Issuu on Google+

‫‪59‬‬ ‫چوارشه‌ممه‬

‫‪2010/12/1‬‬ ‫(‪ )20‬الپه‌ڕ‌ه‬ ‫نرخ (‪ )1000‬دیناره‬ ‫رۆژنامه‌یه‌کی سياسى گشتییه‌‪ ،‬هه‌فتانه‌ کۆمپانیای سولى تێلیگراف ده‌ریده‌کات‬

‫“ڕێككه‌وتن ‌ی ستراتیژی‌‬ ‫ڕۆڵ ‌ی ل ‌ه دابه‌شكردنی‌‬ ‫پۆسته‌كاندا نابێت”‬

‫‪4‬‬

‫‪w w w. d e s t u r. n e t‬‬

‫دوای پارتی یه‌كگرتووش داوای پاره‌ی‌ خه‌یاڵی ده‌كات‬ ‫له‌ دوو داوای یاسایدا داوای‌ ‪ 3‬ملیار دینار له‌ رۆژنامه‌یه‌ك‌و گۆرانیبێژێك ده‌كات‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان هاوشێوه‌ ‌‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫یه‌كگرتوو ‌‬ ‫ی یاسایدا‬ ‫داواك��ان��ی پارتی له‌ دوو داوا ‌‬ ‫ی خه‌یاڵی له‌ رۆژنامه‌یه‌ك ‌و‬ ‫ی پ��اره‌ ‌‬ ‫داوا ‌‬ ‫گۆرانیبێژێك ده‌ك��ات‪ 2 ،‬ملیار دینار ل ‌ه‬ ‫ی باس ‌و ملیارێك دیناریش ل ‌ه‬ ‫رۆژنامه‌ ‌‬ ‫گۆرانیبێژ لۆكه‌ زاهیر‪.‬‬ ‫دوای ئه‌و ناڕه‌زاییه‌ جه‌ماوه‌رییه‌ی‌ له‌الیه‌ن‬ ‫رۆژنامه‌نووسان ‌و رۆشنبیران ‌و الیه‌ن ‌ه‬ ‫سیاسیی ‌ه ئۆپۆزیسیۆنه‌كان له‌ دژی پارتی‬ ‫دیموكراتی كوردستان دروستبوو‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫داوای پاره‌ی‌ خه‌یاڵی ل ‌ه ژماره‌یه‌ك رۆژنام ‌ه‬ ‫و رۆژن��ام �ه‌ن��ووس ده‌ك���رد‪ ،‬یه‌كگرتووی‬ ‫ئیسالمیش هاوشێو‌هی‌ پارتی داوایه‌كی‬ ‫یاسایی له‌سه‌ر گۆرانیبێژێك ‌و رۆژنامه‌یه‌ك‬ ‫ده‌ك����ات‪ ،‬ل�� ‌ه ك��ات��ێ��ك��دا پێشتر پشتی‬ ‫رۆژنامه‌نووسانیان ده‌گرت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی باڵوبوونه‌وه‌ی‌ هه‌واڵێك ل ‌ه رۆژنامه‌ ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫باس گوایه‌ ئه‌مینداری‌ گشتی‌ یه‌كگرتوو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستانی‌ نامه‌یه‌كی‌ ئاراسته‌ ‌‬ ‫ئیسالم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حیزب ‌‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ی ئه‌میندار ‌‬ ‫ئوسام ‌ه تكریت ‌‬ ‫ی ‪350‬‬ ‫ی عێراقی‌ كردوو‌ه‌و تێیدا داوا ‌‬ ‫ئیسالم ‌‬ ‫ی ‪2010/11/24‬‬ ‫ی لێده‌كات‪ .‬رۆژ ‌‬ ‫هه‌زار دۆالر ‌‬ ‫ی هه‌ولێر به‌تۆمه‌تی‌ ته‌شهیر‬ ‫ی به‌رای ‌‬ ‫له‌ دادگا ‌‬ ‫ی هه‌ڵبه‌ستراو و‬ ‫‌و باڵوكردنه‌وه‌ی‌ هه‌واڵ ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌ی‌ ساخته‌ داوای �ه‌ك � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رنووسه‌ری‌ هه‌فته‌نامه‌ ‌‬ ‫به‌رهه‌م عه‌ل ‌‬ ‫ی ‪ 2‬ملیار دینار‬ ‫باس تۆماركردووه‌‌و داوا ‌‬

‫ده‌ك��ات‪ .‬هه‌روه‌ها له‌ داوای�ه‌ك�ی‌ ت��ردا ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌الیه‌ن پارێزه‌ری‌ ته‌له‌فزیۆنی‌ سپێد‌ه ‌‬ ‫زم��ان��ح��اڵ�ی‌ ی�ه‌ك��گ��رت��ووی‌ ئیسالمییه‌و‌ه‬ ‫ی ‪ 1‬ملیار دینار ل ‌ه گۆرانیبێژ‬ ‫تۆماركراوه‌ داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫لۆك ‌ه زاهیر ده‌ك �ه‌ن‪ ،‬به‌ تۆمه‌ت ‌‬ ‫ی كردوو‌ه ل ‌ه‬ ‫سوپاسی‌ ته‌له‌فزیۆنی‌ سپێده‌ ‌‬ ‫به‌رهه‌مهێنانی‌ كلیپێكیدا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رنووسه‌ری‌ هه‌فته‌نامه‌ ‌‬ ‫به‌رهه‌م عه‌ل ‌‬ ‫ی‬ ‫ب��اس ب� ‌ه ده‌س��ت��ووری وت "یه‌كگرتوو ‌‬ ‫ئیسالمی‌ ك��وردس��ت��ان به‌پێی یاسای‬ ‫ی‬ ‫رۆژنامه‌گه‌ری‌ هه‌رێمی‌ كوردستان داواكه‌ ‌‬ ‫ت��ۆم��ار ن���ه‌ك���ردووه‌‪ ،‬چ��ون��ك� ‌ه ل�ه‌ی��اس��ای‬ ‫ی هه‌رێمی‌ كوردستان به‌هیچ‬ ‫رۆژنامه‌گه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ �ه‌و ب��ڕه‌ زۆره‌ ‌‬ ‫شێوه‌یه‌ك داواك��ردن�� ‌‬ ‫تێدانییه‌"‪.‬‬ ‫سه‌میر سه‌لیم ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی‬ ‫یه‌كگرتوووی ئیسالمی كوردستان وتی‬ ‫"خراپبه‌كارهێنانی سومعه‌ی خه‌ڵكیش‬ ‫له‌الیه‌ن ئه‌و كه‌سانه‌و‌ه جێگه‌ی پرسیاره‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ سومع ‌ه شكاندن ‌و ناوزڕاندنیش‬ ‫جێگه‌ی قسه‌یه‌ و ده‌بێت ئازادی ئێمه‌ش‬ ‫حسابی بۆ بكرێت‪ ،‬بۆیه‌ هه‌روه‌ك له‌گه‌ڵ‬ ‫ئازادی پاراستندام‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ل سومع ‌ه‬ ‫پاراستنیشدام"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئاسمان ‌‬ ‫ی كه‌ناڵ ‌‬ ‫ی پارێزه‌ر ‌‬ ‫محه‌مه‌د هاودیان ‌‬ ‫ی‬ ‫سپێده‌ و سه‌اڵحه‌دین به‌هادین ئه‌میندار ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كگرتوو‪ ،‬ل ‌ه لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وت ‌‬ ‫"رۆژنامه‌ی باس هه‌ڵساو‌ه به‌ته‌شهیركردن‌و‬ ‫باڵوكردنه‌وه‌ی هه‌ندێك شت كه‌زیانیان هه‌ی ‌ه‬

‫ی‬ ‫بۆ كه‌سایه‌تی مامۆستا سه‌الحه‌دین‪ ،‬به‌پێ ‌‬ ‫یاساش به‌ ته‌شهیر هه‌ژمارده‌كرێن‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ته‌شهیركردنێكیش قه‌ره‌بووی به‌رامبه‌ركه‌ی‬ ‫ده‌كه‌وێت ‌ه سه‌ر"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و داوایه‌ی له‌سه‌ر لۆكه‌ زاهیر‪،‬‬ ‫ی وت��ی‌"ره‌وت��ی ب��ی��رك��ردن�ه‌و‌ه و‬ ‫ه��اودی��ان � ‌‬ ‫كاركردنی كه‌ناڵی سپێده‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و جۆر‌ه‬ ‫كلیپانه‌دا جیاوازه‌"‪.‬‬ ‫ره‌ح��م��ان غ �ه‌ری��ب رێ��ك��خ�ه‌ری سه‌نته‌ری‬ ‫میترۆ بۆ داكۆكیكردن ل ‌ه رۆژنامه‌نووسان‬ ‫ب ‌ه ده‌ستووری وت "داواك��ان�ی‌ یه‌كگرتوو‬ ‫پێشێلكردنی یاسای كاری رۆژنامه‌نووسییه‌"‪.‬‬ ‫ره‌حمان ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر یه‌كگرتوو ده‌یه‌وێت‬ ‫السایی پارتی بكاته‌وه‌ ده‌بوای ‌ه ل ‌ه شت ‌ه‬ ‫چاكه‌كانیدا السایی بكردایه‌ته‌و‌ه نه‌ك ل ‌ه‬ ‫خراپه‌كانی‌‪.‬‬ ‫بڕیار‌ه ئه‌مڕۆ سه‌نته‌ری‌ میترۆ بۆ داكۆكردن‬ ‫له‌ رۆژنامه‌نووسان به‌یاننامه‌یه‌ك سه‌باره‌ت‬ ‫ی‬ ‫به‌داواكانی‌ یه‌كگرتوو له‌سه‌ر هه‌فته‌نامه‌ ‌‬ ‫باس‌و هونه‌رمه‌ند لۆكه‌ زاهیر باڵوبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی هه‌فته‌نامه‌ی‌ باس پێیوای ‌ه‬ ‫سه‌رنووسه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫داواكانی‌ یه‌كگرتووی‌ ئیسالمی‌ پێچه‌وانه‌ ‌‬ ‫ی پێشوویانه‌‪ ،‬كه‌ دژی ئه‌و‌ه‬ ‫لێدوانه‌كان ‌‬ ‫بوون رۆژنامه‌نووسان به‌و پاره‌ خه‌یاڵیی ‌ه‬ ‫سزا بدرێن‪.‬‬ ‫ی "هه‌ر ناوزڕاندنێك‬ ‫به‌اڵم سه‌میر سه‌لیم وت ‌‬ ‫له‌الیه‌ن هه‌ركه‌سێكه‌و‌ه بێت ئه‌وا ده‌بێت‬ ‫ئه‌ویش له‌ ڕێگای یاساوه‌ سزا بدرێت ‌و‬ ‫ئیجرائاتی له‌گه‌ڵدا بكرێت"‪.‬‬

‫پارتی لە چی دەترسێت‪...‬‬ ‫پارتی و چەمکی هاواڵتی بچوک‬

‫‪17‬‬

‫مه‌كته‌بی راگه‌یاندنی یه‌كێتی ده‌ستیكرد ب ‌ه فرۆشتنی ئۆرگانه‌كانی‬ ‫هێمن له‌تیف ل ‌ه سلێمانی‬ ‫مه‌كته‌بی ن��اوه‌ن��دی راگه‌یاندنی یه‌كێتی‬ ‫ی رۆژنام ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫نیشتیمانی كوردستان‪ ،‬ل ‌ه ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫كوردستانی نوێوه‌‪ ،‬باڵوكراوه‌یه‌كی خۆی‬ ‫ده‌فرۆشێت‌و باڵوكراوه‌ك ‌ه له‌الیه‌ن كۆمپانیای‬ ‫ئاڤامیدیا‌و‌ه ده‌كڕدرێت ك ‌ه ل ‌ه بواری رێكالم‌و‬ ‫به‌رهه‌مهێنانی فیلم‌و هونه‌ریدا كار ده‌كات‪.‬‬ ‫گ��ۆڤ��اری ئ��اوێ��ز‌ه ك� ‌ه دوو هه‌فت ‌ه جارێك‬ ‫باڵوده‌كرایه‌و‌ه ‌و پاشكۆیه‌كی كوردستانی‬ ‫نوێبوو‪ ،‬له‌الیه‌ن ستران عه‌بدواڵ سه‌رنووسه‌ری‬

‫كوردستانی ن��وێ��و‌ه سه‌رپه‌رشتیده‌كرا‪،‬‬ ‫چه‌ند رۆژێك پێش ئێستا گۆڤاره‌كه‌یان به‌‬ ‫كۆمپانیای ئاڤا گروپ فرۆشت‪.‬‬ ‫ی ده‌ست رۆژنام ‌هی‌‬ ‫به‌پێ ‌ی ئه‌و زانیارییان ‌ه ‌‬ ‫ده‌س��ت��وور ك��ه‌وت��وون‪ ،‬گ��ۆڤ��اره‌ك� ‌ه به‌هۆی‌‬ ‫كه‌م ‌ی بودجه‌و‌ه ف��رۆش��راوه‌‪ ،‬دوای ئه‌وه‌ی‬ ‫ی چه‌ند مانگێك راوه‌ستێنرا‪ .‬به‌ر له‌‬ ‫بۆماو‌ه ‌‬ ‫ی پاداشت‬ ‫فرۆشتنیشی چه‌ند ملیۆنێك دینار ‌‬ ‫ی نووسه‌ران قه‌رزدار بووه‌‪.‬‬ ‫‌و هاوكار ‌‬ ‫ی ئاوێزه‌‪ ،‬ستران‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه فرۆشتن ‌ی گۆڤار ‌‬ ‫ی كوردستان ‌ی نوێ‌‪،‬‬ ‫عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬سه‌رنووسه‌ر ‌‬

‫زیادكردنی‌ ئاشكرا‬ ‫زیادكردنێك ‌ی ئاشكرا بۆ فرۆشتن و سه‌رپه‌رشتیكردنی‌‬ ‫مۆلیده‌كان ‌ی (گوندی‌ ئه‌ڵمانی‌) و (كوردسیتی‌ یه‌ك)‬ ‫ی ئه‌ڵمانی‌ یه‌ك) و‬ ‫ی مۆلیده‌كانی‌ (گوند ‌‬ ‫ی ئاشكرا بۆ فرۆشتن ‌‬ ‫ی نالیا زیادكردنێك ‌‬ ‫كۆمپانیا ‌‬ ‫ی یه‌ك) راده‌گه‌یه‌نێت له‌گه‌ڵ به‌كارخستنیان بۆ دابینكردنی‌ كاره‌با بۆ هه‌ردوو‬ ‫(كوردسیت ‌‬ ‫پرۆژه‌ك ‌ه به‌پێی‌ رێككه‌وتنێك له‌گه‌ڵ كۆمپانیا‪.‬‬ ‫بۆ زانیاری‌ زیاتر‪:‬‬ ‫ی یه‌ك) پێنج مۆلیده‌ن‪ ،‬سیانیان یه‌ك مێگای ‌ه و دوو‬ ‫ـ ژماره‌ی‌ مۆلیده‌كانی‌ (گوندی‌ ئه‌ڵمان ‌‬ ‫مۆلیده‌یان ‪ 500‬كه‌یڤییه‌‪ ،‬سه‌رجه‌میان ماركه‌ی‌ (كه‌مێنز)ی‌ ئه‌مریكین‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی (كوردسیتی‌ یه‌ك) ژماره‌یان چوار مۆلیده‌یه‌‪ ،‬هه‌ر چواریان ‪ 550‬كه‌یڤیین و ماركه‌ ‌‬ ‫ـ مۆلیده‌كان ‌‬ ‫ی یه‌ك ساڵیان له‌گه‌ڵدایه‌ و ل ‌ه مانگی‌ هه‌شتی‌ ئه‌مساڵه‌وه‌ به‌گه‌ڕخراون‪.‬‬ ‫(ئه‌كسا)ن‪ ،‬گره‌نت ‌‬ ‫ی كڕینی‌ مۆلیده‌كان و نرخی‌ ئه‌مپێری‌ تێدایه‌‪.‬‬ ‫ـ ته‌نده‌ر پڕكردنه‌وه‌ هه‌ردوو به‌ش ‌‬ ‫تێبینی‌‪:‬‬ ‫ی (‪ )2010/12/7‬كاتژمێر (‪)4‬ی‌ پاش نیوه‌ڕۆیه‌‪.‬‬ ‫ی ته‌نده‌ر رۆژ ‌‬ ‫ـ دواكاتی‌ وه‌رگرتن ‌‬ ‫ـ دواكاتی‌ هێنانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر رۆژی‌ (‪ )2010/12/9‬كاتژمێر (‪)12‬ی‌ نیوه‌ڕۆیه‌‪.‬‬ ‫ـ كاتی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر رۆژی‌ (‪ )2010/12/9‬كاتژمێر (‪)2‬ی‌ پاش نیوه‌ڕۆیه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی نالیا ـ ناو گوندی‌ ئه‌ڵمان ‌‬ ‫ناونیشان‪ :‬كۆمپانیا ‌‬ ‫ژماره‌ی‌ مۆبایل‪ 07701574880 :‬ـ ‪07501574880‬‬

‫ئاماده‌نه‌بوو هیچ لێدوانێك له‌وباره‌یه‌و‌ه بدات‪.‬‬ ‫ی مه‌كته‌ب ‌ی سیاسی ‌‬ ‫ی‬ ‫ئازاد جوندیان ‌ی وته‌بێژ ‌‬ ‫یه‌كێت ‌ی ل ‌ه لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وت ‌ی "ئه‌و‬ ‫بابه‌ت ‌ه په‌یوه‌ندی ‌ی ب ‌ه منه‌و‌ه نیی ‌ه و كوردستانی‌‬ ‫ی ئاوێز‌هی‌‬ ‫ێ ده‌سه‌اڵت ‌ی خۆیه‌تی‌‪ ،‬كه‌گۆڤار ‌‬ ‫نو ‌‬ ‫فرۆشتووه‌"‪.‬‬ ‫ی ئاوێزه‌‬ ‫ی گۆڤار ‌‬ ‫مه‌ریوان عه‌ل ‌ی سه‌نووسه‌ر ‌‬ ‫وت ‌ی "هیچ لێدوانێكم سه‌باره‌ت به‌فرۆشتنی‌‬ ‫ی ئاوێز‌ه نییه‌‪ ،‬ته‌نها ئه‌وه‌ند‌ه نه‌بێت‬ ‫گۆڤار ‌‬ ‫گۆڤارێك ‌ه و فرۆشراوه‌"‪.‬‬ ‫ی رێگه‌پێدراوی‌‬ ‫ده‌روون ن�ه‌وزاد‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬

‫كۆمپانیای ‌ی ئاڤا میدیا‪ ،‬ب ‌ه ده‌س��ت��وور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گرێبه‌ستی‌‬ ‫راگه‌یاند ك ‌ه ناتونێت ورده‌ك��ار ‌‬ ‫ی ئاوێز‌ه باڵوبكاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كڕین ‌ی گۆڤار ‌‬ ‫پێشتر هه‌وڵیانداو‌ه گۆڤارێكی تایبه‌ت به‌‬ ‫ی هه‌وارگ ‌ه ده‌ربكه‌ن‪،‬‬ ‫كۆمپانیاكه‌یان ب ‌ه ناو ‌‬ ‫ی ئاوێزه‌‬ ‫ب��ه‌اڵم كاتێك بینویان ‌ه گ��ۆڤ��ار ‌‬ ‫ده‌رناچێت به‌دواداچوونیان بۆ كردوو‌ه ‌و به‌‬ ‫هه‌لێك ‌ی باشیان زانیو‌ه ئه‌و گۆڤار‌ه بكڕن‪،‬‬ ‫ی تایبه‌ت ‌ی خۆی‌‬ ‫چونك ‌ه كۆمه‌ڵێك خوێنه‌ر ‌‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫زانیاریی زیاتر له‌الپه‌ڕ‌ه (‪ )2‬بخوێنه‌ره‌وه‌‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫راپۆرت ‌ه هه‌واڵ ‪3‬‬ ‫نێچیرڤان بارزانی مه‌كته‌بی ناوه‌ندی راگه‌یاندنی پارتی هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه‌‬ ‫ی میدیا سه‌نته‌ر كۆده‌كاته‌وه‌‬ ‫ده‌زگاكان ‌ی راگه‌یاندن ‌ی پارت ‌ی ل ‌ه پڕۆژه‌یه‌ك ب ‌ه ناو ‌‬ ‫بورهان قادر له‌ هه‌ولێر‬ ‫نێچیرڤان بارزانی‌ جێگری سكرتێری پارتی‬ ‫دیموكراتی كوردستان به‌پێی پڕۆژه‌یه‌ك‬ ‫ی‬ ‫كه‌ ئاماده‌ی‌ ك��ردووه‌ مه‌كته‌بی‌ ناوه‌ند ‌‬ ‫راگه‌یاندنی‌ پارتی‌ هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌و ‌ه‬ ‫ی‬ ‫‌و گشت ده‌زگاكانی‌ راگه‌یاندنی‌ پارت ‌‬ ‫ل�ه‌ پ��ڕۆژه‌ی��ه‌ك ب �ه‌ن��اوی‌ میدیا سه‌نته‌ر‬ ‫كۆده‌كاته‌وه‌‪ ،‬بڕیاره‌ دوای كۆنگره‌ی‌ پارتی‬ ‫ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ بچێته‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌ك �ی‌ ئ��اگ��ادار ل �ه‌ مه‌كته‌ب ‌‬ ‫راگه‌یاندنی‌ پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان‬ ‫ی‬ ‫به‌ ده‌ستووری‌ راگه‌یاند‪ ،‬نێچیرڤان بارزان ‌‬ ‫ی‬ ‫خه‌ریكی‌ دامه‌زاندنی‌ ده‌زگایه‌كی‌ راگه‌یاندن ‌‬ ‫پارتییه‌ به‌ ن��اوی‌ میدیا سه‌نته‌ر ‌و ئه‌و‬ ‫پڕۆژه‌یه‌ وه‌كو پڕۆپۆزه‌ل نووسراوه‌ته‌وه‌‌و ل ‌ه‬ ‫دوای‌ كۆنگره‌ ده‌چێته‌ بواری‌ جێبه‌جێكردن‬ ‫‌و بیناكه‌شی‌ ده‌كه‌وێته‌ رێگه‌ی‌ هه‌ولێر –‬ ‫مه‌سیف‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ وتی‌ «به‌هۆی‌ فراوانی‌ ‌و‬ ‫گه‌وره‌یی‌ بیناكه‌ ئه‌گه‌ری‌ ئه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ناڵ ‌ه‬ ‫عه‌ره‌بی‌ ‌و بیانیه‌كانیش نووسینگه‌كانیان‬ ‫بهێننه‌ ئه‌وێ‌ ‌و مانگانه‌ كرێیه‌كی‌ ره‌مزییان‬ ‫لێوه‌ربگرن بۆ ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ‬ ‫پته‌وبكه‌ن‌و سوودیان لێوه‌ربگرن»‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ كه‌نه‌یویست ناوی‌ باڵوبكرێته‌و ‌ه‬ ‫وت��ی «ئ �ه‌و پ��ڕۆژه‌ی �ه‌ی‌ میدیا سه‌نته‌ر ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ه�ه‌م��وو ده‌زگ��اك��ان�ی‌ راگه‌یاندنی‌ پارت ‌‬ ‫به‌ته‌له‌فزیۆنه‌كان ‌و رادیۆكان ‌و رۆژنام ‌ه‬ ‫‌و گ��ۆڤ��ار ‌و سایه‌ته‌ ئه‌لیكترۆنییه‌كان‬

‫ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬وات�ه‌ هه‌موویان ده‌چنه‌ ناو‬ ‫یه‌ك بینا‪ ،‬به‌اڵم ته‌نها رۆژنامه‌ی‌ خه‌بات‌ و‬ ‫گۆڤاری‌ گواڵن نه‌بێت»‪.‬‬ ‫ل���ه‌ب���اره‌ی‌ ئ���ه‌و دوو ب�ڵ�اوك���راوه‌ی���ه‌و‌ه‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ وتی‌ «دووڕا هه‌یه‌ یه‌كێكیان‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ئه‌وانیش بچنه‌ ناو ئه‌و پڕۆژه‌یه‌و‌ه‬ ‫‌و ئ���ه‌وه‌ی‌ تریشیان ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ ك�ه‌ ئ �ه‌وان‬ ‫بمێننه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێستا یه‌كالنه‌كراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ خه‌بات ‌و گ��واڵن پاره‌شیان‬ ‫وه‌رگرتووه‌ بۆ كڕینی‌ خانوو»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫كاروان ئاكره‌یی‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‌ سه‌ته‌الیت ‌‬ ‫كوردستان تیڤی‌‪ ،‬ئاماژه‌ی‌ ب�ه‌وه‌ دا ك ‌ه‬ ‫ئێستا بیناكه‌ ك��راوه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم وتی‌ «هیچ‬ ‫زانیارییه‌كم نییه‌ ‌و ئ�ه‌وه‌ی‌ من ئاگادرام‬ ‫ته‌نها ئه‌وه‌یه‌ بیناكه‌ ك��راوه‌ ‌و زانیاریم‬ ‫له‌سه‌ر كاركردنه‌كان نییه‌‪ ،‬پێشموای ‌ه‬ ‫تائێستا هیچ نه‌كراوه‌ له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ چۆن‬ ‫بكه‌وێته‌ ئیش»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ب��ێ��وار ع �ه‌ب��دول��ڕه‌ح��م��ان‪ ،‬ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫چاپخانه‌ی‌ موكریان ‌و ئه‌ندازیاری‌ بینا ‌‬ ‫پڕۆژه‌كه‌‪ ،‬وتی‌ «زانیاریم له‌سه‌ر پڕۆژه‌ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫نییه‌‪ ،‬چونكه‌ م��ن وه‌ك���و ئ �ه‌ن��دازی��ار ‌‬ ‫بیناسازی‌ سه‌رپه‌رشتیار بووم‪ ،‬به‌اڵم وه‌كو‬ ‫كاركردن ‌و به‌گه‌ڕخستنی‌ پڕۆژه‌كه‌ زانیاریم‬ ‫نییه»‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ هۆكاری دامه‌زراندنی ئه‌و ده‌زگایه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌الیه‌ن نێچیرڤان بارزانییه‌وه‌‪ ،‬به‌ وته‌ ‌‬ ‫ئ�ه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ ئ�ه‌و پ��ڕۆژه‌ی�ه‌ یه‌كێك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌ پڕۆژه‌ گه‌وره‌كان ‌و نێچیرڤان بارزان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌یه‌وێ‌ له‌و رێگه‌وه‌ گۆڕانكاری‌ له‌ناو پارت ‌‬

‫نێچیرڤان بارزانی‌‬

‫بكات‪ ،‬ئامانجیش له‌و پڕۆژه‌یه‌ گۆڕانكاریی ‌ه‬ ‫له‌ راگه‌یاندنی‌ پارتی‌‪ ،‬وتی‌«یه‌كێك له‌و‬ ‫تێبینیانه‌ی‌ نێچیرڤان ب��ارزان �ی‌ له‌سه‌ر‬ ‫راگه‌یاندنی‌ پارتی‌ هه‌یه‌تی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ی‬ ‫چی‌ هاواڵتیان كه‌متر رۆژنامه‌كانی‌ پارت ‌‬ ‫یان حیزبه‌كان ده‌خوێننه‌وه‌‪ .‬ده‌یانه‌وێت‬

‫به‌رپرسه‌كان به‌نزینخانه‌كانیشیان مه‌ترسین‬

‫ی به‌رپرسه‌كان‬ ‫ی جیهانییه‌و‌ه ل ‌ه سلێمانی به‌نزینخان ‌ه ‌‬ ‫ی ستاندارد ‌‬ ‫به‌پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫له‌ناو مااڵن‌و كۆاڵن‌و شوێن ‌ه گشتییه‌كان دانراون‬ ‫هێمن له‌تیف له‌سلێمانی‬

‫به‌دووری ته‌نها چه‌ند مه‌ترێكی كه‌م ده‌یان‬ ‫ی حكومی ‌و ئه‌هلی ل ‌ه سلێمانی‬ ‫به‌نزینخان ‌ه ‌‬ ‫له‌سه‌ر شه‌قام ‌و شوێن ‌ه گشتی ‌و كۆاڵن ‌و‬ ‫نزیك ل ‌ه مااڵن دانراون‪ ،‬به‌پێی زیانیارییه‌كانی‬ ‫ده‌س��ت��ووری��ش به‌نزینخانه‌كان ل�ه‌الی�ه‌ن‬ ‫به‌رپرسانی حیزبی‌و حكومییه‌و‌ه پشتگیری‬ ‫ده‌كرێن‪.‬‬ ‫ی جیهان ‌ی ده‌بێت به‌نزینخانه‌‬ ‫به‌پێ ‌ی ستاندارد ‌‬ ‫ی ‪ 75‬بۆ ‪ 100‬مه‌تر له‌ناو م��اڵ ‌و‬ ‫ب���ه‌دوور ‌‬ ‫شه‌قام ‌ه گشتییه‌كاندا دوورب��ێ��ت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌نزینخانه‌كان ‌ی سلێمان ‌ی ل ‌ه ناو ماڵه‌كان ‌و‬ ‫شوێن ‌ه گشتییه‌كان دانراون‌و مه‌ترسیشان بۆ‬ ‫سه‌ر گیان ‌ی هاواڵتیان دروستكردووه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رچ���اوه‌ی���ه‌ك ل�� ‌ه ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌رای��ه‌ت��ی‌‬ ‫به‌رهه‌مه‌نه‌وتییه‌كان ئاشكرایده‌كات زۆرب ‌هی‌‬ ‫پ��ڕۆژ‌ه و به‌نزینخانه‌كان به‌رپرسه‌كانیان‬ ‫ل ‌ه پشته‌وه‌یه‌‪ ،‬یاخود هی به‌رپرسه‌كان ‌ه ‌و‬ ‫ی خه‌ڵك ‌ی تره‌وه‌‪.‬‬ ‫كردوویان ‌ه به‌ناو ‌‬ ‫ێ ك ‌ه ده‌كه‌وێته‌‬ ‫ی سلێمان ‌ی نو ‌‬ ‫به‌نزینخان ‌ه ‌‬ ‫ته‌نیشت تێرمیناڵ ‌ی ش���اره‌زوور سه‌رجه‌م‬ ‫ی چه‌ند‬ ‫تانكیی ‌ه به‌نزینه‌كان ‌ی ب ‌ه دوور ‌‬ ‫ی شه‌قام ‌ه سه‌ره‌كییه‌كه‌وه‌‬ ‫مه‌ترێك ل ‌ه دوور ‌‬ ‫ی بۆ هاواڵتیان‬ ‫داناوه‌‪ ،‬مه‌ترسییه‌ك ‌ی گه‌ور‌ه ‌‬ ‫دروستكردووه‌‪.‬‬ ‫كارمه‌ندێك ‌ی به‌نزینخانه‌كه‌‪ ،‬ك ‌ه نه‌یویست‬ ‫ی بهێنرێت ب � ‌ه پێكه‌نینه‌و‌ه وتی‌‬ ‫ن���او ‌‬ ‫ی خۆمان ‌ه تاپۆیش ‌ه و به‌و‬ ‫«به‌نزینخان ‌ه ‌‬ ‫شێوه‌ی ‌ه به‌كاریده‌هێنین»‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌مانكاتیشدا خاوه‌ن ‌ی به‌نزینخانه‌كه‌‬ ‫ئاماد‌ه نه‌بوو هیچ لێدوانێك له‌و باره‌یه‌وه‌‬ ‫ی مه‌ترس ‌ی بۆ‬ ‫بدات‪ ،‬ل ‌ه كاتێكدا به‌نزینخانه‌ك ‌ه ‌‬ ‫سه‌رگیان ‌ی هاواڵتیان دروستكردووه‌‪.‬‬ ‫زان��ا محه‌مه‌د س��اڵ��ح‪ ،‬قایمقام ‌ی ق��ه‌زای‌‬ ‫ی بۆ ئه‌وه‌كرد كه‌‬ ‫ی سلێمانی‌‪ ،‬ئاماژ‌ه ‌‬ ‫مه‌ركه‌ز ‌‬ ‫ی ب ‌ه قایمقامه‌و‌ه نییه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌ی ئ �ه‌وه‌ش �ه‌وه‌‪ ،‬سه‌رچاوه‌یه‌ك‬ ‫ل ‌ه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی به‌رهه‌م ‌ه نه‌وتییه‌كان‬ ‫به‌ده‌ستووری وت «ل ‌ه كات ‌ی مۆڵه‌تپێدان‬ ‫به‌به‌نزینخانه‌كان دواجار مۆڵه‌ته‌ك ‌ه ده‌چێته‌‬ ‫ی مه‌ركه‌ز تا ڕه‌زامه‌ندی‌‬ ‫ی قایمقام ‌ی قه‌زا ‌‬ ‫ال ‌‬ ‫له‌سه‌ر بدات»‪.‬‬ ‫رونیشیده‌كاته‌و‌ه زۆرێك ل ‌ه به‌نزینخانه‌كان‬

