Issuu on Google+

‫ﻣﻘﺪﻣﻪ ‪:‬‬

‫ﻫﺮ ﺟﺎ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ اي وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﺣﻘﻮق ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد و در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ دوﻟﺖ ﻫﺎ وﺿﻊ ﻣﻘﺮراﺗﻲ را ﺑﺮاي‬ ‫ﺟﺮﻳﺎن ﻣﻨﻈﻢ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ زﻧﺪﮔﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻔﻴﺪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ‪ ،‬ﺿﺮوري اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻘﺮرات درﺑﺎره ي‬ ‫ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ آﻧﻬﺎ را ﻧﻘﺺ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ اﺟﺮا ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد و ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮاﻫﺎي ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه ﻧﻴﺰ ﻋﻠﻴﻪ آﻧﺎن‬ ‫اﻋﻤﺎل ﮔﺮدد ﺷﺪﻳﺪﺗﺮﻳﻦ اﻳﻦ ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮاﻫﺎ از ﻧﻮع ﻛﻴﻔﺮي ﻫﺴﺘﻨﺪدر دوران اوﻟﻴﻪ ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮاﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺨﺖ‬ ‫و ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻟﻴﻜﻦ ﺑﻪ ﻣﺮور اﻳﻦ ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﮔﺸﺘﻨﺪ اﻛﻨﻮن ﻫﺪف از اﺟﺮاي ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ اﻫﺪاﻓﻲ‬ ‫اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﺑﺸﺮدوﺳﺘﺎﻧﻪ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺑﺰه ﻛﺎر ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﺮدي ﻛﻪ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺑﺮاي اﺻﻼح و ﺑﺎزﺳﺎزي ﺧﻮد‬ ‫ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﭼﻨﺎن ﭼﻪ ﻣﺠﺎزات ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻫﺪف ﺳﺰادﻫﻲ و ﻋﺒﺮت آﻣﻮزي و ارﻋﺎب‬ ‫اﻧﮕﻴﺰي در ﺳﺎزﮔﺎر ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺠﺪد اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺰه ﻛﺎر و اﺻﻼح او ﻗﺪم ﺑﺮدارد‪ ،‬ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ‬ ‫ﻛﻴﻔﺮ ﺳﻮدﻣﻨﺪ ﻧﮕﺎه ﻛﺮد‪ .‬اﻣﺮوزه در ﻣﻴﺎن ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ » ﺣﺒﺲ « ﺑﻴﺶ از ﻫﻤﻪ رواج دارد و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روﺷﻲ ﺑﺮاي‬ ‫اﺻﻼح و ﺑﺎزﺳﺎزي ﻣﺠﺮم ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲ رود ‪ ،‬وﻟﻲ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺟﺮم ﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ » ﺣﺒﺲ « ﺑﺮاي از‬ ‫ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن رﻳﺸﻪ ﻫﺎي ﺟﺮم ﻓﺎﻳﺪه ﺑﺨﺶ ﻧﺒﻮده و ﻧﻴﺴﺖ ‪ ،‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﺪﺗﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ را از ﺧﻄﺮ وﺟﻮد ﻣﺠﺮﻣﺎن و‬ ‫ﺗﺒﻪ ﻛﺎران ﻣﺼﻮن ﻧﮕﻪ ﻣﻲ دارد ) اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺎ ﺻﺮف ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﺳﺮﺳﺎم آور ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ ( وﻟﻲ ﭘﺲ از‬ ‫آزادي از زﻧﺪان ﺗﺎزه ﻣﺸﻜﻼت زﻧﺪاﻧﻲ و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﺮوع ﻣﻲ ﺷﻮد ‪ .‬ﺣﺒﺲ رﻓﺘﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬ ‫ﻧﻴﺮوﻫﺎي ﻓﻌﺎل ﺟﺎﻣﻌﻪ در ﺳﺎزﻧﺪﮔﻲ ﺷﺮﻛﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ‪ ،‬ﻣﻌﻤﻮﻻً ﭘﺲ از ﺣﺒﺲ ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﺳﻮء ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﻧﻴﺮوﻫﺎي ﺑﻴﻜﺎر‪ ،‬ﺑﻲ ﻣﻬﺎرت و ﻣﻄﺮود ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻟﻘﻮه ﺑﺴﻴﺎر ﺧﻄﺮﻧﺎك ﻫﻢ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺿﻤﻦ اﻳﻨﻜﻪ در‬ ‫دوران ﺗﺤﻤﻞ ﺣﺒﺲ ﻧﻴﺰ اﮔﺮ ﻣﺤﻴﻂ زﻧﺪان ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﻧﻴﻞ ﺑﻪ اﻫﺪاف اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﺑﺎزﺳﺎزي ﻣﺠﺮم را ﻓﺮاﻫﻢ آورد ‪ .‬ﺑﻬﺘﺮ‬ ‫اﺳﺖ ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن از اﻋﻤﺎل اﻳﻦ ﻣﺠﺎزات ﺧﻮدداري ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﺎ در اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ در ﻧﻈﺮ دارﻳﻢ ﺑﺎ ﺑﺮﺷﻤﺮدن آﺳﻴﺐ‬ ‫ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺣﺒﺲ ﻫﺎي ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺪت ﺧﺼﻮﺻﺎ ﻛﻮﺗﺎه و ﻣﻮﻗﺖ ﻧﻈﺮ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮ ﻗﻀﺎت را در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﻀﺎﻳﻲ‬ ‫ﻛﺸﻮر ﺗﻐﻴﻴﺮ داده و ﺑﺴﻤﺖ ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎي ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺣﺒﺲ ﻛﻪ در ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﺷﺎره ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﺳﻮق دﻫﻴﻢ ﻟﺬا‬ ‫در وﻫﻠﻪ اول ﺑﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺠﺎزات ‪ ،‬ﺣﺒﺲ و اﻧﻮاع آﻧﺎن اﺷﺎره و ﺳﭙﺲ در ﺧﺼﻮص ﻋﻠﻞ ﻧﺎﻛﺎرآﻣﺪي ﺣﺒﺲ و‬ ‫راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﻋﻤﻠﻲ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ آن ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ ‪.‬‬ ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺠﺎزات ‪:‬‬ ‫ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ در واﻗﻊ ﻧﻮﻋﻲ واﻛﻨﺶ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﭘﺪﻳﺪه ﻣﺠﺮﻣﺎﻧﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮاي ﺗﻨﻈﻴﻢ رواﺑﻂ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ‬ ‫ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم و ﺣﻔﻆ اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺮﻳﻦ ارزﺷﻬﺎي ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮرواﺑﻂ آﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻧﺎﭼﺎر اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻓـﺮاد ﻫﻨﺠـﺎر ﺷـﻜﻦ‬ ‫واﻛﻨﺶ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ‪ .‬اﻳﻦ واﻛﻨﺶ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮاﺳﺎس اﺻﻮل دﻗﻴﻖ و ﺑﺮﭘﺎﻳﻪ ﻗﺎﻧﻮن ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪1‬‬


‫ﺑﺎ اﻳﻦ وﺻﻒ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن اﻣﻮر ﺟﺰاﻳﻲ ﻣﺠﺎزات را اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮده اﻧﺪ ﻛﻪ‪ » :‬ﻣﺠﺎزات ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﺗﻨﺒﻴﻪ و‬ ‫ﻛﻴﻔﺮي ﻛﻪ ﺑﺮﻣﺮﺗﻜﺐ ﺟﺮم اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﺷﻮد«‪.١‬‬

‫ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻣﺠﺎزات در ﻣﺠﺮم ‪:‬‬ ‫ﺑﺎ دﻗﺖ در ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺠﺎزات ﻣﻲ ﺗﻮان ﭘﻲ ﺑﺮد ﻛﻪ ‪:‬‬

‫اوﻻَ‪ :‬ﻣﺠﺎزات در ﻣﺠﺮم اﻳﺠﺎد ﺗﺮس و ﻫﺮاس ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫آﻗﺎي دﻛﺘﺮ ﮔﻠﺪوزﻳﺎن در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ‪ :‬ﻛﻴﻔﺮ ﻣﺮﻋﻮب ﻛﻨﻨﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻋﺎﻣـﻞ ﺗـﺮس و ارﻋـﺎب ﻧﻘـﺶ‬ ‫ﺑﺎزدارﻧﺪﮔﻲ دارد‪ .‬اﺻﻮﻻَ ﺑﺸﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﻴﺎت‪ ،‬آزادي‪ ،‬ﻣﺎل‪ ،‬ﺣﻴﺜﻴﺖ وآﺑﺮوي ﺧﻮد ﻋﻼﻗﻪ دارد‪ .‬ﺳـﻠﺐ اﺣﺘﻤـﺎﻟﻲ‬ ‫ﻫﺮ ﻳﻚ از اﻳﻦ ﻣﻮاﻫﺐ اﻟﻬﻲ ﻧﮕﺮان ﻛﻨﻨﺪه و ﺑﻴﻢ آور ﺑـﻮده و ﺧﻮدوﺳـﻴﻠﻪ اي اﺳـﺖ ﺑـﺮاي ﺑﺎزداﺷـﺘﻦ ﺷﺨﺼـﻲ‬ ‫ازﺗﻌﺪي و ﺗﺠﺎوز ﺑﻪ ﺣﻘﻮق دﻳﮕﺮان و ﻧﻴﺰ ﺟﺎﻣﻌﻪ‪. 2‬‬ ‫ﺛﺎﻧﻴﺎً ‪ :‬ﻣﺠﺎزات آزار دﻫﻨﺪه اﺳﺖ ﻣﺠﺮﻣﻲ ﻛﻪ درد و ﻧﺎراﺣﺘﻲ را ﺑﻪ دﻳﮕﺮي ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻛﺮده از ﻧﻈﺮ ﻋﻘـﻞ و ﺷـﺮع‬ ‫ﺧﻮد ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ آزاد و درد ﻣﺠﺎزات را ﺗﺤﻤﻞ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻲ ﺑﻴﻨﻴﻢ ﻛﻪ در ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎي اﺳـﻼﻣﻲ ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﻗﺼـﺎص ﻳـﺎ‬ ‫ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺜﻞ وﺟﻮد دارد و ﻳﺎ در ﺗﻌﺰﻳﺮات ﻗﻀﺎت ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺟﺮم‪ ،‬ﻣﺠﺎزاﺗﻲ در ﺧﻮر ﺟﺮم ارﺗﻜﺎﺑﻲ ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺠﺮم ﻣﻌ‪‬ﻴﻦ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه ﻛﻪ ﻓﺮد ﻣﺠﺮم ﺑﺎﻋﺚ ﻧﺎراﺣﺘﻲ و آﺳﻴﺐ دﻳﮕﺮي ﺷﺪه ﻣﺠﺎزات ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺛﺎﻟﺜﺎً‪ :‬ﻣﺠﺎزات ﻧﻮﻋﻲ ﺗﺤﻘﻴﺮﻓﺮد ﺑﺰﻫﻜﺎر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻓﺮدي ﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ در اﺛﺮ ﺟﺮم آﺳﻴﺐ رﺳﺎﻧﺪه اﻳـﻦ آﺳـﻴﺐ‬ ‫رﺳﺎﻧﻨﺪه ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﺼﻮن از ﺗﺤﻘﻴﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻮﻋﻲ از اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﺮ از ﻃﺮﻳﻖ اﺟﺮاي ﻣﺠﺎزات در ﻣﻼء ﻋﺎم و ﻳﺎ اﻧﺘﺸﺎر آن از ﻃﺮﻳﻖ رﺳﺎﻧﻪ ﻫـﺎي ﮔﺮوﻫـﻲ و ﻳـﺎ‬ ‫ﺣﺘﻤﻲ ﺟﻠﻮه دادن ﻣﺠﺎزات و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﺨﺸﻴﺪن ﺑﻪ آن اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫راﺑﻌﺎً‪ :‬ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎي ﻧﻮﻋﻲ ﺟﺒﺮان ﺿﺮر وارده از ﻃﺮف ﻣﺠﺮم اﺳﺖ‪ .‬و ﻣﺠﺮم را ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﺟﺒﺮان ﺧﺴﺎرت وارده‬ ‫ﺑﻪ ﻓﺮد و اﺟﺘﻤﺎع ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ در ﺗﺮﻣﻴﻢ و ﺟﺒﺮان ﻋﻴﻦ ﺻﺪﻣﻪ وارد ﺷﺪه ﻧﺎﺗﻮان ﻫﺴـﺘﻨﺪ وﻟـﻲ ﺑـﻪ‬ ‫ﻫﺮﺣﺎل وﺳﻴﻠﻪ اي ﺑﺮاي ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻬﺘﺮ اﺟﺮا ﺷﺪن ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ و ﺻﻴﺎﻧﺖ ﺣﻘﻮق اﻓﺮاد و ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫ﻣﻄﻠﺐ دﻳﮕﺮ اﻳﻨﻜﻪ‪ ،‬آﻣﻴﺨﺘﻪ ﺑﻮدن رﻧﺞ و ﺗﻌﺐ در ﻣﺠﺎزات ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻤﺎﻳﺰ آن ﺑﺎ اﻗﺪاﻣﺎت ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي و ﺗﺪاﺑﻴﺮ اﻣﻨﻴﺘﻲ‬ ‫‪.‬‬

‫اﺳﺖ‪ .‬زﻳﺮا اﻳﻦ اﻗﺪاﻣﺎت و ﺗﺪاﺑﻴﺮ ﺗﻮام ﺑﺎ رﻧﺞ و ﺗﻌﺐ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫اﻧﻮع ﻣﺠﺎزات‬

‫ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ از ﺟﻬﺎت ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻣﻮرد اﺷﺎره ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ‪:‬‬ ‫اﻟﻒ ( ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ از ﻟﺤﺎظ ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﭼﻬﺎر دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪-١‬د  د ‪ ،‬ا  )ﺡق ی(‪ ،‬ﺕ*ان ‪ ،‬اﻥ'رات ‪$‬دوﺱ‪ ،١٣-٨ ،‬ج‪ ،٢‬ص‪١‬‬ ‫‪ -٢‬ر‪ ،5.‬د‪ 4‬وزین ‪ ،‬ایج‪) ،‬ﺡق ‪8‬ا ‪ 67‬ایان(‪ ،‬ج‪ ،١‬ص‪-٧‬‬

‫‪2‬‬


‫‪ -١‬ﻣﺠﺎزات اﺻﻠﻲ ‪ :‬ﻗﺼﺎص در ﻗﺘﻞ‬ ‫‪ -٢‬ﻣﺠﺎزات ﺑﺪﻟﻲ‪ :‬ﻛﻴﻔﺮي اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺷـﺮاﻳﻂ ﺧـﺎص ﺟـﺎي ﻛﻴﻔﺮاﺻـﻠﻲ را ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد ﻣﺜـﻞ ﭘﺮداﺧـﺖ دﻳـﻪ‬ ‫درﺻﻮرت ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﺑﻪ ﺟﺎي ﻗﺘﻞ‬ ‫‪ -٣‬ﻣﺠﺎزات ﺗﺒﻌﻲ ‪ :‬ﻣﺠﺎزاﺗﻲ را ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺣﻜﻢ اﺻﻠﻲ ‪ ،‬ﻣﺠﺮم ﺑـﺪان ﻛﻴﻔـﺮ ﻣـﻲ ﺷـﻮد‪ ،‬ﺧـﻮاه ﺣﻜـﻢ ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﺠﺎزات اﺻﻠﻲ ﺻﺎدر ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﻧﻪ‪ ،‬ﻣﺜﻞ ﻣﺤﺮوﻣﻴﺖ ﻗﺎﺗﻞ از ارث‬ ‫‪ -:‬ﻣﺠﺎزات ﺗﻜﻤﻴﻠﻲ ‪ :‬ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎﻳﻲ را ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺠﺮم ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ ﺑﻪ ﻣﺠﺎزات اﺻﻠﻲ‪ ،‬ﺑﺪان ﻧﻴﺰ ﻣﺤﻜﻮم‬ ‫ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﺜﻞ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ در ﻣﺎﻫﻬﺎي ﺣﺮام ﻣﺮﺗﻜﺐ ﻗﺘﻞ ﺷﺪه ﻋﻼوه ﺑﺮ ﭘﺮداﺧﺖ دﻳﻪ ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻳﻚ ﺳﻮم آن ﻧﻴﺰ‬ ‫ﻣﺤﻜﻮم ﻣﻲ ﮔﺮدد‪.3‬‬ ‫ب( ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ از ﺟﻬﺖ ﻧﻮع ﺟﺮم و ﺑﺮﻃﺒﻖ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﻲ ﺑﻪ ﭘﻨﺞ دﺳﺘﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺣﺪود ‪ -2‬ﻗﺼﺎص ‪ -3‬دﻳﺎت ‪ -4‬ﺗﻌﺰﻳﺮات ‪ -5‬ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎي ﺑﺎزدارﻧﺪه‪.٤‬‬

‫ﺣﺪ‪ :‬ﺑﻪ ﻣﺠﺎزاﺗﻲ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻧﻮع و ﻣﻴﺰان و ﻛﻴﻔﻴﺖ آن در ﺷﺮع ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.5‬‬ ‫ﻗﺼﺎص‪ :‬ﻛﻴﻔﺮي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺎﻧﻲ ﺑﻪ آن ﻣﺤﻜﻮم اﺳﺖ و ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺟﻨﺎﻳﺖ او ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.6‬‬ ‫دﻳﻪ‪ :‬ﻣﺎﻟﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻃﺮف ﺷﺎرع ﺑﺮاي ﺟﻨﺎﻳﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.7‬‬ ‫ﺗﻌﺰﻳﺮ‪ :‬ﺗﺎدﻳﺐ و ﻳﺎ ﻋﻘﻮﺑﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻮع وﻣﻘﺪار آن در ﺷﺮع ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺸﺪه و ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺣﺎﻛﻢ واﮔﺬارﺷﺪه اﺳـﺖ از‬ ‫ﻗﺒﻴﻞ ﺣﺒﺲ وﺟﺰاي ﻧﻘﺪي و ﺷﻼق ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﺷﻼق ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ازﻣﻘﺪار ﺣﺪﻛﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.8‬‬ ‫ﻣﺠﺎزات ﺑﺎزدارﻧﺪه ‪ :‬ﺗﺎدﻳﺐ ﻳﺎ ﻋﻘﻮﺑﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻃﺮف ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﻆ ﻧﻈﻢ و ﻣﺮاﻋـﺎت ﻣﺼـﻠﺤﺖ‬ ‫اﺟﺘﻤﺎع در ﻗﺒﺎل ﺗﺨﻠﻒ از ﻣﻘﺮرات و ﻧﻈﺎﻣﺎت ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ ﮔﺮدد از ﻗﺒﻴﻞ ﺣﺒﺲ‪ ،‬ﺟﺰاي ﻧﻘﺪي ‪ ،‬ﺗﻌﻄﻴـﻞ‬ ‫ﻣﺤﻞ ﻛﺴﺐ‪ ،‬ﻟﻐﻮ ﭘﺮواﻧﻪ و ﻣﺤﺮوﻣﻴﺖ از ﺣﻘﻮق اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و اﻗﺎﻣﺖ در ﻧﻘﻄﻪ ﻳﺎ ﻧﻘﺎط ﻣﻌﻴﻦ و ﻣﻨـﻊ از اﻗﺎﻣـﺖ در‬ ‫ﻧﻘﻄﻪ ﻳﺎ ﻧﻘﺎط ﻣﻌﻴﻦ و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن‪.9‬‬ ‫ج( ﻛﻴﻔﺮﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺳﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ ﮔﺮدد ‪:‬‬ ‫‪ -١‬ﻛﻴﻔﺮﻫﺎي ﺑﺪﻧﻲ ‪ :‬ﻣﺜﻞ ﺗﺎزﻳﺎﻧﻪ ‪ ،‬ﻗﻄﻊ دﺳﺖ‬ ‫‪ -٢‬ﻛﻴﻔﺮﻫﺎي ﻣﺎﻟﻲ ‪ :‬ﻣﺜﻞ ﻣﺼﺎدره اﻣﻮال‪ ،‬دﻳﻪ‬ ‫‪ -٣‬ﻛﻴﻔﺮﻫﺎي رواﻧﻲ‪ :‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮﺑﻴﺦ ‪ ،‬ﺗﻬﺪﻳﺪ‪ ، ١٠‬ﺧﻠﻊ ﻟﺒﺎس‬

‫‪ - ٣‬ر‪ ،5 .‬ﺱ=* ‪) 76 ،‬زﻥ ان از دی ‪ @4‬اﺱ?م( ‪ ،‬ص ‪٣-‬و‪.٣٧‬‬ ‫‪6 -٤‬د@ ‪ ،١٢‬ق‪.‬م‪.‬ا‪B6،‬ب ‪.١٣٧٠‬‬ ‫‪6 -٥‬د@ ‪،١٣‬ق‪.‬م‪.‬ا‪B6 ،‬ب ‪.١٣٧٠‬‬ ‫‪6 -٦‬د@ ‪،١:‬ق‪.‬م‪.‬ا‪B6 ،‬ب ‪.١٣٧٠‬‬ ‫‪6 -٧‬د@ ‪،١E‬ق‪.‬م‪.‬ا‪B6 ،‬ب ‪.١٣٧٠‬‬ ‫‪6 -٨‬د@ ‪،١-‬ق‪.‬م‪.‬ا‪B6 ،‬ب ‪.١٣٧٠‬‬ ‫‪6 -٩‬د@ ‪،١٧‬ق‪.‬م‪.‬ا‪B6 ،‬ب ‪.١٣٧٠‬‬ ‫‪-١٠‬ر‪ ،5.‬ﺕ‪) 76 ،G‬ﻥ‪ $ @J‬ا ‪I‬ت ا‪H‬ﺱ?‪ ، ( 6‬ص ‪.١:‬‬

‫‪3‬‬


‫اﻫﺪاف ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺣﺒﺲ ﻛﺮدن ﻳﻜﻲ از اﻗﺴﺎم ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ در ﺷﺮﻳﻌﺖ اﺳﻼم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺿـﺮورﺗﻲ اﺳـﺖ در ﻣـﻮرد‬ ‫اﻫﺪاف ﻣﺠﺎزات در اﺳﻼم ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪي ﮔﺮدد‪:‬‬ ‫‪-1‬ﻫﺪف ﺳﻮدﻣﻨﺪي و ارﻋﺎب‪:‬‬

‫ﻣﻘﺮرات ﺟﺰاﺋﻲ اﺳﻼم داراي ﻫﺪف ﺳﻮدﻣﻨﺪي ﺑﻮده و در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ اﻳﻦ ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ و ﺗـﺮس ﻧﺎﺷـﻲ از آﻧﻬـﺎ‪،‬‬ ‫ﻣﺎﻧﻌﻲ ﺑﺮاي ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ارﺗﻜﺎب ﮔﻨﺎه و ﺟﺮم ﺗﺼﻮر ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﺑﻌﺒﺎرت دﻳﮕﺮ اﺟﺮاي ﻣﺠﺎزات در ﺟﺎﻣﻌـﻪ در واﻗـﻊ‬ ‫ﻧﻮﻋﻲ ﻫﺸﺪار ﺑﺮاي دﻳﮕﺮان ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪-2‬ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻋﺪاﻟﺖ و اﻣﻨﻴﺖ‪:‬‬

‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻣﻲ داﻧﻴﻢ در اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻛﻪ ﻋﺪاﻟﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ آن اﺟﺘﻤﺎع ﺑﺰودي از ﻫﻢ ﭘﺎﺷﻴﺪه ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻋﺪاﻟﺖ‬ ‫ﺣﻜﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ از ﻳﻚ ﻃﺮف ﺧﺎدﻣﻴﻦ و ﻧﻴﻜﻮﻛﺎران ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﻣﺠ���ﻣﻴﻦ و ﺑﺪﻛﺎران ﺗﻨﺒﻴﻪ ﺷـﻮﻧﺪ و از‬ ‫ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻣﺠﺎزات ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺟﺮم در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ و او را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻫﻤﻴﺖ ﺧﻄﺎﻳﺶ ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻛﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫رﻋﺎﻳﺖ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ اﻓﺮاد اﺟﺘﻤﺎع ﺑﻪ ﺣﻘﻮق از دﺳﺖ رﻓﺘﻪ ﺧﻮد ﻧﺎﺋﻞ آﻳﻨﺪ و از ﻧﻈﺮ روﺣـﻲ‬ ‫ﻧﻴﺰ ﺑﻪ آراﻣﺶ ﺑﺮﺳﻨﺪ‪ .‬ﺗﻮﻗﻊ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺰﻫﻜﺎري ﺑﻪ ﺳﺰاي اﻋﻤﺎل ﺧﻮد ﺑﺮﺳﻨﺪ و ﻫـﻴﭻ ﺟﺮﻣـﻲ ﺑـﺪون‬ ‫ﻣﺠﺎزات ﻧﻤﺎﻧﺪ‪.‬ﺟﺮم ﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ‪» :‬ﺑﺎ ﻣﺠﺎزات ﺑﺰﻫﻜﺎر اﻓﺮادي ﻛﻪ ﺧﻮاﻫﺎن اﺟﺮاي ﻋﺪاﻟﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬آراﻣـﺶ‬ ‫ﻳﺎﻓﺘﻪ وﻓﻜﺮ اﻧﺘﻘﺎم ﺟﻮﺋﻲ ﺧﺼﻮﺻﻲ از ﺑﻴﻦ ﻣﻲ رود‪.‬‬ ‫‪-3‬ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي و ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي از ارﺗﻜﺎب ﺟﺮم‪:‬‬

‫وﺟﻮد ﻣﺠﺎزات ﺑﺮاي ﺟﺮاﻳﻢ ﺳﺒﺐ ﻣﻲ ﮔﺮدد ﻛﻪ اﻓﺮاد در ﭘﻴﺶ از وﻗﻮع ﺟﺮم و ﻳﺎ در ﺣﻴﻦ ارﺗﻜـﺎب آن ﻧـﻮﻋﻲ‬ ‫ﺣﺴﺎﺑﮕﺮي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻮاﻗﺐ آن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و از ﺗﺮس اﻳﻦ ﻋﻮاﻗﺐ از ارﺗﻜﺎب آن ﻣﻨﺼـﺮف ﮔﺮدﻧـﺪ‪ .‬ﻣﻌﻤـﻮﻻ‬ ‫اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺳﺒﺐ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺗﺮس ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد ﻓﺮد ﺑﺮ ﻣﺬﻣﻮم ﺑﻮدن ﺟﺮم ﮔﺮدد‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ آﺛﺎر ﻣﺜﺒـﺖ اﻳـﻦ‬ ‫اﻋﺘﻘﺎد اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺗﻀﻤﻴﻨﻲ ﺑﺮاي ﻧﻈﻢ و آراﻣﺶ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﺠﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺑﺰﻫﻜﺎر‬ ‫ﭘﺲ از ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ و ﺗﺤﻤﻞ ﻣﺠﺎزات از ﺗﺮس ﻣﺠﺎزات از ارﺗﻜﺎب ﺟﺮم ﺧﻮدداري ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﺑﻦ اﻟﻬﻤﺎم ﺣﻨﻔﻲ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ‪ »:‬ﻛﻴﻔﺮﻫﺎ ‪ ،‬ﻣﻮاﻧﻊ ﺧﻼﻓﻜﺎرﻳﻬﺎ ﭘﻴﺶ از اﻗﺪام‪ ،‬و ﺑﺎزدارﻧﺪه از آﻧﻬﺎ ﺑﻌـﺪ از اﻗـﺪام ﻣـﻲ‬ ‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ آﮔﺎﻫﻲ ﭘﻴﺪا ﻛﺮدن ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﻧﺴﺎن را از ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ ﮔﻨﺎه ﺑﺎز ﻣﻲ دارد و داﻧﺴﺘﻦ آﻧﻬﺎ ﺑﻌـﺪ از ارﺗﻜـﺎب‬ ‫ﮔﻨﺎه از ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻣﺠﺪد ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﻣﻲ ﻛﻨﺪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﻲ در ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻛﻴﻔﺮي اﺳﻼﻣﻲ ﻣﺮاﻋﺎت ﺷﺪه اﺳﺖ‪«.‬اﻟﺒﺘـﻪ ﻻزم‬ ‫ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺳﻼم ﺟﻬﺖ ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي از ﺟﺮاﻳﻢ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻃﺮح ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺠﺎزات ﻧﻤﻲ ﭘﺮدازد ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣـﻪ ﻫـﺎي‬ ‫ﻣﺘﻨﻮﻋﻲ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ دارد ﻛﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ از آﻧﻬﺎ را در اﻳﻨﺠﺎ ﻳﺎدآورﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ‪:‬‬ ‫‪ -1‬اﻋﻄﺎء وام از ﻃﺮﻳﻖ ﻗﺮض اﻟﺤﺴﻨﻪ‬ ‫‪ -2‬آﺳﺎن ﮔﻴﺮي در اﻣﺮ ازدواج‬ ‫‪4‬‬


‫‪ -3‬اﻧﻔﺎق و ﺣﺴﻨﻪ‬ ‫‪ -4‬ﺣﺪود و ﻗﺼﺎص‬ ‫‪ -5‬اﻣﺮﺑﻪ ﻣﻌﺮوف وﻧﻬﻲ از ﻣﻨﻜﺮ‬ ‫‪ -6‬ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺷﺮاﻳﻂ و اﻣﻜﺎﻧﺎت ﻛﺎر ﺑﺮاي ﻫﻤﻪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺑﺰﻫﻜﺎر‬

‫ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از اﻫﺪاف ﻣﻬﻢ ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ در اﺳﻼم اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﺠﺮم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺟﻨﺒﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺷـﺪه‬ ‫ﻛﻪ ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎ ‪‬ﺑﻌﺪ ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﺑﺨﻮد ﺑﮕﻴﺮد‪.‬‬ ‫اﺻﻼح ﺑﺰﻫﻜﺎر در واﻗﻊ آﺷﺘﻲ دادن او ﺑﺎ ﺧﻮد و دﻳﮕﺮاﻧﺴﺎﻧﻬﺎﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕـﺮ اﺻـﻼح و ﺗﺮﺑﻴـﺖ ﻣﺠـﺮم‬ ‫ﻧﻮﻋﻲ ﺑﻬﺴﺎزي ﺗﻤﺎﻳﻼت وﻳﺮاﻧﮕﺮاﻧﻪ ﻛﺴﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ رﻓﺘﺎر ﺧﻮد ﻣﻮﺟﺒﺎت ﺗﻀﻴﻴﻊ ﺣﻘﻮق و آزادي اﻧﺴـﺎﻧﻬﺎ را‬ ‫ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮده اﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا ﺳﻌﻲ ﺑﺮاﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﺮد ﻣﺠﺮم زﻳﺮﭘﻮﺷﺶ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي اﺻﻼﺣﻲ و ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﺎ‬ ‫ﺗﺤﻤﻞ ﻛﻴﻔﺮ‪ ،‬اﺻﻼح ﺷﺪه و ﺑﺎز اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺷﺪن او ﺗﺴﻬﻴﻞ ﮔﺮدد‪.‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﺷﻠﺘﻮت ﻣﻔﺘﻲ اﻟﺰﻫﺮ ﻣﺼﺮ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬ ‫»ﻣﺴﻠﻤﺎً ﻫﺪف ﺷﺮﻳﻌﺖ از ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻛﻴﻔﺮي اش‪ ،‬اﺻﻼح و ﺗﻬﺬﻳﺐ ﻧﻔﺲ و ﺗـﻼش در ﺟﻬـﺖ ﺳـﻌﺎدت ﺑﺨﺸـﻴﺪن‬ ‫ﺟﻮاﻣﻊ ﺑﺸﺮي اﺳﺖ‪« .11‬‬ ‫ﻣﺼﺎدﻳﻖ ﻫﺪف اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﺗﻌﺰﻳﺮات ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮد ﭼﻮن در ﺗﻌﺰﻳﺮات ﺷﺨﺺ ﻣﺠﺮم‬ ‫ﻣﺤﻮر اﺻﻠﻲ اﺣﻜﺎم ﺟﺰاﻳﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎرﻣﻲ آﻳﺪ و اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ او ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﺷﺎرع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺒﺲ در ﺻﺪر اﺳﻼم‪:‬‬ ‫در ﻃﻮل ﺗﺎرﻳﺦ اﺳﻼم اﺷﺨﺎص ﺑﻪ ﻣﻘﺘﻀﺎي ﺟﺮاﻳﻢ ارﺗﻜﺎﺑﻲ ﻣﺠﺎزات ﻣﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺣﺎل اﮔﺮ ﺟﺮاﻳﻢ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﺷـﺪه‬ ‫از ﺟﻤﻠــﻪ اﻣــﻮري ﺑــﻮد ﻛــﻪ در ﺷــﺮح اﺳــﻼم ﻣﺠــﺎزات ﺣــﺒﺲ ﺑــﺮاي آﻧﻬــﺎ ﺗﻌﻴــﻴﻦ ﺷــﺪه ﺑــﻮد‪ ،‬ﻣﺤﺒــﻮس‬ ‫ﻣﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ روﻧﺪ در دوران ﺣﻜﻮﻣﺖ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ آﻏﺎز و در دوره ﻫﺎي ﺑﻌﺪ از اﻳﺸﺎن در ﺟﻮاﻣﻊ اﺳﻼﻣﻲ ﺟﺮﻳـﺎن‬ ‫داﺷﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺣﺒﺲ ﻛﺮدن ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﻦ و ﻣﺘﻬﻤـﻴﻦ در ﻋﺼـﺮ ﭘﻴﻐﻤﺒـﺮ )ص( رواج داﺷـﺖ ﺑـﻪ ﻃـﻮري ﻛـﻪ ﺧـﻮد‬ ‫آﻧﺤﻀﺮت اﻓﺮادي را ﺣﺒﺲ ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬ﮔﺮ ﭼﻪ ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ از زﻣﺎن رﺳﻮل ﺧﺪا وﺟﻮدداﺷﺖ وﻟـﻲ در ﻋﺼـﺮ‬ ‫اﻳﺸﺎن زﻧﺪان ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﻣﺤﻞ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﺮاي ﺑﺎزداﺷﺖ ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﻄﻠـﺐ ﺗﻘﺮﻳﺒـﺎً در ﻣﻴـﺎن ﻫﻤـﻪ‬ ‫ﻣﻮرﺧﺎن و ﻣﺤﺪﺛﺎن ﻣﺴﻠﻢ اﺳﺖ ‪ .‬دﻟﻴﻞ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آن ﺑﻮد ﻛﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ )ص( وﺟﻮد زﻧـﺪان را ﻧﺎﻣﺸـﺮوع‬ ‫ﻣﻲ داﻧﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ اﺳﺘﺎد ﻣﻜﺎرم ﺷﻴﺮازي )ﻋﺪم ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﻼﻣﻲ و ﻧﻴﺰ ﻗﻠّﺖ ﻣﺘﺨﻠﻒ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬ ‫ﺗﻌﻬﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﻗﻮاﻧﻴﻦ در آن زﻣﺎن از ﻣﻮﺟﺒﺎت اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﻮد‪ (12‬اﻣﺎ در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻣﺘﺘﺒﻊ در آﺛﺎر ﻋﻠﻤﺎء و داﻧﺸﻤﻨﺪان‬ ‫در ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ ﻛﻪ ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ و ﻣﺘﻬﻤﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﺤﻖ ﺣﺒﺲ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬در ﺧﺎﻧﻪ ﻳﺎ در ﮔﻮﺷﻪ اي از ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺤﺒﻮس ﻣـﻲ‬ ‫‪ -١١‬ﺵ‪ L‬ﺵت‪76 ،‬د‪ ،‬ا ‪B‬ص‪.@ ، ١٣-E ،B6 ،‬ق ‪ O ،‬ﻥ‪ N‬از د وا‪ ،M‬اﺡ‪) ، 7‬اﺡ‪Q‬م ا ‪P‬ن( ‪ ،‬وت‪6 ،‬ﺱ‪ O‬اه‪ N‬ا ‪  ، R‬ﺕ‪،‬‬ ‫ص ‪٨٩‬‬ ‫‪Q6 -١٢‬رم ﺵاز ‪ ،‬ﻥﺹ‪ O 6 ،‬ﺕری‪6 OUG‬ا زﻥ ان در اﺱ?م‪T6 ،‬ر در ‪ W OP6‬اﺱ?‪ ، 6‬ﺵ‪7‬ر@ ‪ ،٨‬ﺱل ‪ ،١٣-: ،٢E‬ص‪.١:‬‬

