Dwaroj79

Page 1

‫‪ 59‬گیانبەختکردوو‬

‫پەیوەندییەکانی‬

‫لە قەسابخانەی‬

‫هەرێم و‬

‫ئیعتداڵ دا‬

‫حیزبەکانی‪...‬‬

‫‪》3‬‬

‫تراژدیای‬ ‫ژن‬

‫‪》6‬‬

‫‪》4‬‬

‫کۆشتن‬

‫‪dwaroj@komala.com‬‬

‫دوو هه‌فته‌نامه‌یه‌كی سیاسی گشتییه‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی زه‌حمه‌تکێشانی کوردستان‬ ‫ده‌ریده‌كات‬ ‫ژمار‌ه (‪ )٧٩‬ساڵی هەشتەم‬ ‫‪10 - 2019/7/1‬ی پوشپەڕی ‪1398‬‬ ‫نرخ‪ 500 :‬دینار‬

‫سەروتار‬

‫پیرۆز بێ ‪٣١‬ی‬ ‫جۆزەردان رۆژی‬ ‫پێشمەرگەی کۆمەڵە‬ ‫‪ ٤٠‬ساڵ بە سەر گیانبەختکردنی هاوڕێ سەعید‬ ‫موعینی (خانە)‪ ،‬یەکەم پێشمەرگەی کۆمەڵە‪،‬‬ ‫تێپەڕدەبێ‪٣١ .‬ی جۆزەردان ڕۆژی گیانبەختکردنی‬ ‫کاک خانە‪ ،‬لە الیەن ڕێبەریی ئەو کاتی کۆمەڵە‬ ‫وەک ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە دیاریکرا‪ .‬لەو‬ ‫کاتەوە هەموو هاوڕێیانی کۆمەڵە و خەڵکی‬ ‫کوردستان لە شار و لە شاخ‪ ،‬لە کۆبوونەوەی‬ ‫جەماوەریی‪ ،‬لە کۆڕوکۆمەڵی جیاواز‪ ،‬لە بارەگا و‬ ‫مقەڕەکانی کۆمەڵە رێز دەگرن لە ‪ ٣١‬جۆزەردان‪،‬‬ ‫ڕۆژی پێشمەرگەی کۆمەڵە‪.‬‬ ‫هاوڕێ خانە هەم تێکۆشەرێکی ناسراو و قارەمانی‬ ‫زیندانەکانی سەردەمی پاشایەتی‪ ،‬هەم لە یەکەم‬ ‫ئەزمونی پێشمەرگایەتی ئازا و فیداکار‪ ،‬هەم‬ ‫کادرێکی تێکەاڵو لەگەڵ خەڵک و خۆشەویستیان‬ ‫بوو‪ .‬هاوڕێ خانە لە شەڕ دژ بەڕژێمی بەعس و‬ ‫لە نزیک ئاوایی دڕی سەر بە شاڕۆچکەی ماوەت‬ ‫گیانی بەختکرد‪ ،‬ئەو نوێنەری کۆمەڵە بوو بۆ ناو‬ ‫هێزی پێشمەرگەی کوردستانی باشور و خوێنی‬ ‫لەسەر پارچەیەکی دیکەی کوردستان و بەرانبەر‬ ‫داگیرکەرێکی دیکە ڕژا‪ ،‬ئەوەش تایبەتمەندییەکی‬ ‫دیکەی هێزی پێشمەرگەی کۆمەڵەیە‪.‬‬ ‫‪٤٠‬ساڵە پێشمەرگەی کۆمەڵە هەم چاونەترس‬ ‫بەرانبەر داگیرکەران‪ ،‬هەم دڵسۆز و فیداکار بۆ گەل‬ ‫و خەڵکەکەی‪ ،‬هەم لە شار و لە شاخ کۆڵنەدەرانە‬ ‫وەستاوە و سەلماندویەتی کە هێزێکی خەڵکییە‪،‬‬ ‫خۆڕاگر و بە ورەیە‪ .‬ئێستاش تا داگیرکەران‬ ‫بە هێزی نیزامییەوە شااڵو بۆسەر کوردستان‬ ‫بێنن‪ ،‬پێشمەرگایەتی تایبەتمەندیی هەرە گرینگی‬ ‫پێشمەرگەی کۆمەڵەیە‪ ،‬هەر ڕۆڵەی بە ئەمەگی‬ ‫خەڵکی چەوساوە پارێزەری بزاوتی ڕزگاریخوازی‬ ‫کوردستان و پاڵپشتی خەباتی هەموو پارچەکانی‬ ‫کوردستانن و بۆ پێشکەوتوویی و دژ بە کۆنەپارێزی‬ ‫دەجەنگن‪.‬‬ ‫ئەوڕۆ کە ئێران و کوردستانی ڕۆژهەاڵت لەبەر‬ ‫دەم ئاڵوگۆڕی جیددی دان و بزوتنەوەی خەڵکی‬ ‫کوردستان لە ناوچەکە لە ڕیزی پێشەوەی دژ بە‬ ‫داگیرکاریی و دواکەوتویی ڕاوەستاوە‪ ،‬لە هەموو‬ ‫کاتێک زۆرتر بوونی پێشمەرگە و خەباتەکەی‬ ‫پێویستە‪ .‬کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان‬ ‫بۆ بارهێنان و کاراکردنی هێزی پێشمەرگە و خۆ‬ ‫ئامادەکردن بۆ هەموو ئەگەرێک هەوڵ و تێکۆشانی‬ ‫خۆی پەرە پێدەدا و لەو بوارەدا لە هیچ کارێکی‬ ‫پێویست درێغی ناکات‪ .‬ئێمە هەمیشە خوازیاری‬ ‫چارەسەری سیاسی بۆ پرسی کورد بوین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫مەخابن داگیرکەرانی کوردستان قەت لەو بارەوە‬ ‫ڕاستگۆ نەبون‪ ،‬بۆیە وێڕای پێداگری لەسەر بواری‬ ‫خەباتی سیاسی و مەدەنی‪ ،‬بەرەنگاری چەکدارانە‬ ‫و پارێزگاری لە دەسکەوتەکانی خەڵکی کوردستان‬ ‫لە مەیدانی کاری نیزامیشدا بە ئەرکی گرینگی‬ ‫خۆمان دەبینین‪ .‬سەربەرزین بە خەبات و خۆڕاگری‬ ‫چوار دەیەی پێشمەرگەی کۆمەڵە‬ ‫بەرز و بەڕێز بێ یادی ھاوڕێ سەعیدی موعینی(کاک‬ ‫خانە)‬ ‫ساڵو لە هێزی پێشمەرگەی کۆمەڵە و هەموو‬ ‫ئەوانەی وا لەو هێزەدا چاالکیان بووە‬ ‫ساڵو لە بنەماڵەی هەموو پێشمەرگەکانی کوردستان‬ ‫ساڵو لە گیانی پاکی هەموو ئەو کەسانەی لە ریزی‬ ‫پێشمەرگایەتی کۆمەڵەدا گیانیان بەختکردوە‬ ‫ساڵو لەو کەسانەی وا لە خەباتی پێشمەرگانەدا‬ ‫کەم ئەندام بوون‬ ‫ساڵو لە هەموو بنەماڵەی گیانبەختکردوانی خەباتی‬ ‫پێشمەرگایەتی و‪ ،‬دڵنیایان دەکەینەوە پێشمەرگەی‬ ‫کۆمەڵەپارێزەری ڕێبازی ڕۆڵەکانیان دەبێ‬ ‫کومیتەی ناوەندیی کۆمەڵەی زەحمەتکێشآنی‬ ‫کوردستان‬ ‫‪ ٣٠‬جۆزەردانی ‪ ١٣٩٨‬یان ‪ ٢٠‬جونی ‪ ٢٠١٩‬زایینی‬

‫بەڕێوەچونی رێوڕەسمی ‪٣١‬ی جۆزەردان لە ناوەندی سەرکردایەتی کۆمەڵە‬

‫ل‪3‬‬

‫سکرتێری کۆمەڵە بۆ شەرقولئەوسەت‪:‬‬

‫جەوهەری یەکگرتنەکەمان بە مەبەستی‬ ‫روخانی رژیمی ئێرانە ‬ ‫هاوڕێ عومەر ئێلخانیزادە‪ ،‬سکرتێری‬ ‫گشتیی کۆمەڵە لەلێدوانێک بۆ ماڵپەڕی‬ ‫سەرقولئەوسەت سەبارەت بە پێکهاتنی‬ ‫حیزبەکانی‬ ‫هاوکاریی‬ ‫ناوەندی‬ ‫کوردستانی ئێران دەڵێت “پوختە و‬ ‫جەوهەری یەکگرتنەکەمان بە مەبەستی‬ ‫ڕوخانی ڕژێمی ئێرانە کە دیالۆگ و‬ ‫گفتوگۆ بێ ئەنجامە لەگەڵیدا “‪.‬‬ ‫لە راپۆرتێکی شەرقولئەوسەت سەبارەت‬ ‫بە ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی‬ ‫کوردستانی ئێران هاتوە‪ :‬لەکۆتاییدا و‬ ‫دوای یەک ساڵی تەواو لە کۆبونەوە و‬ ‫ڕاگۆڕینەوە چوار الیەنی سەرەکی لە‬ ‫هێزە کوردیەکانی ئۆپۆزسیۆنی ئێران‬ ‫کە بنکەی سەرەکیان لە هەرێمی‬ ‫کوردستانی عێراقە گەیشتنە ڕێککەوتن‬ ‫و (ناوەندی هاوکاری و ڕێکخستنی‬ ‫هاوبەش) لەنێوان الیەنە ئۆپۆزسیۆنە‬ ‫سەرەکیە کوردیەکان دروستکرا‪ ،‬کە‬ ‫ئەوانیش هەردوو الیەنی حزبی دیموکرات‬ ‫بە سەرکردایەتی موستەفا هیجری و‬

‫موستەفا مەولودی وە هەردوو الیەنی‬ ‫کۆمەڵە بە سەرکردایەتی عومەری‬ ‫ئیلیخانزادە و عەبدواڵی موهتەدی‪.‬‬ ‫لەلێدوانێکدا بۆ ئەو ماڵپەڕە هاوڕێ‬ ‫سکرتێری‬ ‫ئیلیخانزادە‪،‬‬ ‫عومەر‬ ‫کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان‬ ‫دەڵێت “سەرجەم ئەو هێزانەی بەر‬ ‫لەساڵێک لەم ناوەندەدا کۆبووینەوە‬ ‫بڕیارمانداوە بە وەالخستنی ناکۆکیە‬ ‫فکری و سیاسیەکانمان و یەکخستنی‬ ‫هەڵوێستەکانمان دژی ڕژێمی ئێران”‪.‬‬ ‫هەروەها دەڵێت “ڕێککەوتوین لەسەر‬ ‫کۆمەڵێک خاڵ کە دیارترینیان‬ ‫لەگەڵ‬ ‫حزبەکانمانە‬ ‫پەیوەندی‬ ‫سەرجەم الیەنە ئۆپۆزسیۆنەکانی‬ ‫دیکەی ئێران‪ ،‬سەرجەم هێزە سیاسیە‬ ‫کوردیەکانی دیکە لە بەشەکانی دیکەی‬ ‫کوردستان و ئامادەکاری بو هەوڵە‬ ‫دیپلۆماسیەکانمان لەگەڵ ناوەندە‬ ‫سیاسی و ناوەندی بڕیارەکان لە‬ ‫جیهانداو‪ ،‬هاوکاری سەربازی نێوانمان‬

‫و بوونی یەک ئەجێندای هاوبەش کە‬ ‫گوزارشت لەم یەکبوونە بکات‪ ،‬پێش‬ ‫ڕوخانی ڕژێمی ئێستای ئێران و لە‬ ‫دوای ڕوخانیشی”‪.‬‬ ‫وتی “زۆر شت هەیە کە لەسەری‬ ‫ڕێککەوتووین و لەبەر هەستیاری باسی‬ ‫ناکەین‪ ،‬بەاڵم پوختە و جەوهەری‬ ‫یەکگرتنەکەمان بە مەبەستی ڕوخانی‬ ‫ڕژێمی ئێرانە کە دیالۆگ و گفتوگۆ بێ‬ ‫ئەنجامە لەگەڵیدا”‪.‬‬ ‫سەبارەت بە پەیوەندی لەگەڵ‬ ‫ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی هاوڕێ عومەر‬ ‫دەڵێت “لێکتێگەیشتنمان هەیە لەگەڵ‬ ‫شەش الیەنی دیکەی ئۆپۆسیۆنی‬ ‫ئێرانی کە نمایندەی گەالنی ئێران‬ ‫دەکەن لە عەرەب و بەلوچ و تورکمان‬ ‫و ئازەری و فارس کە چوارچێوەیەکی‬ ‫هاوبەشمان بۆ کارکردن و یەک بەرەیی‬ ‫هەبێت لەسەر بنەمای بەرگریکردن‬ ‫لە مافی گەلی ئێران و جێگیرکردنی‬ ‫سیستمێک کە پارێزگاری لە واڵت بکات‬

‫وگرنتی مافی هەموان بکات‪ ،‬زۆربەی‬ ‫هێزە ئۆپۆزسیۆنەکانی ئێرانیش دان بە‬ ‫مافی گەلی کوردا دەنێن دوای ڕوخانی‬ ‫ڕژێمیش وە گفتوگۆ لەگەڵ ئەوانی‬ ‫دیکەش بە هەمان ئاڕاستە بەردەوامە”‪.‬‬ ‫هاوڕێ عومەر سەبارەت بە سزا‬ ‫ئابورییەکانی ئەمریکا لەسەر ئێران‬ ‫ئاماژە بەوەدەکات کەئەم سزایانە لە‬ ‫ڕادەبەدەر ئابووریی ئێران دەڕوخێنێت‬ ‫بەتایبەت لە ناوچە کوردیەکان و‪ ،‬کیانی‬ ‫ئەو سیستمە لە ناوەرۆکەوە هەرەس‬ ‫پێدەهێنێت و دەبێتە هۆی زۆربوونی‬ ‫فەسادی ئیداری و ماڵی کە توشی‬ ‫دامودەزگا فەرمیەکان دەبێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەمە بەس نیە بۆ هەرەس پێهێنانی‬ ‫تەواوەتی ڕژیم‪ ،‬پێویستە الیەن و‬ ‫دەوڵەتە دژبەرەکانی ڕژیم هاوکاری ئەو‬ ‫هێزە ئۆپۆزسیۆنە ئێرانیانە بکەن کە‬ ‫بە چاالکی لەناو کۆمەڵگا و خەڵکدا‬ ‫کاردەکەن دژی ڕژێم تا ئەو هێزەی گەل‬ ‫بگۆڕن بۆ ڕاپەڕینی جەماوەریی‪.‬‬

‫لە ساڵیادی کیمیابارانکردنی شاری سەردەشت دا‬ ‫سی و دوو ساڵ لەوە پێش و ئێوارەی رۆژی‬ ‫‪٧‬ی پووشپەڕ ساڵی ‪١٣٦٦‬ی ھەتاوی فرۆکە‬ ‫جەنگییەکانی رژیمی بەعسی روخاو ‪ ٤‬ناوچەی‬ ‫شاری سەردەشت و چەند گوندیکی دەوروبەری‬ ‫بۆمبارانی شیمیایی دەکەن کە بەهۆیەوە ‪110‬‬ ‫کەس خەلکی کوردی خەڵکی سەردەشت و‬ ‫گوندەکانی دەورووبەری گیانیان لە دەستدا و‬ ‫زیاتر لە ‪ 8‬هەزار کەسیش بریندارو ژەھراوی‬ ‫بوون‪.‬‬ ‫هەموو ساڵێک لەم رۆژەدا هەڵسوڕاوانی سیاسی‬ ‫و مەدەنی بە گرتنی رێوڕەسمی جۆراوجۆر یادی‬ ‫قوربانیانی ئەو کارەساتە دەکەنەوە و رێزیان‬ ‫لێدەگرن‪ .‬ئەمسالیش ئەنجومەنی ژینگەپارێزان‪،‬‬ ‫شاخەوانان و کافە کتێبی ئەندیشەی شاری‬

‫پیرانشار‪ ،‬ڕێوڕەسمێکیان بۆ یادکردنەوەی‬ ‫قوربانیانی کیمیابارانی شاری سەردەشت‬ ‫بەڕێوەبرد‪.‬‬ ‫لە رێوڕەسمەکەدا کە لە ناوچەی خەرپاپ‬ ‫بە بەشداریی ژینگەپارێزان و شاخەوانانی‬ ‫شارەکانی پیرانشار‪ ،‬سەردەشت‪ ،‬میراوێی شنۆ‬ ‫و بانە‪ ،‬بەڕێوە چوو‪ ،‬چەندین وتار و شیعر‬ ‫و سرود بۆ یادی قوربانیانی ئەو کارەساتە‬ ‫پێشکەش کرا‪.‬‬ ‫کۆماری ئیسالمی لەماوەی زیاتر لە سێ‬ ‫دەیە تێپەڕبون لەو کارەساتە کارێکی جیدی‬ ‫بۆ بەرکەوتوانی کیمیابارانکردنی سەردەشت‬ ‫نەکردوە و تا ئێستاش قوربانیانی ئەو کارەساتە‬ ‫و کەسوکاریان بەو ئازارەوە دەنالێنن‪.‬‬


‫ژمار‌ه (‪ )79‬ساڵی هەشتەم‪2019/7/1 ،‬‬

‫سیاسی‬

‫‪Dwaroj@komala.com‬‬

‫‪3‬‬

‫‪ 59‬گیانبەختکردوو لە قەسابخانەی ئیعتداڵ دا‬ ‫‪.١‬‬

‫دواڕۆژ‬

‫ساڵێک لەوە پێش لەو کاتەی قسەو باسی‬ ‫ریفراندۆم لە هەرێمی کوردستان بە لوتکەی‬ ‫خۆش گەیشتبوو و الیەنە کوردستانییەکان و‬ ‫عێراقییەکان لە راگەیاندن و میدیاکان واڵمی‬ ‫یەکدیکەیان دەداوە‪ ،‬حسەینی دێهباشی‬ ‫کارەساتی حەلەبچە و ئەنفالی وەک حەق لە‬ ‫بەرانبەر جییا بوونەوەی کوردستان دەزانی و‬ ‫لە تویتێک بۆ مەسعوود بارزانی نووسی ‪« :‬‬ ‫ناڵێی ئەالن چاودێران حەق دەدەن بە سەدام‬ ‫حسەین و ژینۆسایدەکەی؟»‪ .‬ئەو چاودێرەی‬ ‫وا دێهباشی باسی دەکرد خۆی بوو‪ ،‬چوونکە‬ ‫دێهباشی لە نەسڵێک دێ کە لە بەرانبەر‬ ‫هەرچەشنە داوای ماف کردێنێک لە الیەن‬ ‫کوردەوە تەنیا یەک واڵم دەزانن‪ ،‬ژینۆساید‬ ‫و پاکتاو کردن؛ نەسڵێک کە ئێستەکە لە ژێر‬ ‫ناوی تەساهول و تەسامۆح‪ ،‬خەباتی مەدەنی‪،‬‬ ‫دوور لە توندو تیژی خۆیان حەشار داوە‪،‬‬ ‫نەسڵی ئیسالحتەڵەبانی کۆماری ئیسالمی‬ ‫کە لە دەیەی شەست وەک دەسەاڵتداری‬ ‫حکوومەت لە کوردستان جەواڵنییان دەدا‬ ‫و قات و قڕی و پاکتاوکردنییان دەست‬ ‫پێ کردبوو‪ ،‬ئەو نەسڵەی کە ئێستەکە‬ ‫هەرکامییان لە قاڵبی دوکتوور‪ ،‬موهەندیس‪،‬‬ ‫دیپلۆمات‪ ،‬فیلمساز و داستان نووس و‬ ‫رۆژنامەڤان لە بەرگی ئیساڵحات دا خۆیان‬ ‫پێناسە دەکەن‪.‬‬ ‫‪ .٢‬بۆ ناسینی ئیساڵحاتی مۆدێلی ئێرانی‬ ‫دەبێ بگەریتەوە بۆ دەیەی شەستی‬ ‫کوردستان‪ ،‬بە دووازدەی جۆزەردانی مەهاباد‪،‬‬ ‫ئەو رۆژەئ کە ‪ ٥٩‬الوەکەی مەهاباد بوونە‬ ‫قوربانی دەزگایێکی زەبەالحی مژینی خوێن‬ ‫بە ناوی کۆماری ئیسالمی‪ ،‬ئەو رۆژەی ‪٥٩‬‬ ‫الو بە فەرمانی «حەمید رەزا جەالیی پوور»‬ ‫فەرماندار و پاسداری پارێزەری شۆرشی‬ ‫ئیسالمی ئەو کات و مامۆستای زانکۆ و چاالکی‬ ‫مەدەنی و نووسەرەکەی ئێستەکە لە سێدارە‬ ‫دران‪ .‬لەو سااڵنە جەالیی پووری بیست و‬ ‫یەک ساڵە نێردرابووە کوردستان تاکوو‬ ‫هەنگاو بە هەنگاو پیلکانەکانی سەرکەوتن لە‬