‫به‌رپرسێك ‌ی ل ‌ه پشته‌وه‌یه‌‪ ،‬یاخود هه‌ر‬ ‫هی به‌رپرسه‌كان ‌ه‌و كردوویان ‌ه به‌ناو ‌‬ ‫ی‬ ‫هاواڵتییه‌كه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی هه‌ڵوێست ده‌كه‌وێت ‌ه گه‌ڕه‌كی‌‬ ‫به‌نزینخان ‌ه ‌‬ ‫شاره‌وانیه‌وه‌‪ ،‬كارمه‌ندێك ‌ی ئه‌و به‌نزینخانه‌یه‌‬ ‫ئاماژ‌ه ب�ه‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه به‌نزینخانه‌كه‌یان‬ ‫هیچ كێشه‌یه‌ك ‌ی یاسایی نییه‌‪ ،‬سااڵنه‌ش‬ ‫مۆڵه‌ته‌كه‌یان بۆ نوێ ده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬

‫له‌تیف محه‌مه‌د‪ ،‬هاواڵتییه‌ك ‌ی گه‌ڕه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌نزینه‌كانی‌‬ ‫ش��اره‌وان��ی��ی � ‌ه و ت��ان��ك�ه‌ر ‌‬ ‫ی هه‌ڵوێست ته‌نها ‪ 10‬بۆ ‪ 15‬مه‌تر‬ ‫به‌نزینخان ‌ه ‌‬ ‫ل ‌ه ماڵه‌كه‌یه‌و‌ه دووره‌‪ ،‬وت ‌ی له‌گه‌ڵ دانان ‌ی ئه‌و‬ ‫به‌نزینخانه‌یه‌دا هاواڵتیان ‌ی گه‌ڕه‌ك ‌ی شاره‌وانی‌‬ ‫نیگه‌ران ‌ی خۆیان ده‌ربڕیو‌ه‌و چه‌ندین ئیمزایان‬ ‫بۆ الیه‌ن ‌ی په‌یوه‌ندیدار به‌رزكردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هیچ شێوه‌یه‌ك وه‌اڵمیان نه‌داونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌تیف وتی «ئه‌گه‌ر ئه‌و به‌نزینخانه‌یه‌‬ ‫به‌رپرسێك ‌ی ل ‌ه پشته‌و‌ه نه‌بێت چۆن ده‌بێت‬ ‫به‌و شێوه‌ی ‌ه مه‌ترس ‌ی بۆ سه‌ر گیان ‌ی هاواڵتیان‬ ‫دروستبكات‪ ،‬ل ‌ه كات ‌ی رووداوێك ‌ی ئاسایدا له‌‬ ‫به‌نزینخانه‌كاندا رووداوێك ‌ی له‌و هۆتێل سۆما‬ ‫دووبار‌ه ده‌بێته‌وه‌«‪.‬‬ ‫ی دابه‌شكردنی‌‬ ‫جه‌مال عه‌ل ‌ی ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ر ‌‬ ‫به‌رهه‌مه‌نه‌وتییه‌كان ل ‌ه سلێمانی‌‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫ی مۆڵه‌ت بۆ به‌نزینخانه‌كان به‌پێی‌‬ ‫نوێكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫لیژنه‌یه‌كه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر مه‌رجه‌كان ‌ی تێدانه‌بێت ئه‌وا‬ ‫ی بۆ نوێ ناكرێته‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫مۆڵه‌ته‌ك ‌ه ‌‬ ‫وت ‌ی «ب ‌ه هیچ شێوه‌یه‌ك ل ‌ه ئێستادا مۆڵه‌ت‬ ‫به‌به‌نزینخانه‌كان ناده‌ین»‪.‬‬ ‫ی هاواڵتیان جه‌مال‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه داواك��ار ‌‬ ‫ع��ه‌ل��ی‌‪ ،‬وت��� ‌ی «ن��ات��وان��ی��ن م��ۆڵ��ه‌ت له‌‬ ‫به‌نزینخانه‌كان وه‌ربگرینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر هاواڵتیان‬ ‫نیگه‌رانیشبن‪ ،‬به‌اڵم ده‌توانین داواكارییه‌كه‌یان‬ ‫ب��ۆ س �ه‌روخ��ۆم��ان ب�ه‌رزب��ك�ه‌ی��ن�ه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫الیه‌ن ‌ی په‌یوه‌ندیدار ده‌توانێت ئه‌و مۆڵه‌ته‌‬ ‫وه‌ربگرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫كاو‌ه سابر هاواڵتییه‌ك ‌ی گه‌ڕه‌ك ‌ی شاره‌وانییه‌‪،‬‬ ‫ب��اس ل��ه‌و‌ه ده‌ك���ات ك� ‌ه ل� ‌ه كات ‌ی دانانی‌‬ ‫به‌نزینخانه‌كان ل ‌ه نزیك ماڵه‌كانیان سه‌ردانی‌‬ ‫شاره‌وان ‌ی ‌و قایمقام ‌و پڕۆژه‌تایبه‌تییه‌كان‬ ‫‌و الیه‌ن ‌ه په‌یوه‌ندیداره‌كانیان ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم هیچ كه‌سێك گوێ ‌ی لێنه‌گرتوون‪.‬‬ ‫وت ‌ی «شاره‌وانیش پێ ‌ی وتوون دانان ‌ی ئه‌و‬ ‫ی ئێو‌ه نییه‌»‪.‬‬ ‫به‌نزینخانان ‌ه كێش ‌ه ‌‬ ‫عومه‌ر عه‌ل ‌ی شه‌ریف‪ ،‬خاوه‌ن ‌ی به‌نزینخان ‌هی‌‬ ‫برایه‌تی‌‪ ،‬وت ‌ی «هه‌ندێك به‌نزینخان ‌ه له‌ناو‬ ‫ی جیهانی‌‬ ‫ش��اردا ه �ه‌ن به‌پێ ‌ی ستاندارد ‌‬ ‫دروستنه‌كراون‪ ،‬چه‌ند مه‌ترێكی كه‌م له‌‬ ‫شه‌قام ‌ی سه‌ره‌كییه‌و‌ه دوورن»‪.‬‬ ‫ی ناوشار له‌‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌ی ئه‌و به‌نزینخانان ‌ه ‌‬ ‫ی شه‌ستییه‌كه‌دان زیاتر‬ ‫ی ل ‌ه ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫مه‌ترسیان دروستك��دووه‌‪.‬‬

‫هه‌وڵبده‌ن زۆرترین خوێنه‌ر ‌و بینه‌ر ‌و‬ ‫گوێگر بۆ خۆیان رابكێشن»‪.‬‬ ‫به‌پێی ئ �ه‌و پ��ڕۆژه‌ی �ه‌ له‌ دوای كۆنگر‌ه‬ ‫ی‬ ‫راسته‌وخۆ مه‌كته‌بی‌ ناوه‌ندی‌ راگه‌یاندن ‌‬ ‫پارتی هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ وتی‌ «بۆ به‌ڕێوه‌به‌ردنی‌ ئه‌و‬

‫پڕۆژه‌یه‌ لیژنه‌یه‌كی‌ سێ‌ كه‌سی‌ پێكدێت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫كه‌سی‌ یه‌كه‌م نێچیرڤان ب��ارزان�ی‌ خۆ ‌‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ‌و ئ�ه‌گ�ه‌ر خۆیشی‌ نه‌بێت ئ�ه‌وا‬ ‫شانسی‌ هه‌ر یه‌ك له‌ یه‌كه‌میان ك��اروان‬ ‫ئاكره‌یی‌‌و دوای‌ ئه‌و سه‌رۆ قادر به‌هێزه‌ بۆ‬ ‫وه‌رگرتنی‌ ئه‌و پۆسته‌»‪.‬‬

‫مانگان ‌ه زیاتر له‌ چوار هه‌زار‬ ‫كه‌س سه‌ردانی ئێران ده‌كات‬

‫محه‌مه‌د نه‌جیب له‌سلێمانی‬ ‫به‌رپرسی ڤیزا پێدان له‌ قونسوڵگه‌ری‬ ‫كۆماری ئیسالمی ئێران له‌ سلێمانی‪،‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ ب���ه‌وه‌ ده‌دات به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫ناوه‌ندی مانگانه‌ زیاتر له‌ چوار هه‌زار‬ ‫كه‌س ڤیزا وه‌رده‌گرن ‌و سه‌ردانی ئێران‬ ‫ده‌كه‌ن‪ .‬ماوه‌یه‌كیشه‌ ڤیزای ئێرانی زیاتر‬ ‫به‌رزبووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌رپرسی ڤیزا پێدان له‌ قونسوڵگه‌ری‬ ‫كۆماری ئیسالمی ئێران له‌ سلێمانی له‌‬ ‫لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور وتی‌ «ده‌وڵه‌تان‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای ك��اری به‌رامبه‌ر یه‌ك‬ ‫سه‌باره‌ت به‌گۆڕین‌و هه‌مواركردنی نرخی‬ ‫ڤیزای خۆیان ك��ارده‌ك �ه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫نرخی ڤ��ی��زای ع��ێ��راق ب��ۆ هاواڵتیانی‬ ‫ئێرانی له‌ ساڵی رابردوودا دوو به‌رامبه‌ر‬ ‫زیادبوو‪ ،‬بۆیه‌ ئێمه‌ش زیادمانكرده‌وه‌»‪.‬‬ ‫ده‌ڵێت س�ه‌ره‌ڕای ئه‌و خاڵه‌ زیادبوونی‬ ‫نرخی ڤیزا ب��ۆ چ��وون�ه‌ ن��او كۆماری‬ ‫ئیسالمی ئێرانه‌وه‌ سیفه‌تێكی گشتی‬

‫هه‌بووه‌‪ ،‬وتی‌ «له‌به‌رئه‌وه‌ زۆرێ��ك ل ‌ه‬ ‫واڵته‌كان ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ ته‌نها تایبه‌ت‬ ‫نییه‌ به‌عێراقه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ل�ه‌ قونسوڵگه‌ری‌ ئ��ێ��ران نرخی‌ ڤیزا‬ ‫ب �ه‌رزك��راوه‌ت �ه‌وه‌ ب�ه‌م شێوه‌یه‌‪ :‬ڤیزای‬ ‫خێرا ‪ 76‬دۆالر و ڤیزای ئاسایی كه‌ له‌‬ ‫ماوه‌ی یه‌ك هه‌فته‌دا ته‌واو ده‌بێت به‌‬ ‫‪ 58‬دۆالره‌‪ ،‬به‌ تێكڕاش مانگانه‌ زیاتر‬ ‫له‌ چوار هه‌زار كه‌س ڤیزا وه‌رده‌گرن ‌و‬ ‫سه‌ردانی ئێران ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫پێشتر ڤیزای‌ خێرا ‪ 50‬دۆالر و ڤیزای‌‬ ‫ئاسایی به‌ ‪ 15‬دۆالر بووه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا س �ه‌ره‌ڕای‬ ‫ب��ه‌رزب��وون��ه‌وه‌ی ن��رخ��ی ڤ��ی��زا له‌سه‌ر‬ ‫هاواڵتیانی هه‌رێم كاریگه‌ری نه‌بووه‌‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر داواك���ردن���ی ڤ��ی��زا ل��ه‌الی��ه‌ن‬ ‫ه��اواڵت��ی��ان��ه‌وه‌‪ ،‬وت���ی «ئ��اس��ان��ك��اری‬ ‫تایبه‌تمان كردووه‌ بۆ بریندارانی چه‌كی‬ ‫كیمیایی كه‌به‌مه‌به‌ستی چ��اره‌س �ه‌ر‬ ‫رووده‌ك �ه‌ن �ه‌ ئێران ‌و ه�ه‌روه‌ه��ا له‌گه‌ڵ‌‬ ‫كارمه‌ندانی حكومی»‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪ 2‬راپۆرت‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫"ڕێككه‌وتن ‌ی ستراتیژ ‌ی ڕۆڵ ‌ی ل ‌ه دابه‌شكردن ‌ی پۆسته‌كاندا‬

‫نابێت"‬

‫‪4‬‬

‫سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان هه‌وڵی‌ په‌شیمان كردنه‌وه‌ی‌ حاكم رزگار ده‌دات‬

‫ی په‌رله‌مانه‌وه‌ هه‌ر دوای‌ یه‌كه‌م دانیشت له‌ داواكه‌‬ ‫به‌پێی یاسا ده‌بوایه‌ داواكه‌ی‌ حاكم ڕزگار بخرایه‌ت ‌ه كارنامه‌ی‌ گفتوگۆ ‌‬

‫كه‌مال كه‌ركوكی‌ بۆ په‌شیمانكردنه‌وه‌ی‌ حاكم رزگار له‌ گه‌ڵیدا كۆبووه‌ته‌وه‌‬

‫بورهان قادر له‌ هه‌ولێر‬ ‫ی‬ ‫دوای‌ ئ��ه‌وه‌ی‌ حاكم ڕزگ��ار ئه‌ندام ‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان رایگه‌یاند ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌هۆی‌ مامه‌ڵه‌ی‌ نه‌شیاوی‌ سه‌رۆك ‌‬ ‫په‌رله‌مانه‌وه‌ ده‌ستی له‌كاركێشاوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان له‌ هه‌وڵداندایه‌ بۆ‬ ‫په‌شیمانكردنه‌وه‌ی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌ ‪ 2010/11/8‬حاكم رزگار ئه‌ندام ‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان به‌ نووسراوێك‬ ‫ی‬ ‫ده‌س���ت ل �ه‌ك��ارك��ێ��ش��ان �ه‌وه‌ی‌ خ��ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫پێشكه‌شی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ په‌رله‌مان ‌‬ ‫كوردستان كردووه‌‪ ،‬له‌ ده‌قی‌ ده‌ست‬ ‫هۆكاره‌كه‌ی‌ بۆ مامه‌ڵه‌ی‌ د‪.‬كه‌مال‬ ‫ك��ه‌رك��وك��ی‌ س���ه‌رۆك���ی‌ پ��ه‌رل��ه‌م��ان‬ ‫ده‌گه‌ڕینێته‌وه‌‪ ،‬ئاماژه‌ی‌ ب�ه‌وه‌ داو ‌ه‬ ‫ی‬ ‫كه‌ د‪.‬ك �ه‌م��ال كه‌ركوكی‌ سوكایه‌ت ‌‬ ‫پێكردووه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫له‌ نامه‌كه‌دا هاتووه‌ "مرۆڤ بێڕێز ‌‬ ‫پێناكرێ‪ ،‬ده‌بێ‌ به‌ ڕوحی‌ برایانه‌و ‌ه‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت له‌گه‌ڵ یه‌كدا بكه‌ن‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫ك���ه‌رام���ه‌ت���ی‌ وه‌ك م����رۆڤ ده‌ب��� ‌‬ ‫پارێزراوبێ"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها هاتووه‌ "ئ�ه‌و شێوازه‌ گرژ‬ ‫و تونده‌ی‌ به‌ڕێز سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان‬ ‫ی‬ ‫به‌رانبه‌ر من نواندی‌ له ‌دانیشتن ‌‬ ‫س�ه‌رل�ه‌ب�ه‌ی��ان�ی‌ رۆژی‌ ‪2010/11/3‬‬ ‫ی‬ ‫ل �ه‌ ك��ات�ی‌ گفتوگۆ ل �ه‌س �ه‌ر قانون ‌‬ ‫ی‬ ‫خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان ده‌چ��ێ��ت��ه‌ خ��ان �ه‌ ‌‬ ‫سوكایه‌تی‌ یا بێڕێزی‌ پێكردن"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ به‌پێی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆ ‌‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان ده‌ب��وای��ه‌ دوای‌ یه‌كه‌م‬ ‫ی‬ ‫دانیشتن له‌ پ��اش پێشكه‌شكردن ‌‬ ‫ن��ام��ه‌ی‌ ده‌س��ت��ل�ه‌ك��ارك��ێ��ش��ان�ه‌وه‌ك� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بخوێنرێته‌وه‌ ب��ۆ گفتوگۆ كردن ‌‬ ‫په‌رله‌مانتاران و قبوڵیان ڕه‌تكردنه‌وه‌‪.‬‬

‫ب�ه‌اڵم ل��ه‌دوای‌ داواك��ه‌ی‌ حاكم رزگار‬ ‫ی‬ ‫تا ئێستا په‌رله‌مان پێنج دانیشتن ‌‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬كه‌چی‌ سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌و ده‌س���ت ل�ه‌ك��ارك��ێ��ش��ان�ه‌وه‌ی�ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌خوێندۆته‌وه‌ تا ئه‌ندامان گفتوگۆ ‌‬ ‫له‌سه‌ر بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫تاریق جه‌وهه‌ر ڕاوێژكاری‌ راگه‌یاندن ‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان‬ ‫له‌ لێدوانێكدا بۆ ده‌س��ت��وور ده‌ڵێـ‬ ‫دواخستنی‌ گفتوگۆ له‌سه‌ر نامه‌ك ‌ه‬ ‫نایاسایی نییه‌‪ ،‬ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌ دا ك ‌ه‬ ‫نامه‌كه‌ ده‌خرێته‌ به‌رنامه‌ی‌ كاره‌وه‌‪،‬‬ ‫وت �ی‌ "ئ���ه‌وه‌ش ده‌وه‌ستێته‌وه‌ سه‌ر‬ ‫ی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ په‌رله‌مان‌و ئه‌و به‌رنامه‌ ‌‬ ‫له‌به‌ر ده‌ستیاندایه‌"‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ زان��ی��اری��ی�ه‌ك��ان�ی‌ ده‌س��ت��وور‬ ‫ده‌س��ت��ل �ه‌ك��ارك��ێ��ش��ان �ه‌وه‌ك �ه‌ی‌ حاكم‬ ‫ی‬ ‫ڕزگ���ار قبوڵناكرێت‪ ،‬سه‌رۆكایه‌ت ‌‬

‫ی‬ ‫په‌رله‌مانیش ده‌یانه‌وێت پێش ئه‌وه‌ ‌‬ ‫نامه‌كه‌ بخرێته‌ گفتوگۆوه‌ حاكم ڕزگار‬ ‫په‌شیمان بكه‌نه‌وه‌ له‌ داواكه‌ی‌‪ .‬بۆیه‌ش‬ ‫ی‬ ‫داوا یه‌كه‌م كه‌سی‌ ڕیزبه‌ندی‌ لیست ‌‬ ‫كوردستانی‌ كه‌ ده‌رنه‌چووه‌‪ ،‬نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫تا بێچێته‌ شوێنی‌ حاكم ڕزگار‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ریزبه‌ندیه‌كه‌ش مامۆستا كاو ‌ه‬ ‫ی‬ ‫كه‌ ریزبه‌ندیكه‌ی‌ ‪ 62‬ه‌و له‌پشك ‌‬ ‫یه‌كێتی‌ نیشتیمانی كوردستان ده‌بێت‬ ‫بچێته‌ شوێنی‌ حاكم ڕزگ��ار ئه‌گه‌ر‬ ‫داواكه‌ی‌ قبوڵبكرێت‪.‬‬ ‫له‌مباره‌وه‌ مامۆستا كاوه‌ له‌لێدوانێكدا‬ ‫بۆ ده‌ستوور وتی‌ "منیش له‌هه‌ندێك‬ ‫براده‌ر‌و ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌وه‌ گوێبیست‬ ‫ی‬ ‫ب��وم ك��ه‌ به‌پێی‌ ی��اس��اش ل���ه‌دوا ‌‬ ‫ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ی‌ حاكم رزگار‬ ‫ده‌بێت من ب��م‪ ،‬ب�ه‌اڵم تا ئێستا به‌‬ ‫فه‌رمی‌ له‌الیه‌ن په‌رله‌مان‌و حیزبیشه‌و ‌ه‬

‫من ئاگادار نه‌كراومه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ده‌ستوور په‌یوه‌ندیكرد به‌ حاكم رزگار‬ ‫به‌اڵم ئاماده‌نه‌بوو لێدوان له‌وباره‌یه‌و ‌ه‬ ‫بدات‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌و زانیاریانه‌ی‌ ده‌ست ده‌ستوور‬ ‫ی‬ ‫كه‌وتوون كه‌مال كه‌ركوكی‌ سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان دانیشتنێك ‌‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ حاكم رزگ���ار ك���ردووه ‌‌و له‌‬ ‫هه‌وڵدان دایه‌ بۆ په‌شیمانكردنه‌وه‌ی‌‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ هه‌وڵدان بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ حاكم‬ ‫ڕزگار تاریق جه‌وهه‌ر وتی‌ "ئه‌وه‌ نازانم‪،‬‬ ‫ده‌كرێ‌ له‌خۆی‌ بپرسی‌‪ ،‬تا ئێستاش ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫په‌رله‌مان بڕیاری‌ نه‌داوه‌‪ ،‬سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌پێی‌ كاتی‌ گونجا‌وده‌یخاته‌ به‌رنامه‌ ‌‬ ‫كار‌و سه‌رۆكایه‌تی‌ زیاتر له‌وه‌ ده‌زانن"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫فرسه‌ت ئه‌حمه‌د سكرتێری‌ په‌رله‌مان ‌‬ ‫كوردستان ئاماده‌نه‌بوو لێدوان بدات‬ ‫له‌وباره‌وه‌‪.‬‬

‫یه‌كێتی باڵوكراوه‌یه‌كی خۆی ده‌فرۆشێت‬

‫یه‌كێتی‌ ده‌ستیكرد به‌فرۆشتنی‌ میدیاكانی‌‬

‫هێمن له‌تیف له‌ سلێمانی‬ ‫م �ه‌ك��ت �ه‌ب��ی ن���اوه‌ن���دی راگ �ه‌ی��ان��دن��ی‬ ‫یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ڕێگه‌ی‌ رۆژنامه‌ی‌ كوردستانی نوێوه‌‪،‬‬ ‫ب�ڵاوك��راوه‌ی �ه‌ك��ی خ��ۆی ده‌ف��رۆش��ێ��ت‬ ‫‌و ب�ڵاوك��راوه‌ك �ه‌ ل�ه‌الی�ه‌ن كۆمپانیای‬ ‫ئاڤامیدیا‌وه‌ ده‌كڕدرێت كه‌ له‌ بواری‬ ‫رێكالم‌و به‌رهه‌مهێنانی فیلم‌و هونه‌ریدا‬ ‫كار ده‌كات‪.‬‬ ‫گ���ۆڤ���اری ئ���اوێ���زه‌ ك����ه‌دوو هه‌فت ‌ه‬ ‫جارێك باڵوده‌كرایه‌وه‌ ‌و پاشكۆیه‌كی‬ ‫كوردستانی نوێبوو‪ ،‬له‌الیه‌ن ستران‬ ‫ع�ه‌ب��دواڵ س�ه‌رن��ووس�ه‌ری كوردستانی‬ ‫نوێوه‌ سه‌رپه‌رشتی ده‌كرا‪ ،‬چه‌ند رۆژێك‬ ‫پێش ئێستا گۆڤاركه‌یان به‌كۆمپانیای‬ ‫ئاڤا گروپ فرۆشت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئاوێزه‌ پێشتر ه�ه‌ر له‌ چوارچێوه‌ ‌‬ ‫رۆژنامه‌كه‌دا له‌ هه‌شت الپه‌ڕه‌دا رۆژانی‬ ‫هه‌ینی باڵوده‌كرایه‌وه‌ ‌و خوێنه‌رێكی‬ ‫زۆری هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌سه‌رده‌می ستران‬ ‫عه‌بدوڵاڵدا بوو به‌گۆڤار‌و نه‌ده‌فرۆشرا‪،‬‬ ‫تا دواتر بڕیاری وه‌ستانی دراو له‌چه‌ند‬ ‫رۆژی رابردووشدا فرۆشرا‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئ��ه‌و زان��ی��اری��ی��ان �ه‌ی‌ ده‌س��ت‬ ‫رۆژنامه‌ی‌ ده‌ستوور كه‌وتوون‪ ،‬گۆڤاره‌ك ‌ه‬ ‫به‌هۆی‌ كه‌می‌ ب��ودج�ه‌وه‌ ف��رۆش��راوه‌‪،‬‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی بۆماوه‌ی‌ چه‌ند مانگێك‬ ‫راوه‌ستێنرا‪ .‬به‌ر له‌ فرۆشتنیشی چه‌ند‬ ‫ی‬ ‫ملیۆنێك دیناری‌ پاداشت ‌و هاوكار ‌‬ ‫نووسه‌ران قه‌رزدار بووه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ زانیارییه‌كان گرێبه‌سه‌ته‌ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان ‌‬ ‫له‌ نێوان سه���رنووسه‌ر ‌‬ ‫ن��وێ و كۆمپانیایی‌ ئ��اڤ��ا میدیادا‬ ‫ی‬ ‫كراوه‌‪ .‬سكرتاریه‌تی‌ نووسین ئاگادار ‌‬ ‫گ��رێ��ب�ه‌س��ت�ه‌ك�ه‌ ن��ی��ن ‌و ره‌خ��ن �ه‌ی��ان‬ ‫لێگرتوون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌ ژم��اره‌ پێنج ه �ه‌زارو ‪339‬ی‌ رۆژ ‌‬ ‫‪11/28‬ی‌ كوردستانی‌ ن��وێ��دا‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫ژێ��ر ناونیشانی‌ "ك��وردس��ت��ان�ی‌ نو ‌‬

‫خاوه‌ندارێتی‌ گۆڤاری‌ ئاوێزه‌ ده‌داته‌ ئاڤا‬ ‫میدیا" فرۆشتنی‌ گۆڤاره‌كه‌ ئیمزاكراوه‌‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌فرۆشتنی‌ گۆڤاری‌ ئاوێزه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫س��ت��ران ع �ه‌ب��دوڵ�ڵا‪ ،‬س �ه‌رن��ووس �ه‌ر ‌‬ ‫كوردستانی‌ ن��وێ‌‪ ،‬ئاماده‌نه‌بوو هیچ‬ ‫لێدوانێك له‌وباره‌یه‌وه‌ بدات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫رۆژی‌ ‪ 11/27‬له‌ باره‌گای‌ سه‌ره‌ك ‌‬ ‫كوردستانی‌ نوێ‌‪ ،‬به‌ئاماده‌بوونی‌ ستران‬ ‫ی‬ ‫عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬سه‌رنوسه‌ری‌ كوردستان ‌‬ ‫ی‬ ‫ن���وێ‌‪ ،‬س��ه‌رپ��ه‌رش��ت��ی��اری‌ گ��ۆڤ��ار ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاوێزه‌ و مه‌ریوان عه‌لی‌ سه‌رنوسه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫گۆڤاره‌كه‌‌و ده‌روون نه‌وزاد به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫رێگه‌پێدراوی‌ كۆمپانیایی‌ ئاڤامیدیا‬ ‫ی‬ ‫‌و پ��ارێ��زه‌ران��ی‌ ه����ه‌ردوو ال‪ ،‬واژۆ ‌‬ ‫گرێبه‌ستی‌ فرۆشتن ‌و خاوه‌ندارێتی‌ ‌و‬ ‫چاپ‌و باڵوكردنه‌وه‌ی‌ گۆڤاری‌ ئاوێزه‌یان‬ ‫ئیمزاكرد‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئ��ازاد جوندیانی‌ وته‌بێژی‌ مه‌كته‌ب ‌‬ ‫سیاسیی‌ یه‌كێتی‌ له‌ لێدوانێكدا بۆ‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور وتی‌ "ئه‌و بابه‌ته‌ په‌یوه‌ندی ‌‬ ‫ێ‬ ‫به‌منه‌وه‌ نییه‌ و كوردستانی‌ نو ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌سه‌اڵتی‌ خۆیه‌تی‌‪ ،‬كه‌گۆڤاری‌ ئاوێزه‌ ‌‬ ‫فرۆشتووه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫مه‌ریوان عه‌لی‌ سه‌نووسه‌ری‌ گۆڤار ‌‬ ‫ئاوێزه‌ وتی‌ "هیچ لێدوانێكم سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ فرۆشتنی‌ گۆڤاری‌ ئاوێزه‌ نییه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ نه‌بێت گۆڤارێكه‌ و فرۆشراوه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌روون نه‌وزاد به‌ڕێوه‌به‌ری‌ رێگه‌پێدراو ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆمپانیایی‌ ئاڤا میدیا‪ ،‬به‌ ده‌ستوور ‌‬ ‫ی‬ ‫راگ��ه‌ی��ان��د ك�ه‌ن��ات��ون��ێ��ت ورده‌ك����ار ‌‬ ‫گرێبه‌ستی‌ كڕینی‌ گ��ۆڤ��اری‌ ئاوێز ‌ه‬ ‫باڵوبكاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم پێشتر هه‌وڵیانداو ‌ه‬ ‫گۆڤارێك تایبه‌ت به‌ كۆمپانیاكه‌یان ب ‌ه‬ ‫ناوی‌ هه‌وارگه‌ ده‌ربكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم كاتێك‬ ‫بینویانه‌ گۆڤاری‌ ئاوێزه‌ ده‌رناچێت‬ ‫ی‬ ‫به‌دواداچوونیان بۆ كردووه‌‌و به‌هه‌لێك ‌‬ ‫باشیان زان��ی��وه‌ ئ �ه‌و گ��ۆڤ��اره‌ بكڕن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫چونكه‌ كۆمه‌ڵێك خوێنه‌ری‌ تایبه‌ت ‌‬ ‫خۆی‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫فرۆشتنی ئه‌و باڵوكراوه‌یه‌ له‌ كاتێكدای ‌ه‬

‫كه‌ كوردستانی نوێ رێكالم‌و داهاتێكی‬ ‫زۆری هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ پێدانه‌وه‌ی‌ قه‌رزه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫پێشوو به‌ ن��ووس �ه‌ران ‌و هاوكاران ‌‬ ‫ی‬ ‫گ���ۆڤ���اری‌ ئ���اوێ���زه‌‪ ،‬ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌ر ‌‬ ‫رێگه‌پێدراوی‌ كۆمپانیایی‌ ئاڤا میدیا‪،‬‬ ‫ی‬ ‫وتی‌ ئ �ه‌وه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌كوردستان ‌‬ ‫نوێوه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ناوبراو وتی "ئێستا گۆڤاری‌ ئاوێز ‌ه‬ ‫س�ه‌رب�ه‌خ��ۆی�ه‌ و پ �ه‌ی��وه‌ن��دی‌ به‌هیچ‬ ‫حزبێكه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬كۆمپانیای‌ ئاڤا میدیا‬ ‫ده‌ریده‌كات"‪.‬‬ ‫پێشتر ئاوێزه‌ به‌هه‌شت الپ�ه‌ڕه‌ و ل ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ی‌ كوردستانی نوێدا رۆژانی‬ ‫هه‌ینی ده‌رده‌چوو ‌و خوێنه‌رێكی زۆری‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم دواتر كرایه‌ گۆڤار‪.‬‬ ‫ی‬ ‫كاوه‌ محه‌مه‌د سه‌رنوسه‌ری‌ پێشوو ‌‬ ‫كوردستانی‌ نوێ‌‪ ،‬ئاماژه‌ بۆ به‌وه‌ ده‌دات‬ ‫كه‌ چه‌ند هۆكارێك هه‌بوون بۆئه‌وه‌ی‬ ‫كاتی خۆی پاشكۆی هه‌مه‌ڕه‌نگی ئاوێز ‌ه‬ ‫ده‌ربكه‌ن‪ ،‬نه‌ك هه‌ر درێژه‌ی پێ بده‌ن‪،‬‬ ‫به‌ڵكو گه‌شه‌ی پێ ب��ده‌ن ‌و فراوانی‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬كه‌سه‌ره‌تا به‌ چ��وار الپ �ه‌ڕ ‌ه‬ ‫ده‌ستیانپێكرد‪ ،‬دوات��ر كرا به‌هه‌شت‬ ‫الپه‌ڕه‌ی ره‌نگاوره‌نگی هه‌فتانه‌و رۆژانی‬ ‫هه‌ینی‪ ،‬ده‌ربچێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سه‌رنوسه‌ری‌ پێشووی‌ كوردستان ‌‬ ‫نوێ‌ وتی‌ "به‌هۆی ئه‌وه‌ی‌ كوردستانی‬ ‫نوێ رۆژنامه‌یه‌كی سیاسییه‌ و به‌هۆی‬ ‫حیزبی بوونی‪ ،‬له‌ ناو رۆژنامه‌كه‌دا‬ ‫ده‌رف�����ه‌ت ك��ه‌م��ب��وون ك �ه‌ه �ه‌ن��دێ��ك‬ ‫له‌رووبه‌ره‌كه‌ی بۆ حه‌سانه‌وه‌ی مێشكی‬ ‫خوێنه‌ر ته‌رخانبكرێ‪ ،‬یان بۆئه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫خوێنه‌رانه‌یان لێ دوورنه‌كه‌ونه‌وه‌ كه‌ ل ‌ه‬ ‫وشك‌و برینگیی سیاسه‌ت بێزاربوون"‪.‬‬ ‫كاوه‌ محه‌مه‌د‪ ،‬پێیوایه‌ ئاوێزه‌ توانی‬ ‫س �ه‌رك �ه‌وت��ن��ێ��ك��ی ب���اش ‌و ب��ه‌رچ��او‬ ‫به‌ده‌ستبهێنێت‌و وای لێبێت كه‌ هه‌فتان ‌ه‬ ‫خوێنه‌ران له‌ چاوه‌ڕوانیی ده‌رچوونیدابن‬ ‫‌و به‌ تامه‌زرۆییه‌وه‌ بیخوێننه‌وه‌‪.‬‬

