‪ ،‬ﺟ‪‬ﻤﻠﻪ از ﺗﺰوﯾﺰِ ﺗُﺴﺖ‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻫﺴﺖ‪ ،‬از ﺣﮑﻢِ ﻋﺎﻟﻢﮔﯿﺮِ ﺗُﺴﺖ‬

‫ﺗﮑﯿ‪‬ﻪ ﭼﻮن ﺑﺮ ﻗُﻠّﻪى ﻧﺨﻮت زدى‬

‫ﭘ‪‬ﺸﺖ‪ ‬ﭘﺎ اى ﻋﻠﻢ ﺑﺮ ﻓﻄﺮت زدى‬

‫‪223‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اى‬

‫ﻓُـﺰون‬

‫ﺳﺮﻣﺎﯾﻪى‬

‫ﻋﺎﻟَﻢﻓُـﺮوز‬

‫ﻫﺮﭼﻪ ﻫﺴﺘﻰ‪ ،‬رﯾﺸﻪى ﺧﻮد را ﻣ‪‬ﺴﻮز‬ ‫آﻓﺘﺎﺑﻰ ﮐﺰ وى اﯾﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻓُﺮوﺧﺖ‬ ‫اﻧﺪﮐﻰ ﮔﺮ ﺑﯿﺶ ﺗﺎﺑﺪ‪ ،‬ﺟﻤﻠﻪ ﺳﻮﺧﺖ‬

‫‪224‬‬


‫دﻓﺎع در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺤﺜﻰ آﻣﺪ ﭼﻮن ز ﺟﻨﮓ‪ ‬ﺑﻰاﻣﺎن‬

‫ﺳﻄﺮى از ﺗﺎرﯾﺦِ ﻓﻄﺮت ﻫﻢ ﺑﺨﻮان‬ ‫ﻣﺮدمِ‬

‫آزاد‪‬‬

‫ﺷﺮقِ‬

‫آﺳﯿﺎ‬

‫ﺳﺮ ﺑﻪ زﯾﺮ و ﻣﻬﺮﺑﺎن و ﺑﺎﺻﻔﺎ‬

‫ﭼﻮن ﺑﻪ روﯾ‪‬ﺶ ﺑﻤﺐِ آﺗﺸﺰا ﻓﺘﺎد‬ ‫ﮔُﻔﺘﻰ از او‪‬ل ﻧَﻔَﺲ از ﭘﺎ ﻓﺘﺎد‬ ‫ﻟﯿﮑﻦ آن ﺧﺼﻤﻰ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻧﯿﺮﻧﮓ داﺷﺖ‬ ‫از ﻗﻀﺎ ﺗﯿﺮى ﺑﻪ ﺳﻮىِ ﺳﻨﮓ داﺷﺖ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫او ز ﺑﺮقِ ﻋﻠﻢِ ﺧﻮد‪ ،‬ﺳﺮﻣﺴﺖ ﺑﻮد‬ ‫وﯾﻦ ﺳﻼحِ ﻓﻄﺮﺗﺶ در دﺳﺖ ﺑﻮد‬ ‫او‬

‫روىِ‬

‫ﺑﻪ‬

‫اﺑﺮﻫﺎ‬

‫ﻣﻰﮐَﺸﯿﺪ‬

‫ﭘ‪‬ﻞ‬

‫وﯾﻦ ﺑﻪ ﺳﻮىِ ﻣﺮگ‪ ،‬ﺑﻰﭘ‪‬ﻞ ﻣﻰد‪‬وﯾﺪ‬ ‫او‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺑﺎلِ‬

‫آﺳﻤﺎنﭘﯿﻤﺎ‬

‫ﺳﻮار‬

‫وﯾﻦ ﺑﻪ روىِ ﭘﺎىِ ﻓﻄﺮت اﺳﺘﻮار‬ ‫او‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﭘ‪‬ﺸﺖ‪‬‬

‫ﻣﻮﺷﮏ‪‬‬

‫آﺗﺶﻓﺸﺎن‬

‫وﯾﻦ ﺑﻪ روىِ ﺧﺎرِ ﺟﻨﮕﻞﻫﺎ دوان‬ ‫او‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺗﻤﺪ‪‬ن‬

‫اﺑﺰارِ‬

‫ﭘﺎىﺑﻨﺪ‬

‫وﯾﻦ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﭘﺎى و در دﺳﺘﺶ ﮐﻤﻨﺪ‬ ‫او‬

‫ﭘﻰِ‬

‫ﮐُﺸﺘﺎرِ‬

‫وﺣﺸﺘﺰاىِ‬

‫ﺧﻮﯾﺶ‬

‫وﯾﻦ روان ﺗﺎ ﻗﺘﻠﮕَﻪ ﺑﺎ ﭘﺎىِ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫او ﺑﻪ ﻫﺮ دﺳﺘﺶ ﺳ‪‬ﻼﺣﻰ از ﻋﻠﻮم‬ ‫وﯾﻦ ز روﺣﺶ ﺑﺴﺘﻪ ﺳﻨﮕﺮ ﺑﺎ رﺳﻮم‬