‫‪5‬‬


‫ﺷﺪﻧﺪ و ﻳﺎ روش ﻣﻼزﻣﺖ )ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻪ ﻣﺜﻼ ﺷﺨﺺ ﻃﻠﺒﻜﺎر ‪ ،‬ﺑﺪﻫﻜﺎر را ﻫﻤﺮاه ﺧﻮد ﻣﻲ ﺑﺮد و از او ﺟﺪا‬ ‫ﻧﻤﻲ ﺷﺪ( و ﺑﺮدﮔﻲ اﺳﻴﺮان )ﻛﻪ در ﻛﺘﺐ ﻓﻘﻬﻲ اﺣﻜﺎم آن ﻣﺸﺮوﺣﺎً ذﻛﺮ ﺷﺪه ( ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺻﻮرﺗﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔـﻲ از‬ ‫زﻧﺪان ﺑﻮد‪ ،‬رواج داﺷﺖ‪ .‬ﻣﻀﺎﻓﺎً اﻳﻨﻜﻪ زن و ﻣﺮد ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺣﺒﺲ ﻣﻲ ﺷﺪﻧﺪو ﻣﺨﺎرج آﻧﻬﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻴـﺖ اﻟﻤـﺎل‬ ‫ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺷﺪه و ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺳﻼﻣﻲ و اﺧﻼﻗﻲ درﺑﺎره آﻧﻬﺎ رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻲ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ روش در زﻣﺎن ﺧﻼﻓﺖ اﺑﻮﺑﻜﺮ ﻧﻴﺰ ﺟﺮﻳﺎن داﺷﺖ ﺗﺎ اﻳﻨﻜﻪ در زﻣﺎن ﻋﻤﺮ اﻳﺸﺎن ﺧﺎﻧـﻪ اي را اﺧﺘﺼـﺎص ﺑـﻪ‬ ‫زﻧﺪان دادﻧﺪ‪.‬در ﻛﺘﺎب ﺷﺮح ﻓﺘﺢ اﻟﻘﺪﻳﺮآﻣﺪه‪ :‬در زﻣﺎن رﺳﻮل ﺧﺪا )ص( و اﺑـﻮﺑﻜﺮ زﻧـﺪاﻧﻲ وﺟـﻮد ﻧﺪاﺷـﺖ و‬ ‫ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ در ﻣﺴﺠﺪ ﻳﺎ داﻻن ﺧﺎﻧﻪ زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﻲ ﺷﺪﻧﺪ ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻨﻜﻪ ﻋﻤﺮ ﺧﺎﻧﻪ اي در ﻣﻜﻪ ﺑـﻪ ﭼﻬـﺎردرﻫﻢ ﺧﺮﻳـﺪ و‬ ‫زﻧﺪان ﻗﺮارداد‪.13‬ﻣﻮﻟﻒ زﻧﺪان از دﻳﺪﮔﺎه اﺳﻼم در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص ﻣـﻲ ﻧﻮﻳﺴـﺪ‪:‬در ﻛﺘـﺎب ﺷـﻔﺎء اﻟﻐﻠﻴـﻞ ﺗـﺎﻟﻴﻒ‬ ‫ﺧﻔﺎﺟﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در زﻣﺎن ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ )ص( و اﺑﻮﺑﻜﺮ و ﻋﺜﻤﺎن زﻧﺪان وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﻦ را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ‬ ‫اﻣﻜﺎﻧﺎت در ﻣﺴﺠﺪ ﻳﺎ دﻫﻠﻴﺰﻫﺎ زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻟﻴﻜﻦ آﻧﮕﺎه ﻛﻪ زﻣﺎن ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻋﻠﻲ )ع( رﺳﻴﺪ اﻳﺸـﺎن ﺑـﺮاي‬ ‫اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر در اﺳﻼم زﻧﺪاﻧﻲ اﺣﺪاث ﻛﺮد ﻛﻪ ﻧﺎﻓﻊ ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲ ﺷﺪ اﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﺻـﻮرت ﻣﺤﺼـﻮر ﺑـﻪ دﻳـﻮار ﻧﺒـﻮده و‬ ‫ﻣﻮﺟﺐ ﻓﺮار ﻣﺘﻬﻢ ﻳﺎ ﻣﺤﻜﻮم ﻣﻲ ﮔﺮدﻳﺪ و زﻧﺪان دﻳﮕﺮي ﺳﺎﺧﺖ ﻛﻪ ﻣﺨﻴﺲ ﻧـﺎم داﺷـﺖ‪.‬ﺗﻌـﺎرض ﻣﻮﺟـﻮد در‬ ‫ﻣﻮﺳﺴﻴﻦ اوﻟﻴﻪ زﻧﺪان را ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﻳﻦ ﺑﻴﺎن ﺟﻤﻠﻪ ﻛﺮد‪ :‬ﻋﻠﻲ )ع( ﻣﻜﺎن ﻣﺨﺼﻮﺻﻲ ﺑﺮاي زﻧﺪان اﺣـﺪاث ﻛـﺮد‬ ‫وﻟﻲ ﻋﻤﺮ اﻗﺪام ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻦ زﻧﺪان ﻧﻜﺮد او ﻣﻨﺰﻟﻲ ﺧﺮﻳﺪه ﺑﻮد و ﺑﺮاي زﻧﺪان از او اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲ ﻛﺮد‪.‬‬ ‫ﻣﻮﻟﻒ اﺣﻜﺎم اﻟﺴﺠﻮن وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎ دو زﻧﺪان ﻋﻠﻲ )ع( را از زﺑﺎن داﻧﺸﻤﻨﺪاﻧﻲ ﻧﻈﻴﺮ اﺳﺘﺎد ﺗﻮﻓﻴﻖ اﻟﻔﻜﻴﻜﻲ ‪ ،‬دﻛﺘﺮ‬ ‫ﻋﻠﻄﻴﻪ ﻣﺼﻄﻔﻲ‪ ،‬ﻧﻜﺪي ‪ ،‬ﻗﺎﺿﻲ ﻧﻌﻤﺎن‪ ،‬اﺑﻦ ﻋﺎﺑﺪﻳﻦ و ﻏﻴﺮه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻔﺼﻞ ذﻛﺮ ﻛﺮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣـﺎ دراﻳﻨﺠـﺎ ﺑـﻪ‬ ‫ﻣﻘﺘﻀﺎي اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎر ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﻬﺮﺳﺖ وار ﻳﺎدآور ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ‪ .‬اﻳﻦ وﻳﮋﮔﻴﻬﺎي ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪاز‪:‬‬ ‫‪ -١‬دوزﻧﺪان ﻋﻠﻲ )ع( ﺑﺮﻣﺒﻨﺎي اﻧﺪﻳﺸﻪ ﻛﻴﻔﺮ دادن ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺻﻼح ﺑﻮد‪.‬‬ ‫‪ -٢‬ارزش ﻗﺎﺋﻞ ﺷﺪن ﺑﻪ ﺷﺨﺺ زﻧﺪاﻧﻲ و ﺧﻮﺷﺮﻓﺘﺎري ﺑﺎ آﻧﺎن‪.‬‬ ‫‪ -٣‬اﻧﺠﺎم دادن ﻋﺒﺎدﺗﻬﺎي ﺷﺮﻋﻲ‬ ‫‪ -٤‬داﺷﺘﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي ﺗﻬﺬﻳﺒﻲ و آﻣﻮزش ﻗﺮآن و ﻓﺮاﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﻮادﺧﻮاﻧﺪن و ﻧﻮﺷﺘﻦ‬ ‫‪ -٥‬اﺟﺎزه ﺧﺮوج زﻧﺪاﻧﻲ ﺑﺮاي ﺗﺸﻴﻊ ﺟﻨﺎزه ﻧﺰدﻳﻜﺎﻧﺶ‬ ‫‪ -٦‬اﺟﺎزه ﺧﺮوج زﻧﺪاﻧﻲ ﺑﺮاي ﺷﺮﻛﺖ در ﻧﻤﺎزﻫﺎي ﺟﻤﻌﻪ و ﻋﻴﺪﻳﻦ‬ ‫‪ -٧‬ﻋﻔﻮ ﻛﺮدن زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﺮﻳﺾ ﻛﻪ اﻣﻴﺪ ﺑﻬﺒﻮدي وي ﻧﺒﻮد‪.‬‬ ‫‪ -٨‬اﺟﺎزه اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮاي ﻣﺤﺒﻮﺳﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺑﺪﻫﻲ ﺑﻪ زﻧﺪان اﻓﺘﺎده ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -٩‬داﺷﺘﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ﺗﻔﺮﻳﺢ و ﻫﻮاﺧﻮري زﻧﺪاﻧﻴﺎن در ﺣﻴﺎط زﻧﺪان‬ ‫‪ -١٠‬دارا ﺑﻮدن ﻣﻘﺮراﺗﻲ در ﻣﻮرد ﺗﺎﻣﻴﻦ ﺧﻮراك و ﭘﻮﺷﺎك زﻧﺪاﻧﻴﺎن‬ ‫‪ -١١‬ﻓﺮاﻫﻢ ﺑﻮدن اﻣﻜﺎن ارﺗﺒﺎط زﻧﺪاﻧﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮﺧﻮﻳﺶ‬ ‫‪ -١٢‬ﻓﺮاﻫﻢ ﺑﻮدن اﻣﻜﺎن ﺣﻀﻮر زﻧﺪاﻧﻲ در دادﮔﺎه ﺑﺮاي دﻓﺎع از ﺧﻮﻳﺶ‬ ‫‪ -١٣‬ر‪ .5.‬ا ا *م‪  76 ،‬ا اﺡ ‪ Y$ ،‬ا  ی‪ ،‬ج‪ ،E‬ص ‪:٧١‬‬

‫‪6‬‬


‫‪ -١٣‬ﺗﻌﺰﻳﺮ زﻧﺪاﻧﻴﺎن در ﻣﻮاﻗﻊ ﻟﺰوم‬ ‫‪ -١٤‬ﺑﺎزدﻳﺪ از زﻧﺪاﻧﻴﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺧﻮد آن ﺣﻀﺮت‬ ‫‪ -١٥‬ﺗﻔﻜﻴﻚ زﻧﺪاﻧﻴﺎن‬

‫‪14‬‬

‫ﺑﺮﻫﻤﻴﻦ اﺳﺎس اﺳﺖ ﻛﻪ اﻛﺜﺮ داﻧﺸﻤﻨﺪان و ﻣﻮرﺧﺎن اﺳﻼﻣﻲ ﻣﺘﺘﻔﻘﻨﺪ ﻛﻪ ﻋﻠﻲ )ع( ﻣﻮﺳﺲ زﻧـﺪاﻧﻬﺎي اﺻـﻼﺣﻲ‬ ‫ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺒﺲ از دﻳﺪﮔﺎه ﻗﺮآن‬ ‫ﻟﻔﻆ ﺳﺠﻦ و ﻧﻴﺰ ﻛﻠﻤﻪ ﺣﺒﺲ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎي ﺷﺎﻳﻊ آﻧﻬﺎ‪ ،‬درﻣﻮارد ﻓﺮاوان در ﻗﺮآن ﻛﺮﻳﻢ وارد ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑـﺮاي ﻣﺜـﺎل‬ ‫واژه ي ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﻌﻞ در ﺳﻪ ﻣﻮرد در ﺳﻮره ﻳﻮﺳﻒ در آﻳﺎت ‪25‬و‪32‬و‪)) 35‬و‪‬اﺳ‪‬ـﺘَﺒ‪‬ﻘَﺎ ا ْﻟﺒ‪‬ـﺎب‪ ‬و‪‬ﻗَـﺪ‪‬ت‪ ‬ﻗَﻤ‪‬ﻴﺼ‪‬ـﻪ‪‬‬ ‫ﺠﻦَ أَو‪ ‬ﻋ‪‬ـﺬَاب‪ ‬أَﻟ‪‬ـﻴﻢ‪ [25Z ‬ﻗَﺎﻟَـﺖ‪‬‬ ‫ﻣ‪‬ﻦ د‪‬ﺑ‪‬ﺮٍ و‪‬أَ ْﻟﻔَﻴ‪‬ﺎ ﺳ‪‬ﻴ‪‬ﺪ‪‬ﻫ‪‬ﺎ ﻟَﺪ‪‬ى ا ْﻟﺒ‪‬ﺎبِ ﻗَﺎﻟَﺖ‪ ‬ﻣ‪‬ﺎ ﺟ‪‬ﺰَاء ﻣ‪‬ﻦْ أَر‪‬اد‪ِ ‬ﺑﺄَﻫ‪‬ﻠ‪‬ـﻚ‪ ‬ﺳ‪‬ـﻮ‪‬ء‪‬ا إِﻻﱠ أَن ‪‬ﻳﺴ‪‬ـ ‪‬‬ ‫ﺠ َﻨﻦﱠ و‪‬ﻟَﻴ‪‬ﻜُﻮﻧًﺎ ﻣ‪‬ﻦَ اﻟﺼ‪‬ﺎ ‪‬ﻏﺮِﻳﻦَ‬ ‫ﺴ ‪‬‬ ‫ﺴﻪ‪ ‬ﻓَﺎﺳ‪‬ﺘَﻌ‪‬ﺼ‪‬ﻢ‪ ‬و‪‬ﻟَﺌ‪‬ﻦ ﱠﻟﻢ‪ ‬ﻳ‪ْ ���‬ﻔﻌ‪‬ﻞْ ﻣ‪‬ﺎ آﻣ‪‬ﺮُه‪َ ‬ﻟ ‪‬ﻴ ‪‬‬ ‫ﻓَﺬَ ‪‬ﻟ ُﻜﻦﱠ ا ﱠﻟﺬ‪‬ي ُﻟﻤ‪ُ ‬ﺘ ﱠﻨ ‪‬ﻨﻲ ﻓ‪‬ﻴﻪ‪ ‬و‪‬ﻟَﻘَﺪ‪ ‬ر‪‬او‪‬د ﱡﺗﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻦ ﱠﻧ ْﻔ ‪‬‬

‫ﺠ ُﻨ ﱠﻨﻪ‪ ‬ﺣ‪‬ﺘﱠﻰ ﺣ‪‬ﻴﻦٍ ‪ [35Z‬آﻣﺪه اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻟﻔﻆ ﺳﺠﻦ ﺑـﻪ ﻣﻌﻨـﺎي‬ ‫ﺴ ‪‬‬ ‫‪ُ [32Z‬ﺛﻢ‪ ‬ﺑ‪‬ﺪ‪‬ا ﻟَﻬ‪‬ﻢ ﻣ‪‬ﻦ ﺑ‪‬ﻌ‪‬ﺪ‪ ‬ﻣ‪‬ﺎ ر‪‬أَو‪‬اْ اﻵﻳ‪‬ﺎت‪َ ‬ﻟ ‪‬ﻴ ‪‬‬ ‫اﺳﻢ ﻛﻪ ﻣﺤﻞ ﺣﺒﺲ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد در ﺷﺶ ﻣﻮرد در ﺳﻮره ﻣﺒﺎرﻛﻪ ﻳﻮﺳﻒ درآﻳﺎت ‪33،36،39،41،42‬و ‪ 100‬ﺑﻪ‬ ‫ﻛﺎرﺑﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺼﺎدﻳﻖ ﻗﺮآﻧﻲ ﺣﺒﺲ ‪:‬‬ ‫‪ .1‬از ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺑﻪ آﻳﺎت ﻗﺮآﻧﻲ ﺑﻪ روﺷﻨﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ در ﻛﻨﺎر ﻣﺠﺎزات ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻫﺎي ﻗﺼﺎص ‪،‬‬ ‫ﺣﺪود و دﻳﺎت ‪ ،‬از زﻧﺪان ))ﺳﺠﻦ((‪ 15‬ﻧﻴﺰ ﺳﺨﻦ رﻓﺘﻪ اﺳﺖ ‪ .‬ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ‪ ،‬زﻧﺪان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻬﺎدي ﺿﺮوري و‬ ‫وﺳﻴﻠﻪ اي ﺑﺮاي ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﻣﺠﺮﻣﺎن و ﺑﻪ اﻧﺰوا ﻛﺸﺎﻧﻴﺪن آﻧﺎن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ .‬آن ﭼﻪ از آﻳﺎت ﻗﺮآﻧﻲ‬ ‫اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻣﻲ ﺷﻮد ‪ ،‬اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺮآن ﻛﺮﻳﻢ ﻋﻤﻞ ﻣﺴﺘﺒﺪان و ﻃﺎﻏﻮت ﻫﺎي زﻣﺎن را در اﺳﺘﻔﺎده ي ﻓﺮاوان از‬ ‫زﻧﺪان ﺗﻘﺒﻴﺢ ﻛﺮده و زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﺮدن ﻣﺼﻠﺤﺎن را ﻧﻜﻮﻫﺶ ﻛﺮده اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫از آﻳﻪ ي ‪ 32‬ﺳﻮره ي ﻳﻮﺳﻒ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮﻣﻲ آﻳﺪ ﻛﻪ زﻧﺪان ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮاي درﻫﻢ ﺷﻜﺴﺘﻦ اراده ي ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﭘﺎي‬ ‫ﺑﻨﺪ ارزش ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺎﻟﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻧﺪ ﻳﺎ ارزش ﻫﺎي ﺧﺎص ﻫﻴﺄت ﺣﺎﻛﻤﻪ را ﺑﻪ ﭼﺎﻟﺶ ﻣﻲ ﻃﻠﺒﻨﺪ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻛﺎر آﻳﺪ ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﺴﺮ )) ﻋﺰﻳﺰ ﻣﺼﺮ (( ﺧﻄﺎب ﺑﻪ زﻧﺎﻧﻲ ﻛﻪ او را ﻣﻼﻣﺖ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ و ﭘﺲ از ﻣﺠﺎب ﺷﺪن آﻧﺎن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﻘﺎوﻣﺖ در ﻣﻘﺎﺑﻞ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﻮﺳﻒ ﻛﻪ ﺳﻴﻤﺎﻳﻲ ﻓﺮﺷﺘﻪ وار دارد ﻣﺸﻜﻞ اﺳﺖ ‪ ،‬راﻫﺒﺮد ﺑﺮﺧﻮرد ﺧﻮد ﺑﺎ‬ ‫ﻳﻮﺳﻒ در ﺻﻮرت اﻣﺘﻨﺎع او از ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺑﻪ ﻫﻮاي ﻧﻔﺲ زﻟﻴﺨﺎ را ﺑﻴﺎن ﻛﺮده و ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ ‪ ... :‬اﻣﺎ اﮔﺮ آﻧﭽﻪ از او ﻣﻲ‬ ‫ﺧﻮاﻫﻢ ﺑﺮآورد ﻧﺴﺎزد ‪ ،‬ﺑﻪ زﻧﺪان ﺧﻮاﻫﺪ اﻓﺘﺎد و ﻣﺴﻠﻤﺎً ﺧﻮار و رﺳﻮا ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ . (( 16‬ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ‪ ،‬و ﺑﺎ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﻤﺰﻣﺎن اﻓﺰون ﺑﺮ ﻳﻮﺳﻒ دو ﺗﻦ دﻳﮕﺮ از ﻧﺪﻳﻤﺎن و ﺧﺎﺻ‪‬ﺎن ﺷﺎه ﻧﻴﺰ رواﻧﻪ ي زﻧﺪان ﺷﺪه‬ ‫‪ -١٤‬ر‪ .5.‬ا ا *م‪  76 ،‬ا اﺡ ‪ Y$ ،‬ا  ی‪ ،‬ج‪ ،E‬ص ‪:٧١‬‬ ‫‪ -١٥‬ای واژ@ ﺵ] ‪6‬ﺕ ‪ O‬در ﺱر@ ‪ 6‬ر‪ O‬یﺱ\ ‪ O‬ر ر‪ O$‬اﺱ‪.R‬‬ ‫‪a -١٦‬ان ﺡ‪ ،`Q‬ﺕ‪_ O7‬ه@ ﺹ‪b‬رزاد@‪ ،‬ای‪ ٣٢ O‬ﺱر@ ‪ 6‬ر‪  O‬یﺱ\ ‪ ،‬ص ‪.E:١‬‬

‫‪7‬‬


‫ﺑﻮدﻧﺪ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻪ در ﻣﺼﺮ ﻗﺪﻳﻢ ﻣﺤﺒﻮس ﻛﺮدن ﻣﺠﺮﻣﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺠﺎزات ‪ ،‬ﻻاﻗﻞ درﺑﺎره ي ﺑﺮﺧﻲ‬ ‫اﺷﺨﺎص ‪ ،‬ﻣﻄﺮح ﺑﻮده اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫‪ .2‬در آﻳﻪ ي ‪ 33‬ﺳﻮره ي ﻣﺎﺋﺪه ‪ ،‬در ﻣﻘﺎم ﺑﻴﺎن ﻳﻜﻲ از ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي ﻣﺤﺎرب ‪ )) ،‬ﻳ‪‬ﻨﻔﻮ‪‬ا ﻣﻦِ اﻻرض(( ﻛﻪ دو‬ ‫ﻗﻮل ﻣﺘﻔﺎوت در ﺗﻔﺴﻴﺮ آن آﻣﺪه اﺳﺖ ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﺗﺒﻌﻴﺪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻣﺪت ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻳﻚ ﺳﺎل ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮاً ﻣﺸﻬﻮر ﻓﻘﻴﻬﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ ﻓﺘﻮاﺳﺖ ؛‬ ‫‪ .2‬اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺮاد از آن ‪ ،‬زﻧﺪان ﻛﺮدن ﻣﺤﺎرب اﺳﺖ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﻮﺑﻪ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﻓﻮت ﺷﻮد ‪ .‬ﻗﺎﺋﻼن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻗﻮل ﭼﻨﻴﻦ‬ ‫ﻣﺠﺎزاﺗﻲ را در ﻣﻮرد ﻣﺤﺎرﺑﻲ ﺟﺎﻳﺰ ﻣﻲ داﻧﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺑﺎ اﻗﺪام ﺧﻮد ﻧﻈﻢ ﺟﺎﻣﻌﻪ ي اﺳﻼﻣﻲ را ﻣﺨﺘﻞ ﻛﺮد اﻣﺎ‬ ‫ﻣﺒﺎدرت ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﻛﺴﻲ ﻧﻜﺮده اﺳﺖ‪ . 17‬اﻳﻨﺎن در ﺗﺄﻳﻴﺪ دﻳﺪﮔﺎه ﺧﻮد ﺑﻪ رواﻳﺘﻲ از اﻣﺎم ﻋﻠﻲ )ع( ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻋﺒﺎرت ))‬ ‫اﺣﺒﺴﻮا ﺣﺘﱠﻲ ﻳﻤﻮﺗﻮا و ذﻟﻚ ﻧﻔﻴ ‪‬ﻬﻢ‪ ‬ﻣﻦِ اﻻرض (( اﺳﺘﻨﺎد ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ‪ .‬در ﻣﺠﻤﻮع ‪ ،‬در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻣﺤﺎرﺑﻲ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﺮﺗﻜﺐ ﻗﺘﻞ ﻛﺴﻲ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ ‪ ،‬در ﺣﻘﻮق اﺳﻼﻣﻲ ﭼﻬﺎر ﻧﻈﺮﻳﻪ وﺟﻮد دارد ‪:‬‬ ‫‪ .1‬ﺣﺒﺲ در ﺷﻬﺮ ﺧﻮدش ؛‬ ‫‪ .2‬ﺣﺒﺲ در ﺗﺒﻌﻴﺪ ؛‬ ‫‪ .3‬ﺗﺨﻴﻴﺮ ﻣﻴﺎن ﺣﺒﺲ و ﺗﺒﻌﻴﺪ ؛‬ ‫‪ .4‬ﺗﺨﻴﻴﺮ ﻣﻴﺎن ﻏﺮق ﻛﺮدن ‪ ،‬ﺣﺒﺲ و ﺗﺒﻌﻴﺪ ‪.‬‬

‫ﻗﻮل ﺑﻪ ﺣﺒﺲ‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ‪ ،‬ﺧﻼف ﻣﺸﻬﻮر ﻓﻘﻴﻬﺎن اﻣﺎﻣﻴﻪ اﺳﺖ و ﻇﺎﻫﺮاً ﻗﻮﻟﻲ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‬ ‫رﺳﺪ‪.‬‬

‫‪18‬‬

‫‪ .3‬در آﻳﻪ ي ‪ 15‬از ﺳﻮره ي ﻧﺴﺎء‪ ،‬ﺣﺒﺲ در ﻣﻨﺰل ﻃﻲ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺠﺎزات زن زاﻧﻴﻪ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ :‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ واژه ي )) ﻓﺎﺣﺸﻪ(( را در آن آﻳﻪ اﻋﻢ از زﻧﺎ و ﻣﺴﺎﺣﻘﻪ ﺑﺪاﻧﻴﻢ‪ ،‬ﺣﻜﻢ اﻳﻦ آﻳﻪ ﺑﺎ ﻧﺰول آﻳﻪ ي ‪2‬‬ ‫ﺳﻮره ي ﻧﻮر ﻣﻨﺴﻮﺧﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬وﻟﻲ ‪ ،‬ﻇﺎﻫﺮاً ﺣﺒﺲ در ﻣﻨﺰل ﭘﻴﺶ از ﻇﻬﻮر اﺳﻼم در ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮه ي ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن‬ ‫وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ آن را ﺟﺰو اﺣﻜﺎم اﻣﻀﺎﻳﻲ اﺳﻼم ﺗﻠﻘﻲ ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﻃﺒﻖ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻣﺸﻬﻮر ﻓﻘﻴﻬﺎن‬ ‫اﻣﺎﻣﻴﻪ ‪ ،‬ﺑﺎ ﻧﺰول آﻳﻪ ي ‪ 2‬ﺳﻮره ي ﻧﻮر ﻧﺴﺦ ﺷﺪه اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫در ﻧﺘﻴﺠﻪ ‪ ،‬در ﻗﺮآن ﻛﺮﻳﻢ و از دﻳﺪﮔﺎه ﻓﻘﻴﻬﺎن اﻣﺎﻣﻴﻪ ‪ ،‬زﻧﺪان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﺠﺎزات ﺷﺮﻋﻲ ﺟﺰ در ﻣﻮارد‬ ‫اﺳﺘﺜﻨﺎﻳﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺮاي ﺳﺎرﻗﻲ ﻛﻪ ﭼﻨﺪﺑﺎر ﺳﺮﻗﺖ ﻛﺮده و ﻧﻴﺰ زن ﻣﺮﺗﺪه ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻲ ﻧﺪارد و از ﻣﻨﻈﺮ ﻗﺮآن ﻛﺮﻳﻢ‬ ‫‪ ،‬اﺑﺰارﻫﺎي ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه از ﺳﻮي ﻃﺎﻏﻮت ﻫﺎ و ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻫﺎي ﺟﻮر ﺑﺮاي دﻓﻊ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻳﺎ وادار‬ ‫ﻛﺮدن آﻧﺎن ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺒﺮداري اﺳﺖ ‪ .‬از آﻳﺎت و رواﻳﺎت ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺣﺒﺲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ))‬ ‫ﺑﺎزداﺷﺖ ﻣﻮﻗﺖ (( ﻣﺮﺳﻮم ﺑﻮده و ﺗﺠﻮﻳﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ ‪.‬‬

‫‪ -١٧‬ﺵ* ‪e‬ﻥ‪ ،‬ا و‪ Od‬ا *‪ $ O‬ﺵح ا ‪ OI7‬ا ‪ O'6‬ج ‪ ،٩‬ﺹ‪.٢٩--٧ f‬‬ ‫‪ -١٨‬ر‪  :O .5 .‬یر‪ ،6 :‬زﻥ ان در ‪a‬ن؛ ن ﺵ‪7‬ر@ ‪.E٣‬‬