‫ئاوێزه‌ دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ بوو به‌ گۆڤار فرۆشی‌ كه‌میكرد‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪12/1 ،‬و‪2010/‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫کوردستانی ‪5‬‬

‫گفتوگۆكانی ده‌وڵه‌تی توركیا و په‌كه‌كه‌ تاچه‌ند جیدین؟‬ ‫ئه‌حمه‌د ده‌نیز‪ :‬كێشه‌ی كورد چاره‌سه‌ر نه‌كرێ‌ ئه‌زموونی فه‌ڵه‌ستین دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌‬ ‫هیوا سه‌لیمی‬ ‫ئه‌گه‌ره‌كانی رێككه‌وتن ل ‌ه نێوان په‌كه‌كه‌‌و‬ ‫حكومه‌تی توركیا به‌هێزه‌‌و نیشانه‌كان‬ ‫باس ل ‌ه هه‌وڵی جیدی الیه‌ن ‌ه جیاجیاكان‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورد ل ‌ه توركیا‬ ‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫چ �ه‌ن��دان رۆژن��ام��ه‌ی ن��اس��راوی توركیا‌و‬ ‫ناوچه‌ك ‌ه ل ‌ه هه‌فته‌ی راب��ردوودا ئه‌گه‌ری‬ ‫رێككه‌وتنی نێوان په‌كه‌كه‌‌و حكومه‌تی‬ ‫توركیایان وروژان��دو‌ه ‌و له‌الیه‌كیتریشه‌و‌ه‬ ‫سه‌رۆك كۆماری توركیا ل ‌ه نوێترین لێدواندا‬ ‫خوازیاری په‌له‌كردن ل ‌ه چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫پرسی كورد له‌ توركیایه‌‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه پرۆسه‌ی چاره‌سه‌ركردنی پرسی‬ ‫كورد ل ‌ه توركیا ل ‌ه ساڵی راب��ردووه‌و‌ه ب ‌ه‬ ‫ئارامی ده‌ستیپێكردوه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌ركه‌وتنی‬ ‫پارتی دادوگه‌شه‌پێدان ل ‌ه ریفراندۆمی‬ ‫پێداچوونه‌و‌ه به‌سه‌ر ده‌ستووری ئه‌و واڵته‌دا‬ ‫بڕوابه‌خۆبوونێكی زیاتری ب ‌ه حزبه‌كه‌ی‬ ‫ئه‌ردۆگان داو‌ه ‌و پارتی دادوگه‌شه‌پێدانی‬ ‫ده‌یه‌وێ له‌ئاراسته‌ی به‌كرده‌وه‌ده‌رهێنانی‬ ‫نفوزی زیاتر‌و پێگه‌ی به‌هێزتر ل ‌ه ناوچه‌كه‌دا‌و‬ ‫ئه‌ندامبوون ل ‌ه یه‌كێتی ئه‌ورووپا‌و هه‌روه‌ها‬ ‫م��ان��دووب��وون ل � ‌ه زیانه‌كانی جه‌نگێكی‬ ‫چه‌ندان ساڵه‌‪ ،‬په‌ل ‌ه بكات ل ‌ه پرۆسه‌ی‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی پرسی كوردا‪.‬‬ ‫په‌كه‌ك ‌ه پێیوای ‌ه ك ‌ه ده‌بێ هه‌وڵه‌كان زیاتر‬ ‫بكرێت‌و له‌هه‌مانكاتدا نایشارێته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ئه‌وان له‌وبڕوایه‌دان هه‌نگاوه‌كانی جیدی‬ ‫ل ‌ه الیه‌ن حكومه‌تی توركیاو‌ه هه‌ڵناگیرێت‌و‬ ‫هه‌نگاوه‌كانی ئێستاش ته‌نیا بۆ كڕینی‬ ‫كاته‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كیتریشه‌و‌ه ئاگربه‌سته‌كه‌ی پارتی‬ ‫كرێكارانی كوردستانی توركیا به‌رده‌وامه‌‌و‬ ‫به‌رپرسانی په‌كه‌ك ‌ه ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌ده‌ن ك ‌ه‬ ‫ل ‌ه ئێستادا بینه‌ری ره‌وتی رووداوه‌كانن‌و‬ ‫ته‌نانه‌ت مۆڵه‌تیشیان بۆ یه‌كالیبوونه‌وه‌ی‬ ‫هه‌وڵه‌ تازه‌كان دیاریكردوه‌‪.‬‬ ‫گفتوگۆی به‌رده‌وامی حكومه‌تی توركیا‌و‬ ‫په‌كه‌كه‌ له‌ ئارادایه‌‬ ‫ل ‌ه ساڵی ‪‌1993‬و ل ‌ه سه‌رده‌می تورگوت‬ ‫ئۆزال‪ ،‬سه‌رۆك كۆماری ئه‌و كاتی توركیا‪،‬‬ ‫هه‌وڵێكی جیدی ب��ۆ نزیكبوونه‌و‌ه ل ‌ه‬ ‫چارسه‌ركردنی پرسی كورد ل ‌ه توركیا هات ‌ه‬ ‫ئاراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ب ‌ه تیرۆركردنی سه‌رۆك كۆماری‬ ‫توركیا‌و ب ‌ه دروستبوونی رێكخستنێكی‬ ‫تیرۆریستی به‌ناوی ئه‌رگه‌نه‌كۆن ئه‌و هه‌وڵ ‌ه‬ ‫له‌باربرا‪.‬‬ ‫بۆ جارێكیتر‌و ئه‌مجاره‌یان ل ‌ه زه‌مینه‌یه‌كی‬ ‫له‌بارتردا پرسی گفتوگۆ‌و چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫پرسی كورد ل ‌ه توركیا ده‌ستیپێكردۆته‌وه‌‌و‬

‫س�ه‌ره‌ت��ای ئ�ه‌م قۆناغ ‌ه نوێی ‌ه ل ‌ه ساڵی‬ ‫رابردووه‌وه‌‌و له‌الیه‌ن ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیرانی توركیاو‌ه هاتۆت ‌ه ئاراوه‌‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه له‌سه‌ره‌تادا پرۆسه‌ك ‌ه به‌ناوی‬ ‫كرانه‌وه‌ی كوردی پێناسه‌كرا‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه ژێر‬ ‫فشاری الیه‌ن ‌ه كه‌مالیست ‌ه فاشیسته‌كانه‌و‌ه‬ ‫ئه‌و واتای ‌ه ب ‌ه كرانه‌وه‌ی دیموكراسی ناوی‬ ‫گۆڕی‪.‬‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ئۆجه‌الن سه‌رۆكی به‌ندكراوی‬ ‫پ �ه‌ك �ه‌ك �ه‌ ل�� ‌ه ه �ه‌ف��ت �ه‌ك��ان��ی راب�����ردوودا‬ ‫ئاشكرایكرد‪ ،‬ك ‌ه دانیشتن‌و چاوپێكه‌وتنی‬ ‫ب���ه‌رده‌وام ل ‌ه نێوان ئ �ه‌و ‌و به‌رپرسانی‬ ‫حكومه‌تی توركیا ل ‌ه ئارادای ‌ه ‌و پێده‌چێ‬ ‫بچێت ‌ه قۆناغی گفتوگۆی جیدییه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كیتره‌و‌ه كۆمه‌ڵێك رۆژنامه‌ی ناسراوی‬ ‫توركیا‌و ناوچه‌ك ‌ه رایانگه‌یاند ك ‌ه رێككه‌وتن‬ ‫ل ‌ه نێوان ئۆجه‌الن‌و توركیا له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك‬ ‫خاڵی سیاسی‌و ئه‌منی ئیمزاكراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د ده‌نیز به‌رپرسی په‌یوه‌ندییه‌كانی‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی په‌كه‌ك ‌ه ل � ‌ه لێدوانێكدا بۆ‬ ‫رۆژنامه‌ی ده‌ستوور‪ ،‬ده‌ڵێت هه‌واڵی گفتوگۆ‬ ‫‌و ته‌نانه‌ت رێككه‌وتنێكی سه‌ره‌تایی ل ‌ه‬ ‫نێوان ئۆجه‌الن‌و حكومه‌تی توركیا راسته‌‪،‬‬ ‫ی "ب�ه‌اڵم حكومه‌ته‌كه‌ی ئه‌ردۆگان بێ‬ ‫وت ‌‬ ‫بڵێنی ده‌ك��ات‌و نایه‌وێ به‌شێوه‌ی جیدی‬ ‫پرسه‌ك ‌ه چاره‌سه‌ر بكات‪ ،‬حكومه‌تی توركیا‬ ‫ل ‌ه ئاراسته‌ی الوازكردنی كورد‌و قازانجه‌كانی‬ ‫خۆی هه‌نگاوی له‌م شێوه‌ی هه‌ڵگرتووه‌‌و‬ ‫ده‌ی��ه‌وێ ب�ه‌م شێو‌ه ك��ات بكڕێت‌و وه‌ك‬ ‫پڕۆژه‌یه‌كی جیدی له‌مه‌سه‌له‌ك ‌ه ناڕوانێت"‪.‬‬ ‫ب�ه‌پ��ێ��چ�ه‌وان�ه‌ی ل��ێ��دوان�ه‌ك��ان��ی ئه‌حمه‌د‬ ‫ی‬ ‫ده‌نیز‪ ،‬یوسف گ��ۆران جێگری سه‌نته‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫لێكۆڵینه‌و‌ه ستراتیژییه‌كانی كوردستان ‌‬ ‫ی نیشتمانی‌‪ ،‬پێیوای ‌ه ك ‌ه‬ ‫سه‌ر ب ‌ه یه‌كێت ‌‬ ‫پ���ڕۆژه‌ی چ��اره‌س�ه‌رك��ردن��ی پرسی كورد‬ ‫ل ‌ه توركیا جیدییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئاماژ‌ه به‌وه‌ش‬ ‫ده‌دات ك ‌ه رێككه‌وتنێكی روون‌و ئاشكرا‬ ‫ل ‌ه نێوان ئ��ۆج �ه‌الن‌و حكومه‌تی توركیا‬ ‫پێكنه‌هاتووه‌‪ .‬یوسف گۆران ل ‌ه لێدوانێكدا‬ ‫بۆ رۆژنامه‌ی ده‌ستوو�� وتی "په‌یوه‌ندی دوو‬ ‫الیه‌ن ‌ه هه‌ی ‌ه ‌و به‌اڵم نه‌گه‌یشتۆت ‌ه ئاستی‬ ‫گفتوگۆ‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی ك ‌ه گفتوگۆ پێویستی‬ ‫ب ‌ه هه‌ندێك مه‌رج ‌ه هه‌یه‌‌و تا ئێستا ئه‌و‬ ‫بارودۆخه‌ دابین نه‌بووه‌‪".‬‬ ‫وت��ی "پ��رۆس �ه‌ی چ��اره‌س�ه‌رك��ردن��ی ك��ورد‬ ‫ل ‌ه توركیا ب��ه‌ره‌و ئاقارێك ده‌ڕوات ك ‌ه‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی به‌دوادا نه‌یێت‌و من پێموای ‌ه ك ‌ه‬ ‫پرۆسه‌یه‌كی جیدییه‌"‪.‬‬ ‫گۆران ئاماژ‌ه به‌وه‌ش ده‌دات ك ‌ه وروژاندنی‬ ‫ئه‌و مه‌سه‌ل ‌ه له‌الیه‌ن حكومه‌تی توركیاو‌ه‬ ‫ت�ه‌ن��ی��ا ك��ڕی��ن��ی ك���ات‌و ب��ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ی�� ‌ه‬

‫چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ى کوردانى باکور ئارامی بۆ ناوچه‌ک ‌ه ده‌گێڕێته‌وه‌‬

‫تایبه‌تییه‌كانی پارتی دادوگه‌شه‌پێدان‬ ‫نییه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ خودی په‌كه‌كه‌ش‬ ‫هه‌ست به‌ جیدیبوونی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌‬ ‫ده‌كات‌و له‌ چوارچێوه‌ی هه‌مان تێڕوانینه‌‬ ‫كه‌ ئاگربه‌ست راده‌گه‌ینێت‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د ده‌نیز جه‌خت ده‌ك��ات �ه‌وه‌ كه‌‬ ‫ئاگربه‌ستی په‌كه‌كه‌ تا ئ��ازاری ‪2011‬‬ ‫به‌رده‌وامده‌بێت‌و ئه‌گه‌ر حكومه‌تی توركیا‬ ‫هه‌نگاوی جیدی هه‌ڵنه‌گرێت ئه‌وانیش‬ ‫پێداچوونه‌وه‌ به‌سه‌ر هه‌ڵوێسته‌كانیان‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی پرسه‌كه‌ كاریگه‌ری گه‌وره‌‬ ‫له‌سه‌ر ناوچه‌كه‌ داده‌نێت‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورد له‌ باكووری‬ ‫ك��وردس��ت��ان ته‌نیا ك��اری��گ �ه‌ری له‌سه‌ر‬ ‫هاوكێشه‌ سیاسییه‌كانی توركیا دانانێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو وه‌ك خاڵێكی وه‌رچه‌رخانی گه‌وره‌‬ ‫له‌ ناوچه‌كه‌ دێته‌ هه‌ژمار‪ .‬هه‌مان ئه‌و‬ ‫كاریگه‌رییه‌ كه‌ توركیای ناچاركردوه‌ بۆ‬ ‫ب�ه‌دواداچ��وون��ی پرسی چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫گرفته‌كانی په‌نا بۆ الیه‌نه‌ ده‌ره‌كییه‌كانی‬ ‫دراوسێی توركیا به‌رێت ‌و ده‌ی �ه‌وێ به‌‬ ‫كه‌مترین زی��ان بۆ داه��ات��ووی سیاسی‬ ‫توركیا الیه‌نه‌كانی دیكه‌ش بۆ یارمه‌تیدانی‬ ‫پرۆسه‌كه‌ به‌ خزمه‌ت بگرێت‪ .‬هاوكات‬

‫خ��ودی توركیاش ده‌ت��وان��ێ له‌ رێگه‌ی‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و پرسه‌وه‌ نفوزی زیاتر‬ ‫له‌ ناوچه‌كه‌ په‌یدابكات ‌و پێگه‌ی خۆی‬ ‫به‌هێزتر بكات‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كیتره‌وه‌ پرۆسه‌ی چاره‌سه‌ربوونی‬ ‫ك��ورد له‌ توركیا پێگه‌ی ك��ورد به‌هێز‬ ‫ده‌ك���ات‌و ك��اری��گ�ه‌ری پۆزتیڤ له‌سه‌ر‬ ‫پارچه‌كانی تری كوردستان‌و پرۆسه‌ی‬ ‫دیموكراسی له‌ رۆژه �ه‌اڵت��ی ناوه‌ڕاست‬ ‫داده‌نێت‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د ده‌نیز پێیوایه‌ كه‌ كێشه‌ی كورد‬ ‫كێشه‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬هه‌رێمی‌و جیهانییه‌‌و‬ ‫هه‌ربۆیه‌ له‌ ئه‌گه‌ری چاره‌سه‌رنه‌بوونی‬ ‫ئ �ه‌و پ��رس�ه‌‪ ،‬ئه‌زموونێكی هاوشێوه‌ی‬ ‫فه‌ڵه‌ستین دووباره‌ده‌بێته‌وه‌‌و سه‌قامگیری‬ ‫له‌ رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست هیچ كاتێك نایه‌ته‌‬ ‫دی‪ .‬ده‌نیز وتی "دیموكراسی ناوچه‌كه‌ به‌‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورده‌وه‌ گرێدراوه‌‌و‬ ‫پرۆسه‌ی دیموكراتیزاسیۆنی ناوچه‌كه‌‬ ‫به‌بێ چاره‌سه‌كردنی كێشه‌ی كورد هیچ‬ ‫به‌ره‌وپێشچوونێك به‌ خۆیه‌وه‌ نابینێت‪".‬‬ ‫ده‌نیز ده‌ڵێت به‌له‌به‌رچاوگرتنی له‌ت‬ ‫له‌تبوونی كوردستان له‌ نێوان چوار‬ ‫واڵت��دا‌و جێگیربوونی زۆرینه‌ی كورد له‌‬ ‫توركیا‪ ،‬پرۆسه‌ی ئاسمیالسیۆنی كورد‬

‫ده‌وه‌ستێت‌و هاوكات ناسنامه‌ی كورد له‌‬ ‫ئاستی ناوچه‌كه‌‌و جیهاندا مه‌شرووعییه‌تی‬ ‫سیاسی‌و یاسایی په‌یداده‌كات‪.‬‬ ‫ده‌نیز دواتر پرسی پێكهێنانی حكومه‌تی‬ ‫نوێی عێراق به‌ نموونه‌ ده‌هێنێته‌وه‌‌و ده‌ڵێت‬ ‫"نارازیبوونی توركیا به‌ سه‌رۆكایه‌تیكردنی‬ ‫جه‌الل تاڵه‌بانی نیشانده‌ری قایلنه‌بوونی‬ ‫توركیا به‌ ناسنامه‌ی كورد له‌ ناوچه‌كه‌‪،‬‬ ‫وتی‌ "هه‌ر بۆیه‌ به‌و ره‌فتاره‌ی دژایه‌تی‬ ‫هه‌موو تاكێكی كورد له‌ ناوچه‌كه‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریشدا ته‌سلیمبوونی توركیا به‌‬ ‫خواسته‌ ره‌واكانی كورد له‌ توركیا ده‌توانێ‬ ‫كاریگه‌رییه‌كی پۆزتیڤ له‌سه‌ر كوردی‬ ‫پارچه‌كانیتریش دابنێت‪".‬‬ ‫الی خۆشیه‌وه‌ یوسف گۆران پێیوایه‌ كه‌‬ ‫كاریگه‌رییه‌كانی چاره‌سه‌ركردنی پرسی‬ ‫ك��ورد دوو الی�ه‌ن�ه‌ی�ه‌‌و ه �ه‌م ب��ۆ خ��ودی‬ ‫توركیا‌و هه‌م بۆ ناوچه‌كه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت بۆ‬ ‫باشووری كوردستان كاریگه‌ری ده‌بێت‪.‬‬ ‫ده‌ڵێت له‌ ئه‌گه‌ری چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و‬ ‫گرفته‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان هه‌رێمی‬ ‫كوردستان‌و حكومه‌تی توركیا ده‌چێته‌‬ ‫قۆناغێكی نوێیه‌وه‌‪ ،‬وتی‌ "له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌‬ ‫مه‌سه‌له‌ی كورد به‌رده‌وام خاڵی گرژی له‌‬ ‫نێوان توركیا‌و كوردی عێراق بووه‌"‪.‬‬

‫موجاهدینی خه‌ڵقی ئێران له‌ نێوان تیرۆریزم‌و پشتیوانی ئه‌وروپادا‬

‫ی تێیكه‌وتوو‌ه رزگار بكات‬ ‫ی خه‌لق له‌و قه‌یرانه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌وروپا موجاهیدین ‌‬ ‫ره‌نگ ‌ه یه‌كێت ‌‬ ‫هیوای سه‌لیمی‬ ‫په‌رله‌مانی ئه‌وروپا رۆژی پێنجشه‌ممه‌ی‬ ‫هه‌فته‌ی راب���ردوو داوای ل�ه‌ ویالیه‌ت ‌ه‬ ‫یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا كرد رێكخراوی‬ ‫موجاهیدینی خه‌ڵقی ئێرانی له‌ ریزبه‌ندی‬ ‫گروپه‌ تیرۆریستییه‌كان بێنێته‌ده‌ره‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫كاتێكدا فشاره‌كانی حكومه‌تی عێراق بۆ‬ ‫سه‌ر ئه‌ندامانی رێكخراوی موجاهیدین له‌‬ ‫عێراقدا به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كیتره‌وه‌ رۆژی رابردوو ئاژانسه‌كانی‬ ‫هه‌واڵی عێراق باڵویانكرده‌وه‌ كه‌ به‌ڵگه‌یان‬ ‫له‌سه‌ر چه‌ندان هه‌وڵی "تیرۆریست"ی‬ ‫م��وج��اه��ی��دی��ن ل��ه‌ ن���اوخ���ۆی ع��ێ��راق��دا‬ ‫به‌ده‌ستهێناوه‌‪ ،‬چه‌ند الیه‌نێكی عێراقی‬ ‫به‌نیازن داوای یاسایی له‌سه‌ر ئه‌ندامانی‬ ‫موجاهیدین به‌رزبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وروپا پشتیگری موجاهیدینی خه‌ڵقی‬ ‫ئێرانی ده‌كات‬ ‫رۆژی پێنجشه‌ممه‌ په‌رله‌مانی ئه‌وروپا‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌ی ره‌س��م��ی‪ ،‬كاترین ئه‌شتۆن‬ ‫ن��وێ��ن �ه‌ری‌ ب���ااڵی‌ س��ی��اس�ه‌ت��ی ده‌ره‌وه‌‬ ‫و ئاسایشی یه‌كێتی ئ���ه‌وروپ���ای بۆ‬ ‫به‌دواداچوونی پرسی موجاهیدنی خه‌ڵقی‬ ‫ئێرانی راسپارد ‌و داوای له‌ ناوبراوكردوه‌‬ ‫به‌مه‌به‌ستی هێنانه‌ ده‌ره‌وه‌ی ن��اوی‬ ‫رێ��ك��خ��راوی م��وج��اه��ی��دی��ن ل��ه‌ لیستی‬ ‫تیرۆریستی ئه‌مریكا گفتوگۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رپرسانی سیاسیی كۆشكی سپیدا بكات‪.‬‬ ‫له‌ به‌یاننامه‌كه‌ی په‌رله‌مانی ئه‌وروپادا‬ ‫داوا له‌ رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كانیش‬

‫الیه‌نگرانی موجاهیدین له‌ ئه‌وروپا سه‌رقالی به‌ریوه‌بردنی خۆپیشاندانن‬

‫كراوه‌ كه‌ دانیشتووانی كه‌مپی ئه‌شره‌ف‪،‬‬ ‫ئه‌ندامانی‬ ‫نیشته‌جێبوونی‬ ‫شوێنی‬ ‫موجاهیدین بپارێزێت‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌ی "واڵ ستریت ژۆرناڵ" رایگه‌یاند‬ ‫كه‌ داوا له‌ حكومه‌تی عێراقیش كراوه‌ كه‌‬ ‫ده‌ستبه‌رداری گه‌مارۆی كه‌مپی ئه‌شره‌ف‬ ‫بێت ‌و وه‌ك كۆمه‌ڵێك په‌نابه‌ری سیاسی‬ ‫مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی موجاهیدن بكه‌ن‪.‬‬ ‫ن��اوی رێكخراوی موجاهیدینی خه‌ڵقی‬ ‫ئێران ساڵی ‪‌1997‬و له‌الیه‌ن حكومه‌ته‌كه‌ی‬ ‫بیل كلینتۆنه‌وه‌ خرایه‌ لیستی رێكخراوه‌‬ ‫تیرۆریستییه‌كانی ئه‌مریكا ‌و یه‌كێتی‬ ‫ئ �ه‌وروپ��اش ساڵی ‪ 2002‬موجاهیدینی‬ ‫خسته‌ لیستی گرووپه‌ تیرۆریستییه‌كانی‬ ‫خۆیه‌وه‌‪ .‬به‌اڵم یه‌كێتی ئه‌وروپا له‌ ساڵی‬ ‫‪ 2009‬ناوی موجاهیدینی له‌ لیستی گرووپه‌‬ ‫تیرۆریتسیه‌كاندا سڕییه‌وه‌‌و هه‌موو داراییه‌‬ ‫بلۆككراوه‌كانی ئه‌و رێكخراوه‌شی ئازادكرد‪.‬‬ ‫چه‌ند مانگ له‌مه‌وبه‌ریش دادگایه‌كی‬ ‫فیدراڵی ئه‌مریكا داوای له‌ وه‌زاره‌ت��ی‬

‫ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ك��رد پێداچوونه‌وه‌‬ ‫به‌سه‌ر یاسای به‌تیرۆریست پێناسه‌كردنی‬ ‫موجاهیدین بكاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستاش‬ ‫ئه‌مریكا ئاماده‌ نییه‌ ناوی موجاهیدین له‌‬ ‫لیستی تیرۆریستی ئه‌و واڵته‌دا بسڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫موجاهیدین به‌ پشتگیریكردنی" تیرۆریزم"‬ ‫له‌ ناوخۆی عێراقیش تۆمه‌تباره‌‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��ك ل��ه‌ ئ �ه‌ن��دام��ان��ی رێ��ك��خ��راوی‬ ‫م��وج��اه��ی��دی��ن��ی خ��ه‌ڵ��ق��ی ئ���ێ���ران به‌‬ ‫پشتیوانیكردنی حكومه‌تی به‌عس ‌و‬ ‫سه‌ركوتی شیعه‌كان ‌و كورده‌كانی عێراق‬ ‫له‌ رابردوودا تۆمه‌تباركراون‪ .‬هاوكات له‌‬ ‫چه‌ند ساڵی راب���ردوودا‪ ،‬ن��وری مالیكی‬ ‫ناوبه‌ناوه‌ پ�ه‌الم��اری كه‌مپی ئه‌شره‌فی‬ ‫داوه‌ ‌و ته‌نیا له‌ یه‌ك رووداودا نزیكه‌ی‬ ‫‪ 500‬ك��ه‌س ب��ری��ن��دارب��وون ‌و ب �ه‌ده‌ی��ان‬ ‫كه‌سیش ك��وژران‪ .‬حكومه‌تی عێراق داوا‬ ‫ده‌كات ئه‌ندامانی رێكخراوی موجاهیدین‬ ‫ده‌بێ عێراق جێبهێڵن ‌و له‌به‌رامبه‌ریشدا‬ ‫موجاهیدن مانه‌وه‌ له‌ عێراق ‌و قبوڵكردنی‬

‫ئه‌وان وه‌ك په‌نابه‌ری سیاسیی به‌ مافی‬ ‫ره‌وای خۆیان ده‌زانن‪.‬‬ ‫رۆژی راب���ردوو‌و ب��ه‌دوای باڵوبوونه‌وه‌ی‬ ‫به‌یاننامه‌كه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپادا چه‌ند‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌كی سیاسی له‌ پارێزگای دیاله‌‬ ‫رایانگه‌یاند كه‌ چه‌ند ئه‌ندامێكی رێكخراوی‬ ‫موجاهیدین له‌ ناوچه‌ی دیاله‌ مه‌شقیان‬ ‫به‌ مندااڵنی ‪ 12‬بۆ ‪ 14‬ساڵ به‌مه‌به‌ستی‬ ‫ته‌قاندنه‌وه‌ی بۆمب كردوه‌‪.‬‬ ‫تۆڕی هه‌واڵی نه‌خیل باڵویكرده‌وه‌ كه‌سێك‬ ‫به‌ ناوی ره‌حمانی كه‌ ئه‌ندامی موجاهیدینی‬ ‫خه‌ڵقی ئێرانه‌‪ ،‬له‌ شاری به‌عقوبه‌ مندااڵنی‬ ‫بێ كه‌سوكار ده‌دۆزێ��ت �ه‌وه‌ ‌و رۆژی ‪20‬‬ ‫بۆ ‪ 30‬دۆالر ب��ه‌وان ده‌دات تا له‌ پاڵ‬ ‫جاده‌كاندا بۆمب بته‌قێننه‌وه‌‪ .‬به‌پێی‬ ‫راپۆرته‌كه‌ چه‌ند الیه‌نێكی عێراقی به‌نیازن‬ ‫به‌په‌شتبه‌ستن ب �ه‌و به‌ڵگانه‌وه‌ داوای‬ ‫یاسایی له‌سه‌ر موجاهیدنی خه‌ڵقی ئێران‬ ‫له‌ ناوه‌نده‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان تۆماربكه‌ن‪.‬‬ ‫پاش رووداوه‌كانی سه‌ره‌تای ده‌یه‌ی ‪80‬‬

‫له‌ ئێران ‌و پێكدادانی چه‌كداری له‌ نێوان‬ ‫موجاهیدینی خه‌ڵق ‌و حكومه‌تی تاز ‌ه‬ ‫به‌ده‌سه‌اڵتگه‌یشتووی ئێران‪ ،‬موجاهیدین‬ ‫ئێرانیان به‌ ناچاری جێهێشتووه‌‌و له‌الیه‌ن‬ ‫حكومه‌تی به‌عسه‌وه‌ پێشوازیان لێكرا‪.‬‬ ‫حكومه‌تی به‌عس ئه‌ندامانی رێكخراوی‬ ‫موجا��یدینی به‌ هه‌موو جۆره‌كانی چه‌ك‬ ‫‌و ته‌قه‌مه‌نی ته‌یاركرد ‌و به‌پشتیوانی‬ ‫حكومه‌تی به‌عس چ �ه‌ن��دان پ �ه‌الم��اری‬ ‫سه‌ربازی گه‌وره‌یان كرده‌ سه‌ر سوپای‬ ‫ئێران‪.‬‬ ‫ئێستا زیاتر له‌ ‪ 3000‬ئه‌ندامی موجاهیدین‬ ‫ل �ه‌ كه‌مپی ئ �ه‌ش��ره‌ف ه�ه‌ڵ��ك�ه‌وت��وو له‌‬ ‫باكووری به‌غدا نیشته‌جێن ‌و ئه‌و كه‌مپه‌‬ ‫له‌سه‌رده‌می هێرشی سه‌ربازی ویالیه‌ته‌‬ ‫یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا بۆ سه‌ر عێراق‬ ‫له‌ ساڵی ‪ 2003‬كه‌وته‌ ژێ��ر كۆنترۆڵی‬ ‫سوپای ئه‌مریكاوه‌‪ .‬ئه‌ندامانی رێكخراوی‬ ‫موجاهیدینی خه‌ڵقی ئێران چه‌كه‌كانیان‬ ‫ته‌سلیمی سوپای ئه‌مریكا كرد‌و له‌ مانگی‬ ‫فێبریه‌ی ‪ 2009‬كه‌مپی ئه‌شره‌ف راده‌ستی‬ ‫حكومه‌تی عێراقی كرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ سااڵنی راب���ردوودا حكومه‌تی ئێران‬ ‫به‌شێوه‌ی ب�ه‌رده‌وام داوای له‌ حكومه‌تی‬ ‫عێراق كردوه‌ كه‌ ئه‌ندامانی موجاهیدین‬ ‫له‌ ناوخۆی عێراق ده‌ربكه‌ن ‌و حكومه‌تی‬ ‫عێراق له‌ نێوان فشاره‌كانی ئێران بۆ‬ ‫ده‌رك��ردن��ی��ان ‌و فشاره‌كانی ئ�ه‌وروپ��ا ‌و‬ ‫رێكخراوه‌ جیهانییه‌كان بۆ پاراستنیان‪،‬‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ ب��ڕی��ارێ��ك��ی ی �ه‌ك�لاك �ه‌ره‌وه‌‬ ‫له‌وباره‌وه‌ په‌سندبكات‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪ 4‬کلتوری سیاسی‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ژی��������ن��������گ��������ه‌ی‌ ش����������������������ار‪ ...‬ئ������ۆت������ۆم������ب������ێ������ل ت������ێ������ك������ی������داوه‌‬