‫‪226‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫دﻓﺎع در ﻓﻄﺮت‬

‫او‬

‫درونِ‬

‫ﭘﯿﺮﻫﻦ‬

‫آﻫﻦ‬

‫و‬

‫ﺻﺪﭘﺎره‪،‬‬

‫ﻓﻮﻻد‪‬‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺳﺨﺖ‬

‫ﺷﻮرﯾﺪهﺑﺨﺖ‬

‫او ﺑﻪ ﺷﻮقِ ﺑﺮﺗﺮى رو ﺑﺮ ﻫﺪف‬

‫وﯾﻦ ﭘﻰِ آزاد ﻣﺎﻧﺪن‪ ،‬ﺟﺎن ﺑﻪ ﮐﻒ‬ ‫او‬

‫ﺟﺎن‬

‫ﺑﻪ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺳﺮﺑﺎزِ‬

‫ﺳﺮﺑﺎز‪،‬‬

‫اﺟﯿﺮى‬

‫ﻋﺸﻖِ‬

‫ﺗﮑﯿ‪‬ﻪزن‬

‫ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‬

‫ﺑﻤﺐِ آﺗﺸﺰاىِ او ﺑﻰرﺣﻢ و ﮐﻮر‬

‫ﻗﻠﺐِ آﺗﺸﮕﻮنِ اﯾﻦ ﻣﺴﺖ و ﻏﯿﻮر‬ ‫ﮐﻮدك‪ ‬ﺷﯿﺮى ﺑﻪ دوش اﻧﺪر ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﺳﻮىِ دﺷﻤﻦ ﭼﻮن ﻋﻘﺎﺑﻰ ﭘ‪‬ﺮ ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﻧﺴﻞِ او‪‬ل ﭼﻮن ﺑﻪ ﮐﻒ ﺟﺎن را ﮔُﺬاﺷﺖ‬ ‫ﺟﻨﮓ را ﺑﺮ ﻧﺴﻞِ دﯾﮕﺮ وا ﮔُﺬاﺷﺖ‬ ‫ﻣﺎدران‪ ،‬ﮐﻮدك ﺑﻪ ﭘ‪‬ﺸﺖ و ﺟﻨﮕﺠﻮ‬ ‫ﺑﺒﺮِ‬

‫ﺟﻨﮕﻞ‬

‫ﮔَﺸﺘﻪ‬

‫‪227‬‬

‫آن‬

‫آﺷﻔﺘﻪﻣﻮ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﺎدر اﻧﺪر دود و آﺗﺶ‪ ،‬ﺳﻮﺧﺘﻪ‬ ‫ﮐﻮدك‪‬‬ ‫ﺑﺮ‬

‫وﯾﻦ‬

‫ﺷﯿﺮﯾﺶ‪،‬‬

‫ﭘﺴﺮ‪،‬‬

‫ﭘﺴﺮ‪،‬‬

‫ارث‪‬‬

‫ﺟﻨﮓ‬ ‫ﭘﺪر‬

‫ﭘ‪‬ﺸﺖ‪‬‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﭘﺪر‬

‫آﻣﻮﺧﺘﻪ‬ ‫ﮐﺎرزار‬

‫زﻧﺠﯿﺮوار‬

‫ﻓﻄﺮت‪ ‬ﭘﺎﮐﺶ ﭼﻮ راه‪ ‬ﺧﻮد ﺷﻨﺎﺧﺖ‬ ‫ﺑﺎﺧﺖ ﺟﺎن و ﺟﻨﮓ را اﻣ‪‬ﺎ ﻧﺒﺎﺧﺖ‬ ‫آﺷﻨﺎ ﺑﺎ ﻓﻄﺮت او را ﭼﺸﻢ و ﮔﻮش‬

‫ﺧﻮنِ ﻓﻄﺮت در رگ‪ ‬او ﭘ‪‬ﺮ ز ﺟﻮش‬ ‫ﻣ‪‬ﺘّﮑﻰ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﻏﯿﺮ‪،‬‬

‫ﭘﺸﺘﺒﺎنِ‬

‫او‬

‫ﺑﻪ‬

‫آن‬ ‫ﻏﯿﺮ‬

‫از‬

‫آﻫﻮ‬

‫ﻧﺒﻮد‬

‫او‬

‫ﻧﺒﻮد‬

‫ﮐﻮﻓﺖ ﺳﺮ ﺑﺮ ﺳﻨﮓﻫﺎ ﺗﺎ ﺟﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫او ﮐﻪ اﯾﻦ ﺳﺮﻣﺸﻖ از ﻃﻮﻓﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫ﭼﻮن ﺗﻌﻠّﻖ ﺑﺮ ﭘ‪‬ﺮِ ﮐﺎﻫﻰ ﻧﺪاﺷﺖ‬ ‫ﺗﺮس و وﺣﺸﺖ در دﻟﺶ راﻫﻰ ﻧﺪاﺷﺖ‬

‫‪228‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫دﻓﺎع در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻫﻤﯿﻦ‬

‫اﺑﺰارِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫در‬

‫ﻧﺒﺮد‬

‫وه ﮐﻪ اﯾﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ‪ ‬اﻧﺴﺎﻧﻰ ﭼﻪ ﮐﺮد!‬ ‫آن ﻗَﺪ‪‬ر ﺟﻨﮕﯿﺪ و ﮐُﺸﺖ و ﮐُﺸﺘﻪ داد‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺳـــﺮاﻓﺮازى‬

‫وﯾﺘـــﻨﺎمِ‬

‫ﺑﺰاد‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻨﺠﺎ ﻋﻠﻢ را درﻫﻢ ﺷﮑﺴﺖ‬

‫ﺟﻨﮓ‪ ،‬ﻏﯿﺮ از ﻧﻨﮓ ﻫﻢ ﻃﺮﻓﻰ ﻧﺒﺴﺖ‬ ‫ﻓﻄﺮت اﯾﻨﺠﺎ از ﻃﺒﺎﯾﻊ ﺷﺪ ﺑ‪‬ﺮون‬ ‫ﻋﻠﻢ‬

‫ﻓﻄﺮت‬ ‫ﻣﻠّﺖ‬

‫ﺷﺪ‬

‫از‬

‫اﯾﻨﺠﺎ‬ ‫آﻧﮕﻪ‬

‫آﺳﻤﺎنﻫﺎ‬

‫رﻧﮓ‪‬‬ ‫ﭘﺮﭼﻢِ‬

‫ﺳﺮﻧﮕﻮن‬

‫ﻣﻠﯿ‪‬ﺖ‬

‫ﮔﺮﻓﺖ‬

‫ﻏﯿﺮت‬

‫ﮔﺮﻓﺖ‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻨﺠﺎ ﻧﻘﺶِ ﻗﻮﻣﻰ را ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫ﻣﻠّﺖ‬