‫‪8‬‬


‫زﻧﺪان از دﻳﺪﮔﺎه ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻫﺎي اﺳﻼﻣﻲ ‪:‬‬ ‫در زﻣﺎن ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ و ﻧﻴﺰ ﺧﻠﻔﺎي راﺷﺪﻳﻦ زﻧﺪان ﻧﻬﺎدﻳﻨﻪ ﻧﺸﺪ‪ .‬در آن روزﮔﺎر ‪ ،‬ﻣﺘﻬﻤﺎن را در روز و ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ در‬ ‫ﻣﺤﻞ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺧﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﻣﺴﺠﺪ ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﻗﺎﺿﻲ ﻣﻲ دادﻧﺪ‪ .‬وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﺲ از ﺗﺄﺳﻴﺲ‬ ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﻲ رﻓﺘﻪ رﻓﺘﻪ وﺿﻌﻴﺖ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﺮد و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﺤﺒﺲ اﺣﺴﺎس ﺷﺪ و از زﻧﺪان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ‬ ‫ازﻣﺠﺎزات ﻫﺎي ﺗﻌﺰﻳﺮي اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﻪ در زﻣﺎن اﻣﺎم ﻋﻠﻲ)ع( ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ‪))،‬ﻧﺎﻓﻊ((ﻧﺎﻣﮕﺬاري‬ ‫ﺷﺪ‪.‬اﻳﻦ زﻧﺪان ﻛﻪ از ﻧﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد‪،‬ﺗﻮاﻧﺎ ﺑﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻻزم از زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﻧﺒﻮد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‪،‬زﻧﺪان ﻫﺎي دﻳﮕﺮي از‬ ‫ﺧﺸﺖ و ﮔﻞ ﺑﻪ ﻧﺎم)) ‪‬ﻣﺨّﻴﺲ ((ـ ﻳﻌﻨﻲ ﺧﻮارﮔﺎه ـ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ آن ﺷﺪ‬ ‫ﺑﺎ روي ﻛﺎر آﻣﺪن اﻣﻮﻳﺎن ‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ اﺣﻜﺎم ﺷﺮﻋﻲ و از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي اﺳﻼﻣﻲ در ﻣﻮاردي ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ‬ ‫ﺷﺪ و ﺧﻠﻔﺎ در ﻣﻘﺎم ﻣﺠﺎزات ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن و ﻣﺠﺮﻣﺎن آن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ دﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ‬ ‫ﻇﺎﻫﺮاً ﻋﻤﺮ ﺧﺎﻧﻪ اي را در ﻣﻜﻪ از ﺻﻔﻮان ﺑﻦ اﻣﻴﻪ ﺑﻪ ﭼﻬﺎر ﻫﺰار درﻫﻢ ﺧﺮﻳﺪه و آن را ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ زﻧﺪان ﻛﺮده‬ ‫ﺑﻮد ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﻧﻬﺎدﻳﻨﻪ ﺷﺪن زﻧﺪان از ﻋﻬﺪ ﻣﻌﺎوﻳﻪ ﺷﺮوع ﺷﺪه و ﭼﻬﺮه ي واﻗﻌﻲ ﺧﻮد را ﻛﻪ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﺮاي‬ ‫ﺗﻌﺬﻳﺐ و ﻧﻪ ﺻﺮﻓﺎً ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﺘﻬﻤﺎن ﺑﻮد ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺖ ‪ .‬ﺷﺪت ﻗﺴﺎوت ﺑﺮﺧﻲ از زﻣﺎﻣﺪاران اﻣﻮي ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫در ﺑﺮﺧﻮرد ﻏﻴﺮ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﺧﻮد ‪ ،‬ﻛﻪ در ﻣﺠﺎزات آﻧﺎن ﺑﻮﻳﮋه ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ‪ .‬ﺣﺠﺎج ﺑﻦ ﻳﻮﺳﻒ ﺛﻘﻔﻲ‬ ‫دﺳﺘﻮر داد زﻧﺪان ﺑﻲ ﺳﻘﻔﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﻌﺬﻳﺐ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ ﻣﺤﻜﻮﻣﺎن زﻳﺮ آﻓﺘﺎب ﮔﺮم ﻳﺎ ﺑﺎران و ﺳﺮﻣﺎ ﺗﻌﺒﻴﻪ‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬در ﻛﻨﺎر اﻳﻦ زﻧﺪان ﻛﻪ آن را )) دﻳﻤﺎس (( ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬زﻧﺪان ﻫﺎي دﻳﮕﺮي ﺑﻪ ﻧﺎم ﻫﺎي )) ﻣﻄﺒ‪‬ﻖ (( و‬ ‫))ﻋﺎرم(( ﻧﻴﺰ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ ‪ .‬اﻳﻦ زﻧﺪان ﻫﺎ داراي ﺳﻴﺎه ﭼﺎل ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮاي ﻣﺤﻜﻮﻣﺎن ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺣﺘﻲ ﻣﻨﺼﻮر‪ ،‬ﺧﻠﻴﻔﻪ ي‬ ‫ﻋﺒﺎﺳﻲ ‪ ،‬دﺳﺘﻮر اﻳﺠﺎد زﻧﺪاﻧﻲ در ﻛﺎخ ﺧﻮد ﺑﺮاي ﻣﺤﺒﻮس ﻛﺮدن )) ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﻋﻠﻲ (( را ﺻﺎدر ﻛﺮد ‪ .‬زﻧﺪاﻧﻴﺎن‬ ‫وﺿﻌﻴﺖ اﺳﻔﺒﺎري داﺷﺘﻨﺪ و ﮔﺎﻫﻲ ﺑﺮاي ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺻﺪﻗﻪ ‪ ،‬زﻧﺠﻴﺮ ﺑﻪ ﭘﺎ ﻫﻤﺮاه زﻧﺪاﻧﺒﺎﻧﺎن آﻧﺎن را از ﻛﻮﭼﻪ ﻫﺎ ﻋﺒﻮر‬ ‫داده و از اﻳﻦ رﻫﮕﺬر ﺑﺨﺸﻲ از ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎي ﺧﻮرد و ﺧﻮراك آﻧﺎن را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ ‪.‬‬ ‫ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺣﺠﺎج زﻧﺪاﻧﻴﺎن را وارد ﻣﻲ ﻛﺮد ﻛﻪ ﭘﻴﺸﺎب ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﻳﺎ آﺑﻲ آﻣﻴﺨﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻤﻚ و ﺧﺎﻛﺴﺘﺮ را ﺑﻨﻮﺷﻨﺪ و‬ ‫ﻫﻨﮕﺎم ﻣﺮگ ﺣﺠﺎج ‪ 50‬ﻫﺰار ﻣﺮد و ‪ 30‬ﻫﺰار زن ﻛﻪ ‪ 6‬ﻫﺰار ﺗﻦ ﺑﻪ اﻳﻦ زﻧﺎن ﺑﻲ ﭘﻮﺷﺎك ﺑﻮدﻧﺪ ‪ ،‬در زﻧﺪان ﻫﺎي‬ ‫او ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲ ﺑﺮدﻧﺪ !! ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ زﺑﻴﺮ دﺳﺘﻮر داده ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮادرش ﻋﻤﺮو ﺑﻦ زﺑﻴﺮ را در زﻧﺪان ﻣﻮرد ﺿﺮب و‬ ‫ﺷﺘﻢ ﻗﺮار دﻫﻨﺪ ؛ ﭼﻨﺪان ﻛﻪ از ﺷﺎﻧﻪ ﻫﺎ و ﭘﺸﺖ او ﭼﺮك ﺑﻴﺮون ﻣﻲ آﻣﺪ ‪ .‬ﺳﭙﺲ ‪ ،‬ﺳﮓ ﻫﺎي ﺳﺮﮔﻴﻦ ﺧﻮار‬ ‫ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﺳﻮي او رﻫﺎ ﺷﺪﻧﺪ و ﮔﻮﺷﺖ ﺑﺪن او را در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ زﻧﺠﻴﺮ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ‪ ،‬ﺳﻮراخ ﻛﺮدﻧﺪ‬ ‫ﺳﺨﺖ ﺗﺮﻳﻦ!ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻫﺎ در زﻧﺪان ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻛﺴﺎﻧﻲ اﻋﻤﺎل ﻣﻲ ﺷﺪ ﻛﻪ از ﭘﺮداﺧﺖ ﺧﺮاج اﻣﺘﻨﺎع ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ ‪.‬‬ ‫ﻇﺎﻫﺮاً ﺑﺮاي ﭘﺎﻳﺎن دادن ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ وﺿﻌﻴﺘﻲ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮاي ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر ﻗﺎﺿﻲ اﺑﻮﻳﻮﺳﻒ در زﻣﺎن ﻫﺎرون اﻟﺮﺷﻴﺪ‬ ‫دﺳﺘﻮر ﺗﺨﺼﻴﺺ ﺑﻮدﺟﻪ اي ﺑﺮاي زﻧﺪاﻧﻴﺎن داد و ﻣﺒﻠﻐﻲ ﺣﺪود ده درﻫﻢ ﺑﺮاي ﻫﺮ زﻧﺪاﻧﻲ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ‬ ‫ﻫﺮ ﻣﺎه ﺑﻪ آﻧﺎن ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﻲ ﺷﺪ ‪ .‬ﺑﺮاي ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮدن ﻫﺰﻳﻨﻪ ي ﭘﻮﺷﺎك آﻧﺎن ﻧﻴﺰ ﺗﻤﻬﻴﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آﻣﺪ و در‬ ‫زﻣﺎن ﻣﻌﺘﻀﺪﻋﺒﺎﺳﻲ ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ زﻧﺪان ﻫﺎ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ي ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻋﻬﺪه دار اﻣﺮ ﻗﻀﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﻮدﻧﺪ ‪ ،‬واﮔﺬار ﺷﺪ ‪ .‬ﺑﻪ‬ ‫‪9‬‬


‫ﺗﻌﺒﻴﺮ اﻣﺮوزي ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ در ﺗﺎرﻳﺦ ﺑﺮاي ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر ﻗﺎﺿﻲ اﺟﺮاي اﺣﻜﺎم ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪ و ﺑﺮ ﺷﻴﻮه ي‬ ‫اﺟﺮاي ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ ﻧﻈﺎرت ﻛﺮد ‪.‬‬ ‫ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ‪ ،‬ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻛﻪ راه و رﺳﻢ ﺣﺠﺎج ﻋﻤﻮﻣﻴﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﺑﺮﺧﻲ از ﺧﻠﻔﺎ درﺻﺪد اﻧﺴﺎﻧﻲ‬ ‫ﻛﺮدن زﻧﺪان ﻫﺎ و ﺗﻘﻠﻴﻞ رﻧﺞ و ﻋﺬاب ﻣﺤﻜﻮﻣﺎن ﺑﺮآﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﻌﺰﻳﺰ ‪ ،‬ﺧﻠﻴﻔﻪ ي اﻣﻮي ‪،‬‬ ‫دﺳﺘﻮر داد ﻛﻪ ﻫﻨﮕﺎم اﻗﺎﻣﻪ ي ﻧﻤﺎز ‪ ،‬ﺟﺰ در ﻣﻮرد آدﻣﻜﺸﺎن ‪ ،‬ﻏﻞ و زﻧﺠﻴﺮ از دﺳﺖ و ﭘﺎي ﻣﺤﻜﻮﻣﺎن ﺑﮕﺸﺎﻳﻨﺪ‬ ‫و ﺑﻪ ﭘﻴﺮوي از اﻣﺎم ﻋﻠﻲ )ع( ﻣﻘﺮر داﺷﺖ ﻛﻪ زﻧﺪاﻧﻴﺎن داوﻃﻠﺐ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ در ﻧﻤﺎز ﺟﻤﻌﻪ ﺷﺮﻛﺖ ﻛﻨﻨﺪ ‪.‬‬ ‫در ﻣﺠﻤﻮع ‪ ،‬ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﺑـﺎ آن ﻛـﻪ ﭘﻴـﺎﻣﺒﺮ زﻧـﺪاﻧﻲ را اﺳـﻴﺮ ﻧﺎﻣﻴـﺪه و ﺷـﻜﻨﺠﻪ ي او را ﻣﻨـﻊ ﻛـﺮده ﺑـﻮد‪،‬‬ ‫زﻧﺪان ﻫﺎي ﻋﺼﺮ اﻣﻮي و ﻋﺒﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮي ﻛﻪ ﻳﻮﺳﻒ از زﻧﺪان ﻛﺮده و آن را )) ﮔﻮرِ زﻧﺪﮔﺎن (( ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺑﻮد ‪،‬‬ ‫ﻧﺰدﻳﻚ ﺗﺮ ﺑﻮده اﻧﺪ‪. 19‬‬ ‫زﻧﺪان ﺟﺰو ﻛﺪام ﻳﻚ از اﻗﺴﺎم ﻣﺠﺎزات اﺳﺖ ؟‬ ‫در ﺷﺮﻳﻌﺖ اﺳﻼم ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺨﺼﻮﺻﻲ ﻛﻪ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﺗﺪوﻳﻦ ﮔﺮدﻳﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬دﻳﺪه ﻧﺸﺪه ‪ ،‬ﻣﮕﺮ در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ي‬ ‫اﺣﻜﺎﻣﻲ ﻛﻪ از ﺳﻴﺮه ي اﻣﺎم ﻋﻠﻲ )ع( و از ﻧﺼﻮص ﻓﻘﻬﺎي ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ وارد ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬واﺿﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ زﻧﺪان ﻫﺎ‬ ‫در ﺻﺪر اﺳﻼم ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻳﺮ ﻛﻴﻔﺮﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻘﺮرات وﻳﮋه اي ﺑﻮده اﻧﺪ ﻛﻪ از اﺻﻮل اﺳﻼﻣﻲ و ﻧﺼﻮص ﺷﺮﻋﻲ ﺑﻪ‬ ‫دﺳﺖ آﻣﺪه ﺑﻮد‪ ،‬زﻳﺮا ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ دﺳﺘﻮر ﻣﺠﺎزات ﻣﻲ دادﻧﺪ و آن ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در اﺟﺮاي دﺳﺘﻮرات ﻛﻴﻔﺮي‬ ‫ﻣﺒﺎﺷﺮت داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺿﻮاﺑﻂ ﺷﺮﻋﻲ ﺧﺎﺿﻊ ﺑﻮدﻧﺪ و ﻃﺒﻖ اﺣﻜﺎم اﺳﻼﻣﻲ ﻋﻤﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻛﻴﻔﺮﻫﺎي اﺻﻠﻲ در اﺳﻼم ﻋﺒﺎرت از ﺣﺪود ‪ ،‬ﻗﺼﺎص ‪ ،‬دﻳﺎت و ﺗﻌﺰﻳﺮات ﻫﺴﺘﻨﺪ ‪ .‬اﻳﻨﻚ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آن ﻛﻪ‬ ‫ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺤﺚ ﻣﺎ ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ اﺳﺖ ‪ ،‬اﻗﺘﻀﺎ دارد ﻛﻪ ﺑﺪاﻧﻴﻢ زﻧﺪان ﺟﺰو ﻛﺪام ﻳﻚ از اﻗﺴﺎم ﻛﻴﻔﺮﻫﺎي‬ ‫ﻓﻮق اﺳﺖ ‪ .‬ﺑﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ دﻻﻳﻠﻲ ﻛﻪ ذﻳﻼً ذﻛﺮ ﻣﻲ ﺷﻮد ‪ ،‬ﻣﻌﻠﻮم ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪﻛﻪ ﺣﺒﺲ ﻳﻜﻲ از اﻗﺴﺎم ﺗﻌﺰﻳﺮات‬ ‫اﺳﺖ ‪:‬‬ ‫اﻟﻒ ـ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻘﺪار و ﻣﻴﺰان ﺣﺪود از ﻃﺮف ﺷﺎرع ﻣﻘﺪس ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺣﺎﻛﻢ ﺣﻖ دﺧﻞ و‬ ‫ﺗﺼﺮف در آن را ﻧﺪارد )ﭼﻮن ﺣﺒﺲ در ﺟﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻛﻴﻔﺮ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪه ‪ ،‬ﻣﻘﺪارش ﻣﻌﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ و‬ ‫ﻗﺎﺿﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻴﺰان آن ﻛﻢ و زﻳﺎد ﻛﻨﺪ( ﻟﺬا ﺟﺰو ﺣﺪود ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﭼﻮن ﺗﻌﺰﻳﺮات ‪ ،‬ﻛﻴﻔﺮﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﻛﻪ اﻧﺪازه ي آن ﻫﺎ در ﺷﺮﻳﻌﺖ ﺑﻴﺎن ﻧﺸﺪه و ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺪار ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ اﻣﺎم و ﺣﺎﻛﻢ ﺷﺮع واﮔﺬار ﺷﺪه اﺳﺖ ‪ ،‬ﭘﺲ‬ ‫زﻧﺪان ﺟﺰو ﺗﻌﺰﻳﺮات ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد ‪.‬‬ ‫ب ـ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ آﺛﺎر ﺗﻮﺑﻪ و ﺑﺎزﮔﺸﺖ از ﮔﻨﺎه در اﻓﺮاد زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪ ‪ ،‬اﻣﻜﺎن ﺗﻘﻠﻴﻞ در ﻣﺪت زﻧﺪان‬ ‫ﺷﻤﻮل ﻋﻔﻮ اﻣﺎم و ﻳﺎ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ي او وﺟﻮد دارد ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺣﺒﺲ ﺟﺰو ﺣﺪود ﺑﻪ ﺷﻤﺎر آﻳﺪ‪ ،‬ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻴﺰان‬ ‫آن ﺑﺮاي اﻣﺎم ﺟﺎﻳﺰ ﻧﻴﺴﺖ ‪ ،‬ﭼﻮن اﻣﺎم ﺣﻖ ﻋﻔﻮ ﻛﺮدن در ﻛﻴﻔﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺣﺪ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬را‬

‫‪ -١٩‬ﺵر‪ ، 76،‬ا ‪H6 O 7P6 )b R‬ت( چپ اول اﻥ'رات ‪ h4‬داﻥ] ‪ ،‬ﺱل ‪١٣٧-‬ص ‪.١٨٢‬‬

‫‪10‬‬


‫ﻧﺪارد‪ .‬ﻛﻤﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ از آزادي ﻣﺸﺮوط ‪ ،‬ﻋﻔﻮ و در ﻣﻮاردي ﺗﺒﺪﻳﻞ آن ﺑﻪ ﺟﺰاي‬ ‫ﻧﻘﺪي ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪ ﺷﻮد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﮔﺮ زﻧﺪان ﺟﺰو ﺣﺪود ﺑﻮد‪ ،‬اﻋﻤﺎل ﻣﻮارد ﻓﻮق اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ ﻧﺒﻮد ‪.‬‬ ‫ج ـ در ﻋﻬﺪ ﺣﻀﺮت رﺳﻮل )ص( و در زﻣﺎن اﺑﻮﺑﻜﺮ ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﻛﺮدن در ﻣﺴﺠﺪ و ﻳﺎ در دﻫﻠﻴﺰ ﻣﺴﺠﺪ اﻧﺠﺎم‬ ‫ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﺣﺒﺲ ﻛﺮدن از اﻗﺴﺎم ﺣﺪود ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ در ﻣﺴﺠﺪ اﻧﺠﺎم ﻧﻤﻲ ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﭼﻮن ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ از اﺟﺮاي‬ ‫ﺣﺪود در ﻣﺴﺠﺪ ﻧﻬﻲ ﻛﺮده اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫د ـ ﺟﺮاﻳﻤﻲ ﻛﻪ ﻣﺸﻤﻮل ﺗﻌﺰﻳﺮات ﻫﺴﺘﻨﺪ ‪ ،‬از ﻧﻈﺮ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻪ درﺟﻪ ي ﺟﺮاﻳﻤﻲ ﻛﻪ ﻣﺸﻤﻮل ﺣﺪود‬ ‫ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ‪ ،‬ﻧﻤﻲ رﺳﻨﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ زﻧﺪان ﺑﺮاي ﺟﺮم ﻫﺎي ﺳﻨﮕﻴﻦ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ و ﻟﺬا ﺑﺎ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ذﻛﺮ ﺷﺪه‪ ،‬در ﻣﻲ ﻳﺎﺑﻴﻢ ﻛﻪ ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ ‪ ،‬ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﺗﻌﺰﻳﺮات ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ‪.‬‬ ‫در ﻗﺮآن ﻛﺮﻳﻢ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﻳﺪﮔﺎه ﻓﻘﻬﺎ زﻧﺪان اﮔﺮﭼﻪ ﻳﻚ ﻣﺠﺎزات ﺷﺮﻋﻲ و ﺟﺰو ﺗﻌﺰﻳﺮات اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻴﻜﻦ ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫در ﻣﻮارد ﺧﺎﺻﻲ از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺮاي ﺳﺎرﻗﻲ ﻛﻪ ﭼﻨﺪ ﺑﺎر ﺳﺮﻗﺖ ﻛﺮده و ﻧﻴﺰ زن ﻣﺮﺗﺪه ﺗﺠﻮﻳﺰ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ واز‬ ‫ﻣﻨﻈﺮ ﻗﺮآن ﻛﺮﻳﻢ‪ ،‬از اﺑﺰارﻫﺎي ﺑﻜﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه از ﺳﻮي ﻃﺎﻏﻮﺗﻬﺎ و ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻫﺎي ﺟﻮر ﺑﺮاي دﻓﻊ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن‬ ‫ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻳﺎ وادار ﻛﺮدن آﻧﺎن ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎن ﺑﺮداري اﺳﺖ‪ .‬از آﻳﺎت و رواﻳﺎت ﻣﻮﺟﻮد ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ‬ ‫ﺣﺒﺲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺎزداﺷﺖ ﻣﻮﻗﺖ ﻣﺮﺳﻮم ﺑﻮده و ﺗﺠﻮﻳﺰ ﺷﺪه اﺳﺖ‪. 20‬‬ ‫ﺣﺒﺲ از ﺟﻬﺎت ﻓﻘﻬﻲ ‪:‬‬ ‫ﻣﻨﻈﻮر ﺷﺎرع از ﺣﺒﺲ و ﻧﮕﻬﺪاري اﻧﺴﺎن در ﻳﻚ ﻓﻀﺎي ﺗﻨﮓ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻘﺼـﻮد ﺷـﺎرع ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮي از‬ ‫ﺗﺼﺮﻓﺎت آزاداﻧﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص اﺳﺘﺎد ﺟﻌﻔﺮ ﺳﺒﺤﺎﻧﻲ در ﻛﺘﺎب ﻣﻌﺎﻟﻢ اﻟﺤﻜﻮﻣﻪ اﻻﺳﻼﻣﻴﻪ‬ ‫ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫ﺣﺒﺲ در ﺷﺮﻳﻌﺖ اﺳﻼﻣﻲ ﻧﮕﻬﺪاﺷﺘﻦ اﻧﺴﺎن در ﺟﺎي ﺗﻨﮓ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻌﻮﻳﻖ ﺷﺨﺺ و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از ﺗﺼﺮف‬ ‫آزاداﻧﻪ وي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ از ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺷﻜﻨﺠﻪ و آزار ﺑﺪور ﺑﺎﺷﺪ ‪ .‬اﻣـﺎم ﻋﻠـﻲ )ع( در ﻣـﻮرد اﺑـﻦ ﻣﻠﺠـﻢ‬ ‫ﺳﻔﺎرش ﻧﻤﻮد‪ :‬اﻳﻦ اﺳﻴﺮ را ﺣﺒﺲ ﻛﻨﻴﺪ و او را ﻃﻌﺎم دﻫﻴﺪ و ﻧﻴﻜﻮ ﻧﮕﻬﺪاري ﻛﻨﻴﺪ‪.21‬‬ ‫ﻓﻘﻬﺎ وداﻧﺸﻤﻨﺪان دﻳﮕﺮﻫﻤﻴﻦ ﻣﻔﻬﻮم را از زﻧﺪان اﺳﺘﻨﺒﺎط ﻛﺮده اﻧﺪ وﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ‪:‬ﺣﺒﺲ ﻋﺒﺎرﺗﺴﺖ از ﺗﻌﻮﻳﻖ و ﻣﻨـﻊ‬ ‫ﺷﺨﺺ ازﺗﺼﺮف آزاد‪،‬ﺧﻮاه درﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪﻳﺎ در ﻣﺴﺠﺪ ﻳﺎ اﻳﻨﻜﻪ ﺧﺼﻢ ﻳﺎ وﻛﻴﻞ اوﻣﻼزم وﻫﻤﺮاه ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ‪.‬‬ ‫در ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻛﺘﺎب »ﻫﻞ ﻳﺠﻮر اﻟﺘﻌﺰﻳﺰ ﺑﺎﻟﺤﺒﺲ او ﺑﺎﻟﻤﺎل« ﺗﺎﻟﻴﻒ ﺳﻴﺪاﺑﻮاﻟﻔﻀﻞ ﻣﻴﺮﻣﺤﻤﺪي ‪ ،‬ﺗﺮﺟﻤﻪ آﻗﺎي ﺑﺎﻗﺮي‬ ‫ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﺿﻤﻨﻲ اﺷﺎره ﺑﻪ ﻣﻄﻠﺐ اﺧﻴﺮ دارد ﻛﻪ ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﺪ‪ :‬ﺳﺠﻦ ﻣﺼﺪر و ﻣﻌﻨـﺎﻳﺶ ﻣﻨـﻊ اﺳـﺖ ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧـﻪ ﻛـﻪ‬ ‫ﺣﺒﺲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻌﻨﻲ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻟﻴﻜﻦ اﻃﻼق ﺑﺮ ﻣﺤﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد ﭼﻮن زﻧﺪان ﻣﻜـﺎﻧﻲ اﺳـﺖ ﻛـﻪ زﻧـﺪاﻧﻲ از‬ ‫ﺧﺮوج از آﻧﺠﺎ ﻣﻤﻨﻮع ﮔﺸﺘﻪ و از ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺼﺮﻓﺎت ﻛﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ اﻣﻼك و ﻋﻴﺎل ﺧﻮد ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺤـﺮوم ﮔﺮدﻳـﺪه‬

‫‪ -٢٠‬د ﺵر ‪ ، 76 ،‬ی‪8k‬ی ه زﻥ ان ی ‪P6‬زات ه  ‪ ،‬ﻥ'‪4‬ای]‪ ،‬ﺕ*ان‪ ،‬ﺱل ‪.١٣٨١‬‬ ‫‪ -٢١‬ﺱ ﻥ‪ ` I6» ،bI ،‬ا ‪ O6Q‬ا‪H‬ﺱ?‪ «O6‬اﺹ‪*b‬ن ‪ O Q6‬ا‪6H‬م ا‪6‬ا ‪ ، 67‬چ‪.@١:٠١ ،١‬ق‪ ،‬ص ‪.:-٢‬‬

‫‪11‬‬


‫اﺳﺖ‪ 22 .‬در آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ و ﻣﻘﺮرات اﺟﺮاﻳﻲ ﺳﺎزﻣﺎن زﻧﺪاﻧﻬﺎ و اﻗﺪاﻣﺎت ﺗﺎﻣﻴﻨﻲ و ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﻛﺸﻮر ﻧﻴﺰ زﻧـﺪان‬ ‫ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ :‬زﻧﺪان ﻣﺤﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻘﺎﻣﺎت ذﻳﺼﻼح ﻗﻀﺎﺋﻲ و ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺪت ﻣﻌﻴﻦ و ﻳﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر داﺋﻢ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺗﺤﻤﻞ ﻛﻴﻔﺮ ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫‪23‬‬

‫ﻣﺎﻫﻴﺖ ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ‬ ‫ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ اﻧﻮاع ﻛﻴﻔﺮﻫﺎي ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻣﺤﺪودﻳﺘﻬﺎي ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺑﺮاي ﺗﺼﺮﻓﺎت آزاداﻧﻪ اﻓﺮاد در‬ ‫اﻣﻮر ﺧﻮد ﺑﻪ آن ﺳﺎﻟﺐ آزادي ﻳﻌﻨﻲ ﺳﻠﺐ ﻣﻄﻠﻖ آزادي ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد از اﻳﻦ رو؛ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻨﮕﻨﺎﻫﺎي دﻳﮕﺮ‬ ‫ﺑﺮاي اﻓﺮادي ﻛﻪ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﻧﻘﺾ ﻗﺎﻧﻮن ﺷﺪه اﻧﺪ ﺳﺎﻟﺐ آزادي ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺤﺪود ﻛﻨﻨﺪه آن ﻳﺎ ﻣﺤﺪودﻛﻨﻨﺪه و‬ ‫ﺳﺎﻟﺐ ﺑﺮﺧﻲ ﺣﻘﻮق آﻧﻬﺎ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﺮدن ﻓﺮد در ﻇﺎﻫﺮ و ﻧﮕﺎه اول و ﺣﺘﻲ از ﻟﺤﺎظ ﻣﺎﻫﻴﺖ‪ ،‬ﻧﻮﻋﻲ ﻛﻴﻔﺮ اﺳﺖ‪ .‬زﻳﺮا اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮ‬ ‫ﺧﻼف ﻣﻴﻞ و اراده ﻓﺮد اﺳﺖ و ﻳﻜﻲ از وﻳﮋﮔﻲ ﻫﺎي ﻛﻴﻔﺮ و ﺳﺰا ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ زﻧﺪاﻧﻲ ﺷﺪن‪ ،‬ﺑﺮاي‬ ‫ﻓﺮدﺗﻨﮕﻨﺎﻫﺎﻳﻲ اﻳﺠﺎد و ﺑﺮ او ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﻋﺎدي روا و ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه ﻧﻴﺴﺖ و ﻧﻪ ﻛﺴﻲ دوﺳﺖ دارد‬ ‫ﻛﻪ ﻣﻮﺿﻮع آن ﻗﺮارﮔﻴﺮد‪.‬اﻳﻦ ﺧﺼﻮﺻﻴﺖ ﻣﺸﺘﺮك ﻫﻤﻪ ﻣﺠﺎزات اﺳﺖ ﻛﻪ دراﺛﺮ اﺟﺮاي آﻧﻬﺎ ﻧﻮﻋﻲ ﻣﺤﺪودﻳﺖ‬ ‫اﻋﻢ از ﻣﺎﻟﻲ‪،‬ﺟﺎﻧﻲ‪،‬ﻳﺎرواﻧﻲ‪ ،‬ﮔﻔﺘﺎري ﻳﺎ رﻓﺘﺎري ﺑﺮاي ﺣﻖ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻳﺎ ﺣﻴﺎت ﻳﺎ آزادي و ﻳﺎ ﺣﻴﺜﻴﺖ ﻳﺎ ﻛﺮاﻣﺖ‬ ‫اﻧﺴﺎن اﻳﺠﺎد ﺷﻮد‪.‬‬ ‫اﻧﻮاع ﺣﺒﺲ‬ ‫ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ از ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي زﻳﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻘﺴﻴﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺠﻬﺖ اﺧﺘﺼﺎر ﻓﻘﻂ ‪ 3‬ﻣﻮرد آن را ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﻣﻲ‬ ‫دﻫﻴﻢ ‪:‬‬ ‫‪ -١‬اﻧﻮاع ﺣﺒﺲ از ﻟﺤﺎظ اﻫﺪاف آن‬ ‫‪ -٢‬اﻧﻮاع ﺣﺒﺲ از ﻟﺤﺎظ ﻣﺪت آن‬ ‫‪ -٣‬اﻧﻮاع ﺣﺒﺲ از ﻟﺤﺎظ ﻓﺮد ﻣﺤﺒﻮس‬ ‫‪ -:‬اﻧﻮاع ﺣﺒﺲ از ﻟﺤﺎظ ﻧﻮع ﺟﺮم‬ ‫‪ -E‬اﻧﻮاع ﺣﺒﺲ از ﻟﺤﺎظ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ و ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﻣﺤﺒﻮﺳﻴﻦ‪.‬‬

‫اﻟﻒ ( اﻧﻮاع ﺣﺒﺲ از ﻟﺤﺎظ اﻫﺪاف ﻣﺸﺮوع و ﻣﻌﻘﻮل ‪:‬‬ ‫»ﺣﺒﺲ ﻣﺠﺎزاﺗﻲ‪ ،‬ﺣﺒﺲ اﺻﻼﺣﻲ‪ ،‬ﺣﺒﺲ اﺣﺘﻴﺎﻃﻲ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﺗﺎدﻳﺒﻲ ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﺳﻴﺎﺳﻲ‪ ،‬ﺣﺒﺲ اﺳﺘﺤﻘﺎﻗﻲ‪ ،‬ﺣﺒﺲ‬ ‫ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ«‬

‫‪  ،a -٢٢‬ه ‪ ،‬ﻥﺹ‪ ،‬زﻥ اﻥ از دی ‪ @4‬اﺱ?م‪ ،`a ،‬ﻥ' ‪ ،١٣-١ ، 76‬ص ‪.E-‬‬ ‫‪ -٢٣‬ر‪6 .5 .‬د@ ‪ ٣‬ی ﻥ‪ O6‬اای ﺱز‪6‬ن زﻥ اﻥ* و ا‪ a‬ا‪6‬ت ﺕ‪ 6‬و ﺕ ‪B6‬ب ‪ ١٣٨٠‬روزﻥ‪ O6‬رﺱ‪ 7‬ﺵ‪7‬ر@ ‪6 ١/٨٠/٧-٧٣‬رخ‬ ‫‪.١٣٨٠/:/٣١‬‬

‫‪12‬‬


‫‪-1‬ﺣﺒﺲ ﻣﺠﺎزاﺗﻲ‬

‫اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﻣﺠﺎزات اﻓﺮاد ﺧﻼﻓﻜﺎر اﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﺘﻮﺟﻪ زﺷﺘﻲ اﻋﻤﺎل ﺧﻮد ﺑﺸﻮﻧﺪ و در آﻳﻨﺪه از ﺗﻜﺮار اﻳﻦ‬ ‫اﻋﻤﺎل ﺧﻮدداري ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺣﺒﺲ ﺑﺎﻋﺚ ﻋﺒﺮت دﻳﮕﺮان ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﺣﺒﺲ ﻣﺠﺎزاﺗﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﺗﺮﻳﻦ‬ ‫اﻗﺴﺎم ﺣﺒﺲ از ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ اﻣﺮوز ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬و ﻫﺮ ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﺑﺮاي ﺧﻮد ﭼﻨﻴﻦ ﺣﺒﺴﻲ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻮع از‬ ‫زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﺮدن ﻫﻢ ﺷﺎﻣﻞ آن دﺳﺘﻪ از ﺣﺒﺴﻬﺎﻳﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ آن ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﻗﺎﺿﻲ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬ﻣﻮارد‬ ‫اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﻓﺮاوان در ﻛﺘﺐ ﻓﻘﻬﻲ و ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﺳﻼﻣﻲ ذﻛﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ‪ 2‬ﻧﻤﻮﻧﻪ در زﻳﺮ‬ ‫ﻳﺎدآور ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ‪ .‬ﻣﻮﻟﻒ ﻋﺠﺎﺋﺐ اﻻﺣﻜﺎم اﻣﻴﺮاﻟﻤﻮﻣﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﺪ‪ :‬در ﻣﻮرد ﭼﻬﺎر ﻧﻔﺮ ﻣﺮد ﻣﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ‬ ‫ﻛﺸﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺣﻤﻠﻪ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ اﻣﻴﺮاﻟﻤﻮﻣﻨﻴﻦ دﺳﺘﻮر زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﺮدن آﻧﻬﺎ را ﺻﺎدر ﻛﺮدﻧﺪ‪ 24.‬ﺷﻴﺦ ﻃﻮﺳﻲ‬ ‫اﻳﻨﻄﻮر ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ :‬ﻋﺒﺪا‪ ...‬ﺑﻦ ﺳﻨﺎن اﻳﻨﻄﻮر ﻧﻘﻞ ﻛﺮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺤﻀﺮت ﺻﺎدق )ع( ﻋﺮض ﻛﺮدم ﺟﺎﻧﻢ ﺑﻪ‬ ‫ﻗﺮﺑﺎﻧﺖ ﻋﻘﻮﺑﺖ ﻣﺮدي ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ زﻧﻲ ﺣﻤﻠﻪ ﻛﻨﺪ و ﻣﻮي ﺳﺮ او را ﺑﻪ زور ﺑﺘﺮاﺷﺪ ﭼﻴﺴﺖ؟ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬ ‫او را ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ وﺿﻊ دردآور ﻣﻮرد ﺿﺮﺑﺖ ﻗﺮارداد و ﺳﭙﺲ در زﻧﺪان ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﺎ وﺿﻊ ﻣﻮي‬ ‫ﺳﺮ آن زن ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد‪ .‬ﺣﺎل اﮔﺮ ﻣﻮي ﺳﺮ دوﺑﺎره روﺋﻴﺪ ﻣﻬﺮاﻟﻤﺜﻞ از ﺷﺨﺺ ﺣﻤﻠﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و‬ ‫اﮔﺮ ﻣﻮي ﺳﺮاﺻﻼً ﻧﺮوﻳﺪ ﺑﺎﻳﺪ دﻳﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ زن را ﻛﻪ ‪ 5‬ﻫﺰار درﻫﻢ اﺳﺖ ﺑﭙﺮدازد‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺣﺒﺲ اﺻﻼﺣﻲ‬