‫دەزگای کۆماری ئیسالمی بپێوی ئەویش بە‬ ‫چاشنی خوێنەوە‪ .‬لە فەرماندارییەتی نەغەدە‬ ‫تاکوو حاکمایەتی مەهاباد‪ ،‬لە مەهابادەوە‬ ‫تاکوو جێگری ئوستانداری کوردستان‪،‬ئەو‬ ‫لە هەرکام لەم برگانەش لە پشت خۆیەوە‬ ‫رووبارێکی لە خوێن بە جێ دەهێاڵ‪ ،‬دووایەش‬ ‫نێردرایە زانکۆی تاران تاکوو لەمەو دووا‬ ‫بتوانێ جنایەت لەگەڵ کۆمەڵگای ناوەند لە‬ ‫یەک گرێ بداتەوە‪.‬‬ ‫‪ .٣‬ئەگەرچی جەالیی پوور ئێستکە بە خۆی و‬ ‫بنەماڵەیەوە بوون بە زۆرنا ژەنی ئیسالحاتی‬ ‫مودێل کۆماری ئیسالمی‪ ،‬ئەگەرچی رۆژ نییە‬ ‫لە کاناڵە جۆراوجۆرەکانی کۆماری ئیسالمی‬ ‫کە ئەزقەزا کەمیش نین و لە پێستی میدیای‬ ‫ئازادی ئوروپایی خەریک بە پرۆمۆتی دەزگای‬ ‫سەرکووتن‪ ،‬باس لە ئازادی مەدەنی‪ ،‬دووری‬ ‫لە توندوتیژی‪ ،‬ئیعتدال‪ ،‬ئیسالحات بووە بە‬ ‫بنێشتە خۆشکەی زارییان‪ ،‬بەاڵم قەد جەالیی‬ ‫پوور نەهات باس لە رابردوو بکا‪ ،‬ئەو قەت‬ ‫پەشیمان لە رەفتار و کرداری ئەو سااڵنەی‬ ‫نەکرد‪ ،‬تەنانەت ئەو کاتەی وا جەالیی پوور لە‬ ‫تریبوونی «توس»‪« ،‬جامعە» و» عەسری‬ ‫ئازادگان» باسی لە رێفۆرم لە شاکەلەی‬ ‫کۆماری ئیسالمی دەکرد‪ ،‬هەر لەو تریبوونە‬ ‫هات و تێرۆری رێبەران و چاالکانی کرد بە‬ ‫دەست کۆماری ئیسالمی لە جەرگەی ئوروپا‬ ‫پەردەپۆش دەکرد و دەینووسی ئەو تێرۆرانە‬ ‫دوورن لە کردەوەی کۆماری ئیسالمی‪ ،‬ئەمە‬ ‫لە کاتێک دا بوو کە سوێری شۆربای ئەم‬ ‫کۆمەڵە کردەوە مافییایەی کۆماری ئیسالمی‬ ‫وای کردبوو ئوروپای مەعاملە چی کە بۆ دو‬ ‫پیت نەوتی زیاتر هەموو مافەکانی مرۆڤایەتی‬ ‫لە ژێر پێ دەنێ نەتوانی خۆی لەم کردەوانە‬ ‫بێ بەری بکات و لە بەرانبەر کۆماری‬ ‫ئیسالمی هەڵوێست بگرێ‪ ،‬هەڵوێستێک کە‬ ‫بووە هۆکار هەموو دەزگا دیپلۆماسییەکانی‬ ‫ئوروپا لە تاران دابخرێن‪.‬‬ ‫ئێستەکەش راو بۆچوونی جەالیی پوور و‬ ‫جەالیی پوورەکان لە هەمبەر کوردستان‬ ‫شاکەلەی بۆڵتۆنە ئەمنییەتیکانی کۆماری‬ ‫ئیسالمییە‪ ،‬ئێستەکەش وەزارەتی ئیتالعات‬ ‫و حفازەت ئیتالعاتی سپا بە پێی ئەو داتاو‬

‫زانییاریانە دەرۆنە پێش کە ئیسالحاتچییەکانی‬ ‫کۆماری ئیسالمی پراکتیزەییان کردووە‪.‬‬ ‫‪ .٤‬لەم چەند رۆژەدا کوژرانی ژنی دووهەمی‬ ‫«نەجەفی» وەزیری پێشووی پەروەردە‪،‬‬ ‫شارداری ئەسبەق و ئیسالحات چی ئەالن‬ ‫بە دەستی خۆی نەجەفی هەموو فەزای‬ ‫سوشیال میدیا و ڕاگەیاندەکانی تەنیوە‪،‬‬ ‫ئەوەی کە جێێ سەرنجە ئەو رەفتارەیە کە‬ ‫زۆرناژەنەکانی ئیسالحات‪ ،‬رۆژنامەنووسە‬ ‫ئیجارەییەکانییان لە میدیا ئوروپاییەکان کار‬ ‫نەما نەیکەن کە رۆڵی نەجەفی لەو قەتڵەدا‬ ‫دانەپۆشن‪ ،‬هەر هەموو میدیای ئیسالحات‬ ‫بە پان و بەرینەوە بووە بە ترئبۆن کە بە‬ ‫کۆمەڵگا بقەبوڵێنن کە ئەم قەتڵە نامووسییە‬ ‫کە لە عەقلییەتێکی تەواو دوواکەوتووانەوە‬ ‫دێ لە دەرنجامی هەڵەیێک دا رووی داوە‪.‬‬ ‫لەم کاتانەدایە کە مرۆڤ بەو نەتیجەیە دەگا‬ ‫ئەم رەوتە کە هەر جار و بە ناوێک و بە‬ ‫مەڵحەکەیێک لە چەشنی ئازادی‪ ،‬رێفۆرم‪،‬‬ ‫بەرابەری و یەکسانی ژن و پیاو و میدیای‬ ‫ئازاد دێنە مەیدان و ئاوا رووداماڵدراو‬ ‫خەریکن تراژدی ژن کوژی پەردەپۆش‬

‫دەکەن‪ ،‬لە بەرانبەر کارەساتی پاکتاوی‬ ‫کۆماری ئیسالمی لە کوردستان چەن روو‬ ‫داماڵدراوتر دەبن‪.‬‬ ‫بۆ ئیمتحانی رێژەی وەقاحەتییان تەنیا‬ ‫کافییە چەن توویت و چەن ئیستاتووسییان‬ ‫لە بارەی کوردستان بخوێننەوە‪.‬‬ ‫‪ .٥‬رێفۆرم لە دەزگای کۆماری ئیسالمی‬ ‫مەعجونێکی ناپووتی نالەبارە کە هەرجار‬ ‫بە شێوەیێکی سووراو سپییاو کراو‬ ‫دەیهەوێ خۆی دەرخات‪ ،‬بەاڵم دەقیق‬ ‫لەم کات و ساتانەدایە کە مرۆڤ دەبینێت‬ ‫ئەم کۆمێدییە کە کۆماری ئیسالمی وەڕێی‬ ‫خستووە چەندەها نالەبار و نافۆرمە‪.‬‬ ‫ئیسالحتەڵەبی بە مێتۆدی کۆماری ئیسالمی‬ ‫ساختارێکی داڕماوی ناحەزە کە لە دڵی‬ ‫کۆمەڵێک ئینسانی کۆنە پاسداری ئێستەکە‬ ‫مامۆستای زانکۆ دەرهاتووە کە لە دایەرەی‬ ‫هێز و دەسەاڵت و ئابووری کۆماری ئیسالمی‬ ‫دەرکراون‪ .‬ئەوەی کە لە تەواوی ئەم سااڵنەدا‬ ‫رێفرۆم لە کۆماری ئیسالمی بە جێی ئەوەی‬ ‫رێفۆرم بێ تەواوەن شێوازێکە لە سواڵی‬ ‫دەسەاڵت لە الیەن بەشێک لە کاراکتێرەکانی‬

‫کۆماری ئیسالمی‪ ،‬دەڵیلەکەی دەگەڕێتەوە‬ ‫بۆ ئەو مەبدەئە سەرەتاییەی کۆماری‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬مەبدەئێ کە کۆمەڵێک ئینسانی‬ ‫جانی بە ناوی پاراستنی مەرزەکانی ئێرانی‬ ‫ئازیز! و پاراستنی شۆرشی ئیسالمی تلۆر‬ ‫کرانەوە بەرووی کوردستان کە هەم هەستی‬ ‫جەنایەتییان دابمرکێنن و هەم تەیار کرێن‬ ‫بۆ دووایە کە لە بازنەی کۆماری ئیسالمی‬ ‫هەڵسوورێن و هەموو مانا و مەفاهیمەکان‬ ‫بگۆڕن بۆ ئەوەی کۆماری ئیسالمی چەن‬ ‫ساڵی دیکە عەمری پڕ لە نەکبەتی درێژە‬ ‫بکێشێ!‬ ‫پ‪.‬ن‬ ‫لەم وتارە کەڵک لە وشەی ئیسالحتەڵەبی‬ ‫گیراوە بە جێێ رێفرم خووازی‪ ،‬تەنیا بەو‬ ‫دەلیلەی کە ئیسالحتەڵەبی لە بنەرەت دا‬ ‫شێوەیێکی سیاسی لە ناو دەسەاڵتی کۆماری‬ ‫ئیسالمییە بۆ کایە کردن بە کۆمەڵگا و‬ ‫میکانیزە کردنی کۆمەڵگا لە ناو سیستمی‬ ‫کۆماری ئیسالمی‪ .‬میکانیزمێک کە مانەوەی‬ ‫کۆماری ئیسالمی و پێکاندنی ئامانجە‬ ‫سیاسییەکانی گەرەنتی دەکا‬

‫ئەرکی رێکخراوە مەدەنییەکان لەبەرامبەر سروشت‬

‫فوئاد خەتیب‬ ‫ژینگەوسرووشت گرینگترین سەرچاوەی‬ ‫بەرهەمهێنەری پێداویستییەکانی مرۆڤە‪،‬‬ ‫بەاڵم ڕۆژ لەدوای ڕۆژ خەسارەکانوو‬ ‫دەستێوەردانەکانی مرۆڤ لەسەر ژینگەدا‪،‬‬ ‫ژینگەی تووشی خەساروو قەیرانگەلی‬ ‫جۆراوجۆر کردووە‪.‬‬ ‫نەبوونی دەستەاڵت و نەبوونی حکوومەتێکی‬ ‫زاناو وشیار و خاوەن بیری ژینگە دۆستی‬ ‫نەک ژینگەی بەرەو گەشە کردن نەبردووە‬ ‫‪ ،‬بەڵکوو بەرەو ئاقارێکی خراپ و ناحەزی‬ ‫ڕاکێشاوە‪.‬‬ ‫بەکار هێنانی زیادە ڕۆیانە لەسەرچاوە‬ ‫سرووشتییەکان وپالنی هەڵەو سەرەڕۆیانەی‬ ‫حکوومەت و دەستەاڵت دارانی ئێران بووەتە‬ ‫هۆی ئەوەی ئاو و خاک و هەوا ئەم سێ‬ ‫تک تکە (‪.element‬عونسۆر)سەرەکییە‬ ‫هەردەم تووشی قەیران و خەسار و فەوتان‬ ‫ببێتەوە کە هیچ کات ناتوانێ قەرەبوویان‬ ‫بکاتەوە‪.‬‬ ‫شایەد چەن هۆکارێک لە الیەن کۆمەڵگاوە‬ ‫ببێتە مەترسی بۆ سەر ژینگە بەاڵم ئەوە‬ ‫بوونی سیستەمێکی پەروەردەیی سەقەت‬ ‫و نەزانە کە خەڵک تووشی فەقیری‬ ‫ونەخۆشینی فەرهەنگی دەبێتەوە و ناتوانن‬

‫ڕێز بۆ شوێنی ژیانیان دابنێن‪.‬‬ ‫دیارە دەوروو نەخشی تاکەکانی کۆمەڵگا‬ ‫و فەرهەنگیان لە سەر ژینگە ڕاستییێکی‬ ‫حاشا هەڵنەگره و فەرهەنگ و ژینگە ‪،‬‬ ‫دووپرسی لێک ئااڵون و ناتوانین لەیەکیان‬ ‫جودا بکەینەوە‪.‬‬ ‫فەرهەنگ و ئەخالق سەرەکی ترین بنیادی‬ ‫گرینگە کە ئەتوانێ ژینگە بەرەو گەشە‬ ‫کردن ببات و هەر ئەوەندەش بێ فەرهەنگی‬ ‫و بێ ئەخالقی ژینگە بەرەو لە ناو چوون‬ ‫ئەبات‪.‬‬ ‫لەچەن خاڵ دا ئەتوانیین ئاماژە بە گرینگی‬ ‫و کاریگەری فەرهەنگ و ئەخالقی ژینگەیی‬ ‫بدەین‪ ،‬کە بریتین لە‬ ‫‪ .1‬تێڕوانینی مرۆڤ بۆ سرووشت‪.‬‬ ‫مرۆڤەکان خۆیان بە خاوەنی ژینگە و‬ ‫سرووشت ئەزانن و پێیان وایە سرووشت‬ ‫وژینگە لە خزمەتی مرۆڤدایە‪.‬‬ ‫‪ .2‬گەشە کردنی تەکنۆڵۆژیا‪.‬‬ ‫گەشەی تەکنۆلۆژیا لەو دەستکەوتە هەر‬ ‫گرینگەی مرۆڤە و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لە‬ ‫پەرە سەندن و گەشەکردندایە ‪ ،‬هەرچەن‬ ‫ئەم دەستکەوتانە توانیویانە ژیانی مرۆڤ‬ ‫ئاسوودەتر بکەن بەاڵم بە ڕادەیێکی هەرە‬ ‫زۆر و ژینگەو سرووشتیان تووشی قەیران و‬ ‫لەناوچوون کردووە‪.‬‬ ‫‪ .3‬فەرهەنگ سازی و هەبوونی سیستەمێکی‬ ‫کارا و مۆدێرنی پەروەردەیی‪.‬‬ ‫لە هەر کۆمەڵگایێکی ڕوو لە گەشە دەبێت‬ ‫دەستەاڵت و حکوومەت لە سەرەتای‬ ‫منداڵییەوە وانەیێکی ژینگەیی بباتە‬ ‫قوتابخانە و وەک وانەیێکی پڕ بایەخی‬ ‫خوێندن‪،‬نەوەی نوێی پێ پەروەردە بکات‪.‬‬ ‫داموودەزگا زانیاربەخشەکانیش وەک میدیاو‬ ‫گۆڤارەکان لەخزمەتی هەموو چین و توێژێک‬ ‫و کۆمەڵگاکانی مەبەستدا بن‪.‬‬ ‫‪ .4‬شایستە ساالری و بوونی کەسانی‬ ‫پسپۆر لە بوارە جۆراوجۆرەکان لە دام و‬ ‫دەزگا پەیوەندی دارەکانی بواری ژینگە‬

‫وسرووشت‪.‬‬ ‫بەاڵم بە داخەوە لە ئێران ‪ ،‬حکوومەت‬ ‫هیچ پرەنسیبێکی شایستە ساالری پەیڕەو‬ ‫ناکات‪.‬‬ ‫‪ .5‬زانیاری بەخشین بە کۆمەڵگا‪.‬‬ ‫حکوومەت و الیەنی دەستەاڵت ئەبێ لە‬ ‫هەمبەر تەواوی قەیران و خەسارو ڕووداوە‬ ‫سرووشتی و ژینگەییەکان ‪ ،‬کۆمەڵگا‬ ‫ئاگادار بکاتەوە تاکوو دەوڵەت و کۆمەڵگا‬ ‫تێکڕا چارەسەری ئەو باروو دۆخە بکەن‪.‬‬ ‫ئەم خاڵە سەرەکییانە ڕاستیێکی حاشا‬ ‫هەڵنەگرە کە هیچ کات ڕژێمی ئیسالمی دەبن‪.‬‬ ‫ئێران نەک چارە سەریان ناکات بەڵکوو نموونەکەی‪ ،‬بوومەلەرزەکانی کرماشان و‬ ‫لە واقیعدا بڕوای بە زانست و زانیاری الفاوی ئەمساڵی باکوورو باشووری ئێران‬ ‫کۆمەاڵیەتی نیەو هەردەم لە دژایەتیاندایە‪ .‬بوو‪.‬‬ ‫بەاڵم جێگەی دڵخۆشییە لە ئێران و بەتایبەت ئەوەی کە ئەمڕۆ ڕژێمی ئیسالمی ئێران‬ ‫کوردەواری ئاستی خوێندەواری و زانستی ئەو باجەی بەکۆمەڵگا داوە ڕێخراوە‬ ‫کۆمەاڵیەتی خەڵک لە حکوومەت هەرە مەدەنییەکان بێنە مەیدانەوە ‪ ،‬لەڕووی‬ ‫زیادترە و ڕۆژلەدوایی ڕۆژ کەسایەتییەکان ناچارییەو لەژێر ئەو هەمووە قەیران و‬ ‫و ڕێکخراوە مەدەنییەکان لە بوراری ژینگە فەوتان و خەسارە ژینگەییانەدا ناتوانی‬ ‫خۆی دەرباس بکات‪.‬‬ ‫پارێزیدا ڕوویان لە زیاد بوونە‪.‬‬ ‫هەر بۆ نموونە لەم سااڵنەدا ئەوەتا لە لێرە دا چەن پرسیار دێتەگۆڕێ‪.‬‬ ‫ڕۆژهەاڵت خەڵک ڕاوی ئاژەاڵن بە دیاردەیێکی ‪.1‬چۆنە لە ڕژێمێکی وەها تۆتالیتێرکە‬ ‫چەپەڵ ئەناسن و بەشوورەیێکی پۆاڵیین هیچ کات بەزانست و زانیاری کۆمەالیەتی‬ ‫بەرەنگاری ئاگری دارستانەکانی زاگرۆس بڕوایی نیە ‪ ،‬چۆن کۆمەڵگای مەدەنی ئەو‬ ‫دەبنەوە و لەبواری زانستدا لە ورمێی و سەیری گەشەکردنە ئەپێوێ و لە حکوومەت‬ ‫تەورێزو تارانەوە پەنابەری ئەنجومەنەکانی پێشکەوتووتر دەبێت؟‬ ‫کوردستان ئەبن بۆ زیندوو کردنەوەی گۆلی ‪ .2‬بۆچی هەرکات چاالکانی مەدەنی و ژینگە‬ ‫پارێزی دەگیرێن ‪ ،‬ڕژێمی ئێران ‪ ،‬تۆمەتی‬ ‫ورمێ‪.‬‬ ‫ئەمانەو دەیان وسەدان نموونە لەو ئەندامایەتی حێزبە ڕۆژهەاڵتییەکانیان لێ‬ ‫ئەرکانەیە کە ڕاستەوخۆ وەئەستۆی ئەدات‪.‬‬ ‫دەوڵەت و حکوومەتە و خەڵک و جەماوەری ‪ .3‬ئایا ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ حێزبە‬ ‫کوردستان هەوڵی چارەسرکردنیان دەدات‪ .‬ڕۆژهەاڵتییەکان دەتوانن کاردانەوەی‬ ‫لە ڕاستیدا بەڕوونی لێمان ئاشکرایە پەروەردەییان لە سەرجەماوەرو چاالکانی‬ ‫سیستەمی خۆ بەڕێوەبەری ئەنجومەنەکان مەدەنی وژینگەپارێزییان ببێ؟‬ ‫لە ئاستێکی هەرە بەرزدایە و لە هەموو لەوواڵمی ئەم پرسیارانەدا ‪ ،‬ڕاستە‬ ‫جۆرە ڕووداوێکی سرووشتی ونەخوازراودا ڕژێمی ئیسالمی ئێران هیچ کات ناتوانی‬ ‫دێنە دنیا پڕاکتیکەوە بە بێ ئەوەی سیستەمێکی پەروەردیی وەها سەردەمییانە‬ ‫چاوەڕێی حکوومەت بن لەو کێشانە دەرباس هەبێ‪.‬‬

‫هیچ جێگەی شک وگومان نیە جگەلەوەی‬ ‫حێزبە ڕۆژهەاڵتییەکان خەبات و شۆرشیان‬ ‫لە بەرژەوەندی گەل و نیشتماندا بووە‪،‬‬ ‫هاتنە مەیدانی حێزبە چەپەکان و دنیای‬ ‫پڕ لە فەلسەفەی ژیان و مرۆڤایەتیان‬ ‫کاردانەوەێیکی لەڕادەبەدەری لەسەر‬ ‫پەروەردەکردنی جەماوریاندا بووە‪.‬‬ ‫ڕوانگەی ئێکۆلۆژی مارکس و کۆمەڵناسی‬ ‫ژینگەیی مارکس ئەوە باشی ئەسەڵمێنێ‬ ‫کە ڕوانگەی ئەو کەسایەتییە چاالکانەو‬ ‫ڕێخراوە مەدەنی و ژینگە پارێزییەکان‬ ‫هەمان ڕوانگەی حێزبە چەپەکانی‬ ‫ڕۆژهەاڵتە‪.‬‬ ‫خاوەنداریەتی کردن لەم بیرو دنیای‬ ‫پڕاکتیکە ڕەنگە لەزۆر الیەن نەوەشێتەوە‬ ‫ولە ناسیۆنالێکی مەنتەقییدا نەگونجێ‪.‬‬ ‫بەاڵم بیری کردنەوەی لە ئێکۆسیستێم‬ ‫هەمان بیرو فکری حێزبە چەپەکانەکە‬ ‫مڕۆڤ و مرۆڤایەتی لە هەر جۆگرافیایێک‬ ‫بێ‪ ،‬لەدەوری خۆی کۆدەکاتەوە و هەوڵ بۆ‬ ‫پێکەوەژیان دەدات‪.‬‬ ‫مێژووی خەباتی حێزبە چەپەکانیش لە‬ ‫ڕۆژهەاڵت لە مێژە لە کوردستان دابووە‬ ‫بە فەرهەنگ بووە بە ئەدەبیاتێک کە‬ ‫نموونەکەی دەیان و سەدان نووسەرو‬ ‫شاعیری چەپە کە هەر یەکیان کاریگەری‬ ‫خۆیان خستە سەر فەرهەنگ و ئەدەبیات و‬ ‫تەنانەت موزیکی چەپی کوردستان‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫ژمار‌ه (‪ )79‬ساڵی هەشتەم‪2019/7/1 ،‬‬