‫آﻧﮕﻪ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑ‪‬ﻦِ‬

‫ﻃُﻐﯿﺎن‬

‫رﺳﯿﺪ‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻨﺠﺎ‪ ،‬ﻫﻢدﻟﻰ را ﺳﺎز ﮐﺮد‬ ‫ﻣﻠّﺖ آﻧﮕَﻪ‪ ،‬ﺑﻮد‪ ‬ﺧﻮد اﺑﺮاز ﮐﺮد‬

‫‪229‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻓﻄﺮت اﯾﻨﺠﺎ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻦِ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﻮد‬ ‫ﻣﻠّﺖ آﻧﮕﻪ‪ ،‬ﯾﮑﺪل و ﯾﮑﺮﻧﮓ ﺑﻮد‬ ‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﯾﻨﺠﺎ‪،‬‬

‫زد‬

‫اﻋﺘﻘﺎد‬

‫ﺻﻼىِ‬

‫ﻣﻠّﺖ آﻧﮕَﻪ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺒﺎزى ﻧﻬﺎد‬ ‫ﻓﻄﺮت اﯾﻨﺠﺎ‪ ،‬ﺑﺮﺗﺮﯾﻦ رزﻣﻨﺪه ﺑﻮد‬ ‫ﻣﻠّﺖ آﻧﮕَﻪ ﺑﺎ ﺷﺮاﻓﺖ زﻧﺪه ﺑﻮد‬

‫ﮐُﻦ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﻧﻈﺮ‬

‫ﺑﺒﯿﻨﻰ‬

‫ﺑﺮ‬

‫در‬

‫ﺳﯿﻨﻪى‬

‫ﺟﻬﺎنِ‬

‫ﺗﺎرﯾﺦِ‬

‫ﭘ ﯿﺮ‬

‫دﯾﺮﻣﯿـــﺮ‬

‫ﻫﺮ ﮐُﺠﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ‪ ‬ﻗﻮﻣﻰ ﺷﺪ ﺑﺒـــﺎد‬ ‫ﻣ‪‬ﺤﻮ ﮔﺮدد ﻧﺎمِ آن ﻗﻮم و ﻧﮋاد‬ ‫وآن ﮐﻪ ﺷﺪ ﻓﺮﻫﻨﮓ‪ ‬ﻗﻮﻣﻰ ﯾﺎرِ او‬ ‫وﻗﺖ‪‬‬

‫ﻃﻮﻓﺎن‪،‬‬

‫ﻓﻄﺮﺗﺶ‬

‫دﯾﻮارِ‬

‫او‬

‫در واﺷﻨﮕﺘﻦ ﯾﺎ ﮐﻪ ﻟﻨﺪن ﯾﺎ ﭘﮑﻦ‬

‫ﺷﺨﺺِ‬

‫ﻫﻨﺪى‬

‫ﺑﺎ‬

‫‪230‬‬

‫رﺳﻮمِ‬

‫ﺧﻮﯾﺸﺘﻦ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫دﻓﺎع در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺎﻧﮓ ﺑﺮدارد ﮐﻪ ﻫﺎن‪ ،‬ﻣﻦ ﻫﻨﺪﯾﻢ‬

‫ﻓﻄﺮتآﻣﻮزى‬ ‫ﭼﻮن‬

‫ﮐﻪ‬

‫ز‬

‫درسِ‬

‫ﺑﻰﻓﺮﻫﻨﮓ‬

‫ﮔﺮدد‬

‫ﮔﺎﻧﺪﯾﻢ‬

‫ﻣﻠّﺘﻰ‬

‫رو ﺑﺮ او ﻫﺮ د‪‬م ﮔُﺬارد ذﻟّﺘﻰ‬

‫ﻫﺮ ﮐﻪ در زﻧﺪان ﻗﺮﯾﻦِ ﻣﺤﻨﺘﻰﺳﺖ‬

‫آن ﺟ‪‬ﺰاىِ ﻟﻘﻤﻪاى و ﺷﻬﻮﺗﻰﺳﺖ‬

‫‪231‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪232‬‬


‫اَﻧﯿﺸﺘَﻦ و ﻓﻄﺮت‬

‫اَﻧﺸﺘَﻦ در‬

‫آﺧﺮﯾﻦ اﺣﻮالِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫در ﺑﺴﺎط‪ ‬ﺟﺸﻦِ آﺧﺮﺳﺎلِ ﺧﻮﯾﺶ‬

‫ﭼﻮن ز ﯾﺎران آن ﺛﻨﺎﻫﺎ را ﺷﻨﯿﺪ‬ ‫وز ﺟﻬﺎﻧﻰ‪ ،‬ﯾﮏ ﺟﻬﺎن ﺗﮑﺮﯾﻢ دﯾﺪ‬ ‫ﮔُﻔﺖ‪ ،‬ﻟﻌﻨﺖ ﺑﺮ ﻣﻦ اى ﯾﺎرانِ ﻣﻦ‬ ‫ﻋﻠﻢ‪،‬‬

‫ﺛﻨﺎﺑﺎرانِ‬

‫ﺑﯿﺰار‬

‫از‬

‫ﻫﺴﺘﻪﻫﺎ‬

‫را‬

‫ﮔﺮﭼﻪ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﻫﺴﺘﻰِ‬

‫ﺧﻮد‬

‫را‬

‫وﻟﯿﮑﻦ‬

‫ﻣﻦ‬ ‫ﺑﺸﻨﺎﺧﺘﻢ‬ ‫ﺑﺎﺧﺘﻢ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﻦ ﺑﻪ اﻧﺴﺎن ﮔُﻔﺘﻪام ﺧﻮد را ﺑﺴﺎز‬ ‫ﻣﻦ‬ ‫ﻓﺎش‬

