Wykres 15. Porównanie obrotów polskich firm i ich zagranicznych konkurentów. Obrót w 2013 r. w tys. euro 101 783 900 75 175 800
31 743 000
30 028 000
42 500
Mokate
Nestle
60 676
Grupa INCO (Ludwik)
Opracowanie własne na podstawie danych finasowych firm.
ekspansję i dało szansę na budowanie dobrobytu w naszym kraju. Do tego potrzebna jest jednak świadomość polskich konsumentów i zrozumienie zasad funkcjonowania globalnej gospodarki wolnorynkowej. Często zamiast wspierać polską wspólnotę ekonomiczną, powiększamy efekt skali zachodnich konkurentów naszych rodzimych firm. Niższe koszty pracy w Polsce, nie są w stanie zrekompensować rodzimym firmom przewagi, osiąganej przez ich zachodnich konkurentów, korzystających z efektu skali. Przykład efektu skali w badaniach i rozwoju Wyobraźmy sobie, że na rynku konkurują dwie firmy: jedna polska (P) posiadająca 10% udziału w rynku europejskim i druga zagraniczna (Z) posiadająca 70% udziału w tym rynku. Obie firmy zamierzają wprowadzić do oferty wysoko zaawansowany i innowacyjny produkt. Aby taki produkt wprowadzić na rynek należy wydać około 5 mln zł na badania i rozwój (koszty konstruktorów, badania patentowe, prototypy). Oceniamy, że taki produkt będzie na rynku funkcjonował 5 lat, a po tym okresie trzeba będzie zastąpić go nowym, bardziej innowacyjnym rozwiązaniem. W tym okresie firma polska (P) ze względu na niski udział w rynku sprzeda ten produkt w ilości 100 000 szt. natomiast firma zagraniczna w ilości 700 000 szt. Jak koszt badań i rozwoju przełoży się na cenę produktu: Firma P = 5 000 000 zł/ 100 000 szt. = 50 zł/szt. - tyle w cenie jednego produktu oferowanego przez producenta P będzie wynosił koszt badań i rozwoju. Firma Z = 5 000 000 zł/700 000 szt.= ok. 7 zł - tyle w cenie jednego produktu oferowanego przez producenta Z będzie wynosił koszt badań i rozwoju.
32
FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
270 369
758 120
Unilever
LOT
Lufthansa
Polpharma
Glaxo Smith Kline
Porównanie obrotów polskich firm i ich zagranicznych konkurentów. Obrót w 2013 r. w tys. euro
Jak widać firma większa (Z) będzie w stanie oferować ten produkt o co najmniej 43 zł taniej, gdyż o tyle w cenie jednostkowej produktu będzie miała niższy koszt badań i rozwoju. Korzyść tę uzyska dzięki temu, że posiada dużo większą sprzedaż. Przykład efektu skali w reklamie Porównajmy wydatki na reklamę dwóch sieci handlowych działających na terenie naszego kraju: portugalskiej Biedronki i polskiej sieci Piotr i Paweł. Biedronka posiada w Polsce około 2400 sklepów natomiast Piotr i Paweł tylko 104 punkty sprzedaży (23 razy mniej). Jeżeli obie te sieci wydadzą na ogólnopolską reklamę w telewizji 1 milion zł, to koszt tej reklamy przypadający na jeden sklep wyniesie odpowiednio ok. 400 zł dla Biedronki i 9 600 zł dla jednego sklepu Piotr i Paweł. Żeby pokryć koszty tej reklamy jeden sklep Biedronki będzie musiał wypracować 400 zł dodatkowej marży, natomiast jeden sklep sieci Piotr i Paweł 9600 zł. Przełoży się to na ceny produktów oferowanych w tych sieciach i wynagrodzenia. Podobne korzyści z tytułu efektu skali można osiągnąć m.in. przy zakupach, produkcji, dystrybucji, a także logistyce, czy reklamie. Ktoś powie: dlaczego polska firma nie weźmie kredytu i nie zainwestuje w powiększanie rynku zbytu? Wtedy osiągnie przecież efekt skali w sprzedaży? Takie rozumowanie mogłoby sprawdzić się na rozproszonym rynku, na którym konkuruje ze sobą wielu producentów. Jednakże w większości przypadków nasze polskie firmy konkurują z kilkadziesiąt razy większymi od siebie koncernami z Europy Zachodniej. Jak na próbę powiększenia rynku przez polskiego producenta zareagują konkurenci? Przeznaczą dwa razy więcej środków na reklamę i zniwelują działania naszej rodzimej firmy. W efekcie polska firma nie osiągnie zamierzonego celu i zostanie z „długami”.