powód 14
Wysoki udział szarej strefy w polskiej gospodarce Dlaczego szara strefa szkodzi gospodarce? Jednym ze skutków jej istnienia jest łamanie zasad uczciwej konkurencji. Trudno bowiem małym i średnim firmom, wywiązującym się z obciążeń podatkowych, konkurować z niepłacącą podatków konkurencją.
Mianem szarej strefy określa się wszystkie formy działalności gospodarczej, których osiągane z legalnej działalności dochody ukrywane są w całości lub części przed władzami skarbowymi.
Zmniejszenie dochodów budżetu państwa kończy się zazwyczaj próbą zwiększenia obciążeniami podatkowymi firm i osób fizycznych działających legalnie. W efekcie wzrastający fiskalizm jeszcze bardziej utrudnia rozwój legalnie działającym firmom.
Mimo iż od lat 90. przychody generowane przez szarą strefę szacunkowo uwzględnia się podczas obliczania PKB, to jednak jej istnienie w bardzo dużym stopniu ogranicza rozwój gospodarczy danego kraju.
Kolejnym z zagrożeń jakie niesie ze sobą szara strefa, jest zahamowanie postępu technologicznego. Bardzo często oferowane w ramach szarej strefy produkty czy usługi, ze względu na brak dowodu sprzedaży i wręcz nieistniejącą procedurę reklamacji, są gorszej jakości.
W krajach, gdzie udział szarej strefy w tworzeniu PKB jest wysoki, zarobki są niższe. Natomiast w krajach, gdzie ten udział jest nieznaczny, zarobki w danym kraju są wyższe. Na wykresie zestawiono wielkość udziału szarej strefy w tworzeniu PKB. Jak widać, bogatsze kraje „starej” Unii o wyższych przeciętnych płacach, mają mniejszą szarą strefę, podczas gdy Rumunia, Polska czy Bułgaria, kraje o znacznie niższym poziomie wynagrodzeń, większą.
Właściciele firmy, którzy działają w szarej strefie, często tracą czas i energię na ukrywanie dochodu (np. na prowadzenie podwójnej księgowości). Ten czas i energię mogliby przeznaczyć na rozwój firmy.
Wykres 20. Wielkość udziału „szarej strefy” w stosunku do PKB w wybranych krajach w porównaniu do średnich rocznych zarobków netto (2013 r.) 35 000
% 35
30 000
30
25 000
25
20 000
20
15 000
15
10 000
10
5 000
5
0
0
EURO
Niemcy
Francja
FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Irlandia
50
Austria
Włochy
Polska
Rumunia
Bułgaria
udział % szarej strefy w PKB
średnie roczne zarobki netto (euro)
Opracowanie własne na podstawie danych ATKARNEY „The Shadow Economy in Europe” oraz danych Eurostatu