‫ﺑﻤﺐِ‬

‫ﻧﮕُﻔﺘﻢ‬ ‫ﮐﺮدم‬

‫آﺗﺶزا‬

‫ﻧﺴﺒﺖ‬

‫ﺟﻤﻊِ‬

‫ﻧﻮ‪،‬‬

‫ﺗﻔﺮﯾﻖِ‬

‫ﺑﺲ‬

‫ﮐﻪ‬

‫ﮐﺎوﯾﺪم‬

‫ﺑﺴﺎز‬

‫اﺑﻌﺎد‪‬‬

‫اﻋﺪاد‪‬‬

‫ﻧﻮ‪،‬‬ ‫دلِ‬

‫ﻧﻮ‬ ‫ﻧﻮ‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻪﻫﺎ‬

‫ﺗﺎ ﺧُﺪا را دﯾﺪم از اﯾﻦ رﯾﺸﻪﻫﺎ‬ ‫ﮔﺮﭼﻪ ر‪‬ه ﺑ‪‬ﺮدم ﺑﻪ دﻧﯿﺎىِ ﺟﺪﯾﺪ‬

‫ﻣﻦ‬ ‫آن‬

‫ﺗﺠﻤ‪‬ﻞ‬

‫ﻗَﺪ‪‬ر‬

‫ﻣ‪‬ﺤﺘــﻮى‬

‫را‬

‫ﻧﯿﺎوردم‬

‫ﺗﻦﭘﻮشﻫﺎﯾﻢ‬ ‫در‬

‫ﻗﺎﻟﺒﻰ‬

‫ﭘﺪﯾﺪ‬

‫ﺳـﺎده‬

‫ﺑﻮد‬

‫آزاده‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﻣﻦ در اﯾﻦ ﻏﻢ‪ ،‬ﮐﺰ ﭼﻪ در ﻗﺎﻟﺐ اﺳﯿﺮ‬ ‫ﺧﻠﻖ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻇﺎﻫﺮِ ﻣﻦ ﺧُﺮدهﮔﯿﺮ‬ ‫ﮐﺎرِ ﻣﻦ ﺟ‪‬ﺰ ﺟﻤﻊ و ﺗﻔﺮﯾﻘﻰ ﻧﺒﻮد‬ ‫ﮐﺸﻒ‪ ‬ﻣﻦ اﻓﺰون ز ﺗﺤﻘﯿﻘﻰ ﻧﺒﻮد‬

‫‪234‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﻧﯿﺸﺘﻦ و ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﻦ‬ ‫ﻧﺰ‬

‫ﭘﻰِ‬ ‫ﭘﻰِ‬

‫ﺗﺤﻘﯿﻖِ‬ ‫و‬

‫ﺗﻔﺮﯾﻖ‬

‫ذر‪‬ات‬

‫آﻣﺪم‬

‫آﻓﺎت‬

‫آﻣﺪم‬

‫ﻋﻠﻢِ ﻧﻮ را ﮔﺮﭼﻪ ﻣﻦ ﺑﺎﻧﻰ ﺷﺪم‬ ‫ﻏﺎﻓﻞ‬

‫از‬

‫ﺗﺰوﯾﺮِ‬

‫اﻧﺴﺎﻧﻰ‬

‫ﺷﺪم‬

‫ﻋﻠﻢِ ﻧﻮ ﺑﻤﺐِ اَﺗُﻢ را ﭼﻮن ﺑِﺰاد‬

‫دﺳﺖ‪‬‬

‫اﯾﻦ‬

‫دﯾﻮاﻧﻪ‬

‫ﺷﻤﺸﯿﺮ‬

‫اوﻓﺘﺎد‬

‫اَﻧﺸﺘَﻦ اﯾﻦ ﮔُﻔﺖ و ﺣﺴﺮتﻫﺎ ﺑِﺒ‪‬ﺮد‬ ‫ﻋﺎﻟﻢِ ﻏﻤﮕﯿﻦ ﭘﺸﯿﻤﺎن ﺑﻮد و ﻣ‪‬ﺮد‬ ‫روىِ ﮔﻮرش رﻓﺖ‪ ،‬ﭼﻮن ﻋﻠﻢِ ﮐﺒﯿﺮ‬ ‫ﺑﺎ ادب ﮔُﻔﺘﺎ‪ ،‬ﮐﻪ اى اﺳﺘﺎد‪ ‬ﭘﯿﺮ‬ ‫ﻧﯿﮏ ﻓﻬﻤﯿﺪم ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮدت ﭼﻪ ﺑﻮد‬ ‫از ﻣﻦ اﮐﻨﻮن ﺑﺮ ﺗﻮ ﺗﻌﻈﯿﻢ و درود‬ ‫ﻣﻦ ﻧﺒﻮدم آن ﮐﻪ دﻧﯿﺎﺳﻮز ﮔﺸﺖ‬ ‫ﺣﺮصِ اﻧﺴﺎن‪ ،‬آﺗﺶِ ﻣﺮﻣﻮز ﮔﺸﺖ‬

‫‪235‬‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻣﻦ ﻧﺒﻮدم آن ﮐﻪ ﺷﺪ ﺗﯿﺮِ ﺷﻬﺎب‬ ‫زودﺧﻮاﻫﻰ زﯾﻦ ﺣﺮﯾﺺِ ﭘ‪‬ﺮ ﺷﺘﺎب‬ ‫ﻣﻦ ﻧﺒﻮدم آن ﮐﻪ ﺧﻂ ﺑﺮ دﯾﻦ ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫اﺑﻠﯿﺲِ‬

