Van inschrijving tot a Met een functiebeperking je studie doorkomen is best te doen. Zeker als je de nodige hulptroepen inschakelt. Waar en bij wie moet je zijn?
Een beperking kan je ervan weerhouden aan een studie te beginnen. Een slechthorende moet wel de docent kunnen verstaan, spelfouten worden ook iemand met dyslexie aangerekend en een student in een rolstoel moet de collegezaal kunnen bereiken. De universiteit en hogeschool bieden allerlei voorzieningen: voor slechtzienden zijn computers met een vergroot beeldscherm en desgewenst kan een hele werkgroep worden verplaatst naar een rolstoeltoegankelijke zaal. Voor dit soort zaken kun je terecht bij de studentendecaan, je studieadviseur of je studieloopbaanbegeleider. De student moet zelf aangeven dat hij hulp nodig heeft. ‘We willen niet registeren of stigmatiseren,’ zegt Claudia Flüggen, de studentendecaan van de UvA. ‘Daarom wordt bij inschrijving meestal niet gevraagd of je een handicap hebt. Bij intakegesprekken wordt soms wel gevraagd of de opleiding ergens rekening mee kan houden, zoals topsport of een beperking. Wij geven foldertjes mee, maar het is aan de student of hij daar iets mee doet.’ De studentendecaan helpt onder andere met financiële zaken, zoals het ondertekenen van een declaratieformulier voor implantaten voor een slechthorende. Ook heeft de studentendecaan contacten met externe organisaties, bijvoorbeeld het instituut dat dyslexietesten afneemt. De studieadviseur regelt de meer praktische zaken, denk aan een parkeerplek voor een invalidenwagen of een aparte tentamenruimte voor een dyslectische student. Maar het kan natuurlijk altijd beter. Flüggen: ‘Het gaat vaak om details waar je niet bij stilstaat als je geen handicap hebt. Een stem in de lift die zegt op welke verdieping je bent is voor een blinde van groot belang.’
Onnodig en schaamte Het merendeel van de studenten met een functiebeperking brengt nooit een bezoekje aan de studentendecaan of studiebegeleider voor hulp. Anne Janssens (26) studeert Geschiedenis en schrijft op dit moment zijn scriptie. Zijn studie lijdt er niet onder dat hij maar één arm heeft en hij heeft niet het idee dat hij in zijn functioneren beperkt wordt. Tot een begeleider heeft Anne zich dan ook nooit gewend. Een andere reden dat studenten hun handicap niet melden, is schaamte. De meeste mensen hangen het niet aan de grote klok dat ze manische depressief zijn of last hebben van angstaanvallen. Zelfs als hun prestaties eronder lijden, maken zij dat liever niet bekend. ‘Toen ik vorig jaar depressief werd, had ik
Thomas van Berkel (23) is zo’n buddy. Hij hielp vorig jaar een dyslectische studiegenoot met haar masterscriptie Planologie. ‘Zij had de UvA om een buddy gevraagd en die vroegen of ze zelf een geschikte persoon kende. Ik had al een paar keer eerder teksten van haar gecorrigeerd. Woordwisselingen kunnen heel grappig zijn, maar sommige stukken van die scriptie waren heel vermoeiend om te lezen.’
Gedwongen stoppen Klachten kunnen zo erg zijn dat het niet meer mogelijk is om verder te studeren. Marjolijn van Beeren (23) studeerde Psychobiologie toen ze drie jaar geleden plotseling erg ziek werd. Om welke ziekte het ging, was onduidelijk. ‘Het is uitzonderlijk hoe
‘Achteraf gezien had ik het beste naar mijn studiebegeleider kunnen stappen’ achteraf gezien het beste naar mijn studiebegeleider kunnen stappen. Maar daarvoor schaamde ik me te erg,’ vertelt student Nederlands Chris de Groot (24). ‘Als de studiebegeleider de docenten op de hoogte had gesteld, hadden zij beter begrepen waarom ik zo afwezig was tijdens de colleges. Uiteindelijk heb ik het aan één docent verteld, voor wie ik een werkstuk moest maken waar ik me maar niet toe kon zetten. Ik schaamde me enorm, maar hij toonde begrip.’ Over psychische klachten zoals depressie, autisme en ADHD bestaat nog veel onbegrip onder studenten en medewerkers, volgens de studentendecaan van de HvA, Lydie van de Laar.
sympathiek de universiteit daarop reageerde. Mijn studiebegeleider bleef me beterschap wensen en sommige docenten boden aan dat ik het tentamen zou maken op een moment dat ik me minder ziek voelde.’ Vergeleken met andere studies is Psychobiologie niet flexibel: als je één practicum mist, kun je het vak soms al niet meer halen. Na een jaar aanmodderen besloot Marjolijn zich uit te schrijven. ‘De studentendecaan heeft me daarmee geholpen, want dat is nog een heel administratief gedoe.’ Omdat Marjolijn door haar ziekte studievertraging heeft opgelopen, kan ze als ze weer gaat studeren aanspraak maken op het Afstudeerfonds van de UvA.
Voorzieningen
Het afstuderen
Opleidingsinstituten zien natuurlijk het liefst dat studenten in een vroeg stadium aangeven welke handicap zij hebben, zodat daar rekening mee gehouden kan worden. Tamar Strietman (22) heeft al voordat ze aan Culturele Antropologie begon geinformeerd naar de voorzieningen die de UvA heeft voor studenten met dyslexie. ‘Hiervoor studeerde ik aan de Hogeschool voor de Kunsten en ik vond het behoorlijk spannend om over te stappen naar de universiteit. Via mijn studieadviseur hoorde ik dat de UvA een cursus geeft. Die volg ik nu. Het is heel prettig om ervaringen uit te wisselen en tips te krijgen. Ik ben erachter gekomen dat je meer tijd kunt krijgen voor tentamens, dat er spraaksynthesecomputers zijn en dat je aan een student gekoppeld kan worden die jouw teksten nakijkt.’
Door het vele typwerk, in combinatie met stress en een verkeerde houding, heeft Kim Buijs (24) rsi gekregen toen ze haar scriptie schreef. ‘Ik had vreselijk veel pijn in mijn armen. Het was een hele opluchting dat mijn begeleider er rekening mee hield.’ Kim is een paar maanden geleden afgestudeerd en heeft, door minder stress, ook weinig last meer van rsi. Zo zie je dat het in een specifiek geval ook nog kan gebeuren dat het studeren je een handicap oplevert.
Breed begrip Een functiebeperking kan fysiek zijn of psychisch. De betekenis van het woord is niet vastomlijnd. Valt migraine er bijvoorbeeld ook onder? Volgens Flüggen heeft een student een functiebeperking als hij structureel gehinderd wordt bij het studeren. De ene handicap is duidelijker zichtbaar dan de andere. Vaak zul je niet eens weten dat jouw studiegenoot rsi heeft, depressief is, autistisch, chronisch vermoeid of aan één oor doof. Hoeveel studenten daadwerkelijk een functiebeperking hebben, is onduidelijk, maar het ligt tussen de vijf en veertien procent. ‘Studenten met een fysieke handicap komen vaak aan het begin van het jaar langs om te vragen welke voorzieningen er zijn en vinden verder zelfstandig hun weg,’ vertelt Flüggen. ‘Zij zijn gewend om met hun beperking om te gaan. Er is een veel grotere groep met onzichtbare handicaps, zoals autisme of psychische problemen.’
6
Functiebeperkingsspecial
Sommige namen van geïnterviewde studenten zijn op hun verzoek gefingeerd.