Pod lupą...
18/2026
02.10.2026
Newsletter Zespołu Analityczno-Badawczego
„Europejski duch” na rynku pracy. Wpływ staży zagranicznych na karierę absolwentów VET Udział uczniów szkół zawodowych (VET) w zagranicznych mobilnościach edukacyjnych przynosi efekty wykraczające poza rozwój umiejętności zawodowych. W badaniu sprawdzono, jak kadra zarządzająca ocenia zagraniczne doświadczenie młodych ludzi na rynku pracy w Europie Środkowo-Wschodniej.
W tym numerze prezentujemy wyniki badania jakościowego zrealizowanego w 2026 roku. Koordynatorem była węgierska Narodowa Agencja programu Erasmus+ przy aktywnym udziale Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Materiał badawczy obejmuje 22 indywidualne wywiady pogłębione (IDI) przeprowadzone z kadrą kierowniczą z Polski, Rumunii, Słowacji oraz Węgier. Zgromadzone wypowiedzi pozwalają przyjrzeć się temu, jak osoby zarządzające oceniają wpływy zagranicznych staży na szanse młodych ludzi na rynku pracy, w tym na ich pozycję w procesach rekrutacyjnych oraz pierwsze doświadczenia zawodowe.
Zaangażowanie widoczne na etapie rekrutacji
Doświadczenie zdobyte za granicą może być istotnym atutem w kontaktach z potencjalnym pracodawcą. Badani menedżerowie wskazywali, że młode osoby posiadające w życiorysie zagraniczną mobilność nierzadko wykazują większą aktywność i pewność siebie w czasie ubiegania się o pracę.
Przede wszystkim widać od razu, że są to osoby bardziej otwarte i komunikatywne, co ma kluczowe znaczenie w pracy zespołowej. (...) Wyjazdy [z programu Erasmus+] pozwalają młodym otworzyć się i dużo chętniej włączać się w nowe zadania. Pracodawca z Polski
Wnioski te znajdują także potwierdzenie w wywiadach z osobami zarządzającymi z Polski. Jeden z uczestników badania, szef kuchni od wielu lat kierujący zespołem doradców kulinarnych, zauważył różnicę w postawach kandydatów we własnej branży. Podczas rekrutacji osoby z doświadczeniem międzynarodowym częściej wykazują się większą pewnością siebie, otwartością i gotowością do swobodnego mówienia o swoich kompetencjach.
Podczas rekrutacji kandydaci z zagranicznym doświadczeniem zawodowym są zazwyczaj bardziej aktywni w prezentowaniu siebie i swoich umiejętności. To doświadczenie jest natychmiast zauważalne. Pracodawca z Polski
Zdaniem kadry zarządzającej może to wynikać z faktu, że tacy kandydaci spędzili już czas w obcym środowisku międzykulturowym i sprawdzili się w owych sytuacjach, rozwijając przy tym kompetencje pozwalające odnaleźć się w nowych warunkach. To z kolei wzmacnia ich gotowość do podejmowania wyzwań w kraju. W ocenie przedstawiciela polskiej firmy wyższy poziom komunikatywności u takich osób daje się zauważyć już na wstępnych etapach rozmów.
Samodzielność i „europejska aura” Jednym z częściej poruszanych wątków w przeprowadzonych wywiadach były obserwacje dotyczące funkcjonowania uczestników mobilności po powrocie ze staży. Ich absolwenci nie zawsze od razu posiadają wyższe kompetencje zawodowe w porównaniu z osobami bez takiego doświadczenia, jednak zagraniczny wyjazd zauważalnie zmienia ich podejście do pracy i obowiązków. Wypowiedzi badanych wskazują na:
Otwartość i adaptację Menedżerowie zauważają wyraźną zmianę w codziennym funkcjonowaniu uczniów wracających ze stażu zagranicznego. W jego ocenie młodzi ludzie są bardziej otwarci na nowości i łatwiej adaptują się do sytuacji wykraczających poza ich strefę komfortu. Rumuńscy rozmówcy określali tę zmianę mianem „europejskiego ducha”.
Mówimy, że mają europejskiego ducha, europejską aurę, co widać na pierwszy rzut oka. Pracodawca z Rumunii
Dyscyplinę i dokładność
Badani pracodawcy zauważają u młodych osób po stażu lepsze rozumienie zasad zorganizowanej pracy u młodych osób po stażu. Ich systematyczność i punktualność, zdaniem badanych, mogą pozytywnie wpływać na kulturę organizacyjną w nowego zespołu.
Osoby, które uczestniczyły z nami w programie Erasmus+, wiele się nauczyły, wróciły do domu z bogatym doświadczeniem i zupełnie nowym spojrzeniem. Wyszły ze swojej strefy komfortu, co dało im ogromny impuls do działania. Menedżer z Węgier
Praktyka firm: staż a szanse na zatrudnienie i integrację
Badanie dostarczyło również konkretnych przykładów pokazujących, jak staże i edukacja dualna (łącząca naukę teoretyczną w szkole z regularną, płatną pracą u pracodawcy) mogą przekładać się na stałe zatrudnienie oraz budowanie relacji w zespole.