‫دﺳﺖ‪‬‬

‫ﺗﻤﺪ‪‬ن‪،‬‬

‫ﮐَﺸﯿﺪ‬

‫اﯾﻦ‬

‫اﯾﻦ ﺗﻤﺪ‪‬ن ﭼﻮن ز ﺻﻨﻌﺖ زاده اﺳﺖ‬ ‫اﺻﻞﻫﺎ را دﺳﺖ‪ ‬ﻃﻮﻓﺎن داده اﺳﺖ‬

‫ﻫﺮ ﮐﻪ دور از اﯾﻦ ﺗﻤﺪ‪‬ن‪ ،‬راﺣﺖ اﺳﺖ‬

‫ﮐﺎﯾﻦ ﺗﻤﺪ‪‬ن‪ ،‬وﺣﺸﺖ اﻧﺪر وﺣﺸﺖ اﺳﺖ‬ ‫در ﻧﻬﺎد‪ ‬اﯾﻦ ﺗﻤﺪ‪‬ن‪ ،‬ﺑﺲ ﺟﻨﻮن‬ ‫ﭘﻨﺠﻪى اﺣﺴﺎس ﺳﻮز‪‬ش‪ ،‬ﻏﺮقِ ﺧﻮن‬ ‫اﯾﻦ ﺗﻤﺪ‪‬ن ﻓﺮش و ﻋﺮشِ ﮐﺎﻫﻼن‬ ‫ﻣﻮ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﻣﻮ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺑﻪ‬

‫دﺳﺖ‪‬‬

‫ﺟﺎﻫﻼن‬

‫ﺧﺪﻣﺖﮔُﺰارِ‬

‫ﻓﺮقِ‬

‫ﺟﺎﻫﻼن‬

‫ﺑ‪‬ﺮّﻧﺪه‬

‫ﺟﺎﻫﻞ‬

‫اوﻓﺘﺎدم‪،‬‬

‫اى‬

‫‪236‬‬

‫ﺗﯿﻎ‬ ‫درﯾﻎ‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫اﻧﯿﺸﺘﻦ و ﻓﻄﺮت‬

‫ﺟﺎﻫﻼن‬ ‫ﺗﯿﺮﻫﺎ‬

‫از‬ ‫ﺑﺮ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺷﺮرﻫﺎ‬

‫ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‬

‫ﻗﻠﺐِ‬

‫ﻣﻦ‬

‫اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ‬

‫ﺟﺎﻫﻞ از اﺑﺰارِ ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﺲ ﮐﺎﻣﯿﺎب‬

‫ﻣﻐﺰِ داﻧﺎ ﻟﯿﮏ در ﺳ‪‬ﺮبِ ﻣﺬاب‬ ‫ﻣﻦ ﻧﺒﻮدم آن ﮐﻪ ﺧﻮنِ ﺧﻠﻖ رﯾﺨﺖ‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫اﻧﺴﺎﻧﻰ‬

‫از‬

‫اﻧﺴﺎن‬

‫ﮔُﺮﯾﺨﺖ‬

‫ﭼﻮن ز ﻋﻠﻢ اﯾﻦ ﺿﺠﻪﻫﺎ ﻓﻄﺮت ﺷﻨﯿﺪ‬ ‫در ﺳﮑﻮت‪ ‬ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬آرام آراﻣﯿﺪ‬ ‫ﻋﺸﻖ و ﺳﻮدا ﭼﻮنﮐﻪ ﭘ‪‬ﺮ ﺑﻮدش ﺑﺪن‬ ‫ﻣﻰ ﻧﺒﻮدش ﭼﺎره از ﺑﯽﺧﻮد ﺷﺪن‬

‫‪237‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪238‬‬


‫ﺣﻘﯿﻘﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﺤﺚ‪ ‬ﻓﻄﺮت‪ ،‬ﮔﺮﭼﻪ ﺧﻮد ﭘﺎﯾﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬

‫ﻓﻄﺮﺗَﻢ اﻣ‪‬ﺎ ﺳﺮ و ﺳﺎﻣﺎن ﮔﺮﻓﺖ‬ ‫آن ﮐﻪ ﮔُﻔﺖ اﯾﻦ ﻣﺜﻨﻮى‪ ،‬ﻣﻦ ﻧﯿﺴﺘﻢ!‬ ‫ﺗﺎ ﮐﻪ ﻓﻄﺮت در ﺳﺨﻦ‪ ،‬ﻣﻦ ﮐﯿﺴﺘﻢ!‬

‫روزﻫﺎ‪ ،‬ﺷﺐ ﮔَﺸﺖ و ﺷﺐﻫﺎ ﮔﺸﺖ روز‬ ‫ﺳــﻮﺧﺘﻢ‬ ‫ﻟﺤﻈﻪﻫﺎ‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﺷﺪم‬

‫ﺑﺎ‬ ‫را‬

‫ﻓﮑﺮﻫــﺎىِ‬ ‫دوﺧﺘﻢ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻓﮑﺮِ‬

‫ﻋ‪‬ﻤــﺮﺳﻮز‬ ‫در‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫ﻟﺤﻈﻪﻫﺎ‬ ‫آﺷﻨﺎ‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫در‬