‫‪6‬‬

‫"ڕێككه‌وتن ‌ی ستراتیژ ‌ی ڕۆڵ ‌ی ل ‌ه دابه‌شكردن ‌ی پۆسته‌كاندا نابێت‬ ‫عارف ته‌یفور جێگری‌ سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مانی‌ عێراق بۆ ده‌ستوور‬

‫هه‌فتانه‌‬ ‫مه‌ال ئاریان ده‌ینووسێت‬

‫سازدانی‌‪ :‬دانا جه‌میل‬

‫یه‌كێتی‌‌و میدیایه‌كی‌ خۆپارێز‬ ‫ی میدیا‬ ‫ی دۆخ�� ‌ی ئه‌نارشیستان ‌ه ‌‬ ‫راستییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫نوسینی كردۆت ‌ه نشتیمانێك ‌ی ترسناك‪ ،‬مه‌ڕه‌كان‬ ‫ی سه‌ما له‌گه‌ڵ گ��ورگ ‌و ئێمه‌ش له‌گه‌ڵ‬ ‫ناچار ‌‬ ‫راپۆرتنووسه‌كان ده‌كات‪ ،‬ئێستا نوسین ئه‌و پانتاییه‌‬ ‫ترسناكه‌ی ‌ه ك ‌ه به‌ختیار عه‌ل ‌ی ووته‌ن ‌ی شوێنی‌‬ ‫ی ئه‌مه‌ش سه‌ره‌نجام‬ ‫ی دڕنده‌كانه‌‪ ،‬ئید ‌‬ ‫كۆبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫مل ‌ی ئاكار و كه‌لتوور ده‌خات ‌ه ب�ه‌رده‌م شمشێری‌‬ ‫دڵڕه‌قی‌و گه‌مژه‌یی‌و نابه‌رپرسیاریی رۆژنامه‌وانه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ژموون ‌ی جیهانگیریی ‌و شه‌پۆلی بێ شوماری‌‬ ‫ی خۆرئاوا ‌و هه‌میش ‌ه خراپ به‌كارهێنانی‌‬ ‫كه‌لتوور ‌‬ ‫ئامراز‌ه ته‌كنۆلۆژییه‌كان له‌رێی میدیاوه‌‪ ،‬ئێستا‬ ‫ی خستۆت ‌ه به‌رده‌م مه‌ترسییه‌كی‌‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫ی ئه‌گه‌ر جیهانگیریی هه‌ڵگری‌‬ ‫گه‌وره‌وه‌‪ .‬به‌و مانای ‌ه ‌‬ ‫ی (چاكه‌) ‌و (خ��راپ�ه‌) بێت بۆ كۆمه‌ڵگا‪،‬‬ ‫دی��و ‌‬ ‫ی ئه‌و هه‌ژموون ‌ه ترسێكی‌‬ ‫ی (خراپه‌) ‌‬ ‫ئ�ه‌وا دی��و ‌‬ ‫گه‌ور‌ه و هه‌ڕه‌شه‌یه‌ك ‌ی ترسناك ‌ه بۆ سه‌ر كۆمه‌ڵگا‬ ‫ی ك ‌ه هێز ‌و توانای‌‬ ‫الوازه‌ك��ان‪ ،‬ئه‌و كۆمه‌ڵگایان ‌ه ‌‬ ‫ی شه‌پۆلی ئه‌و دیو‌ه شه‌ڕانگێزه‌یان‬ ‫روبه‌ڕووبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی كوردی‌‪ ،‬به‌هۆی‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ش ‌ه كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫نییه‌‪ .‬ئید ‌‬ ‫ی هاونشتیمانییان ‌و كورتبینی‌‬ ‫ی هۆشیار ‌‬ ‫الواز ‌‬ ‫ی داڕمان‪.‬‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌وه‌‪ ،‬خستۆت ‌ه به‌رده‌م هه‌ڕه‌ش ‌ه ‌‬ ‫چه‌ند ساڵێكه‌‪ ،‬مه‌ترسیی گ���ه‌ور‌ه روب���ه‌ڕووی‌‬ ‫ی تاكه‌كانی‌‬ ‫ی ئێمه‌و ره‌فتار ‌‬ ‫سه‌رخان ‌ی كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫ی‌و كاردانه‌و‌هی‌‬ ‫ی كاریگه‌ر ‌‬ ‫بۆته‌وه‌‪ ،‬له‌و ماوه‌دا له‌ڕێگا ‌‬ ‫ی ئه‌و فیلم ‌و زنجیر‌ه ته‌له‌فزیۆنیی ‌ه ئیباحی ‌و‬ ‫كۆ ‌‬ ‫ی ل ‌ه راگه‌یاندنی‌‬ ‫به‌رنام ‌ه كاتكوژ و دژ‌ه كه‌لتووریان ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌كات ب ‌ه كوردستاندا‪ ،‬راد‌هی‌‬ ‫جیهانییه‌و‌ه خۆ ‌‬ ‫گۆڕان ‌ی ئاكاری كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی به‌رۆشن ‌ی دی��اره‌‪،‬‬ ‫ی له‬ ‫ئه‌م پرۆسه‌یه‌ش ك ‌ه دواجار ده‌بێت ‌ه پرۆس ‌ه ‌‬ ‫ی جومگه‌كانی‌‬ ‫‌په‌لوپۆخستن ‌ی كۆمه‌ڵگا‪ ،‬ئێستا ته‌واو ‌‬ ‫ی س �ه‌ره‌ك � ‌ی خ��ۆی‌‪.‬‬ ‫ی ك��ردۆت � ‌ه ك��اراك��ت�ه‌ر ‌‬ ‫میدیا ‌‬ ‫ی كه‌ناڵه‌كان ‌ی راگه‌یاندنی‌‬ ‫ی ك ‌ه ئید ‌‬ ‫به‌و واتای ‌ه ‌‬ ‫ی ملمالنێی‬ ‫كوردستان‪ ،‬وه‌ك به‌شێك ل ‌ه ك��رد‌ه ‌‬ ‫راوكردن ‌ی سه‌رنج ‌ی بینه‌ر‪ ،‬به‌ئاگاو به‌ده‌ست‪ ،‬یانیش‬ ‫به‌ره‌نجام ‌ی نائاگایی ده‌بن ‌ه ئه‌كته‌ر‌ه سه‌ره‌كییه‌كانی‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی كاتكوژ ‌‬ ‫ئه‌م پرۆسیسی چه‌سپاندن ‌ی كه‌لتوور ‌‬ ‫ی نه‌وه‌یه‌ك ‌ی ده‌به‌نگ ك ‌ه نازانێت له‌كوێی‬ ‫خستنه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌رپرسیاری پاراستن ‌ی كه‌لتوورو به‌هاو ئاكاره‌‬ ‫بااڵكاندایه‌‪.‬‬ ‫ی هێزه‌‬ ‫یه‌كێت ‌ی نشیتمانی‌‪ ،‬ب ‌ه به‌راورد له‌گه‌ڵ ته‌واو ‌‬ ‫سیاسییه‌كان ‌ی تر‪ ،‬ل ‌ه حه‌فتاكان ‌و هه‌شتاكانی‌‬ ‫ی میدیای‌‬ ‫ی به‌هێز ‌‬ ‫ی رابردوو‪ ،‬تاك ‌ه جه‌مسه‌ر ‌‬ ‫سه‌د‌ه ‌‬ ‫ی بووه‌‪ ،‬ل ‌ه وسات ‌هی‌‬ ‫روبه‌ڕووبوونه‌و‌ه و به‌ره‌نگار ‌‬ ‫ك ‌ه راگه‌یاندن ‌ی هێزه‌كان ‌ی تر له‌قۆناغ ‌ی پوكانه‌و‌ه و‬ ‫ی یه‌كێت ‌ی ل ‌ه ئه‌وجی‌‬ ‫بێده‌نگی سیاسیدا بووه‌‪ ،‬میدیا ‌‬ ‫ی گوتاریدا ژیاوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ گوتاره‌‬ ‫هێز و ب ‌ه هێز ‌‬ ‫رادیكاڵ ‌ه سیاسییه‌ك ‌هی‌‪ ،‬میدیایه‌ك ‌ی خۆپارێزی‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و به‌رپرس له‌به‌رامبه‌ر ئاكارو كه‌لتوری‌‬ ‫ی ئه‌مه‌ش تائێستاش بۆته‌‬ ‫كۆمه‌ڵگا ب��ووه‌‪ ،‬ئید ‌‬ ‫یه‌كێك ل ‌ه رواڵه‌ت ‌ه هه‌ر‌ه سه‌ره‌كییه‌كان ‌ی میدیای‌‬ ‫یه‌كێت ‌ی نشتیمانی‌‪ ،‬ك ‌ه هێزێك ‌ی رادیكاڵ ل ‌ه باری‌‬ ‫سیاسییه‌وه‌‪ ،‬خاوه‌ن میدیایه‌ك ‌ی خۆپارێزه‌‪.‬‬ ‫ی یه‌كێت ‌ی نشتیمان ‌ی كوردستان‪،‬‬ ‫ی میدیا ‌‬ ‫راستییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی حزبی‪ ،‬له‌ژێر‬ ‫ی میدیا ‌‬ ‫ئێستا وه‌ك به‌شێك له‌جه‌ست ‌ه ‌‬ ‫گومان ‌و پرسیاردایه‌‪ ،‬گومان ‌ی داخران ‌ی سیاسی‌و‬ ‫نه‌بوون ‌ی متمان ‌ه ‌و نارۆشن ‌ی گوتار و به‌دێوكردنی‌‬ ‫ی دیش‪ ،‬له‌و جه‌نگه‌دا كه‌‬ ‫سه‌ركرد‌ه و زۆر ب��وار ‌‬ ‫ی ئه‌هلی به‌ڕێو‌ه ده‌چێت‪،‬‬ ‫ئێستا ل ‌ه به‌رامبه‌ر میدیا ‌‬ ‫ی حزبه‌كان‬ ‫ی میدیا ‌‬ ‫راگه‌یاندن ‌ی یه‌كێتیش وه‌ك كۆ ‌‬ ‫ی پارێزگاریكردن ل ‌ه رواڵه‌ت ‌ی داخران‌و به‌كۆن‬ ‫شه‌ڕ ‌‬ ‫ی خۆی‌‬ ‫ی روخ��س��ار‌ه كالسیكییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫هێشتنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و راگه‌یاندنه‌‬ ‫ی ئه‌مه‌ش تادێت هێز ‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئید ‌‬ ‫ی سیاسییه‌و‌ه به‌ره‌و پوكانه‌و‌ه ده‌بات‌و ئه‌و‬ ‫ل ‌ه بار ‌‬ ‫وێنه‌ی ‌ه پێچه‌وان ‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه رۆژگارێك یه‌كێـتی‌‬ ‫ی هێز بووه‌‪.‬‬ ‫له‌و بواره‌دا تاك ‌ه جه‌مسه‌ر ‌‬ ‫ی ئاڵۆزدایه‌‪،‬‬ ‫ی یه‌كێتی‌‪ ،‬ل ‌ه دۆخێك ‌‬ ‫ئێستا راگه‌یاندن ‌‬ ‫ی سیاسیدا كێرڤی‬ ‫ی دوو سه‌ره‌‪ ،‬ل ‌ه بوار ‌‬ ‫دۆخێك ‌‬ ‫ی ترسناكدای ‌ه و‬ ‫ی ل ‌ه پاشه‌كشه‌یه‌ك ‌‬ ‫بینین‌و متمان ‌ه ‌‬ ‫ی حه‌فتا و هه‌شتاكان توانا و‬ ‫هه‌رگیز وه‌ك رۆژگار ‌‬ ‫ی نییه‌‪،‬‬ ‫ی خه‌ڵك‌و وه‌رگران ‌‬ ‫ی سه‌رنج ‌‬ ‫ی راوكردن ‌‬ ‫هێز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاسی ‌و گواستنه‌و‌ه ‌‬ ‫ێ له‌روماڵكردن ‌‬ ‫ناتوان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌هل ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ میدیا ‌‬ ‫ه �ه‌واڵ ‌و شیكارییه‌كان ‌‬ ‫ی ب���ه‌راورد بكات‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫خ��ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫ی ل ‌ه بار ‌‬ ‫ی‌و میدیاك ‌ه ‌‬ ‫ئێستاش یه‌كێت ‌‬ ‫ی ل ‌ه به‌رامبه‌ر ئاكار و كه‌لتوور‪،‬‬ ‫‌و به‌رپرسیار ‌‬ ‫ی میدیایه‌‪،‬‬ ‫گه‌وره‌ترین ‌و كاریگه‌رترین جه‌مسه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه قوڵكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫ی راگه‌یاندن ‌‬ ‫به‌و واتای ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫ی به‌رپرسیارییه‌ت ‌‬ ‫پره‌نسیبه‌كان ‌‬ ‫ی دی��وو‌ه كاتكوژ ‌و‬ ‫ی ل ‌ه هه‌ژموون ‌‬ ‫‌و خۆپارێز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆرئاوا‪ ،‬توانیوویه‌ت ‌‬ ‫ی كه‌لتوور ‌‬ ‫شه‌ڕانگێزه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی لێو‌ه په‌یدا بكات‪،‬‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی مانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‌و هێز ‌‬ ‫سه‌نگین ‌‬ ‫ی رێوشوێن ‌ه‬ ‫ی به‌هۆ ‌‬ ‫ی میدیاك ‌ه ‌‬ ‫ی كێرڤ ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر یه‌كێت ‌‬ ‫ی سیاسییان ‌ه ل ‌ه‬ ‫ی روماڵ ‌‬ ‫كالسیكییه‌كانه‌و‌ه ل ‌ه بار ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫دابه‌زیندا بێت‪ ،‬ئه‌و‌ه به‌رپرسیاریی ‌ه چڤاتییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی گواستنه‌و‌ه و مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ پرس ‌ه‬ ‫گوتار ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان ئه‌و كێرڤ ‌ه به‌رز ده‌كاته‌و‌ه و‬ ‫هاوسه‌نگییه‌كه‌ش راده‌گرێت‪.‬‬

‫ی عێراق ل ‌ه‬ ‫ی په‌رله‌مان ‌‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫عارف ته‌یفور جێگر ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی ده‌ستووردا ده‌ڵێت بۆ دابه‌شكردن ‌‬ ‫چاوپێكه‌وتنێك ‌‬ ‫ی فراكسیۆن ‌ه كوردستانییه‌كان‬ ‫ی به‌ر ئیئتیالف ‌‬ ‫پۆستان ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ش‬ ‫ێ خاڵ ده‌بێت هه‌رچه‌ند‌ه ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫ده‌كه‌وێت به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تریش بكرێت‪ ،‬ته‌یفور ده‌ڵێت جێگر ‌‬ ‫ی بارودۆخ ‌‬ ‫ڕه‌چاو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌بێت و ئه‌گه‌ر وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیران بۆ د‪.‬رۆژ نور ‌‬ ‫ی ده‌بێته‌و‌ه ب ‌ه‬ ‫نه‌وتیش وه‌رنه‌گرن ئه‌وا هوشیار زێبار ‌‬ ‫ی به‌غدا به‌ر‬ ‫ی پۆسته‌كان ‌‬ ‫ی ده‌ره‌وه‌‪ ،‬به‌وه‌ش زۆرب ‌ه ‌‬ ‫وه‌زیر ‌‬ ‫پارتی‌ ده‌كه‌وێت‪ ،‬جگه‌ ل ‌ه سه‌رۆك كۆمار‪.‬‬ ‫ی ك ‌ه ئێستا‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬سه‌باره‌ت به‌و پۆست ‌ه وه‌زارییان ‌ه ‌‬ ‫ی كام‬ ‫ل ‌ه عێراقدا گفتوگۆیان له‌سه‌ر ده‌كرێت‪ ،‬كورد داوا ‌‬ ‫وه‌زاره‌تان ‌هی‌ كردووه‌؟‬ ‫ی‬ ‫ی حه‌ز ئه‌كه‌ین پۆست ‌‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬وه‌كو الیه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌وت كێشه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی نه‌وت وه‌ربگرین له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی فیدراڵدا‪،‬‬ ‫هه‌ڵپه‌سێردراو‌ه له‌نێوان هه‌رێم ‌و حكومه‌ت ‌‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر ئه‌م وه‌زاره‌ت ‌ه نه‌بێت ئه‌و‌ه به‌باشتر ده‌زانرێت‬ ‫ی ده‌ره‌و‌ه ك ‌ه كاك هوشیار‬ ‫بگه‌رێینه‌و‌ه سه‌ر وه‌زاره‌ت� ‌‬ ‫ی بردوو‌ه‬ ‫ی تێدا هه‌بوو‌ه و تا ئێستا به‌ڕێو‌ه ‌‬ ‫ی ده‌ور ‌‬ ‫زێبار ‌‬ ‫ی ده‌كه‌ین ل ‌ه ‪ 6‬وه‌زاره‌ت‬ ‫ی ئێم ‌ه داوا ‌‬ ‫و بمێنێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫كه‌متر نییه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌و وه‌زاره‌ت��ان� ‌ه چۆن ل ‌ه نێوان ئیئتالف ‌‬ ‫فراكسیۆن ‌ه كوردستانییه‌كاندا دابه‌شده‌كرێت‪ ،‬ته‌نها بۆ‬ ‫ی ده‌بن یان یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵیش تێیدا‬ ‫یه‌كێتی‌ و پارت ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت وه‌رده‌گرن؟‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬نه‌خێر ئه‌و پۆستان ‌ه دابه‌شده‌كرێن ل ‌ه‬ ‫ی ئیسالمی‌‪.‬‬ ‫ی‌و یه‌كگرتوو‌و كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫ی‌و یه‌كێت ‌‬ ‫نێوان پارت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی ئینتیخاب ‌‬ ‫ی ئیستحقاق ‌‬ ‫هه‌ر الیه‌ن ‌ه ب ‌ه گوێر‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌وڵده‌درێت قه‌ره‌بوو ‌‬ ‫ی بتوانن پشكێكیان‬ ‫بكرێته‌و‌ه ك ‌ه خاڵیان كه‌م ‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی ئ��ه‌و‌ه ده‌ك��رێ��ت ك ‌ه‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ب��ۆ نمونه‌‪ ،‬قس ‌ه ‌‬ ‫ی زۆرێك ل ‌ه خاڵه‌كان ده‌بات‪،‬‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫پۆسته‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاوپه‌یمان ‌‬ ‫ی سه‌رۆك كۆمار زۆرێك ل ‌ه خاڵه‌كان ‌‬ ‫پۆست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بردووه‌‪ ،‬له‌وانه‌ی ‌ه یه‌كگرتوو كۆمه‌ڵ داوا ‌‬ ‫كوردستان ‌‬ ‫ی زیاتریان هه‌بێت‪ ،‬ئێو‌ه‬ ‫ی زیاتر بكه‌ن ‌و مه‌رج ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ده‌ڵێن چی‌؟‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬ل ‌ه راستیدا هه‌وڵ ده‌درێت ك ‌ه خاڵ بۆ‬ ‫ی حساب نه‌كرێت‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫پۆسته‌كان ‌‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌ست نیشانكراو‌ه ك ‌ه سه‌رۆك وه‌زیران ب ‌ه ‪8‬‬ ‫ی‬ ‫خاڵ حسابكرێت‌و سه‌رۆك كۆمار ب ‌ه ‪ 6‬خاڵ‌و سه‌رۆك ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ش هه‌ی ‌ه‬ ‫په‌رله‌مانیش ب ‌ه ‪ 5‬خاڵ به‌اڵم ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫ی خاڵه‌كان نه‌بن‪ ،‬هیچ حساب‬ ‫ك ‌ه ئه‌م پۆستان ‌ه داخڵ ‌‬

‫بۆ ئه‌و خااڵن ‌ه نه‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر حسابكرا ئه‌وا‬ ‫ی خاڵه‌كان له‌به‌ر چاو بگیرێت ‌و هه‌ر‬ ‫ده‌بێت ژم��ار‌ه ‌‬ ‫ی چییان به‌رده‌كه‌وێت‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی ئیستحقاق ‌‬ ‫الیه‌ن ‌ه به‌گوێر‌ه ‌‬ ‫ده‌یاندرێتێ‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌گه‌ر فراكسیۆن ‌ه كوردستانییه‌كان ‪ 6‬وه‌زاره‌ت‬ ‫به‌ده‌ست بهێنن ئه‌و كاته‌ چۆن دابه‌شی‌ ده‌كه‌ن؟‬ ‫ی‬ ‫ی په‌رله‌مان ‌‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬به‌دڵنیاییه‌و‌ه ده‌بێت كورس ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه ‌و‬ ‫ی بۆ بكرێت هه‌رچه‌ند‌ه الیه‌نێك زیاتر ‌‬ ‫حساب ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ش هه‌ی ‌ه بۆ‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫الیه‌نێك كه‌متر ‌‬ ‫یه‌كتر ته‌نازول بكه‌ین كێش ‌ه بۆیه‌كتر دروست نه‌كه‌ین‪،‬‬ ‫ی خۆشبه‌ختیی ‌ه و هه‌موومان‬ ‫ی جێگ ‌ه ‌‬ ‫چونك ‌ه ئ �ه‌و‌ه ‌‬

‫عارف ته‌یفور‬

‫ی ك ‌ه یه‌ك هه‌ڵوێستمان هه‌بێت‬ ‫هاوڕاین له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی زیاد یان كه‌م‬ ‫ی پۆستێك ‌‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه نابێت له‌سه‌ر بوون ‌‬ ‫وابكه‌ین كه‌ له‌یه‌ك دووربكه‌وینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی نێوان‬ ‫ی ستراتیج ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬وات��ا لێره‌دا رێكه‌وتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نابێت‪ ،‬به‌ڵكو ئیستحقاق ‌‬ ‫ی رۆڵ � ‌‬ ‫یه‌كێتی‌‌و پارت ‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ هه‌ر حیزبێك به‌جیا ده‌ور ده‌بینێت؟‬ ‫ی‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬ته‌قریبه‌ن وایه‌‪ ،‬به‌اڵم زۆر پێداگیر ‌‬ ‫ی خیالف‌و مه‌شاكیل دروست نه‌بێت‪.‬‬ ‫ناكه‌ین بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی سه‌رۆك وه‌زیران كورد‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬یه‌كێك ل ‌ه جێگره‌كان ‌‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬كێ ده‌ستنیشانكراوه‌ بۆ ئه‌و پۆسته‌؟‬ ‫ی سه‌رۆك‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬به‌ڵێ یه‌كێك ل ‌ه جێگره‌كان ‌‬

‫وه‌زی��ران كورد ده‌بێت‪ ،‬دكتۆر فوئاد مه‌عسوم پێشتر‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ی به‌و‌ه كردوو‌ه ك ‌ه دكتۆر رۆژ جێگر ‌‬ ‫ئاماژ‌ه ‌‬ ‫وه‌زیرانه‌‪.‬‬ ‫ی نه‌وت ب ‌ه‬ ‫ی وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی پۆست ‌‬ ‫ی پێدان ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫كورد‪ ،‬كێ ده‌ستنیشانكراوه‌ بۆ ئه‌و پۆسته‌؟‬ ‫ی‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬بۆ هیچ وه‌زاره‌تێك ل ‌ه الیه‌ن هاوپه‌یمانێت ‌‬ ‫ی دكتۆر‬ ‫ی نه‌كراوه‌‪ ،‬راست ‌ه ناو ‌‬ ‫كوردستانییه‌و‌ه كه‌س دیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مان ‌ه بۆچوون ‌‬ ‫ی هۆشیار زێبار ‌‬ ‫رۆژ‌و ناو ‌‬ ‫خه‌ڵكین ‌و ده‌ڵێین شیاو و لێهاتوون بۆ ئه‌و جێگایانه‌‪،‬‬ ‫ی دوێنێشدا هیچ كه‌سێك بۆ هیچ‬ ‫ته‌نانه‌ت ل ‌ه كۆبونه‌وه‌ك ‌ه ‌‬ ‫پۆستێك ده‌ستنیشان نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫ی فراكسیۆن ‌ه‬ ‫ی گۆڕان له‌ناو ئیئتالف ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬كشانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی كورد‬ ‫ی له‌سه‌ر داواكارییه‌كان ‌‬ ‫كوردستانییه‌كاندا كاریگه‌ر ‌‬ ‫نه‌كردووه‌؟‬ ‫ی له‌سه‌ر ئێم ‌ه‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬به‌هیچ جۆرێك كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫دروست نه‌كردووه‌‪ ،‬ل ‌ه هه‌ندێك بابه‌تیشدا هه‌ڵوێست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان ‌‬ ‫دژ وه‌رده‌گرن‪ ،‬به‌اڵم ئێم ‌ه وه‌ك هاوپه‌یمان ‌‬ ‫ی گۆڕانیش هه‌ر له‌گه‌ڵماندا‬ ‫پێمان خۆشبوو ك ‌ه لیست ‌‬ ‫بمایه‌ته‌و‌ه ك ‌ه به‌دڵنیاییه‌و‌ه وه‌زعمان به‌قوه‌تتر‌و به‌هێزتر‬ ‫ی خۆیان بوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌بوو‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه ئه‌و‌ه حوریه‌ت ‌‬ ‫هیوادارین ل ‌ه مه‌سه‌ل ‌ه قه‌ومییه‌كاندا هه‌ر وه‌كو چۆن‬ ‫ی ل ‌ه سه‌دا‬ ‫ی رابردوو یه‌كگرتوو هه‌ڵوێسته‌كان ‌‬ ‫چه‌ندساڵ ‌‬ ‫سه‌د وه‌ك ئێم ‌ه بوو‌ه ئه‌وانیش هه‌مان هه‌ڵوێستیان‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئایا گۆڕان ده‌توانێت وه‌زاره‌ت وه‌ربگرێت؟‬ ‫ی ك ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬گۆران‬ ‫ی ئه‌و خااڵن ‌ه ‌‬ ‫عارف ته‌یفور‪ :‬ب ‌ه گوێر‌ه ‌‬ ‫ده‌توانێت وه‌زاره‌تێك وه‌ربگرێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌تا ئێستا باوه‌ڕ‬ ‫ناكه‌م ئه‌وه‌ند‌ه چوبێتن ‌ه پێشه‌و‌ه له‌گه‌ڵ الیه‌نه‌كان تا‬ ‫وه‌زاره‌تیان بۆ ده‌ستنیشان بكه‌ن‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه من زۆر‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه قس ‌ه ‌‬ ‫ئاگام ل ‌ه هه‌ڵسوكه‌وتیان نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی تر ده‌رده‌كه‌وێت تا ئێستا گۆڕان‬ ‫الیه‌ن ‌ه سیاسییه‌كان ‌‬ ‫زۆر وه‌زعیان به‌ره‌و پێش نه‌چووه‌‪.‬‬ ‫ی كورده‌‪،‬‬ ‫ی ‪ 19‬داواك ‌ه ‌‬ ‫ی تر مه‌سه‌ل ‌ه ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬بابه‌تێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پۆسته‌كانه‌و‌ه خه‌ریك ‌ه له‌بیرده‌كرێت‪ ،‬بۆچ ‌‬ ‫ك ‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیمزا ‌‬ ‫تائێستا ئه‌و داواكارییان ‌ه ك ‌ه كورد هه‌یه‌ت ‌‬ ‫له‌سه‌ر نه‌كراوه‌؟‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ستپێشخه‌رییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ع��ارف ته‌یفور‪ :‬ل�ه‌ب�ه‌رئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی هه‌رێم ب ‌ه كتوپڕ هات ‌ه پێشه‌وه‌‪ ،‬ئێستا له‌م‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫چه‌ند رۆژه‌دا داواكارییه‌كان ئیمزایان له‌سه‌ر ده‌كرێت ئه‌و‬ ‫ی ك ‌ه دانوستانیان له‌گه‌ڵ كراو‌ه و رێكه‌وتوون‬ ‫الیه‌نان ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌لێت‬ ‫ئاماده‌ن ئه‌و داواكارییان ‌ه ئیمزا بكه‌ن‪ ،‬مالیك ‌‬ ‫ی ده‌كه‌م‪،‬‬ ‫هه‌ركاتێك ئه‌و داواكارییان ‌ه بهێنن من ئیمزا ‌‬ ‫ی ك ‌ه داویان ‌ه ‌و‬ ‫ی عێراقیه‌ش پابه‌ندن به‌و به‌ڵێنان ‌ه ‌‬ ‫الیه‌ن ‌‬ ‫ئیمزای‌ له‌سه‌ر ده‌كه‌ن‪.‬‬

‫ئه‌دا ‌ی هۆشیار زێباری‌ هه‌ڵده‌سه‌نگینرێت‬

‫ره‌خنه‌گران ده‌ڵێن زێباری‌ نه‌یتوانی‌ تێڕوانین ‌ی پیالنگێڕ ‌ی واڵتان ‌ی دراوسێ به‌رامبه‌ر ب ‌ه كوردستان بگۆڕێت‬ ‫كارۆخ نامیق‬ ‫په‌رله‌مانتاران و چاودێران ‌ی سیاس ‌ی و هاواڵتیان ڕا ‌ی جیاوازیان‬ ‫هه‌ی ‌ه له‌سه‌ر رۆڵ ‌ی هوشیار زێبار ‌ی وه‌زیر ‌ی ده‌ره‌و‌ه ‌ی عێراق و‬ ‫كاریگه‌ر ‌ی پۆست و كه‌سایه‌ت ‌ی ئه‌و له‌سه‌ر هه‌رێم ‌ی كوردستان‪.‬‬ ‫یه‌كێك ل ‌ه الیه‌ن ‌ه باشه‌كان ‌ی بوون ‌ی كورد له‌و پۆست ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه كه‌‬ ‫ده‌توانێت ڕێگر بێت ل ‌ه به‌شداریكردن ‌ی عێراق ل ‌ه هه‌ر پیالن و‬ ‫موئامه‌ره‌یه‌كدا دژ ب ‌ه كورد‪.‬‬ ‫ره‌وف عوسمان‪ ،‬ئه‌ندام ‌ی پێشوو ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی نوێنه‌رانی‌‬ ‫عێراق‪ ،‬ده‌ڵێت زۆرجار واڵتان ‌ی دراوس ‌ێ ئه‌گه‌ر بیانویستایه‌‬ ‫پیالنێك بگێڕن به‌ئاسان ‌ی ده‌یانكرد‪ ،‬به‌اڵم ئێستا ناتوانن‬ ‫هه‌ندێك پیالن‌و فروفێڵ ل ‌ه دژ ‌ی كورد ئه‌نجام بده‌ن‪ ،‬به‌هۆی‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی وه‌زیر ‌ی ده‌ره‌و‌ه ‌ی عێراق كورده‌‪.‬‬ ‫وت ‌ی "وه‌زاره‌ت ‌ی ده‌ره‌و‌ه پۆستێك ‌ی گرنگ ‌ه چاودێر‌ه به‌سه‌ر‬ ‫داگیركه‌ران ‌ی كورستانه‌وه‌‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌ی له‌الو‌ه هیچ جۆر‌ه پیالنێك‬ ‫به‌رامبه‌ر كورد نه‌گێرن"‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ڕه‌خنه‌گران ‌ی سیاسه‌ت ‌ی یه‌كێت ‌ی و پارتی‌‬ ‫ده‌ڵێن نوێنه‌ران ‌ی كورد و ل ‌ه پێشیانه‌و‌ه هوشیار زێباری‌‬ ‫نه‌یانتوانیوو‌ه تێڕوانین ‌ی نێگه‌تیڤ ‌ی عه‌ره‌ب و تورك و فارس‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه كورد بگۆڕن‪ ،‬نه‌شیتوانیوو‌ه ك ‌ه پێگ ‌ه ‌ی كورد له‌و‬ ‫وه‌زاره‌ته‌دا به‌هێز بكات‪.‬‬ ‫كامه‌ران مه‌نتك‪ ،‬مامۆستا ‌ی زانست ‌ه سیاسیه‌كان ل ‌ه زانكۆی‌‬ ‫سه‌اڵحه‌دین‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات له‌به‌ر ئه‌و‌ه ‌ی ئه‌و واڵتان ‌هی‌‬ ‫ل ‌ه چوارده‌ور ‌ی عێراقن هه‌میش ‌ه ل ‌ه پالندانان دان بۆ ئه‌و‌هی‌‬ ‫ئه‌زموون ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان تێك ب��ده‌ن‪ ،‬بۆی ‌ه پۆستی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌ی ده‌ره‌و‌ه بایه‌خێك ‌ی زۆر ‌ی هه‌ی ‌ه بۆ كورد‪.‬‬ ‫كامه‌ران مه‌نتك وت ‌ی "ل ‌ه ماو‌ه ‌ی چوار ساڵی ڕاب��ردوودا‪،‬‬ ‫سه‌ربار ‌ی گرنگ ‌ی ئه‌و پۆسته‌‪ ،‬ب ‌ه داخه‌و‌ه كورد نه‌یتوان ‌ی‬ ‫س��وود ‌ی ل ‌ێ وه‌ربگرێت له‌به‌ر ئ�ه‌و‌ه ‌ی ئه‌و ستاف ‌ه ‌ی له‌ناو‬ ‫وه‌زاره‌ت � ‌ی ده‌ره‌وه‌داب��وون ل ‌ه واقعدا نه‌یانتوان ‌ی شتێك ‌ی وا‬ ‫بۆ كورد بكه‌ن نه‌یانتوان ‌ی ته‌نانه‌ت ئه‌و به‌ندان ‌ه ‌ی ك ‌ه ل ‌ه‬ ‫ده‌ستوریش هاتوون ‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌ی به‌ش ‌ی كورد ل ‌ه باڵوێزخانه‌كان ‌ی‬ ‫عێراق ل ‌ه ده‌ره‌و‌ه به‌ده‌ست بهێنن‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌بینین به‌ش ‌ی زۆر ‌ی‬ ‫ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌ی له‌و باڵوێزخانان ‌ه ‌ی كارده‌كه‌ن‪ ،‬هه‌ر ستاف ‌ه‬ ‫كۆنه‌ك ‌ه ‌ی ڕژێم ‌ی به‌عسن ته‌نیا چه‌ند گۆرانكارییه‌ك ‌ی ته‌كنیك ‌ی‬ ‫كراوه‌"‪.‬‬ ‫واڵتان ‌ی دراوسێ ‌ی عێراق هه‌میش ‌ه كۆكن له‌سه‌ر هاوكار ‌ی‬ ‫یه‌كتر ل ‌ه دژ ‌ی دۆز ‌ی كورد‪ ،‬ده‌وترێت بوون ‌ی كوردێك ب ‌ه‬ ‫وه‌زیر ‌ی ده‌ره‌و‌ه ‌ی عێراق نه‌یتوان ‌ی ئه‌و دۆخ ‌ه بگۆڕێت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌ی "ئه‌و رێككه‌وتنامانه‌ی كه‌پێشتر هه‌بوو ل ‌ه نێوان‬ ‫هێز‌ه هه‌رێمییه‌كان وه‌ك ل ‌ه نێوان عێراق و ئێران‌و توركیا‬