‫هه‌واڵ‌و راپۆرت‬

‫‪Dwaroj@komala.com‬‬

‫سکرتێری گشتیی کۆمەڵە پیرۆزبایی‬

‫لەسەرۆکی هەرێمی کوردستان دەکات ‬ ‫دەقی پەیامەکە‪:‬‬

‫برای بەڕێز جەنابی کاک نێچیرڤان بارزانی‪،‬‬ ‫سەرۆکی ھەرێمی کوردستان ‬ ‫وێڕای ساڵو‪ ،‬لە الیەن خۆم و ھەموو‬ ‫سەرکردایەتی و ریزەکانی کۆمەڵەوە پیرۆزباییت‬ ‫لێدەکەم بۆ ھەڵبژاردنت بە سەرۆکی ھەرێمی‬ ‫کوردستان و ئەو متمانەی پارڵمان و خەڵکی کوردستان بە ئێوەیان بەخشی‪.‬‬ ‫ھیوادارم لەم پۆستەشدا بتوانن دەوری گرینگ بگێڕن بۆ یەکریزی و دێمۆکراسی لە بزاوتی‬ ‫ڕزگاریخوازی کوردستان‪ .‬دڵنیام ئێوە لە ھیچ حەولێک بۆ ئەو مەبەستانە درێغی ناکەن‪،‬‬ ‫ئێمەش ئاواتی سەرکەوتن و سەر بەرزیتان بۆ دەخوازین‪.‬‬ ‫براتان عومەر ئێلخانیزادە‬ ‫‪٢٠١٩ .٥ .٢٩‬‬

‫سکرتێری گشتیی کۆمەڵە پیرۆزبایی لەسەرۆکی‬ ‫حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکات ‬

‫رێوەڕەسمی رێزگرتن لە رۆژی پێشمەرگەی كۆمەڵە لە ناوەندی‬ ‫سەركردایەتی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان بەڕێوەچوو‬ ‫رۆژی هەینی ‪31‬ی جۆزەردانی ‪1398‬ی‬ ‫هەتاوی بۆ رێزگرتن ‪40‬ەمین ساڵیادی‬ ‫گیانبەختكردنی هاوڕێ سەعیدی موعینی‬ ‫ناسراو بە كاك خانە وەك یەكەم‬ ‫پێشمەرگەی گیانبەختكردوی كۆمەڵە‌و‪،‬‬ ‫هەروەها بۆ بەرزڕاگرتنی رۆژی پێشمەرگەی‬ ‫كۆمەڵە‪ ،‬رێوڕەسمێكی شكۆدار لە ناوەندی‬ ‫سەركردایەتی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی‬ ‫كوردستان بەڕێوەچوو‪.‬‬ ‫سەرەتای مەراسیمەكە كە تێیدا نوێنەرانی‬

‫حیزب‌و رێكخراوە سیاسییەكان‌و ئەندامانی‬ ‫سەركردایەتی‌و كادر‌و پێشمەرگەكانی‬ ‫كۆمەڵە بەشداربوون‪ ،‬بە سرودی بانگەواز‪،‬‬ ‫سرودی فەرمیی كۆمەڵە‌و چەند ساتێك‬ ‫بێدەنگیی بۆ رێزگرتن لە یادی كاك خانەی‬ ‫موعینی‌و سەرجەم گیانبەختكردوانی‬ ‫كۆمەڵە دەستی پێكرد‪ .‬پاشان هاوڕێ‬ ‫عومەری ئێلخانیزادە‪ ،‬سكرتێری گشتیی‬ ‫كۆمەڵە بەم بۆنەوە قسەو باسێكی‬ ‫پێشكەش كرد‪.‬‬

‫لەبەشێكی دیكەی رێوڕەسمەكەدا ژمارەیەك‬ ‫لە كچان‌و كوڕانی كوردستان كە دەورەی‬ ‫راهێنانی سیاسی نیزامییان تەواو كردبوو‬ ‫و لەو رۆژەدا چەكی شانازیی پێشمەرگەی‬ ‫كۆمەڵەیان كردە شان‪ ،‬سرودێكیان‬ ‫پێشكەش كرد‪.‬‬ ‫لە درێژەدا چەندین سرود‌و هۆنراوە‬ ‫پێشكەش كرا پاش نزیكەی ‪ 2‬كاتژمێر‬ ‫كۆتایی بە رێوڕەسمەكە هات‪.‬‬

‫بەرێوەچوونی کۆنفرانسی سااڵنەی ئەندامانی کۆمەڵە‬ ‫لە واڵتی ئاڵمان ‬

‫دەقی پەیامەکە‪:‬‬ ‫برای بەڕێز جەنابی کاک مەسرور بارزانی‪،‬‬ ‫سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی‬ ‫کوردستان‬ ‫لە الیەن خۆم و ھاوڕێیانی کومیتەی ناوەندیی‬ ‫و ریزەکانی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی‬ ‫کوردستان‪ ،‬پیرۆزبایی گەرمتان لێدەکەم بۆ ھەڵبژاردن و متمانە پێبەخشینتان بۆ‬ ‫سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیرانی کابینەی نۆھەمی حکومەتی ھەرێمی کوردستان‪.‬‬ ‫ھیوادارم لەو پۆستەشدا سەرکەوتوو بن و بتوانن کارایی و یەکگرتوییەکی زۆرتر لەو‬ ‫کابینەیەدا دەستەبەر بکەن بۆ خزمەتی گەل و نیشتمان‪ .‬دڵنیاشم حەول و دڵسۆزی‬ ‫تەواوی خۆتان لەو بوارەدا دەخەنە گەڕ‪.‬‬ ‫براتان عومەر ئێلخانیزادە‬ ‫سکرتێری گشتیی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان‬ ‫‪ ٢٠١٩ .٦ .١٧‬زایینی‬

‫روونکردنەوەی نوێنەری کۆمەڵە لەسەر راگەیەنراوی‬ ‫هاوپێوەندی بۆ ئازادی و بەرابەری لە ئێران ‬ ‫بۆ رای گشتی‬ ‫لە الیەن فەرزاد محەمەدی نۆێنەری کۆمەڵە زەحمەتکێشانی کوردستان‬ ‫لە سەر ڕاگەیاندنی هاوپێوەندی بۆ ئازادی و بەرابەری لە ئێران‬ ‫هاورێیان‪ ،‬جەماوەری خەلکی کوردستان ‪ ،‬هەموان ئاگادارن سێبەری شەڕێکی دیکە لە‬ ‫سەر ڕۆژهەاڵتی ناوەڕاستە‪ ،‬شەرێکە کە بەدڵنیاییەوە ئامانج و ئاسەوارەکەی جگە لە ماڵ‬ ‫وێڕانی و لەناوچوون و گیان لە دەستدانی زۆر ئینسان و مروڤ هیچ قازانجێکی بەدواوە‬ ‫نییە‪ ،‬شەرێکە کە ئێران وەکوو کۆماری دژە بەشەری و پاڵپشتی تیرۆر لە ناوچەکە لە‬ ‫مێژە ئاورەکەی خۆش کردووە‪.‬‬ ‫ئێمە وەکوو کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان دژ بە شەڕ و ماڵ وێرانین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەهەمان حاڵیشدا تەواوی هەوڵ و توانی خۆمان ئەخەینە گەڕ بۆ ڕوخانی بنەما فیکری و‬ ‫ئیدوئولوژیە سیاسیەکانی کۆماری ئیسالمی ئێران‪.‬‬ ‫من وەکوو نوێنەری کۆمەڵەی زەحمەتکێشان بە پێ نووسراوەکان و ئیمەیلەکان دژ بە‬ ‫نووسین و دەرکردنی ڕاگەیاندنی “هاوپێوەندی بۆ ئازادی و بەرابەری لە ئێران” بووم‪،‬‬ ‫چۆنکە بەدرێژایی ساڵها خەباتی کۆمەڵە و ئەزموونی جوراوجور ئەمە ئەدەبیاتی داڕشتنی‬ ‫مەتنی ئەو ڕاگەیاندنەی دە الیەن ناتوانێ نوێنەرەوەی ھەموو ھەڵوێستی کۆمەڵە بێ‪.‬‬ ‫من وەکوو نۆینەری کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان تەواوی هەۆڵی خۆم ئەخەمە‬ ‫گەڕ بۆ ئەوەی کە چیتر ناوی کۆمەڵەی زەحمەتکێشان لە ژێر ئاوەها ڕاگەیاندنێکا باڵو‬ ‫نەبێتەوە‬ ‫فەرزاد موحەمەدی‬ ‫نۆێنەری کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان لە هاوپێوەندی بۆ ئازادی و بەرابەری بۆ‬ ‫ئێران‪.‬‬ ‫‪27 – 16.06.2019‬جۆزەردانی ‪ 1398‬هەتاوی‬

‫راگەیاندنی سکرتاریەتی کۆمەڵە بە بۆنەی گیان‬ ‫لەدەستدانی هاورێ موراد حەسەننژاد ‬ ‫خەڵکی ئازادیخوازی کوردستان!‬ ‫تێکۆشەران و دڵسۆزانی کۆمەڵە!‬ ‫بەمجۆرە رادەگەیەنین زۆر بەداخەوە سەرلەبەیانی ئەمرۆ یەکشەممە ‪2‬ی پووشپەر هاورێ‬ ‫موراد حەسەننژاد بەکارەساتێکی دڵتەزێن گیانی لەدەست دا‪.‬‬ ‫هاورێ موراد کە خەڵکی ناوچەی پیرانشار بوو‪،‬سەرەرای ئەوەیکە ماوەیەکی کەم بوو‬ ‫بە ریزەکانی هێزی پێشمەرگەی کۆمەڵە پەیوەست ببوو‪،‬بەاڵم بە مەرگی خۆی خەم و‬ ‫پەژارەیەکی زۆری خستە دڵی هاورێیان و هاوسەنگەرانی‪.‬‬ ‫لەرێگای ئەم راگەیاندنەوە هاوخەمی و هاودەردی خۆمان لەگەڵ بنەماڵە و کەس و کار‬ ‫و ئازیزان و هاوسەنگەرانی هاورێ موراد حەسەننژاد دەردەبرین و بەڵێن دەدەین تا‬ ‫وەدیهاتنی ئامانجە بەرز و ئینسانییەکانی سەرجەم گیانبەختکردوانی کۆمەڵە لە خەبات‬ ‫و تێکۆشان بەردەوام دەبین‪.‬‬ ‫سکرتارییەتی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان‬ ‫یەکشەممە ‪2‬ی پووشپەری ‪139٨‬‬ ‫رێکەوتی‪23‬ژوئەنی‪2019‬‬

‫کۆنفرانسی سااڵنەی ئەندامانی کۆمەڵە لە‬ ‫واڵتی ئاڵمان لە رۆژانی ‪ ٢٢،٢١‬و ‪٢٣‬ی‬ ‫مانگی یۆنی ‪ ٢٠١٩‬لە شاری کۆڵن بە‬ ‫بەشداری کادر و ئەندامان بەرێوە چوو‪.‬‬ ‫دوانیوەرۆی رۆژی جومعە کە هاوکات بوو‬ ‫لە گەڵ ‪٣١‬ی جۆزەردان رۆژی پێشمەرگەی‬ ‫کۆمەڵە‪ ،‬کۆنفرانس بە سرودی بانگەواز‬ ‫سرودی رەسمی کۆمەڵە دەستی پێکرد و‬ ‫دواتر چەن ساتێک بێدەنگی بۆ رێز گرتن‬ ‫لە یادی هاورێ سەعید موعینی ناسراو‬ ‫بە خانە یەکەم گیانبەختکردووی کۆمەڵە‬ ‫و سەرجەم گیانبەختکردووانی کۆمەڵە و‬ ‫بزوتنەوەی رزگاریخوازانەی کوردستان‬ ‫راگیرا‪ .‬دوای شکاندنی بێدەنگیەکە‪،‬‬ ‫هاورێ ئاسۆ عەلیخانی ژیاننامەی هاورێ‬ ‫خانەی موعینی و هەروەها شێعرێک بۆ‬ ‫پێشمەرگەی پێشکەش بە بەشداربووان‬ ‫کۆنفرانسەکە کرد‪.‬‬ ‫لە درێژەدا دەستەی بەرێوەبەری کۆنفرانس‬ ‫بە دەنگی ئەندامان هەڵبژێردرا کە بریتی‬ ‫بوون لە هاورێیان فەریبا محەمەدی‪ ،‬ئازاد‬ ‫شاوەیسی و مزەفەر ئەحمەدی‪ .‬دەستەی‬ ‫بەرێوەبەری ئاجێندا و سەعات کاری‬ ‫کۆنفرانسی خستە بەر دەنگدان و دوای‬ ‫قسە و باس لەوبارەوە ئاجێندا و سەعاتی‬ ‫کاری دیاری کرا و بەمشێوەیە یەکەم رۆژی‬ ‫کۆنفرانس کۆتایی پێهات‪.‬‬

‫رۆژی شەممە واتە دووهەم رۆژی کۆنفرانس‬ ‫بە راپۆرتی تەشکیالتی و سیاسی کۆمیتەی‬ ‫ئاڵمان کە لە الیەن هاورێ فەریبا محەمەدی‬ ‫وەک بەرپرسی کۆمیتە پێشکەش کرا‬ ‫دەستی پێکرد‪ .‬لەو راپۆرتە بە وردی‬ ‫ئاماژە بە کار و چاالکیەکانی یەک ساڵی‬ ‫رابردوو کرا و دوای گفتۆگۆ و را و نەزەری‬ ‫بەشداربووان‪ ،‬راپۆرتی کۆمیتە بە کۆی‬ ‫دەنگ پەسند کرا‪ .‬لە بەشێکیتری کۆنفرانس‬ ‫قسە لە سەر ئەرک و مافی ئەندامان و پالن‬ ‫بۆ دەورێکی نوێ لە کار و چاالکی ئەندامان‬ ‫لە دەرەوەی واڵت کرا‪ .‬لەم بەشە ئاماژە‬ ‫بە دۆخی ناوچەکە و گۆرانکاریەکان و‬ ‫دەور و نەقشی کۆمەڵە لە داهاتووی بزاڤی‬ ‫ئازادیخوازانەی کوردستان کرا و هەروەها‬ ‫جەخت لە سەر ئەکتیڤ بوونی ئەندامان لە‬ ‫دەرەوەی واڵت کرا‪.‬‬ ‫دوایین باسی کۆنفرانس لە رۆژی دووهەم‬ ‫تایبەت بوو بە کۆنگرەی ‪١٤‬ی کۆمەڵە و‬ ‫هاورێ رەزا کەعبی دەبیری هیاتی ئیجرایی‬ ‫کۆمەڵە لەمبارەوە قسەی کرد‪ .‬هاورێ رەزا‬ ‫راپۆرتی لە کاری کۆمیسیۆنی ئامادەکاری‬ ‫بۆ کۆنگرە پێشکەش کرد و جەختی لە‬ ‫سەر بەشداری چاالکانەی ئەندامان لە باسی‬ ‫کۆمیسیۆنەکانی پەیوەندیدار بە کۆنگرەوە‬ ‫کرد‪ .‬هەروەها قسەی لە سەر هەلومەرجی‬ ‫ئێستای کۆمەڵە و کەڵک وەرگرتن لەو‬

‫دەرفەتانە کرد کە لە بەر دەم کۆمەڵەی‬ ‫زەحمەتکێشاندایە‪ .‬لەم بەشەش ئەندامان‬ ‫بەشداری چاالکانەیان لە باسەکە کرد و‬ ‫بۆچوونی خۆیان دەربری‪ .‬جێگای ئاماژەیە‬ ‫جگە لە کاتی دیاریکراوی کۆنفرانس‪،‬‬ ‫ئەندامان بۆ تاوتوێ چەند مەسەڵەیەک لە‬ ‫پەراوێزی کۆنفرانس کۆبوونەوەیان گرت و‬ ‫بە گشتی کۆنفرانسێکی پڕ ناوەرۆک و پڕ‬ ‫دەسکەوت بوو‪.‬‬ ‫رۆژی یەکشەممە ‪٢٣‬ی مانگ واتە‬ ‫دوایین رۆژی کۆنفرانس تەرەخان کرا بۆ‬ ‫هەڵبژاردنی کۆمیتەی نوێی ئاڵمان‪ .‬دوای‬ ‫قسوباس و جەخت کردنەوە لە سەر‬ ‫بەشداری راستەوخۆی ئەندامان لە بەرێوە‬ ‫بردنی کارەکانی کۆمیتە‪،‬پێنج کەس لە‬ ‫هاورێیان وەک ئەندامی ئەسڵی کۆمیتە و‬ ‫دوو کەسیش وەک جێگر هەڵبژێردران‪.‬‬ ‫لە کۆتاییدا هاورێ عوسمان خەلیلی‬ ‫وەک بەرپرسی کۆمیسیۆنی دەرەوەی‬ ‫واڵت قسەیەکی کورتی کرد و وتی ئەم‬ ‫کۆنفرانسە زۆر سەرکەوتوو بوو‪ ،‬چۆن‬ ‫ئەندامان لەوپەڕی ئامادەیی بۆ کار و‬ ‫چاالکی کۆمیتەی نوێیان هەڵبژارد و‬ ‫ئەمەش دەسکەوتێکی گرنگە‪ .‬هەروەها‬ ‫کۆنفرانس بە وتەیەکی هاورێ رەزا کەعبی‬ ‫کۆتایی بە کارەکانی خۆی هێنا‪.‬‬ ‫‪٢٤/٦/٢٠١٩‬‬

‫وەفدێكی كۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان سەردانی‬ ‫سەركردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان لە سلێمانی كرد‬ ‫رۆژی ‪16‬ی مانگی مەی ‪ ،2019‬وەفدێكی‬ ‫كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان بە‬ ‫سەرپەرستی هاوڕێ عومەری ئێلخانیزادە‬ ‫سكرتێری گشتیی كۆمەڵە‪ ،‬سەردانی‬ ‫ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی‬ ‫كوردستان لە سلێمانی‌و هەڵەبجە كرد‪.‬‬ ‫وەفدی كۆمەڵە لە الیەن وەفدێكی پارتی‬ ‫بە سەرپەرستی بەڕێز عارف تەیفور‪،‬‬ ‫سەرۆكی ئەنجومەنی سەركرایەتی پارتی‬ ‫دیموكراتی كوردستان لە سلێمانی ‌و‬ ‫هەڵەبجە پێشوازی لێكرا‪.‬‬ ‫لەسەر‬ ‫قسەوباسێك‬ ‫لەدیدارەكەدا‬ ‫بارودۆخی ناوچەكە‌و كوردستان كرا‌و‬ ‫هەردوو ال تێبینی‌و بۆچوونی خۆیان لەسەر‬ ‫گۆڕانكارییەكان‌و ئەگەری پێشهاتەكان‬

‫لەدوای چڕبوونی حوزوری هێزەكانی‬

‫ئەمەریكا لە ناوچەكە خستەڕوو‪.‬‬


‫ژمار‌ه (‪ )79‬ساڵی هەشتەم‪2019/7/1 ،‬‬

‫وتووێژ‬

‫‪Dwaroj@komala.com‬‬

‫‪5‬‬

‫وتووێژ لەگەڵ هاوڕێ عەتا ناسرسەقزی‬

‫هەڵوەستەیەک لەسەر کاری ناوەندی هاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران‬

‫زیاتر لەساڵێک لە دامەزراندنی‬ ‫ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی‬ ‫کوردستانی ئێران تێپەڕدەبێت و‬ ‫لەو ماوەیەدا کاروچاالکییەکانی ئەو‬ ‫ناوەندە سەرەڕای رەخنە و گازندەکان‬ ‫بە جۆریک بۆتە هیوایەک بۆ خەڵکی‬ ‫کوردستان و تەنانەت کۆماری‬ ‫ئیسالمیشی زۆر توورەکردووە ‪ ،‬ئەوە‬ ‫بۆتە هۆی ئەوەی ئاستی داخوازی و‬ ‫چوەڕوانیەکانی کۆمەڵگای کوردستان‬ ‫لەو ناوەندە بچێتە سەری و هیوای‬ ‫گەورەتی پێ ببستن ‪.‬‬ ‫دواڕۆژ هەولی داوە بارودۆخی‬ ‫هەنووکەیی ناوەند و هەروەها‬ ‫کێشە وگرفتەکانی بەردەمی ناوەند‬ ‫لە وتووێژێک لەگەڵ هاوڕێ عەتا‬ ‫ناسرسەقزی ئەندامی هەیئەت‬ ‫ئیجرایی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی‬ ‫کۆردستان و هاوکات وەک بەرپرسی‬ ‫هەئیەتی کۆمەڵە لە ناوەندی‬ ‫هاوکاریی حیزبەکان کە لەسەرەتای‬ ‫درووستبوونی ناوەند لە زۆربەی‬ ‫کۆبوونەوەکان بەشدار بووە‬ ‫بخاتەبەرباس‪.‬‬ ‫بیرۆکەی پێک ھێنانی ناوەندی ھاوکاری‬ ‫لە کوێوە دەستی پێ کرد و کەی‬ ‫دەستی بەکار کرد؟‬ ‫من پێموابێ ئەو فکرەی كە هیچ یەك‬ ‫لە حیزبە كوردییەكانی نەیاری رژیمی‬ ‫ئیسالمی هەر چەند بە هێزیش بێت‬ ‫ناتوانێت بە تەنیا لەگۆڕەپانی سیاسی‬ ‫ئێران دەورو و كاریگەریی سەرەكی‬ ‫هەبێت‪ ،‬بە بڕوای من یەكێك لەو‬ ‫هۆكارە سەرەكییانەیە كە حیزبەكانی‬ ‫كوردستانی رۆژهەاڵتی بەو قەناعەتە‬ ‫گەیاندوە تا پێكەوە كار بكەن‌و لە‬ ‫ژێر چەترێكی هاوبەشدا خەبات دژی‬ ‫كۆماری ئیسالمی درێژە پێبدەن‪ .‬لە‬ ‫راستیدا تیۆری یەك نەتەوە یەك حیزب‬ ‫لەمێژە بەسەر چووە‌و ئەمەش لەماوەی‬ ‫چوار دەیە خەباتی بزوتنەوەی خەڵكی‬ ‫كوردستان لەالیەن حیزبەكانەوە‬ ‫بە باشی هەستی پێكرا‌وەو‪ ،‬كاری‬ ‫پێكەوەیی‌و هاوئاهەنگی لەنێوان یەكتردا‬ ‫بووە بە زەرورتێكی حاشا هەڵنەگر‪.‬‬ ‫پێش دامەزراندنی ناوەند حیزبەكانی‬ ‫كوردستانی ئێران لە چەندین حاڵەت‬ ‫شانۆگەری‬ ‫بایكۆتكردنی‬ ‫وەك‬ ‫هەڵبژاردنەكان‪ ،‬هاوكارییان كردوە‌و‬ ‫وەك شەش جەرەیانی سیاسی‬ ‫داوایان‬ ‫هاوبەشدا‬ ‫لەبەیاننامەی‬ ‫لەخەڵكی كوردستان كردوە كە‬ ‫بایكۆتی هەڵبژاردنەكان بكەن‌و ئەمەش‬ ‫ئەزمونێكی باش بوو لە یەكگرتوویی‌و‬ ‫هاوكاریی نێوان حیزبەكان كە خەڵكی‬ ‫كوردستانیش بەرەوپیری هاتن‪ .‬لەدوای‬ ‫خۆپیشاندانەكانی پایز‌و زستانی ساڵی‬ ‫‪ 1396‬كە زۆربەی شارەكانی ئێران‌و‬ ‫كوردستانی گرتەوە‪ ،‬زەرورەتی هاوكاری‬ ‫نێوان حیزبەكان زیاتر ئاشكرا بوو‪.‬‬ ‫ئەمە نەك هەر خواستی حیزبەكان‪،‬‬ ‫بەڵكو خواستی خەڵكی كوردستان‬ ‫بوو كە لەالیەن الیەنگران‌و دڵسۆزانی‬ ‫حیزبەكان ئاراستەی سەركردایەتی ئەو‬ ‫حیزبانە كرا‪ .‬هەر بۆیە پاش چەندین‬ ‫كۆبوونەوەی دوو الیەنە‌و چەند الیەنە‬ ‫سەرەنجام لە رۆژی ‪ 30‬بەفرانباری‬ ‫‪ ،1396‬لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەنوسی‬ ‫كە لە ناوەندی سەركردایەتی كۆمەڵەی‬ ‫زەحمەتكێشانی كوردستان پاش‬ ‫كۆبوونەوەیەكی چڕ‌وپڕ بەڕێوەچوو‪،‬‬ ‫حیزبەكانی‬ ‫هاوكاریی‬ ‫ناوەندی‬ ‫كوردستانی ئێران بە بەشداری ‪5‬‬ ‫حیزب‌و الیەنی سیاسی راگەیەنرا‌و بە‬ ‫رەسمی دەستی بەكار كرد‪.‬‬