‫زﻣﺎنِ‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﭘﻮچ‬

‫دوﯾﺪنﻫﺎىِ‬

‫ﮐﺰ دلِ ذر‪‬ات‪ ‬ﻓﻄﺮت ﮐﺮده ﮐﻮچ‬ ‫در‬

‫در‬

‫زﻣﺎنِ‬

‫زﻣﺎنِ‬

‫ﺑ‪‬ﺪ‪‬ل‬

‫ﺑﺮﺗﺮىﻫـــﺎىِ‬

‫د‪‬ﻏَﻞ‬

‫ﺳــــﺮﮐَﺸﻰﻫﺎىِ‬

‫در زﻣﺎنِ ﻫﺎى و ﻫﻮىِ ﺣﺮص و آز‬ ‫در زﻣﺎنِ ﻧﻌﺮهى ﮔُﺮگ و ﮔُﺮاز‬

‫در‬

‫در‬

‫زﻣﺎنِ‬

‫ﺧ‪‬ﻔّﺖ‪‬‬

‫زﻣﺎنِ‬

‫داﻧﺸﻮران‬

‫راﻣ‪‬ﺸﮕﺮان‬

‫ﻋ‪‬ﺰّت‪‬‬

‫در‬

‫زﻣﺎنِ‬

‫ﺟﻠﻮهﻫﺎ‬

‫در‬

‫ﮐﺎرِ‬

‫ﮔ‪‬ﻞ‬

‫در‬

‫زﻣﺎنِ‬

‫ﺳﮑﺘﻪﻫﺎ‬

‫در‬

‫ﮐﺎرِ‬

‫دل‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺳﺮِ‬

‫زاﻧﻮ‪،‬‬

‫ﺳﺮِ‬

‫اﻧﺪﯾﺸﻪام‬

‫ﺗﯿﺸﻪ ﺑﺮ ﮐﻒ‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﺠﻮﯾﺪ رﯾﺸﻪام‬ ‫ﺑﻌﺪ از اﯾﻦ ﻣﻦ ﺑﺎﺷﻢ و ﭼ‪‬ﺸﻤﺎنِ ﺑﺎز‬ ‫در‬

‫ﭘﻨﺎه‪‬‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫‪240‬‬

‫ﺧﻮد‬

‫ﺑﻰﻧﯿﺎز‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺣﻘﯿﻘﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫ﺑﻰﻧﯿﺎز از ﻫﺮﭼﻪ او ﻧﺎم اﺳﺖ و ﻧﻨﮓ‬ ‫ﮔﺮ ز ﺧﺎرم ﺑﺴﺘﺮ و ﺑﺎﻟﺶ ز ﺳﻨﮓ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﮕﻮﯾﻢ اﺻﻞِ ﺑﻮدنﻫﺎ ﺑﻪ ﭼﯿﺴﺖ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﺑﻮده و ﻧﺎﺑﻮده ﮐﯿﺴﺖ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﮕﻮﯾﻢ‬

‫ﺷﻤ‪‬ﻪاى‬

‫از‬

‫رازِ‬

‫ﺣﻖ‬

‫ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﻰ ﻓﺮقِ واﻗﻊ را ز ﺣﻖ‬ ‫اﺣﻤﻖ از رﻧﮓ‪ ‬ﻏﺮوب و ﺻﺒﺢﮔﺎه‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﻓَﻠَﻖ‬

‫ﺷَﻔَﻖ‬

‫ﮔﯿﺮد‬

‫را‬

‫اﺷﺘﺒﺎه‬

‫ﻫﺮ دو ﮔﻠﮕﻮن در ﻏﺮوب و در ﻃﻠﻮع‬ ‫ﻫﺮ دو ﺧﻮﻧﯿﻦ‪ ،‬اﯾﻦ ز ﭘﺎﯾﺎن آن ﺷﺮوع‬ ‫اﯾﻦ ﻓَﻠَﻖ‪ ،‬دروازهى روز اﺳﺖ و ﻧﻮر‬ ‫آن ﺷَﻔَﻖ‪ ،‬زاﯾﻨﺪهى ﺷﺐﻫﺎىِ ﮐﻮر‬ ‫آن‬

‫ﺷَﻔَﻖ‪،‬‬

‫وﯾﻦ‬

‫ﻓَﻠَﻖ‪،‬‬

‫آورده‬ ‫ﺑ‪‬ﮕﺸﻮده‬

‫‪241‬‬

‫رواﻧﺪازِ‬

‫ﺧﻮاب‬

‫ﭼﺸﻢِ‬

‫آﻓﺘﺎب‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫واﻗﻌﯿ‪‬ﺖ ﭼﻮن ﺷَﻔَﻖ ﮔﻠﮕﻮﻧﻪ روى‬ ‫وﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﭼﻮن ﻓَﻠَﻖ ﺧﻮﻧﯿﻦ ﮔﻠﻮى‬ ‫از‬

‫ﻓﺮقﻫﺎ‬

‫واﻗﻌﯿ‪‬ﺖ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺣﻖ‬

‫ﺗﺎ‬

‫ﻣﻠﻤﻮسِ‬

‫ﻣﺎ‬

‫ﭼﻮن ﻫﻤﯿﻦ رﻧﮓ‪ ‬ﻓَﻠَﻖ ﺑﺎ آن ﺷَﻔَﻖ‬ ‫واﻗﻌﯿ‪‬ﺖ‪،‬‬

‫وﯾﻦ‬

‫ﻇﺎﻫﺮِ‬

‫ﺣﻘﯿﻘﺖ‪،‬‬

‫ﻓﻄﺮت‪‬‬

‫ﻧﺎﻣﻮسِ‬

‫ﻣﺎ‬

‫آن ﭼﻪ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ و واﻗﻊ‪ ،‬ﺣﻖ ﮐﻪ ﻧﯿﺴﺖ‬

‫ﺑﺎ ﻧﻈﺎمِ ﻓﻄﺮت آن ﻣ‪‬ﻠﺤﻖ ﮐﻪ ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫زﯾﺮِ‬

‫ﭼﺘﺮِ‬

‫واﻗﻌﯿ‪‬ﺖ‬

‫ﻓُﺴﻮن‬

‫از‬

‫ﻫﺮ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺧُﻔﺘﻪ در ﮔﺮدابِ ﺧﻮن‬ ‫ﮔﺮدنِ‬