‫اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﻣﻌﻤﻮﻻ در ﻣﻮرد اﻓﺮادي اﺟﺮا ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﺎدت ﺑﺪي ﮔﺮﻓﺘﺎرﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻌﺘﺎدان ﺑﻪ ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر‬ ‫ﻛﻪ اﻧﺪرز و آﻣﻮزﺷﻬﺎ در آﻧﻬﺎ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻧﻤﻲ ﮔﺬارد و ﭼﺎره اي ﺟﺰ ﺣﺒﺲ آﻧﻬﺎ و ﺟﺪاﻛﺮدن آﻧﻬﺎ از ﭘﻴﻜﺮه ﺟﺎﻣﻌﻪ‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ ‪ .‬اﻳﻦ اﻓﺮاد را در ﻣﺪت ﻛﻮﺗﺎه ﻳﺎ ﻃﻮﻻﻧﻲ زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روﺷﻬﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﻠﻤﻲ و‬ ‫ﭘﺰﺷﻜﻲ و رواﻧﺸﻨﺎﺳﻲ ﺗﺤﺖ درﻣﺎن ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﺗﺎ اﺻﻼح ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﺳﺘﺎد ﻣﻜﺎرم ﺷﻴﺮازي درﺑﺎره دﻟﻴﻞ ﺟﻮاز اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ از ﻧﻈﺮ ﻓﻘﻬﻲ ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﺪ‪)):‬دﻟﻴﻞ ﻓﻘﻬﻲ ﺑﺮ ﺟﻮاز اﻳﻦ‬ ‫ﮔﻮﻧﻪ زﻧﺪاﻧﻬﺎ ﻧﺨﺴﺖ ﻋﻤﻮﻣﺎت ادﻟﻪ ﻧﻬﻲ از ﻣﻨﻜﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺟﺎزه ﻣﻲ دﻫﺪ در ﻧﻬﻲ ﮔﻨﻪ ﻛﺎران از اﻧﺠﺎم ﻣﻨﻜﺮات‬ ‫ﻣﺘﻮﺳﻞ ﺑﻪ وﺳﺎﻳﻞ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﺎ رﻋﺎﻳﺖ ﺷﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ از ﭘﻨﺪ و اﻧﺪرز و ارﺷﺎد ﺑﺎ زﺑﺎن و ﺳﭙﺲ ﺧﺸﻮﻧﺖ در ﮔﻔﺘﺎر‬ ‫ﺷﺮوع ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﺪﻳﺪﺗﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ راﻫﻲ ﺟﺰ زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﺮدن ﻣﺠﺮم ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﻛﺮدن اﻓﺮاد ﺑﺮ‬ ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻬﻲ از ﻣﻨﻜﺮ واﺟﺐ ﻣﻲ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺣﺒﺲ اﺣﺘﻴﺎﻃﻲ ‪:‬‬

‫)) ﺣﺒﺲ اﺣﺘﻴﺎﻃﻲ ﻧﻮﻋﻲ اﻗﺪام ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﻮرد ﻣﺘﻬﻤﻲ ﻛﻪ ﻫﻨﻮز درﺑﺎره او ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻗﻄﻌﻲ و ﻧﻬﺎﻳﻲ‬ ‫اﺗﺨﺎذ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ ‪ ،‬ﻟﺬا در اﺛﻨﺎي ﺗﺤﻘﻴﻖ زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد و اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻛﻴﻔﺮ دادن ﻧﻴﺴﺖ ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ‬ ‫ﻳﻚ اﻗﺪام اﺣﺘﻴﺎﻃﻲ اﺳﺖ ﺗﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺪ اﺣﻴﺎﻧﺎً ﻓﺮار ﻛﻨﺪ ‪ .‬و ﻳﺎ ﻛﺎري ﻛﻨﺪ ﻛﻪ در ﻋﻤﻞ ﺗﺤﻘﻴﻖ اﺛﺮ ﺑﮕﺬارد ‪ .‬و از اﻳﻦ‬

‫‪ -٢٤‬ا‪ ،6 6‬ﺱ ‪ WMP ،6‬ا‪H‬ﺡ‪Q‬م‪ ،‬ون ‪6‬ﺱ‪ O‬ا‪  q7 7 H‬ت ‪ ، ،‬ص ‪.٧٣‬‬

‫‪13‬‬


‫ﺟﻬﺖ وﺿﻊ او در زﻧﺪان ﻏﻴﺮ از ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﻦ اﺳﺖ ‪((.‬ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﻛﺮم )ص( اﺷﺨﺎﺻﻲ را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﺗﻬﺎم ﺣﺒﺲ‬ ‫اﺣﺘﻴﺎﻃﻲ ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ‪((. 25‬‬ ‫اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ ﻧﻮع ﺟﺒﺲ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ وﺿﻊ ﻣﺘﻬﻢ ﺑﺮاي ﺣﺎﻛﻢ آﺷﻜﺎر ﮔﺮدد ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻮع زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﺮدن ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ ‫اﻧﻮاع ﻗﺒﻞ در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﻣﻌﻤﻮل اﺳﺖ ‪ .‬از آﻧﺠﺎﺋﻴﻜﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﻲ ﮔﻨﺎﻫﻲ ﻣﺘﻬﻤﻴﻦ ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد ﻟﺬا ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺮ ﭼﻪ‬ ‫زودﺗﺮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت درﺑﺎره آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد و اﻳﻦ دوران ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﻮﺗﺎﻫﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ اﻳﻦ اﺣﺘﻤﺎل‬ ‫وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻗﺎﺿﻲ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻓﻮري اﺧﺘﻼف ﻃﺮﻓﻴﻦ را ﻓﻴﺼﻠﻪ دﻫﺪ و اﻳﻦ اﻣﻜﺎن دارد ﭘﺮوﻧﺪه ﻫﺎي دﻳﮕﺮي ﭘﻴﺶ‬ ‫از آﻧﻬﺎ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﻮﺑﺖ ﺑﻪ رﺳﻴﺪﮔﻲ آﻧﻬﺎ ﻓﺮا رﺳﻴﺪه ﻛﻪ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻗﺎﺿﻲ اﻓﺮاد ﺧﻮاﻧﺪه را ﺗﺎ زﻣﺎن‬ ‫رﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﭘﺮوﻧﺪه آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻮ‪‬ﻗﺖ ﺣﺒﺲ اﺣﺘﻴﺎﻃﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺣﺒﺲ ﺗﺄدﻳﺒﻲ ‪:‬‬

‫اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﺑﻴﺸﺘﺮ درﻣﻮرد اﻃﻔﺎل ﺑﺰﻫﻜﺎر ﺻﺪق ﻣﻴﻜﻨﺪ‪،‬اﻃﻔﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺸﻤﻮل ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ وﻟﻲ‬ ‫اﮔﺮآزادي ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ داده ﺷﻮد‪،‬ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده وراه اﻧﺤﺮاف راﭘﻴﺸﻪ ﺧﻮد ﻣﻲ ﺳﺎزﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﭘﺎره‬ ‫اي ﮔﻨﺎﻫﺎن زﻧﺪاﻧﻲ ﺷﺪه ﺗﺎ ﺗﺄدﻳﺐ و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺷﻮﻧﺪ ‪ .‬ﺣﺒﺲ ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻛﻴﻔﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺆﻟﻒ‬ ‫اﻟﻤﺒﺴﻮط ﻧﻴﺰ در اﻳﻦ ﺑﺎره ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ ‪ )):‬ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ‪ ،‬ﻣﻨﺤﺼﺮاً ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺗﺎدﻳﺐ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺒﺲ ﺷﻮﻧﺪ زﻳﺮا آﻧﻬﺎ ﻣﻜﻠﻒ‬ ‫ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ‪(( 26.‬‬ ‫در اﻳﺮان و زﻧﺪاﻧﻬﺎي ﻛﻨﻮﻧﻲ ‪ ،‬ﻣﺮﻛﺰي ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﻮدﻛﺎن در آﻧﺠﺎ اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان ﻛﺎﻧﻮن‬ ‫اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ‪ .‬ﻛﺎﻧﻮن اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻣﺮﻛﺰي اﺳﺖ ﻛﻪ اﻃﻔﺎل و ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﺑﺰﻫﻜﺎر ﻛﻤﺘﺮ‬ ‫از ‪ 18‬ﺳﺎل ﺗﻤﺎم در آﻧﺠﺎ ﺑﺮاي اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ و آﻣﻮزش ﻧﮕﻬﺪاري ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ‪. 27‬‬ ‫‪ -5‬ﺣﺒﺲ ﺳﻴﺎﺳﻲ ‪:‬‬

‫اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﻣﺨﺼﻮص ﻛﺴﺎﻧﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎي ﺳﻴﺎﺳﻲ آﻧﻬﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻧﻈﺎم ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‬ ‫و ﮔﺎﻫﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﻴﺴﺖ وﻟﻲ ﺑﺎ اﻫﺪاف ﻣﺨﺎﻟﻒ دارد ‪) .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﺳﻴﺎﺳﻲ در زﻣﺎن‬ ‫ﻃﺎﻏﻮت و ﻳﺎ در ﺑﺴﻴﺎري از ﺑﻼد دﻧﻴﺎي اﻣﺮوز ( ‪.‬‬ ‫‪-6‬ﺣﺒﺲ اﺳﺘﺤﻘﺎﻗﻲ ‪:‬‬

‫)) ﻣﻨﻈﻮر از اﺳﺘﺤﻘﺎق )) ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺣﻖ (( اﺳﺖ ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﺳﺘﻴﻔﺎي ﺣﻘﻮق ﺿﺎﻳﻊ ﺷﺪه اﻧﺠﺎم ﻣﻲ‬ ‫ﮔﻴﺮد ‪ )) .‬ﺧﻮاه اﻳﻦ ﺣﻘﻮق از ﺣﻘﻮق ﻓﺮدي ﺑﺎﺷﺪ و ﺧﻮاه از ﺣﻘﻮق اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ‪((.‬‬ ‫ﻣﺜﻼً ﺷﺨﺺ ﺑﺪﻫﻜﺎر در ﺻﻮرت ﺗﻤﻜﻦ از اداء دﻳﻦ از ﭘﺮداﺧﺖ ﺑﺪﻫﻲ اﻣﺘﻨﺎع ﻣﻲ ورزد در اﻳﻨﺠﺎ ﺑﺪﻫﻜﺎر را ﺑﻪ‬ ‫زﻧﺪان ﻣﻲ اﻓﻜﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎر ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ‪ .‬زراره از اﻣﺎم ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ )ع( ﻧﻘﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ‪)) :‬ﻋﻠﻲ )ع( ﺣﺒﺲ‬ ‫ﻧﻤﻲ ﻛﺮدﻧﺪ ﻣﮕﺮ در ﺳﻪ ﻣﻮرد ‪ -1 :‬ﻏﺎﺻﺐ‪ -2 ،‬ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﺎل ﻳﺘﻴﻢ را از روي ﻇﻠﻢ ﺑﺨﻮرد ‪ -3 ،‬ﻛﺴﻲ ﻛﻪ‬

‫‪ .١٩‬ر ‪'6 )) ، 5 .‬و ‪ R‬ﺡ ‪ r‬از دی ‪ @4‬ﺱ‪ ) ، (( R‬در ه‪ 7‬ﻥﺵر ( ‪.‬‬ ‫‪ .٢٠‬ر ‪ ، 5 .‬ﺱﺥ ‪ ،‬ﺵ‪ r7‬ا ی ‪ )) ،‬ا ‪ 7‬ط (( ‪ ،‬ج ‪ ، ٢٠‬ص ‪٩١‬‬ ‫‪ .٢١‬ر ‪6 ، 5 .‬د@ ‪ ١٩‬ی ﻥ‪ O6‬زﻥ اﻥ* و ا‪ a‬ا‪6‬ت ﺕ‪ 6u‬و ﺕ ‪B6 ،‬ب ‪. ١٣٨٠‬‬

‫‪14‬‬


‫اﻣﺎﻧﺘﻲ ﺑﻪ او ﺳﭙﺮده ﺷﺪه و او و آن را از ﺑﻴﻦ ﺑﺮده اﺳﺖ‪((.‬در ﻛﺘﺎب اﻟﺨﺮاج آﻣﺪه ﻛﻪ )) اﮔﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺿﺮر‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺟﺎﺳﻮﺳﻲ ﻛﻨﺪ وي را ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﻮﺑﻪ اش آﺷﻜﺎر ﻧﮕﺸﺘﻪ اﺳﺖ زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ‪((.‬‬ ‫‪ -7‬ﺣﺒﺲ ﺣﻔﺎﻇﺘﻲ ‪:‬‬

‫ﮔﺎه اوﻗﺎت ﻣﺮدم ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ روﻳﺪادﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﻈﻴﺮ اﻧﻘﻼب ﻫﺎ و ﻳﺎ اﺗﻔﺎﻗﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﺷﺪن‬ ‫ﻫﻴﺠﺎن اﺣﺴﺎﺳﺎت ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد ‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻓﺮادي ﺳﺨﺖ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﺷﺪه ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ اﮔﺮ آن اﻓﺮاد ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﺟﺎﻧﺸﺎن ﺑﻪ ﺧﻄﺮ ﻣﻲ اﻓﺘﺪ ‪ ،‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﺤﻖ اﻋﺪام ﻧﻴﺰ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ‪.‬در اﻳﻨﺠﺎ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺗﺎ ﻓﺮو ﻧﺸﺴﺘﻦ ﺧﺸﻢ‬ ‫ﻣﺮدم ﻣﺪﺗﻲ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ اﻓﺮاد را ﻣﺤﺒﻮس ﻛﺮده ‪ ،‬ﺗﺎ ﺑﺎ ﻋﺎدي ﺷﺪن اوﺿﺎع و رﻓﻊ ﺧﻄﺮ‪ ،‬آﻧﻬﺎ را آزاد ﺳﺎزد‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﻳﻦ‬ ‫ﺣﺒﺲ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺎدر اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫ب( اﻗﺴﺎم ﺣﺒﺲ از ﻟﺤﺎظ اﻫﺪاف ﻧﺎﻣﺸﺮوع و ﻧﺎﻣﻌﻘﻮل‬ ‫»»ﺣﺒﺲ اﻧﺘﻘﺎﻣﻲ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﺑﺮاي درﻫﻢ ﺷﻜﺴﺘﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺘﻬﺎ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﺑﺮاي رﻓﻊ ﻣﺰاﺣﻤﺎن‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﺑﺮاي از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن‬ ‫راﺑﻄﻪ رﻫﺒﺮي ‪««.‬‬

‫‪28‬‬

‫‪ -1‬ﺣﺒﺲ اﻧﺘﻘﺎﻣﻲ ‪:‬‬

‫در اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﻫﻴﭻ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻌﻘﻮﻟﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد ‪ ،‬ﺟﺒﺎران ﻳﺎ ارﺑﺎﺑﺎن ﺑﺮاي اﻧﺘﻘﺎم ﮔﺮﻓﺘﻦ از ﻣﺮدم آزاده و ﻳﺎ‬ ‫رﻋﺎﻳﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﻛﻴﻨﻪ و دﺷﻤﻨﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻖ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ دل دارﻧﺪ‪ ،‬آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ زﻧﺪان ﻣﻲ اﻓﻜﻨﺪ‪ .‬و در ﻓﺠﻴﻊ ﺗﺮﻳﻦ وﺿﻊ‬ ‫ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﻨﺪ و ﺑﺴﺎ ﺷﺪه ﻛﻪ در آﻧﺠﺎ ﻣﻲ ﭘﻮﺳﻨﺪ و از ﺑﻴﻦ ﻣﻲ روﻧﺪ ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺣﺒﺲ ﺑﺮاي درﻫﻢ ﺷﻜﺴﺘﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺘﻬﺎ ‪:‬‬

‫ﺟﺒﺎران ﺑﺮاي درﻫﻢ ﺷﻜﺴﺘﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺘﻬﺎي روﺣﻲ ﻳﺎ ﺟﺴﻤﻲ ﻣﺒﺎرزان راه ﺣﻖ ‪ ،‬آﻧﻬﺎ را زﻧﺪاﻧﻲ ﻧﻤﻮده و ﺗﺤﺖ‬ ‫اﻧﻮاع ﺗﺤﻘﻴﺮﻫﺎ و ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻫﺎي روﺣﻲ و ﺟﺴﻤﻲ ﻗﺮار ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ در اﻓﺮاد ﻣﻘﺎوم ﺑﻲ اﺛﺮ ﺑﻮده ‪.‬‬ ‫ﺑﻠﻜﻪ ﮔﺎﻫﻲ اوﻗﺎن ﺑﺎﻋﺚ اﻳﺠﺎد ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ در آﻧﻬﺎ و اداﻣﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎي آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬وﻟﻲ در اﻓﺮاد ﺿﻌﻴﻒ‬ ‫اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ زﻧﺪاﻧﻬﺎ ﻣﻮﺛﺮ واﻗﻊ ﺷﺪه و از اﻳﻦ آزﻣﺎﻳﺶ ﺷﻜﺴﺖ ﻣﻲ ﺧﻮردﻧﺪ و ﮔﺎﻫﻲ ﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﺻﻮرت آﻟﺘﻲ در‬ ‫دﺳﺖ ﺟﺒﺎرات در ﻣﻲ آﻳﻨﺪ‬ ‫‪ -3‬ﺣﺒﺲ ﺑﺮاي از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن راﺑﻄﻪ رﻫﺒﺮي ‪:‬‬

‫اﻳﻦ ﻧﻮع از ﺣﺒﺲ ﻛﺮدن ﻣﺨﺼﻮص رﻫﺒﺮان ﻣﺬﻫﺒﻲ و ﺳﻴﺎﺳﻲ اﺳﺖ ‪ .‬رﻫﺒﺮاﻧﻲ ﻛﻪ زورﮔﻮﻳﺎن و ﺟﺒﺎران از‬ ‫ﻣﺒﺎرزان آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﺘﻮه آﻣﺪه و ﺑﺮاي ﻗﻄﻊ ارﺗﺒﺎط ﺑﻴﻦ رﻫﺒﺮ وﭘﻴﺮوان وي ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻠﻮﮔﻴﺮ از ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻬﺎي آﻧﻬﺎ اﻗﺪام‬ ‫ﺑﻪ ﺣﺒﺲ اﻳﻦ رﻫﺒﺮان ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺟﺎﻟﺐ اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ زﻧﺪاﻧﻬﺎ دراﻛﺜﺮ ﻣﻮارد ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﻌﻜﻮس ﻣﻲ دﻫﺪ و ﺑﺎﻋﺚ‬ ‫اﻧﺴﺠﺎم ﺑﻴﺸﺘﺮ ﭘﻴﺮوان و ﻋﺰت و ﺑﺰرﮔﻲ و ﻣﻌﺮوﻓﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ رﻫﺒﺮان ﻣﻲ ﺷﻮد ‪.‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان از‬ ‫دﺳﺘﮕﻴﺮي و زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﺮدن و ﺗﺒﻌﻴﺪ اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﻲ )ره( و ﺳﺎﻳﺮ ﺑﺰرﮔﺎن و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻦ اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﻲ در زﻣﺎن‬ ‫ﻃﺎﻏﻮت و ﻳﺎ ﺳﺎﻳﺮ اﻧﻘﻼﺑﻬﺎ ﻳﺎد ﻛﺮد ‪.‬‬ ‫‪Q6 .٢٢‬ر ﺵاز ‪ ،‬ﻥﺹ ‪ Ob$ )) ، O 6 ،‬زﻥ ان (( ‪T6‬ر در ‪ WQ6 OP6‬اﺱ?م ‪ ،‬ش ‪ ، ٣‬ﺱل ‪ ،١٣٦٤ ، ٢٥‬ص ‪. ١٤‬‬

‫‪15‬‬


‫‪ -4‬ﺣﺒﺲ ﺑﺮاي رﻓﻊ ﻣﺰاﺣﻤﺖ ‪:‬‬

‫ﮔﺎﻫﻲ وﺟﻮد ﻳﻚ ﺷﺨﺺ ﻋﺎﻟﻢ ‪ ،‬ﻣﺨﺘﺮع ‪ ،‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪه ‪ ،‬ﺧﻼﺻﻪ ﻳﻚ ﻓﺮد ﻻﻳﻖ ﻧﻮﻋﻲ ﻣﺰاﺣﻤﺖ ﺑﺮاي ارﺑﺎﺑﺎن زر و‬ ‫زور اﺳﺖ ‪ .‬ﻟﺬا اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﻓﺮاد ﺑﻪ زﻧﺪان ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ‪ ،‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﺟﺒﺎران ﺑﻪ ﺧﻮد ﻛﺎﻣﮕﻲ ﺧﻮد اداﻣﻪ دﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺘﻲ ﮔﺎﻫﻲ زورﮔﻮﻳﺎﻧﻲ ﭘﺴﺖ در ﻃﻮل ﺗﺎرﻳﺦ ﺑﻮده اﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮان زﻧﺎن زﻳﺒﺎ را ﺑﻪ زﻧﺪان اﻓﻜﻨﺪه ﺗﺎ ﻫﻤﺴﺮان‬ ‫آﻧﻬﺎ را ﺗﺼﺎﺣﺐ ﻛﻨﻨﺪ‪.29‬ﻃﺒﻴﻌﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪي اﺧﻴﺮ ﻣﻮردﺗﺎﺋﻴﺪاﺳﻼم وﻋﻘﻼي ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ج( اﻧﻮاع ﺣﺒﺲ از ﻟﺤﺎظ ﻣﺪت آن‬ ‫از اﻳﻦ ﻟﺤﺎظ دو ﻧﻮع ﺣﺒﺲ دارﻳﻢ ﺣﺒﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﺪت آن ﻣﻌﻴﻦ ﺷﺪه وﺣﺒﺴﻲ ﻛﻪ ﻣﺪت آن ﻣﻌﻴﻦ ﻧﮕﺮدﻳﺪه اﺳﺖ‬ ‫‪ ( 1‬ﺣﺒﺴﻬﺎي ﻣﻌﻴﻦ ‪:‬ﻣﻨﻈﻮر ﺣﺒﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺪت آن ﻣﻌﻴﻦ اﺳﺖ ‪ ،‬ﻫﻤﺎن ﺣﺒﺴﻬﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻣﺘﻮن ﻓﻘﻬﻲ ‪،‬‬ ‫ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﻧﻮع ﺟﺮم ارﺗﻜﺎﺑﻲ زﻧﺪان آﻧﻬﻢ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ‪ .‬آﻗﺎي اﺣﻤﺪ ﺻﺎدﻗﻲ ﻣﻮارد اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ را‬ ‫اﻳﻨﻄﻮر ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ‪.‬‬ ‫اﻟﻒ(ﺣﺒﺲ ﺷﺶ روزه‪ :‬ﺑﺮاي ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺗﺎ اﻳﻨﻜﻪ اوﻟﻴﺎء ﻣﻘﺘﻮل ﺑﺮاي ﻛﻴﻔﺮ ﺧﻮاﺳﺖ و ﻃﻠﺐ ﻣﺠﺎزات و ﻗﺼﺎص‬ ‫ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪ ‪.‬‬ ‫ب( ﺣﺒﺲ ﻳﻜﺴﺎل‪ :‬ﺑﺮاي ‪ ،‬ﻣﺮدي ﻛﻪ ﻏﻼم ﺧﻮد را در اﺛﺮ ﻛﺘﻜﺎري ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪه و ﻧﻴﺰ ﺑﺮاي ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﻔﺴﺪﻳﻦ‬ ‫ﻓﻲ اﻻرض ‪.‬‬ ‫ج( ﺣﺒﺲ اﺑﺪ‪:‬ﺑﺮاي زن ﻣﺮﺗﺪ در ﺻﻮرﺗﻴﻜﻪ ﺗﻮﺑﻪ ﻧﻜﻨﺪ و ﺑﺮاي ﺳﺎرﻗﻲ ﻛﻪ ﭘﺲ از دو ﻣﺮﺗﺒﻪ اﺟﺮاي ﺣﺪ ﺑﺎز ﻫﻢ‬ ‫دﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﺮﻗﺖ ﺑﺰﻧﺪ ‪ .‬و ﺑﺮاي ﻛﺴﻴﻜﻪ دﺳﺘﻮر ﻗﺘﻞ ﺑﺪﻫﺪ و دﻳﮕﺮي را ﺑﻪ دﺳﺘﻮر او ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ ‪(( 30.‬‬ ‫‪-2‬ﺣﺒﺲ ﻫﺎي ﻧﺎﻣﻌﻴﻦ ‪:‬آن ﺣﺒﺴﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺪت آن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﮕﺮدﻳﺪه و اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﺎ ﺻﻼﺣﺪﻳﺪ ﺣﺎﻛﻢ و ﻗﺎﺿﻲ‬ ‫ﺷﺮوع ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ) ﺣﺒﺲ ﺗﻌﺰﻳﺮي (‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﺒﺲ ﻣﻮرد ﺗﺎﺋﻴﺪ و راﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن دﻳﻨﻲ ﺑﻮده و در ﻣﺘﻮن‬ ‫ﻓﻘﻬﻲ و ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺟﺰاﺋﻲ ﻣﻮارد آن ﺑﺴﻴﺎر اﺳﺖ‪ .‬و ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺗﻚ ﺗﻚ آن ﻣﻮارد در اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎر ﻧﻤﻲ ﮔﻨﺠﺪ‪ .‬اﻣﺎ در‬ ‫ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻣﻮاردي را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ در زﻳﺮ ﻳﺎدآور ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ‪ .‬ﺣﺒﺲ ﻛﺴﻲ ﻛﻪ ﻗﺎﺗﻞ را ﻓﺮار ﻣﻴﺪﻫﺪ ‪ ،‬ﺣﺒﺲ‬ ‫ﻛﺴﻴﻜﻪ در اﻣﺎﻧﺖ ﺧﻴﺎﻧﺖ ﻛﻨﺪ ‪،‬ﺣﺒﺲ اﺧﺘﻼس ﻛﻨﻨﺪه‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﻣﻤﺘﻨﻊ ازاداء دﻳﻦ ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﺗﺎرك ﻧﻔﻘﻪ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﻓﺎﺳﻖ‪،‬ﺣﺒﺲ ﭘﺰﺷﻚ ﺟﺎﻫﻞ‪،‬ﺣﺒﺲ ﺟﺎﻋﻞ اﺳﻨﺎد‪،‬ﺣﺒﺲ ﻣﺨﻔﻲ ﻛﻨﻨﺪه‬

‫اﺷﺨﺎص ﺑﺎ ﺳﻮء راﻫﺰﻧﺎن‪ ،‬ﺣﺒﺲ‬

‫ﺷﺎﻫﺪدروﻏﮕﻮ‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﺗﻮزﻳﻊ ﻛﻨﻨﺪه آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ آﻟﻮده‪ ،‬ﺣﺒﺲ ﺗﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه ﻋﺪواﻧﻲ و ﻏﻴﺮه‬

‫‪ .٢٣‬ر ‪ ، 5 .‬ﺕری‪ OUG‬ﺡ ‪ ) ، r‬در ه‪ 7‬ﻥﺵر ( ‪.‬‬ ‫‪ .٢٤‬ر ‪ ، 5 .‬ﺹد‪ a‬اردﺱﻥ ‪ ،‬اﺡ‪ )) ، 7‬زﻥ ان در اﺱ?م (( ‪ ،‬ص‪. ١١٥‬‬ ‫‪ .٢٥‬ر ‪ . 5 .‬ه‪ 7‬ﻥﺵر ‪ ،‬ﺡ ‪ r‬ﺕ‪8I‬ی از ‪ 6‬ت ﺹ ور ﺡ‪. `Q‬‬

‫‪16‬‬

‫‪31‬‬


‫ﻋﻮاﻣﻞ ﮔﺮاﻳﺶ ﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺣﺒﺲ‬ ‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ اﻣﺮوزه دﻳﮕﺮ ﻛﺎرآﻳﻲ ﻧﺪارد و اﺛﺮات زﻳﺎن ﺑﺎر آن ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻓﻮاﻳﺪ و ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺟﺮاي آن‬ ‫اﺳﺖ‪ ...‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻦ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻫـﺎ‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ اﺛﺮات زﻳﺎن ﺑﺎر ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ را از ﺑﻴﻦ ﺑﺮده ﻳﺎ اﻳﻨﻜﻪ از آن اﺛﺮات ﺑﻜﺎﻫﻨﺪ‪ 32 .‬اﻳﻦ دﻻﻳﻞ ﺑﺨﺸﻲ ﺑﻪ اﻫـﺪاف‬ ‫ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ ﺑﺮﻣﻲ ﮔﺮدد و ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ آن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﻴﻔﺮ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ اﻫﺪاف ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ را ﺑﺮآورده ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﺨﺸـﻲ‬ ‫دﻳﮕﺮ از اﻳﻦ دﻻﻳﻞ ﺑﻪ ﻧﻔﺲ ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ و ﺷﻴﻮه اﺟﺮاي آن ﺑﺮﻣﻲ ﮔﺮدد ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﻣﺤـﻴﻂ زﻧـﺪان و ﻗﻴـﻮد‬ ‫وﺷﺮاﻳﻂ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮآن ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﺑﻪ ﻓﻜﺮ اﻳﺠﺎد روﺷﻬﺎي ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ ﺑﺎﺷـﻨﺪ‪..‬‬ ‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﺟﺮم زا ﺑﻮدن ﻣﺤﻴﻂ زﻧﺪان‪ ،‬ﺗﺮاﻛﻢ ﺟﻤﻌﻴﺖ و ﻛﻤﺒﻮد ﻓﻀﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﻜﺴـﺖ اﺻـﻼح و درﻣـﺎن در‬ ‫زﻧﺪان ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻋﻤﺪه دﻻﻳﻞ ﻋﻤﻠﻲ ﻋﺪم ﻣﺸﺮوﻋﻴﺖ ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ ﻛﻪ از ﺳﻮي ﻣﺨﺎﻟﻔـﺎن اراﺋـﻪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ‬ ‫ذﻳﻼ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻛﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪاز‪:‬‬ ‫ﺷﻜﺴﺖ ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ در دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻫﺪاف‬

‫ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ از اﻫﺪاﻓﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ از ﺟﻤﻠﻪ آﻧﻬﺎ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪاز‪ :‬ارﻋﺎب و ﻋﺒﺮت اﻧﮕﻴـﺰي و ﺑﺎزﺳـﺎزﮔﺎري‬ ‫ﻣﺠﺪد ﻣﺠﺮم در ﺟﺎﻣﻌﻪ )اﺻﻼح و درﻣﺎن(‪ .‬ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧـﺪ ﻛـﻪ اﻳـﻦ ﻣﺠـﺎزات ﻧﺘﻮاﻧﺴـﺘﻪ اﺳـﺖ‬ ‫اﻫﺪاف ﻓﻮق را ﺑﺮآورده ﻛﻨﺪ‪ .‬ذﻳﻼ ﺑﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ راﺟﻊ ﺑﻪ ﻧﺎﺗﻮاﻧﻲ و ﺷﻜﺴﺖ ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ در‬ ‫ﺗﺤﻘﻖ ﻫﺮﻳﻚ از اﻫﺪاف ﻓﻮق ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﭘﺮدازﻳﻢ‪.‬‬ ‫‪-1‬ﻧﺎﺗﻮاﻧﻲ در ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي از ﺟﺮم‬

‫ﻳﻜﻲ از اﻫﺪاف ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ‪ ،‬ارﻋﺎب وﺑﺎزدارﻧﺪﮔﻲ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻨﻈﻮر ﺟﻨﺒﻪ ﭘﻴﺸﮕﻴﺮاﻧﻪ و ﺳﻮدﻣﻨﺪاﻧﻪ ﻛﻴﻔﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ‬ ‫اﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﻛﻪ آن ﻛﻴﻔﺮ‪ ،‬ﭼﻨﺎن ﺗﺮس و واﻫﻤﻪ اي اﻳﺠﺎد ﻛﻨﺪ ﻛﻪ در وﻫﻠﻪ اول‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﺤﻜﻮم ﻣﺮﺗﻜﺐ‬ ‫اﺳﺖ ﺗﺎ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ارﺗﻜﺎب ﻣﺠﺪد ﺑﺰه را در او از ﺑﻴﻦ ﺑﺒﺮد و در وﻫﻠﻪ دوم ‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻮم اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻛﻪ‬ ‫ﺟﺰء ﺑﺰﻫﻜﺎر ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﻘﻠﻴﺪ از ﺑﺰﻫﻜﺎر اﺻﻠﻲ ﺑﻪ داﻣﻦ ارﺗﻜﺎب ﺟﺮم روي آورﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺗﻌﺒﻴﺮ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از اﻧﺪﻳﺸﻪ ارﺗﻜﺎب ﻣﺠﺪد ﺟﺮم از ﺳﻮي ﻣﺮﺗﻜﺐ را ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي ﺧﺎص و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از ارﺗﻜﺎب‬ ‫ﺟﺮم ﺑﻪ ﺗﻘﻠﻴﺪ از ﺑﺰﻫﻜﺎر را ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي ﻋﺎم ﻣﻲ ﻧﺎﻣﻨﺪ‪٣٣.‬‬

‫اﻳﻨﻜﻪ آﻳﺎ ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ را ﺑﺮآورده ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ ﺑﻪ درﺳﺘﻲ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻴﺴـﺖ‪ .‬ﺑﻌﺒـﺎرت‬ ‫دﻳﮕﺮ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻳﻦ ﻫﺪف ﺑﺮاي ﻛﻴﻔﺮ‪ ،‬آﻳﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ از ارﺗﻜﺎم ﺟﺮاﻳﻢ و ﺗﻜﺮار آن در ﺳﻄﺢ‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي ﺑﻌﻤﻞ آﻣﺪه اﺳﺖ؟ آﻣﺎرﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﻴﻔﺮ در ﺑﺮآورده ﻛﺮدن اﻳـﻦ ﻫـﺪف ﻣﻮﻓـﻖ‬ ‫ﻧﺒﻮده اﺳﺖ و ﺑﺎز ﻣﻲ ﺑﻴﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻋﻤﻮم اﻓﺮاد از ارﺗﻜﺎب ﺟﺮم دﺳﺖ ﻧﻜﺸﻴﺪه اﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺨﺸـﻲ از‬ ‫ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔﺮي زﻧﺪان را ﺗﻜﺮار ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺟﺮم ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ و ﻫﺮﺳﺎﻟﻪ ﺑﺮاﻳﻦ ﺗﻌﺪاد اﻓﺰوده ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬ﺑـﺮاي‬ ‫‪ -26‬ﺵر‪ ، 76 ،‬ی‪8k‬ی ه زﻥ ان‪ ،‬ه‪7‬ن ‪6‬ﺥ‪ ،T‬ﺹ‪٧-٩ f‬‬ ‫‪-٣٣‬پ ‪ ، x‬ﻥر‪6 ،‬ﺥ‪ T‬پ'‪ ،‬ص‪٣١‬‬