‫هاوڕێ عەتا ناسرسەقزی ئەندامی هەیئەت ئیجرایی کۆمەڵە‬

‫رۆژی ‪ 30‬بەفرانباری‬ ‫‪ ،1396‬لەكۆنگرەیەكی‬ ‫رۆژنامەنوسی‬ ‫كە لە ناوەندی‬ ‫سەركردایەتی كۆمەڵەی‬ ‫زەحمەتكێشانی‬ ‫كوردستان پاش‬ ‫كۆبوونەوەیەكی چڕ‌وپڕ‬ ‫بەڕێوەچوو‪ ،‬ناوەندی‬ ‫هاوكاریی حیزبەكانی‬ ‫كوردستانی ئێران‬ ‫راگەیەنرا‌و بە رەسمی‬ ‫دەستی بەكار كرد‬ ‫ئامانج بوو یا ڕێگەیەک بۆ گەیشتن بە‬ ‫ئامانجێکی گەورەتر؟‬

‫ناوەندی هاوكاریی لە راستیدا وەك‬ ‫ئامراز دەبێت چاوی لێبكرێ بۆ‬ ‫مەبەستێكی گەورەتر‪ .‬لەكۆبوونەوەكانی‬ ‫پێش دامەزراندنی ناوەندی هاوكاریی‬ ‫حیزبەكانی كوردستانی ئێران قسە‬ ‫لەسەر پێكهێنانی بەرەی كورستانیی‬ ‫یان چەترێكی هاوئاهەنگی یان‬ ‫بزوتنەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫مەرجەعیەتێك‬ ‫حەقخوازانەی خەڵكی رۆژهەاڵتی‬ ‫كوردستان بوو‪ ،‬بەم پێناسەیە ئەركی‬ ‫سەرەكی ناوەند ئامادەكارییە بۆ‬ ‫پێكهێنانی بەرە یان هاوپەیمانێتییەكی‬ ‫گشتگیری حیزبەكانی رۆژهەاڵتی‬ ‫كوردستان‪ .‬وەك لە پرەنسیپە‬ ‫گشتییەكانی ناوەنددا لە ‪ 10‬خاڵ ئەرك‌و‬ ‫ئامانجەكانی ناوەند دیاریكراوە‪ ،‬ناوەندی‬ ‫هاوكاریی حیزبەكانی كوردستانی‬ ‫ئێران‪ ،‬نوێنەرایەتیی بزووتنەوەی‬ ‫گەڵی كورد بۆ ‌دەستەبەركردنی مافە‬ ‫سیاسی و نەتەوەییەكانی ئەو گەلە‬ ‫لە چوارچێوەی ئێرانێكی دێموكرات‪،‬‬ ‫سێكۆالر و فیدراڵ‌دا دەكات كە مافی‬ ‫نەتەوەكان و كەمایەتییە ئایینیەكان‪،‬‬ ‫مافی شارۆمەندی و نێوەرۆكی‬ ‫جاڕنامەی جیهانیی مافەكانی مرۆڤ‪،‬‬ ‫دابین بكات كە ئەمە خاڵی جەوهەریی‬ ‫كاری حیزبەكانی ئەندام لە ناوەندە‪.‬‬ ‫سەرەكیترین ئەركی ناوەند ئامادەسازی‌و‬ ‫رێگەخۆشكردنە بۆ پرۆسەی پێكهێنانی‬ ‫بەرەیەكی كوردستانیی كە هەموو‬ ‫حیزبەكانی كوردستانی رۆژهەاڵت خۆی‬ ‫تێدا ببینێتەوە‪ .‬هەروەها ئەولەوییەتی‬ ‫مەبەستی سەرەکی لە پێکھێنانی كاری ناوەند هەوڵدانە بۆ دابینكردنی‬ ‫ناوەند چی بوو‪ ،‬بە واتایەکی تر ناوەند یەكگرتوویی و كۆدەنگیی نێوان هێزە‬ ‫سیاسیەكانی رۆژهەاڵتی كوردستان‪.‬‬

‫ناوەند لە ئازادی سیاسی و ئازادی‬ ‫ڕێكخراوە سیاسی و پیشەییەكان‬ ‫پشتیوانی دەكات‪ ،‬هەوڵ بۆ‬ ‫هاوئاهەنگی نێوان بزوتنەوە ‌و خەباتی‬ ‫خەڵك‌و حیزبە سیاسییەكان دەدات‬ ‫بۆ كۆتاییهێنان بە دەسەاڵتی كۆماری‬ ‫ئیسالمی‌‌ لە كوردستان‪.‬‬

‫بە بروای ئێوە ناوەند تا چ ڕادەیەک بە‬ ‫ئامانجەکانی گەیشتوە؟‬ ‫ناوەندی هاوكاری لەبارودۆخێكدا‬ ‫دروست بوو كە كەمترین هاوكاری‬ ‫لەنێوان الیەنەكانی ئەندام لەو‬ ‫ناوەندەدا هەبوو‪ .‬الیەن بوو كە ئامادە‬ ‫نەبوو تەنانەت ناوی رەسمی الیەنێكی‬ ‫دیكە ببات‪ ،‬تێیدا بوو ئامادە نەبوو‬ ‫بەیاننامەیەكی هاوبەش لەگەڵ الیەنێكی‬ ‫دیاریكراودا واژۆ بكات‪ .‬ئەمە بێجگە‬ ‫لەشەڕێكی میدیایی كە جاروبار ‌و ناوە‬ ‫ناوە لەنێوانی حیزبەكانی كوردستانی‬ ‫رۆژهەاڵت رووی دەدا‪ .‬بۆیە تا ئێستا‌و‬ ‫پێكهێنانی ناوەند‪ ،‬حیزبەكان كارێكی‬ ‫گەورەیان كردوە‌و هەر ئەوەندەی لە‬ ‫كۆبوونەوەكاندا دادەنیشن لەسەر‬ ‫بابەتێك هەڵوێست وەردەگرن‌و بۆ‬ ‫كوردستان‬ ‫خەڵكی‬ ‫بەرژەوەندی‬ ‫بەیاننامە‌و هەڵوێستی خۆیان پێكەوە‬ ‫باڵودەكەنەوە زۆر باشە‪ .‬هەم خەڵكی‬ ‫كوردستان بەوە دڵخۆشە‪ ،‬هەم‬ ‫لەبەرامبەردا دوژمنی سەرەكی خەڵكی‬ ‫كوردستان‌و حیزبەكان‪ ،‬واتە كۆماری‬ ‫ئیسالمی توشی نیگەرانی كردوە‪.‬‬ ‫ئەمە بۆ خۆی هەنگاوێكی ئەرێنییە‌و‬ ‫جێگای هیوایە‪ .‬بەاڵم ئەوەی تا چەند‬ ‫بە ئامانجەكانی گەیشتووە دیارە هێشتا‬ ‫ماوەیەتی‪ .‬وەك ئاماژەم پێدا ئامانجی‬ ‫سەرەكی ناوەندی هاوكاریی حیزبەكانی‬ ‫كوردستانی ئێران‪ ،‬كاركردنە بۆ‬ ‫ئەوەی بەرەیەكی یەكگرتوو لە‬ ‫حیزبەكانی رۆژهەاڵتی كوردستان‬ ‫دروست ببێت‪ .‬بۆ ئەمەش دەبێت‬ ‫چەندین سەنەد‌و بەڵگەنامە ئامادە‬ ‫بكات‌و پاش پەسەندكردنی لەالیەن‬ ‫ئەندامانی ناوەند بخرێتە دەستوری‬ ‫كاریەوە‪ .‬لەوانە‪ :‬بەڵگەنامەكانی‬ ‫تایبەت بە پەیوەندی نێودەوڵەتی‪،‬‬ ‫پەیوەندی لەگەڵ حیزبەكانی هەر‬ ‫چوارپارچەی كوردستان‪ ،‬پەیوەندی‬ ‫لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی‌و ‪ ....‬هتد‪.‬‬ ‫ئەگەرچی ناوەند هەوڵی داوە بۆ بە‬ ‫ئەنجام گەیاندنی ئەم بابەتە گرنگە‬ ‫بەاڵم رەنگە لە ئاستی چاوەڕوانی‬ ‫خەڵكدا نەبێت‌و وەك پێویست خێرایی‬ ‫بە پرۆسەكەوە نەبینرێت‪ .‬هەمو هەوڵی‬ ‫ئێمە لە ناوەند لەسەر یەك ئەساسە‌و‬ ‫ئەمە جەوهەری كاری پێكەوەییە‪،‬‬ ‫ئەویش بریتییە لە وەالنان‌و چاوپۆشی‬ ‫كردن لە بەرژوەندی تەسكی حیزبی‬ ‫بۆ بەرژەوەندی بزوتنەوەكە‌و خەڵكی‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫چین‬

‫بەربەستەکان سەرەکیەکان‬ ‫لەبەردەم ناوەنددا؟‬ ‫بە بڕوای من بەربەرستی سەرەكی‬ ‫لەبەردەم كاری ناوەند بەجیدی‬

‫نەگرتنی ناوەندە لەالیەن هەموو‬ ‫دەزگا حیزبیەكانەوە‪ .‬رەنگە ئۆرگانێك‬ ‫لەحیزبێکدا هەبێت کە بەشداریی‬ ‫حیزبەکەی خۆی لەناوەندی هاوکاریی‬ ‫بە جیدی نەگرێت و لە قۆناغیکدا‬ ‫كە پێویستە كاری هاوبەش لەگەڵ‬ ‫حیزبەكانی دیكە بكرێت‌و ئەو ئۆرگانە‬ ‫ملكەچی ئەوە نەبێت كە شاندی‬ ‫حیزبەكەی لە ناوەنددا هەیە‌و تەعهودی‬ ‫هەیە بەرامبەر بە ناوەند‌و ئەندامانی‬ ‫بەشداربوونی ناوەند‪ .‬كاتێ ئەندامانی‬ ‫سەركردایەتی حیزبەكەی من بەشدارن‬ ‫لە كۆبوونەوەكانی ناوەند‪ ،‬هەر ئۆرگان‌و‬ ‫ئەندامێكی سەركردایەتی دەبێ بە هی‬ ‫حیزبەكەی بزانێت‌و لە هەموو بوارەكاندا‬ ‫هەست بەو بەرپرسیارێتییە بكات‪ .‬بۆ‬ ‫نمونە كاتێك شاندی ئێمە لەو ناوەندەدا‬ ‫بەشدارە‪ ،‬نابێت بۆ نمونە ئۆرگانی هێزی‬ ‫پێشمەرگە لەشاخ یان هەر ناوچەیەكی‬ ‫سنوریی كوردستان ببێتە رێگر لەبەردەم‬ ‫حیزبی هاوپەیمان‌و ئەندام لەو ناوەندە‬ ‫لەكارو چاالكییەكانیدا و بەربەستی بۆ‬ ‫دروست بکات کە ئەمە دەبێتە مایە‬ ‫دروستبوونی گومان و دوڕدۆنگی و‬ ‫تەگەرە دەخاتە سەر پرۆسەی کاری‬ ‫ناوەند‪ .‬راستە چەندین بوار ماوە كە‬ ‫پێویستی بە وردكردنەوە‌و نوسینی‬ ‫بەڵگەنامەی رەسمیی ناوەند هەیە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوەی ئاشكرایە‪ ،‬پەیوەندی ئێستای‬ ‫ئەو حیزبانەی لە ناوەندی هاوكاریدا‬ ‫هەن‪ ،‬چیتر وەك جاران نیە‪ ،‬ئێمە‬ ‫گەیشتونەتە قۆناغێكی دیكە لەخەبات‌و‬ ‫پێویستمان بە یەكگرتوویی زیاتر هەیە‬ ‫نابێت بۆ شتی بچوک لەباری ببەین‪.‬‬ ‫مەسەلەیەكی دیكە كە رەنگە هۆكار بێت‬ ‫بۆ خێرا بەرەوپێش نەچوونی كارەكانی‬ ‫ناوەند‪ ،‬هەر بۆ ئەو خاڵە دەگەڕێتەوە‬ ‫لەسەرەوە ئاماژەم پێدا‪ ،‬واتە چاوپۆشی‬ ‫كردن لە هەندێ بەرژەوەندی تەسكی‬ ‫حیزبی‌و زۆرجاریش بەرژوەندی‬ ‫تاكەكەس لە یەك حیزبدا‪ .‬لە‬ ‫كۆبوونەوەكانی ناوەنددا بەشداربووان‬ ‫بەراستی بە گەرمی‌و بە دڵسۆزییەوە‬ ‫مەوزوعەكان‬ ‫بابەتە‌و‬ ‫لەسەر‬ ‫قسەوباس‌و دیالۆگ دەكەن‌و دڵنیاشم‬ ‫هەموو الیەنەكان هەوڵی تەواو دەدەن‬ ‫بۆ ئەوەی پرۆسەكە بەخێرایی بەرەو‬ ‫پێش بچێت‪ ،‬بەاڵم زۆر جار پێویستی‬ ‫بەوە كردوە كە لەكۆبوونەوەی لوتكە‪،‬‬ ‫واتە كۆبوونەوەی كەسانی یەكەمی‬ ‫حیزبەكانی ئەندام لە ناوەند زۆر بابەت‬ ‫ببڕدرێتەوە‌و یەكالیی بێتەوە‪ .‬ئەوەی‬ ‫هەیە بەربەستەكان بە خۆشحاڵییەوە‬

‫سەرەكیترین ئەركی‬ ‫ناوەندی هاوکاریی‬ ‫حیزبەکانی کوردستانی‬ ‫ئێران‬ ‫ئامادەسازی‌و‬ ‫رێگەخۆشكردنە بۆ‬ ‫پرۆسەی پێكهێنانی‬ ‫بەرەیەكی‬ ‫كوردستانیی‬ ‫كە هەموو حیزبەكانی‬ ‫كوردستانی‬ ‫رۆژهەاڵت خۆی‬ ‫تێدا ببینێتەوە‬

‫جیدی نین‌و لەدرێژەی كاری ناوەند‬ ‫هیوادارم توشی كەمترین بەربەست‬ ‫ببینەوە‌و پرۆسەكە بەخێرایی بەرەو‬ ‫پێش بچێت‪.‬‬ ‫داھاتووی ناوەندی ھاوکاری چۆن دەبینن‬ ‫و وەک کۆمەڵەی زەحمەتکێشان چ‬ ‫پێشنیارێکتان ھەیە بۆ چاالکترکردنی‬ ‫ناوەند؟‬ ‫من بە گەشبینیەوە سەیری داهاتووی‬ ‫ناوەند دەكەم‪ .‬پێموایە بارودۆخی‬ ‫ناوچەكە بە خێرایی لە گۆڕاندایە‌و‬ ‫پێویستە كورد زیاتر یەكگرتوو بێت‪.‬‬ ‫ناوەندی هاوكاری لە ئێستادا جێگەی‬ ‫خۆی كردوەتەوە‌و وەك نوێنەری‬ ‫كوردستان‬ ‫رۆژهەاڵتی‬ ‫خەڵكی‬ ‫ئەرك‌و بەرپرسیارێتی لە ئەستۆدایە‪،‬‬ ‫هەربۆیە دەبێت زیاتر بۆ یەكخستنی‬ ‫نێوماڵی كورد هەوڵبدات‪ .‬كۆمەڵەی‬ ‫زەحمەتكێشانی كوردستان وەك‬ ‫پرەنسیپ‌و وەك بریاری پلۆنۆمەكانی‬ ‫خۆی جەخت لەسەر یەكڕیزی‌و تەبایی‬ ‫زیاتری نێوان حیزبەكانی كوردستانی‬ ‫رۆژهەاڵت دەكات‌و بۆ ئەو مەبەستەش‬ ‫چی لە توانایدا بێت هەوڵی بۆ دەدات‌و‬ ‫ئامادەیە بۆ بە ئەنجام گەیشتنی‬ ‫كاری ناوەند ‌و پێكهێنانی بەرەیەكی‬ ‫یەكگرتووی حیزبەكانی كوردستانی‬ ‫رۆژهەاڵت هەموو مایەیەك دابنێت‪.‬‬ ‫كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان‬ ‫یەكێك لەو الیەنە سەرەكییانە بووە‬ ‫كە هەوڵی تەواوی بۆ دامەزراندنی‬ ‫ناوەندی هاوكاریی داوە‌و بۆ چاالكتر‬ ‫كردنی ناوەندیش هەموو هەوڵێكی‬ ‫خۆی دەخاتەگەڕ‪.‬‬ ‫ناوەندی ھاوکاری چۆن دەتوانێ لە‬ ‫قۆناغی بریارنامە نووسین تێپەر بێت‬ ‫و بچێتە قۆناغی پراکتیکەوە؟‬ ‫بۆ گەیشتن بە قۆناغی پراكتیكی‬ ‫لەكاری ناوەند پێویستە چەندین‬ ‫بەڵگەنامە پەسەند بكرێت‪ ،‬لە ئێستادا‬ ‫هێڵە گشتییەكان‌و ئایینامەیەكی‬ ‫نێوخۆیی پەسەند كراوە‌و چەندین‬ ‫بەڵگەنامەی دیكە لەبەر دەستدایە كە‬ ‫بەمزووانە ئامادە‌و پەسەند دەكرێت‪.‬‬ ‫ئێمە لەناوەندی هاوكاری هەوڵ بۆ‬ ‫ئەوە دەدەین هیچ گرێ‌و كۆسپێك‬ ‫نەهێڵین لەبەردەم دروستبوونی بەرەی‬ ‫كوردستانیدا‪ .‬ئەگەر ئێستا الیەنەكانی‬ ‫ئەندام لە ناوەندی هاوكاری رێكبەون‬ ‫لەسەر میكانیزمی كاركردنی هاوبەش‬ ‫بۆ دوو قۆناغی پێش روخانی كۆماری‬ ‫ئیسالمی‌و قۆناغی پاش كۆماری‬ ‫ئیسالمی‌و بە هاودەنگی بەڵگەنامەی‬ ‫پێویست لەمبارەیەوە واژۆ بكرێت‪ ،‬كاری‬ ‫عەمەلی‌و پراكتیك ئاسانتر دەبێت‪ .‬بەو‬ ‫مانایە ئەو بەڵگەنامانە‌و پابەندبوونی‬ ‫حیزب‌و الیەنە سیاسییەكانی ناوەند‬ ‫بەوانەوە‪ ،‬دەتوانێت گەرەنتی بە‬ ‫خەڵكی كوردستان بدات كە لەدوارۆژی‬ ‫كوردستان لەپاش كۆماری ئیسالمی‪،‬‬ ‫حیزبەكان بە هاوكاری یەكتر ئازادی‌و‬ ‫سەربەستی‌و ژیانێكی شیاوی ئینسان‬ ‫بۆ خەڵكی خۆیان دەستبەر بكەن‌و‬ ‫خەڵك لەوە دڵنیا بكەنەوە كە‬ ‫ئەزمونی تاڵی شەڕی ناوخۆیی چیتر‬ ‫دووپات نابێتەوە‪.‬‬ ‫ئەگەرچی بەشێك لەكاری ناوەند‬ ‫لەئێستادا وەك هەڵوێست وەرگرتن‌و‬ ‫باڵوكردنەوەی بەیاننامەی هاوبەش‌و‬ ‫بانگەواز‪ ،‬بەشێكە لە كاری پراكتیكی‌و‬ ‫تا ئێستاش وەاڵمی خۆی وەرگرتووە‪،‬‬ ‫بۆ نمونە بانگەوازی ناوەندی‬ ‫هاوكاریی حیزبەكانی كوردستانی‬ ‫ئێران بۆ مانگرتنە مێژووییەكەی ‪21‬ی‬ ‫خەرمانانی ساڵی رابردوو‪ ،‬یەكێك لەو‬ ‫وەاڵمانە بوو كە خەڵكی كوردستان بە‬ ‫حیزبەكانی خۆیان دایەوە‌و بەرەوپیری‬ ‫هاتن‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫ژمار‌ه (‪ )79‬ساڵی هەشتەم‪2019/7/1 ،‬‬