‫ﻫﺮ‬

‫داده‬

‫ﺷﺮحِ‬

‫اﻫﻞِ‬

‫ﺣ‪‬ﻘّﻰ‬

‫واﻗﻌﯿ‪‬ﺖ‪،‬‬

‫زﯾﺮِ‬ ‫اى‬

‫ﺗﯿﻎ‬ ‫درﯾﻎ‬

‫ﺑﺎﻧﮓ ﺑﺮدارد زﻣﺎن آﻧﮕﻪ ﺑﻪ ﺧَﻠﻖ‬ ‫ﮐﺎى ﻣﺮﯾﺪ‪ ‬ﺣ‪‬ﻠﻖ و اى ﭘﺎﺑﻨﺪ‪ ‬دﻟﻖ‬

‫‪242‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫ﺣﻘﯿﻘﺖ در ﻓﻄﺮت‬

‫زﯾﻦ ﺳﺘﻢﻫﺎ‪ ،‬ﮔﺮﭼﻪ اﻫﻞِ ﺣﻖ ﻣﻠﻮل‬ ‫واﻗﻌﯿ‪‬ﺖ‬

‫را‬

‫ﺑﺎﯾﺪ‬

‫وﻟﻰ‬

‫ﻗﺒﻮل‬

‫واﻗﻌﯿ‪‬ﺖ ﭼﻮن ﺑﻪ ﺟﺒﺮ آﻣﺪ ﭘﺪﯾﺪ‬

‫اﺧﺘﯿﺎرِ‬

‫واﻗﻌﯿ‪‬ﺖ‪،‬‬

‫ﻣﺎ‪،‬‬

‫ﺣﻘﯿﻘﺖ‬

‫ﺑﺎﻃﻦ‬

‫ﮐﺎش‬

‫را‬

‫ﻧﺪﯾﺪ‬

‫ﻣﻰﻧﻤﻮد‬

‫وﯾﻦ ﺣﻘﯿﻘﺖ‪ ،‬ﮐﺎﺷﮑﻰ ﭘﻰﺑﺮده ﺑﻮد‬ ‫ﮐﺎﺷﮑﻰ ﻫﺴﺘﻰ زﺑﺎن ﻣﻰداﺷﺘﻰ‬

‫ﺗﺎ ز ﻫﺴﺘﺎن ﭘﺮده ﺑﺮﻣﻰداﺷﺘﻰ‬

‫‪243‬‬


‫ﺑﯿﺘﯽ از ﻣﺘﻦِ ﮐﺘﺎب‬

‫‪244‬‬


‫آرزو در ﻓﻄﺮت‬

‫اى‬

‫در‬

‫ﭘﯿﺎمِ‬

‫ﻋﺸﻖ‬

‫ﻧﮕﺎه‪‬‬

‫ﺑﺮﮐَﺸﻢ‬

‫ﺳﺮد‬

‫ﺑﯿﺮون‬

‫ﺗﺸﻨﻪﻟﺐ‬

‫در‬

‫و‬ ‫ز‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﻣ‪‬ﺮد‪‬م‬

‫ﮔﻮﺷﻢ‬

‫ﺑﭙﯿﭻ‬

‫ﺧﺎﻣﻮﺷﻢ‬

‫ﺑﭙﯿﭻ‬

‫ﮔﻮرﺳﺘﺎنِ‬

‫ﻗ‪‬ﯿـﺪ‬

‫ﺷﻮرﺳﺘﺎن‬

‫ﻗ‪‬ﯿـﺪ‬

‫در وﺟﻮدم زﻧﺪﮔﻰ را زﻧﺪه ﮐُﻦ‬ ‫ﭼﺸﻤﻪاى ﺧُﺸﮑﯿﺪه را زاﯾﻨﺪه ﮐُﻦ‬ ‫رﯾﺸﻪﻫﺎىِ‬ ‫ﺳﺒﺰ‬

‫ﮐُﻦ‬

‫ﻓﻄﺮﺗﻢ‬

‫را‬

‫در‬

‫ﻗُﻠّﻪﻫﺎىِ‬

‫ﻧﺨﻞوار‬ ‫اﻧﺘﻈﺎر‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﻧﺘـــــﻈﺎرِ‬

‫ﺑﺒﺨﺶ‬

‫زﻧﺪﮔﻰﺑﺨﺸﻢ‬

‫ﭘﻬﻠﻮانِ ره ﮐُﻦ و ر‪‬ﺧﺸﻢ ﺑﺒﺨﺶ‬ ‫ﺗﺎ ﺑﺠﻮﺷﺪ ﺧﻮن ﺑﻪ رگﻫﺎىِ وﺟﻮد‬ ‫ﻣﻨﺘﻈﺮ‬

‫ﺑﺎﯾﺪ‬

‫ﺷﺪ‬

‫و‬

‫ﻣﻨﺘﻈﺮ‬

‫در‬

‫اﯾﻦ‬

‫ﺗﻼشِ‬

‫رو‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﻓﺮداﻫﺎىِ‬

‫ﻧﺨﻮاﻫﻢ‪،‬‬

‫ﻣ‪‬ﺸﺘﺎق‬

‫ﺑﺎ‬

‫ﺑﻰﺗﻔﺎوت‬

‫ﺑﻮد‬

‫ﻟﺤﻈﻪﻫﺎ‬ ‫ﻣﻦ‬

‫ﺑﻮد‪‬‬

‫آﺷﻨﺎ‬ ‫ﻣﻦ‬

‫ﺳﯿﻢ و آﻫﻦ ﺟﺎى ﺗﺎر و ﭘﻮد‪ ‬ﻣﻦ‬ ‫در ﺗﻼﺷﻢ ﺗَﺮك‪ ‬اﯾﻦ ﭘﺴﺘﻮ ﮐُﻨﻢ‬ ‫ﻟﺤﻈﻪﻫﺎىِ‬

‫زﻧﺪﮔﻰ‬

‫را‬

‫ﺑﻮ‬

‫ﮐُﻨﻢ‬

‫ﻣﻦ ز ﺧﺎﮐﻢ‪ ،‬ﻣﻦ ز آﺑﻢ‪ ،‬ﻣﻦ ز اﺑﺮ‬ ‫ﻣﻦ ز دردم‪ ،‬ﻣﻦ ز رﻧﺠﻢ‪ ،‬ﻣﻦ ز ﺻﺒﺮ‬ ‫ﻣﻦ ز ﻧﻮرم‪ ،‬ﻣﻦ ز ﺑﺎدم‪ ،‬ﻣﻦ ز ﺳﻨﮓ‬ ‫ﻣﻦ ز ﻋﺸﻘﻢ‪ ،‬ﻣﻦ ز ﻧﺎﻣﻢ‪ ،‬ﻣﻦ ز ﻧﻨﮓ‬

