ZABYTKI W KRAJOBRAZIE
W
4
5 4 | 5 | Dwór w Kaskach po pożarze – fragment elewacji frontowej (4) i ogrodowej (5), stan w maju 2012 r. (zdjęcia: Aleksander Grzegorz Turczyk) ...............................................................................
Szymańskiego są również pochowani poprzedni właściciele Kask z rodziny Bacciarellich. W latach 1960-1964 dwór w Kaskach został poddany całkowitej restauracji. Do niedawna mieściła się w nim szkoła podstawowa. Po jej likwidacji obiekt stał się własnością
46
| Spotkania z Zabytkami
gminy Baranów, która sprzedała go prywatnemu właścicielowi, przebywającemu obecnie za granicą. Ten ostatni okres okazał się najgorszy w dziejach kaskiego dworu. Łatwo dostępny, źle zabezpieczony i nieużytkowany ulegał szybkiej destrukcji. Zdewastowany, z rozkradzionymi instalacjami, porozbijanymi i powyrywanymi oknami, został podpalony przez miejscowych wandali i obecnie wymaga całkowitej rekonstrukcji. Aleksander Grzegorz Turczyk 9-10 2013
szwedzkim domu aukcyjnym Bukowskis (!) 13 czerwca bieżącego roku odbyła się licytacja portretu króla Władysława IV. Na ofertę tę natknąłem się kilkanaście dni wcześniej, przeglądając internetowy katalog obiektów wystawionych do licytacji. Nie można było nie zauważyć tego portretu! Znałem go doskonale! Jego oryginał, autorstwa Fransa Luycxa, widnieje przecież na liście dzieł sztuki zaginionych podczas drugiej wojny światowej! W szwedzkim domu aukcyjnym, o swojsko brzmiącej, dobrze mi znanej nazwie, związanej z nazwiskiem polskiego antykwariusza i kolekcjonera Henryka Bukowskiego (zob. s. 48), widzę portret polskiego władcy z dynastii Wazów! W katalogu aukcyjnym portret ten opisany jest jako „FRANS LUYCKX, efter, olja på pannå, 1800tal.” – Frans Luyckx, według, olej na desce o wymiarach 84 x 62 cm (z ramą 143 x 97,5 cm), około 1800 r. Już na pierwszy rzut oka obraz robi duże wrażenie. Oprawiony jest w efektowną, złoconą ramę zwieńczoną dwoma delfinami podtrzymującymi królewski kartusz z herbami Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz szwedzkim herbem dynastycznym Wazów. Charakter dekoracji ramy oraz uproszczenia w programie heraldycznym kartusza podpowiadają, że mogła zostać wykonana w jakimś warsztacie na północy. Przyglądam się obrazowi bliżej i porównuję z fotografią zaginionego oryginału Luycxa. Jest to z pewnością jedno z jego powtórzeń, dodatkowo znacznie pomniejszone w stosunku do pierwowzoru (203 x 140,5 cm). Kim był ów Luycx? Frans Luycx, flamandzki malarz portrecista (znany również jako Luyckx, Luix lub Leux von Luxenstein) urodził się w 1604 r. w Antwerpii, w rodzinie kupieckiej, zmarł w 1668 r. w Wiedniu. Pierwsze artystyczne kroki stawiał pod okiem nieznanego bliżej Remakela Siny. Niewykluczone, że miał bliższy kontakt z pracownią Rubensa, gdzie mógł także poznać van Dycka, ale informacji tej nie udało się dotąd potwierdzić