‫وتووێژ‬

‫‪Dwaroj@komala.com‬‬

‫وتووێژی رادیۆ رووداو لەگەڵ هاوڕێ رەزا کەعبی‬

‫هەڵسەنگاندنێک بۆ ئاستی پەیوەندییەکانی حکومەتی هەرێم و حیزبەکانی ڕۆژهەاڵت‬ ‫ئا‪:‬ڕێباز تورجانی‬

‫هەموو ئەمانە گەشەی کردووە وە ئێمە‬ ‫لە کۆمەڵگایەکی زۆر سیاسیتر زیندووتر‬ ‫وە بەداخوازی زۆر ڕونترەوە ڕووبەرووین‪.‬‬

‫لەو مانگە دووهەمین سەرۆک بۆ هەرێمی‬ ‫کوردستان دیاریکرا و بەو بۆنەیەوە‬ ‫ڕادیۆ ڕووداو وتووێژێکی لەگەل هاوڕێ‬ ‫ڕەزا کەعبی بەرپرسی هەیئەت ئیجرایی‬ ‫کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان‬ ‫سەبارەت بە داهاتووی پێوندیەکانی‬ ‫هەرێمی کوردستان لەگەڵ حیزبەکانی‬ ‫ڕۆژهەاڵتی کوردستان ئەنجام داوە کە‬ ‫دەخرێتە بەرچاوی خوێنەرانی دواڕۆژ‪.‬‬ ‫ڕووداو‪ :‬کاک ڕەزا ئێوە سەرۆکایەتی ئەم‬ ‫خولەی ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی‬ ‫کوردستانی ئیرانتان لە ئەستۆیە و هاوڕێ ڕەزا کەعبی بەرپرسی هەیئەت ئیجرایی‬ ‫حیزبەکانی‬ ‫نوێنەرایەتی‬ ‫بەشدارلە لە چوار ساڵی داهاتوو هەموو ئاماژەکان‬ ‫ناوەندیش دەکەن‪ ،‬ئاستی پێوەندیەکانی نیشان ئەدا وەزعی کۆماری ئیسالمی‬ ‫ئێوەو وەک ناوەندی هاوکاری لە گەڵ خرابتر دەبێ و هەرێمی کوردستان گەشە‬ ‫حکومەتی هەرێمی کوردستان چۆنە؟‬ ‫دەکا‪ ،‬ئەمە حەقیقەتە‪ ،‬بۆیە من پێموایە‬ ‫هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪:‬تا ئەو جێگایەی بە ڕاگرتنی ئم بااڵنسە زۆر پێویستە و‬ ‫مەسەلەی پێوەندی حیزبەکانی ڕۆژهەاڵت بە گرینگە سەرۆکایەتی هەرێم ئەوە بپارێزێ‬ ‫هەرێمی کوردستانەوە هەڵدەگەرێتەوە ئێمە ‪ ،‬تا ئەو جێیەی بە مەسەلەی پێوەندی‬ ‫سەرجەم پێمان وایە کە ئێمە ئینتزارمان هەرێم و کۆماری ئیسالمیە پێمان وابووە‬ ‫زۆرترە‪ ،‬پێمان وایە کە هەرێمی کوردستان هەرێمی کوردستان حەقی خۆیەتی دەبێ‬ ‫دەتوانێ نەتەنیا لە گەڵ حیزبەکانی تەعامۆل لە گەڵ دراوسێکانی بکا و دەبێ‬ ‫ڕۆژهەاڵت‪ ،‬بەڵکوو لە سەر مەسەلەی سنوورەکانی خۆی بپارێزێ‪ ،‬ئێمەش‬ ‫کێشەی کورد بە گشتی لە ڕۆژهەاڵتی هیچ کات کارێکمان نەکردووە کە زەرەر‬ ‫ناوەڕاست و پێوەندی هەرێمی کوردستان بە بەرژەوەندیەکانی هەرێمی کوردستان‬ ‫لە گەڵ باقی بەشەکانی دیکەی کورستان بگەیەنین‪ ،‬هاوکاریان بووین‪ ،‬بە پێی‬ ‫چڕوپڕتر بێ لە هاوکاری‪ ،‬دەزانم کە ئێستا داخوازیەکانیان دەچوین و ئەگەر هەرێمی‬ ‫هەرێمی کوردستان لە ئاکامدا ناوچەیەکی کوردستان داوای لە حیزبەکانی ڕۆژهەاڵت‬ ‫نیمچە سەربەخۆیە‪ ،‬لە ئاکامدا دەستە و کردبێ کە زۆر مەسایلی ئەوان رەعایت‬ ‫دایەرە و ئیدارە و حکومەتو و دیپلۆماسی کەن بە خۆشیەوە حیزبەکانی ڕۆژهەاڵتی‬ ‫و هەموو ئەوانەی سەر بەخۆی هەیە و ئاڵ کوردستان یا ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی‬ ‫وگۆر دەکا لە گەڵ دنیای دەرەوە و هەر ڕۆژهەاڵتی کوردستان واڵمی ئەرێنی‬ ‫وەها لە سنوورەکانیشی مەجبوورە لە گەڵ داوەتەوە و ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی‬ ‫دراوسێکانی ئاڵ و گۆڕی تایبەت بە خۆی ڕۆژهەاڵت و سەرجەم هەرێمی کوردستان‬ ‫بکات‪ ،‬ئەو دراوسێیانەی کە بە داخەوە لەم بارەوە گرفتێکمان نەبووە‪.‬‬ ‫بەشێکن لە داگیرکەرانی کوردستان‪،‬بۆیە‬ ‫ئێمە ئەو مەحزووراتە دەزانین بەاڵم‪ ،‬پێمان ڕووداو‪ :‬ئەم بااڵنسە ڕاگیراوە نێوان‬ ‫وایە کە حیزبەکانی ڕۆژهەاڵتی کوردستان پێوەندیەکانی هەرێمی کوردستان و ئێران‬ ‫چاوەڕوانیێەکی زۆرتریان هەیە لە هەرێمی بەرامبەر بە حیزبەکانی ڕۆژهەاڵت؟‬ ‫کوردستان‪ ،‬لە سەرۆکایەتی هەرێمی هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪ :‬لە الیەن هەرێمەوە‬ ‫کوردستان کە بتوانێ پێوەندیەکانی بەڵێ‪ ،‬ئێمە بۆ خۆمان وەک حیزبێکی‬ ‫خۆیان لە گەڵ ئەو بەشە لە کوردستان ڕۆژهەاڵتی کوردستان و وەک حیزبێکی‬ ‫چڕوپڕتر بکەن‪.‬‬ ‫نەیاری کۆماری ئیسالمی ئەرک و کار و‬ ‫نەقشە و کاری سازمانی و حیزبی خۆمانە‬ ‫ڕووداو‪ :‬لە ماوەی سااڵنی ڕابردوو کە چۆن بتوانین خەباتی ڕزگاری خوازی‬ ‫پێوەندیەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و خەڵکی کوردستان لەو بەشە لە کوردستان‬ ‫ئێران هیچ تەگەرەو کۆسپێکی لە بەر دەم ڕابەڕایەتی بکێن‪.‬‬ ‫ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی‬ ‫ئێران‪ ،‬هەروەها حیزبەکانی ڕۆژهەاڵت ڕووداو‪ :‬کاک ڕەزا هەڵوێست و‬ ‫کوردستان دروست کردووە؟‬ ‫کاردانەوەکانی هەرێمی کوردستان بەرانبەر‬ ‫هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪ :‬هەرێمی کوردستان ڕووداوەکانی ڕۆژهە اڵتی کوردستان چۆن‬ ‫و سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان هەڵدەسەنگێنن؟‬ ‫پێویستی بە ئاڵ و گۆڕ لە گەڵ کۆماری هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪ :‬لە چەند ساڵی ڕابردوو‬ ‫ئیسالمی هەیە‪ ،‬بەاڵم بە بڕوای من هەرێمی خەباتێکی مەدەنی سیاسی زۆر بەرین لە‬ ‫کوردستان دەتوانێ ئەالن تا ڕادەیەک سەرتاسەری کوردستان وجودی هەبووە‪،‬‬ ‫دەستی بااڵی هەبێ لە پێوەندی لەگەڵ ئاخرینەکەی ئەو مانگرتنە گشتیێە بوو‬ ‫کۆماری ئیسالمی‪ ،‬کۆماری ئیسالمی کە شاید نزیکەی دە ملێون کەس لە‬ ‫لە گەڵ قەێرانێکی گەورەی ئابووری خەڵکی کوردستان ڕاستەو خۆ بەژداری‬ ‫ڕووبەڕووە‪ ،‬دەزانین کە لە بەرامبەر ئەو خەباتە بوون حەقیقەتی ئەوەیە کە‬ ‫کۆمەڵگای جیهانیێە و بە سەختی بە بزاڤی ڕزگاری خوازی کورد لە ڕۆژهەاڵتی‬ ‫تەنیا کەوتووە‪ ،‬دەزانین کە بە ترۆریست کورستان پێشکەوتنی زۆر گەورەی‬ ‫و ترۆریست پەروەری دەزانن‪ ،‬دەزانین بەخۆیەوە بینیەوە‪ ،‬جۆگرافیایی سیاسی‬ ‫کە بە ئاژاوەگیری لە یەمەن و لوبنان و کوردستانی ڕۆژهەاڵت زۆر پان و بەرینتر‬ ‫لە سووریە و عێراقی دەناسن‪ ،‬لە هەموو بۆتەوە‪ ،‬ئەگەر چاو لە خەڵکی کوردستانی‬ ‫ئەوانە گوشارێکی نێو نەتەوەیی زۆر بەهێز ڕۆژهەاڵت بکەین ‪،‬سەر کەوتنەکانی هەرێمی‬ ‫ڕووی کردۆتە کۆماری ئیسالمی‪ ،‬لەمەدا من کوردستانیان بە سەرکەوتنی خۆیان‬ ‫پێموایە کۆماری ئیسالمیە کە ئیحتیاجی زانیەوە و ڕژاونەتە شەقامەکان‪ ،‬لە قەزیەی‬ ‫بە هەرێمی کوردستانە‪ ،‬بۆیە بە بڕوای من ڕفراندۆم لە شارێکی وەک سنە شەوی‬ ‫هەرێمی کوردستان و سەرۆکایەتی هەرێمی ڕفراندۆم تا کاتژمێر ‪ 1‬و ‪ 2‬شەو سەد هەزار‬ ‫کورستان بە شەرتی یکگرتوویی دەتوانن کەس لە سەر شەقامەکان بوون ‪ ،‬بەاڵم‬ ‫پڕەنسیپەکانی خۆیان بە کۆماری ئیسالمی من پێموایە حکوومەتی هەرێمی کوردستان‬ ‫تەحمیل بکەن تا نەتوانێ بە ئارەزووی و سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان لەو‬ ‫خۆی لە هەرێمی کوردستان دەست سااڵنە زۆرتر گیرۆدەی دیپڵۆماسی بووە لە‬ ‫تێوەردان بکات و گووشار نەخاتە سەر گەڵ کۆماری ئیسالمی بە بڕوای من دەکرا‬ ‫هەرێمی کوردستان‪ ،‬هەڕەشە نەکا ‪ ،‬بۆیە ئاوڕیکی زۆرتر لەوە بدەنەوە‪ ،‬مەسەلەن‬ ‫بە بڕوای من زۆر گرینگە کە سەرۆکایەتی زۆرتر پێچەوانەی بکەن ‪،‬ڕاستە تلویزیونی‬ ‫هەرێم و کاربەدەستانی سەرجەم هەرێمی وەک ڕووداو یا مەسەلەن باقی تلوزێنەکان‬ ‫کوردستان بە مەتمانەبەخۆییەکی زۆرتر تا ڕادەیەک ئەرکی خۆیان بەجێ هێناوە‬ ‫بەخۆیان بڕوانن لە پێوەندیەکانیان لە ‪،‬بەاڵم بە بڕوای من لە سەر ئەو خەباتەی‬ ‫گەڵ کۆماری ئیسالمی و من پێموایە کە لە ڕۆژهەاڵت هەیە هەرێمی کوردستان‬

‫کۆمەڵە‬ ‫دەێتوانی بە جۆریکی زۆرتر خۆی لێ نزیک‬ ‫بکاتەوە‪ ،‬نە ئەوەی دەست تێوەردان بکا‬ ‫‪،‬ئاشکرایە کە سنوورێکی ڕەسمی هەیە‬ ‫و ڕەوابتێک هەیەو کە بە هەر حاڵ پێی‬ ‫ئاشناێن‪ ،‬بەاڵم بە بڕوای من لە چاو ئەو‬ ‫خەباتەی لە ڕۆژهەاڵتی کوردستان هەییە‬ ‫هەڵسووکەوتی هەرێمی کوردستان لەم‬ ‫بوارەوە زەعیف و کز بووە‪.‬‬ ‫ڕووداو‪:‬باشە پێتان وایە دەبێ چی بکردایە‪،‬‬ ‫ئایا هەرێمی کوردستان لەو ئاستەدا هەیە‬ ‫کە بتوانێ بەرانبەر بە واڵتێک وەک ئێران‬ ‫لەو ڕێژەیە زیاتر ئەوە بکات و کاردانەوەی‬ ‫هەبێت؟‬ ‫هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪ :‬من پێموانیێە بەرانبەر‬ ‫بە ئێرانی بکات ‪،‬بەاڵم دەکرا مەسەلەن‬ ‫پشتگرییەکی زۆرتری حیزبەکانی ڕۆژهەاڵت‬ ‫بکات‪ ،‬بەو شێوەیە ناڕاستەوخۆ خەباتی‬ ‫ڕزگاری خوازی خەڵکی کوردستانی‬ ‫ڕۆژهەاڵتی تەقویەت بکردایە و لە نیهایەتدا‬ ‫پاڵپشتێکی زۆرتر بوایە‪ ،‬ئەمە لە زۆر دنیا‬ ‫هەیە ‪،‬بەڕاستی تۆ مەسەلەن لە خودی‬ ‫کۆماری ئیسالمی چۆن هەموو دنیا دەزانێ‬ ‫حیزبوواڵ ‪ ،‬کۆماری ئیسالمی یارمەتیدەکا‪،‬‬ ‫پڕچەکی دەکا ‪،‬تەقویەتی دەکا‪ ،‬ناڵێم‬ ‫هەرێمی کوردستان دەقاو دەق ئەوە بکا‪،‬‬ ‫بەاڵم دەکرا ڕیگاگەلێکی بۆ بدۆزێتەوە بۆ‬ ‫ئەوەی بە پێچەوانەی ئەوەی کە کۆماری‬ ‫ئیسالمی گوشار دەخاتە سەر هەرێمی‬ ‫کوردستان و شتی خۆی پێ ئیعماڵ دەکا‬ ‫‪ ،‬وەرەقەکە هەڵبگەرێتەوە وەک لە سنە‬ ‫و مەهاباد و کرماشان و ئیالم و سەقز‬ ‫و مەریوان‪ ,‬خەباتێکی مەدەنی سیاسی‬ ‫و چڕ و پڕتر ببووایە بە بڕوای من ئەوە‬ ‫ئەمنیەتی هەرێمی کوردستانی دەپاراست‬ ‫تا ئەوەی تۆ واڵمی داخوازیەکانی کۆماری‬ ‫ئیسالمی بدەیتەوە‪.‬‬ ‫ڕووداو‪ :‬باشە ئەگە لە ماوەی چوار ساڵی‬ ‫داهاتوو هاوشێوەی باکووری کوردستان‬ ‫لە ڕۆژهەاڵتی کوردستانیش کرانەوەیەکی‬ ‫بە ڕووی پرسی کوردا هەبێت هەرێمی‬ ‫کوردستان چۆن دەتوانێ نێوەنگیر بێت‬ ‫لەم نێوانەدا ؟‬ ‫هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪ :‬من چاوەڕوانی ئەوە‬ ‫دەکەم بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی کورد‬ ‫لە ڕۆژهەاڵت گەشە بکا‪ ،‬چوار ساڵی‬ ‫داهاتوو گۆڕانکاریەکان ئاماژە بەوە‬ ‫دەدەن ‪،‬هەموو گۆڕانکاریەکانی ناوچەکە‪،‬‬ ‫ناو خودی کۆماری ئیسالمی و بزافی‬ ‫ڕزگاری خواز لە ڕۆژهەاڵت بەو گەشە بە‬ ‫خۆیەوە دەبینێ‪ ،‬هەموو ئەوانە نیشان‬ ‫ئەدا بەرەو کرانەوەیەک دەچێ‪ ،‬بەرەو‬ ‫کرانەوەیەکی جەماوەری بەهێز ئەروات‪،‬‬ ‫من پێموایە لەمەدا هەرێمی کوردستان‬ ‫ناتوانێ نێوێنجی بکا‪ ،‬ناتوانێ مەسەلەن‬ ‫ببێ بە شتێک لە نێوان خەڵکی ڕۆژهەاڵتی‬ ‫کوردستان و کۆماری ئیسالمی‪ ،‬ئەسڵەن‬ ‫پێویست ناکا ئەوە بکا‪ ،‬ئیدی ئەوە‬ ‫ئەمری خۆیانە ‪،‬منیش پێموایە هەرێمی‬ ‫کوردستان دەتوانێ پاڵپشتە بێ ‪،‬هەرچی‬ ‫ئەم بزووتنەوەیە لە ڕۆژهەالتی کوردستان‬ ‫پێشکەوتن بە خۆوە ببینێ‪ ،‬بەرەو پێش‬ ‫بچێت‪ ،‬یک هەنگاو هەڵگرێ بەرەو پێش‪،‬‬ ‫هەرێمی کوردستان چەند هەنگاو بەبڕوای‬ ‫من ئەمنیێەت و ئاسایش و وەزعەکەی‬ ‫لەبارتر دەبێت‪ ،‬بۆیە چۆن حەقیقەتی‬ ‫ئەوەیە خارج لە مەسەلەی دیپلۆماسی‬