‫‪246‬‬


‫اﻧﺪﯾﺸﻪاي در ﻣﺜﻨﻮي‬

‫آرزو در ﻓﻄﺮت‬

‫ﮔﺎه ﺷﻬﺪم‪ ،‬ﮔَﻪ ﺷﺮﻧﮕﻢ‪ ،‬ﮔَﻪ ﺷﺮاب‬ ‫ﮔﺎه ﭼﺸﻤﻪ‪ ،‬ﮔﺎه درﯾﺎ‪ ،‬ﮔَﻪ ﺳﺮاب‬ ‫ﮔﺎه ﺳ‪‬ﺮﺧﻢ‪ ،‬ﮔَﻪ ﺳﯿﺎﻫﻢ‪ ،‬ﮔَﻪ ﺳﭙﯿﺪ‬

‫ﮔﺎه ﺗﺮﺳﻢ‪ ،‬ﮔﺎه ﯾﺄﺳﻢ‪ ،‬ﮔَﻪ اﻣﯿﺪ‬ ‫ﺟﻤﻊِ اﯾﻦ اﺿﺪاد در ﻣﻦ‪ ،‬ﺑﻮد‪ ‬ﻣﻦ‬ ‫ﺷﺪ‬

‫ﻋﺸﻖ‬

‫دود‪‬‬

‫ﺷﮑﻞآﻓﺮﯾﻦِ‬

‫ﻣﻦ‬

‫ﺟﺬبِ ﻋﺸﻖ‪ ،‬اﺿﺪاد را درﻫﻢ ﮐَﺸﯿﺪ‬ ‫ﺣﯿﺎت‪‬‬

‫ﺗﺎ‬

‫ذر‪‬هﻫﺎ‬

‫آﻓﺮﯾﺪ‬

‫را‬

‫ﭘﺎﺳﺪار اى ﻋﺸﻖ‪ ،‬اﯾﻦ وﺻﻞِ ﻣﺮا‬ ‫دﺳﺖ‪‬‬ ‫ﺗﺎ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﻧﺎاﺻﻼن‬

‫ﻣﺪه‪،‬‬

‫اﻗﯿﺎﻧﻮسِ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫اﺻﻞِ‬

‫ﻣﺮا‬

‫رو‬

‫ﮐُﻨﻢ‬

‫ﺗﺮك‪ ‬اﯾﻦ وارﻓﺘﻪ آبِ ﺟﻮ ﮐُﻨﻢ‬ ‫ﺗﺎ در آن اﻋﻤﺎقِ اﻗﯿﺎﻧﻮسِ ﺷﻮر‬ ‫ﻓﻄﺮﺗَﻢ‬

‫ﻧﻮﺷَﺪ‬

‫د‪‬ﻣﺎد‪‬م‬

‫‪247‬‬

‫ﺧﻮنِ‬

‫ﻧﻮر‬


‫رﺣﯿﻢِ ﻣ‪‬ﻌﯿﻨﯽِﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﯽ‬

‫ﻓﻄﺮت‬

‫در‬ ‫ﺗﺎ‬ ‫ﻓﻄﺮﺗَﻢ‬ ‫راﻫﯿ‪‬ﻢ‬

‫ﺷﻌﺎعِ‬ ‫ﺑِﭙـَـﺮّم‬ ‫را‬

‫ﮐُﻦ‬

‫ﻧﻮرﻫﺎ‬ ‫از‬ ‫ﻧ‪‬ﻪ‬

‫ﺑﺮ‬

‫ﺑﻪ‬

‫ﺑﺎ‬

‫ذر‪‬هﻫﺎ‬

‫ﺣﻀﯿﺾِ‬

‫در‪‬هﻫﺎ‬

‫دوشِ‬

‫ﻣﻮجﻫﺎ‬

‫ﻋﺮوجِ‬

‫اوجﻫﺎ‬

‫ﺳﺎز ﮐُﻦ اى ﻋﺸﻖ‪ ،‬اﯾﻦ آﻏﺎز را‬

‫ﮐُﻦ ﻣﺒﺎرك ﺑﺮ ﻣﻦ اﯾﻦ ﭘﺮواز را‬ ‫ﮐﺎﯾﻦ ﺳﻔﺮ زﯾﻦ ﭘﺲ ﺑ‪‬ﻮ‪‬د ﺟﺬبِ ﺧﺪا‬ ‫وآن ﺳﻔﺮ ﺑﺮ ﻧﺎﻗﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺳﯿﺮِ ﻣﺎ‬

‫اﯾﻦﭼ‪‬ﻨﯿﻦ ﺟﺬﺑﯽﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻰ ﻫﺮﺟﺬبِﻋﺎم‬

‫ﮐﻪ ﻧﻬﺎدش ﻓﻀﻞِ اﺣﻤﺪ‪ ،‬واﻟﺴﻼم‬

‫ﺷُﮑﺮ‬

‫ﺷُﮑﺮ‬

‫اى‬

‫ﻫﻢدﻻنِ‬

‫ﻫﻢﮐﻼم‬

‫ﮐﺎﯾﻦ ﺳﺨﻦ ﺑﺎ ﻧﺎمِ اﺣﻤﺪ ﺷﺪ ﺗﻤﺎم‬

‫‪248‬‬


فطرت  

The Masnavi type of poem by: Rahim Moeini Kermanshahi

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you