‫ب ‌ه تایبه‌تی ئه‌و به‌ندانه‌ی ك ‌ه ڕێگ ‌ه ده‌ده‌ن ب ‌ه ڕاوه‌دوونانی‬ ‫چه‌كداران ل ‌ه سنووره‌كان تائێستاش كاریان پێ ده‌كرێت"‪.‬‬ ‫ئاسۆ حه‌مه‌شین‪ ،‬خوێندكار ‌ی قۆناغ ‌ی چواره‌م ‌ی به���ش ‌ی یاسا‬ ‫ل ‌ه زانكۆ ‌ی سلێمانی‌‪ ،‬ده‌ڵێت ئه‌و لێدوانان ‌ه ‌ی وه‌زیر ‌ی ده‌ره‌و‌ه ‌ی‬ ‫عێراق له‌بار‌ه ‌ی پارچه‌كان ‌ی تره‌و‌ه داویه‌تی‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر كه‌سێك ‌ی‬ ‫عه‌ره‌ب وه‌زیر ‌ی ده‌ره‌و‌ه بوایه‌‪ ،‬هه‌ر ئه‌و لێدوانان ‌ه ‌ی ده‌دا‪ ،‬وت ‌ی‬ ‫"هه‌ڵوێستیش ‌ی به‌رامبه‌ر په‌كه‌ك ‌ه كوردان ‌ه نه‌بوو‌ه تیرۆریست‬ ‫ناو ‌ی بردون"‪.‬‬ ‫ئاسۆ حه‌مه‌شین ده‌ڵێت‪ ،‬ده‌بوو ل ‌ه كات ‌ی تۆپباران ‌ی سنوره‌كان ‌ی‬ ‫هه‌رێم ‌ی كوردستان‪ ،‬باڵیۆزان ‌ی توركیا‌و ئێرانی ل ‌ه به‌غدا بانگ‬ ‫بكردایه‌‪ ،‬ناڕه‌زایه‌ت ‌ی پێڕابگه‌یاندنایه‌‪ ،‬وت ‌ی "هه‌روه‌ها ده‌یتوان ‌ی‬ ‫بایكۆت ‌ی ئه‌و كۆنگر‌ه نێوده‌وڵه‌تیان ‌ه بكات تا ئه‌و كات ‌ه ‌ی ئه‌و‬ ‫واڵتان ‌ه تۆپبارانكردن ‌ی سنووره‌كان راده‌گرن"‪.‬‬ ‫لوقمان محه‌مه‌د‪ 23 ،‬سال‪ ،‬هاوواڵتی‌‪ ،‬وت ‌ی " وه‌زیر ‌ی ده‌ره‌و‌ه‬ ‫هه‌وڵ ‌ی داو‌ه دیبلۆماسیه‌ت ‌ی عه‌ره‌بی ببوژێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ش توانویه‌ت ‌ی ئه‌گه‌ر موئامه‌ره‌یه‌ك ‌ی ناوچ ‌ه ‌ی هه‌بوو بێت‬ ‫دژ ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان تا راده‌یه‌ك پوچه‌ڵ ‌ی بكاته‌وه‌"‪.‬‬ ‫لوقمان پێیوای ‌ه هۆشیار زێبار ‌ی زیاتر خه‌ریك ‌ی كار ‌ی‬ ‫حیزبی بوو‌ه له‌بر ‌ی كار ‌ی نیشتمانی‌‪ ،‬وت ‌ی "به‌ش ‌ی زۆر ‌ی ئه‌و‬

‫كه‌سان ‌ه ‌ی ل ‌ه باڵوێزخانه‌كان ‌ی عێراق له ‌ده‌ره‌و‌ه كارده‌كه‌ن‬ ‫سه‌ر ب ‌ه پارتین"‪.‬‬ ‫سه‌ره‌ڕا ‌ی ئه‌و كه‌مووكوڕیانه‌ش‪ ،‬ده‌وترێت تا ئه‌ندازه‌یه‌ك‬ ‫زێبار ‌ی توانیویه‌ت ‌ی نموونه‌یه‌ك ‌ی باش ‌ی كورد پیشان ‌ی جیهان ‌ی‬ ‫عه‌ره‌ب ‌ی و ئیسالم ‌ی بدات‪.‬‬ ‫هیوا میرزا سابیر‪ ،‬چاودێر ‌ی سیاسی‌‪ ،‬ل ‌ه لێدوانێكدا بۆ‬ ‫ده‌ستوور پێیوایی ‌ه كاتێك باس ‌ی عێراق ‌ی فیدراڵ ده‌كرێت‬ ‫نابێت ئه‌و‌ه به‌سه‌ر ئه‌و وه‌زیر‌ه بسه‌پێنرێت ك ‌ه پێویست ‌ه‬ ‫هه‌میش ‌ه ل ‌ه خزمه‌ت ‌ی دۆز‌ه كوردستانییه‌كان بن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫وه‌زیر‌ه له‌سه‌ر ئاست ‌ی عێراق ئه‌رك ‌ی عێراق ‌ی به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫گشت ‌ی ده‌كه‌وێت ‌ه سه‌رشان‪ ،‬وت ‌ی "پێویست ‌ه ئه‌و وه‌زیر‌ه ب ‌ه‬ ‫هاوكێشه‌ك ‌ی هاوسه‌نگ مامه‌ڵ ‌ه بكات ‌و حیساب بۆ هه‌موو‬ ‫ناوچه‌كان ‌ی عێراق بكات به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی یه‌كسان"‪.‬‬ ‫به‌كر حه‌مه‌سدیق‪ ،‬ئه‌ندام ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی نوێنه‌ران ‌ی عێراق‪،‬‬ ‫وت ‌ی "عێراق ل ‌ه رووخساردا ده‌وڵه‌تێك ‌ی عه‌ربییه‌‪ ،‬په‌یوه‌ند ‌ی‬ ‫به‌جیهان ‌ی عه‌رب ‌ی ‌و ئیسالمیه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬وه‌زی��ر ‌ی ده‌ره‌و‌ه‬ ‫سومعه‌یه‌ك ‌ی باش ‌ی داو‌ه به‌ده‌ست واڵتان ‌ی عه‌ربییه‌و‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫ك��ورد وه‌زاره‌ت��� ‌ی ده‌ره‌وه‌ش��� ‌ی به‌ده‌سته‌و‌ه بێت خه‌ریك ‌ی‬ ‫جێبه‌جێكردن ‌ی سیاسه‌ته‌كان ‌ی خۆ ‌ی نابێت"‪ .‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ئابوری‬

‫‪7‬‬

‫قۆخ‌ و سێوی پشده‌ر قڕی تێكه‌وت‬ ‫هه‌موو به‌رهه‌مێكی كشتوكاڵی له‌پشده‌ر كه‌مبووه‌ته‌وه‌‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیاران ‌ی كه‌رت ‌ی كشتوكاڵی له‌ده‌ڤه‌ری‬ ‫پشده‌ر رایده‌گه‌یه‌نن كه‌به‌رهه‌می كشتوكاڵی‬ ‫له‌ده‌ڤه‌ره‌كه‌یان له‌چه‌ند ساڵی رابردوودا زۆر‬ ‫دابه‌زیووه‌و كه‌می كردووه‌‪ ،‬هۆكاره‌كه‌شی بۆ‬ ‫گۆڕانكاری ل ‌ه كه‌رتی كشتوكاڵی ده‌گێڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ع��ه‌ب��دول��ڕه‌زاق محه‌مه‌د ح��اج� ‌ی جێگری‌‬ ‫ی ك��ش��ت��وك��اڵ� ‌ی پ��ش��ده‌ر له‌‬ ‫ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌ر ‌‬ ‫لێدوانێكیدا ب��ۆ ده‌س��ت��وور ئ��ام��اژ‌ه ب�ه‌وه‌‬ ‫ی خۆڵبارین ‌و‬ ‫ی كاریگه‌ر ‌‬ ‫ده‌كات كه ‌به‌هۆ ‌‬ ‫ره‌شه‌با‪ ،‬له‌چاو سااڵن ‌ی رابردوودا به‌رهه‌می‌‬ ‫كشتوكا ‌ڵ ل ‌ه ده‌ڤه‌ره‌كه‌یان به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫گشت ‌ی كه‌میكردووه‌‪ .‬وتی‌«به‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫سه‌رژمێریكردن ‌ی به‌رهه‌مه‌كانیان سه‌ردانی‌‬ ‫گونده‌كان ‌ی پشده‌رمان ك��ردوو‌ه و بۆمان‬ ‫ده‌ركه‌وت وه‌ك سااڵنی پێشوو نه‌بووه»‪.‬‬ ‫ی ئه‌مساڵ به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫ل�ه‌و به‌رهه‌مان ‌ه ‌‬ ‫ی «سااڵن‬ ‫گشتی دابه‌زیوه‌‪ ،‬عه‌بدولڕه‌زاق وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سوتان ‌‬ ‫ێ زۆر زۆر بوو‪ ،‬به‌هۆ ‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫به‌رهه‌م ‌‬ ‫ره‌ز و باخه‌كان به‌رهه‌مه‌ك ‌ه زۆر دابه‌زیوه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه ب��اران زۆر ب��اری‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم په‌ڵ ‌ه‬ ‫ی گه‌نمیش‬ ‫ی نه‌بوو‪ ،‬بۆی ‌ه به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫له‌كات ‌‬ ‫كه‌مبوو»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی سنور ‌‬ ‫ی ‪ 75‬گوند ‌‬ ‫ی ‪ 2008‬به‌رهه‌م ‌‬ ‫له‌ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌یان ك ‌ه ل ‌ه عه‌لو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ ساغبووه‌ته‌و‌ه‌و فرۆشراوه‌‪ ،‬نزیك ‌ه ‌‬ ‫قه‌اڵدز ‌‬ ‫ی ‪ 2‬ملیۆن‌و ‪ 663396‬كیلۆ میو‌ه بووه‌‪،‬‬ ‫بڕ ‌‬ ‫ی‪2‬‬ ‫ی ‪ 2009‬ب ‌ه ‪ 101‬گوند‪ ،‬بڕ ‌‬ ‫به‌اڵم له‌ساڵ ‌‬ ‫ملیۆن ‌و ‪ 586470‬كیلۆ ب��وو‌ه به ‌هه‌موو‬ ‫جۆركانی م��ی��وه‌وه‌‪ .‬ب��ه‌وه‌ش به‌روبوومی‬ ‫كشتوكاڵی پشده‌ر له‌ساڵی ‪ 2009‬كه‌متر بوو‌ه‬ ‫له‌ساڵی ‪.2008‬‬ ‫ی وت �ه‌ك��ان��ی��ان‬ ‫ب��ۆ پ��ش��ت��ڕاس��ت��ك��ردن �ه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كشتوكاڵی قه‌اڵدزێ ئاماژه‌یان‬ ‫به‌و‌ه دا ك ‌ه له‌ساڵی ‪ 2008‬ته‌نها به‌رهه‌می‬ ‫قۆخی ‪ 75‬گوندی سنووره‌ك ‌ه ‪ 72914‬كیلۆ‬ ‫ی ‪ 2009‬ب ‌ه ‪ 101‬گوند‪،‬‬ ‫بووه‌‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه ساڵ ‌‬

‫‪ 50614‬كیلۆ قۆخ به‌رهه‌مهێنراوه‌‪ .‬به‌وه‌ش‬ ‫ی یه‌ك ساڵدا ‪ 22‬هه‌زار‌و ‪300‬‬ ‫ته‌نها ل ‌ه ماو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كیلۆ له‌و مێوه‌ی ‌ه كه‌م بووه‌ته‌وه‌‪ .‬جگ ‌ه له‌و‌ه ‌‬ ‫ل ‌ه ساڵی ‪2010‬ه‌دا زیاتر كه‌مبوه‌وه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ‪ 11364‬كیلۆ سێو‬ ‫هه‌روه‌ها ل ‌ه ‪ 2008‬نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی ‪ 2009‬ب ‌ه ‪101‬‬ ‫به‌رهه‌م هێنراوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ساڵ ‌‬ ‫گوند بڕی ‪ 4999‬كیلۆ سێو به‌رهه‌مهێنراوه‌‪.‬‬ ‫ی ‪ 6000‬هه‌زار كیلۆ ل ‌ه ساڵێكدا‬ ‫به‌وه‌ش نزیك ‌ه ‌‬ ‫كه‌میكردووه‌‪.‬‬ ‫ی پشده‌ر‬ ‫سه‌رپه‌رشتیارانی كشتوكاڵی ناوچ ‌ه ‌‬ ‫ده‌ڵێن ئاماری ووردی ساڵی ‪2010‬ی��ان ل ‌ه‬ ‫به‌رده‌ستدا نییه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌رهه‌می ساڵی ‪2010‬‬ ‫زۆر كه‌متر بووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی پشده‌ر وت ‌‬ ‫ی كشتوكاڵ ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫جێگر ‌‬ ‫ێ ‌و هه‌ناریش‬ ‫ی تر ‌‬ ‫«بۆ ئه‌مساڵ به‌رهه‌م ‌‬ ‫خراپ ب��ووه‌‪ ،‬هۆكاره‌كه‌شی گه‌ڕانده‌و‌ه بۆ‬ ‫ی‌و ره‌شه‌با و سوتان‪ ،‬ك ‌ه به‌شێك ل ‌ه‬ ‫كه‌مئاو ‌‬ ‫ی وشككردوون»‪.‬‬ ‫داره‌كان ‌‬ ‫ی به‌وه‌ش دا ك ‌ه خه‌ڵك وه‌ك جاران‬ ‫ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی نه‌داوه‌‪.‬‬ ‫ی كشتوكاڵ ‌‬ ‫گرنگیان ب ‌ه به‌رووبووم ‌‬ ‫ی‬ ‫ل ‌ه ئه‌مساڵدا ل ‌ه ده‌ڤه‌ری پشده‌ر به‌رهه‌م ‌‬ ‫ژێر خانوو‌ه پالستیكییه‌كان باش بوون‪.‬‬ ‫ی پالستكی هه‌ی ‌ه و‬ ‫كه‌زیاتر له‌په‌نجا خانوو ‌‬ ‫ی تایبه‌تیان بۆ دابینكردووه‌‪.‬‬ ‫فه‌رمانبه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خاوه‌ن خانوو ‌‬ ‫ی ‪ 2010‬ب ‌ه ‪ 27‬جوتیار ‌‬ ‫ساڵ ‌‬ ‫ی ‪ 300‬ته‌ن ته‌مات ‌ه و خه‌یار‬ ‫پالستیكی‌‪ ،‬بڕ ‌‬ ‫ی میوه‌كانیتریش‬ ‫به‌رهه‌م هه‌بووه‌‪ ،‬سه‌رجه‌م ‌‬ ‫ی راب��ردوو به‌رهه‌مه‌كه‌یان زۆر‬ ‫له‌چاو سااڵن ‌‬ ‫ی ت�ه‌واو‬ ‫كه‌مبوو‌ه و ن�ه‌ت��وان��راو‌ه ئامارێك ‌‬ ‫ده‌ستبخرێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی توانا هاوكار ‌‬ ‫ی «به‌پێ ‌‬ ‫عه‌بدولڕه‌زاق وت ‌‬ ‫ی‬ ‫جوتیاران ده‌ك�ه‌ی��ن ‌و سه‌ما و ده‌رمان ‌‬ ‫قڕكه‌رمان پێداون‌و كه‌لوپه‌لمان داونه‌تێ»‪.‬‬ ‫ی قه‌ندیله‌‪،‬‬ ‫ی بنار ‌‬ ‫ی ئه‌حمه‌د هاواڵتییه‌ك ‌‬ ‫نه‌ب ‌‬ ‫ی زیاتر ل ‌ه ‪ 35‬دار گوێزه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫خاوه‌ن ‌‬ ‫ی گوێزه‌كان زۆر كه‌مبوو‪،‬‬ ‫ئه‌مسا ‌ڵ به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وه‌ی ‌ه ل ‌ه سه‌ره‌تا ‌‬ ‫به‌بڕوای ئه‌و هۆكاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫هاوین ره‌شه‌با هاتوو‌ه و وه‌راندوویه‌تی‪.‬‬

‫به‌رهه‌می سێوی پشده‌ر له‌ساڵێکدا شه‌ش هه‌زار کیلۆ که‌میکردووه‌‬ ‫ی ل ‌ه‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌«له‌به‌ر تۆپباران نه‌مانتوان ‌‬ ‫ی داره‌كان بكه‌ین‌و چه‌ند‬ ‫ی خۆیدا خزمه‌ت ‌‬ ‫كات ‌‬ ‫دارێكیشمان فه‌وتان به‌و هۆیه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌و هاوواڵتیی ‌ه وتی «سااڵن گوێزه‌كانم زۆر‬ ‫باشبوون‌و له‌گ ‌ه ‌ڵ براكانم كه‌چوار ماڵ بووین‬ ‫ی‬ ‫له‌خۆمان زیادبوون‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مسا ‌ڵ به‌ش ‌‬ ‫ی نه‌كردن»‪.‬‬ ‫خۆشمان ‌‬ ‫ی پشده‌ر‪،‬‬ ‫ی دارستان ‌‬ ‫ی لێپرسراو ‌‬ ‫محه‌مه‌د عه‌ل ‌‬ ‫ی بنێشت‌و مازوو‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت هه‌رچه‌ند‌ه به‌رهه‌م ‌‬

‫«كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ به‌رهه‌می هه‌نگوین‬ ‫له‌ كوردستان (‪)%80‬یه‌»‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‬ ‫ی پ��ش��ده‌ر ل ‌ه‬ ‫ب �ه‌ره �ه‌م��ی هه‌نگی ن��اوچ�� ‌ه ‌‬ ‫ئه‌مساڵدا به‌به‌راورد به‌سااڵنی پێشوو به‌پێی‬ ‫ی شاره‌زایانی هه‌نگ ل ‌ه ناوچه‌ك ‌ه ‪%80‬‬ ‫وت ‌ه ‌‬ ‫كه‌میكردووه‌‪ ،‬هۆكاره‌كه‌شی بۆ گۆڕانی‬ ‫ك ‌هش‌وهه‌وا ل ‌ه مانگی پێنجی ساڵی رابردوو‬ ‫ده‌گێڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی به‌ش ‌ی هه‌نگ‬ ‫عه‌ل ‌ی حه‌مه‌‪ ،‬ڕه‌سول لێپرسراو ‌‬ ‫ل ‌ه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی كشتوكاڵ ‌ی پشده‌ر‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫ب ‌ه گشت ‌ی ل ‌ه كوردستان ‌و ل ‌ه رۆژهه‌اڵتی‌‬ ‫كوردستاندا به‌رهه‌م ‌ی هه‌نگوین له‌چاو‬ ‫ی كه‌میكردووه‌‪ .‬وتی‌«ئێمه‌‬ ‫سااڵنیتر ل ‌ه ‪‌ %80‬‬ ‫رۆژان ‌ه ك ‌ه هه‌نگه‌وانان دێن سه‌ردانمان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ده‌پرسین لێیان‪ ،‬هه‌ی ‌ه ئه‌مسا ‌ڵ به‌رهه‌م ‌ی هه‌ر‬ ‫نه‌بوو‌ه و ك ‌ه هه‌شیان بووبێت كه‌مبووه‌«‪.‬‬ ‫ی ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌‬ ‫به‌پێ ‌ی ئه‌و دیراسات ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌نگوین‬ ‫ك��ردووی��ه‌ت��ی‪ ،‬ك �ه‌م��ب��وون �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌كه‌شوهه‌واو‌ه هه‌یه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی گواڵن‬ ‫ی له‌سه‌ر شیل ‌ه ‌‬ ‫هه‌نگ به‌رهه‌مه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ك���ۆده‌ك���ات���ه‌و‌ه ‌و وت�ی‌‬ ‫«ئ���ه‌م���س���اڵ���ی���ش‬ ‫ك����ه‌ش����وه����ه‌وا‬ ‫گونجاو نه‌بوو‪،‬‬ ‫ل � ‌ه س �ه‌ره‌ت��ای‌‬ ‫م��ان��گ� ‌ی چ��وار‬ ‫ج������ه‌و زۆر‬ ‫خ��ۆش��ب��وو‪،‬‬ ‫ی گه‌رما‬ ‫پل ‌ه ‌‬ ‫ب��ه‌رزب��ۆوه‌‬ ‫و ل�����ه‌و‬ ‫ك��ات �ه‌ش��دا‬ ‫ی رشتن ‌ی شیله‌‬ ‫ی رشت‪ ،‬ك ‌ه ماو‌ه ‌‬ ‫گو ‌ڵ شیل ‌ه ‌‬ ‫له‌الیه‌ن گوڵه‌و‌ه دیاریكراوه‌‪ ،‬سه‌ره‌تا هه‌نگ‬ ‫ی خۆیكرد و هه‌نگوین ‌ی كۆكرده‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كار ‌‬ ‫له‌مانگ ‌ی پێنج هه‌نگ كور‌ه ده‌دات‪ ،‬له‌و‬ ‫كاته‌شدا كه‌شوهه‌وا گۆڕا و بارانێك ‌ی زۆر‬ ‫ی ل ‌ه كه‌شوهه‌واش‬ ‫باری‌‪ ،‬ئه‌و ئاڵوگۆڕ‌ه ‌‬ ‫رووی����دا‪ ،‬وای��ك��رد گ��و ‌ڵ شیل ‌هی‌‬ ‫نه‌مێنێ‌»‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی ده‌یكات ‌و نایه‌نه‌و‌ه بۆ ال ‌‬ ‫خه‌ڵك خۆ ‌‬ ‫ی به‌وه‌دا ك ‌ه زانیارییان‬ ‫ئه‌وان‪ ،‬به‌اڵم ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی م���ازووش ل �ه‌چ��او س��ااڵن‬ ‫الی�� ‌ه ب�ه‌ره�ه‌م� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی «ده‌كرێت بڵێین به‌رهه‌م ‌‬ ‫كه‌میكردووه‌‪ ،‬وت ‌‬ ‫ی راب��ردوو‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫بنێشت باشتر‌ه ل ‌ه ساڵ ‌‬ ‫ی ب ‌ه سه‌ردا نه‌باریو‌ه و‬ ‫ئه‌مسا ‌ڵ تائێستا باران ‌‬ ‫لێیان خراپ نه‌بووه‌»‪.‬‬ ‫به‌رهه‌می دانه‌وێڵه‌ش كه‌می كردووه‌‬ ‫به‌پێی ئاماره‌كانی به‌رهه‌می دانه‌وێڵه‌ش‬

‫رێنماییه‌كانی بانكی‬ ‫ناوه‌ندی عێراقى‬ ‫نرخی دۆالری به‌رزكرده‌وه‌‬ ‫رێبوار جه‌الل‌و محه‌مه‌د نه‌جیب‬

‫‪ 11‬هه‌زار هه‌نگ ل ‌ه سنوری پشده‌ر هه‌یه‌‬ ‫هه‌روه‌ها روونیكرده‌وه‌ كاتێك میر (مه‌لیكه‌)‬ ‫هه‌نگوین ده‌بین ‌ێ هێلك ‌ه ده‌رده‌ك���ات ‌و ل ‌ه‬ ‫ی رشت‌و‬ ‫مانگ ‌ی چ��واردا هێلكه‌یه‌ك ‌ی زۆر ‌‬ ‫شانه‌كان قه‌ره‌باڵغ ب��وون‪ ،‬ئه‌و به‌رهه‌م ‌هی‌‬ ‫كۆیان كردبۆو‌ه خواردیانه‌و‌ه و شیله‌یتریان‬ ‫پ ‌ێ كۆنه‌بۆوه‌‪ ،‬تا ل ‌ه مانگ ‌ی حه‌وت هه‌ندێ‌‬ ‫شیله‌یان ده‌ستكه‌وت كه‌به‌ش ‌ی خاوه‌نه‌كه‌شی‌‬ ‫نه‌ده‌كرد‪.‬‬ ‫ئه‌و پێیوای ‌ه تا ك ‌ه هۆكار‬ ‫ی ئاووهه‌وا‬ ‫كێش ‌ه ‌‬ ‫ب���ووه‌‪،‬‬

‫ئه‌گه‌رنا سووتان ‌ی دارستانه‌كان كاریگه‌ری‌‬ ‫ی به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫ن�ه‌ب��وو‌ه له‌سه‌ر كه‌مبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫هه‌نگوین‪.‬‬ ‫ی به‌ش ‌ی هه‌نگ ل ‌ه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌‬ ‫لێپرسراو ‌‬ ‫ی ‪ 11‬هه‌زار‬ ‫كشتوكاڵ ‌ی پشده‌ر وت ‌ی نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی پشده‌ر هه‌ی ‌ه ‌و سااڵنه‌‬ ‫هه‌نگ ل ‌ه سنوور ‌‬ ‫ی ش �ه‌ش كیلۆ هه‌نگوینی‌‬ ‫النیكه‌م یه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی شه‌كری‌‬ ‫هه‌بووه‌‪ .‬وت ‌ی «به‌اڵم ئه‌مسا ‌ڵ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی نه‌بووه‌»‪.‬‬ ‫نه‌داوه‌ت ‌ێ ئه‌و به‌رهه‌م ‌ه ‌‬ ‫محه‌مه‌د مه‌ال نه‌ب ‌ی ك ‌ه زیاتر ل ‌ه ‪ 20‬ساڵ ‌ه كاری‌‬ ‫هه‌نگه‌وان ‌ی ده‌كات‪ ،‬ده‌ڵێت ئه‌مسا ‌ڵ هه‌نگوین‬ ‫زۆر كه‌میكردووه‌‪ ،‬له‌چاو سااڵن ‌ی رابردوو‪ ،‬وتی‌‬ ‫«بۆ نمون ‌ه پار ك ‌ه هه‌نگه‌وانێك پێنج ته‌نی‌‬ ‫هه‌بووبێت ئه‌مسا ‌ڵ ته‌نێك ‌ی نه‌بووه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌و هه‌نگه‌وان ‌ه وتی «له ‌دۆڵ� ‌ی باڵه‌یانی‌‬ ‫ی قه‌ندیل‪ ،‬زیاتر ل ‌ه ‪ 100‬هه‌نگه‌وان هه‌یه‌‬ ‫بنار ‌‬ ‫ی به‌رهه‌میان هه‌بوو‌ه ل ‌ه په‌نج ‌هی‌‬ ‫و ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ده‌ست ده‌ژمێردرێن‪ ،‬خۆم ك ‌ه ‪ 750‬هه‌نگم‬ ‫ی ‪ 10‬ته‌ن هه‌نگوینم‬ ‫هه‌ی ‌ه ئه‌مسا ‌ڵ نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی ش�ه‌ك��رم پ��ێ��داون‪،‬‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌و‌ه ‌‬ ‫كه‌شه‌كرم پێنه‌دابونای ‌ه به‌رهه‌مه‌كه‌م به‌شی‌‬ ‫مێشه‌كان ‌ی نه‌ده‌كرد»‪.‬‬ ‫هه‌ر مێشێك ‌ی ئه‌و ‪ 11‬كیلۆ هه‌نگی به‌رهه‌م‬ ‫هێناوه‌‪ ،‬وتی‌«ه ‌ی خه‌ڵك ‌ی دوو تا س ‌ێ كیلۆ‬ ‫هاتووه‌ته‌وه‌»‪.‬‬

‫ئه‌مساڵ به‌شێوه‌یه‌كی زۆر ل ‌ه ده‌ڤه‌ری پشده‌ر‬ ‫ی ‪2009‬‬ ‫كه‌می ك��ردووه‌‪ .‬به‌جۆرێك ل ‌ه ساڵ ‌‬ ‫زیاتر ل ‌ه (‪ 8450‬ته‌ن گه‌نم‌و ‪ 2000‬ته‌ن جۆ)‬ ‫هه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مسا ‌ڵ كه‌متر له‌(‪ 7000‬ته‌ن‬ ‫گه‌نم‌و ‪ 1500‬ته‌ن جۆ) هه‌بووه‌‪.‬‬ ‫سااڵن ‌ه ‪ 36‬ه �ه‌زار ‌و ‪ 400‬دۆن��م زه‌وی ل ‌ه‬ ‫سنووری پشده‌ر بۆ گه‌نم‌و جۆ‌و نیسك‌و‬ ‫نۆك ته‌رخان ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم به‌رهه‌می چه‌ند‬ ‫ساڵی رابردووی به‌پێی پێویست نییه‌‪.‬‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری بانكی هه‌رێم رایده‌گه‌یه‌نێت‪،‬‬ ‫ی نرخی دۆالری ئه‌مریكی‬ ‫ب�ه‌رزب��وون�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ل� ‌ه ب��ازاڕه‌ك��ان��ی هه‌رێمی ك��وردس��ت��ان ‌و‬ ‫عێراقدا په‌یوه‌ندی به‌چه‌ند رێنماییه‌كی‬ ‫نوێی بانكی ناوه‌ندی عێراقییه‌و‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫پێشبینیش ده‌كرێت نرخی دۆالر زیاتر له‌و‌ه‬ ‫به‌رزنه‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌دهه‌م كه‌ریم ـ به‌ڕێوه‌به‌ری بانكی ناوه‌ندی‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێم ـ ل ‌ه لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ب�ه‌وه‌دا ك ‌ه رێنماییه‌كانی بانكی ناوه‌ندی‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬نرخی دۆالری ب�ه‌رزك��ردووه‌ت�ه‌و‌ه‬ ‫ی «بانكی ن��اوه‌ن��دی عێراق دۆالر‬ ‫‌و وت � ‌‬ ‫ده‌فرۆشێت ‌ه ئ �ه‌و بانكانه‌ی ك� ‌ه داخلی‬ ‫موزایه‌د‌ه ده‌بن‪ ،‬ئێستاش به‌هۆی ئه‌وه‌ی‬ ‫ته‌حویالت هه‌بوو‌ه و حه‌واڵ ‌ه زۆربوو‌ه ئه‌و‬ ‫حه‌وااڵن ‌ه ده‌بێت ب ‌ه دۆالر بڕوات‌و به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌و حه‌وااڵن ‌ه دینار ده‌هات ‌ه بانكه‌كان ‌و‬ ‫دۆالریان له‌بانكی ناوه‌ندی ده‌كڕی»‪.‬‬ ‫به‌پێی نوێترین رێنمایی بانكی ناوه‌ندی‬ ‫ی ك ‌ه دۆالر ل ‌ه بانكی‬ ‫عێراق‪ ،‬ئه‌و بانكان ‌ه ‌‬ ‫ن��اوه‌ن��دی عێراقی ده‌ك���ڕن‪ ،‬چه‌ند مه‌رج‬ ‫‌و رێنماییه‌كی نوێی بۆ دان��راوه‌‪ ،‬له‌وان ‌ه‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌كردن له‌و بانكان ‌ه و هێنانی‬ ‫كۆپی زه‌ریب ‌ه و هۆكاری وه‌رگرتن‌و كڕینی‬ ‫دۆالر‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا پێشكه‌شكردنی چه‌ند‬ ‫رێنماییه‌كی تر‪.‬‬ ‫ئ�����ه‌ده�����ه‌م ك����ه‌ری����م ـ ‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری بانكی‬ ‫ناوه‌ندی هه‌رێم‬ ‫وت���ی‌ «ئ��ه‌و‬ ‫ر ێنما ییا ن ‌ه‬ ‫ك���اره‌ك���ه‌ی���ان‬ ‫قورستر كردووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش بووه‌ته‌هۆی‬ ‫ی كڕینی‬ ‫ی رێ���ژ‌ه ‌‬ ‫ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫دۆالر ل ‌ه بانكی ناوه‌ندی عێراق‬ ‫كه‌مبێته‌و‌ه‌و ل ‌ه بازاڕیش به‌ش ناكات‬ ‫ی‬ ‫‌و كه‌مبووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌و هۆیه‌و‌ه نرخه‌ك ‌ه ‌‬ ‫به‌رزبووه‌ته‌وه‌»‪.‬‬