‫دوو دەوڵەتی زۆر گرینگی ناوچەکە وەکوو‬ ‫تورکیە وەک کۆماری ئیسالمی هەمیشە‬ ‫دژایەتی هەرێمی کوردستانیان کردووە‬ ‫و نەیانهێشتووە هەموو ئابووریەکەی‬ ‫گەشە بکا لە ناوخۆدا مووزاحیمەتیان ڕووداو‪:‬باشە ئەمە بە جۆرێ خۆی وەکوو‬ ‫بۆ درووست کردووە‪ ،‬لەوە نەروانین کە کرانەوەیک نابیندرێ لە الیەن دەسەاڵتەوە‬ ‫ڕەوابتێکی زاهیری هەیە‪ ،‬پێوەندی هەرێمی بۆ خەڵک؟‬ ‫کوردستان یا تورکیە لە گەڵ کۆماری هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪ :‬نەخێر ئەمەی کە‬ ‫ئیسالمی ئەوان دوو دەوڵەتی داگیرکەری خەڵک بە دەستیان هێناوە لە ئەسەر‬ ‫زۆر گرینگی ناوچەکەن کە ناهێڵن قەزییەی خەبات و مۆبارزەی شەو و شەونخوونی‬ ‫کۆمەاڵنی خەڵکی کوردستان بە دەست‬ ‫کورد پێشکەوتن بە خۆیەوە ببینێ‬ ‫هاتووە‪ ،‬ئەگەر ڕاست دەکا کۆماری‬ ‫ڕووداو‪ :‬تا چەند پێتان وایە بە جۆریک ئیسالمی فەقەت لە شارەکان بکشێتەوە‬ ‫دەبێ فەزایەک دروست بکرێ بۆ ‪،‬ناڵێم لە هەموو کوردستان فەقەت لە‬ ‫شارەکان بچێتەوە پادگانەکانی‪ ،‬ئەو کات‬ ‫دانووستاندن ؟‬ ‫ئەم فەزایە دروست بووە وە ئایە هیچ دەزانین ئەسەرێک و نیشانەیەک لە حاکمیت‬ ‫داواکاریک ئاراستەی ناوەندەی هاوکاری و دەسااڵتیەتی کۆماری ئیسالمی لەو‬ ‫حیزبەکانی کوردستانی ئێران کراوە بۆ شارانە دەمێنێ ‪ ،‬بۆیە خەڵکی کوردستان‬ ‫پێی وایە هەمیشە ئامادەی وتووێژو‬ ‫گفتوگۆ کردن لە گەڵ ئێران؟‬ ‫هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪:‬تا ئەو جێیەی بە بووە لە گەڵ کۆماری ئیسالمی‪ ،‬ئەوە‬ ‫مەسەلەی وتوووێژ لە گەڵ کۆماری کۆماری ئیسالمی بووە فتوای دەرکردوە‪،‬‬ ‫ئیسالمی هەڵدەگەرێتەوە من پێموایە لەم حیزبەکانی مۆنحەل ڕاگەیاندووە‪ ،‬دەستە‬ ‫بارەوە بزووتنەوەی کورد و هەر دوو حیزبە دەستە خەڵکی کوشتووە و واڵتەکەی‬ ‫سەرەکییەکەی کوردستانی ڕۆژهەاڵت لە داگیر کردووە ‪،‬شەڕیکی ئابووری گەورە‬ ‫هەر دوو ڕەوتەکە ‪،‬ڕوونترین و شەفافترین لە گەڵ خەڵکی کوردستان دەکا ‪،‬تەواوی‬ ‫هەڵوێستیان بووە نیسبەت بە مەسەلەی مەعادنی تەاڵ ‪،‬بەردی مەڕمەڕ‪ ،‬زۆر شتی‬ ‫وتوووێژ‪ ،‬یەکەم ئەوە کە بزووتنەوەی گرانبەها هەموو ئەوانە دێبەن لە دەرەوەی‬ ‫کورد لە ڕۆژهەاڵتی کوردستان هیچ کات کوردستان بەرهەمی دێنن ‪،‬سااڵنێکی زۆر‬ ‫هێرشی دەست پێ نەکردوە‪ ،‬و هیچ کات دڕێژە هیچ سەرمایەگۆزارییەکی گەورە‬ ‫هەڕەشەی نیزامی نەبووە لە سەر کۆماری لە کوردستان ناکرێ‪ ،‬ئاوەدانی زۆر‬ ‫ئیسالمی بە پێچەوانەوە‪ ،‬ئەوە کۆماری کەمە‪ ،‬جادە و ڕێگاوبان کەمە‪ ،‬هەرکەس‬ ‫ئیسالمی بووە کە بەبێ مووقەدەمە چەند دەڵێ کە دەڕۆیە دەرەوەی کوردستان‬ ‫مانگ پاش هاتنە سە کاری لە ڕۆژی ‪ 28‬شتێکیدیکەیە‪ ،‬بۆیە ئەمە کۆماری‬ ‫گەالوێژی ‪ 1358‬فتوای جیهادی دەرکرد ئیسالمیە بە بڕوای من دەبێ ئامادەگی‬ ‫لە دژی خەڵکی کوردستان ‪ ،‬ئێستا فتوای خۆی دەڕ ببڕێ و ڕایبگەیەنێ‪ ،‬من لە ‪40‬‬ ‫جیهادیش لە دژی ئەمریکا دەر نەکردووە ساڵی ڕابردوو بەم سیاسەتە نەمتوانیەوە‬ ‫ئەوە خەریکە شەڕیکی گەورە ساز دەبێ خەڵکی کوردستان نە تەنیا پاشەکشە پێ‬ ‫بۆیە ئەمە پرسیارە ڕووبەڕووی کۆماری بکم‪ ،‬بەڵکوو خەڵکی کوردستان پێشڕەوی‬ ‫ئیسالمی ببێتەوە من پێموایە ‪ 40‬ساڵ کردووە گەشەی کردووە ‪ ،‬ئەگەر بێتوو‬ ‫هەموو کار بەدەستانی کۆماری ئیسالمی ڕۆژیک سپای داگیرکەری کۆماری ئیسالمی‬ ‫بەوە گەێشتوون لە کوردستان شکەستیان لە کوردستان نەمێنێ ئەسەرێک لەو ڕێژیمە‬ ‫خواردووە هەرەسیان هێناوە‪ 40 ،‬ساڵ پاش لە کوردستان نامێنێ‪.‬‬ ‫سەرکووب و کۆشتاری خەڵکی کوردستان‬ ‫بزووتنەوەی کورد لەم بەشە لە کوردستان ڕووداو‪:‬لە کۆی گشتی ئەو قسانەی‬ ‫پان و بەرینتر بووە‪ ،‬هەستی نەتەوایەتی کە کردمان چوار ساڵی داهاتووی‬ ‫گەشەی کردووە‪ ،‬گەشەی زبانی کوردی‪ ،‬پێوەندیەکانی نێوان هەریمی کوردستان و‬ ‫کلتووری کوردی‪ ،‬ئەدەبیات‪ ،‬موسیقا‪ ،‬ئێران تا چەندێک پێی گەش بینن و تا‬ ‫شانۆی سەر شەقام ‪،‬هەموو ئەمانە چەند دەتوانێ کرانەوەی بە ڕووی پرسی‬ ‫کورد لە ڕۆژهەاڵتی کوردستان دروست‬ ‫گەشەی بە خۆیەوە بینیوە‪.‬‬ ‫بکات؟‬ ‫ڕووداو‪ :‬ئایا هیچ داواکاریەک ئاراستەی هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪ :‬هەر وا خۆتان‬ ‫ناوەندەی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئاماژەتان پێ کرد ئەو دوو پرسیاریە تۆزێک‬ ‫ئێران کراوە بۆ گفتوگۆ کردن لە گەڵ جیاوازن لە گەڵ یەکتر‪ ،‬تا ئەو جێیەی‬ ‫بە پێوەندی نێوان هەریمی کوردستان و‬ ‫ئێران؟‬ ‫هاوڕێ ڕەزا کەعبی‪ :‬تا ئەو جێیەی بە کۆماری ئیسالمی هەڵەگەرێتەوە من وا‬ ‫مەسەلەی وتوووێژ لە گەڵ کۆماری دەزانم کە هەر تەحلیلێکمان هەبێ ‪،‬دەبێ‬ ‫ئیسالمی هەڵدەگەرێتەوە من پێموایە ئم حەقیقەتە قبوڵ بکێن کە کۆماری‬ ‫لەم بارەیەوە بزووتنەوەی کورد و هەر ئیسالمی دوژمنی سوێند خواردووی‬ ‫دوو حیزبە سەرەکیێەکەی کوردستانی کوردە‪ ،‬لە قەزیەی ڕۆژهەاڵتی ناوەڕاست‬ ‫ڕۆژهەاڵت کە هەر دوو ڕەوتەکە لە سەد ساڵی ڕابردوو ڕێژیمی ئێران زۆر‬ ‫نوێنەرایەتی دەکەن ‪،‬ڕوونترین و کاریگەر بوون بۆ ئەوەی خەڵکی کورد بە‬ ‫شەفافترین هەڵوێستیان بووە نیسبەت بە کیانی سەربەخۆ نەگا‪ ،‬و لە سەرکووبی‬ ‫مەسەلەی وتوووێژ ‪ ،‬ئەوەڵەن بزووتنەوەی مۆبارزاتی خەڵکی کوردستان نەقشی‬ ‫کورد لە ڕۆژهەاڵتی کوردستان هیچ کات سەرەکیان بووە‪ ،‬ئیستاش هەر ئەوەیە‬ ‫هێرشی دەست پێ نەکردوە و هیچ کات هەزار دیپلۆماسی بکا دوێنێ نەهاتوون بۆ‬ ‫تەهدیدێکی نیزامی نەبووە لە سەر کۆماری مەڕاسمی سوێند خواردنی کاک نچیروان‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬کە ئەوە کۆماری ئیسالمی بووە بارزانی لەوەوە سەرچاوە دەگرێ بە‬ ‫کە بەبێ یک و دوو بەبێ مقەدەمە چەند بڕوای من نایانهەوێ ڕەسمیەتی پێبدەن‪،‬‬ ‫مانک دوایی هاتنە سە کاری ڕۆژی ‪ 28‬نایانهەوێ قبوڵی بکەن هەرێمێکی‬ ‫گەالوێژی ‪ 1358‬فتوای جیهادی دەرکرد کوردستان هەیە کە سەرۆکێکی هەیە‪،‬‬ ‫کە دژی خەڵکی کوردستان ‪ ،‬ئیستا فتوای ئەمە سوێند دەخوا‪ ،‬ئەمە زۆر ئاشکرایە‪،‬‬ ‫جیهادیش لە دژی ئەمریکا دەر نەکردووە زۆر ڕوونە‪ ،‬ئیتر بۆیە بە بڕوای من دەبێ‬ ‫ئەوە خەریکە شەڕیکی گەورە ساز دەبێ هەرێمی کوردستان ئەوە بزانێ و ئەشزانن‬ ‫بۆیە ئەمە پرسیارە ڕووبەڕووی کۆماری بالخرە ئێران هێزیکی واقعیە‪ ،‬دەوڵەتێکی‬ ‫ئیسالمی ببێتەوە من پێموایە ‪ 40‬ساڵ گەورەیە‪ ،‬گەورەی ناوچەکەیە‪ ،‬سنوورێکی‬ ‫هەموو کار بەدەستانی کۆماری ئیسالمی هەزار کیلومتری لە گەڵ هەرێمی کوردستان‬ ‫بەوە گەێشتوون لە کوردستان شکەستیان هەیە‪ ،‬هەرێمی کوردستان ناچارە تەعامول‬ ‫خواردووە هەرەسیان هێناوە ‪ 40‬ساڵ لە گەڵ ئەوە بکا‪ ،‬من لە سەرەتای‬ ‫دوایی سەرکووب و کۆشتاری خەڵکی قسەکانم ئاماژەم پێدا کەسەرۆکایەتی‬ ‫کوردستان بزووتنەوەی کورد لەم بەشە لە هەرێمی کوردستان و بە تایبەت جەنابی‬ ‫کوردستان پان و بەرینتر بووە خوداگاهی کاک نچیروان بارزانی بتوانێ لەم بارەوە بە‬ ‫ملی گەشەی کردووە هەستی نەتەوایەتی بڕوای من شتێکی جیاوزتربێنێتە بەرچاو‬ ‫گەشەی زبانی کوردی کلتووری کوردی بە متمانەی خۆییەکی زۆرترەوە هەنگاو‬ ‫ئەدەبیات موسیقا تائتری سەر شەقام هەڵگرێت‪.‬‬


‫کلتور و ئەدەب‬

‫ژمار‌ه (‪ )79‬ساڵی هەشتەم‪2019/7/1 ،‬‬ ‫‪Dwaroj@komala.com‬‬

‫‪7‬‬

‫مـــــام بایـــــــز‬ ‫محەمەد خاکی‬ ‫شیالن ئاوێ گوندێکی ‪ 30‬ماڵە بوو‪،‬‬ ‫کە لە سەر گردێک دروست کرابوو ‪.‬‬ ‫کاری سەرەکیی خەڵکەکە ئاژەڵداری و‬ ‫کەمێکیش کشت وکاڵ بوو ‪.‬‬ ‫چەند ماڵێکی جووتبەندە ‪ ،‬ماڵی شێخ‪ ،‬مەال‬ ‫و ئەوانی تر رەشایی‪ ،‬شوان و گاوان بوون‪.‬‬ ‫مام بایز ‪ ،‬خادم مەزگەوت بوو‪ ،‬پیرێکی‬ ‫میهرەبانی حەفتا ساڵە بوو‪ ،‬پشتی کووڕ‬ ‫ببووەوە و نیوەی دیانەکانی نەمابوون ‪ ،‬بەالم‬ ‫زۆر زیرەک و چاالک و کار لە بەر‬ ‫سوک بوو ‪.‬‬ ‫جووتێ کەوشی الستیکی ڕەش لە پێ‪،‬‬ ‫مێزەرێکی ریشوەدار لە سەر‪ ،‬کەوا و‬ ‫پاتۆڵێکی ڕەش‪ ،‬کە تەواوی ئەو ساڵەی‬ ‫من لەوێ موعەلیم ـ ماموستا مەدرەسە ـ‬ ‫بووم‪ ،‬لە بەریا بوو ‪.‬‬ ‫مزگەوت و مەدرەسە لە پاڵ یەکدا بوون‬ ‫‪ .‬مەدرەسە دوو ژووری بوو‪ ،‬کە یەکێکی‬ ‫منی تیدا دەژیام و ئەوی تریش کالسی‬ ‫هەموو شاگردەکان بوو‪.‬‬ ‫مەدرەسە ئاو‪ ،‬کارەبا و تەنانەت مستەڕاویشی‬ ‫نەبوو و منااڵن بۆ کاری ئاودەست دەچونەوە‬ ‫بۆ مالەوە و موعەلمیش دەبوایە لە حەوز و‬ ‫مبالی مەزگەوت ئیستفادە کات ‪.‬‬ ‫لێکنزیکی مەدرەسە و مزگەووت بووە‬ ‫هۆی ئەوە من زیاتر لە هەمو کەسێکی‬ ‫ئاوایی‪ ،‬مام بایز ببینم‪.‬‬ ‫زۆر زوو میهر و خۆشەویستیی مام بایز‬ ‫چووە دڵمەوە‪ ،‬هەموو کاتێ دەم بە پیکەنین‬ ‫بوو‪ ،‬زور جار دەی ووت ‪:‬‬ ‫ئای مودیر‪ ،‬خەفەت مەخۆ و غەریبی‬ ‫مەکە‪ ،‬تیکە نانێ‪ ،‬قاپێ ماست و‬ ‫پیالەیەک چاییمان هەیە‪ ،‬پیکەوە دەیخۆین‪.‬‬ ‫من سوپاسم دەکرد و دەم ووت ‪:‬‬ ‫لە شیالناوێوە هەتا سەقز نیو ساعەت‬ ‫رێگەیە ‪ ،‬غەریبی ناکەم و زۆر سوپاس‬ ‫مام بایز!‪.‬‬ ‫هەموو روژێ بەیانی زوو کە لە خەو‬ ‫هەڵدەستام ‪ ،‬مام بایز بە دیار مزگەوتەوە‬ ‫هاتوچۆی بوو‪ ،‬زۆرم حەول دەدا ساڵوم‬ ‫کەوێتە پیش ساڵوی مام بایز‪ ،‬بەاڵم هەر‬ ‫نەمدەزانی لە کوێەوە و چۆن پەیدا دەبوو‪،‬‬ ‫بە بزێکەوە دەیکوت سالم و عەلەیکم ئای‬

‫مودیر! نان و چامان حازرە ماتڵی تۆ بووین‬ ‫بۆ بەرقلیان ‪.‬‬ ‫ماڵی مام بایز‪ ،‬ژوورێکی نیوە تاریک و‬ ‫پێشخانە و حەوشەیەکی زۆر چکۆلە بوو‬ ‫‪.‬خیزانی مام بایز‪ ،‬پیرەژنێکی روحسوک و‬ ‫لە بەرداڵن بوو ‪ ،‬کە نێوانیان ئێجگار خۆش‬ ‫بوو لە گەڵ مام بایز‪.‬‬ ‫مام بایز بە دەم هەڵقوراندنی پیالە چاییەوە‪،‬‬ ‫قسەی خۆش خۆشی دەکردن و هاوسەری‬ ‫مام بایزش بە ئارامی و میهرەبانیەوە کەمێ‬ ‫دەنگی بەرز دەکردوە و روو لە مام بایز‬ ‫دەیکوت ‪:‬‬ ‫رەحمەتی خوات لی بێت کابراکە! ئەوندە‬ ‫تاریفی خۆت مەکە و سەری ئای مودیر‬ ‫مەهێنە ئێش ‪.‬‬ ‫ماڵی مام بایز وەک ماڵی باوک و دایک‬ ‫وابوو بۆ من‪ ،‬و زۆر جار لە بەر خۆمەوە دەم‬ ‫کوت‪ :‬هەمو سەروەت و سامانی ماڵی مام‬ ‫بایز‪ ،‬چەند مریشک و کەڵەشێر‪ ،‬چەن سەر‬ ‫مەر و بزن و حەقی مجێوری ئاواییەکی‬ ‫چەن ماڵەیە و دڵێکی دەوڵەمەند‪.‬‬ ‫زۆر جار بیانووم دەهێنایەوە و بە مام بایزم‬

‫دەوت‪ :‬نایەم بۆ قاوەڵتون‪ ،‬خەلکی ئاوایی‬ ‫نان و ماست و کەرەیەکی زۆریان بۆ‬ ‫هێناوم‪ ،‬یا دەم وت کاری مەدرسەم هەیە ‪.‬‬ ‫مام بایز دەی وت ئەو چەن مریشکە‬ ‫قڕتێکەوتووە دایمە گارە گاریانە و‬ ‫کونگیان کراوەتەوە و هەر خەریکن هێلکە‬ ‫فڕێ دەدەنە دەرەوە‪ ،‬ئەو هەمووە هێلکەیە‬ ‫کوا بە بە پیرە پیاو و پیرە ژنێک دەخورێن‪،‬‬ ‫ئای مودیر ؟ پیاوی چاک بە‪ ،‬با بڕۆینەوە‬ ‫پیرێژن دوو هێلکەمان بۆ کاتە ناو رۆنێ‪.‬‬ ‫ئەو ڕوژانەی نە دەچوم بۆ ماڵی مام بایز‪،‬‬ ‫چەن هێلکەی بۆ دەهێنامە مەدرسە و‬ ‫دەی ووت‪ :‬ئەوە بۆ تۆ باشە کە گەنج و‬ ‫غەریبی‪ ،‬ئێمە دیان لە دەممانا نەماوە‪ ،‬تێی‬ ‫ڕیم جا ئەوە ژیانە !‬ ‫نێوانی مام بایز و خێزانی تایبەتی بوو‪،‬‬ ‫من ئەوندەی لە شار و دێ‪ ،‬مالی خەڵک‬ ‫چووبووم و خەڵکم بینیووە‪ ،‬بە تایبەت لە‬ ‫ناو پیر و بە سااڵ چووانا ‪ ،‬کەسم بە نێوان‬ ‫خۆشی مام بایز و هاوسەرەکەی نەبینیووە‪.‬‬ ‫مام بایز بە شوخی و جەفەنگەوە‪ ،‬زور‬ ‫تاریفی خۆی دەکرد و بە وتەی خێزانەکەی‬

‫فشەی دەکرد!‬ ‫مام بایز الی ژنەکەی خۆی هەلدەکیشا و‬ ‫دەیووت‪ :‬هێشتاش بە قەدەر جەوانیی کاری‬ ‫لە دەست دێت و لە چوونە پال ژن‪ ،‬کەس‬ ‫بە ئەو ناگاتەوە!‬ ‫ژنەکەی مام بایز کەمێ سوور و تەریق‬ ‫دەبووەوە و دەیوت‪ :‬حەک وەڵال لە قوڕێت نێم‬ ‫بۆ ئەو هەمووە درۆ و فشانە‪ ،‬ئای مودیر!‬ ‫وەاڵ تۆش لە جێگەی برا و کوڕمانی‪ ،‬ئێمە‬ ‫بیست سالیش زیاترە لە گەڵ ئەم کابرایە‬ ‫‪ ،‬برا و خوشکین و دەسنوێژمان لێک‬ ‫نەشکاوە‪.‬‬ ‫مزگەوت ‪ ،‬چەن مەبال و حەوزێکی‬ ‫چکولەی بوو‪ ،‬کە لە سەر ریگای هاتنە‬ ‫ناو ئاوایی هەڵکەوتبوو‪.‬‬ ‫رۆژێ کە چووم بۆ دەستبەئاو ‪ ،‬مام بایز‬ ‫لە سەراوێ بوو‪ ،‬منی نەبینی و کەم کەم‬ ‫دەنگی بەرز کردەوە‪ .‬سەرەتا پێم وابوو لە‬ ‫گەڵ کەسێ قسەی دەکا‪ ،‬دوواتر کەم کەم‬ ‫دەنگی بەرزتر کردوە و لە گەل گونی خۆی‬ ‫قسەی دەکرد و بەسەری دادەهات‪:‬‬ ‫دایەت دەگێم الستیقه رەش! باشە بۆ وا‬

‫پێداسەپاوە‪.‬‬ ‫لەو سااڵنەدا بینەری توندوتیژی دژ بە‬ ‫ژنان‪ ،‬خۆکوژی ژنان‪ ،‬و تەسکبوونی‬ ‫ڕۆژبەدوای ڕۆژی پانتایی ئازادییەکانیان‬ ‫بوین‪.‬‬ ‫ژنان لە ئێران بە شێوازی سیستماتیک‬ ‫و لە ژێر یاسا بنەڕەتیەکان مافەکانیان‬ ‫لێ زەوت کراوەو و فەوتاوە‪ .‬جیاوازی‬ ‫لەناو ژن وپیاو دا لە کۆی گشتی جیهان‬ ‫دیاردەیەکی بەرچاوە‪ ،‬بەاڵم لەو واڵتانەی‬ ‫لەژێر کاریگەری بیڕۆکەی ئیدئۆلۆژیکی‬ ‫بەرچاوترو‬ ‫کێشەکان‬ ‫ئایینیدان‪،‬‬ ‫مەترسیدارترە‪ .‬ژنان لەو کۆمەڵگایانەدا‬ ‫لەالیەک لەگەڵ کۆمەڵگایەکی سوننەتی و‬ ‫لەالیەکی تریشەوە لەگەڵ یاسا ڕەسمیەکاندا‬ ‫ڕووبەڕوون‪.‬‬ ‫یاساکان بە پێی بیڕۆکەی مەزهەبی‬ ‫و ئایینی نووسراون و هیچ بنەمایەکی‬ ‫هەنووکەیی و پێشکەوتوویان نییە‪.‬‬ ‫پێشێلکردنی مافەکان هەر لە سەرەتای‬ ‫ژیانەوە بۆ منداڵی کچ دەست پێدەکات‬ ‫و کچ لەو کۆمەڵگایەدا وەک ڕەگەزی‬ ‫ژێردەست و الواز پێناسە دەکرێت و‬ ‫دەناسرێ‪ .‬پێشێلکردنی مافەکانی لە‬ ‫الیەن بنەماڵە و کۆمەڵگادا زۆر شتێکی‬ ‫ئاساییە و لەژێر هەر چەشنێک فشاری‬ ‫دایک و باب و برا دایە‪.‬‬ ‫ژنان لەو سیستمەدا ناتوانن لە ژێر ئەو‬ ‫کڵیشەو و ئەرکانەی کۆمەڵگا بۆیانی‬ ‫پێناسە کردوە بێنەدەری و وەک کەسێکی‬ ‫ئازاد ببیندرێن‪.‬‬ ‫بە پێی کۆنوانسیۆنی ‪ ٢٠٣٠‬کە لە مانگی‬ ‫ژانویە ‪ ٢٠١٦‬ئامادە کراوە‪ ،‬دەبێت هەموو‬