‫‪17‬‬


‫ﻣﺜﺎل ‪ ،‬آﻣﺎر ﺗﻌﺪاد زﻧﺪاﻧﻴﺎن در ﺳﺎﻟﻬﺎي ‪ 1370‬اﻟﻲ ‪ 1381‬از ‪ 91243‬ﺑﻪ ‪ 151062‬ﻧﻔﺮ اﻓـﺰاﻳﺶ داﺷـﺘﻪ وﺑﻴﺸـﺘﺮﻳﻦ‬ ‫رﻗﻢ ‪ 166/133‬اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺎل ‪ 1380‬ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻨﻬﺎ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺠـﺎزات زﻧـﺪان در ﻛـﺎﻫﺶ‬ ‫آﻣﺎر ﺟﺮاﻳﻢ‪ ،‬ﺑﺎزدارﻧﺪﮔﻲ و ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي از ﺟﺮم ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻧﺪارد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ زﻧﺪان ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ اﻣﻨﻴـﺖ ﻗﻀـﺎﻳﻲ را‬ ‫ﺑﺮﻗﺮار ﻛﻨﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻲ اﻋﺘﻤﺎدي و ﺑﺪﺑﻴﻨﻲ را ﺑﺮﺧﻲ در اﻳﻦ ﻣﻲ داﻧﻨـﺪ ﻛـﻪ ﺟـﺮم ﻧﺎﺷـﻲ از ﻋﻮاﻣـﻞ از ﻗﺒﻴـﻞ ﻓﻘـﺮ‪،‬‬ ‫ﺑﻴﻜﺎري‪ ،‬ﺑﻴﺴﻮادي‪ ،‬ﻣﻬﺎﺟﺮت‪ ،‬و‪ ...‬اﺳﺖ ﻛﻪ زﻧﺪان در از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن آﻧﻬﺎ ﻫﻴﭻ ﻧﻘﺸﻲ و ﺗﺎﺛﻴﺮي ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷـﺖ و‬ ‫ﺗﺎ وﻗﺘﻲ ﻋﻠﻞ و زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎي ارﺗﻜﺎب ﺟﺮم در ﺟﺎﻣﻌﻪ وﺟـﻮد داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ زﻧـﺪان از ارﺗﻜـﺎب ﺟـﺮم ﭘﻴﺸـﮕﻴﺮي‬ ‫ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪.‬‬

‫‪34‬‬

‫ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ﭼﻪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮان ﻧﻘﺶ ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻫﻤﭽﻮن ﻓﻘﺮ ‪ ،‬ﺑﻴﻜﺎري‪ ،‬ﻣﻬﺎﺟﺮت و ﻏﻴـﺮه را‬ ‫در ﻋﺪم ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ از ارﺗﻜﺎب ﺟﺮم ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓﺖ اﻣﺎ ﻋﻠﺖ اﺻﻠﻲ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻛﻪ ﺑﺨـﺶ ﻋﻤـﺪه اي‬ ‫از ﺟﻤﻌﻴـــﺖ ﻛﻴﻔـــﺮي زﻧـــﺪان را ﻫﻨـــﻮز ﺗﻜـــﺮار ﻛﻨﻨـــﺪﮔﺎن ﺟـــﺮم ﺗﺸـــﻜﻴﻞ ﻣـــﻲ دﻫﻨـــﺪ ﺑـــﻪ ﻧﻈـــﺮ‬ ‫ﻣﻲ رﺳﺪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻣﻌﺎﻳﺐ و اﻳﺮاداﺗﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ در وﺟﻮد ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ و اﺟﺮاي آن ﻧﻬﻔﺘﻪ اﺳﺖ ‪ .‬ﻟﺬا‪ ،‬وﻗﺘـﻲ‬ ‫ﻛﻪ ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ داده ﻫﺎي آﻣﺎري اﻳﻦ ﻫﺪف ﻣﺠﺎزات را ﺑﺮآورده ﻧﻜﻨﺪ و اﺟﺮاي آن ﻣﻔﻴﺪ واﻗﻊ ﻧﺸـﻮد‬ ‫ﺗﻮﺳﻞ ﺑﻪ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي آن اﻣﺮي ﺿﺮوري اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي اﺻﻼح و درﻣﺎن‪:‬‬

‫ﻳﻜﻲ دﻳﮕﺮ از اﻫﺪاف ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ ﺑﺎزﭘﺬﻳﺮي ﻣﺠﺪد اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺰﻫﻜﺎر و اﺻﻼح و درﻣﺎن آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻧﺪﻳﺸﻪ‬ ‫اﺻﻼح و درﻣﺎن ﺑﺰﻫﻜﺎر و ﺑﺎزﺳﺎزﮔﺎري ﻣﺠﺪد وي ﻳﻜﻲ از آﻣﻮزه ﻫﺎي ﻓﻜﺮي ﻣﻜﺘﺐ دﻓﺎع اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻲ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪35‬‬

‫ﺑﺮﻧﺎر ﺑﻮﻟﻚ ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ اﺻﻼح ﻣﻘﺼﺮ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻫﺪف اﺳﺖ ﻛﻪ او دوﺑﺎره ﺑﻪ راه ﺧﻄﺎ ﺑﺎزﻧﮕﺮدد‪.‬‬

‫‪36‬‬

‫اﻧﺪﻳﺸﻪ اﺻﻼح و درﻣﺎن و ﺑﺎزﭘﺬﻳﺮي در اﺳﻨﺎد ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻣﻨﻌﻜﺲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻗﻮاﻋﺪ‬ ‫ﺣﺪاﻗﻞ ﻻزم اﻟﺮﻋﺎﻳﻪ راﺟﻊ ﺑﻪ ﻃﺮز رﻓﺘﺎر اﺻﻼﺣﻲ ﺑﺎ زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﻣﺼﻮب ‪ 1955‬و ﻣﻴﺜﺎق ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺣﻘﻮق ﻣـﺪﻧﻲ‬ ‫و ﺳﻴﺎﺳﻲ در ﺳﺎل ‪ 1966‬ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺠﻤﻊ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ اﺷﺎره ﻛﺮدﻛـﻪ در ﺳـﺎل ‪ 1354‬ﺑـﻪ اﻣﻀـﺎي‬ ‫دوﻟﺖ اﻳﺮان رﺳﻴﺪه و ﻣﺠﻠﺲ آن ﻧﻴﺰ آن را ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ رﺳﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻔﺎد ﻫﻤﻴﻦ ﻗﻮاﻋﺪ و ﻣﻘﺮر ﺑﻮد ﻛﻪ ﻗﺒـﻞ از‬ ‫اﻧﻘﻼب و ﺑﻌﺪاً ﺗﻮﺳﻂ دوﻟﺖ ﺟﻤﻬﻮري اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان ﺑﺎ ﺗﺪوﻳﻦ آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان آﻳﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ اﺟﺮاﻳـﻲ‬ ‫ﺣﺒﺲ در ﺳﺎل ‪ 1372‬و ﺳﭙﺲ اﺻﻼﺣﻴﻪ آن در ﺳﺎل ‪ 1380‬ﺑـﻪ ﻣﺮﺣﻠـﻪ اﺟـﺮا درآﻣـﺪ‪ .‬ﻫﻤـﻪ اﻳـﻦ ﻣﻌﺎﻫـﺪات و‬ ‫ﻣﻘﺮرات و ﻃﺮح ﻫﺎي ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ و داﺧﻠﻲ در ﺟﻬﺖ اﻧﺴﺎﻧﻲ ﻛﺮدن ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ و اﺻﻼح و درﻣﺎن ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ‬ ‫ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ و اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ اﻣﺎ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ ﻣﺸﻜﻼت و اﻳﺮاداﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺮزﻧﺪان وﻧﺤﻮه اﺟـﺮاي آن وارد ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ‬ ‫ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي اﺻﻼﺣﻲ و ﺑﺎزﭘﺮوري ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ دﭼﺎر ﺗﺮدﻳﺪ و ﺷﻜﺴﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اي ﻛﻪ زﻧﺪان اﻣـﺮوزه‬ ‫‪4 -٣٤‬درز – ‪ 76‬ر‪6 ،d‬ﺥ‪ T‬پ' ص ‪١١٠‬‬ ‫‪ -٣٥‬پ ‪ ، x‬ﻥر‪6 ،‬ﺥ‪ T‬پ'‪ ،‬ص‪:٧‬‬ ‫‪- -٣٦‬پ ‪ ، x‬ﻥر‪6 ،‬ﺥ‪ T‬پ'‪ ،‬ص‪٣٣‬‬

‫‪18‬‬


‫ﻋﻠﻲ رﻏﻢ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي اﺻﻼح و درﻣﺎن و ﺑﺎزﭘﺮوري آن ‪ ،‬ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ در درﻣﺎن و اﺻﻼح ﺑﺰﻫﻜـﺎران‬ ‫ﻣﻮﻓﻖ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺮﻧﺮخ ﺗﻜﺮار ﺟﺮم ارﺗﻜﺎﺑﻲ ﺗﻮﺳﻂ زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﺑﻌﺪ از آزادي از زﻧﺪان اﻓﺰوده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ‬ ‫ﻣﻮاردي را ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان در ﺗﺎﺋﻴﺪ ﻋﺪم ﻛﺎرآﻳﻲ ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ در ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از ارﺗﻜﺎب ﺟـﺮم و اﺻـﻼح و درﻣـﺎن‬ ‫ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ ﺑﺪان اﺷﺎره ﻛﺮد ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻌﻤﻞ آﻣﺪه در ﻳﻜﻲ از اﺳﺘﺎﻧﻬﺎي ﻛﺸﻮر اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﺻﻮرت ﻛﻪ ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﺗﻜﺮار‬ ‫ﺟﺮم ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺗﺤﻤﻞ ﺣﺒﺲ ﻛﺮده اﻧﺪ ‪ 33/82‬درﺻﺪ و در ﺑﻴﻦ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺠﺎزات آﻧﻬﺎ ﻣﻌﻠﻖ ﺷﺪه ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫‪ 3/95‬درﺻﺪ اﺳﺖ‪ .37‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﮔﺰارش ﺧﺒﺮﮔﺰاري اﻳﺴـﻨﺎ در اﻳﻨﺘﺮﻧـﺖ ‪ ،‬ﻗﺴـﻤﺖ ﻓﻘـﻪ و ﺣﻘـﻮق در ﺗـﺎرﻳﺦ‬ ‫‪ 82/9/19‬رﺋﻴﺲ ﺳﺎزﻣﺎن زﻧﺪان ﻫﺎ در ﻫﻤﺎﻳﺶ ‪ 3‬روزه راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﻋﻠﻤﻲ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎي ﻣﺮاﻛﺰ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﺑﻌـﺪ از‬ ‫ﺧﺮوج اﻋﻼم ﻛﺮد ‪ 40‬درﺻﺪ زﻧﺪاﻧﻴﺎن در دﻧﻴﺎ ﭘﺲ از آزادي ﻣﺮﺗﻜﺐ ﺟﺮم ﺷـﻮﻧﺪ و اﻳـﻦ رﻗـﻢ در ﻛﺸـﻮرﻣﺎ ‪30‬‬ ‫درﺻﺪ اﺳﺖ‪ .‬در ﺗﻮﺟﻴﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑـﻪ ﻧﻈـﺮ ﻣـﻲ رﺳـﺪ ﻛـﻪ اﺻـﻼح و ﺑﺎزﺳـﺎزﮔﺎري در ﻣﺤـﻴﻂ ﺑﺴـﺘﻪ و ﺗﺤـﺖ‬ ‫اﺟﺒﺎرﻛﺎرآﻳﻲ ﻫﺎي ﻻزم را ﻧﺪاﺷﺘﻪ و زﻧﺪان ﺑﺎ ﻫﺮ ﻛﻴﻔﻴﺘﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺑـﺎزﻫ��� اﺛـﺮ اﺻـﻼﺣﻲ آن ﻧﺴـﺒﺖ ﺑـﻪ اﺻـﻼح و‬ ‫ﺑﺎزﺳﺎزﮔﺎري در اﺟﺘﻤﺎع ﻛﻤﺘﺮ اﺳﺖ‪.‬ﻗﺒﻞ از اﻳﻨﻜﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻛﺎﻣﻞ ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي اﺻﻼح و درﻣﺎن‬ ‫ﺑﭙﺮدازﻳﻢ ﺧﺎﻃﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮﺧﻲ از اﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﻧﻈﻴﺮ ﺗﺮاﻛﻢ ﺟﻤﻌﻴﺖ زﻧـﺪان و ﻛﻤﺒـﻮد ﻓﻀـﺎي ﻣﻨﺎﺳـﺐ‬ ‫ﮔﻮﻳﺎي ﻫﻤﺎن ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ در اﺑﺘﺪا ﮔﻔﺘﺎر ﻣﻮرد اﺷﺎره ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و آن اﻳﻨﻜﻪ اﻳﻦ دﻻﻳﻞ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ ﺑﻪ ﻣﺸـﻜﻞ‬ ‫از ﻧﻮع اول داﻣﻦ ﻣﻲ زﻧﻨﺪ و ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ ﻫﺪف ﺧـﻮد را ﺑـﺮآورده ﻛﻨـﺪ‪ .‬از ﺟﻤﻠـﻪ ﻋـﻮاﻣﻠﻲ ﻛـﻪ ﺗـﺎﺛﻴﺮ‬ ‫ﺑﺴﺰاﻳﻲ در ﻋﺪم ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ اﺻﻼح و درﻣﺎن ﺑﺰﻫﻜﺎر در زﻧﺪان دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺟﺮم زا ﺑﻮدن ﻣﺤﻴﻂ زﻧﺪان‬

‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ زﻧﺪان در ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ ﺟﺮم زا و ﻣﺠﺮم ﭘﺮور ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‬

‫‪38‬‬

‫دﻻﻳﻞ زﻳﺮ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﺟﺮم زا ﺑﻮدن ﻣﺤﻴﻂ زﻧﺪان ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ و ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪:‬‬ ‫اﻟﻒ ‪ :‬زﻧﺪان ﻣﻜﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﺑﺮاي آﻣﺎده ﻛﺮدن و اﻧﺘﻘﺎل ﻓﻨﻮن ارﺗﻜﺎب ﺑﺰه ﻃﻲ ﻣﺪﺗﻲ ﻛﻪ زﻧﺪاﻧﻴﺎن در ﻳـﻚ‬ ‫ﺟﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ ارﺗﺒﺎط دارﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﻫﻤﺎن ﭘﺪﻳﺪه ﻓﺮﻫﻨﮓ ﭘﺬﻳﺮي از زﻧﺪان ﻣﺪﻧﻈﺮ اﺳﺖ‪ .39‬ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻮﺿـﻴﺢ ﻛـﻪ‬ ‫در وﻫﻠـــﻪ اول ﻣﻤﻜـــﻦ اﺳـــﺖ در اﺛـــﺮ ﺗﻤـــﺎس ﺑـــﺎ ﺑﺰﻫﻜـــﺎران ﺣﺮﻓـــﻪ اي داﺧـــﻞ زﻧـــﺪان ﺑـــﻪ ﻣﺠـــﺮم‬ ‫ﺣﺮﻓﻪ اي ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ زﻧﺪان ﻣﻮﺟﺐ ارﺗﻘﺎي ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺟﺮم ﻣﻲ ﺷﻮد ﭼﺮا ﻛـﻪ‬ ‫ﻫــﺮ ﭼــﻪ ﺗــﺮاﻛﻢ ﺟــﺮم ﺑﻴﺸﺘﺮﺑﺎﺷــﺪ ﻣﻘــﺪار ﻳــﺎدﮔﻴﺮي ﺷــﮕﺮدﻫﺎ و ﺣﻴﻠــﻪ ﻫــﺎي ﺑﺰﻫﻜــﺎري ﻧﻴــﺰ ﺑﻴﺸــﺘﺮ‬ ‫ﻣﻲ ﺷﻮد‪ 40.‬در وﻫﻠﻪ دوم ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ زﻳﺮا زﻧﺪاﻧﻲ‪ ،‬ﺑﺎ آزادﺷﺪن ﻣﻮﺟﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﻓﺮﻫﻨـﮓ و ﻓﻨـﻮن‬ ‫ﻣﺠﺮﻣﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻤﻮم اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد و ﭘﺪﻳﺪه اي ﺑﻪ ﻧﺎم ﻓﺮﻫﻨﮓ ﭘﺬﻳﺮي از زﻧﺪان ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻧﺴـﺒﺖ‬ ‫‪$ -٣٧‬ا‪6‬ز ﺕ‪ P7‬ﻥ‪ O‬د@ ﺕ‪P6 zI‬زات در ﺡق ایان و اﻥ‪ ، rk‬پین ﻥ‪ O6‬رﺵﺱ ارﺵ داﻥ'‪ @k‬زاد واﺡ م و ﺕت ‪،١٣٨١‬‬ ‫ص ‪ O ،٩٧‬ﻥ‪ N‬از ﺹ‪b‬ر ‪b ، ،‬ﺵﺱ و ﺕ‪H6 b O‬ت م ی ج ‪ ٢‬اﻥ'رات ﺱ ‪ N‬ﺱل ‪ ١٣٨:‬ص ‪١::‬‬ ‫‪ -٣٨‬پ‪ ،Q‬ژرژ‪ ،‬م ﺵﺱ ‪ ،‬ﺕ‪  O7‬ﺡ ﻥ‪ bP‬اﻥ د ‪ ،‬اﻥ'رات داﻥ'‪ @k‬ﺵ* *' ‪ ،١٣٧٠ ،‬ص ‪١٠٨‬‬ ‫‪4 -٣٩‬درز‪ 76 ،‬ر‪6 ،d‬ﺥ‪ T‬پ'‪ ،‬ص ‪١١٢‬‬ ‫‪ -٤٠‬زﻥ ان ‪4‬ای ی‪$ I‬ه| پ‪T‬ی ‪ 6Q6‬از ‪ {6‬زﻥ ان ی از ا‪e‬ات اﻥ‪8‬ا  و ‪4 OI6‬ی‪8‬اﻥ‪ O‬زﻥ ان  زﻥ اﻥ‪ O ،‬دﻥ ل ا‪a‬م در ای‬ ‫‪ {6‬و ﺥ‪ O 4‬رژی` و زﻥ ‪ 6 4‬اول در ن‪ .‬ﻥ‪6 ، N‬ر‪6 ، 5‬ﺥ‪  a T‬ص ‪ ،٩٠‬ﻥ‪ bP‬اﻥ د  ﺡ و هﺵ` ‪ ، k‬ﺡ‪، 7‬‬ ‫داﻥ'‪ O6‬م ﺵﺱ‪ ،‬چپ اول ‪ ،‬اﻥ'رات داﻥ'‪ @k‬ﺵ* *' ‪ ،١٣٧٧‬ص ‪.٢٧E‬‬

‫‪19‬‬


‫ﺑﻪ ﻋﻤﻮم رخ دﻫﺪو اﻓﺮاد زﻳﺎدي ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ارﺗﻜﺎب ﺑﺰه ﺑﺎ اﻟﮕﻮ و ﻓﺮﻫﻨﮓ ﭘﺬﻳﺮي از زﻧﺪاﻧﻲ ﺳﻮق ﭘﻴـﺪا ﻛﻨـﺪ‪ .‬در‬ ‫ﺟـــﺮم ﺷﻨﺎﺳـــﻲ ﻣﻌﺎﺻـــﺮ ﻧﻈﺮﻳـــﻪ اي ﺑـــﺎ ﻋﻨـــﻮان ﻓﺮﻫﻨـــﮓ ﭘـــﺬﻳﺮي از زﻧـــﺪان ﻣﻄـــﺮح ﺷـــﺪه ﻛـــﻪ‬ ‫ﮔﻮﻧﻪ ﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮓ زﻧﺪان در ﻃﻮل اﻗﺎﻣﺖ در ﺣﺒﺲ ﺑﺮﺷﺨﺼﻴﺖ و رﻓﺘﺎر زﻧﺪاﻧﻴﺎن اﺛﺮﻣﻲ ﮔﺬارد‪.‬‬

‫‪41‬‬

‫ب ‪ :‬زﻧﺪان ﻣﻜﺎن ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺑﺮاي ارﺗﻜﺎب ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺳﺘﻴﺰه ﺟﻮﻳﻲ اﺳﺖ‪ 42‬ﺧﺸﻮﻧﺖ و ﺳﺘﻴﺰه ﺟﻮﻳﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﻳﺎ در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻋﻤﻞ زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﺎﺷﺪﻳﺎ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﺎﻣﻮرﻳﻦ زﻧﺪان ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻧـﺪاﻧﻴﺎن ﺑﺎﺷـﺪ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ اوﺿﺎع و اﺣﻮال ﺣﺎﻛﻢ در زﻧﺪان ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ -4‬ﺗﻌﺎرض ﺑﺎ اﺻﻞ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻮدن ﻣﺠﺎزات زﻧﺪان‬

‫ﻳﻜﻲ از اﺻﻮل ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي زﻧﺪان اﺻﻞ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻮدن ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ ﺳﺖ ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﻛﻪ در ﻣﻜﺘﺐ‬ ‫اﺳﻼﻣﻲ ﻫﺮ ﻛﺲ ﻣﺴﻮول اﻋﻤﺎل ﺧﻮﻳﺶ اﺳﺖ و ﺗﺨﻠﻔﺎت و ﺗﻌﺪﻳﺎت ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﺑﻪ ﭘﺎي دﻳﮕﺮي ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد‬ ‫ﺧﺪاوﻧﺪ در ﻗﺮان ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ )وﻻﺗﺰروا وازره وزراﺧﺮي (‬ ‫ﺣﺎل ﺗﻼش ﻋﻤﺪه ﺣﻘﻮﻗﺪاﻧﺎن ﻧﻴﺰاراﺋﻪ ﻣﺠﺎزاﺗﻬﺎﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺿﻤﻦ ﺑﺮآورده ﺳﺎﺧﺘﻦ اﻫﺪاف اﺻﻼﺣﻲ و‬ ‫ﭘﻴﺸﮕﻴﺮي از ﺟﺮم ﻗﺎﺋﺪه ﻣﺬﻛﻮر را ﻣﺮاﻋﺎت ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ زﻧﺪان ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻗﻄﻊ راﺑﻄﻪ زﻧﺪاﻧﻲ ﺑﺎزﻧﺪﮔﻲ ﻋﺎدي ‪ ،‬ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬ﻛﺎر و دوﺳﺘﺎﻧﺶ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ .‬اﻧﺘﻈﺎر‬ ‫ﻛﺴﺎن وﺑﺴﺘﮕﺎن ﻣﺠﺮم و در ﺧﻮاﺳﺖ آزادي او و ﻣﺮاﺟﻌﺎت ﻣﻜﺮر ﺟﻬﺖ ﻣﻼﻗﺎت زﻧﺪاﻧﻲ و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻦ ﻗﻀﺎﻳﻲ‬ ‫ﺟﻬﺖ ﺧﻼﺻﻲ و ﻳﺎ ﺗﺨﻔﻴﻒ ﻣﺠﺎزات زﻧﺪاﻧﻲ ﻫﻤﻪ و ﻫﻤﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻫﺪر رﻓﺘﻦ وﻗﺖ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدي آﻧﺎن ﻣﻲ‬ ‫ﺷﻮد و ﻓﺸﺎرﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي و رواﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ اﻃﺮاﻓﻴﺎن زﻧﺪاﻧﻲ وارد ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﺒﻴﻦ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﻴﻔﺮ ﺑﺎ‬ ‫اﺻﻞ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﻮدن ﻣﺠﺎزات زﻧﺪان ﻣﻐﺎﻳﺮت دارد‪.‬‬ ‫‪ -5‬ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﺮﺟﺎﻣﻌﻪ‬

‫ﻣﻤﻠﻮ ﺷﺪن زﻧﺪان از زﻧﺪاﻧﻲ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺗﺎﺳﻴﺴﺎت و اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﻴﺮو و ﺳﺎﻳﺮ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎي ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ‬ ‫ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺗﺎﻣﻴﻦ آن ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دوﻟﺖ و از ﺑﻮدﺟﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻤﻠﻜﺖ ﻣﻲ ﺷﻮد ﺗﻮﺿﻴﺢ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻛﻴﻔﺮ زﻧﺪان‬ ‫ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ ﻛﻪ اﻓﺮاد زﻧﺪاﻧﻲ از ﻛﺎر و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺑﺎز ﻣﻴﺪارد و ﺟﺎﻣﻌﻪ از ﺑﺎزده آﻧﺎن ﻣﺤﺮوم ﻣﻲ ﺷﻮد ﺧﺰاﻧﻪ دوﻟﺖ‬ ‫ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ زﻧﺪاﻧﻲ ﻛﺮدن اﻓﺮاد ﺧﻼﻓﻜﺎر ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ﻫﺰﻳﻨﻪ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ را ﻣﺘﺤﻤﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد‪.‬‬

‫‪43‬‬

‫‪ -6‬ﺗﺮاﻛﻢ ﺟﻤﻌﻴﺖ زﻧﺪان‬

‫اﻳﻦ ﻋﺎﻣﻞ ﻣﺎﻧﻊ از آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﻣﻘﺪﻣﺎت آزادﺳﺎزي ﻣﺠﺮﻣﺎن و ﺑﺎزﺳﺎزﮔﺎري آﻧﺎن را ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت‬ ‫دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﺗﺮاﻛﻢ ﺳﺒﺐ ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﻣﺎﻟﻲ ﺑﺴﻴﺎري ﺻﺮف )) اﻧﺒﺎر ﻛﺮدن (( اﻧﺴﺎن ﻫﺎ ﺷﻮد و ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‬ ‫‪ -٤١‬ﻥ‪ bP‬اﻥ اد‪  ،‬ﺡ‪ ،‬ﺕیات م ی‪  ،‬اول ‪.‬‬ ‫‪4 -٤٢‬درز‪ 76 ،‬ر‪ ،d‬ﻥرﺱی* زﻥ ان؛ ه‪7‬ن ‪6‬ﺥ‪ T‬ص ‪١٢١‬‬ ‫‪ -٤٣‬روزﻥ‪ O6‬ایان‪ ،‬ﺱ‪ O‬ﺵ ‪6 : O‬داد ‪ O ،١٣٧٩‬ﻥ‪ N‬از ‪I6‬ون ﺱز‪6‬ن زﻥ اﻥ* و ا‪ a‬ا‪6‬ت ﺕ‪' 6‬ر‬

‫‪20‬‬


тАлтАк ╪МтАмя╗Ыя║┤я║Оя╗зя╗▓ я╗Ыя╗к я║Ся║Оя╗│я║к ╪з╪▓ ╪п╪▒я╗гя║О┘Ж ┘И я║Ся║оя╗зя║Оя╗гя╗к я╗ля║О┘К ╪зя║╗я╗╝я║гя╗▓ ╪зя║│я║Шя╗Фя║О╪п┘З я╗Ыя╗ия╗ия║к тАк ╪МтАм╪з╪▓ ╪в┘Ж я╗гя║дя║о┘И┘Е я╗гя╗▓ я║╖я╗оя╗зя║к тАк .тАм╪зя╗Уя║░┘И┘Ж я║Ся║о ╪в┘Ж тАк╪МтАмтАм тАля║│я║оян╝я║╕я╗дя╗к ┘К ╪зя╗│я║ая║О╪п я║Чя╗ия║╢ я╗ля╗в я║Ся║о╪з┘К я╗Ыя║О╪▒я╗Ыя╗ия║О┘Ж ┘И я╗ля╗в я║Ся║о╪з┘К я╗гя║дя╗Ья╗оя╗гя║О┘Ж ╪зя║│я║ЦтАк.тАмтАм тАлтАк -7тАмя╗гя║╕я╗Ья╗╝╪к я║Ся╗мя║к╪зя║╖я║Шя╗▓ я╗гя╗оя║Яя╗о╪п ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘ЖтАм

тАл╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля║О ╪п╪▒ ╪зя╗Пя╗ая║Р я╗Ыя║╕я╗о╪▒я╗ля║О я║Ся║О я╗Ыя╗дя║Тя╗о╪п я╗гя╗ия║Оя║Ся╗К я╗гя║Оя╗Яя╗▓тАк ╪МтАмя╗зя║Тя╗о╪п я╗гя║о╪зя╗Чя║Тя║Ц я╗ля║О┘К я║Ся╗мя║к╪зя║╖я║Шя╗▓ ┘И я║Чя╗Ря║мя╗│я╗к ┘К я╗гя╗ия║Оя║│я║Р ╪▒┘И я║Ся╗ктАм тАл╪▒┘И╪зя╗зя║ктАк 44.тАмя╗ля╗в ян╝я╗ия╗┤я╗жтАк ╪МтАм╪▓я╗зя║к╪зя╗зя║Тя║Оя╗зя║О┘Ж ╪п╪з╪▒╪з┘К ╪вя╗гя╗о╪▓╪┤ я╗ля║О┘К я╗╗╪▓┘Е я╗зя╗┤я║┤я║Шя╗ия║ктАк .тАм╪зя╗Уя║░┘И┘Ж я║Ся║о ╪в┘ЖтАк ╪МтАмя║гя╗Шя╗о┘В ┘И ╪пя║│я║Шя╗дя║░╪п я╗зя║Оян╝я╗┤я║░┘К ╪п╪▒тАм тАл╪з╪▓╪з┘К я╗гя║┤я║Ж┘Ия╗Яя╗┤я║Ц я╗гя╗мя╗дя╗▓ я╗Ыя╗к я║Ся║о я╗Ля╗мя║к┘З ╪п╪з╪▒я╗зя║ктАк ╪МтАм╪п╪▒я╗│я║Оя╗Уя║Ц я╗гя╗▓ я╗Ыя╗ия╗ия║ктАк .тАм╪п╪▒ я║Ся║оя║зя╗▓ я╗Ыя║╕я╗о╪▒я╗ля║ОтАк ╪МтАмя╗гя╗┤я║░╪з┘Ж я╗гя║о┌п ┘И я╗гя╗┤я║о ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘ЖтАм тАля║Ся║Оя╗╗я║│я║ЦтАк.тАмтАм тАлтАк -8тАмя║Чя║Дя║Ыя╗┤я║оя╗ля║О┘К ╪▒┘И╪зя╗зя╗▓ я║Ся║о ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓тАм

тАл╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля╗оя╗│я║Ц я╗гя║дя╗Ья╗о┘Е ╪▒╪з ╪з╪▓ я╗гя╗┤я║О┘Ж я╗гя╗▓ я║Ся║о╪п ┘И я║Ся╗оя╗│яоЛ┘З ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля║О┘К я║Ся╗ая╗ия║к я╗гя║к╪к тАк ╪МтАм╪в┘Ж ян╝я╗ия║О┘Ж ╪зя║зя║Шя╗╝я╗Яя╗▓ ╪п╪▒ я║╖я║ия║╝я╗┤я║ЦтАм тАл╪з┘И я║Ся╗к ┘Ия║Яя╗о╪п я╗гя╗▓ ╪в┘И╪▒╪п я╗Ыя╗к я╗зя║Шя╗┤я║ая╗к ┘К ╪в┘Ж янШя╗┤я║о┘И┘К я╗Ыя╗о╪▒я╗Ыя╗о╪▒╪зя╗зя╗к ┘И я╗гя║дя║╛ я╗│я║О я║гя║Оя╗Яя║Ц я║Чя╗мя║Оя║Яя╗дя╗▓ я║│я║Ц я╗Ыя╗к я║Ся╗к я║╖я╗Ья╗Ю я║╖я╗о╪▒╪┤тАм тАл╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘ЖтАк ╪МтАм╪п╪▒яоФя╗┤я║о┘К я║Ся║О я║│я║Оя╗│я║о ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж ┘И я╗ля╗дя║Оя╗зя╗ия║к ╪в┘Ж ╪вя║╖я╗Ья║О╪▒ я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪птАм тАлтАк-9тАм╪зя╗│я║ая║О╪п я╗гя║╕я╗Ья╗╝╪к ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓ ┘И я║зя║Оя╗зя╗о╪з╪пяоФя╗▓ тАк:тАмтАм