‫شه‌ماڵ ئه‌حمه‌د ل ‌ه نوسینگه‌ی له‌نیا‪ ،‬بۆ‬ ‫ی دۆالر ل ‌ه ب��ازاڕی دۆالره‌ك��ه‌ی‬ ‫گ��ۆڕن�ه‌و‌ه ‌‬ ‫سلێمانی ب�ه‌ده‌س��ت��ووری وت «هۆكاری‬ ‫ی ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ بانكی‬ ‫بورزبوونه‌وه‌ك ‌ه ‌‬ ‫م �ه‌رك �ه‌زی ع��ێ��راق‪ ،‬كه‌حه‌واڵه‌ی دۆالری‬ ‫ب��ۆ چ��وار ن��م��ره‌‪ ،‬ك�ه‌ده‌ك��ات� ‌ه ‪ 400‬دینار‬ ‫ب�ه‌رزك��ردووه‌ت�ه‌و‌ه به‌هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی‬ ‫نرخی دۆالره‌و‌ه بانكی مه‌ركه‌زی دۆالری‬ ‫به‌رزكرده‌وه‌ته‌و‌ه ب ‌ه حه‌واڵه‌‪ ،‬وات ‌ه دۆالر ب ‌ه‬ ‫حه‌واڵ ‌ه ده‌یفرۆشێت نه‌ك ب ‌ه نه‌قد ئه‌وه‌ش‬ ‫هۆكاره‌كه‌یه‌تی»‪.‬‬ ‫ی ب �ه‌وه‌ش��دا ك� ‌ه ئێستا‬ ‫ش�ه‌م��اڵ ئ��ام��اژ‌ه ‌‬ ‫ل �ه‌ ب��ازاڕه‌ك��ان��دا ب��ه‌و ه��ۆی �ه‌و‌ه ح�ه‌واڵ� ‌ه‬ ‫كه‌مده‌فروشرێت بۆ ده‌ره‌وه‌ی واڵت‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ی ك ‌ه دۆالر به‌رزده‌فرۆشرێت‪.‬‬ ‫‪ 100‬دۆالری ئه‌مریكی ل � ‌ه دوو رۆژی‬ ‫رابردوودا ‪ 1250‬دیناری عێراقی چووه‌سه‌ر‬ ‫‌و كاریگه‌ری له‌سه‌ر بازاڕ دروستكردووه‌‪.‬‬ ‫نرخی ‪ 100‬دۆالری ئه‌مریكی له ‌بازاڕه‌كانی‬ ‫هه‌رێمی كوردستاندا ل ‌ه ‪ 118500‬دیناره‌و‌ه‬ ‫بۆ ‪ 119750‬دینار به‌رزبووه‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ح �ه‌واڵ �ه‌ش ب��ۆ ‪ 600‬دی��ن��ار ل� ‌ه هه‌ندێك‬ ‫شوێندا به‌رزبووه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم رۆژێك دواتر‬ ‫دابه‌زیه‌وه‌ته‌و‌ه بۆ ‪ 400‬دیناری عێراقی‪.‬‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د ع��وم �ه‌ر خ���اوه‌ن نوسینگه‌ی‬ ‫كڕین ‌و فرۆشتنی دۆالر ل ‌ه هه‌ولێر وتی‬ ‫«داب �ه‌ش��ك��ردن��ی م��وچ �ه‌ی فه‌رمانبه‌ران‬ ‫پێش واده‌ی خۆی له‌به‌ر جه‌ژن‬ ‫هۆكارێكی تری زیادبوونی‬ ‫ن������رخ������ی‬ ‫دۆالره‌»‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪6‬‬

‫لۆکاڵ‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫به‌پێی ریفراندۆم ك��ورد به‌شێك ل ‌ه ناوچ ‌ه داب��ڕاوه‌ك��ان ل ‌ه ده‌ستده‌دات‬

‫‪8‬‬

‫ژینگه‌ ‌ی شار ‪ ...‬ئۆتۆمۆبێل تێكیداوه‌‬ ‫ل ‌ه ‪ 11‬مانگدا ته‌نها له‌ هه‌ولێر ‪ 65000‬ئۆتۆمۆبێل ژماره‌یان بۆ به‌ستراوه‌‬ ‫عه‌ل ‌ی بانیشار ‌ی ل ‌ه هه‌ولێر‬ ‫ته‌نها له‌ م��اوه‌ی‌ ‪7‬ساڵدا ‪ 400000‬هه‌زار‬ ‫ئۆتۆمبێل هاتووه‌ته‌ ناو شاری‌ هه‌ولێره‌وه‌‬ ‫له‌ ‪ 11‬مانگی ساڵی ‪2010‬ه‌شدا ‪ 65‬هه‌زار‬ ‫ئۆتۆمبێل ژماره‌ی‌ هه‌ولێریان بۆ به‌ستراوه‌‪.‬‬ ‫شاره‌زایانی بواری ژینگه‌ش ده‌ڵێن ژینگه‌‬ ‫له‌ ته‌قینه‌وه‌دایه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌و ئاماره‌ی‌ له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌‬ ‫ه��ات��ووچ��ۆی‌ ه �ه‌رێ��م ده‌س���ت ده‌س��ت��وور‬ ‫ك�ه‌وت��ووه‌‪ ،‬تا ساڵی‌ ‪ 2003‬له‌ناو شاری‌‬ ‫هه‌ولێر ته‌نها ‪34‬هه‌زار ئۆتۆمبێل هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌پاش ساڵی‌ ‪ 2003‬و تائێستا ‪400000‬‬ ‫هه‌زار ئۆتۆمبێل هاتوونه‌ته‌ ناو شاره‌كه‌وه‌‬ ‫و ئێستا هه‌ولێر خاوه‌نی‌ ‪ 434000‬هه‌زار‬ ‫ئۆتۆمبێله‌‪.‬‬ ‫شاره‌زایانی‌ بواری‌ ژینگه‌ بڕوایان وایه‌‪ ،‬به‌‬ ‫هۆی‌ هاتنی‌ به‌لێشاوی ئۆتۆمبێل بۆ هه‌ولێر‬ ‫و گوێنه‌دان به‌پیالنێكی‌ تایبه‌ت بۆ پاراستی‌‬ ‫ژینگه‌ی‌ شاره‌كه‌ ترسی‌ ته‌قینه‌وه‌ی‌ ژینگه‌‬ ‫له‌ هه‌ولێر له‌ ئارادایه‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌‬ ‫هاتووچۆی‌ هه‌رێم ‌و پارێزگاری‌ هه‌ولێریش‬ ‫نیگه‌رانن له ‌هاتنی‌ به‌لێشاوی‌ ئۆتۆمبێل‬ ‫له‌ سنووره‌كانه‌وه‌ بۆ هه‌ولێر و نه‌بوونی‌‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی‌ گرنگ بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ ئه‌و‬ ‫گرفته‌‪.‬‬ ‫عه‌قید قادر سدیق به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ڕاگه‌یاندن‬ ‫‌و هۆشیاری‌ له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی‌ هاتوچۆی‌‬ ‫هه‌رێم نه‌بوونی‌ به‌رنامه‌یه‌ك بۆ رێگری‌ له‌‬ ‫هاتنی‌ ئه‌و ژم��اره‌ زۆره‌ی‌ ئۆتۆمبێل له‌‬

‫داواده‌كرێت سنوورێك بۆ هێنانی‌ ئۆتۆمۆبێل دیاریی بكرێت‬ ‫سنووره‌كانی‌ ئیبراهیم خه‌لیله‌و‌ه بۆ هه‌ولێر‬ ‫به‌گرفتێكی‌ گه‌وره‌ ده‌زانێت‪ .‬وتی‌ “تا ئه‌م‬ ‫كاته‌ هیچ رێگه‌چاره‌یه‌ك بۆ گرفتی‌ هاتنی‌‬ ‫به‌لێشاوی‌ ئۆتۆمبێل له‌ سنووره‌كانه‌وه‌ بۆ‬ ‫كوردستان نه‌دۆزراوه‌ته‌وه‌“‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا وت��ی‌ “ب�ه‌ه��ات��ن�ی‌ به‌لێشاوی‌‬ ‫ئۆتۆمبێل ترسێكی‌ گه‌وره‌ له‌سه‌ر ژینگه‌ی‌‬ ‫كوردستان به‌گشتی‌ ‌و هه‌ولێر به‌تایبه‌تی‌‬

‫چاوه‌ڕوانمان ده‌كات”‪.‬‬ ‫جه‌نان جه‌مال‪ ،‬ش��اره���زا له‌ بواری‌ ژینگ ‌ه‬ ‫و مامۆستا له ‌به‌شی‌ ژینگه‌ی‌ زانكۆی‌‬ ‫سه‌الحه‌ددین‪ ،‬باس له‌وه‌ده‌كات زۆرێك له‌‬ ‫هاواڵتیانی‌ كوردستان كه‌ ئێستا نه‌خۆشی‌‬ ‫ته‌نگه‌ نه‌فه‌سیان هه‌یه‌ به‌هۆی‌ پیسبوونی‌‬ ‫ژینگه‌ شاره‌كانی‌ كوردستانه‌وه‌یه‌‪ .‬وتی‌‬ ‫“ده‌بێت یه‌ك له‌ به‌رنامه‌كانی‌ حكومه‌تی‌‬

‫به‌تۆمه‌تی كه‌مته‌رخه‌می خانووه‌كان‬

‫سكااڵ له‌سه‌ر كۆمپانیایه‌كی بواری وه‌به‌رهێنانی خانووبه‌ر‌ه تۆمار ده‌كرێت‬

‫هه‌رێم له‌ ساڵی‌ ‪ 2011‬دۆزینه‌وی‌ چاره‌سه‌ری‌‬ ‫ژینگه‌یی بێت بۆ كوردستان”‪.‬‬ ‫هه‌ر به‌پێی‌ ئه‌و ئامارانه‌ی‌ ده‌ست ده‌ستوور‬ ‫كه‌وتووه‌ له‌ ساڵی‌ ‪2009‬دا نزیكه‌ی‌ ‪90000‬‬ ‫ه��ه‌زار ئۆتۆمبێل هاتوونه‌ته‌ ن��او شاری‌‬ ‫هه‌ولێره‌وه‌ و له ‌ساڵی‌ ‪ 2010‬و تا ئێستا‬ ‫زیاتر له‌ ‪ 65000‬هه‌زار ئۆتۆمبێل ژماره‌ی‌‬ ‫هه‌ولێریان بۆ به‌ستراوه‌‪.‬‬

‫نازم به‌یعه‌ت‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‌ نوسینگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆمپانیای‌ نیسان له‌ هه‌ولێر‪ ،‬بۆچوونی‬ ‫وای �ه‌ كه‌ هه‌ولێر باشترین جێگایه‌ بۆ‬ ‫فرۆشتنی‌ ئۆتۆمبێل‪ ،‬ئه‌و ده‌ڵێت “به‌هۆی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ له‌ساڵی‌ ‪ 2008‬ته‌وه‌ ئۆتۆمبێل‬ ‫به‌ قیست ده‌درێت به‌هاواڵتیان فرۆشی‌‬ ‫زۆر زی���ادی‌ ك���ردووه‌ و سنووره‌كانی‌‬ ‫كوردستانیش باشترین س��ن��وورن بۆ‬ ‫هێنانی‌ ئۆتۆمبێل”‪.‬‬ ‫نازم به‌ ده‌ستووری‌ وت “حكومه‌ت هیچ‬ ‫رێگرییه‌كی‌ له‌ ئه‌وان نه‌كردووه‌ له‌هێنانی‌‬ ‫ئۆتۆمبێلدا و هیچ كاتێكیش له‌ كوردستان‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ له‌ كوالێتی‌ ئۆتۆمبێله‌كان‬ ‫ن �ه‌ك��راوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش وای��ك��ردووه‌ زۆرێ��ك‬ ‫له‌ئۆتۆمبێله‌كان پاش ماوه‌یه‌كی‌ كه‌م‬ ‫ژینگه‌ پیس بكه‌ن”‪.‬‬ ‫ن���ه‌وزاد ه��ادی‌ پ��ارێ��زگ��اری‌ هه‌ولێر به‌‬ ‫ده‌س��ت��ووری‌ وت “ژینگه‌ی‌ هه‌ولێر له‌‬ ‫زۆرب���ه‌ی‌ ش��اره‌ك��ان�ی‌ ت��ری‌ كوردستان‬ ‫‌و عێراقیش خاوێنتره‌ و ئ �ه‌گ �ه‌ر تا‬ ‫ڕاده‌یه‌كیش پیس بووبێت‪ ،‬ئه‌وه‌ بێگومان‬ ‫ك��اری��گ�ه‌ری‌ ئۆتۆمبێل ‌و كارگه‌كانی‌‬ ‫هه‌ولێری‌ له‌سه‌ر بووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌ پاش‬ ‫ساڵی‌ ‪2003‬وه‌ كه‌نزیكه‌ی‌ ‪ 400000‬هه‌زار‬ ‫ئۆتۆمبێل هاتووه‌ته‌ شاره‌كه‌وه‌“‪.‬‬ ‫ن����ه‌وزاد ه���ادی‌ داوای���ك���رد سنوورێك‬ ‫ب��ۆ هێنانی‌ ب �ه‌ل��ێ��ش��اوی‌ ئۆتۆمبێل‬ ‫دابنرێت ‌و وه‌زاره‌ت��ی‌ ژینگه‌ش بیرێك‬ ‫له‌چاره‌سه‌ركردنی‌ گرفتی‌ پیسبوونی‌‬ ‫ژینگه‌ بكاته‌وه‌‪.‬‬

‫سه‌یداو‌ه ده‌بێت ‌ه قوربانی‬ ‫بازاڕی نیشتیمان؟‬

‫گه‌ڕه‌كی سه‌یداوای شاری هه‌ولێر تێكده‌درێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم هاواڵتیان به‌روونی ل ‌ه هۆكاری تێكدانی‬ ‫گه‌ڕه‌كه‌كه‌یان ئاگادارنین‬ ‫رێبوار جه‌الل له‌ هه‌ولێر‬

‫ی قه‌ره‌بووكردنه‌و ‌ه ده‌كه‌ن‬ ‫هاواڵتییان داوا ‌‬ ‫ئاواره‌ محه‌مه‌د‬ ‫ژماره‌یه‌كی‌ زۆر له‌ به‌شداربووانی‌ پ��ڕۆژه‌ی‬ ‫هێالن ستی‌ له‌ شاری‌ كه‌الر به‌هۆی نه‌بوونی‌‬ ‫مه‌رجه‌ ئه‌ندازه‌ییه‌كان له‌ خانووه‌كانیاندا‬ ‫‌و ته‌واونه‌بوونی خانووه‌كانیان له‌ واده‌ی‌‬ ‫دیاریكراوی خۆیدا‪ ،‬سكااڵ له‌سه‌ر كۆمپانیایی‌‬ ‫رووناكی‌ تۆمارده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫كۆمپانیای رووناكی بۆ زه‌وی ‌و دروستكردنی‬ ‫خانووبه‌ره‌‪ ،‬كه‌ كۆمپانیایه‌كی وه‌به‌رهێنه‌‬ ‫و له‌الیه‌ن ده‌سته‌ی‌ وه‌به‌رهێنانی هه‌رێمی‬ ‫كوردستانه‌وه‌ مۆڵه‌تی پ��ێ��دراوه‌‪ ،‬له‌الیه‌ن‬ ‫هاواڵتیانی قه‌زای ك�ه‌الره‌وه‌ سكااڵی له‌سه‌ر‬ ‫تۆمار ده‌كرێت‪ ،‬به‌وه‌ی‌ نه‌یتوانی خانووه‌كانی‬ ‫له‌پڕۆژه‌ی‌ هێالن سیتی له‌و قه‌زایه‌ له‌ واده‌ی‌‬ ‫دیاریكراوی خۆیدا ته‌واو بكات‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ی‌‬ ‫به‌وته‌ی‌ خۆیان خانووه‌كان مه‌رجی ئه‌ندازه‌یی‬ ‫تێدا نییه‌‪.‬‬ ‫سدیق سه‌عید ئه‌حمه‌د سه‌رپه‌رشتیاری‌‬ ‫پرۆژه‌كانی‌ ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان بۆ ده‌ستور ئه‌و‬ ‫هه‌واڵه‌یی‌ پشتڕاست كرده‌وه‌‌و وتی‌ ژماره‌یه‌ك‬ ‫هاواڵتی‌ هاتوون بۆ المان ‌و سكااڵیان له‌سه‌ر‬ ‫كۆمپانیای‌ رووناكی‌ شار تۆماركردووه‌‪.‬‬ ‫عه‌لی‌ محه‌مه‌د هاواڵتێكی‌ ش��اری ك �ه‌الره‌‬ ‫و به‌شداربووی‌ پ��ڕۆژه‌ی هیالن ستی‌ سه‌ر‬ ‫به‌كۆمپانیای‌ روون��اك��ی‌ ش���اری ك���ردووه‌‪،‬‬ ‫به‌ده‌ستووری وت “ده‌بێت كۆمپانیای رووناكی‬ ‫‪ 750‬هه‌زار دینارمان بداتێ وه‌ك قه‌ره‌بوویه‌ك‬ ‫بۆ ئه‌و سێ مانگه‌ی‌ پێشوو كه ‌بڕیاربوو به‌‬ ‫خانووه‌كان ته‌واوبن”‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ وته‌ی‌ به‌شداربووانی پ��ڕۆژه‌ی‌ هێالن‬ ‫سیتی‪ ،‬به‌پێی ئه‌و گرێبه‌سته‌ی‌ له‌نێوان ئه‌و‬ ‫كۆمپانیایه‌ و هاواڵتیاندا تۆمار كراوه‌‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫له‌ ماوه‌ی یه‌ك ساڵدا كۆمپانیا خانووه‌كان‬ ‫راده‌ستی هاواڵتیان بكاته‌وه‌ كه‌ده‌كاته‌ ‪8/10‬ی‬ ‫ئه‌مساڵ‪ ،‬به‌اڵم تائێستا كه‌ زیاتر له‌ سێ مانگ‬ ‫به‌سه‌ر ئه‌و واده‌یه‌ تێپه‌ڕده‌بێت خانووه‌كان‬

‫ته‌واو نه‌بوون‪.‬‬ ‫عه‌لی‌ وتی‌ “جگه‌له‌وه‌ی‌ له‌كاتی خۆیدا ته‌واو‬ ‫نه‌كراوه‌‪ ،‬نه‌شیانتوانی خانووه‌كان به‌بێ‌ كێشه‌و‬ ‫كه‌م ‌وكوڕی‌ بێت‪ ،‬چونكه‌ سه‌قف ‌ی خانووه‌كه‌م‬ ‫تكه‌ ده‌كات ‌و دیوار و كاره‌بایی‌ خانووه‌كه‌شم‬ ‫خراپه‌ و مه‌رجه‌ هه‌نده‌سییه‌كانی‌ تێدانیه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئیستا سكااڵمان له‌الی ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان‬ ‫تۆمار كردووه‌‪ ،‬تا ئه‌و كێشه‌و كه‌موكوڕییانه‌ی‬ ‫تیدابێت وه‌ریناگرم”‪.‬‬ ‫داواشیكرد وه‌ك چۆن له‌گرێبه‌سته‌كه‌دا هاتووه‌‬ ‫ئه‌و بڕه‌ پاره‌شی بۆ بگه‌ڕێنرێته‌وه‌‪ ،‬كه‌به‌سه‌ر‬ ‫واده‌ی ته‌واوبوونی‌ خانووه‌كه‌دا تێپه‌ڕیوه‌‪.‬‬ ‫سدیق سه‌عید ـ سه‌رپه‌رشتیاری‌ لیژنه‌ی‬ ‫پڕۆژه‌كانی‌ ئیدار‌هی‌ گه‌رمیان ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا‬ ‫كه‌سه‌رجه‌می‌ ئ �ه‌و سكااڵیانه‌ی هاواڵتیان‬ ‫كۆده‌كه‌نه‌وه‌ ‌و له‌گه‌ڵ ن��ووس��راوی خۆیاندا‬ ‫ئاراسته‌ی‌ وه‌به‌رهێنانی‌ ده‌كه‌ن‪ .‬وتی‌“چونكه‌‬ ‫ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ سه‌ر به‌وه‌به‌رهێنانه‌“‪.‬‬ ‫جه‌ختیشی له‌وه‌ كرده‌وه‌ كه‌چاره‌سه‌ری‌ گرفتی‌‬ ‫ئه‌و هاواڵتیانه‌ ده‌كرێت‪.‬‬ ‫سه‌رپه‌رشتیاری‌ لیژنه‌ی پڕۆژه‌كانی‌ ئیداره‌ی‌‬ ‫گه‌رمیان وت �ی‌“دی��اره‌ ئه‌‌و پ��ڕۆژه‌ی�ه‌ش كه‌م‬ ‫‌وكوڕی‌ تێدایه‌ بۆیه‌ هاواڵتیان سكااڵیان بۆ الی‬ ‫ئێمه‌ هێناوه‌‌و ئێمه‌ش سكااڵكه‌یان ده‌گه‌یه‌نینه‌‬ ‫جێگایی‌ مه‌به‌ست بۆیان”‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیارییه‌كانی ده‌ستوور كۆمپانیای‬ ‫رووناكی ‪ 920‬خانوو له‌ گه‌ڕه‌كی به‌رده‌سوور له‌‬ ‫شاری كه‌الر به‌ناوی پڕۆژه‌ی هێالن سیتییه‌وه‌‬ ‫دروستده‌كات‪ ،‬پێشتریش گله‌یی ئ�ه‌وه‌ له‌و‬ ‫كۆمپانیایه‌ كرا كه‌ له ‌بڕی ئه‌و ‪ 20‬خانووه‌‬ ‫ده‌بوایه‌ بكرایه‌یته‌ سه‌وزایی‌و پارك‌و باخچه‌‬ ‫نه‌ك خانوو‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و گرێبه‌سته‌ش بێت ده‌بێت ئه‌و‬ ‫كۆمپانیایه‌ ‪ 690‬ملیۆن دینار بداته‌ هاواڵتیان‪،‬‬ ‫وه‌ك قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌یه‌ك له‌ دواكه‌وتنی سێ‬ ‫مانگی پڕۆژه‌كه‌دا‪.‬‬ ‫مامۆستا ئیسماعیل ئیبراهیم به‌شداربوویه‌كی‌‬

‫تری‌ پڕۆژه‌ی‌ هێالن ستی‌ كه‌ئه‌ویش سكااڵ ‌ی‬ ‫له‌سه‌ر كۆمپانیایی‌ رووناكی‌ شار تۆماركردووه‌‪،‬‬ ‫وتی‌ “سكااڵكه‌مان به‌هۆی ئه‌وه‌وه‌یه‌ كه‌چه‌ند‬ ‫مانگێك به‌سه‌ر گرێبسته‌كه‌دا تێپه‌ڕێوه‌‪،‬‬ ‫جگه‌له‌وه‌ش خانووه‌كه‌ ده‌یان كێشه‌یی‌ هه‌یه‌‬ ‫له‌ ڕووی‌ كاره‌بایی‌‌و ئاو‌و ئاوه‌ڕۆوه‌“‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ “زۆر له‌سه‌قفی‌ خانووه‌كانیش‬ ‫تكه‌ ده‌ك����ات‪ ،‬ت��ا وه‌ك���و س �ه‌رج �ه‌م �ی‌ ئه‌و‬ ‫كێشانه‌مان بۆ چاره‌سه‌رنه‌كه‌ن ئه‌و خانووه‌‬ ‫وه‌رناگرم”‪.‬‬ ‫ئیسماعیل ئه‌وه‌شی وت كه‌ به‌نیازن رێگای‬ ‫تری یاسایی له‌ ڕێگه‌ی‌ دادگاوه‌ بگرنه‌به‌ر‌و وتی‌‬ ‫“ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌شمان ده‌یه‌وێته‌وه‌ كه‌به‌سه‌ر‬ ‫واده‌ی گرێبه‌سته‌كه‌دا تێپه‌ڕێوه‌“‪.‬‬ ‫به‌شی‌ به‌دواداچوون له‌ كۆمپانیایی‌ رووناكی‌‬ ‫شار‪ ،‬له‌ روونكردنه‌وه‌یه‌كیاندا بۆ ده‌ستوور‬ ‫ده‌ڵێن له‌كاتی‌ وه‌رگرتنی‌ خانووه‌كان نوێنه‌ری‌‬ ‫شه‌ش فه‌رمانگه‌ی‌ حكومی‌ له‌گه‌ڵ هاواڵتییه‌كان‬ ‫خۆیان وه‌ك لیژنه‌ ده‌چنه‌ سه‌ر خانووه‌كه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌ر كێشه‌ و كه‌موكوڕییه‌كی‌ هه‌بوو‪،‬‬ ‫ئه‌و هاواڵتییه‌ ده‌توانێت خانووه‌كه‌ وه‌رنه‌گرێت‌و‬ ‫بیگه‌ڕنێته‌وه‌ بۆ كۆمپانیا‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌دواكه‌وتنی‌ واده‌ی‌ ته‌واوبوونی‌‬ ‫خانووه‌كانیش‪ ،‬به‌شی‌ ب���ه‌دواداچ���وون له‌‬ ‫كۆمپانیایی‌ رووناكی‌ شار ده‌ڵێن “هاواڵتیان‬ ‫ده‌توان سكااڵ تۆماربكه‌ن‪ ،‬بۆ وه‌رگرتنه‌وه‌ی‬ ‫مافی‌ خۆیان”‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاماژه‌یان به‌وه‌شدا كه‌ دواكه‌وتنه‌كه‌ی‌‬ ‫ب�ه‌ه��ۆی خ��راپ�ی‌ ك��ه‌ش‌وه��ه‌واوه‌ ب��ووه‌ ‌و له‌‬ ‫نووسراوی‌ ره‌سمی‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌تی‌ كه‌شناسی‌‬ ‫سلێمانی‌ هۆكاری‌ دواكه‌وتنه‌كه‌یان دیاریكراوه‌‪.‬‬ ‫پێشتر ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن ساڵح به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫كۆمپانیای رووناكی بۆ زه‌وی ‌و دروستكردنی‬ ‫خانوو‪ ،‬ئ��ام��اژه‌ی‌ ب �ه‌وه‌داب��وو كه‌پڕۆژه‌كه‌ی‌‬ ‫ئه‌وان تاكه‌ پڕۆژه‌یه‌ ‪%25‬ی سه‌وزایی بێت ‌و‬ ‫وتی‌“له‌هه‌موو كه‌الر و گه‌رمیان ته‌نها ئێمه‌‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ گرنگیمان داوه‌ به‌سه‌وزایی”‪.‬‬

‫هاواڵتیانی گه‌ڕه‌كی سه‌یداو‌ه ترسیان‬ ‫له‌ ڕووخانی گه‌ڕه‌كه‌كه‌یان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ی‌ رێكخراوی هابیتاتی‬ ‫س���ه‌ر ب �ه‌ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی �ه‌ك��گ��رت��ووه‌ك��ان‬ ‫م��اوه‌ی �ه‌ك �ه‌ روپ��ێ��وی گ�ه‌ڕه‌ك�ه‌ك� ‌ه‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬پ��ارێ��زگ��اری هه‌ولێریش‬ ‫ده‌ڵێت پڕۆژه‌ی‌ هاوبه‌شمان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫س��اب��ر ق���ادر م��وخ��ت��اری گ�ه‌ڕه‌ك��ی‬ ‫س���ه‌ی���داوه‌ ئ���ام���اژه‌ ب�����ه‌وه‌ده‌دات‬ ‫ی گه‌ڕه‌كه‌كه‌یان‬ ‫كه‌ده‌نگۆی تێكدان ‌‬ ‫هه‌یه‌ به‌اڵم نازانن له‌سه‌دا چه‌ندی‬ ‫گه‌ڕه‌كه‌كه‌یان تێكده‌چێت‪.‬‬ ‫سابر وت �ی‌ «رێكخراوی هابیتات‬ ‫سه‌ردانی گه‌ڕه‌كه‌كه‌یان ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫ب�����ه‌ڕوون�����ی ل����ه‌ م����‌ب��ه‌س��ت��ی��ان‬ ‫ی‬ ‫تێنه‌گه‌یشتوون»‪ .‬ه�ه‌وه‌ره��ا وت ‌‬ ‫«تاپۆ له‌ ماڵه‌كان وه‌رده‌گرن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌ته‌ئكید سه‌یداو‌ه تێكده‌درێت»‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیارییه‌كانی ده‌ستوور‪،‬‬ ‫رێ���ك���خ���راوی ه��اب��ی��ت��ات��ی س��ه‌ر‬ ‫به‌نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان‪ ،‬ماوه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫له‌ گه‌ڕه‌كی سه‌یداوه‌ ئیش له‌سه‌ر‬ ‫بلۆكێك ده‌ك��ه‌ن ك �ه‌ژم��اره‌ی ‪560‬‬ ‫ی‬ ‫ماڵه‌‪ .‬موختاری گه‌ڕه‌كه‌ك ‌ه وت ‌‬ ‫كاتێك پرسیاریان ل��ێ ده‌كه‌ین‬ ‫به‌روونی وه‌اڵمان ناده‌نه‌و‌ه‌و نهێنیان‬ ‫به‌هێزه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌ی���داوه‌ یه‌كێكه‌ ل�� ‌ه گ �ه‌ڕه‌ك � ‌ه‬ ‫كۆنه‌كانی هه‌ولێر له ‌ناوه‌ڕاستی‬ ‫س���ه‌ده‌ی بیسته‌م به‌شێوه‌یه‌كی‬