Przedstawiciel słowackiego sektora przemysłowego zadeklarował, że w jego firmie absolwenci programów dualnych stanowią od 25-30 proc. nowej kadry, co pozwala organizacji skutecznie obsadzać większość kluczowych wakatów. Ciekawe dane przedstawił również menedżer z Węgier. W jego 30-osobowym zespole około 6–7 młodych pracowników to osoby po odbytych w firmie stażach. Dodał przy tym, że buduje to ogromną solidarność grupową – młodzi ludzie, którzy się już znają, znacznie lepiej w codziennej pracy, dzielą się doświadczeniem i wspierają przy trudniejszych zadaniach.
Wielu z tych, którzy odbywali u nas staż, poleciło potem naszą firmę swoim znajomym. Ponieważ ci młodzi poznali się wcześniej, stworzyli ogromną solidarność. Jeśli ktoś sobie gorzej radzi, reszta go wspiera i dopinguje, bo jako zespół chcą być zgrani. Menedżer z Węgier
Najważniejsze są udowodnione umiejętności
Dane z wywiadów pokazują również pragmatyczne podejście przedsiębiorstw do kwestii wynagrodzeń. Według kadry kierowniczej posiadanie certyfikatu potwierdzającego udział w zagranicznym stażu rzadko automatycznie przekłada się na wyższe stanowisko lub wyższą pensję początkową.
Badani wskazywali, że w ich firmach obowiązują standardowe pakiety wejściowe dla wszystkich nowych pracowników. Każdy kandydat musi pokazać najpierw swoje umiejętności w praktyce. Pracownicy z doświadczeniem mobilnościowym, często szybciej awansują. Raporty z Rumunii i Słowacji wskazują, że ich szybsza ścieżka kariery rzadko jest wynikiem celowego faworyzowania przez pracodawcę. Zdaniem badanych menedżerów wynika ona z lepszych kompetencji komunikacyjnych, większej elastyczności oraz dojrzałości absolwentów, które ułatwiają im sprawne realizowanie celów biznesowych.
Młodzi ludzie z międzynarodowym doświadczeniem mogą u nas liczyć na przyspieszoną ścieżkę kariery i obejmowanie stanowisk, które bezwzględnie wymagają ugruntowanych kompetencji technicznych i interkulturowych. Pracodawca z Rumunii
Nowe spojrzenie na organizację i kulturę pracy
Kolejny wątek wyłaniający się z danych jakościowych dotyczy lepszego rozumienia przez absolwentów zasad nowoczesnej kultury pracy. Przedstawiciel polskiego sektora HR zauważył na przykład, że osoby po zagranicznych stażach mają zupełnie inne podejście do pracy zespołowej i często stają się motorem napędowym całej załogi.
Badani wskazywali na konkretne korzyści wynikające z możliwości poznania przez absolwentów zagranicznych standardów pracy. Dzięki doświadczeniom zdobytym za granicą chętnie proponują oni nowe, innowacyjne rozwiązania, które są następnie wdrażane w przedsiębiorstwach. Ich proaktywność jest wysoko oceniana przez pracodawców, dzięki czemu szybko przechodzą z od roli stażysty do pełnoprawnych członków zespołu, aktywnie uczestniczących w dyskusjach.
Ci młodzi ludzie wprowadzają do zespołu zupełnie inną świadomość. Zależy to naturalnie od tego, jakie praktyki przeszli podczas wyjazdów, lecz generalnie prezentują zdecydowanie odmienne, bardzo dojrzałe podejście we wszystkich aspektach pracy. Menedżer z Polski
Podsumowanie Dane pokazują, że udział w zagranicznym stażu zawodowym rzadko przekłada się na wyższą pensję początkową, ale w opinii menedżerów sprzyja rozwojowi postaw na rynku pracy. Przedstawiciele badanych przedsiębiorstw z Europy Środkowo-Wschodniej dostrzegają u tych absolwentów większą pewność siebie, lepszą adaptację do warunków pracy i większą odpowiedzialność za powierzone zadania. To właśnie te kompetencje społeczne i organizacyjne sprawiają, że absolwenci programó takich jak Erasmus+ częściej i szybciej awansują na stanowiska kierownicze.
O badaniu Międzynarodowe badanie „Career pathway of VET students participating in Erasmus+ mobility programmes” zostało zrealizowane w 2026 r. Jego celem było sprawdzenie, jak doświadczenie zdobyte podczas zagranicznych mobilności wpływa na dalszą karierę absolwentów VET oraz w jaki sposób oceniają je pracodawcy.
Gdzie i wśród kogo przeprowadzono badanie? Badanie objęło cztery państwa: Polskę, Rumunię, Słowację i Węgry. Łącznie przeprowadzono 22 indywidualne wywiady pogłębione (IDI) z przedstawicielami kadry zarządzającej, liderami warsztatów i właścicielami firm, w tym 5 wywiadów w Polsce. Badanie koordynowała węgierska agencja Tempus Public Foundation. Chcesz wiedzieć więcej? Napisz do nas: zab@frse.org.pl Opracowanie graficzne: Monika Mokrzycka Opracowanie merytoryczne: Paweł Pawłowski