тАля║Ся╗к я╗Гя╗о╪▒ я╗Ыя╗ая╗▓ я║Чя║О ╪▓я╗гя║Оя╗зя╗▓ я╗Ыя╗к я╗Уя║о╪п ┘И╪з╪▒╪п ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗зя║╕я║к┘З ╪зя║│я║Ц я╗ля╗в ╪з┘И ┘И я╗ля╗в я║зя║Оя╗зя╗о╪з╪п┘З ╪в┘Ж я║╖я║ия║║ ╪з╪▓ я╗гя╗ия║░я╗Яя║Ц ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓тАм тАля║Ся║оя║зя╗о╪▒╪п╪з╪▒ я╗ля║┤я║Шя╗ия║к ┘Ия╗Яя╗▓ ╪зяоФя║о я║╖я║ия║╝я╗▓ я║гя║Шя╗▓ я║Ся╗к я╗Ля╗ия╗о╪з┘Ж я╗гя║Шя╗мя╗в ┘И я╗зя╗к я╗гя║ая║о┘Е ян╝я╗ия║к ╪▒┘И╪▓┘К ╪▒╪з ╪п╪▒ я║Ся║О╪▓╪п╪зя║╖я║ШяоХя║О┘З я║СяоХя║м╪▒╪зя╗зя║к я║Ся║ОтАм тАля║Чя╗оя║Яя╗к я║Ся╗к я╗Ля║о┘Б я╗Ля║Оя╗гя╗к я╗гя║о╪п┘Е ┘И я╗Ля║к┘Е я╗Уя║о┘В я╗Чя║Оя║Ля╗Ю я║╖я║к┘Ж я╗гя╗┤я║О┘Ж я╗гя║ая║о┘Е ┘И я╗гя║Шя╗мя╗в ╪пя╗│я║к┘З я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п я╗Ыя╗к я║Ся║О я║╖я║ия║║ ╪▒я╗Уя║Шя║О╪▒ я║зя╗оя║Ся╗▓тАм тАля╗зя╗дя╗▓ я║╖я╗о╪п я║гя║О┘Д я║Чя║╝я╗о╪▒ я╗Ыя╗ия╗┤я╗в я╗Уя║о╪п ян╝я╗ия║к я╗гя║Оя╗ля╗▓ я╗│я║О ян╝я╗ия║к я║│я║Оя╗Яя╗▓ ╪▒╪з ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя╗▓ яоФя║м╪▒╪зя╗зя║к ╪п╪▒ ╪зя╗│я╗ж ╪▓я╗гя║О┘Ж я╗гя╗▓ я║Ся╗┤я╗ия╗┤я╗в я╗Ыя╗к я╗ля╗втАм тАля║зя╗о╪п я║╖я║ия║║ ┘И я╗ля╗в я║зя║Оя╗зя╗о╪з╪п┘З ╪з┘И я╗гя╗оя╗Чя╗Мя╗┤я║Ц я║зя╗оя║Ся╗▓ ╪▒╪з я║Чя║ая║оя║Ся╗к я╗зя╗дя╗▓ я╗Ыя╗ия╗ия║к ┘И ╪п╪▒ я║Ся║┤я╗┤я║О╪▒┘К ╪з╪▓ я╗гя╗о╪з╪▒╪п ╪пя╗│я║к┘З я║╖я║к┘З ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗ктАм тАля║гя║Шя╗▓ я╗Уя║о╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗│я║О я║Ся║┤я║ШяоХя║О┘Ж я║╖я║ия║║ я╗гя║ая║о┘Е я╗ля╗в ╪з╪▓ я╗Ля╗ия╗о╪з┘Ж я╗гя║ая║о┘Е я║Ся╗о╪п┘Ж я║╖я║ия║║ я║зя║Оя║╗я╗▓ я║┐я║о╪▒ ╪пя╗│я║к┘З ╪зя╗зя║к я╗Ыя╗к ╪зя╗│я╗ж я╗гя╗о╪▒╪птАм тАл╪▒╪з я╗гя╗▓ я║Чя╗о╪зя╗зя╗┤я╗в я╗зя╗оя╗Ля╗▓ я╗гя║ия║Оя╗Яя╗Фя║Ц ┘И я║Чя╗Мя║О╪▒╪╢ я║Ся║О ╪зя║╗я╗Ю я║╖я║ия║╝я╗▓ я║Ся╗о╪п┘Ж я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я╗ля║О я║Чя╗Фя║┤я╗┤я║о я╗Ыя╗ия╗┤я╗в ╪▓я╗│я║о╪з ╪п╪▒я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я╗ля║О┘КтАм тАля║│я║Оя╗Яя║Р ╪в╪▓╪з╪п┘К я╗гя║Ья╗Ю я║гя║Тя║▓ ╪вя║Ыя║О╪▒ ╪▓я╗│я║Оя╗зя║Тя║О╪▒ ╪зя║Яя║о╪з┘К я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я╗ля║О┘К ян╝я╗к ╪з╪▓ я╗Яя║дя║О╪╕ я╗гя║┤я║Оя║Ля╗Ю я║зя║Оя╗зя╗о╪з╪пяоФя╗▓ я║Чя╗ия╗мя║О я╗гя║ая║о┘Е ╪▒╪з ╪п╪▒ я║Ся║отАм тАля╗зя╗дя╗▓ яоФя╗┤я║о╪п ┘И я║зя║Оя╗зя╗о╪з╪п┘З я╗ля║Оя╗│я╗▓ я╗Ыя╗к я╗зя║О┘Ж ╪в┘И╪▒ ╪вя╗зя╗мя║О ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Ся╗к я║│я║о я╗гя╗▓ я║Ся║о╪п ╪зяоФя║о ╪зя╗гя║о╪з╪▒ я╗гя╗Мя║О╪┤ ╪вя╗зя╗мя║О я╗гя╗ия║дя║╝я║о я║Ся╗к я╗Ыя║О╪▒ я╗Ыя║о╪п┘ЖтАм тАл╪в┘Ж я║╖я║ия║║ я║Ся║Оя║╖я║к ян╝яоХя╗оя╗зя╗к ╪з╪▓ я║Чя║Тя╗Мя║О╪к я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к ╪зя╗│я╗дя╗ж я║зя╗о╪зя╗ля║к я║Ся╗о╪п ╪Я я║гя║О┘Д янШя║▓ ╪з╪▓ я╗гя║╕я╗Ья╗╝╪к я╗Уя╗о┘В ╪зя╗Яя║мя╗Ыя║о ╪п╪▒ ╪зя║Яя║о╪з┘КтАм тАля╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я║гя║Тя║▓ я╗зя║Шя╗┤я║ая╗к я║зя║оя║│я╗ия║к я╗Ыя╗ия╗ия║к┘З ╪зя║│я║Ц ╪в┘Ж я║╖я║ия║║ я╗гя║дя╗Ья╗о┘Е я║Ся╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗зя╗дя╗▓ я║╖я╗о╪птАк .тАм╪п╪▒ я╗Чя╗о╪зя╗зя╗┤я╗ж ╪зя╗│я║о╪з┘Ж я╗гя╗о╪з╪▒╪п┘К я╗Ыя╗ктАм тАля║Ся╗к я║Яя║Оя╗│яоХя║░я╗│я╗ия╗▓ я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я║гя║Тя║▓ я╗гя╗ия║ая║о я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п ┘Ия║Яя╗о╪п ╪п╪з╪▒╪птАк.тАмтАм тАлтАк -10тАмя║Чя║Оя║Ыя╗┤я║о я║│я╗о╪б я║Ся║о я║╖я║ия║╝я╗┤я║Ц ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓тАк:тАмтАм

тАл╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ ╪п╪▒ ╪п╪зя║зя╗Ю ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗Уя║оя║╗я║Ц ╪▓я╗│я║О╪п┘К ╪п╪▒ ╪зя║│я║Шя╗Фя║О╪п┘З ╪з╪▓ я╗Уя╗Ья║о ┘И я╗Чя╗о┘З я║Чя║ия╗┤я╗Ю ╪п╪з╪▒╪п ╪зяоФя║о ╪зя╗│я╗ж я╗зя╗┤я║о┘И ╪п╪▒ я║Яя╗мя║Ц я╗гя║Ья║Тя║Ц ┘ИтАм тАл╪п╪▒ ╪▒╪з┘З ╪зя║╗я╗╝╪н ╪з┘И я║Ся╗к я╗Ыя║О╪▒ яоФя║оя╗Уя║Шя╗к я╗зя║╕я╗о╪п я╗Чя╗Дя╗Мя║О┘Л ╪з╪▓ ╪зя╗│я╗ж я╗зя╗┤я║о┘И ╪п╪▒ я║Яя╗мя║Ц я║зя╗╝┘Б ┘И ╪з╪▒я║Чя╗Ья║О╪и я║Ся║░┘З ╪зя║│я║Шя╗Фя║О╪п┘З я║зя╗о╪зя╗ля║к я╗Ыя║о╪птАк.тАмтАм тАлтАк -┘д┘дтАм┘И╪з╪▒я║▒ █МтАк8kтАм█М ┘З тАкP6тАм╪▓╪з╪к ╪▓я╗е ╪з┘ЖтАк}a OP6 ╪МтАм█М ┘И я║бтАк aтАм╪п╪з╪птАк}a @a 4тАм█МтАк ╪М OтАм╪┤ тАк* ┘г┘итАм╪▒ тАк ╪М┘б┘г┘и┘бтАм╪╡ тАк.-┘атАмтАм

тАлтАк21тАмтАм


тАл╪п╪▒ я╗гя║╝я║Оя║гя║Тя╗к я╗ля║Оя╗│я╗▓ я╗Ыя╗к я║Ся║О ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж я║╗я╗о╪▒╪к яоФя║оя╗Уя║Шя╗к ╪зя║гя║┤я║О╪│ я║зя╗о╪п ╪▒╪з я╗ля╗ияоХя║О┘Е ╪зя║Яя║о╪з┘К я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к ╪зя╗│я╗ияоХя╗оя╗зя╗к я║Чя║╕я║оя╗│я║в я╗Ыя║о╪п┘ЗтАм тАл╪зя╗зя║ктАк:тАмтАм тАлтАк -1тАм╪зя║гя║┤я║О╪│ я║гя╗Шя║О╪▒╪ктАм тАлтАк -2тАм╪зя║┐я╗Дя║о╪з╪и ┘И я╗зяоХя║о╪зя╗зя╗▓тАм тАлтАк -3тАмя╗Ля║м╪з╪и ╪▒┘Ия║гя╗▓тАм тАлтАк -4тАмя║Чя║о╪│тАм тАлтАк -5тАмя║Ся╗мя║Ц ╪▓╪пяоФя╗▓тАм тАлтАк -6тАм╪зя╗Уя║┤я║о╪пяоФя╗▓ ┘И я║Ся╗▓ я║зя╗┤я║Оя╗Яя╗▓ ╪п╪▒ я╗гя╗о╪▒╪п ╪зя╗Уя║о╪з╪п я║│я║Оя║Ся╗Шя╗к ╪п╪з╪▒тАм

тАля║Ся║Оя╗│я║к я║Чя║Оя╗Ыя╗┤я║к я╗зя╗дя╗о╪п я╗Ыя╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Чя║Оя║Ыя╗┤я║о я╗Ля╗дя╗┤я╗Шя╗▓ я║Ся║о ╪▒┘И╪н ┘И ╪▒┘И╪з┘Ж ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ я║Ся║оя║Яя║О┘К я╗гя╗┤яоХя║м╪з╪▒╪птАк .тАм╪зя╗│я╗ж я║Чя║Оя║Ыя╗┤я║о я║╖я║Оя╗│я║к я║│я║Оя╗Яя╗┤я║О┘Ж ╪п╪▒╪з╪▓тАм тАлянШя║▓ ╪з╪▓ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗зя╗┤я║░ я║Ся║Оя╗Чя╗▓ я║Ся╗дя║Оя╗зя║к я╗гя╗ия║Шя╗Шя╗Ю я║╖я║к┘Ж я║Ся╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Чя╗ия╗мя║О я╗│я╗Ъ ╪зя╗зя║Шя╗Шя║О┘Д я╗Уя╗┤я║░я╗│я╗Ья╗▓ я╗зя╗┤я║┤я║Ц я║Ся╗ая╗Ья╗к ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ я║Чя║О╪▓┘З я╗гя║ая║О╪▓╪з╪ктАм тАля║╖я║к┘З я╗Ыя║┤я╗▓ ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗к ╪з╪▓ ┘Ия║┐я╗Мя╗┤я║Шя╗▓ ╪з╪▓ я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я║Ся╗к ┘Ия║┐я╗Мя╗┤я║Ц ╪пя╗│яоХя║о┘К янШя║О яоФя║м╪зя║╖я║Шя╗к ╪зя║│я║ЦтАк .тАм┘И ╪з╪▓ ╪зя╗│я╗ж ╪▒┘И я║Ся╗к ╪пя╗зя║Тя║О┘Д я╗ля╗оя╗│я║ЦтАм тАля║Яя║кя╗│я║к┘К ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗к я║зя╗о╪п ╪▒╪з я║Ся║О ┘Ия║┐я╗Мя╗┤я║Ц ┘Ия╗гя╗оя╗Чя╗Мя╗┤я║Ц я║Чя║О╪▓┘З я║│я║О╪▓яоФя║О╪▒ я╗зя╗дя║Оя╗│я║ктАк .тАмя║Ся║ия║╕я╗▓ ╪з╪▓ ╪зя╗│я╗ж я╗ля╗оя╗│я║Ц я║Ся║О я║Ся║о ян╝я║┤я║Тя╗▓ я╗Ыя╗ктАм тАля║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я║Ся╗к ╪з┘И я╗гя╗▓ ╪▓я╗зя║к я║╖я╗Ья╗Ю я╗гя╗▓ яоФя╗┤я║о╪п ┘И я╗гя║Оя║Ся╗Шя╗▓ ╪в┘Ж ╪п╪▒ ╪з╪▒я║Чя║Тя║О╪╖ я║Ся║О ╪зя╗Уя║о╪з╪п┘К ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗к я║Ся║О ╪в┘Ж я╗ля║О я║Ся╗к я║│я║о я║зя╗о╪зя╗ля║к я║Ся║о╪п ┘И я║Ся╗ктАм тАля╗ля╗дя╗┤я╗ж я╗Ля╗ая║Ц ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪▒╪з╪вя╗гя╗о╪▓я║╖яоХя║О┘З я║Ся║░я╗ля╗Ья║О╪▒┘К я╗зя║О┘Е я╗зя╗мя║О╪п┘З ╪зя╗зя║к ян╝я║о╪з я╗Ыя╗к я╗Уя║о╪п ╪з╪▓ я╗Гя║оя╗│я╗Ц я╗│я║Оя╗Уя║Шя╗к я╗ля║О┘К ╪п╪зя║зя╗Ю ╪▓я╗зя║к╪з┘ЖтАм тАл╪▓я╗гя╗┤я╗ия╗к я║Ся║░я╗ля╗Ья║О╪▒┘К ┘И я║Чя╗Ья║о╪з╪▒ я║Яя║о┘Е ╪▒╪з я╗Уя║о╪з я╗гя╗▓ яоФя╗┤я║о╪птАк .тАмя╗ля╗дян╜я╗ия╗┤я╗ж ╪зяоФя║о ╪п┘И я╗Ля║Оя╗гя╗Ю ╪в╪▓╪з╪п┘К я╗Ля╗дя╗Ю ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж ┘И я║Чя║ая╗дя╗К я║Чя╗Мя║к╪з╪птАм тАл╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ я╗гя║ая║о┘Е ┘И я╗зя║Оя║│я║О╪▓яоФя║О╪▒ я║Ся║О я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к ╪▒╪з я╗Ыя╗к я║Ся║Оя╗Ля║Ъ ╪зя╗зя║кя╗│я║╕я╗к я╗гя║ая║оя╗гя║Оя╗зя╗к ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п я╗гя║к я╗зя╗Ия║о я╗Чя║о╪з╪▒ ╪пя╗ля╗┤я╗в ┘И я╗│я╗ЪтАм тАля╗Гя║о┘Б я╗гя╗Мя║О╪пя╗Яя╗к я║СяоХя║м╪з╪▒я╗│я╗в я╗зя║Шя╗┤я║ая╗к я╗гя╗Мя║О╪пя╗Яя╗к я╗Уя║ая║Оя╗│я╗К я║Ся╗▓ я║╖я╗дя║О╪▒┘К я║зя╗о╪зя╗ля║к я║Ся╗о╪п я╗Ыя╗к я╗гя╗▓ я║Чя╗о╪зя╗зя║к ╪п╪▒ я╗гя║дя╗┤я╗В я║Ся║┤я║Шя╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля║О ╪зя║Чя╗Фя║О┘ВтАм тАл╪зя╗Уя║Шя║ктАк .тАмя╗ля╗дян╜я╗ия╗┤я╗ж ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪▒╪з я╗гя╗▓ я║Чя╗о╪з┘Ж я║Ся╗к я║Ся╗┤я╗дя║О╪▒я║│я║Шя║О┘Ж я║╖я║Тя╗┤я╗к я╗Ыя║о╪п я╗ля╗дя║Оя╗зяоХя╗оя╗зя╗к я╗Ыя╗к я║Ся╗┤я╗дя║О╪▒╪з┘Ж ╪з╪▓ я║Ся╗┤я╗дя║О╪▒┘К я║зя╗о╪п я╗гя╗▓ я╗зя║Оя╗Яя╗ия║к ┘ИтАм тАл╪зя╗зя║Шя╗Ия║О╪▒ я║Ся╗мя║Тя╗о╪п ┘И я║зя║о┘И╪м ╪з╪▓ я║Ся╗┤я╗дя║О╪▒я║│я║Шя║О┘Ж ╪▒╪з ╪п╪з╪▒я╗зя║к ян╝я╗к я║Ся║┤я║О я║Ся║О янШя║░я║╖я╗Ъ ┘И янШя║оя║│я║Шя║О╪▒ я║зя╗о╪п я║Ся╗к я║│я║Шя╗┤я║░┘З я║Ся║о я╗гя╗▓ я║зя╗┤я║░я╗зя║к ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘ЖтАм тАля╗зя╗┤я║░ я║Ся║О я╗гя╗Шя║Оя╗│я║┤я╗к я╗Ыя║о╪п┘Ж я║Яя║о┘Е я║зя╗о╪п я║Ся║О я║Яя║о┘Е ╪пя╗│яоХя║о╪з┘Ж ┘И я╗гя║к╪к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Чя╗Мя╗┤я╗┤я╗ж я║╖я║к┘З я║Ся║о╪з┘К я║зя╗о╪п ┘И ╪зя║╖я║ия║Оя║╗я╗▓ я╗Ыя╗к я╗зя╗Ия╗┤я║о я║Яя║о┘ЕтАм тАл╪з┘И я╗гя║оя║Чя╗Ья║Р я║╖я║к┘З ┘И я║Ся║дя║Ъ ╪п╪▒ я╗Ля║О╪пя╗╗я╗зя╗к ┘И я╗Пя╗┤я║оя╗Ля║О╪пя╗╗я╗зя╗к я║Ся╗о╪п┘Ж ╪зя║гя╗Ья║О┘Е я║╗я║О╪п╪▒┘З я╗зя╗оя╗Ля╗▓ я║Ся╗┤я╗дя║О╪▒┘К ┘И я╗зя║Тя╗о╪п ╪в╪▒╪зя╗гя║╢ ╪п╪▒ ╪вя╗зя║О┘Ж я║Ся╗ктАм тАл┘Ия║Яя╗о╪п я╗гя╗▓ ╪вя╗│я║к я╗Ыя╗к я║гя║Шя╗▓ я║Ся╗к я╗гя║о╪зя╗Чя║Тя║О┘Ж ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪зя╗Ля║Шя║о╪з╪╢ ┘И я║Ся║О ╪вя╗зя║О┘Ж я║Ся╗к я║зя║╕я╗оя╗зя║Ц ╪▒я╗Уя║Шя║О╪▒я╗гя╗▓ я╗Ыя╗ия╗ия║ктАк.тАмтАм

тАлтАк45тАмтАм

тАлтАк-11тАм╪вя╗гя╗о╪▓╪┤ ┘И ╪зя╗зя║Шя╗Шя║О┘Д я║Яя║о╪зя╗│я╗втАк:тАмтАм

тАл╪зяоФя║о янШя║мя╗│я║оя╗Уя║Шя╗к я║Ся║Оя║╖я╗┤я╗в я╗Ыя╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Ся╗дя║Ья║Оя║Ся╗к я╗│я╗Ъ я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к ╪зя║│я║Ц ┘И я╗гя╗▓ я║Чя╗о╪з┘Ж ╪в┘Ж ╪▒╪з я╗ля╗дян╜я╗о┘Ж я╗│я╗Ъ я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я╗Ыя╗оян╝я╗Ъ ╪п╪▒ я╗зя╗Ия║отАм тАляоФя║оя╗Уя║Ц я╗Яя║м╪з я╗ля╗дя║Оя╗зяоХя╗оя╗зя╗к я╗Ыя╗к я╗│я╗Ъ я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я║Ся╗к я╗Ля╗ия╗о╪з┘Ж я╗│я╗Ъ я╗Ыя╗Ю ╪п╪з╪▒╪з┘К я╗│я╗Ья║┤я║о┘К ╪зя║Яя║░╪з ┘И я╗Ля╗ия║Оя║╗я║о я║Чя║╕я╗Ья╗┤я╗Ю ╪пя╗ля╗ия║к┘З я║Ся╗о╪п┘З ┘ИтАм тАля╗ля╗дя╗о╪з╪▒┘З ╪зя╗гя╗Ья║О┘Ж ╪зя╗│я╗ж ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗к я║Ся║оя║зя╗▓ ╪з╪▓ ╪зя╗│я╗ж ╪зя║Яя║░╪з ╪з╪▓ я╗Чя║Оя╗Ля║к┘З ┘И я║╖я╗Ья╗Ю я║Ся╗мя╗ия║ая║О╪▒ я║зя║О╪▒╪м я║╖я║к┘З ┘И я║гя║Оя╗Яя║Ц я╗зя║Оя║Ся╗мя╗ия║ая║О╪▒ я║Ся╗к я║зя╗о╪птАм тАля║СяоХя╗┤я║о╪п ╪п╪▒ я╗гя║дя╗┤я╗В ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗зя╗┤я║░ я╗ля╗дя╗о╪з╪▒┘З ╪зя╗│я╗ж ╪зя║гя║Шя╗дя║О┘Д ╪п╪з╪▒╪п я╗Ыя╗к я║╖я║Оя╗ля║к янШя║кя╗│я║к┘З ╪з┘К я╗зя║Оя║Ся╗мя╗ия║ая║О╪▒ я║Ся║Оя║╖я╗┤я╗втАк.тАмтАм

тАлтАк6 -┘д┘етАм┘ЗтАк O6тАм╪зя║╣?╪н я║ХтАк RтАмя║▒╪▓тАк6тАм┘Ж ╪▓я╗е ╪зя╗е* я║╡тАк7тАм╪▒@ тАк ┘з:тАмя║е╪п╪з╪п тАк тАУ 4   P6   тАУ ┘з┘итАмя║▒тАк ]Id O7тАмя║╡я╗етАм

тАлтАк22тАмтАм


тАл╪з╪▓ ╪вя╗зя║ая║О я╗Ыя╗к я║╖я║о╪зя╗│я╗В ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля║О я║Ся╗к яоФя╗оя╗зя╗к ╪з┘К ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗к ╪зя║гя║Шя║о╪з┘Е я║Ся╗к я╗Чя║Оя╗зя╗о┘Ж ╪▒╪з ╪вя╗гя╗о╪▓╪┤ я╗зя╗дя╗▓ ╪пя╗ля║к я║Ся╗ая╗Ья╗к ╪▒╪з┘З я╗ля║О┘К яоФя║оя╗│я║░ ╪з╪▓тАм тАля╗Чя║Оя╗зя╗о┘Ж ┘Ия╗зя║дя╗о┘З ╪з╪▒я║Чя╗Ья║О╪и я║Яя║о╪зя╗│я╗в я║Яя║кя╗│я║к ╪вя╗гя╗о╪▓╪┤ ╪п╪з╪п┘З я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п я╗гя║ая║оя╗гя║О┘Ж ╪зя║Чя╗Фя║Оя╗Чя╗▓ я║Ся╗к я╗гя║ая║оя╗гя║О┘Ж я║гя║оя╗Уя╗к ╪з┘К я║Чя║Тя║кя╗│я╗Ю я╗гя╗▓тАм тАля║╖я╗оя╗зя║к я║Ся║оя║зя╗▓ я╗гя╗Мя║Шя╗Шя║кя╗зя║к я╗Ыя╗к я╗гя║ая║оя╗гя║Оя╗зя╗▓ ╪▓я╗гя║Оя╗зя╗▓ я╗Ыя╗к ┘И╪з╪▒╪п ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя╗▓ я║╖я╗оя╗зя║к ян╝я╗о┘Ж я╗гя║О╪▒┘К яоФя║░я╗│я║к┘З ╪зя╗зя║к ┘Ия╗Яя╗▓ я╗ля╗ияоХя║О┘Е я║зя║о┘И╪м ╪з╪▓тАм тАл╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪зя╗Уя╗Мя╗▓ я╗гя╗▓ я║╖я╗оя╗зя║ктАк .тАмя║Ся╗ия║Оя║Ся║о╪зя╗│я╗ж я╗ля║к┘Б ╪зя║╗я╗╝я║гя╗▓ я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я║гя║Тя║▓ я╗Ыя╗оя║Чя║О┘З я╗гя║к╪к я║Ся╗к я╗Яя║дя║О╪╕ я╗Уя╗Шя║к╪з┘Ж я╗Уя║оя║╗я║Ц я╗Ыя║Оя╗Уя╗▓ ╪з╪▓тАм тАля╗│я╗Ъ я║│я╗оя╗Чя║Оя║Ся╗Ю я║Чя║дя╗Шя╗Ц я╗зя╗┤я║┤я║Ц ┘И ╪з╪▓ я║│я╗о┘К ╪пя╗│яоХя║о я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я║гя║Тя║▓ я╗ля║О┘К я║Ся╗ая╗ия║кя╗гя║к╪к я║зя╗Дя║о я╗зя║Оя║│я║О╪▓яоФя║О╪▒ я║╖я║к┘Ж я╗гя║дя╗Ья╗о┘Е я║Ся║ОтАм тАл╪зя║Яя║Шя╗дя║О╪╣ ╪▒╪з янШя║▓ ╪з╪▓ я║зя║о┘И╪м ╪з╪▓ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪п╪▒ янШя╗▓ ╪п ╪з╪▒╪птАк .тАм╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля║О┘К ╪пя║│я║Шя╗к я║Яя╗дя╗Мя╗▓ я╗зя╗┤я║░ я║Ся╗к я╗Яя║дя║О╪╕ ╪зя║зя║Шя╗╝╪╖ ╪зя╗зя╗о╪з╪╣тАм тАля╗гя║ая║оя╗гя╗┤я╗ж я║зя╗Дя║о я║Чя╗Ья║о╪з╪▒ я║Яя║о┘Е ╪▒╪з ╪зя╗Уя║░╪зя╗│я║╢ я╗гя╗▓ ╪пя╗ля║к ┘И ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪зя╗зя╗Фя║о╪з╪п┘К я╗зя╗┤я║░ я╗Гя║Тя╗К ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓ ╪▒╪з ╪п╪▒ я║╖я║ия║╝я╗┤я║Ц я╗гя║дя╗Ья╗о┘ЕтАм тАля║┐я║Оя╗│я╗К я╗гя╗▓ я╗Ыя╗ия║к я║Ся╗ия║Оя║Ся║о╪зя╗│я╗ж ╪зя║╗я╗╝я║гя║О╪к ╪зя╗зя║ая║О┘Е я║╖я║к┘З ╪п╪▒ ╪▒┌Шя╗│я╗в ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Яя╗ия║Тя╗к ╪з╪▒я╗Ля║Оя║Ся╗▓ ╪вя╗зя║о╪з я╗Ыя╗в ╪зя║Ыя║оя╗зя╗ия╗дя╗о╪п┘З ┘И ╪зя╗зяоУ ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓тАм тАля║Ся╗о╪п┘Ж я╗зя╗┤я║░ ╪зя╗гя╗┤я║к я║Ся║О╪▓яоФя║╕я║Ц я║Ся╗к ╪▓я╗зя║кяоФя╗▓ я║╖я║о╪зя╗Уя║Шя╗дя╗ия║к╪зя╗зя╗к ╪▒╪з ╪з╪▓ я║Ся╗┤я╗ж я╗гя╗▓ я║Ся║о╪п я║Ся║кя╗│я╗ж я╗Яя║дя║О╪╕ я║Ся║оя║зя╗▓ я╗гя║ая║оя╗гя╗┤я╗ж ╪▓я╗зя║кяоФя╗▓ ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘ЖтАм тАл╪▒╪з я║Ся╗к ╪▓я╗зя║кяоФя╗▓ ╪▒я╗зя║Ю ╪в┘И╪▒ ┘И ╪зя║гя╗┤я║Оя╗зя║О┘Л янШя║о ╪▓я║гя╗дя║Ц я║зя║О╪▒╪м я║Чя║оя║Яя╗┤я║в я╗гя╗┤я║кя╗ля╗ия║ктАк.тАмтАм

тАлтАк46тАмтАм

тАлтАк -12тАмя║Ся╗┤я╗Ья║О╪▒┘К ┘И я╗Гя║о╪п ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓ тАк:тАмтАм

тАл╪зя╗Яя╗Т (я║Ся╗┤я╗Ья║О╪▒┘К ┘И я╗Гя║о╪п ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓ ╪з╪▓ ╪пя╗│яоХя║о ╪вя║Ыя║О╪▒ ╪▓я╗│я║О┘Ж я║Ся║О╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя║дя║Тя╗о╪│ я║╖я║к┘Ж ╪зя╗Уя║о╪з╪п я╗Уя╗Мя║О┘Д я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к ╪зя║│я║ЦтАк .тАмя╗гя║ая║О╪▓╪з╪ктАм тАля║гя║Тя║▓ я║┐я╗дя╗ж ╪в┘Ж я╗Ыя╗к ╪п╪▒ я║гя╗┤я╗ж ╪зя║Яя║о╪з я║Ся║Оя╗Ля║Ъ я║Ся╗┤я╗Ья║О╪▒ я║╖я║к┘Ж я╗│я╗Ъ я╗Ля╗Ая╗о я╗Уя╗Мя║О┘Д я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я╗гя╗▓ яоФя║о╪п╪п янШя║▓ ╪з╪▓ ╪зя║Яя║о╪з я╗зя╗┤я║░ я║Ся║Оя╗Ля║ЪтАм тАля╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п я╗Ыя╗к я╗Уя║о╪п я╗гя╗оя╗Чя╗Мя╗┤я║Ц я║╖я╗Ря╗ая╗▓ я║зя╗о╪п ╪▒╪з ╪з╪▓ ╪пя║│я║Ц я║Ся║кя╗ля║к ┘И я╗Ля╗Ая╗о┘К я╗Ыя╗к ╪п╪▒ яоФя║мя║╖я║Шя╗к я╗Ля╗Ая╗о я╗Ыя║О╪▒┘К я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я║Ся╗о╪п ╪зя╗Ыя╗ия╗о┘ЖтАм тАля║Ся║┤я║О┘Ж я╗Ля╗Ая╗о я║Ся╗┤я╗Ья║О╪▒ я║│я║оя║Ся║О╪▒ я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я║╖я╗о╪птАк.тАмтАм тАл╪и( ╪з╪▓ ╪пя╗│яоХя║о я╗гя║╕я╗Ья╗╝╪к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗зя║Тя╗о╪п я║Ся║оя╗зя║Оя╗гя╗к я╗ля║О┘К я║Чя╗Фя║оя╗│я║дя╗▓ ┘И я║│я║ояоФя║о┘Е я╗Ыя╗ия╗ия║к┘З я║Ся║о╪з┘К ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж ╪зя║│я║ЦтАк .тАмя║Ся╗ия║Оя║Ся║о╪зя╗│я╗ж я║зя╗о╪птАм тАл╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж я╗гя║ая║Тя╗о╪▒я╗зя║к я╗Ыя╗к я╗│я╗Ья║┤я║о┘К я║Ся║оя╗зя║Оя╗гя╗к я╗ля║О┘К я║Чя╗Фя║оя╗│я║дя╗▓ я║Ся║о╪з┘К я║зя╗о╪п я║Ся╗к ╪зя║Яя║о╪з ╪п╪▒ ╪в┘И╪▒я╗зя║к я╗Ыя╗к я║Ся╗Мя╗Ая║О┘Л я║Ся║оя║зя╗▓ ╪з╪▓ ╪в┘Ж я║Ся╗Мя╗ия╗о╪з┘ЖтАм тАля║зя╗╝┘Б ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя║дя║┤я╗о╪и я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п ┘И я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к ╪п╪▒ янШя╗▓ ╪п╪з╪▒╪птАк.тАмтАм тАл╪м( ╪з╪▓ я║│я╗оя╗│я╗▓ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя╗оя║Яя║Р я╗Гя║о╪п ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п ┘И ╪п╪▒я║╗я║к╪п я╗Чя║Оя║Ся╗Ю я║Чя╗оя║Яя╗мя╗▓ ╪з╪▓ я║зя║Оя╗зя╗о╪з╪п┘З я╗ля║ОтАк ╪МтАм╪зя╗Чя╗о╪з┘ЕтАк╪МтАмтАм тАл╪п┘Ия║│я║Шя║О┘Ж ┘И я╗ля╗в я╗гя║дя╗ая╗к я╗зя║┤я║Тя║Ц я║Ся╗к я╗гя║ая║о┘Е ╪в╪▓╪з╪п я║╖я║к┘З я║Ся╗▓ ╪зя╗Ля║Шя╗ия║О я║╖я║к┘З ┘И я╗ля╗┤ян╗ я║Чя╗дя║Оя╗│я╗ая╗▓ я║Ся╗к я╗гя╗Мя║Оя║╖я║о╪к я║Ся║О ┘И┘К ╪з╪▓ я║зя╗о╪п я╗зя║╕я║О┘ЖтАм тАля╗зя╗дя╗▓ ╪пя╗ля╗ия║ктАк .тАм╪зя╗│я╗ж ╪зя╗гя║о я║│я║Тя║Р я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п я╗Ыя╗к я║гя║▓ ╪зя╗зя║Шя╗Шя║О┘Е ┘И я╗Ыя╗┤я╗ия╗к я║Ся╗к я║Яя║О┘К я╗Ля║Тя║о╪к ┘И я╗Ля║Оя╗Гя╗Фя╗к ╪п╪▒ ╪п┘Д ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ ╪в╪▓╪з╪п я║╖я║к┘З я║Ся╗ктАм тАл┘Ия║Яя╗о╪п ╪вя╗│я║к ┘И я╗ля║о ян╝я╗к я║Ся╗┤я║╕я║Шя║о ╪з╪▓ я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к ┘И ╪зя╗Гя║о╪зя╗Уя╗┤я║О┘Ж я╗Уя║Оя║╗я╗ая╗к яоФя╗┤я║о╪п я╗Уя║о╪п я║Ся╗к ╪п┘И╪▒ ╪з╪▓ я╗зя╗Ия║О╪▒╪к ┘И я╗Ыя╗ия║Шя║о┘Д ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓ я║Ся║О╪▓ я║Ся╗ктАм тАл╪з╪▒я║Чя╗Ья║О╪и ╪зя╗Ля╗дя║О┘Д я╗гя║ая║оя╗гя║Оя╗зя╗к я╗гя║Тя║О╪п╪▒╪к я╗гя╗▓ ┘И╪▒╪▓╪птАк.тАмтАм тАлтАк-13тАмя╗Ля║к┘Е я╗Гя║Тя╗Шя╗к я║Ся╗ия║к┘К я║╗я║дя╗┤я║в ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж тАк:тАмтАм