‫هەاڵواردنێک دژ بە ژنان لە گشت بەشەکان‬ ‫کۆتایی پێ بێت‪ ،‬بەاڵم بەداخەوە ئێران‬ ‫لە ژێر سێبەری سیستەمی مەزهەبی‬ ‫جێبەجێکردنی ئەم بریارەی وەئەستۆ‬ ‫نەگرت و جگە لەوەی لە چوارچێوەی‬ ‫ئەم کۆنوانسیۆنە هاتەدەرێ هەر چەشنە‬ ‫باسکردنی لەسەر ئەم بابەتە قەدە‌غە‬ ‫کردووە‪.‬‬ ‫ئێران لە ڕێزبەندیە جیهانیەکان لە‬ ‫پلەی ‪١٤٣‬لە نێوان ‪ ١٤٤‬واڵتی جیهان‬ ‫بۆ بەشداری ژنان لەبەشە ئابوورییەکانی‬ ‫کۆمەڵگا و لە پلەی ‪١٣٦‬ی بەشداری ژنان‬ ‫لە بەشە سیاسییەکانی کۆمەڵگادایە‪.‬‬ ‫هەروەها لە یاسای بنەڕەتی کۆماری‬ ‫ئیسالمیدا زۆر یاسا دەبیندرێ کە لە‬ ‫بناغەدا دژ بە ژن نووسراوە ‪،‬لەم وتارەدا‬ ‫هەول دراوە ئاوڕێک لە بڕێک لەم یاسا‬ ‫نابەرابەرانە بدریتەوە‪:‬‬ ‫‪-١‬تەمەنی هاوسەرگیری‪ :‬بە پێ مادەی‬ ‫‪١٠٤١‬یاسای مەدەنی کۆماری ئیسالمی‬ ‫ئێران تەمەنی هاوسەرگیری بۆ کچ سێزدە‬ ‫ساڵ و بۆ کوڕ پازدە ساڵە و بە بەراوەرد‬ ‫لە نۆرمی جیهانی کە هەژدە ساڵە زۆر‬ ‫کەمترە و تەنانەت لە زۆربەی پارێزگاکان‬ ‫ئەم تەمەنە پەیرەو ناکرێت و تا نۆساڵەیش‬ ‫کەم دەبێتەوە‪.‬‬ ‫‪-٢‬مارەیی‪ :‬بە پێ مادەی ‪ ١٠٨٢‬یاسای‬ ‫مەدەنی‪ ،‬پیاو دەتوانێت لە بەرامبەر‬ ‫پێدانی مارەیی ژن وەک کااڵیەک بکرێت و‬ ‫بەهەر شێوازێک دەستی بەسەردا بگرێت‪.‬‬ ‫‪-٣‬سەرپەرستی خیزان‪ :‬لە مادەی‬ ‫‪١١٠٥‬یاسای مەدەنی بە ئاشکرا ئاماژە بەوە‬ ‫کراوە سەرپەرستی خێزان لە بەردەست‬

‫پیاو دایە و ژن دەبێت داخوازێکانی پیاو‬ ‫بەجێ بگەیەنێ و بێ پرس و ئیجازەی‬ ‫پیاوەکەی ناتوانێ بریار بدات‪.‬‬ ‫‪-٤‬ئیجازەی دەرچوون لە واڵت‪ :‬بە پێی‬ ‫بەندی ‪٣‬ی مادەی ‪١٨‬ی یاسای تێپەرنامە‪،‬‬ ‫بۆ گرتنی پاسەپۆرت وتێپەربوونی ژن‬ ‫لە واڵت مۆڵەتی فەرمی هاوسەرەکەی‬ ‫پێویستە‪.‬‬ ‫‪-٥‬تەالق‪:‬بە پێ مادەی ‪ ١١٣٣‬یاسای‬ ‫مەدەنی‪ ،‬پیاو دەتوانێت هەرکات مارەیی‬ ‫بە ژن بدات بێ ڕاپرسی کردن لەگەل‬ ‫هاوسەرەکەی تەالقی بدات و بە پێچەوانەوە‬ ‫ژن بۆ جودابوونەوە لە پیاو پێویستی بە‬ ‫سەلماندنی تاوانکار بوونی پیاو هەیە‬ ‫کە مەرجەکانی زۆر باڵو و بێ سنورە و‬ ‫رازیکردنی مەحکەمەکان بۆ تەاڵقدانیان زۆر‬ ‫ئەستەمە‪.‬‬ ‫‪-٦‬سەرپەڕشتی ماڵ و منداڵ‪ :‬بە پێ مادەی‬ ‫‪، ١١٧٠،١١٦٩ ،١١٨٥‬یاسای مەدەنی‬ ‫کۆماری ئێسالمی ئێران‪ ،‬سەرپەڕەشتی‬ ‫منااڵن وەئەستۆی بابی منااڵنە و هەرکات‬ ‫باب لە هەوێڵ دانەبێت بە بابی باب دەدرێت‬ ‫ودایکێک کە هەموی ئەرکی منداڵ و‬ ‫بەخێوکردن و گەورە کردنی پێ سپێردراوه‬ ‫هیچ مافێکی بە سەر مناڵەکانیەوە نییە‪.‬‬ ‫‪-٧‬خوێن بایی‪ :‬بەپێ مادەی ‪٢٩٤‬ی یاسای‬ ‫سزای ئێسالمی‪،‬خوێن بایی ژنێکی موسلمان‬ ‫نیوەی خوێن بایی پیاوێکی موسلمانەت‪،‬‬ ‫هەر ئەوە نیشاندەری کەم بایەخ بوونی ژن‬ ‫لە مناڵیەوە تا پاش مردنیەتی‪.‬‬ ‫‪-٨‬میرات‪:‬بە پێ مادەی ‪١٢٣‬یاسای مەدەنی‬ ‫میرات‪،‬کچێک نیوەی کوڕێک میرات‬ ‫وەردەگریت‪،‬ئەوە سەڵمێنەری جیاوازی‬

‫خۆت مەاڵس داوە‪ ،‬کەسی نابەڵەد بێت‬ ‫و نەتناسێت‪ ،‬پێی وایە دوێنێ شەو لە‬ ‫گەردیگالن و تورجان هاتویتەوە و ئەوەی‬ ‫ژنی جوانە گاوتە! کەس نەزانێ خۆم دەزانم‬ ‫بیست ساڵ زیاترە خەبەرت نەبووەتەوە‪ ،‬ئەوە‬ ‫بۆ وا خۆت لە مردن داوە !؟‬ ‫من خۆم ئاشکرا نەکرد و بیدەنگ‬ ‫گەڕامەوە بۆ مەدرسە و دوای ماوەیەک‪،‬‬ ‫مام بایز هاتەوە بۆ الی مزگەوت ‪.‬‬ ‫دوای چاک و خۆشی وتم‪ :‬مام بایز من‬ ‫هەمو قسەکانتم بیست!‬ ‫وتی قسەی چی قوربان ؟‬ ‫وتم شەڕ و تووڕە بوونت لە الستیقە رەش!‬ ‫وتی هەی خەجاڵەت خۆم ئای مۆدیر ‪... ،‬‬ ‫وتم باشە ئەگەر الستیقە رەش بیست ساڵە‬ ‫خەبەری نەبووەتەوە ‪ ،‬ئەی ئەو هەمو تاریفی‬ ‫خۆ کردنەت لە چییە مام بایز؟‬ ‫مام بایز بە پێکەنین و بزەیەکی شیرینەوە‬ ‫ڕووی تێ کردم و وتی‪ :‬فشە ‪ ،‬فشەیە‬ ‫ئای مودیر ‪ ،‬هەر فشەم بۆ ماوەتەوە قوربان‪.‬‬ ‫سپتامبر ‪2018‬‬

‫هەاڵواردنی ڕەگەزی لە ناخی یاساکانی کۆماری ئیسالمی ئێران‬

‫سروە مستەفازادە‬ ‫بە لەبەر چاوگرتنی فشاری سیاسی‪،‬‬ ‫کۆمەالیەتی‪ ،‬کوڵتوری‪ ،‬ئابوری و‬ ‫پێشێلکردنی مافی مڕۆڤ لە ئێران بە‬ ‫تایبەت لە پەیوەندی لەگەڵ مافی ژنان‪،‬‬ ‫ئەمڕۆکە ژنان لە ئێراندا لەگەل کێشە و‬ ‫گرفتی زۆر بەرچاو بەرامبەر بوونەتەوە‪.‬‬ ‫یەکسانی مافی ژن و مێرد لە ئیران‬ ‫وشەیەکی پراوپر بێ مانای لێ هاتووە‪.‬‬ ‫سیستەمی کۆماری ئیسالمی کۆڵەکەکانی‬ ‫مانەوەی خۆی لەسەر دانانی بەربەست‬ ‫بۆ ژنان جێبەجێ کردوە و لەچل ساڵی‬ ‫ڕابردوودا ژنان زۆرینەی ئازادی و مافەکانی‬ ‫خۆیان لەدەست داوە‪ ،‬لە بەرامبەردا زۆریش‬ ‫یاسا و ڕێسای ئایینی و دواکەوتوویان‬ ‫بەسەردا سەپێندراوە‪.‬‬ ‫مافەکانیان‪،‬‬ ‫ژنان بۆ سەرەتاییترین‬ ‫تەنانەت شێوازی پۆشینی جلوبەرگ لەژێر‬ ‫فشاردان و پۆشاک و حیجابی زۆرەملیان‬

‫بەرچاوی نێوان کچ وکوڕە‪.‬‬ ‫‪ -٩‬شایەتی دان‪:‬بە پێ یاسای‬ ‫سزای ئێسالمی‪ ،‬بۆ نموونە لە‬ ‫بەندەکانی ‪....،١٣٧٥،٤٩٦‬هتد‪،‬شایەتی‬ ‫دوو ژن بەرامبەرە لەگەل شایەدی پیاوێک‪،‬‬ ‫ئەوە بێ ڕێزییە بە بیر و مەزنی ژنان لە‬ ‫یاساکانی کۆماری ئیسالمیدا‪.‬‬ ‫‪-١٠‬حیجابی زۆرەملی‪ :‬بەپێ یاساکانی‬ ‫ئێران‪ ،‬حیجاب بۆ ژن پێویستە و ئەو‬ ‫ژنانەی کە ئەم یاسایە لە بەرچاو نەگرن‬ ‫دەبێ تاوانەکەی بدەن‪ ،‬ئەم تاوانە دەتوانێ‬ ‫لە ئازاری جەستەیی تا زیندانی بوون‬ ‫پانتایی هەبێت‪.‬‬ ‫‪-١١‬بەپێی یاسای بنەڕەتی‪ ،‬ژن ناتوانێت‬ ‫خۆی بەربژێر بکات بۆ سەرۆک کۆماری‪،‬‬ ‫و بە پێی ماددەی‪ ١١٥‬یاسای بنەڕەتی‬ ‫سەرۆک کۆمار تەنها لە نێوان پیاوان‬ ‫هەلدەبژێردرێت‪.‬‬ ‫ئەم یاسایانە کورتەیەک بوون لەو بێڕێزی‬ ‫و سووکایەتیانە کە لە حەق بە ژنان لە‬ ‫ئێراندا و لە ژێر سێبەر و دەسەاڵتی ئایین و‬ ‫مەزهەب و دابوونەریەتی کۆن دا دەکرێت‪،‬‬ ‫و گۆرینی ئەم یاسایانە جگە بە ڕووخانی‬ ‫ئەم ڕژەمی دژە ئینسانیە جێبەجێ نابێت و‬ ‫پاش ڕووخانی ئەو سیستمە دواکەوتووەش‬ ‫دەبێت یاساکان دووبارە لە قازانجی ژنان‬ ‫دابرێژدرێتەوە‪ ،‬ژن نیوەی کۆمەڵگایەو و بە‬ ‫بێ ئازادی ژن ‪ ،‬ئازادی کۆمەڵگا خەونێکە‬ ‫کە هیچ کات بەدی ناکرێت ‪.‬‬ ‫بە هیوای ڕۆژێک کە لە هیچ واڵتێک بە‬ ‫چاوی ڕەگەز و ئایین ‪،‬مڕۆڤەکان سەیر‬ ‫نەکرێن‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫ژمار‌ه (‪ )79‬ساڵی هەشتەم‪2019/7/1 ،‬‬ ‫‪Dwaroj@komala.com‬‬

‫کۆمەاڵیەتی‬

‫تراژدیای ژن کۆشتن‬ ‫ئا‪ :‬دواڕۆژ‬ ‫محمدعلی نجفی ‪،‬سەرۆکی پێشوی‬ ‫شارەوانی تاران‪،‬هاوسەرەکەی خۆی بە نێو‬ ‫میترااستاد ‪،‬کۆشت‪.‬‬ ‫بە هۆی ئەوەی یێستا مەحکەمەیێک بە‬ ‫ڕێوە نەچووە ‪،‬لە مەعنای یاسایی تاوان‬ ‫بە کۆشتن بە مسۆگەری لە بارەی تووش‬ ‫بوون بە ئەو نە گۆردراوە‪.‬ئەوەی لەبارەی‬ ‫نجفی وەکۆ بکۆژ دەیلێن دەگەرێتەوە سەر‬ ‫قسەکانی ڕاشکاوی خۆی ‪.‬‬ ‫نجفی خۆی لە بارەگای پۆلیس بەرامبەر‬ ‫بە کامێراکانی تلەویزونی دەوڵەتی و زۆر‬ ‫بە نەرمی وتووە‪:‬ئەمرۆ کە ئەو شەرانەمان‬ ‫دەو ئاخرییانەدا زۆر ببۆ‪،‬من کەمێک توورە‬ ‫بووم و چەکەکەم دەرهێنا‪،‬میترا چوبو بۆ‬ ‫حەمام و منیش بە دوایدا چووم بۆ ئەوەی‬ ‫هەرەشەی لێبکەم و بیترسێنم ‪،‬چەکەکەم‬ ‫نیشان داو وتم ئەم باسە کۆتایی پێدێنی یا‬ ‫نە؟ بەاڵم ئەو پەشۆکیاگ و خۆی بەسەر‬ ‫مندا خست و چەکەکە‪........‬‬ ‫بکۆژ پێنج جاری تەقە کردووە ‪،‬دوو‬ ‫فیسەک لە پێنج فیشەکەکە چۆتە ناو‬ ‫جەستەی میترا استاد و کوشتویەتی‪.‬‬ ‫ئەوەی لە نێو وتووێژی هەواڵنێری دەنگ و‬ ‫رەنگ لەگەڵ نجفی سەرنجڕاکێشەرە(بێجگە‬ ‫زەجر چەشتووی کە نیشان‬ ‫بزەی‬ ‫پێدەری شۆینی دەرکاندنە )ڕەستەبەندی‬ ‫دەرکالێنەری بە شێوازی نادیارە‪.‬ناوبراو‬ ‫ئامادە نییە بکەری کارەکە بێت ‪،‬هەروەک‬ ‫ئەوەی چەکەکە خۆی میترای کوشتووە بەاڵم ئەگە کوشتنی بەئەنقەستی ژنان سااڵنێکە هاتۆتە لەناو ئەدەبییاتی ڕێکخراوی‬ ‫و نجفی خۆی نەیتەقاندووە‪.‬تەنانەت ئەو لە جیهاندا بەدەست پیاوەکانیاندا چاو نەتەوە یەکگردوکان –ئەم وشەیە زۆرتر بۆ‬ ‫کاتەی کە تاوانەکەشی قوبووڵ دەکات لێبکەین ئاگادار دەبین کە چیرۆکی روونکرنەوەی کوشتنهایێکە کە ڕەگەزی‬ ‫دیسان تاوان باری سەرەکیئ میترا استادە‪ .‬کوشتنی میترا بەدەستی نجفی ‪-‬پیاوێکی تەوەرەی ژنان نێسانە دەگرێ‪،‬بەاڵم ئەو‬ ‫(ورەی تایبەتی هەبووە کە بەداخەوە خوێندەوار و سەرۆکی شارەوانی پێشۆ – وشە خۆی ورد نییە و بریتی لە زۆرێک لە‬ ‫هۆی وەی بوو کە من ئەم هەڵەیە بکەم زۆر دوور لە بیرگە نییە‪.‬بە پێ ئامارەکانی کوشتنە ڕەگەزیە تەوەرەییکان کە دەواندا‬ ‫) ‪.‬لە تۆرەکۆمەاڵیەتێکان ‪،‬کاردانەوەی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتۆکان کە لە پیاوانی ‪،،،،،‬و‪،،،،‬و‪ ،،،،‬نییە کە بەدەست‬ ‫تاکەکانی کە بە نجفی نزییک بوون وەکو ساڵی ‪2017‬لە نێوان واڵتەکانی جۆراوجۆر پیاوانی نزییکەوەی خۆیان دەکوشترێن ‪.‬‬ ‫نجفی پر لە رەستەکان بوو کە ئامادە کۆ کراوەتەوە ‪87‬هەزار ژن قوربانی ئەگر کوشتنی ڕەگەزییە تەوەرەییکان‬ ‫نەبون بکەر وبکوژی نجفی بەفەرمی بناسن کوشتنی بەئەنقەست بوونە ‪50.‬هەزار ژن کێشەی سەرەکی لەبەرچاو بگرین‪،‬کوشتنی‬ ‫‪،‬کەسایەتێکە سیاسێکان‪ ،‬هەواڵنێران ‪– ،‬لەسەدا ‪-58‬بەدەست هاوسەرەکەیان یا بە ئەنقەستی ڕەگەزی تەوەرەی ژنان‬ ‫تەنانەت مافناسان ئەو بیرووکەیان هەبوو؛ بنەماڵەکەیان کوشتراون ‪.‬ئاخرین ئاماری لەژێر ئەو کێشەیە دەبێت ‪.‬لە نێوان ئەوان‬ ‫ئەو کوشتنە جێی گومان‪ .،‬ئەو ژنە الوە ڕێکخراوت نەتەوەیەکگرتۆکان لە ژنکوژی هیندێک لە ژنان بەدەست هاوسەرەکەیان‬ ‫خۆی بە پیاوانی بەهێز نزییک دەکردەوە لە جیهان نیشان دەدات کە ڕۆژانە لە یا پیاوانی بنەماڵە دەکوشترێن ‪.‬لەناو‬ ‫‪ ،‬ڕەنگە داوی دام ودەسگاکانی ئەمنییەتی جیهاندا ‪137‬ژن گیانی خۆیان بەم هۆیەوە ئەو کۆمەڵەی بنەوە‪،‬قوربانێکان ژنانێکن‬ ‫ببێ و ویسبێتی کە پیالن بنێتەوە‪ .‬ئاخۆ لەدەست دەدەن و بەدەست هاوسەرەکەیان کەبەدەست پیاوانێک دەکوشترن کەلەگەڵ‬ ‫کوژراو پەیوەندی ئیحساسی و زایەندییان‬ ‫دەبێت کەسێک ئەو هەمووە خوێندەواری یا یەکیک لە بنەماڵەیان دەیانکوژن ‪.‬‬ ‫هەبووە‪.‬‬ ‫وفامی نەبێت و بەم شێوازە هاوسەرەکەی لەسەر ئەم کوشتنانە چ ناوێک دابنێین؟‬ ‫کوشتنی ژنان بە دەست پیاوانی ژیانیاندا ئەوەی کە لەناو زاراوەی فارسی بۆ ئەم‬ ‫خۆی بکوژێ؟‬ ‫کۆمەڵێک بە جۆرێک قسە دەکەن کە ئەو ئەوەندە زۆرن کە پێویستی بە ڕێزەبەندی جۆرە کوشتنانە وشەیێکی تایبەتی تێدا‬ ‫بابەتە کە رۆژێک پیاوێکی سیاسەتڤان و تایبەتە‪-‬کوشتنی ناموسی – نیشانێک کە نییە بە سوتفە نییە ‪ .‬کاتێک کە زاراوەیێک‬ ‫بەدەسەاڵت بە چەکی تایبەتی هاوسەرەکەی پتشتر جێکەوتووە تەنیا روونکرنەوەی بۆ کوشتنی ژنان بەدەست هاوسەران و‬ ‫خۆی بکوژێ شتێکی زۆر دوور لە بیرگەیە‪ .‬هێندێک لەو کوشتنانەیە ‪.‬ژنکوژی یا‪ .....‬برایان و بابان وشەیێکی نییە یانی‬

‫تەنانەت نایهەوێ ئەم بابەتە بە فەرمی‬ ‫بناسێت کە ئەمجۆرە توندوتیژیە لە چوار‬ ‫چێوەی هەاڵواردنی ڕەگەزی ڕووی داوە و‬ ‫پێویستە بە جیا پۆڵبەندی بکرێت‪ .‬بەم‬ ‫هۆیەوە کەبابەتی کوشتنی میترا استاد‬ ‫زۆرتر لەوەی کە پەیوەندیدار بە میتراوە‬ ‫بێت بۆتە پەتێکی ئالۆز لە بیرووکەکان‬ ‫–بەهانەهێنانەوە و کارآگاەبازی کەلە‬ ‫سووژەو‬ ‫هەمواندا محمدعلی نجفی‬ ‫ئەستێرەی سەرەکییە‪ .‬دەنێوئەم ئەم‬ ‫چیرۆکەیانەدا میترا استاد وەک قوربانی‬ ‫سەرەکی ئەم جینایەتە ناناسرێت‪.‬‬ ‫((ژنی دووهەمیش))مروڤە؛‬ ‫بابەتی ژنی دووهەم بوونی میترا استاد‬ ‫بابەتێکە کە بەردەوام لە نەبوونی‬ ‫هاودەردی لەگەڵ ناوبراو دەبیندرێت‬ ‫‪.‬ئەوەی کە بناخەی زەماوەندی میترا‬ ‫لەگەڵ نجفی چ بووە یا نجفی دوو ژنە‬ ‫بووە یا نە دیار نییە‪ ،‬ئەوەی دیارە کە لە‬ ‫ناو ئازادی چەند هاوسەری یاسای بەسراوە‬ ‫بە شەریعەت لە ئێران ‪،‬میترا استاد ژنی‬ ‫دووهەم بووە‪.‬‬ ‫شتێکی کە دەرک ناکرێت ئەوەیە کە بۆچی‬ ‫جاری وایە بە سووکایەتی باس لە میترا‬ ‫دەکەن کە دەلەی لەژێر دارودەستەی بێ‬ ‫ماف بەناو ژنی دووهەمە‪.‬‬ ‫لەجییاتی ڕەخنە لە دامودەزگاو شەریعەتی‬ ‫پیاوساالری‪ ،‬دەستەیێک لە ژنان سووک‬ ‫دەکەن کە دەلەی تەنانەت پڵەیێک نزمتر‬ ‫لە ڕەگەزی دووهەمن ‪.‬‬ ‫چاومان بۆ کام ال بێت ؟‬ ‫لەوانەیە چیروکی ناسین و هاوسەری میترا‬ ‫استاد و محمدعلی نجفی هەزاران الیەنی‬ ‫ئەمنییەتی و جینایی هەبێت کە یێستاش‬ ‫هیچێک لەوان بە دوروستی پشکندراو و‬ ‫بەڵگەمەندسازی نەکراوە‪ .‬ئەوەی دیارە‬ ‫ئەوەیە یەک ژن بەدەست هاوسەرەکەی‬ ‫خۆی کوشتراوە‪ .‬میترا استاد پێش ئەوەی‬ ‫بکوشترێ ‪،‬لەدەورانی پەیوەندی لەگەڵ‬ ‫نجفی ‪،‬قوربانی توندوتیژی بنەماڵیی بووە‪.‬‬ ‫ئەم پیاوە لە کاتی کوشتنە کە تا ئێستاش‬ ‫هەر بەوجۆرە لە هێز و دەست روییشتنی‬ ‫کە ڵکی وەرگرتووە‪ .‬بۆ بنکەکانی پۆلیس‬ ‫دەچێت و زۆر بەنەرم و نیانی چای دەخواو‬ ‫وچیروکەکەی باس دەکات و تریبوونی‬ ‫میدیاییش بۆ نیشاندانی چیروکەکەی‬ ‫دەدۆزێتەوە‪ ،‬تەنانەت لە جێگایێک باس‬ ‫لە خەیانەتی میترا دەکات و ڕێگای‬ ‫شەریعەتیش بۆ ئەوەی بڵێت حەقی بوە‬ ‫دەکاتەوە‪.‬‬ ‫ئەوەش دیارە لە زاراوەی فارسی یێستاش‬ ‫بۆبابەتی کوشتنی ژنان بەدەست‬ ‫هاوسەرەکەیان روونکرنەوە نەکراوە ‪،‬نە‬

‫بۆ ئاشکرا بوونی ئەم ژۆرە کوشتنانە‬ ‫وشەیێک ساز کراوە و نە دەتوانین‬ ‫بیڕوڕای گشتی قایل بکەین کە هێندێک‬ ‫لە پیاوان ژنەکانیان بە نابەرابەری هێز و‬ ‫تین دەکوژن وئەوە پەیوەندی بە توانایی‬ ‫بکوژ هەیە ‪ .‬بابەتی کوشتنی ژنان بە‬ ‫دەست هاوسەرەکانیان پەیوەندیشی بە‬ ‫دەست پێڕاگەییشتن بە چەک هەیە‪ ،‬لە‬ ‫واڵیەتە یەکگرتۆکانی ئامریکا ‪،‬کەکرینی‬ ‫چەک ئیجازەی پێدەدرێت ‪،‬بابەتی‬ ‫دەست پیڕاگەییشتن بە چەک و ڕوولی‬ ‫کوشتنی ژنان بەدەست هاوسەرەکانییان‬ ‫هەڵسەنگاوە‪ .‬لێورد بوونەوە یێک کە‬ ‫ناوەندی سیاسەت و لیکۆلینەوەکانی‬ ‫زانکۆی جانز هاپکینز‪ ،‬نیشانی داوە کە‬ ‫هەبوونی چەک لە ماڵەوە کوشتنی تاک‬ ‫لەو ماڵە ‪8‬قات زیاتر دەکات‪ .‬بەتایبەت کە‬ ‫ماڵەکە ڕابردووی توندوتیژی هەبێت(کە‬ ‫بە پێ شایەتی کوری استاد‪،‬لە ماڵی‬ ‫هاوبەشی استاد و نجفی ئەم ێێشینەیە‬ ‫هەبووە واستاد لە ژێر لێدان و کوتانی‬ ‫نجفی بووە)پێوابوونی ئەوەی کە ژن لەو‬ ‫ناڵەدا بکوشترێ‪20‬قات زیاتر دەبێت ‪.‬‬ ‫ئەوەی کە نجفی ‪،‬سەرۆکی پێشینی‬ ‫شارەوانی‪،‬بە پێ چ ئیزن نامەیێک‬ ‫چەکی بووە دەبێت لێکۆلینەوەی لێ‬ ‫بکرێت(هەبوونی ئەم چەکە بە ئیزن‬ ‫نامەوە لە کوشتنی میترا زۆر گرینگە)بۆ‬ ‫وەی کە نجفی خۆی بەرامبەر بە کامێرا‬ ‫وتویەتی کە بۆ ترساندن ئەم چەکە ی‬ ‫بەکار هێناوە‪.‬‬ ‫الیەنەکانی تراژێدییانەی ئەم جینایەتە‬ ‫زۆرە کە ئەگەر بە بابەتی کوشتنی ژنان‬ ‫‪،‬هەستیاری پێویستمان بێت‪،‬پێویستە ئەم‬ ‫خاالنە لە ژێر ناوەندی ئاگاداریمان بێت‪:‬‬ ‫ ئەوەی کە ژنێک بە دەست هاوسەرەکەی‬‫خۆی لە یەک جینایەتی ڕەگەزی تەوەرەی‬ ‫کوشتراوە‪.‬‬ ‫ ئەوەی کە ژنێک لە پەیوەندێکی لە نێوان‬‫نابەرابەری هێز بووە و کوشتراوە‪.‬‬ ‫ ئەوەی کە نجفی لە دەسەاڵت و توانایی‬‫خۆی کەڵکی وەرگرتووە و وەکو یەک بکوژ‬ ‫هەڵسوکەوت ناکرێت‪.‬‬ ‫ ئەوەی کە چەکی نجفی ئیزن نامە ی‬‫هەبووە و بۆ هەڕەشەی هاوسەرەکەی بە‬ ‫کاری هێناوە‪.‬‬ ‫ ئەوەی کە مافی ژیانی میترا استاد‪،‬لەم‬‫بابەتە دا لە ئۆلەوییەت نییە و لە ژێر‬ ‫کاریگەری بیرووکەکانی سیاسیە‪.‬‬ ‫ ئەوەی کە منداڵی تەمەن ‪13‬سااڵنی میترا‬‫تەرمی دایکی دووزیوەتەوە وهیچ یاسایێک‬ ‫لە مافی ئەم الوە پشتیوانی ناکات کە‬ ‫سووژەی میدیاکان نەبێت‪.‬‬

‫هاوسەرگیری مندااڵن وەک دیاردەیەکی مەترسیدار‬

‫ژیال ئەحمەدی‬ ‫هاوسەرگیری ژێر تەمەنی ‪ ١٨‬سال‬ ‫کێشەکی زۆر پر مەترسیە ‪ ،‬لە یاسای‬ ‫مافی مرۆڤ بە کەسانی ژێر ‪١٨‬سال‬ ‫«منداڵ « دەوترێت و هاوسەرگیری‬ ‫لەم تەمەنە قەدەغەیە ‪ ،‬بەاڵم سااڵنە لە‬ ‫کۆی گشتی جیهان نزیکەی ‪ ١٢‬ملیۆن‬ ‫کچی منداڵ هاوسەرگیری دەکەن کە ئەمە‬ ‫زۆردیاردەیەکی پرمەترسیە کە دەبێتە هۆی‬ ‫ئەمەی ئەم مندااڵنە لە پەروەردەکردن بێ‬ ‫بەش بن ولە باری دەروونیش تووشی‬ ‫خساری گەورە بن ‪.‬‬ ‫ئەم شێوە هاوسەرگیریە زۆرە ملیە بە‬ ‫هۆی ئەوەی کچ یا کور ژێر تەمەن ‪١٨‬‬ ‫سال هێشتا لە باری بیر ولەش کامل‬ ‫نەبوون وگەشەی تەواو یان نەکردووە و‬

‫توانای ناساندنی رێگەی ژیانی خۆیان‬ ‫نیە وپێویستە پەروەردە بکرێن و بە‬ ‫هاوسەرگیریکردن لەو تەمەنە کەمە بێ‬ ‫ئەوە کە بزانن و بێ هیچ زانیاریەک لە‬ ‫خۆیان و تەنانەت لە رووی ناچاری و بە‬ ‫زۆرەملی بنەمالە وکۆمەڵگا هاوسەرگیری‬ ‫دەکەن ‪،‬بێ ئەوە بریاری خۆیان بێت و‬ ‫بتوانن بەرپرسییارەتی ژیانی هاوبەش بە‬ ‫ئەستۆ بگرن و هیچ زانیارێک سەبارەت بە‬ ‫خویانیش نیە ‪،‬دیارە ناتوانن فکرێکیان بۆ‬ ‫ژیانی داهاتوویان بێت کە ئەرکێکی زۆر‬ ‫قورس ومەترسیدارە‪.‬‬ ‫ئەم مندااڵنە هێشتا لە باری عەقلی‬ ‫خەریکی گەشەکردن وتێپەربوونن و لە‬ ‫باری دەروونی لە حالی گورانکارین وکوو‬ ‫بینایەکی نوێ لە سەرەتای دروس بوونن‬ ‫و لە باری فیزیولوژی وجستەیش لە حالی‬ ‫گەشە کردنن و قەبوول کردنی باری‬ ‫بەرپرسایەتی ژیانی هاوبەش بۆیان زۆر‬ ‫سەخت وناڵە بارە ‪ ،‬لەحالێک دا خویان‬ ‫مندالن چون دەتوانن لە داهاتوودا بەو سنە‬ ‫کەمە منداڵیان بێت لە حالێک دا خۆیان‬ ‫هێشتا منداڵن و باش پەروەردە نەکراون‪،‬‬ ‫کە ئەمە زوولمێکی گەورەیە بە تایبەت بۆ‬ ‫کچان کە لەتەمەنی خوار مندالیان ببیت‬ ‫کە جستەیان کامل نەبووە وئامادگی‬ ‫منداڵ بوونیان نیە وزۆربەی یان گیانیان‬ ‫دەکەوێتە ژێر مەترسی گەورەوە‪.‬‬

‫بە پێی سەرژمێرەیە کان لە ئێران سااڵنە‬ ‫زیاتر لە ‪ ٣٠٠‬هاوسەرگیری لە ژێر تەمەنی‬ ‫‪ ٩‬سال و ‪ ٣٠‬تا ‪ ٤٠‬هەزار هاوسەرگیری‬ ‫ژێر تەمەنی ‪ ١٣‬ساڵ ئەنجام دراوە ‪ ،‬کە‬ ‫بە شێکی زۆری ئەم ڕێژەیە دەگرێتەوە‬ ‫بۆ یاسای شەرعی ئێران کە هەڵە ودژ بە‬ ‫مرۆڤە ‪ ،‬لە حالێک دا ئێستە لە زۆربەی‬ ‫والتانی جێهان هاوسەرگیری ژێر تەمەن ‪١٨‬‬ ‫سالە قەدەغەیە‪ ،‬لە حالێک دا لە ئێران بە‬ ‫پیچوانەوە و بە هۆی زال بوونی دەسەاڵتی‬ ‫ئایینی ئیسالم وکۆماری ئیسالمی ئێران‬ ‫ئەم سنە دەگرێتە بو ‪ ١٣‬سال کە ئەمە‬ ‫بۆتە هاندەرەی گەشە کردنی هاوسەرگیری‬ ‫مندااڵن ‪،‬‬ ‫بە شێکێشی دەگرێتەوە بۆ ناو کۆمەڵگای‬ ‫دواکەوتوو وکۆن وپیاوساالر کە کچ بە‬ ‫مۆلکی پیاو دەزانێت و بەم بۆنە وە بۆ‬ ‫پاراستنی کچ بپارێزی لە هەلە لە تەمەنی‬ ‫خوارەوە و بنەماڵە بە تایبەت باوک وبرا‬ ‫کچان ناچار دەکەن کە شوو بکەن و‬ ‫هەروها بە هۆی راگەیاندنی مامۆستایانی‬ ‫شەرعی و ئایینی کە زالن بە سەر کلتوور‬ ‫وشارستانیەتی خەلکی ئێران هاوسەرگیری‬ ‫کەم تەمەن زیادی کردووە کە ئەمە زۆر‬ ‫پرمەترسیە ‪.‬‬ ‫بە لەبەرچاوگرتنی زانستی دەرووناسی کە‬ ‫ئاماژە بە کاریگەری وشە ی «شەرم «‬ ‫هەیە بە سەر کۆمەڵگا بۆ بەرگری کردن‬ ‫لە کارێک‪ ،‬بەالم هێشتا ناو کۆمەڵگای‬

‫رۆژ هەاڵتی ناوەراست بە تایبەت ئێران بە‬ ‫هۆی کلتووری دواکەوتووانە هیچ شەرمێک‬ ‫لە هاوسەرگیری کەم تەمەن ناکرێت و بە‬ ‫ئاسانی ئەنجام دەدرێت‪.‬‬ ‫پەرەسەندنی‬ ‫دیکەی‬ ‫هۆکارێکی‬ ‫هاوسەرگیری کەم تەمەن دەگەڕێتەوە بۆ‬ ‫ڕۆڵی زۆر گرینگی هەژاری ونەداری بنەماڵە‬ ‫کان‪ ،‬کە بە هۆی گرانی وفەقیری وبیکاری‪،‬‬ ‫بنەماڵە هان ئەدات کە کچە کانیان بە‬ ‫هاوسەرگیری لە سنی خوار ‪ ١٨‬سال‬ ‫مەجبوور بکەن بەم بوونەیەوە خەرجی‬ ‫بنەماڵە کەم دەبێت و باری ئابووری لە‬ ‫شانی بنەماڵە الدەچێت ‪.‬‬ ‫بەاڵم ئەگەر بە زیانە کانی هاوسەرگیری‬ ‫زۆرە ملی مندااڵنی کەم تەمەن بروانین‬ ‫دەبینین خسارەکانی زۆرترە و سااڵنێکی‬ ‫زۆر هەر دەمێنێتەوە‪ ،‬چۆنکە ئەم مندااڵنە‬ ‫قوناغی منداڵیان تێپەر نەکردووە و ئەوندە‬ ‫لە باری دەروونی گەشەیان نەکردووە کە‬ ‫بتوانن باری بەرپرسیاری ژیان هەلگرن‬ ‫‪،‬لەم بابەتە دەبێت هاوسەرگیری کورانیش‬ ‫لەبەر چاو بگرێت‪ ،‬کورانێک کە بە هۆی‬ ‫دواکەوتوویی وکلتووری کۆن ناچار دەکرێن‬ ‫ژیانی هاوبەشی پێک بێنێن‪ ،‬لەو تەمەنە‬ ‫خوارە دەبێت خەرجی ژیانی دووکەس وزۆر‬ ‫کات زیاتر لە دوو منداڵ بە ئەستۆ بگرن کە‬ ‫ئەمە ئەرکێکی زۆر قوورسە‪ ،‬باری الوازی‬ ‫ئابووری پیاوی منداڵ‪ ،‬ژیانی ئەو منداڵە بە‬ ‫ئاقارێکی خراپ دەبات و لەژێر باری قورسی‬

‫دابین کردنی پێداویستییەکان دەشکێتەوە‪،‬‬ ‫هەمووی ئەم کێشانە دەگەڕێتەوە بۆجۆری‬ ‫بیرکردنەوەی ناو کۆمەڵگا کە بەم شێوازە‬ ‫و نەبوونی زانیاری سەبارەت بە باری‬ ‫ئێنسانی ئەم کورو کچانە قوربانی ئایین‬ ‫وکلتور دواکەوتووانە دەکەن‪.‬‬ ‫کێشەی گەورەتر کە دەبێتە خساری‬ ‫گەورە بۆ بنەماڵە و کۆمەڵگا ئەمەیە پاش‬ ‫ماوەیەکی کورت ئەم کچ وکورانە بە هۆی‬ ‫گەشە نەکردنی بیر و پەروەردەکردنی‬ ‫باش و نەبوونی ئیحساسی دروست‬ ‫و پەروەردەنەبوونی پێویست ژیانی‬ ‫هاوبەشیان تێک دەچێت و جیادەبنەوە‬ ‫‪ ،‬ئەم جار لە گەل مندااڵنی تەالق دراو‬ ‫رووبروین کە لە پەروردەکردن بەجێ ماون‬ ‫بە مندالێک و لە باری دەروونی تووشی‬ ‫شکست بوون و بەو هەموو موشکالتە‬ ‫هیچ داهاتێک یان بۆ داهاتوویان نیە و نە‬ ‫کۆمەڵگا و نە دەولەت وبنەماڵە پشتیوانی‬ ‫لێان ناکەت ‪ ،‬بلکو موری شکست خواردوو‬ ‫دەخون وتەرد دەبن و هەم منداڵیان بە‬ ‫فێروچووە وهەم داهاتوویشیان ناموشەخس‬ ‫و پر لە گرفتە و ئەم جار مندااڵنی ئەم‬ ‫ژیانی هاوبەش ئیزافە دەبن بەم موشکالتە‬ ‫و بێشترین خسار ئەوەیە کە ئەم مندااڵنە‬ ‫لە باری دەروونی زەربە وزەرر دەبینن‬ ‫کە زۆر سەختە چارە سەری بکرێت و‬ ‫درێژخاینە تا ئەم زەرروزیانی دەروونی یە‬ ‫جوبران ببێت ‪.‬‬


‫‪Dwaroj@komala.com‬‬

‫سەرنوسەر‪:‬‬

‫رەزا کەعبی‬

‫بەڕێوەبەری نوسین‪:‬‬

‫هێمن بایەزیدپور‬

‫بۆ خوێندنه‌وه‌ی دواڕۆژ له‌سه‌ر تۆڕی ئینتێرنێت‬ ‫سه‌ردانی ‪ www.komala.com‬بکه‌ ‌ن‬ ‫پەیوەندی ‪dwaroj@komala.com‬‬

‫لەرێوڕەسمێكدا رێز لە یادی گیانبەختكردوانی بۆتی گیرا ‬ ‫بە بەشداری ژمارەیەك لە ئەندامانی‬ ‫ئەندامان‌و‬ ‫كادر‌و‬ ‫سەركردایەتی‌و‬ ‫پێشمەرگەكانی كۆمەڵەی زەحمەتكێشان‬ ‫رێوڕەسمێك بۆ رێزلێنان لە یادی ئازیزی‬ ‫هاوڕێیانی گیانبەختكردووی كارەستای‬ ‫شیمیایی بارانی ئۆردوگاكانی كۆمەڵە لە‬ ‫بۆتێ گیرا‪.‬‬ ‫سەرەتای رێوڕەسمەكە کە رۆژی ‪١٤‬ی‬ ‫مانگی مەی ‪ 2019‬لەسەر مەزاری‬ ‫هاوڕێیانی گیانبەختکردوی کارەساتی‬ ‫بۆمبارانی شیمایی بۆتێ بەڕێوەچوو‪ .‬بە‬ ‫سرودی بانگەواز سرودی رەسمیی كۆمەڵە‌و‬ ‫ساتێك بێدەنگی بۆ گیانی ئازیزی هەموو‬ ‫گیانبەختكردوانی كۆمەڵە دەستی پێكرد‪.‬‬ ‫پاشان هاوڕێ عومەر ئێلخانیزادە‪ ،‬سكرتێری‬ ‫گشتیی كۆمەڵە لەمبارەوە قسەوباسێكی‬ ‫پێشكەش كرد‪.‬‬ ‫لەرێوڕەسمەكەدا چەندین هۆنراوە بۆ‬ ‫بیرەوەریی ‌و یادی ئەو قارەمانانە‬ ‫پێشكەش كرا‌و هەموو بەشداربووان سەری‬ ‫رێز‌و نەوازشیان لەسەر مەزاری هاوڕێیانی‬ ‫گیانبەختكردوو دانەواند‪.‬‬

‫پۆلێكی دیكە لە الوانی کوردستان بە ریزی رێوڕەسمی ئەسپەردەكردنی هاوڕێیان‬ ‫پێشمەرگایەتی کۆمەڵە پەیوەست بوون‬ ‫لیمۆ كەریمی و زێئوس‬ ‫پاش كۆتایی دەورەی سیاسی نیزامی‪ ،‬پۆلێكی دیكە لە كچان‌و كوڕانی خوازیاری پێشمەرگایەتی‪ ،‬لە مەراسیمیدا رۆژی ‪16‬ی جۆزەردان لە جەرەیانی ماموریەتێكی تەشكیالتی‌و لە رووداوێكی هاتوچۆدا دوو پێشمەرگەی فیداكاری‬ ‫چەكی شانازی پێشمەرگەی كۆمەڵەیان كردە شان‌و بە دروشمی بژی كۆمەڵە‪ ،‬بژی سوسیالیزم هاتنە ناو ریزەكانی كۆمەڵە‪ ،‬هاوڕێیان لیمۆ كەریمی‌و زێئوس وەكیلی گیانی ئازیزیان بەخت كرد‪ .‬رۆژی دواتر‌و لە ناو ئاپۆرای‬ ‫هاوڕێیانیاندا‪ ،‬تەرمی هاوڕێ لیمۆ‌و هاوڕێ زێئوس بەخاك سپێردران‪ .‬ناو و یادیان بەرز‌و بەڕێز بێت‬ ‫كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستانەوە‪.‬‬


Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.