тАля╗│я╗Ья╗▓ ╪з╪▓ ╪▒╪з┘З я╗ля║О┘К я║Яя╗ая╗ояоФя╗┤я║о┘К ╪з╪▓ ╪вя║│я╗┤я║Р я╗ля║О┘К ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗Гя║Тя╗Шя╗к я║Ся╗ия║к┘К ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗к я║Ся║Оя╗│я║к ╪в┘Ж я╗ля║О ╪▒╪з я║Ся║оя║гя║┤я║РтАм тАля║Яя╗ия║┤я╗┤я║ЦтАк ╪МтАмя║│я║Оя║Ся╗Шя╗к тАк ╪МтАмя║│я╗ж тАк ╪МтАмя╗зя╗о╪╣ я║Яя║о┘Е я║Чя║Оя║Ся╗Мя╗┤я║ЦтАк ╪МтАмя╗гя╗┤я║░╪з┘Ж я╗гя║дя╗Ья╗оя╗гя╗┤я║Ц я║Ся╗к я║гя║Тя║▓ ╪Ы ┘Ия║┐я╗К я║Яя║┤я╗дя║Оя╗зя╗▓ ┘ИтАк ...тАм╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ я╗Ыя║о╪птАк.тАмтАм тАля╗Гя║Тя╗Шя╗к я║Ся╗ия║к┘К ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля║О┘К я╗Ыя║╕я╗о╪▒ я╗гя║О я║Ся║о я╗гя╗╝┘Г я║│я╗ж ┘И я║Яя╗ия║▓ я╗Чя║о╪з╪▒ я╗гя╗▓ яоФя╗┤я║о╪п я╗ля║о ян╝я╗ия║к я║Ся║оя║зя╗▓ я╗гя╗о╪зя╗Чя╗К я╗гя╗╝┘ГтАм тАля║│я╗ж ╪п╪▒ я╗зя╗Ия║о яоФя║оя╗Уя║Шя╗к я╗зя╗дя╗▓ я║╖я╗о╪п янШя║▓ я╗ля╗дя╗к ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж я║╗я║о┘Б я╗зя╗Ия║о ╪з╪▓ ╪зя╗│я╗ж я╗гя╗╝┘Г я║Ся║О ╪зя╗зя╗о╪з╪╣ я║Яя║о╪зя╗│я╗в ╪зя╗Ля╗в ╪з╪▓ я║│я╗ияоХя╗┤я╗ж ┘И я║│я║Тя╗ЪтАм тАлтАк6 -┘д┘жтАм┘ЗтАк O6тАм╪зя║╣?╪н я║ХтАк RтАмя║▒╪▓тАк6тАм┘Ж ╪▓я╗е ╪зя╗е* я║╡тАк7тАм╪▒@ тАк ┘з:тАмя║е╪п╪з╪п тАк тАУ 4   P6   тАУ ┘з┘итАмя║▒тАк ]Id O7тАмя║╡я╗етАм

тАлтАк23тАмтАм


тАл╪вя║╖я╗ия║О ┘И я╗ля╗дян╜я╗ия╗┤я╗ж я║Ся║к┘И┘Ж я║Чя╗оя║Яя╗к я║Ся╗к ╪пя╗Уя╗Мя║О╪к я╗гя║дя╗Ья╗оя╗гя╗┤я║Ц ┘И я╗зя╗┤я║░ я║Ся║к┘И┘Ж я╗Ля╗ия║Оя╗│я║Ц я║Ся╗к я╗Ыя╗┤я╗Фя╗┤я║Ц ┘И ян╝яоХя╗оя╗зяоХя╗▓ ╪з╪▒я║Чя╗Ья║О╪итАм тАля║Яя║о╪зя╗│я╗дя║╕я║О┘Ж ╪п╪▒ я╗Ыя╗ия║О╪▒ я╗│я╗Ья║кя╗│яоХя║о я╗Чя║о╪з╪▒ яоФя║оя╗Уя║Шя╗к я╗гя╗▓ я║╖я╗оя╗зя║к я╗│я╗Мя╗ия╗▓ ╪п╪▒ ┘И╪зя╗Чя╗К я║зя╗о╪зя║│я║Шя╗к ┘И я╗зя║Оя║зя╗о╪зя║│я║Шя╗к ╪▓я╗гя╗┤я╗ия╗к ╪▒╪з я║Яя╗мя║Ц ╪вя╗гя╗о╪▓╪┤тАм тАля╗ля║О┘К я║Чя║Тя╗мя╗Ья║О╪▒╪зя╗зя╗к ┘И я║Чя║Тя║О╪п┘Д ╪зя╗Гя╗╝я╗Ля║О╪к я║Ся║░я╗ля╗Ья║О╪▒╪зя╗зя╗к я╗Уя║о╪зя╗ля╗в я╗гя╗▓ ╪з┘И╪▒я╗зя║к я║Ся╗к я╗ля╗дя╗┤я╗ж я║Яя╗мя║Ц я║Яя╗о╪з┘Ж ╪зя╗Пя╗Фя║О┘Д я║╖я║к┘З ╪з┘К я╗Ыя╗к я║╖я║Оя╗│я║ктАм тАл╪зяоФя║о я║Ся╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя║дя╗Ья╗о┘Е я╗зя╗дя╗▓ я║╖я║к ╪зя║гя║Шя╗дя║Оя╗╗ я╗ля╗┤ян╗ яоФя║О┘З я╗гя║оя║Чя╗Ья║Р я║Яя╗ия║Оя╗│я║О╪к я║│я╗ияоХя╗┤я╗ж я╗ля╗в я╗зя╗дя╗▓ я║╖я║к я║Ся╗ия║Оя║Ся║о╪зя╗│я╗ж я║Ся║Оя╗│я║к я║╖я╗┤я╗о┘З я╗Гя║Тя╗Шя╗ктАм тАля║Ся╗ия║к┘К ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж ╪зя║╗я╗╝╪н я║╖я╗о╪птАм тАлтАк -14тАмянШя║Оя╗│я╗┤я╗ж я║Ся╗о╪п┘Ж я║│я╗Дя║в я║Ся╗мя║к╪зя║╖я║Ц ┘И ╪зя║зя╗╝┘В тАк:тАмтАм

тАл╪зя║Яя║о╪з┘К я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗Пя║Оя╗Яя║Тя║О я║Чя╗Шя║Оя║┐я║О я╗гя╗▓ я╗Ыя╗ия║к я╗Ыя╗к я║Чя╗Мя║к╪з╪п я╗Ыя║Ья╗┤я║о┘К ╪з╪▓ ╪зя╗Уя║о╪з╪п я║Ся║о╪з┘К я╗гя║к╪к ╪▓я╗гя║О┘Ж я╗гя║ия║Шя╗ая╗Т ╪п╪▒я╗│я╗Ъ я╗гя╗Ья║О┘ЖтАм тАля╗гя║дя║Тя╗о╪│ я║╖я╗оя╗зя║к я╗Ыя╗к ╪п╪▒ ╪зя╗│я╗ж я╗гя║к╪к ╪з╪▓ ╪в╪▓╪з╪п┘К я║Ся╗▓ я╗зя║╝я╗┤я║Р ┘И ╪з╪▓ я║Чя╗дя║О╪│ я║Ся║О я╗ля╗дя║┤я║о╪зя╗зя║╕я║О┘Ж я╗гя║дя║о┘И┘Е я╗гя╗▓ я║╖я╗оя╗зя║ктАк.тАмтАм тАля║Ся║О я║Чя╗оя║Яя╗к я║Ся╗к ╪зя╗│я╗ж я╗Ыя╗к я║Чя╗Мя║к╪з╪п ╪зя╗Уя║о╪з╪п ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ я║│я║Оя╗Яя╗▓ я║Ся╗к я║│я║О┘Д ╪зя╗Уя║░╪зя╗│я║╢ я╗гя╗▓ я╗│я║Оя║Ся║к я║Ся╗к я╗гя╗о╪з╪▓╪з╪к ╪в┘Ж я║Ся║о я║╖я╗дя║О╪▒┘З ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля║О ╪зя╗Уя║░┘И╪п┘ЗтАм тАля╗зя╗дя╗▓ я║╖я╗о╪п ╪з┘Ия╗Яя╗┤я║О┘К ╪зя╗гя╗о╪▒ я╗зя║ОяоФя║░я╗│я║о ╪вя╗зя║О┘Ж ╪▒╪з ╪п╪▒ я╗ля╗дя║О┘Ж ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля║О я║Яя║О┘К я╗гя╗▓ ╪пя╗ля╗ия║к ╪з╪▓ ╪зя╗│я╗ж ╪▒┘И я╗гя║╕я║Оя╗ля║к┘З я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п я╗Ыя╗ктАм тАл╪п╪▒я║│я╗ая╗о┘Д я╗ля║О┘К ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║│я╗к я╗│я║О ян╝я╗мя║О╪▒ я║Ся║о╪зя║Ся║о я╗Зя║оя╗Уя╗┤я║Шя╗▓ я╗Ыя╗к ╪з╪▓ я╗Гя║о┘Б я╗гя║┤я╗оя╗╗┘Ж я║Ся╗мя║к╪зя║╖я║Ц я╗гя╗Мя╗┤я╗ж яоФя║╕я║Шя╗к ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ я╗зяоХя╗мя║к╪з╪▒┘К я╗гя╗▓тАм тАля║╖я╗о╪п я║Чя║о╪зя╗Ыя╗в ╪зя╗Уя║о╪з╪п ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ тАк╪МтАмя╗Уя╗Шя║к╪з┘Ж ┘И я╗│я║О я╗Ыя╗дя║Тя╗о╪п я║Ся║О я╗ля╗дя║┤я║о╪зя╗зя║╕я║О┘Ж я║Ся║Оя╗Ля║Ъ я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п я╗Ыя╗к я║Ся╗┤я╗дя║О╪▒┘К я╗ля║О┘К ┘И╪зяоФя╗┤я║о╪п╪з╪▒тАк ...тАм╪п╪▒ я╗гя╗┤я║О┘ЖтАм тАл╪вя╗зя║О┘Ж я║╖я║Оя╗│я╗К яоФя║о╪п╪птАк.тАмтАм

тАлтАк47тАмтАм

тАля║Ся║к┘И┘Ж я║Чя║о╪пя╗│я║к я╗гя╗оя╗Чя╗Мя╗┤я║Ц ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪▓я╗гя╗┤я╗ия╗к я╗гя║┤я║Оя╗Ля║к┘К ╪зя║│я║Ц я║Ся║о╪з┘К ╪зя╗зя║Шя╗Шя║О┘Д я║Ся╗┤я╗дя║О╪▒┘К я╗ля║О┘К ┘И╪зяоФя╗┤я║о ╪п╪з╪▒ ┘И я╗Ля╗Фя╗оя╗зя╗▓ я╗гя║Оя╗зя╗ия║к ╪зя╗│я║к╪▓ ┘ИтАм тАля╗лянЩя║Оя║Чя╗┤я║ЦтАк .тАмя╗ля╗дян╜я╗ия╗┤я╗ж я╗гя║┤я║Оя║Ля╗ая╗▓ ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗мя║ОтАк ╪МтАмя║зя║Оя╗Яя╗Ья╗оя║Ся╗▓ ┘И я║│я╗о╪▒╪з╪о я╗Ыя║о╪п┘Ж янШя╗оя║│я║Ц ┘И я╗зя╗┤я║░ я║╖я╗┤я╗о╪╣ я║Ся╗┤я╗дя║О╪▒┘К я╗ля║О┘К ╪▒┘И╪зя╗зя╗▓ тАк ╪МтАмя║Ся╗┤я╗дя║О╪▒┘КтАм тАляоФя║О┘Д ┘И тАк ...тАм╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Ся╗оя║Яя╗о╪п я╗гя╗▓ ╪вя╗│я║ктАк.тАмтАм тАлтАк -15тАмянШя╗┤я║Оя╗гя║кя╗ля║О┘К я║Ся║оян╝я║┤я║Р я║зя╗о╪▒╪п┘Ж тАк:тАмтАм

тАля╗Уя║о╪зя╗│я╗ия║к я║Ся║оян╝я║┤я║Р я║зя╗о╪▒╪п┘Ж ┘И я║Ся║оян╝я║┤я║Р я║зя╗о╪▒╪п┘Ж я╗Ля║к┘З ╪з┘К ╪п╪▒ я╗│я╗Ъ я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я╗гя║Оя╗зя╗ия║к я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪▒╪з я╗зя╗Ия║оя╗│я╗к янШя║о╪п╪з╪▓╪з┘Ж я║Ся╗к ╪п┘ИтАм тАля╗гя║оя║гя╗ая╗к ╪зя║│я║Оя║│я╗▓ я║Чя╗Шя║┤я╗┤я╗в я╗Ыя║о╪п┘З ╪зя╗зя║ктАк :тАм╪зя╗зя║дя║о╪з┘Б ╪з┘Ия╗Яя╗┤я╗к ┘И ╪зя╗зя║дя║о╪з┘Б я║Ыя║Оя╗зя╗оя╗│я╗ктАм тАл╪п╪▒ я╗гя║оя║гя╗ая╗к ╪зя╗зя║дя║о╪з┘Б ╪з┘Ия╗Яя╗┤я╗ктАк ╪МтАм╪зя╗Уя║о╪з╪п ╪з╪▓ я╗ля╗ия║ая║О╪▒я╗ля║О┘К ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓ я║│я║о я║Ся║оя╗гя╗▓ я║Чя║Оя║Ся╗ия║к ┘Ия╗Яя╗▓ я║Ся║оян╝я║┤я║Р я╗зя╗дя╗▓ я║зя╗о╪▒я╗зя║к ┘И я║зя╗о╪п ╪▒╪зтАм тАля╗гя╗ия║дя║о┘Б я╗зя╗дя╗▓ я╗зяоХя║О╪▒я╗зя║к ╪з╪▓ ╪зя╗│я╗ж яоФя║мя║╖я║Шя╗к ╪пя╗│яоХя║о ╪зя╗Уя║о╪з╪п я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я╗зя╗┤я║░ я╗ля╗ия╗о╪▓ я║Ся║о╪з┘К ╪вя╗зя║О┘Ж ╪зя║гя║Шя║о╪з┘Е я╗Чя║Оя║Ля╗ая╗ия║к ┘И ╪вя╗зя║О┘Ж ╪▒╪з я╗гя╗ия║дя║о┘Б я╗зя╗дя╗▓тАм тАл╪п╪зя╗зя╗ия║ктАк .тАмя╗гя║оя║гя╗ая╗к ╪зя╗зя║дя║о╪з┘Б я║Ыя║Оя╗зя╗оя╗│я╗к ╪▓я╗гя║Оя╗зя╗▓ ╪▒╪о я╗гя╗▓ ╪пя╗ля║к я╗Ыя╗к ╪▒я╗Уя║Шя║О╪▒ ╪зя╗зя║дя║о╪зя╗Уя╗▓ я║Чя╗оя║│я╗В ╪зя╗Уя║о╪з╪п я╗гя╗мя╗в я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к я╗гя║Ья╗Ю ╪п┘Ия║│я║Шя║О┘ЖтАк╪МтАмтАм тАл┘И╪зя╗Яя║кя╗│я╗жтАк ╪МтАмя╗Ыя║О╪▒я╗Уя║оя╗гя║Оя╗│я║О┘ЖтАк ╪МтАмя╗гя╗Шя║Оя╗гя║О╪ктАк ╪МтАмянШя╗ая╗┤я║▓ ┘И ╪п╪з╪пяоФя║О┘З я╗Ля╗ая╗ия╗▓ ┘И ╪вя║╖я╗Ья║О╪▒ яоФя║о╪п╪птАк .тАмя║зя╗Дя║Оя╗Ыя║О╪▒ ┘И я║╖я║ия║╝я╗▓ я╗Ыя╗к я╗ля╗ия║ая║О╪▒я╗ля║О ╪▒╪з ╪▓я╗│я║оянШя║ОтАм тАляоФя║м╪зя║╖я║Шя╗к я║Ся╗к яоФя╗Фя║Шя╗к я╗Ыя║О╪▒ я╗Уя╗┤я╗ия╗Ья╗Ю я╗гя║о╪зя║│я╗в я║Ся╗▓ ╪вя║Ся║о┘Ия╗│я╗▓ я║Ся║о╪зя╗│я║╢ ╪зя║Чя╗Фя║О┘В я╗гя╗▓ ╪зя╗Уя║Шя║к я╗Ыя╗к ╪п╪▒ ╪зя╗│я╗ж я║╗я╗о╪▒╪к я║╖я║ия║║ я╗гя║дя╗Ья╗о┘Е я║Ся╗ктАм тАл╪зя╗зя║дя║о╪з┘Б я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п я║│я║о╪▓я╗зя║╢ ┘И я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я╗гя╗▓ яоФя║о╪п╪п ┘И я╗гя║ая║Тя╗о╪▒ я╗Ыя╗дя╗▓ я║╖я╗о╪п я╗Ыя╗к я║Ся║оя║Чя║о┘К ╪зя║зя╗╝я╗Чя╗▓ я╗гя║дя╗Ья╗о┘Е я╗Ыя╗ия╗ия║кяоФя║О┘ЖтАм тАл╪зя╗Ля║Шя║о╪з┘Б я╗зя╗дя║Оя╗│я║к ┘И я╗Яя║м╪з я║Ся║оян╝я║┤я║Тя╗мя║Оя╗│я╗▓ я╗гя╗Мя║Шя║О╪п я╗гя║Оя╗зя╗ия║к ╪зя║Ся╗ая╗ктАк ╪МтАмя╗Пя╗┤я║оя╗Ля║О╪п┘КтАк ╪МтАмя╗Ыя╗╝я╗ля║Тя║о╪п╪з╪▒┘КтАк ╪МтАмя║Ся║кя╗Ыя║О╪▒┘ЗтАк ╪МтАмя╗гя╗Мя║Шя║О╪п ┘И ┘Ия╗ЯяоХя║о╪п ┘ИтАк ...тАм╪▒╪з ╪з╪▓тАм тАл╪пя╗│яоХя║о╪з┘Ж ╪п╪▒я╗│я║Оя╗Уя║Ц я╗гя╗▓ я╗Ыя╗ия║ктАк.тАмтАм

тАлтАк6 -┘д┘зтАм┘ЗтАк O6тАм╪зя║╣?╪н я║ХтАк RтАмя║▒╪▓тАк6тАм┘Ж ╪▓я╗е ╪зя╗е* я║╡тАк7тАм╪▒@ тАк ┘з:тАмя║е╪п╪з╪п тАк тАУ 4   P6   тАУ ┘з┘итАмя║▒тАк ]Id O7тАмя║╡я╗етАм

тАлтАк24тАмтАм


тАлтАк -16тАмя║Ся║о╪в┘И╪▒╪п┘З я╗зя║┤я║Оя║зя║Шя╗ж я║Чя╗оя╗Чя╗Мя║О╪к ╪зя╗зя║кя╗│я║╕я╗дя╗ия║к╪з┘Ж я║гя╗Шя╗о┘В тАк:тАмтАм

тАл╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪п╪▒ я╗Ля╗дя╗Ю ╪вя╗зян╜я╗к ╪▒╪з я╗Ыя╗к я╗гя║кя╗Ля╗▓ ╪в┘Ж ╪зя║│я║Ц ╪з╪▒╪зя║Ля╗к я╗зя╗дя╗▓ ╪пя╗ля║к я╗ля║к┘Б ╪зя╗зя║┤я║О┘Ж я╗ля║О┘К ╪з┘И╪зя║зя║о я║│я║к┘З тАк 18тАмя╗Ыя╗к я║Ся║о╪з┘К я╗гя║ая║О╪▓╪з╪ктАм тАл╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪зя╗Чя║┤я║О┘Е ╪п╪▒я║Яя║Оя║Чя╗▓ ╪▒╪з я╗гя╗ия╗Ия╗о╪▒ я╗Ыя║о╪п┘З я║Ся╗о╪пя╗зя║к ╪в┘Ж я║Ся╗о╪п я╗Ыя╗к я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к я╗гя║мя╗Ыя╗о╪▒ я║Яя╗ия║Тя╗к я╗Ля║Тя║о╪к ╪зя╗зяоХя╗┤я║░ я║Ся╗к я║зя╗о╪пя║СяоХя╗┤я║о╪птАм тАл╪зя╗зя║┤я║Оя╗зя╗мя║О┘К ╪з┘И╪зя║│я╗В я║│я║к┘З тАк 19тАм╪▒╪з я╗зя╗┤я║░ я╗зя╗Ия║о я║Ся║о ╪в┘Ж я║Ся╗о╪п я╗Ыя╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪зя╗зя╗Фя║о╪з╪п┘К я╗гя╗оя║Яя║Тя║О╪к я╗зя║к╪зя╗гя║Ц я╗гя║дя╗Ья╗о┘Е ╪▒╪з я╗Уя║о╪зя╗ля╗в я║│я║О╪▓╪птАк .тАм╪п╪▒тАм тАля║│я║к┘З я║Ся╗┤я║┤я║Шя╗в я╗зя╗┤я║░ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя╗Ья║О┘Ж ┘И ┘Ия║│я╗┤я╗ая╗к ╪з┘К я║Ся║О╪▓янШя║о┘И╪▒┘К ╪зя║Яя║Шя╗дя║Оя╗Ля╗▓ я╗гя║дя╗Ья╗о┘Е я╗гя║дя║┤я╗о╪и я╗гя╗▓ я║╖я║к ╪зя╗гя║О я║гя╗Шя╗┤я╗Шя║Ц ╪зя╗│я╗ж ╪зя║│я║ЦтАм тАля╗Ыя╗к я╗ля╗дя╗к ╪зя╗│я╗ж ╪зя╗гя╗┤я║к я╗ля║О я║Ся║оя║Ся║О╪п ╪▒я╗Уя║Шя╗к ╪зя║│я║Ц ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗Ыя╗к я╗гя╗▓ я║Ся║Оя╗│я║┤я║Ц ╪зя║Ся║░╪з╪▒ ╪зя║╗я╗ая╗▓ я╗Ыя╗ия║╢ ╪п╪▒ я╗гя╗Шя║Оя║Ся╗Ю я║Ся║░я╗ля╗Ья║О╪▒┘К я║Ся║Оя║╖я║к я╗зя╗к я║Чя╗ия╗мя║ОтАм тАля║Ся╗к ╪зя╗│я╗ж я╗гя╗мя╗в ╪пя║│я║Ц я╗зя╗┤я║Оя╗Уя║Шя╗к я║Ся╗ая╗Ья╗к ╪вя╗гя║О╪▒я╗ля║О я╗зя║╕я║О┘Ж я╗гя╗▓ я╗Ыя╗к я║Ся║░я╗ля╗Ья║О╪▒┘К ┘И я║Чя╗Ья║о╪з╪▒ я║Яя║о┘Е ╪▒┘Ия╗зя║к ╪зя╗Уя║░╪зя╗│я║╕я╗▓ я╗гя║┤я║Шя╗дя║о ┘И ┘Ия║гя║╕я║Шя╗ия║О┘ГтАм тАл╪▒╪з ╪п╪зя║╖я║Шя╗к ╪зя║│я║ЦтАк.тАмтАм

тАлтАк48тАмтАм

тАля╗Ля╗ая║Ц ╪зя╗│я╗ж ╪зя╗гя║о ╪зя╗│я╗ж ╪зя║│я║Ц я╗Ыя╗к я╗Ыя╗┤я╗Фя║о я║гя║Тя║▓ я║Ся╗Мя║к ╪з╪▓ ╪з╪▒я║Чя╗Ья║О╪и я║Яя║о┘Е я║Ся╗╝я╗Уя║Оя║╗я╗ая╗к ┘И я║Ся╗к яоФя╗оя╗зя╗к ╪пя╗Уя╗Мя╗к ┘И╪зя║гя║к┘З ╪зя╗Ля╗дя║О┘Д я╗зя╗дя╗▓ я║╖я╗о╪птАм тАля║Ся╗ая╗Ья╗к я║Ся║о╪з┘К я╗гя║к╪к ╪▓я╗│я║О╪п┘К я╗Гя╗о┘Д я╗гя╗▓ я╗Ыя║╕я║к я║Ся╗ия║Оя║Ся║о╪зя╗│я╗ж ╪вя║Ыя║О╪▒ ╪зя╗│я╗ж я╗гя║ая║О╪▓╪з╪к ╪п╪▒ ╪зя╗│я║ая║О╪п ╪зя╗Гя╗дя╗┤я╗ия║О┘Ж я║зя║Оя╗Гя║о я║Ся║о╪з┘К я║Яя║Оя╗гя╗Мя╗к ┘И ╪з╪▓тАм тАля║Ся╗┤я╗ж я║Ся║о╪п┘Ж я║Чя║о╪│ ┘И ┘И╪зя╗ля╗дя╗к ╪в┘Ж я║Яя║о┘Е ╪з╪▓ я╗зя╗Ия║о ╪зя╗Уя║о╪з╪п ╪зя║Яя║Шя╗дя║О╪╣ я╗гя║дя╗о ┘И я╗зя║Оя║Ся╗о╪п я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п ┘И яоФя║мя║╖я║Ц ╪▓я╗гя║О┘Ж я║Ся║Оя╗Ля║Ъ я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪птАм тАля╗Пя╗ая╗Ия║Шя╗▓ я╗Ыя╗к ┘Ия╗Чя╗о╪╣ я║Яя║о┘Е ╪п╪▒ я╗зя╗мя║О╪п ╪пя║│я║Ц ╪зя╗зя║к╪▒я╗Ыя║О╪▒╪з┘Ж я╗Чя╗Ая║О┘И╪к ┘И ╪зя║Яя║о╪з┘К я╗Чя╗о╪зя╗зя╗┤я╗ж я╗Ыя╗┤я╗Фя║о┘К ╪зя╗│я║ая║О╪п я╗Ыя║о╪п┘З я║Ся╗о╪п ╪з╪▓ я║Ся╗┤я╗ж я║Ся║о┘И╪птАм тАл╪п╪▒ я╗зя║Шя╗┤я║ая╗к я║гя║Оя╗Яя║Ц ╪пя╗Уя║Оя╗Ля╗▓ ╪вя╗зя╗мя║О я╗Ыя╗в я║╖я║к┘З ┘И ╪п╪▒я║Чя╗Мя╗┤я╗┤я╗ж я╗зя╗о╪╣ ┘И я╗гя╗Шя║к╪з╪▒ я╗Ыя╗┤я╗Фя║о я║Чя║дя║Ц я║Чя║Оя║Ыя╗┤я║о я╗Чя║о╪з╪▒ яоФя╗┤я║о╪п ян╝я╗к я║Ся║┤я║О ╪з┘Ия╗Чя║Оя║Чя╗▓ я╗Ыя╗ктАм тАля╗Ыя╗┤я╗Фя║о я║Чя║Оя╗│я╗Ъ ╪пя╗ля╗в я╗гя╗Шя║к╪з╪▒ я╗гя╗Мя╗дя╗оя╗Яя╗▓ я╗Ыя║Оя╗ля║╢ я╗гя╗▓ я╗│я║Оя║Ся║к ┘И я╗зя╗мя║Оя╗│я║Шя║О яоФя╗ия║Оя╗ля╗Ья║О╪▒тАк ╪МтАмя╗гя║ая║О╪▓╪з╪к ╪зя╗зя║ая║О┘Е я║╖я║к┘З ╪▒╪з я╗зя║Оян╝я╗┤я║░ я╗гя╗▓ я║╖я╗дя║О╪▒╪птАк.тАмтАм тАлтАк-17тАм╪▓┘И╪з┘Д я║гя║▓ я╗гя║┤я║Мя╗оя╗Яя╗┤я║Ц тАк:тАмтАм

тАля╗гя║ая║О╪▓╪з╪к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗зя╗к я║Чя╗ия╗мя║О я╗зя╗┤я║о┘И┘К я║Ся║О╪▓╪п╪з╪▒я╗зя║к┘З я╗зя║к╪з╪▒╪п я║Ся╗ая╗Ья╗к я║гя║▓ я╗гя║┤я║Мя╗оя╗Яя╗┤я║Ц ╪▒╪з я╗зя╗┤я║░ ╪п╪▒ я╗зя╗мя║О╪п ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж ╪з╪▓ я║Ся╗┤я╗ж я╗гя╗▓ я║Ся║о╪п ┘ИтАм тАл╪вя╗зя║О┘Ж ╪▒╪з я║Ся╗к я║Ся╗┤я╗Ья║О╪▒┘К ┘И я║Чя╗ж янШя║о┘И╪▒┘К я║│я╗о┘В я╗гя╗▓ ╪пя╗ля║к ╪▓я╗│я║о╪з я║Ся║┤я╗┤я║О╪▒┘К ╪з╪▓ ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗┤я║О┘Ж я╗гя║к╪к ╪▓я╗│я║О╪п┘К ╪▒╪з ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Ся╗к я║│я║о я║Ся║о╪п┘ЗтАм тАл╪зя╗зя║к ┘И ╪п╪▒ ╪вя╗зя║ая║О я║Ся║О я║Ся╗┤я╗Ья║О╪▒┘К ┘И я║Чя╗ж янШя║о┘И╪▒┘К ╪▒┘И╪▓яоФя║О╪▒ яоФя║м╪▒╪зя╗зя║к┘З ╪зя╗зя║к ┘И я║Чя╗дя║Оя╗гя╗▓ я╗зя╗┤я║О╪▓я╗ля║О┘К ╪вя╗зя║О┘Ж ╪з╪▓ я║зя╗о╪▒╪з┘Г ┘И янШя╗оя║╖я║О┘ГтАк╪МтАмтАм тАля╗гя║┤я╗Ья╗ж тАк ...тАмя║Ся║к┘И┘Ж я║Чя║дя╗дя╗Ю ╪▓я║гя╗дя║Ц я║Чя║Оя╗гя╗┤я╗ж яоФя║╕я║Шя╗к тАк ╪МтАмян╝я╗ия║О┘Ж ╪зя╗│я╗ж ┘Ия║┐я╗К я╗Ля║О╪п┘К я║Яя╗ая╗о┘З я╗гя╗▓ я╗Ыя╗ия║к я╗Ыя╗к я║гя║Шя╗▓ я║Ся║о╪з┘К я║Ся╗┤я║о┘И┘Ж ╪вя╗гя║к┘ЖтАм тАл╪з╪▓ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗гя╗┤я╗Ю ян╝я╗ия║к╪зя╗зя╗▓ я╗зя║╕я║О┘Ж я╗зя╗дя╗▓ ╪пя╗ля╗ия║ктАк .тАм╪п╪▒ я╗зя║Шя╗┤я║ая╗к ╪зя║гя║┤я║О╪│ я╗гя║┤я║Мя╗оя╗Яя╗┤я║Ц ╪п╪▒ я╗гя╗Шя║Оя║Ся╗Ю я║зя╗о╪п ┘И я╗Ля║Оя║Ля╗ая╗к я║╖я║О┘Ж ╪п╪▒ я╗зя╗мя║О╪п ╪вя╗зя║О┘ЖтАм тАля╗зя║Оя║Ся╗о╪п я╗гя╗▓ я║╖я╗о╪п ян╝я╗ия║Оя╗зян╜я╗к ╪з╪▓ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Ся╗┤я║о┘И┘Ж я║Ся╗┤я║Оя╗│я║к ╪п┘Ия║Ся║О╪▒┘З я╗гя║оя║Чя╗Ья║Р я║Яя║оя╗гя╗▓ я╗гя╗▓ я║╖я╗оя╗зя║к я║Чя║О я║Ся╗к ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Ся║ояоФя║о╪пя╗зя║к ян╝я║о╪з я╗Ыя╗к ╪п╪▒тАм тАл╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я║Ся╗к я║Ся║оя║зя╗▓ я║гя╗о╪зя║Ля║ая║╕я║О┘Ж ╪пя║│я║Шя║оя║│я╗▓ янШя╗┤я║к╪з я╗гя╗▓ я╗Ыя╗ия╗ия║к я╗Ыя╗к ╪п╪▒ я║Ся╗┤я║о┘И┘Ж ╪з╪▓ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪зя╗гя╗Ья║О┘Ж ╪пя║│я║Шя║оя║│я╗▓ я║Ся╗к ╪вя╗зя╗мя║О ╪▒╪зя╗зя║к╪з╪▒я╗зя║к ╪з╪▓тАм тАл╪зя╗│я╗ия║о┘И ╪п╪▒ ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж я╗ля╗┤ян╗ я╗зя╗о╪╣ ╪▒я╗зя║ая╗▓ ╪зя║гя║┤я║О╪│ я╗зя╗дя╗▓ я╗Ыя╗ия╗ия║к ┘И я║Ся╗к я╗Гя║Тя╗К я║╖я╗о┘В ╪▓я╗зя║к╪з┘Ж ╪в┘Ж я╗ля║О ╪▒╪з я║Ся╗к ╪з╪▒я║Чя╗Ья║О╪и я╗гя║ая║к╪п я║Яя║о┘Е ┘И╪зтАм тАля╗гя╗▓ ╪п╪з╪▒╪п я║Чя║О я║Ся║Шя╗о╪зя╗зя╗ия║к ╪з╪▓ ┘И╪зя╗Чя╗Мя╗┤я║Ц ╪▓я╗зя║кяоФя╗▓ я║зя╗о╪п я╗Ыя╗к ╪п╪▒ я╗зя╗Ия║о ╪зя╗зя╗мя║О я╗│я╗Ъ я╗зя╗о╪╣ ╪▓я╗зя║к╪зя╗зя╗▓ я║Яя╗ая╗о┘З яоФя║о я║╖я║к┘З я║зя╗╝я║╗я╗▓ янШя╗┤я║к╪з я╗Ыя╗ия╗ия║ктАк.тАмтАм тАлтАк49тАмтАм

тАлтАк6 -┘д┘итАм┘ЗтАк O6тАм╪зя║╣?╪н я║ХтАк RтАмя║▒╪▓тАк6тАм┘Ж ╪▓я╗е ╪зя╗е* я║╡тАк7тАм╪▒@ тАк ┘з:тАмя║е╪п╪з╪п тАк тАУ 4   P6   тАУ ┘з┘итАмя║▒тАк ]Id O7тАмя║╡я╗етАм тАлтАк6 -┘д┘йтАм┘ЗтАк O6тАм╪зя║╣?╪н я║ХтАк RтАмя║▒╪▓тАк6тАм┘Ж ╪▓я╗е ╪зя╗е* тАУя║▒┘Д ┌Ж*╪▒┘Е я║╡тАк7тАм╪▒@ тАк ╪М ┘б┘г┘и: -:-тАм┘╛┘И█МтАк 76 8тАмя╗е╪з╪п } ┘З~тАк 7 RтАм╪п╪зя╗е'тАк @kтАм╪▓╪з╪п ╪зя║▒?тАк6тАмтАм

тАлтАк25тАмтАм


‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺠﺎزات ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺣﺒﺲ ﺑﻪ ‪:‬‬ ‫‪ (1‬آزادي ﻣﺸﺮوط‬

‫‪ (2‬ﺗﻌﻠﻴﻖ ﻣﺠﺎزات‬

‫‪ ( 3‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺠﺎزات‬

‫‪ (1‬آزادي ﻣﺸﺮوط ‪ :‬ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎرم ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﻲ ﺑﻪ آزادي ﻣﺸﺮوط زﻧﺪاﻧﻴﺎن اﺷﺎره دارد در ﻣـﺎده ‪38‬‬ ‫ق‪.‬م‪.‬ا ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﻫﺮ ﻛﺲ ﺑﺮاي ﺑﺎر اول ﺑﻪ ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ ﻣﺤﻜﻮم ﺷﻮد و ﻧﺼﻒ ﻣﺠﺎزات ﺣـﺒﺲ را‬ ‫ﮔﺬراﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ دادﮔﺎه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻄﻲ او را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺸﺮوط آزاد ﻛﻨﺪ ‪.‬‬ ‫ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﺬﻳﺮش آزادي ﺗﻮﺳﻂ دادﮔﺎه‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ ﺑﻪ ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ ﺑﺮاي اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر‬ ‫‪ -2‬ﺗﺤﻤﻞ ﻧﺼﻒ ﻣﺪت ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ ﺑﻪ ﺣﺒﺲ‬ ‫‪ -3‬ﻧﺸﺎن دادن ﺣﺴﻦ اﺧﻼق ﻣﺴﺘﻤﺮاً در ﻃﻮل ﻣﺪت اﺟﺮاي ﺣﺒﺲ‬ ‫‪ -4‬ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻋﺪم ارﺗﻜﺎب ﺟﺮم از ﺳﻮي ﻣﺤﻜﻮم ﻋﻠﻴﻪ ﭘﺲ از آزادي ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اوﺿﺎع و اﺣﻮال زﻧﺪاﻧﻲ‬ ‫‪ -5‬ﭘﺮداﺧﺖ ﺿﺮر و زﻳﺎن ﻣﺪﻋﻲ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﻳﺎ ﺟﺰاي ﻧﻘﺪي ﻳﺎ ﻗﺮار ﭘﺮداﺧﺖ آﻧﻬﺎ‬ ‫‪ -6‬ﻣﺪت آزادي ﻣﺸﺮوط ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻳﻚ ﺳﺎل و ﻛﻤﺘﺮ از ﭘﻨﺞ ﺳﺎل ﻧﻴﺴﺖ ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ دادﮔﺎه ﺗﺮﺗﻴﺒﺎت و ﺷﺮاﻳﻄﻲ را ﻛﻪ‬ ‫ﻓﺮد ﻣﺤﻜﻮم ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺪت آزادي ﻣﺸﺮوط اﻧﺠﺎم دﻫﺪ از ﻗﺒﻴﻞ ﺳﻜﻮﻧﺖ در ﻣﺤﻞ ﻣﻌﻴﻦ ﻳﺎ ﻋﺪم ﺳﻜﻮﻧﺖ در ﻣﺤﻞ‬ ‫ﻣﻌﻴﻦ و ‪ ...‬را در ﺣﻜﻢ ﻗﻴﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ‬ ‫‪ (2‬ﺗﻌﻠﻴﻖ ﻣﺠﺎزات ‪:‬‬

‫ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬار در ﻣﻮارد ‪ 25‬ﺗﺎ ‪ 36‬ﺗﻌﻠﻴﻖ را ﺑﺎ ﺷﺮاﻳﻄﻲ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﻧﻜﺘﻪ اي ﻛﻪ وﺟﻮد دارد اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻓﻘـﻂ‬ ‫ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي ﺗﻌﺰﻳﺮي و ﺑﺎز دارﻧﺪه ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻠﻴﻖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ‪.‬در ﺿﻤﻦ ﻣﻮاردي ﻣﺜﻞ اﺧﺘﻼس ارﺗﺸﺎء ﻛﻼﻫﺒﺮ داري و‬ ‫ﺧﺮﻳﺪ و ﻓﺮوش وارد ﻛﺮدن ﻳﺎ ﺳﺎﺧﺖ ﻣﻮاد ﻣﺨﺪر و ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺠﺎزات ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي از اﻧﺤﺎء ﺑﺎ اﻧﺠـﺎم‬ ‫اﻋﻤﺎل ﻣﺴﺘﻮﺟﺐ ﺣﺪ ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻠﻴﻖ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﻧﻜﺘﻪ اي ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ اﻳـﻦ اﺳـﺖ ﻛـﻪ ﻗـﺎﻧﻮن‬ ‫ﮔﺬار ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ))ﺗﻤﺎم ﻳﺎ ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﻣﺠﺎزات را ﺗﻌﻠﻴﻖ ﻧﻤﺎﻳﺪ(( ﻛﻪ ﺗﻌﻠﻴﻖ ﻗﺴﻤﺘﻲ از ﻣﺠﺎزات ﺑﺎ ﻓﻠﺴـﻔﻪ ﺗﻌﻠﻴـﻖ‬ ‫ﻣﺠﺎزات ﻣﻨﺎﻓﺎت دارد و ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ ﺗﻌﻠﻴﻖ ﺗﻤﺎم ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪. 50‬‬

‫‪84 -٥٠‬ارش ه‪7‬ی]  ا ‪ 7‬رﺱ راه* ی‪8k‬ی ‪P6‬زات زﻥ ان‪ OP6 -‬ﺡ‪ a‬داد‪ 4‬ﺵ‪7‬ر@ ‪ ٣٨‬ص ‪١٣-‬‬

‫‪26‬‬


‫‪ (3‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ ‪:‬‬

‫ﻣﺠﺎزات ﺣﺒﺲ در ﻣﺎده ‪ 22‬ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺠﺎزات اﺳﻼﻣﻲ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه ﻛﻪ دادﮔـﺎه ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﻣﺠـﺎزات ))ﺗﻌﺰﻳـﺮي ﻳـﺎ‬ ‫ﺑﺎزدارﻧﺪه را(( ﺑﻪ ﻣﺠﺎزاﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ ﺣﺎل ﻣﺘﻬﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﻨﺪ ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ در ﻣﺘﻦ ﻣـﺎده آﻣـﺪه اﺳـﺖ ﻛـﻪ‬ ‫))دادﮔﺎه ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ(( ﻛﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﺪ ﻛﻪ دادﮔﺎه ﻫﺎ اﺟﺒﺎري ﺑﻪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺠﺎزات ﻧﺪارد ‪ .‬ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻨﺪ ﻫﺎي ‪ 1‬و‬ ‫‪ 2‬ﻣﺎده ‪ 3‬ﻗﺎﻧﻮن وﺻﻮل ﺑﺮﺧﻲ از درآﻣﺪ ﻫﺎي دوﻟﺖ ﻣﺼﻮب ‪ 73/12/28‬ﺑﻴﺎن ﻣﻲ دارد‬ ‫‪ (1‬در ﻫﺮ ﻣﻮرد ﻛﻪ در ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﺠﺎزات ﻛﻤﺘﺮ از ‪ 91‬روز ﺣﺒﺲ و ﻳﺎ ﻣﺠﺎزات ﺗﻌﺰﻳﺮي ﻣﻮﺿﻮع ﺗﺨﻠﻔﺎت‬ ‫ﻣﺜﻞ راﻧﻨﺪﮔﻲ ﺑﺎﺷﺪ از اﻳﻦ ﭘﺲ ﺑﻪ ﺟﺎي ﺣﺒﺲ و ﻳﺎ ﻣﺠﺎزات ﺗﻌﺰﻳﺮي ﺣﻜﻢ ﺑﻪ ﺟـﺰاي ﻧﻘـﺪي از ﻫﻔﺘـﺎد و ﻳـﻚ‬ ‫ﻫﺰار رﻳﺎل ﺗﺎ ﻳﻚ ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل ﺻﺎدر ﻣﻲ ﺷﻮد ‪.‬‬ ‫‪ (2‬ﻫﺮ ﮔﺎه ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﺠﺎزات ﺑﻴﺸﺘﺮ از ‪ 91‬روز ﺣﺒﺲ و ﺣﺪاﻗﻞ آن ﻛﻤﺘﺮ اﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ دادﮔﺎه ﻣﺨﻴﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﻜﻢ‬ ‫ﺑﻪ ﺑﻴﺶ از ﺳﻪ ﻣﺎه ﻳﺎ ﺟﺰاي ﻧﻘﺪي از ﻫﻔﺘﺎد و ﻳﻚ ﻫﺰار رﻳﺎل ﺗﺎ ﺳﻪ ﻣﻴﻠﻴﻮن رﻳﺎل دﻫﺪ ‪ ...‬وﻟﻲ ﺟﺮاﺋﻤﻲ ﻛﻪ‬ ‫ﺣﺪاﻗﻞ ﻛﻴﻔﺮ آن ﺑﻴﺸﺘﺮ از ‪ 91‬روز اﺳﺖ ﻳﺎ ﺣﺒﺲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻗﺘﻞ و ﺻﺪﻣﺎت ﺑﺪﻧﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺨﻠﻔﺎت راﻧﻨﺪﮔﻲ‬ ‫ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺟﺰاي ﻧﻘﺪي ﻧﻴﺴﺖ ‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺠﺎزات ﻣﻮﺿﻮع ﻣﺎده ‪ 22‬ﺑﺎ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺬﻛﻮر در‬ ‫ﺑﺎﻻ ﻣﻘﻴﺪ و ﻣﺤﺪود ﺑﻪ ﻣﻮارد ﻣﻌﻴﻦ و ﻣﺼﺮﺣﻪ در ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﻋﻤﻠﻲ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺣﺒﺲ ﺑﻌﺪ از وﻗﻮع ﺟﺮم ‪:‬‬ ‫ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻲ ﮔﺮدد ﺑﻌﺪ از وﻗﻮع ﺟﺮم از راه ﻛﺎرﻫﺎ و راه ﺑﺮدﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺠﺎزاﺗﻬـﺎي ﺟـﺎﻳﮕﺰﻳﻦ‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﻗﻀﺎت ﻣﺤﺘﺮم اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﺗﻌﻮﻳﻖ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﺗﻮﺳﻂ دادﺳﺘﺎن ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ اﻋﻄـﺎي ﻓﺮﺻـﺖ ﺑـﻪ ﻣـﺘﻬﻢ ﺟﻬـﺖ ﺳـﺎزﮔﺎري ﺑـﺎ ﻫﻨﺠﺎرﻫـﺎي‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﺳﺖ‬ ‫‪ -2‬ﺗﺠﺪﻳﺪ داﻣﻨﻪ ي ﻗﺮاردادﻫﺎي ﺑﺎزداﺷﺖ ﻣﻮﻗﺖ و ﺗﻮﺳﻌﻪ ي ﮔﺴﺘﺮده ﺻﺪور ﻗﺮارﻫﺎي ﻗﺒﻮﻟﻲ ﻛﻔﺎﻟﺖ و وﺛﻴﻘـﻪ‬ ‫ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ زﻧﺪاﻧﻲ ﻧﺸﺪن ﻣﺘﻬﻤﻴﻦ ﺗﺎ زﻣﺎن ﻣﺤﺎﻛﻤﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد و آﺛﺎر ﻣﺜﺒﺖ ﻓﺮاواﻧﻲ را در ﭘﻲ دارد ﻛـﻪ از آن‬ ‫ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از آﺛﺎر و ﺗﺒﻌﺎت ﺳﻮء ﻧﺎﺷﻲ از ﻋﺪم ﺗﻔﻜﻴﻚ ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﻦ و ﻣﺘﻬﻤﻴﻦ و ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ‬ ‫اﻣﻜﺎن ﺑﺮاﺋﺖ ﻣﺘﻬﻤﻴﻦ ﭘﺲ از ﻃﻲ ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ اﺷﺎره ﻛﺮد ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮي از ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت ﻧﻮﻳﻦ و ﻛﺎرﺳﺎزي ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻌﻠﻴـﻖ ﻣﺠـﺎزات ‪ ،‬ﺗﺨﻔﻴـﻒ و ﺗﺒـﺪﻳﻞ ﻣﺠـﺎزات ‪ ،‬آزادي‬ ‫ﻣﺸﺮوط ‪ ،‬آزادي ﺑﻪ ﺷﺮط ﺳﭙﺮدن ﺿﻤﺎﻧﺖ ‪ ،‬ﺗﻌﻠﻴﻖ ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ ﺳﺎده و ﻓﺸﺮده ﺗﻘﺴـﻴﻂ ﺟﺮﻳﻤـﻪ ﻫـﺎي ﻧﻘـﺪي ‪،‬‬ ‫ﭘﺮداﺧﺖ دﻳﺎت و ﺟﺰاﻫﺎي ﻧﻘﺪي ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﻫﺎي ﻣﺮدﻣﻲ و ﻣﺴﺎﻋﺪت ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ ‪ ،‬اﻋﻤﺎل ﻋﻔﻮ ﻋﻤﻮﻣﻲ‬ ‫‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻﻲ و ﻣﻮردي ﻛﻪ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻗﺒﺎل ﻣﺠﺮﻣﻴﻨﻲ ﻛﻪ ﺣﺎﺋﺰ ﺷﺮاﻳﻂ ﻻزﻣﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ‪،‬‬ ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺄﻣﻴﻦ اﻫﺪاف اﺻﻼﺣﻲ ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﺪ و ﺿﻤﻦ ﻛﺎﻫﺶ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔﺮ زﻧﺪان ﻫﺎ ‪ ،‬ﻣﺠـﺮم‬ ‫‪27‬‬


‫را از آﺛﺎر و ﺗﺒﻌﺎت ﺳﻮء زﻧﺪان ﻣﺼﻮن و ﻣﺤﻔﻮظ ﻧﻤﻮده و اﻣﻜﺎن ﺑﺎز اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻛﺮدن وي را ﺑﻴﺶ از ﭘـﻴﺶ‬ ‫ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎزد ‪.‬‬ ‫‪ -4‬زﻧﺪان ﺑﺎﻧﻲ ﺻﺤﻴﺢ و اﺟﺮاي ﻃﺮح ﻫﺎي دوران ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ و در ﺣﻴﻦ آزادي ﺑـﺎ ﺑـﻪ ﻛـﺎرﮔﻴﺮي اﺑﺰارﻫـﺎﻳﻲ‬ ‫ﻣﺎﻧﻨﺪ آﻣﻮزش زﻧﺪاﻧﺒﺎن و ﻣﺪدﻛﺎران ‪ ،‬ﺳﻮاد آﻣﻮزي ‪ ،‬ﺣﺮﻓﻪ آﻣﻮزي ‪ ،‬ﺗﺮوﻳﺞ و اﺷﺎﻋﻪ ورزش ‪ ،‬ﻫﻨﺮ و ﻛﻼس‬ ‫ﻫﺎي اﺣﻜﺎم و ﻗﺮآن و اﻣﺜﺎﻟﻬﻢ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ زﻧﺪاﻧﻲ را در ﻃﻮل ﻣﺪت ﺗﺤﻤﻞ ﺣﺒﺲ ‪ ،‬ﻣﺘﺤﻮل ﺳﺎﺧﺘﻪ و او را‬ ‫ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﻲ ﺳﺎﻟﻢ و ﺷﺮاﻓﺖ ﻣﻨﺪاﻧﻪ در ﻣﺤﻴﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ آﻣﺎده ﻧﻤﺎﻳﺪ ‪.‬‬ ‫راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﻋﻤﻠﻲ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺣﺒﺲ ﺑﻌﺪ از اﺟﺮاي ﺣﻜﻢ ‪:‬‬ ‫ﺑﻌﺪ از اﺟﺮاي ﺣﻜﻢ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ اﺗﺨﺎذ ﺗﺪاﺑﻴﺮ ﺻﺤﻴﺤﻲ ﺑﻪ ﺷﺮح ذﻳﻞ اﻫﺪاف اﺻﻼﺣﻲ و ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ‬ ‫را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻛﺮد ‪:‬‬ ‫‪ -1‬ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﭘﺲ از ﺧﺮوج ‪:‬‬

‫اﮔﺮﭼﻪ اﻳﻦ ﻧﻬﺎد ﺗﺎزه ﺗﺄﺳﻴﺲ اﺳﺖ ‪ ،‬ﻟﻴﻜﻦ در ﻫﻤﺎن ﺑﺎدي اﻣﺮ آﺛﺎر ﻣﺜﺒﺖ ﻓﺮاواﻧﻲ را از ﺧﻮد ﺑﺮﺟـﺎي ﮔـﺬارده و‬ ‫آﻣﺎر و ارﻗﺎم اراﺋﻪ ﺷﺪه از ﺳﻮي ﻣﺴﺆﻟﻴﻦ زﻧﺪان ‪ ،‬ﺣﺎﻛﻲ از اﺛﺮ ﮔﺬاري ﻓﺮاوان اﻳﻦ ﻧﻬﺎد ارزش ﻣﻨﺪ اﺳﺖ ‪.‬‬ ‫‪ -2‬اﻋﺎده ﺣﻴﺜﻴﺖ و ﺣﺬف ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ از ﺳﺠﻞ ﻛﻴﻔﺮي ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ ‪:‬‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ روﻳﻪ ﻧﺎدرﺳﺘﻲ ﻛﻪ اﻣﺮوزه در ﻛﺸﻮرﻣﺎن ﺣﺎﻛﻢ اﺳﺖ ‪ ،‬اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺻﺮف ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ ﺑﻪ زﻧﺪان ﻳﺎ اﺳﺎﺳـﺎً‬ ‫داﺷﺘﻦ ﻫﺮ ﻧﻮع ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺘﻲ ‪ ،‬از اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ ﻛﺎر و ﺑﺴﻴﺎري از ﺣﻘﻮق ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﻣﺤـﺮوم ﻣـﻲ ﺷـﻮﻧﺪ‪ ،‬در ﺣـﺎﻟﻲ ﻛـﻪ‬ ‫ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺒﺎﻧﻲ ﺷﺮﻋﻲ ‪ ،‬اﻓﺮاد ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﺲ از اﺟﺮاي ﺣﻜﻢ‪ ،‬ﺑﻪ اﻋﺎده ﺣﻴﺜﻴﺖ ﻧﺎﻳﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ﺗﺤﻤﻴﻞ ﻫﺮ ﻧﻮع‬ ‫ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺘﻲ ﺑﺮ آﻧﻬﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﻛﻪ ﻓﺎﻗﺪ وﺟﺎﻫﻴﺖ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ اﺳﺖ ‪ ،‬ﺑﺮﺧﻼف ﻣﻮازﻳﻦ ﺷﺮﻋﻲ ﻧﻴـﺰ ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﻲ‬ ‫ﺷﻮد و ﻟﺬا ﺑﺤﺚ ﺣﺬف ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﺤﻜﻮﻣﻴﺖ از ﺳﺠﻞ ﻛﻴﻔﺮي و اﻋﺎده ﺣﻴﺜﻴﺖ درﺑﺎز اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻛﺮدن اﻓـﺮاد و‬ ‫ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از ﺗﻜﺮار ﺟﺮم ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺆﺛﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ -3‬اﻳﺠﺎد زﻣﻴﻨﻪ در اﺟﺘﻤﺎع ﺑﺮاي ﭘﺬﻳﺮش زﻧﺪاﻧﻴﺎن ‪:‬‬ ‫از دﻳﮕﺮ ﺿﺮورت ﻫﺎي ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز ﺑﻌﺪ از آزادي زﻧﺪاﻧﻲ ﭘﺬﻳﺮش وي در اﺟﺘﻤﺎع اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﻳﺪ آﻏﻮش ﭘـﺮ‬ ‫ﻣﻬﺮ ﺧﻮد را ﺑﻪ روي زﻧﺪاﻧﻲ ﺑﮕﺸﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺳﺮﺧﻮردﮔﻲ و ﺳﺮﺷﻜﺴﺘﮕﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺗﺤﻤﻞ ﺣﺒﺲ‪ ،‬ﺑﺎﻋﺚ ﻃﺮد ﻣﺠـﺮم‬ ‫از ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﮕﺮدد‪.‬زﻳﺮا ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎي ﻗﻬﺮي و ﺑﻐﺾ آﻟﻮد ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻮﺟﺐ ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪن ﺑﺰه ﻛﺎر ﺑﻪ ﺳﻮي ﺟـﺮم و‬ ‫ﮔﻨﺎه و ﺗﻜﺮار ﺑﺰه ﮔﺮدد ‪.‬‬ ‫اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آن ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎري از ﺟﺮاﺋﻢ زاﻳﻴﺪه ﻣﺸﻜﻼت و ﻧﺎرﺳﺎﻳﻲ ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ و ﻟﺬا ﺑـﺮاي‬ ‫ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ رﻳﺸﻪ ﻫﺎي ﺟﺮم و ﻛﺎﺳﺘﻦ از آﻣﺎر ﺑﺰه ﻛﺎري ﻫﺎ ﻫﻴﭻ ﭼﺎره اي ﺟﺰ از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﺮم زا وﺟـﻮد‬ ‫ﻧﺪارد و ﺣﻞ ﺑﺴﻴﺎر از اﻳﻦ ﻣﻌﻀﻼت ﺗﻨﻬﺎ از ﻋﻬﺪه ﻗﻮه ﻗﻀﺎﻳﻴﻪ ﺑﺮ ﻧﻴﺎﻣﺪه و در ﮔﺮو ﻋﺰم ﺟﺪي و ﻫﻤﺮاﻫﻲ دوﻟﺖ‬ ‫‪28‬‬


‫) ﻗﻮه ﻣﺠﺮﻳﻪ ( و ﻗﻮه ﻣﻘﻨﻨﻪ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ‪ .‬اﻗﺪاﻣﺎﺗﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﺠﺎد اﺷﺘﻐﺎل و رﻓﺎه ﻧﺴـﺒﻲ ‪ ،‬ﻣﻬـﺎر ﮔﺮاﻧـﻲ و ﻛﻨﺘـﺮل‬ ‫ﺗﻮرم ‪ ،‬اﻳﺠﺎد اﻣﺎﻛﻦ ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و ورزﺷﻲ ‪ ،‬ﺗﻼش در ﺟﻬﺖ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺧﺎﻧﻮاده و ﻛﺎﻫﺶ ﺟﻤﻌﻴﺖ ‪ ،‬ﺳﺎزﻣﺎن‬ ‫دﻫﻲ اﻣﺮ ﻣﻬﺎﺟﺮت و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي از آن ‪ ،‬ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎز و ﻛﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﻌﻀﻼت ﺷﻬﺮك ﻫﺎي اﻗﻤﺎري و‬ ‫ﺣﺎﺷﻴﻪ اي ‪ ،‬ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺿﺮوري و ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز و دﻫﻬﺎ اﻗﺪام ﻣﺆﺛﺮ دﻳﮕﺮ ﻛﻪ اﺟﻤﺎﻻً ﺑﻪ آﻧﻬـﺎ اﺷـﺎره ﺷـﺪ ‪ ،‬از‬ ‫ﺟﻤﻠﻪ اﻗﺪاﻣﺎﺗﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﻮه ﻣﺠﺮﻳﻪ و ﻗﻮه ﻣﻘﻨﻨﻪ ﺑﺎ ﻋﺰﻣﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺟﺪي در راه ﺣﻞ آﻧﻬﺎ ﺑﻜﻮﺷﻨﺪ ‪.‬‬ ‫ﻧﻬﺎﻳﺘﺎً اﻳﻦ ﻛﻪ ﭘﻴﺶ ﮔﻴﺮي از وﻗﻮع ﺟﺮم و ﻛﺎﻫﺶ آﻣﺎر ﺟﺮاﻳﻢ ﻣﻮﺟﻮد و ﺣـﻞ ﻣﻌﻀـﻼت زﻧـﺪان ﻫـﺎ و ﺗﺤﻘـﻖ‬ ‫اﻫﺪاف ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﻛﻴﻔﺮﻫﺎ ﺗﻨﻬﺎ و ﺗﻨﻬﺎ در ﮔﺮو ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ‪ ،‬ﻫﻤﺪﻟﻲ ‪ ،‬ﺻﻤﻴﻤﻴﺖ و اراده واﻗﻌـﻲ و ﻋﻤﻠـﻲ ﻗـﻮاي ﺳـﻪ‬ ‫ﮔﺎﻧﻪ ﺑﻮده و ﺑﺪون اﻳﻦ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ و اﺗﻔﺎق ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺿﻊ ﻓﻌﻠﻲ زﻧﺪان ﻫﺎ و ﺗﺮاﻛﻢ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔـﺮي ﻣﻮﺟـﻮد ‪،‬‬ ‫اﻫﺪاف اﺻﻼﺣﻲ و ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻧﺤﻮي ﺗﺤﻘﻖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ ‪.‬‬

‫ﻧﺘﺎﻳﺞ ‪:‬‬ ‫ﭘﺲ از ﺑﻴﺎن آﺳﻴﺒﻬﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺣﺒﺲ ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ ﺑﻪ راﻫﻜﺎرﻫﺎي ﻋﻤﻠﻲ ﺟﻬﺖ اﻧﺘﺨـﺎب ﺟـﺎﻳﮕﺰﻳﻦ‬ ‫ﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺣﺒﺲ اﺷﺎره ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ ‪:‬‬ ‫ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه و ﺑﻴﺎن آﺳﻴﺐ ﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮد در ﺧﺼﻮص ﺣﺒﺲ ﻫﺎي ﻛﻮﺗﺎه ﻣـﺪت و ﺑﻠﻨـﺪ ﻣـﺪت‬ ‫زﻧﺪاﻧﻴﺎن ﻣﻲ ﺗﻮان ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺿﺮورت اﺗﺨﺎذ ﺳﻴﺎﺳﺘﻬﺎي ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ﺣﺒﺲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻧﻤﻮدن ﻗﻀﺎت اﻣـﺮي‬ ‫اﻣﻜﺎﻧﭙﺬﻳﺮ ﺑﻮده ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺴﻮﻻن ﻗﻀﺎﻳﻲ ﻛﺸﻮر را ﻣﻲ ﻃﻠﺒﺪ‪.‬‬ ‫در ﺧﺼﻮص ﺟﺮاﻳﻢ ﻛﻢ اﻫﻤﻴﺖ ‪ ،‬ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ اﺗﻔﺎﻗﻲ و ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﺑﺰه ﻛﺎر ‪،‬ﻧﻈﺮ ﺑﺮآن اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺿﻌﻴﺖ‬ ‫ﻓﻌﻠﻲ زﻧﺪان ﻫﺎ ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ ﺗﺎ ﺣﺪ ﻣﻤﻜﻦ از اﻋﻤﺎل ﻛﻴﻔﺮ ﺣﺒﺲ اﺟﺘﻨﺎب ورزﻳﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺧﻠـﻮت ﺷـﺪن زﻧـﺪان ﻫـﺎ ‪،‬‬ ‫ﺑﺘﻮاﻧﻴﻢ در ﻣﻮرد ﺑﺰه ﻛﺎراﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﺮﺗﻜﺐ ﺟﺮاﻳﻢ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﮔﺮدﻳﺪه و ﻳﺎ ﻣﻜﺮراً ﺑﻪ ارﺗﻜﺎب ﺟﺮم ﻣﺒﺎدرت ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و‬ ‫اﻋﻤﺎل ﻣﺠﺎزات زﻧﺪان در ﻣﻮرد آﻧﻬﺎ ﺿﺮوري اﺳﺖ ﺑﺎ اﻋﻤﺎل اﻳﻦ ﻛﻴﻔﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ را از ﻣﺨـﺎﻃﺮات آﻧـﺎن ﻣﺼـﻮن و‬ ‫اﻳﻤﻦ ﮔﺮداﻧﻴﻢ ‪ ،‬ﺿﻤﻦ اﻳﻨﻜﻪ اﻣﻜﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰي ‪ ،‬اﺻﻼح و ﺗﺮﺑﻴﺖ آﻧﺎن ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺟﻤﻌﻴﺖ زﻧﺪان ﻫﺎ ﻣﻴﺴﻮر‬ ‫ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ‪.‬‬ ‫ﺧﻼﺻﻪ اﻳﻨﻜﻪ زﻧﺪان در ﻣﻮرد اﺷﺮار ‪ ،‬ﻣﺨﻠﻴﻦ ﻧﻈﻢ و اﻣﻨﻴﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ و ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ ﺧﻄﺮﻧﺎك ‪ ،‬ﺑﺎ ﻓﺮاﻫﻢ ﺷـﺪن‬ ‫ﺷﺮاﻳﻂ اﺻﻼﺣﻲ و ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ را ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮﻳﻢ اﻣﺎ در ﻣﻮرد ﻣﺠﺮﻣﻴﻦ اﺗﻔﺎﻗﻲ و ﺑﺰه ﻛﺎران ﻧﻮﺟﻮان و ﺟﺮاﻳﻢ ﻛـﻢ‬ ‫اﻫﻤﻴﺖ و ﻣﺠﺎزات ﻫﺎي ﺣﺒﺲ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت ‪ ،‬ﺑﻪ دﻟﻴﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﻌﺎﻳﺐ آن ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﺰاﻳﺎي آن اﺳﺖ‬ ‫را ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻧﻤﻲ ﻛﻨﻴﻢ‪ ،‬ﭼﻮن در اﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ ﺣﺒﺲ ﻫﺎ ‪ ،‬اﻣﻜﺎن اﻗﺪاﻣﺎت اﺻﻼﺣﻲ و ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﺑﻪ وﻳﮋه در زﻣﻴﻨﻪ ﻫـﺎي‬ ‫ﺣﺮﻓﻪ آﻣﻮزي ‪ ،‬روان ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و درﻣﺎﻧﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد ‪ .‬در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ در ﺣﺒﺲ ﻫﺎي ﻃﻮﻻﻧﻲ و ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت اﻣﻜـﺎن‬ ‫ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰي ‪ ،‬ﻧﻈﺎرت و ﭘﻴﮕﻴﺮي ﺗﺎ ﺗﺤﻘﻖ و ﺣﺼﻮل اﻫﺪاف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه وﺟﻮد داﺷﺘﻪ و ﺑﺎ ﺗﺤﻮل رﻓﺘﺎر زﻧـﺪاﻧﻲ‬

‫‪29‬‬


‫ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﻛﻪ ﺑﻴﺎن ﮔﺮ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎي ﺗﺪوﻳﻨﻲ در ﻣﻮرد وي ﺑﺎﺷﺪ ‪ ،‬اﻣﻜﺎن ﻛﺎﻫﺶ ﺣـﺒﺲ و اﻋﻤـﺎل ﺗﺨﻔﻴﻔـﺎت‬ ‫ﻣﻘﺘﻀﻲ ﻧﻴﺰ وﺟﻮد ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ‪.‬‬ ‫ﺑﻪ اﻣﻴﺪ آن ﻛﻪ ﺑﺎ اﺗﺨﺎذ راه ﻛﺎرﻫﺎي ﺻﺤﻴﺢ ‪ ،‬ﻋﻠﻤﻲ و ﻣﻨﻄﻘﻲ ‪ ،‬ﺑﺘﻮاﻧﻴﻢ ﺳﻴﺎﺳﺖ اﺻﻮﻟﻲ و ﻣﺆﺛﺮي را در زﻣﻴﻨﻪ ي‬ ‫ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﺟﺮاﻳﻢ و ﻧﺎﻫﻨﺠﺎري ﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﭘﺎﻳﻪ ﮔﺬاري ﻛﻨﻴﻢ ﺗﺎ در ﭘﺮﺗﻮ اﻳﻦ ﺗﺪاﺑﻴﺮ ‪ ،‬ﺿﻤﻦ ﻛﺎﺳﺘﻦ از ﺟﻤﻌﻴﺖ‬ ‫ﻛﻴﻔﺮي زﻧﺪان ﻫﺎ ‪ ،‬اﻫﺪاف اﺻﻼﺣﻲ و ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﻣﺠﺎزات ﻫﺎ را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﻤﻮده و آﻳﻨﺪه اي روﺷـﻦ و اﻓﻘـﻲ اﻣﻴـﺪوار‬ ‫ﻛﻨﻨﺪه ﻓﺮاوري ﻧﺴﻞ آﻳﻨﺪه ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ ‪.‬‬

‫‪30‬‬


مجازات هاي جايگزين