‫ه �ه‌ره‌م �ه‌ك��ی ‌و ب�ه‌ب��ێ ئ�ه‌ن��دازه‌ی��ی‬ ‫دروست بوو‌ه و ده‌كه‌وێته‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫بازاری(شه‌رقلئه‌وسه‌ت) واته‌ بازاڕی‬ ‫نیشتیمان‪.‬‬ ‫هاواڵتیان گومانده‌كه‌ن تێكدانی‬ ‫گ �ه‌ڕه‌ك �ه‌ك �ه‌ ب��ۆ خزمه‌تی ب���ازاڕی‬ ‫نیشتیمان بێت‪.‬‬ ‫ن��ه‌وزاد ه��ادی پارێزگاری هه‌ولێر‬ ‫به‌ڕوونی هیچ زانیارییه‌كی له‌ باره‌ی‌‬ ‫ئه‌و روپێوی ‌و هه‌واڵنه‌وه‌ نه‌دا كه‌‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن رێ��ك��خ��راوی هابیتاته‌وه‌‬ ‫ده‌ك���رێ���ت‪ .‬ئ���ه‌و وت���ی‌ «ل��ه‌گ��ه‌ڵ‬ ‫رێكخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان‬ ‫دیراسه‌ی‌ ده‌كه‌ین ‌و چاكی ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫پڕۆژه‌یه‌كی هاوبه‌شمان هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌ندازیار زانا ره‌شید سه‌رپه‌رشتیاری‬ ‫پ����ڕۆژه‌ی پ �ه‌ره‌پ��ێ��دان��ی گ �ه‌ڕه‌ك��ی‬ ‫سه‌یداو‌ه ل ‌ه پارێزگای هه‌ولێر ده‌ڵێت‬ ‫هێشتا هیچ بڕیارێك سه‌باره‌ت به‌‬ ‫تێكدان ‌و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ نه‌دراوه‌‬ ‫و شوێنی قه‌ره‌بووش دیاری نه‌كراوه‌‬ ‫به‌اڵم سه‌ردانی مه‌یدانیمان كردووه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ رێكخراوی هابیتات كه‌یارمه‌تی‬ ‫ئه‌ندازه‌یی‌و هونه‌ریمان ده‌دات‪.‬‬ ‫زان��ا وت �ی‌«زان��ی��اری سه‌ره‌تایمان‬ ‫وه‌رگ����رت����وو‌ه ل��ه‌ب��ه‌ر رۆش��ن��ای��ی‬ ‫ماسته‌رپالنی هه‌ولێر كاری له‌سه‌ر‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم هێشتا ماسته‌رپالنمان‬ ‫بۆ دانه‌ناوه‌ ‌و قه‌ره‌بووش په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌ پارێزگاو‌ه هه‌یه‌ ئه‌و شوێنه‌ی به‌ر‬ ‫هه‌ر پڕۆژه‌یه‌ك بكه‌وێت بێگومان‬ ‫قه‌ره‌بوو ده‌كرێته‌وه‌»‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫عێراق ‪9‬‬

‫ته‌گه‌ره‌كانی‌ به‌رده‌م پێكهێنانی‌ حكومه‌ته‌كه‌ی‌ مالیكی‌؟‬ ‫تا مانگێكی‌ تر له‌ عێراقدا چی‌ رووده‌دات؟ ئایا مالیكی‌ ده‌بێته‌ پاڵه‌وان یان عه‌الوی‌ له‌ له‌نده‌نه‌وه‌ دێته‌وه‌‬

‫سۆران پااڵنی‌‬ ‫ب�ه‌ش��داری�ه‌ك�ی‌ ج��دی‌ ل�ه‌ حكومه‌تدا‬ ‫ده‌كات"‪.‬‬ ‫دكتۆر مه‌حمود عوسمان ئه‌ندامی‌‬ ‫دوای‌ ملمالنێیه‌كی‌ زۆر و س �ه‌دان په‌رله‌مانی‌ عێراق له‌ لێدوانێكدا بۆ‬ ‫كۆبوونه‌وه‌ی‌ جۆراوجۆر‪ ،‬سه‌ره‌نجام به‌شی‌ كوردی‌ رادیۆ ده‌نگی‌ ئه‌مریكا ‬ ‫الیه‌نه‌ عێراقیه‌كان ریككه‌وتن له‌سه‌ر له‌و بروایه‌دایه‌ ئه‌گه‌ر قه‌واره‌كانی‌ تری‌‬ ‫پێكهێنانی حكومه‌تیكی‌ هاوبه‌شی‌ عێراق هاوكاری‌ له‌ گه‌ڵ مالیكی‌ بكه‌ن‬ ‫نیشتمانی‌‪ ،‬له‌ هه‌فته‌ی‌ رابردووشدا و له‌ گه‌ڵ داواكانیان نه‌رم بن‪ ،‬ده‌كرێت‬ ‫ج��ه‌الل تاڵه‌بانی‌ س��ه‌رۆك كۆماری‌ نوری‌ مالیكی‌ حكومه‌ت پێكبهێنێت‪.‬‬ ‫عێراق‪ ،‬بۆ خوڵێكی‌ تر مالیكی‌ سه‌رۆك ده‌ڵێت "باشتره‌ حكومه‌ت له‌ زۆرینه‌‬ ‫وه‌زیرانی‌ پێشووی‌ راسپارد كه‌ له‌ بێـت و له‌وانه‌ پێكبهێنرێت كه‌ له‌ نێو‬ ‫ماوه‌ی‌ ده‌ستووری‌ خۆیدا كه‌ مانگێكه‌ خۆیاندا رێكن و ئه‌وانی‌ تر له‌ نێو‬ ‫حكومه‌تی‌ نوێ‌ پێكبهێنێت ده‌نا ئه‌و په‌رله‌ماندا ببن ئۆپۆرزسیۆن"‪.‬‬ ‫مافه‌ی‌ لێده‌سه‌ندرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫چونكه‌ ن��اوب��راو له‌گه‌ڵ ئ��ه‌وه‌دا نیه‌‬ ‫عێراق له‌ قه‌یرانه‌وه‌ بۆ قه‌یران‬ ‫هه‌مو الیه‌نه‌كان له‌ حكومه‌تدا بن و‬ ‫مالیكی‌ كه‌ ماوه‌ی‌ مانگیكی‌ بۆ دیاری‌ په‌رله‌مان بێ‌ ئۆپۆزسیۆن بێت‪.‬‬ ‫كراوه‌ بۆ پێكهێنانی‌ حكومه‌ته‌كه‌ی‌ له‌ لیستی‌ عێراقیه‌ پڕ كێشه‌ترین‬ ‫به‌رده‌م قه‌یرانێكی‌ گه‌وره‌ی‌ سیاسی‌ و لیستی‌ هه‌ڵبژاردن‬ ‫ره‌زامه‌ندی‌ هه‌موو الیه‌نه‌كانی‌ براوه‌ی‌ لیستی‌ عێراقیه‌ ك �ه‌ خ��اوه‌ن �ی‌ ‪91‬‬ ‫هه‌ڵبژاردندایه‌‪ ،‬به‌ جۆرێك كه‌ ده‌بێت كورسیه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی‌ عێراقدا‬ ‫داواكاری‌ هه‌موو الیه‌نه‌كان بخوێنێته‌وه‌ دوای‌ ئ����ه‌وه‌ی‌ م��اف �ی‌ پێكهێنانی‌‬ ‫به‌ رێكه‌وتن بگات له‌ سه‌ریان‪ ،‬بۆ حكومه‌تی‌ له‌ ده‌س��ت دا‪ ،‬سه‌رۆكی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ بتوانێ‌ حكومه‌تی‌ شه‌راكه‌تی‌ ئ�ه‌و لیسته‌ كه‌ ئه‌یاد عه‌الویه‌ هه‌ر‬ ‫نیشتمانی‌ كه‌ الیه‌نه‌كان له‌ سه‌ری‌ دوای‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی‌ په‌رله‌مان‬ ‫كه‌ هۆڵی‌ په‌رله‌مانی‌ به‌ جێهێشت و‬ ‫پێكهاتوون بهێنێته‌ كایه‌وه‌ ‪.‬‬ ‫ ئ�ه‌ی��اد ع��ه‌الوی‌ س �ه‌رۆك �ی‌ لیستی‌ به‌بێ ئاگاداری‌ ئه‌ندامانی‌ لیسته‌كه‌ی‌‬ ‫عێراقیه‌ ركابه‌ری‌ سه‌رسه‌ختی‌ مالیكی‌ عێراقی‌ ب���ه‌ره‌و ش��اری‌ ل �ه‌ن��ده‌ن به‌‬ ‫له‌ یه‌كه‌م ك��اردان�ه‌وه‌ی��دا‪ ،‬رایگه‌یاند جێهێشت به‌ بیانووی‌ به‌شداری‌ كردن‬ ‫كه‌ مالیكی‌ له‌ م��اوه‌ی‌ مانگێك دا له‌ زه‌ماوه‌نده‌ی‌ كچه‌كه‌ی‌‪.‬‬ ‫ناتوانێ‌ حكومه‌ت پێكبهێنێت‪ ،‬چونكه‌ چاودێرانی‌ سیاسی‌ و سه‌رچاوه‌كانی‌‬ ‫هه‌واڵ ئه‌وه‌یان بۆ كێشه‌ی‌ ناوخۆیی‌‬ ‫به‌ربه‌ستی‌ گه‌وره‌ی‌ له‌ به‌رده‌مدایه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌ الی �ه‌ك �ی‌ ت��ری��ش �ه‌وه‌ چ��اودێ��ران �ی‌ ئه‌ندامانی‌ لیسته‌ گ��ه‌ران��ده‌وه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫سیاسی‌ له‌و ب��ڕوای �ه‌دان كه‌ مالیكی‌ عه‌الوی‌ كۆنترۆڵی‌ سه‌رپه‌رشتیكردنی‌‬ ‫له‌ به‌رده‌م تاقیكردنه‌وه‌یه‌كی‌ قورس تێدا له‌ ده‌ست داوه‌‪ ،‬له‌ الیه‌كی‌ تره‌وه‌‬ ‫و به‌هێزدایه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت كه‌ ناوبراو تۆڕی‌ هه‌واڵی‌ نه‌خیلی‌ عێراق له‌زاری‌‬ ‫دۆراوی‌ هه‌ڵبژاردن بووه‌ و توانییه‌تی‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ سیاسی‌ عێراقه‌وه‌‬ ‫الیه‌نه‌كانی‌ ناو هاوپه‌یمانی‌ نیشتمانی‌ ئه‌وه‌ی‌ باڵوكرده‌وه‌ كه‌ عه‌الوی‌ دوای‌‬ ‫و كوردیش قایل بكات كه‌ بۆ ده‌ورێكی‌ ئه‌و شكسته‌ی‌ كه‌ به‌هۆی‌ وه‌رنه‌گرتنی‌‬ ‫پۆستی‌ س���ه‌رۆك وه‌زی����ران توشی‬ ‫تر متمانه‌ی‌ پێبده‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌بڕوای‌ چاودێران ئه‌گه‌ر مالیكی‌ له‌و هات‪ ،‬ڕه‌نگه‌ له‌ كاری‌ سیاسی‌ دوور‬ ‫ماوه‌ ده‌ستوورییه‌دا نه‌توانێ‌ حكومه‌ت كه‌وێته‌وه‌ و بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ له‌ له‌نده‌ن‬ ‫پێك بهێنێت ئه‌وا عێراق پێده‌نێـته‌ بمێنێته‌وه‌‪ ،‬له‌وێ ساڵه‌كانی‌ كۆتایی‌‬ ‫قۆناغێكی‌ تری‌ قه‌یرانه‌وه‌ كه‌ ئه‌سته‌م ژیانی‌ به‌ نووسینی‌ بیره‌وه‌ریه‌كانی‌‬ ‫ده‌بێت به‌ ئاسانی‌ لێی‌ رزگ��ار بێت‪ .‬به‌سه‌رببات‪.‬‬ ‫تۆری‌ هه‌واڵی‌ فه‌ره‌نساش باڵویكرده‌وه‌ س �ه‌الم زه‌وبه‌عی‌ ئه‌مینداری‌ گشتی‌‬ ‫كه‌ نوری‌ مالكی جه‌ختیكردۆته‌وه‌ كه‌ بزووتنه‌وی‌ رۆڵه‌كانی‌ رافیده‌ین كه‌‬ ‫نیگه‌رانییه‌كان له‌ باره‌ی‌ دواكه‌وتنی‌ یه‌كێكه‌ ل �ه‌ پێكهاته‌كانی‌ لیستی‌‬ ‫حكومه‌ت له‌ جێی‌ خۆیدایه‌‪ ،‬وتویه‌تی‌ ع��ێ��راق��ی �ه‌‪ ،‬چ �ه‌ن��د كه‌سایه‌تیه‌كی‌‬ ‫"ب���ه‌اڵم ئێمه‌ دڵنیاین ل �ه‌ م��اوه‌ی‌ ن��او لیسته‌كه‌ی‌ تۆمه‌تبار ك��رد كه‌‬ ‫ب�ه‌ پشتیوانی‌ و ی��ارم�ه‌ت�ی‌ دارای��ی‌‬ ‫دیاریكراودا حكومه‌ت پێكدێت"‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی‌ ئاشكراكرد ئه‌گه‌ر له‌ ماوه‌ی‌ ده‌ستێكی‌ ده‌ره‌كی‌ ده‌یانه‌وێ‌ عێراق‬ ‫ده‌ستووریدا حكومه‌ت پێكنه‌هات ئه‌وا به‌ره‌و شه‌رێكی‌ ده‌ره‌كی‌ له‌گه‌ڵ ئێران‬ ‫عێراق رووب���ه‌رووی‌ قه‌یرانی‌ جیدی‌ و ه �ه‌روه‌ه��ا شه‌رێكی‌ ناوخۆیی‌ له‌‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬وتویه‌تی‌ "خوا ده‌زانی‌ چی‌ نێوان كوردو عه‌ره‌بدا به‌رن‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌ی‌ مه‌دا ئه‌وه‌ی‌ باڵویكردۆته‌وه‌‬ ‫رووده‌دات؟"‬ ‫مالیكی‌ "رای��گ �ه‌ی��ان��د ك �ه‌ عێراقیه‌ ك �ه‌ لیستی‌ عێراقیه‌ ده‌ی��ه‌وێ��ت له‌‬

‫وه‌رگیراوه‌‬

‫ئا‪ :‬هیوای سه‌لیمی‬

‫عێراقییه‌ك ل ‌ه ئێران ماف ‌ی‬ ‫مرۆڤ ‌ی پێشێل ده‌كرد‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید مه‌حمودی هاشمی ل ‌ه‬ ‫حزبی ده‌عوه‌و‌ه ده‌ستپێكردو به‌بااڵترین‬ ‫پۆسته‌كانی حكومه‌تی ئێران گه‌یشت‬

‫نوری مالیكی‌‬

‫به‌رامبه‌ر پێدانی‌ چه‌ند وه‌زاره‌تێكی‌ یه‌كگرتو پێكهاتووه‌‪ ،‬داواكارییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫گ��رن��گ ده‌س���ت���ه‌ب���ه‌رداری‌ پۆستی‌ كورد كه‌ له‌ ‪ 19‬خاڵ پێكهاتووه‌‪ ،‬وه‌كو‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ سیاسی‌ بێت‪ ،‬كه‌ ئه‌مه‌ش بنه‌مای‌ سه‌ره‌كی‌ به‌شداری‌ كردنیان‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی �ه‌ك �ی‌ ن��اراس��ت �ه‌وخ��ۆی �ه‌ به‌ ده‌بینن له‌ حكومه‌تی‌ داهاتوودا ‪.‬‬ ‫كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌اڵتی‌ ع �ه‌الوی‌ و له‌ الیه‌كی‌ تره‌وه‌ له‌ دوایین كۆبوونه‌وه‌ی‌‬ ‫ئیئتیالفه‌كه‌دا له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫نه‌مانی‌ ڕۆڵی‌ له‌ لیسته‌كه‌دا‪.‬‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ نیشتمانی‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬لیژنه‌یه‌ك بۆ وه‌رگرتنی‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌كان‬ ‫ه‬ ‫كاندید‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌رقاڵی‌ دیاری‌ كردن‬ ‫وه‌زاره‌ت���ه‌ك���ان پێكهاتووه‌ و ك��ورد‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ نیشتمانی‌ كه‌ له‌ لیستی‌ پێداگری‌ له‌ سه‌ر پۆستی‌ وه‌زی��ری‌‬ ‫ده‌وڵه‌تی‌ یاسای‌ مالیكی‌ و لیسته‌كه‌ی‌ ده‌ره‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫عه‌مار حه‌كیم پێكهاتووه‌‪ ،‬لیژنه‌یه‌كی‌ لیستی‌ گۆڕان له‌نێوان‬ ‫بۆ یه‌كالییكردنه‌وه‌و ده‌ستنیشانكردنی‌ گه‌رانه‌وه‌و گفتوگۆی‌ راسته‌وخۆدا‬ ‫كاندیده‌كانی‌ پێكهێناوه ‌و بڕیار وایه‌ لیستی‌ گۆران كه‌ هه‌شت كورسی له‌‬ ‫هه‌ر الیه‌نێك به‌ گوێره‌ی‌ كورسیه‌كانی‌ په‌رله‌مانی‌ عێراق به‌ده‌ستهێناوه‌‪ ،‬دوای‌‬ ‫پشكی‌ خۆی‌ له‌ وه‌زاره‌ته‌كان وه‌ربگرێ‌‪ .‬كشانه‌وه‌ی‌ له‌ئیئتیالفی‌ فراكسیۆنه‌‬ ‫ب���ه‌ه���ا ئ���ه‌ع���ره‌ج���ی‌ ی��ه‌ك��ێ��ك له‌ كوردستانییه‌كان ت��ا ئێستا ڕوون‬ ‫سه‌ركرده‌كانی‌ ره‌وتی‌ سه‌در كه‌ یه‌كێكه‌ نییه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ ن��او ئیئتیالفه‌كه‌‬ ‫له‌ الیه‌نه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی‌ هاوپه‌یمانی‌ یان به‌جیا به‌شداری‌ حكومه‌تی‌ عێراق‬ ‫نیشتمانی‌ رایگه‌یاند ئه‌گه‌ر پۆسته‌كان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫به‌ گوێره‌ی‌ ئاكامه‌كانی‌ هه‌ڵبژاردن سه‌ركرده‌كانی‌ گ��ۆڕان ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر‬ ‫داب �ه‌ش بكرێ‌‪ ،‬ئ�ه‌وا ره‌وته‌كه‌یان ‪ 8‬ل �ه‌م رۆژان���ه‌دا گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌ی��ان بۆ ناو‬ ‫ئیئتیالفه‌كه‌ كۆتایی نه‌یه‌ت‪ ،‬ئه‌وا به‌‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ به‌رده‌كه‌وێ‌‪.‬‬ ‫ئیئتیالفی‌ فراكسیۆنه‌ كوردستانییه‌كان سه‌ربه‌خۆیی ده‌ست ده‌كه‌ن به‌گفتوگۆ‬ ‫لیستی‌ هاوبه‌ندییه‌ كوردستانییه‌كان بۆ به‌شداریكردن له‌ حكومه‌ته‌كه‌ی‌‬ ‫كه‌ له‌ یه‌كێتی‌ و پارتی‌ و كۆمه‌ڵ و مالیكیدا‪.‬‬

‫ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید مه‌حمودی هاشمی ك ‌ه به‌‬ ‫هاشمی شاهرودی ناوبانگی ده‌ركردوه‌‪ ،‬هاوینی‬ ‫ساڵی ‪ 1948‬ل ‌ه شاری نه‌ج ‌هف‌و ل ‌ه بنه‌ماڵه‌یه‌كی‬ ‫ئاینییدا چ��اوی ب ‌ه ژین پشكووتووه‌‪ .‬باوكی‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید مه‌حمودی هاشمی ئایه‌تووڵاڵ‬ ‫سه‌ید عه‌لی حوسێنی هاشمی (شاهرودی)‬ ‫كه‌سایه‌تی ناسراوی ئایینی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی‬ ‫نه‌جه‌ف بوو‌ه‌و دایكیشی كچی ئایه‌تووڵاڵ حاج‬ ‫سه‌ید عه‌لی مه‌ده‌دی مووسه‌وییه‌‪.‬‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید مه‌حموود ل ‌ه قوتابخانه‌ی‬ ‫عه‌له‌ویه‌ی شاری نه‌جه‌ف ده‌ستیدای ‌ه خوێندنی‬ ‫ئایینی ‌و له‌دوای ته‌واوبوونی وانه‌ی مه‌الیه‌تی‪،‬‬ ‫بوو‌ه قوتابی وانه‌كانی ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید محه‌مه‌د‬ ‫باقری سه‌در‪ .‬له‌وێ بوو ب ‌ه قوتابی نموونه‌یی‬ ‫سه‌ید محه‌مه‌د باقری سه‌در‌و پاشانیش له‌الی‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ خویی‌و ئایه‌تووڵاڵ خومه‌ینی درێژه‌ی‬ ‫ب ‌ه خوێندنی ئایینیدا‪.‬‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ هاشمی ل ‌ه ته‌مه‌نی گه‌نجێتیدا بووه‌‬ ‫ب ‌ه ئه‌ندامێكی چاالكی حزبی ده‌عوه‌ی ئیسالمی‬ ‫‌و دواتر چه‌ندانجار ل ‌ه الیه‌ن حكومه‌تی به‌عسه‌وه‌‬ ‫ده‌ستگیركرا‌و ئه‌شكه‌نجه‌درا‪ .‬به‌رده‌وامبوون له‌‬ ‫چاالكیی ‌ه سیاسییه‌كاندا لێپێچینه‌و‌ه‌و چاودێری‬ ‫زیاتری ناوبراوی لێكه‌وته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش وایكرد‬ ‫ب ‌ه ناچاری بۆ ئێران رایكرد‪ .‬پاش راكردنی بۆ‬ ‫ئێران دوو برای ل ‌ه الیه‌ن حكومه‌تی به‌عسه‌وه‌‬ ‫ده‌ستگیركرا‌و دواتر براكانی له‌سێداره‌دران‪.‬‬ ‫له‌سه‌رده‌مێكدا حزبی ده‌ع��و‌ه دژایه‌تی‬ ‫ئه‌ندامانی الیه‌نگری ئایه‌تووڵاڵ خومه‌ینیان له‌‬ ‫شاری نه‌جه‌فدا ده‌كرد ‌و ئه‌و مه‌سه‌له‌ش بووه‌‬ ‫هۆی تووڕه‌بوونی ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید مه‌حمودی‬ ‫هاشمی‪ ،‬ناوبراو وازی ل ‌ه چاالكی سیاسیی له‌‬ ‫چوارچێوه‌ی ئه‌و حزبه‌دا هێنا‪ .‬پاش وازهێنانی‬ ‫ل ‌ه حزبی ده‌عو‌ه هاوڕێ له‌گه‌ڵ ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید‬ ‫محه‌مه‌د باقری حه‌كیم رێكخراوێكی نوێ به‌‬ ‫ن��اوی ئه‌نجوومه‌نی ب��ااڵی شۆڕشی ئیسالمی‬ ‫عێراقی دامه‌زراند‌و ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید مه‌حموودی‬ ‫هاشمی ب��وو‌ه سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی بااڵی‬ ‫ئیسالمی‪ .‬چه‌ند ساڵ دواتریش ل ‌ه ئه‌نجوومه‌نی‬ ‫بااڵی ئیسالمیش كشایه‌و‌ه‌و ناوبراو بۆ هه‌میشه‌‬ ‫وازی ل ‌ه چاالكی حزبی هێنا‪.‬‬ ‫رابه‌رانی سیاسیی ئێران ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید‬ ‫مه‌حمودی هاشمیان ب ‌ه كه‌سێكی نزیكی خۆیان‬ ‫ده‌زان��ی ‌و هه‌ربۆی ‌ه ل ‌ه ناو حكومه‌تی ئێراندا‬ ‫پۆست ‌ه بااڵكانی پێبه‌خشرا‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ل ‌ه هاوینی ساڵی ‪ 1999‬بووه‌‬ ‫سه‌رۆكی ده‌زگای دادوه‌ری ئێران‌و بۆ ماوه‌ی‬ ‫‪ 10‬ساڵ له‌وپۆسته‌دا مایه‌وه‌‪ .‬ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید‬ ‫مه‌حموودی هاشمی ك ‌ه ل ‌ه ئێراندا ب ‌ه هاشمی‬ ‫شاهرودی ناسراوه‌‪ ،‬ل ‌ه كه‌سایه‌تییه‌كانی نزیك به‌‬ ‫باڵی كۆنسه‌رڤاتیڤی ناو ده‌سه‌اڵت ‌ه‌و ل ‌ه ماوه‌ی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیكردنی ده‌زگای دادوه‌ری ناوبراودا‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵگای ئ��ێ��ران ناله‌بارترین ساڵه‌كانی‬ ‫پێشێلكردنی مافی مرۆڤی ئه‌زموون كرد‪.‬‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید مه‌حموودی هاشمی له‌‬ ‫كاتێكدا ك ‌ه تێكه‌ڵ ب ‌ه گه‌م ‌ه حكومه‌تییه‌كانی‬ ‫ناوخۆی ئێران بوو‪ ،‬به‌ره‌وڕووی دژایه‌تیكردنی‬ ‫به‌شێك ل ‌ه باڵه‌كانی حكومه‌تی ئێران بوویه‌وه‌‬ ‫‌و نه‌یارانی ناوبراو له‌و بڕوایه‌دابوون ك ‌ه ناوبراو‬ ‫ب ‌ه هۆی ئه‌ندامبوون ل ‌ه حزبی ده‌عو‌ه نابێ بێته‌‬ ‫ناو چوارچێوه‌ی حكومه‌تی ئێران‪ ،‬به‌اڵم رابه‌رانی‬ ‫سیاسیی ئێران ب ‌ه توندی دژایه‌تی ئه‌و تیۆره‌یان‬ ‫كرد‪.‬‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید م�ه‌ح��م��وودی هاشمی‬ ‫كۆمه‌ڵێكی زۆر به‌رهه‌می ن��ووس��راوی هه‌ی ‌ه‌و‬ ‫گرنگترینی ئه‌وان ‌ه بریتین له‌‪ :‬بحوس فی علم‬ ‫االصول‪ ،‬الخمس‪ ،‬مقاالت فقهی‌ه محاضرات‬ ‫‌‪ ،‬كتاب االجار‌ه ‌و‬ ‫فی السور‌ه احلسینیه‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا حكومه‌تی ئیسالمی‪ ،‬جیهانبینی‬ ‫ئیسالمی‌و كۆمه‌ڵێك به‌رهه‌می دیكه‌‪.‬‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ سه‌ید م�ه‌ح��م��وودی هاشمی‬ ‫ش��اه��رودی ل �ه‌م س��ااڵن�ه‌ی دوای���دا‌و ل��ه‌دوای‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ قوتابخانه‌ی ئایینی قوم‪ ،‬به‌‬ ‫بڕیاری عه‌لی خامنه‌یی رابه‌ری كۆماری ئیسالمی‬ ‫ئێران ناوه‌ندێكی گه‌وره‌ی چاپی‌و باڵوكردنه‌وه‌ی‬ ‫ده‌ق ‌ه ئایینییه‌كانی دامه‌زراندو‌ه ‌و هاوكات له‌‬ ‫شاری قوم خه‌ریكی وتنه‌وه‌ی وان ‌ه ئایینییه‌كانه‌‪.‬‬ ‫ئایه‌تووڵاڵ هاشمی ل � ‌ه دوای روخانی‬ ‫حكومه‌تی به‌عسیش بۆ عێراق نه‌گه‌ڕایه‌و‌ه ‌و‬ ‫ئێستاش زۆربه‌ی هاوواڵتیانی ئێرانی نازانن كه‌‬ ‫ناوبراو عێراقی بووه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪8‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ناوچه‌دابڕاوه‌کان نه‌خۆشی دڵه‌ڕاوكێ له‌مێینه‌دا دوو هێنده‌یه‬

‫‪10‬‬

‫به‌پێی ریفراندۆم كورد به‌شێك له‌ ناوچ ‌ه دابڕاوه‌كان ل ‌ه ده‌ستده‌دات‬ ‫ئاماری‌ خێزانه‌ ئاواره‌كانی‌ ناوچه‌ كوردییه‌كانی‌ پارێزگای‌ دیاله‌ تادێت زیاتر ده‌بێت‬ ‫زانیار داقوقی‌‬ ‫ت��ا دێ��ت ژم����اره‌ی‌ خ��ێ��زان�ه‌ ك��ورده‌ك��ان‬ ‫ی‬ ‫ئاواره‌بووه‌كانی‌ ناوچه‌ كوردنشینه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫پارێزگای‌ دیاله‌ زیاد ده‌بێت‪ ،‬به‌رپرسان ‌‬ ‫كوردی‌ پارێزگاكه‌ش ده‌ڵێن ده‌سه‌اڵتیان نیی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بۆ به‌رگرتن له‌و هه‌ڕه‌شه‌ و مه‌ترسییانه‌ ‌‬ ‫ڕووب���ه‌ڕووی‌ ك��ورده‌ك��ان ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬داوا‬ ‫ده‌ك���ه‌ن س �ه‌رك��ردای �ه‌ت �ی‌ سیاسی‌ ك��ورد‬ ‫به‌رپرسیارێتی‌ نیشتمانی‌ له‌ئه‌ستۆ بگرێت‬ ‫و به‌ته‌نگ ئه‌و ناوچانه‌وه‌ بن‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئاماره‌ ناڕه‌سمییه‌كان نزیكه‌ی‌ ‪1400‬‬ ‫خێزانی‌ ك��ورد له‌ ج �ه‌ل �ه‌وال‪ ،‬سه‌عدییه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫قه‌ره‌ته‌په‌ و مه‌نده‌لی‌ ڕووه‌و شاره‌ ئارامه‌كان ‌‬ ‫تری‌ كوردستان كۆچیان كردووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫دلێر حه‌سه‌ن سایه‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫پارێزگای‌ دیاله‌ له‌سه‌ر لیستی‌ هاوپه‌یمان ‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬له‌ لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫ده‌ڵێت به‌هۆی‌ نائارامی‌ ئ��ێ��ره‌وه‌ كورد‬ ‫سنووره‌كه‌ به‌جێده‌هێڵن و ع �ه‌ره‌ب ڕوو‬ ‫ی‬ ‫له‌ زیادبوونه‌‪ ،‬وتی‌ "دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ هێز ‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌ له‌ سنووره‌كه‌ كشاوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫عه‌ره‌ب دژی‌ كورد راوه‌ستاوه‌ و حكومه‌ت ‌‬ ‫هه‌رێم بێده‌نگه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ندامه‌ كورده‌كانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگا ‌‬ ‫دیاله‌ ده‌ڵێن به‌هۆی‌ كه‌می‌ ژماره‌كه‌یان‬ ‫كه‌ ‪ 6‬ئه‌ندامن له‌كۆی‌ ‪ 29‬ئه‌ندام ناتوانن‬ ‫ی‬ ‫كاریگه‌ری‌ دابنێن له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌بردن ‌‬ ‫ی‬ ‫پارێزگاكه‌ و به‌رپرسیاركردنی‌ به‌رپرسان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌منی‌ پ��ارێ��زگ��اك�ه‌‪ ،‬س����ه‌ره‌ڕای‌ ئ��ه‌وه‌ ‌‬ ‫سه‌رۆكی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ كورده‌‪.‬‬ ‫سایه‌ ده‌ڵێت تائیستا نه‌یانتوانیوه‌ یه‌ك‬ ‫خێزانیش گلبده‌نه‌وه‌‪ ،‬پاساوی‌ بۆ ئه‌وه‌ش‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ب��وو ك �ه‌ ده‌س��ه‌اڵت��ی‌ ك��ارگ��ێ��ڕی‌ و‬ ‫ی‬ ‫ئه‌منی‌ پارێزگاكه‌ هاوكارییان ناكه‌ن‪ ،‬وت ‌‬ ‫"ده‌سه‌اڵتی‌ كارگێڕی‌ پشتگیری‌ له‌و هێز‌ه‬ ‫سه‌ربازییه‌ ده‌ك��ه‌ن كه‌ ئه‌شكه‌نجی‌ ئه‌و‬ ‫خێزانه‌ كوردانه‌ ده‌ده‌ن"‪ .‬ده‌ڵێت چه‌ندینجار‬ ‫داوایانكردووه‌ له‌ ئیداره‌ی‌ پارێزگا و هێز‌ه‬ ‫ی‬ ‫ئه‌منییه‌كان تا به‌دواداچوون بۆ كێشه‌ ‌‬ ‫كۆچكردنی‌ خێزانه‌ كورده‌كان بكه‌ن‪.‬‬ ‫هێزه‌ كوردییه‌كان ه �ه‌ر ل�ه‌ س �ه‌ره‌ت��او‌ه‬ ‫ی‬ ‫قورسایی گرنگیپێدانیان خسته‌سه‌ر ناوه‌ند ‌‬ ‫قه‌زای‌ خانه‌قین و ناحیه‌كانی‌ قه‌زاكه‌یان‬ ‫ی‬ ‫ف �ه‌رام��ۆش��ك��رد‪ ،‬دوای‌ ن�ه‌م��ان�ی‌ پێگه‌ ‌‬ ‫سه‌ربازی‌ كورد له‌و ناوچانه‌ش كورده‌كان‬ ‫بوون به‌ ئامانجی‌ گروپه‌ توندڕه‌وه‌كان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫عامر ره‌فعه‌ت ئه‌ندامی‌ پێشوی‌ ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫پارێزگای‌ دیاله‌ له‌ لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬

‫كورد به‌رپرس ‌ه حیزبییه‌كانی‌ تۆمه‌تبارده‌كات‬ ‫ئاشكرایكرد كه‌ ته‌نها له‌ جه‌له‌وال زیاتر ‪450‬‬ ‫خێزانی‌ كورد و له‌ سه‌عدییه‌ش زیاتر له‌ ‪600‬‬ ‫خێزان ناوچه‌كه‌یان جێهێشتووه‌ و ڕوویان‬ ‫له‌ كه‌الر و خانه‌قین ك��ردووه‌‪ .‬وتی‌ "دوو‬ ‫ساڵه‌ ئه‌م دیارده‌یه‌ هه‌ستی‌ پێكراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫ئیداره‌ی‌ پارێزگای‌ دیاله‌ هیچ هه‌وڵێك ‌‬ ‫جدی‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌كه‌ نه‌بووه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫عامر ڕه‌فعه‌ت وتی‌ "هێزه‌كانی‌ سوپا ‌‬ ‫عێراقی‌ به‌بیانوی‌ ڕاون��ان �ی‌ تیرۆرستان‬ ‫شااڵویكی‌ فراوانیان برده‌ سنووره‌كه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ڕاوه‌دوون��ان �ی‌ تیرۆرستان‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو بووه‌ به‌ ڕاوه‌دوونانی‌ كورد"‪.‬‬ ‫عامر ده‌ڵێت خه‌ڵكی‌ ناوچه‌كه‌ به‌هیوا بوون‬ ‫ئه‌و كوردانه‌ی‌ ماده‌ی‌ ‪ 140‬ده‌یانگرێته‌و‌ه‬ ‫بگێڕێنه‌وه‌ شوێنی‌ خۆیان‪ ،‬ب �ه‌اڵم نه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ئاواره‌كان نه‌گه‌ڕانه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌و كوردانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌ له‌ س�ه‌رده‌م�ی‌ رژێ��م��دا له‌ناحیه‌كان ‌‬ ‫ج�ه‌ل�ه‌وال و سه‌عدیه‌ م��اب��وون�ه‌وه‌ ئێستا‬

‫ی‬ ‫ئه‌وانیش كۆچده‌كه‌ن و ناوچه‌كه‌ به‌جێ ‌‬ ‫ده‌هێڵن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫عامر ره‌فعه‌ت ئاماژه‌ی��� به‌وه‌دا ده‌سته‌ ‌‬ ‫كێشه‌ی‌ م��وڵ��داری‌ ن�ه‌ك زه‌وی‌ بۆ كورد‬ ‫ی‬ ‫نه‌گێڕاوه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو زه‌وی‌ و زاری‌ زیاتر ‌‬ ‫داوه‌ته‌ عه‌ره‌به‌كان‪ ،‬وتی‌ "دادگای‌ دیاله‌ و‬ ‫ی‬ ‫حكومه‌تی‌ ناوخۆی‌ ناوچه‌كه‌ هه‌وڵی‌ جد ‌‬ ‫ده‌ده‌ن تا كورد سنووره‌كه‌ چۆڵبكات"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ع��ام��ر ده‌ڵ��ێ��ت ئ����ه‌وان ب �ه‌رپ��رس��ان � ‌‬ ‫ئ�ه‌م��ن�ی‌ پ��ارێ��زگ��اك �ه‌ی��ان ل �ه‌ ڕه‌وش �ه‌ك � ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ئاگاداركردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ته‌نها به‌ڵێن ‌‬ ‫بێبنه‌مایان پێداون‪ .‬وتی‌ "به‌ ب��ڕوای‌ من‬ ‫ی‬ ‫به‌رپرسی‌ پێشووی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ خانه‌قین ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێتی‌ و به‌رپرسی‌ پێشووی‌ لقی‌ خانه‌قین ‌‬ ‫پارتی‌ له‌ خانه‌قین كه‌مته‌رخه‌م بوون و‬ ‫نه‌یانتوانی‌ بڕوا به‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم بهێنن‬ ‫بۆ به‌رگرتن به‌و پیالنه‌ی‌ له‌ سنووره‌كه‌ دژ‬ ‫به‌ كورد هه‌یه‌"‪.‬‬

‫ی‬ ‫فورات محه‌مه‌د ته‌میمی‌ جێگری‌ یه‌كه‌م ‌‬ ‫پارێزگاری‌ دیاله‌‪ ،‬له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫ده‌ڵێت ئیداره‌ی‌ پارێزگاكه‌ ئاگایان له‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫نییه‌ كه‌ كورده‌كان له‌ژێر فشاری‌ هه‌ڕه‌شه‌ ‌‬ ‫گروپه‌ توندڕه‌وه‌كاندا ناوچه‌كه‌ چۆڵبكه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ته‌میمی‌ دان��ب�ه‌وه‌دا ده‌نێت كه‌ ح�ه‌وزه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫حه‌مرین (ناوچه‌ كوردنشینه‌كانی‌ پارێزگا ‌‬ ‫دیاله‌) نائارامه‌‪ ،‬وتی‌ "به‌اڵم به‌و جۆره‌ نیی ‌ه‬ ‫كه‌ ژماره‌یه‌كی‌ زۆر خێزانی‌ كورد كۆچیان‬ ‫كردبێت"‪.‬‬ ‫ته‌میمی‌ ده‌ڵێت ئه‌وان ده‌سه‌اڵتیان به‌سه‌ر‬ ‫هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی‌ جه‌له‌وال نییه‌ و لێیان‬ ‫ی‬ ‫رازی‌ نین‪ ،‬وتی‌ "ئه‌وان سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ناوخۆن‪ ،‬گه‌ر به‌رپرسانی‌ ك��ورد سكاڵ ‌ه‬ ‫ئاراسته‌ی‌ وه‌زاره‌ت بكه‌ن له‌وانه‌یه‌ كێشه‌ك ‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ر بكرێت"‪.‬‬ ‫ته‌میمی‌ ده‌ڵ��ێ��ت لیژنه‌ی‌ ئه‌منی‌ شار‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ هێزه‌ ئه‌منییه‌كان كۆبوونه‌وه‌ ‌‬

‫ی‬ ‫به‌رده‌وامیان هه‌یه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌به‌ر ئه‌وه‌ ‌‬ ‫پارێزگار سه‌رۆكی‌ ئه‌و لیژنه‌یه‌یه‌ بۆی ‌ه‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ئاگاداری‌ كۆبوونه‌وه‌كان نین‪،‬‬ ‫داوایكرد به‌رپرسانی‌ كورد دژی‌ ئه‌و حاڵه‌ت ‌ه‬ ‫سكااڵیان بۆ به‌رزبكه‌نه‌وه‌ تاكو ده‌ستبكه‌ن‬ ‫به‌ لێكۆڵینه‌وه‌ و به‌دواداچون‪ .‬وتی‌ "ئێم ‌ه‬ ‫ی‬ ‫وه‌ك عه‌ره‌ب ڕازی‌ نابین كورد له‌ده‌ست ‌‬ ‫ع �ه‌ره‌ب ناوچه‌كه‌ به‌جێبهێڵێت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫كورد و ع�ه‌ره‌ب له‌ پێكهێنانی‌ حكومه‌ت‬ ‫ب �ه‌ش��دارن و دی��ال�ه‌ش عێراقی‌ بچوكه‌ و‬ ‫ده‌بێت كورد و عه‌ره‌ب و توركمان و سوون ‌ه‬ ‫و شیعه‌ تێیدا بژین"‪.‬‬ ‫وتی‌ "دیاله‌ بۆ خه‌ڵكی‌ ره‌سه‌نی‌ خۆی‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ناوچه‌ جێناكۆكه‌كانیش به‌پێی‌ م��اده‌ ‌‬ ‫ده‌س��ت��ووری‌ چ��اره‌س �ه‌ر ده‌ك��رێ��ن"‪ .‬به‌اڵم‬ ‫به‌هۆی كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ رێژه‌ی‌ زۆری كورد ل ‌ه‬ ‫ناوچه‌كه‌ ‌و به‌پێی ریفراندۆم كورد به‌شێك‬ ‫له‌ ناوچه‌ دابڕاوه‌كان له‌ ده‌ستده‌دات‪.‬‬

‫كه‌ركووك ‪ ..‬كورد و عه‌ره‌ب له‌سه‌ر هه‌موو شتێك ناكۆكن‬

‫ی كه‌ركووك ل ‌ه ناوچ ‌ه كوردییه‌كانه‌و‌ه بۆ ناوچ ‌ه عه‌ره‌بییه‌كان بگوازێته‌وه‌‬ ‫ی نه‌وته‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی پااڵوگ ‌ه ‌‬ ‫ی نه‌یتوان ‌‬ ‫ی عه‌ره‌ب ‌‬ ‫ی لیست ‌‬ ‫پاساوه‌كان ‌‬ ‫ئازاد زه‌نگه‌ن ‌ه ل ‌ه كه‌ركووك‬

‫فراكسیۆنی‌ ع�ه‌ره‌ب�ی‌ له‌ ئه‌نجومه‌ن ‌ی‬ ‫پارێزگای‌ كه‌ركووك سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون‬ ‫له‌ گۆڕینی‌ شوێنی‌ پااڵوگه‌یه‌كی‌ نه‌وت‬ ‫له‌ ناوچه‌ كوردنشینه‌كانی‌ پارێزگاكه‌وه‌‬

‫بۆ ناوچه‌ عه‌ره‌بنشینه‌كان‪.‬‬ ‫ب���ڕی���اره‌ ل��ه‌ ئ��ای��ن��ده‌ی �ه‌ك �ی‌ ن��زی��ك��دا‬ ‫پ��ااڵوگ�ه‌ی�ه‌ك�ی‌ سوته‌مه‌نی‌ ل�ه‌ ش��اری‌‬ ‫ك�ه‌رك��ووك درووستبكرێت‪ ،‬هه‌رچه‌ند‬ ‫الی�ه‌ن�ی‌ ع �ه‌ره‌ب �ی‌ هه‌وڵێكی‌ زۆری��ان��دا‬ ‫بۆ ئ �ه‌وه‌ی‌ شوێنی‌ ئه‌و پااڵوگه‌یه‌ له‌‬

‫تائێستا هیچ پااڵوگه‌یه‌كی‌ نه‌وت له‌ناوچه‌ كوردییه‌كان نییه‌‬

‫سنووری‌ قه‌زای‌ دووبزه‌وه‌ بگوازرێته‌وه‌ نه‌وتی‌ عێراقی‌ و وه‌زی��ری‌ نه‌وت ڕازی‌ ئ �ه‌و پێشنیاره‌ی‌ دای���ه‌وه‌ ب��ه‌وه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫بۆ قه‌زای حه‌ویجه‌‪ ،‬به‌اڵم شوێنه‌كه‌ ‌‬ ‫ی نه‌ده‌بوون به‌ پرۆژه‌كه‌‪ ،‬به‌وهۆیه‌شه‌وه‌ ده‌بێت شوێنی‌ گونده‌كه‌ بگوازرێته‌وه‌‬ ‫نه‌گۆڕا‪.‬‬ ‫پرۆژه‌كه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك دواكه‌وت‪.‬‬ ‫نه‌ك شوێنی‌ پااڵوگه‌كه‌"‪.‬‬ ‫عه‌بدولڕه‌حمان مسته‌فا پارێزگاری‌ عه‌بدولڕه‌حمان مسته‌فا ده‌ڵێت لیستی‌ ع�ه‌س��ك�ه‌ری‌ ئ �ه‌وه‌ش �ی‌ زی���اد ك��رد كه‌‬ ‫كه‌ركووك له‌ لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور گردبوونه‌وه‌ی‌ عه‌ره‌بی پێشنیاریان كرد پااڵوگه‌كه‌جگه‌ له‌وه‌ی‌ سووته‌مه‌نی‌ بۆ‬ ‫ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا له‌ سه‌ره‌تادا وه‌زاره‌تی‌ شوێنی‌ پااڵوگه‌كه‌ بگوزارێته‌وه‌ بۆ قه‌زای‌ هاواڵتیانی‌ شاره‌كه‌ زیاد ده‌كات‪ ،‬هه‌لی‌‬ ‫حه‌ویجه‌ به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و شوێنه‌ی‌ له‌ ك��ار بۆ كه‌ركووكییه‌كان ده‌سته‌به‌ر‬ ‫قه‌زای‌ دووبز نزیكه‌ له‌ گوندی‌ قوتان‪ ،‬ده‌كات‪.‬‬ ‫وتی‌ "ب�ه‌اڵم ئێمه‌ بڕیارماندا گونده‌كه‌ پ��ێ��ش��ت��ر ب���ه‌رپ���رس���ه‌ ك����ورده‌ك����ان‬ ‫نزیكه‌ی‌ دوو كیلۆمه‌تر بگوازینه‌وه‌ رایانگه‌یاندبوو لیستی‌ گردبوونه‌وه‌ی‌‬ ‫نه‌ك شوێنی‌ پااڵوگه‌كه‌‪ ،‬له‌ هه‌مانكاتدا كۆماری‌ هانی‌ خه‌ڵكی‌ گونده‌كه‌یانداوه‌‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی‌ نه‌وتی‌ عێراقی‌ ڕه‌زامه‌ندی‌ بۆ كۆسپ دروس��ت��ك��ردن له‌سه‌ر ڕێی‌‬ ‫نیشانداوه‌ ب �ه‌وه‌ی‌ كه‌ قه‌ره‌بووی‌ ئه‌و پااڵوگه‌كه‌‪ .‬هه‌تا به‌و هۆیه‌وه‌ بیگوازنه‌وه‌‬ ‫خ��ان �ه‌وادان �ه‌ بكرێته‌وه‌ ل�ه‌ ب��ڕی‌ ئه‌و بۆ حه‌ویجه‌‪.‬‬ ‫زیانانه‌ی‌ لێیان ده‌كه‌وێت"‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د خلیل ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫بڕیاره‌ له‌ ئاینده‌یه‌كی‌ نزیكدا پااڵوگه‌كه‌ پ��ارێ��زگ��ای‌ ك���ه‌رك���ووك ل��ه‌ لیستی‌‬ ‫له‌ الی �ه‌ن كۆمپانیایه‌كی‌ توركییه‌وه‌ گردبوونه‌وه‌ی‌ كۆماری‌ عێراقی‌ وپرۆژه‌ی‌‬ ‫دروستبكرێت‪ ،‬پاش ده‌ستنیشانكردنی‌ دروستكردنی‌ پااڵوگه‌كه‌ی‌ به‌ گرنگ و‬ ‫ناوچه‌یه‌كی‌ گونجاو بۆ هاواڵتیانی‌ ئه‌و ستراتیژی ناوبرد‪.‬‬ ‫گونده‌‪.‬‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت لیژنه‌یه‌كی‌ پسپۆڕ ك �ه‌ له‌‬ ‫ئه‌حمه‌د عه‌سكه‌ری‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ به‌غداده‌وه‌ سه‌ردانی‌ ناوچه‌كه‌یانكردبوو‬ ‫پارێزگای كه‌ركووك ده‌ڵێت پاساوی‌ رایانگه‌یاندووه‌ كه‌ ئ�ه‌و ناوچه‌یه‌ بۆ‬ ‫لیستی‌ گردبوونه‌وه‌ی‌ عه‌ره‌بی‌ ئه‌وه‌ بووه‌ پااڵوگه‌ باش نییه‌‪ ،‬وتی‌ "ئێمه‌ وه‌ك‬ ‫كه‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ خاكه‌كه‌ی‌ زیاتر كه‌چ و الیه‌نی‌ عه‌ره‌بی‌ پاڵپشتی‌ لێدوانه‌كانی‌‬ ‫كانزایه‌ و نزیكه‌ له‌ گوندی‌ قوتانه‌وه‌‪ ،‬ل��ی��ژن �ه‌ی‌ ه��ون��ه‌ری‌ ده‌ك��ه‌ی��ن ك��ه‌ له‌‬ ‫وتی‌ "به‌اڵم ئیداره‌ی‌ كه‌ركووك وه‌اڵمی‌ به‌غداده‌وه‌ هاتبوون"‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫په‌روه‌رده‌و خو‌ێندن‬

‫‪13‬‬

‫"ل ‌ه ئاست ‌ی زانستی‌ مامۆستا رازی‌ نیم"‬

‫ی سۆران بۆ ده‌ستوور‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل به‌ڕێوه‌به‌ری‌ په‌روه‌رده‌ ‌‬ ‫سازدانی‌‪ :‬ئه‌حمه‌د سه‌ید یه‌عقوب‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‌ پ��ه‌روه‌رده‌ی‌ س��ۆران ده‌ڵێت كه‌م ‌ی‬ ‫مامۆستا و بینای‌ خوێندنگا دوو سه‌ره‌كیترین گرفتی‌ خوێندن و په‌روه‌رده‌ن له‌‬ ‫ده‌ڤه‌ری‌ سۆران‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تاچه‌ند قوتابخانه‌كانتان له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫سیستمی‌ نوێ‌ ده‌گونجێت له‌ رووی‌ ژماره‌ی‌‬ ‫قوتابیان‌و جۆری‌ بیناكه‌؟‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل‪ :‬قوتابخانه‌كانمان‬ ‫زۆربه‌یان له‌گه‌ڵ‌ سیسته‌می‌ نوێی‌ خوێندن‬ ‫ناگونجێن‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌ پالنی‌ وه‌زاره‌ت���ی‌‬ ‫پ �ه‌روه‌رده‌دای �ه‌ كه‌ قوتابخانه‌كان نۆژه‌ن‬ ‫بكاته‌وه‌‪ ،‬ی��ان سه‌رله‌ ن��وێ‌ دروستیان‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ڕێژه‌ی‌ مامۆستایانی‌ سنووری‌‬ ‫په‌روه‌رده‌كه‌تان چۆنه‌؟ زیاتر پێویستیتان‬ ‫به‌ چ جۆره‌ پسپۆڕییه‌ك هه‌یه‌؟‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل‪ :‬له‌ به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫سنووری‌ ده‌ڤه‌ره‌كه‌مان فراوان و به‌رباڵوه‌‬ ‫كه‌ پێكهاتووه‌ له‌ سێ‌ ناحیه‌ی‌ سیده‌كان ‪،‬‬ ‫خه‌لیفان و دیانا له‌گه‌ڵ‌ سه‌نته‌ری‌ سۆران‪،‬‬ ‫ئه‌مانه‌ش به‌رفراوانن به‌تایبه‌تی‌ ناحیه‌ی‌‬ ‫سیده‌كان پێكهاتووه‌ له‌ ‪ 62‬گوند‪.‬‬ ‫ئێمه‌ش ته‌نها ‪ 2400‬مامۆستای‌ بنه‌ره‌تی‌ و‬ ‫ئاماده‌ییمان هه‌یه‌‪ ،‬كه‌ له‌ چاو به‌رفراوانی‌‬ ‫ناوچه‌كه‌ رێژه‌یه‌كی‌ كه‌مه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫ژماره‌ی‌ قوتابخانه‌ و پۆله‌كان زۆرن و لێك‬ ‫نزیك نین‪ ،‬مامۆستایه‌كان بۆ ته‌واوكردنی‌‬ ‫به‌شه‌ وانه‌كانیان به‌ناچاری‌ بابه‌تێكی‌‬ ‫تر نزیك له‌ پسپۆریه‌كانیان ده‌ڵێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫لێره‌شدا كێشه‌یه‌كی‌ ترمان دێته‌ پێش‬ ‫ئه‌ویش مامۆستا ئافره‌ته‌كانه‌‪ ،‬كه‌ له‌كاتی‌‬ ‫هاوسه‌رگیریدا ده‌گوازرێنه‌وه‌ نزیك شوێنی‌‬ ‫نیشته‌جێ‌ بوونیان یان له‌كاتی‌ وه‌رگرتنی‌‬ ‫مۆڵه‌تی‌ دایكایه‌تی‌ شوێنی‌ ئ �ه‌وان به‌‬

‫مامۆستایه‌كی‌ تر ی��ان له‌ رێگه‌ی‌ وانه‌‬ ‫بێژانه‌وه‌ پر ده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئ��ه‌وه‌ی‌ ده‌بینرێت ژم��اره‌ی‌‬ ‫مامۆستایانی‌ دواناوه‌ندی‌ به‌تایبه‌تی‌ له‌‬ ‫بابه‌ته‌ زانستیه‌كان زۆر كه‌مه‌‪ ،‬چ پالنێكتان‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ر كردنی‌ ئه‌م كێشه‌یه‌ داناوه‌؟‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ دوای‌ ك��ردن �ه‌وه‌ی‌ كۆلێژ له‌‬ ‫ده‌ڤه‌ره‌كه‌تان؟‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل‪ :‬هه‌وڵمانداوه‌‬ ‫له‌ رێگای‌ وانه‌ بێژانه‌وه‌ ئه‌م كێشه‌یه‌ تا‬ ‫راده‌ی �ه‌ك چاره‌سه‌ر بكه‌ین‪ ،‬به‌ ته‌نسیق‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ كۆلێژی‌ زانستی‌ سۆران ئه‌م ساڵ‌‬

‫مامۆستایانی‌ ده‌ره‌وه‌ به‌به‌رده‌وامی‌ ده‌بێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ خه‌ڵكی‌ ده‌ڤه‌ره‌كه‌ له‌م پسپۆریانه‌‬ ‫به‌ته‌واوه‌تی‌ پێنه‌گه‌یشتوون‪ ،‬بۆیه‌ تا بوونی‌‬ ‫مامۆستایانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ سنووری‌ سۆران‬ ‫له‌ ده‌ڤ�ه‌ره‌ك�ه‌ كێشه‌ ب���ه‌رده‌وام ده‌بێت‪،‬‬ ‫ئومێده‌وارین له‌مه‌وال له‌ رێگه‌ی‌ زانكۆی‌‬ ‫سۆرانه‌وه‌ ئه‌م كێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ر بكه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��ور‪ :‬زۆر له‌ مامۆستایان گله‌یی‬ ‫له‌ سه‌رپه‌رشتیاران ده‌ك��ه‌ن‪ ،‬له‌ رووی‌‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندن و زانسته‌كانیان‪ ،‬تۆ له‌‬ ‫كاره‌كانیان رازیت؟‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل‪ :‬هه‌ست ده‌كه‌م‬ ‫نا تێگه‌یشتنه‌ك هه‌یه‌ له‌ نێوان مامۆستا‬ ‫و سه‌رپه‌رشتیاران‪ ،‬چونكه‌ پێشتر به‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیار له‌ دوای‌ كه‌موكوڕی و خاڵی‌‬ ‫الوازی‌ مامۆستا ده‌گه‌را بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانێت‬ ‫لێ پێچینه‌وه‌ی‌ له‌ گه‌ڵدا بكات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مرۆ سه‌رپه‌رشتیار به‌ دوای‌ خاڵی‌ الوازدا‬ ‫ناگه‌رێ‌‪ ،‬به‌ڵكو به‌دوای‌ ئه‌وه‌دا ده‌گه‌رێ‬ ‫كه‌ له‌ ڕووی‌ زانست و په‌روه‌رده‌ییه‌وه‌‬

‫رازی���م‪ ،‬چونكه‌ به‌پێی‌ ت��وان��ای‌ خۆیان‬ ‫درێخیان نه‌كردوه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئاستی‌ زانستی‌ مامۆستایان‬ ‫چۆنه‌؟ له‌گه‌ڵ‌ ئێوه‌ هاوكارن؟‬ ‫فاخیر ح�ه‌س�ه‌ن ئیسماعیل‪ :‬م��ن وه‌ك‬ ‫به‌رێوه‌به‌ری‌ په‌روه‌رده‌ له‌ ئاستی‌ زانستی‌‬ ‫مامۆستا رازی‌ نیم‪ ،‬به‌اڵم هه‌وڵ ده‌ده‌ین‬ ‫له‌ رێگای‌ سه‌رپه‌رشتیارانه‌وه‌ به‌ كردنه‌وه‌ی‌‬ ‫خول‪ ،‬ئاستی‌ زانستیان به‌رز بكه‌ینه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵێ‌ هاوكارن له‌گه‌ڵ‌ په‌روه‌رده‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌وه‌ی‌ ده‌بینرێت له‌ سنووری‌‬ ‫پ�ه‌روه‌رده‌ك�ه‌ت��ان ده‌س��ت درێژیه‌كی‌ زۆر‬ ‫ده‌كرێته‌ سه‌ر مامۆستا‪ ،‬هۆیه‌كه‌ی‌ چییه‌؟‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل‪ :‬ده‌ستدرێژیكردنه‌‬ ‫س������������������ه‌ر‬ ‫ما مۆ ستا یا ن‬ ‫ش��ت��ێ��ك نیه‌‬ ‫پ��ی�لان��ی‌ بۆ‬ ‫دان���دراب���ێ���ت‪،‬‬

‫رێنماییه‌كان ده‌ڵێ‌ هه‌ر مامۆستایه‌ك سێ‌ ساڵی‌ خزمه‌ت ‌ی‬ ‫ته‌واوكردبێت‪ ،‬مافی‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ داوای‌ گواستنه‌وه‌ بكات‪،‬‬ ‫به‌اڵم گواستنه‌وه‌ی‌ مه‌رج نییه‌‬ ‫له‌ سۆران به‌شه‌ زانستیه‌كان ده‌كرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ ده‌رچوونی‌ ئه‌م قوتابیانه‌ تا راده‌یه‌ك‬ ‫چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌كانمان ده‌ك��ات هه‌وڵ‌‬ ‫ده‌ده‌ی��ن زۆرب �ه‌ی‌ قوتابیانی‌ نیشته‌جێی‌‬ ‫ده‌ڤه‌ره‌كه‌مان له‌م به‌شانه‌ وه‌رگیرێن‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬زۆرب�����ه‌ی‌ مامۆستایانی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌كه‌تان مامۆستایانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫سنووری‌ سۆرانن‪ ،‬هیچ هه‌وڵێك هه‌یه‌ بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی‌ ئه‌و كێشه‌یه‌؟‬ ‫فاخیر ح �ه‌س �ه‌ن ئیسماعیل‪ :‬كێشه‌ی‌‬

‫به‌هێزی‌ بكا‪ ،‬بۆ ئ �ه‌وه‌ی‌ به‌ڵكو بتوانێ‌‬ ‫وه‌كو پێویست ئه‌ركه‌كانی‌ به‌ڕێوه‌ ببكات‪،‬‬ ‫وه‌ك هاوكارێك له‌گه‌ڵ‌ مامۆستا ده‌بێت بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ بتوانێت ئه‌و كه‌موكورتیانه‌ی‌ هه‌ن‬ ‫ل�ه‌الی‌ مامۆستا به‌یه‌كه‌وه‌ چاره‌سه‌ری‌‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬بۆیه‌ من له‌ رێگای‌ به‌رێزتانه‌وه‌ داوا‬ ‫له‌ گشت مامۆستایان و سه‌رپه‌رشتیارانی‌‬ ‫به‌رێز ده‌كه‌م هاوكاری و هه‌ماهه‌نگیه‌كی‌‬ ‫ته‌واو له‌ نێوانیاندا دروست ببێ‌ بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫بتوانن به‌یه‌كه‌وه‌ خزمه‌ت به‌ پرۆسه‌ی‌‬ ‫خوێندن بكه‌ن‪ ،‬من تا راده‌ی��ه‌ك لێیان‬

‫‪ 930‬مامۆستا به‌بێ مووچ ‌ه ده‌وام ده‌كه‌ن‬

‫به‌ڵكو له‌ ئه‌نجامی‌ لێك تێنه‌گه‌یشتن‬ ‫و هه‌ڵسوكه‌وتی‌ مامۆستا و قوتابی‌‬ ‫رووده‌دات‪ ،‬كه‌ئه‌مه‌ش واده‌ك��ات قوتابی‌‬ ‫هه‌ڵبچێت و كۆنترۆڵی‌ خۆی‌ له‌ده‌ست بدات‪،‬‬ ‫ئێمه‌ به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ك هه‌وڵمانداوه‌‬ ‫لێپێچینه‌وه‌ بكه‌ین له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و قوتابیانه‌ی‌‬ ‫ده‌س��ت��درێ��ژی‌ ده‌ك �ه‌ن �ه‌ س �ه‌ر مامۆستا‪،‬‬ ‫لیژنه‌یه‌كی‌ لێكۆڵینه‌و‌ه پێكده‌هێنین كاری‌‬ ‫یاسای‌ به‌رامبه‌ریان ئه‌نجام ده‌ده‌ین‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬زۆر له‌ مامۆستایان گله‌یی‌‬

‫ئه‌وه‌ ده‌ك�ه‌ن كه‌ له‌ كاتی‌ دامه‌زراندیان‬ ‫په‌یمانی‌ سێ ساڵ‌ خزمه‌تكردن له‌ سۆران‬ ‫لێ‌ وه‌رگیراوه‌‪ ،‬كه‌چی‌ دوای‌ سێ‌ ساڵیش‬ ‫ناگه‌رێندرێنه‌وه‌؟‬ ‫ف��اخ��ی��ر ح��ه‌س��ه‌ن ئیسماعیل‪ :‬ه �ه‌ر‬ ‫ی‬ ‫مامۆستایه‌ك فه‌رمانی‌ گواستنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌رچ����ووب����ێ����ت ئ��ێ��م�� ‌ه ف���ه‌رم���ان��� ‌‬ ‫ده‌ستله‌كارهه‌ڵگرتنیمان ده‌ركردوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێویست ‌ه لێك تێگه‌یشتنێك هه‌بێ‌‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫رێنماییه‌كان ده‌ڵێ‌ هه‌ر مامۆستایه‌ك س ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خزمه‌تی‌ ت�ه‌واو كردبێت‪ ،‬ماف ‌‬ ‫ساڵ ‌‬ ‫ی هه‌یه‌ داوای‌ گواستنه‌وه‌ بكات‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی مه‌رج نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫به‌اڵم گواستنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر په‌روه‌رده‌ پێویستی‌ به‌ پسپۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و مامۆستایانه‌ هه‌بێت مافی‌ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه ئه‌و مامۆستایان ‌ه نه‌گوازێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی پ��ه‌روه‌رد‌ه‬ ‫چونك ‌ه ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی‌ گشت ‌‬ ‫ی‬ ‫ل ‌ه س��ه‌رووی‌ ب��ه‌رژه‌وه‌ن��دی‌ تاكه‌كه‌س ‌‬ ‫داده‌ندرێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬به‌رنامه‌تان دان��ه‌ن��او‌ه بۆ‬ ‫ن���اردن���ه‌وه‌ی‌ ئ��ه‌و مامۆستایانه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫پێویستیتان پێیان نیه‌؟‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل‪ :‬به‌رنامه‌‬ ‫هه‌یه‌ گه‌ر مامۆستای‌ نوێ‌ دابمه‌زرێ‌ و‬ ‫ی ئه‌و مامۆستایان ‌ه‬ ‫پێویستیمان به‌پسپۆڕ ‌‬ ‫ێ بێگومان ئێم ‌ه هه‌میشه‌ هاوكاریان‬ ‫نه‌مێن ‌‬ ‫ده‌بین‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬زۆرب����ه‌ی‌ مامۆستایان ‌‬ ‫ی له‌ شوێن و پاك‬ ‫به‌شه‌ناوخۆییه‌كان گله‌ی ‌‬ ‫ی به‌شه‌ ناوخۆییه‌كانیان ده‌كه‌ن؟‬ ‫و خاوێن ‌‬ ‫فاخیر حه‌سه‌ن ئیسماعیل‪ :‬دی��ار‌ه ئه‌و‬ ‫به‌شه‌ناوخۆییه‌ی‌ كه‌ پێشتر مامۆستایان‬ ‫ی شیاو‬ ‫تێیدا نیشته‌جێبوون شوێنێك ‌‬ ‫نه‌بوو له‌گه‌ڵ‌ هه‌یبه‌ت و قودسیه‌ت و‬ ‫گ�ه‌وره‌ی��ی مامۆستا نه‌ده‌گونجا‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫بڕیارمدا كه‌ به‌شه‌ناوخۆی‌ شیاویان بۆ‬ ‫به‌كرێ بگرین ‌و بیانگوێزینه‌و‌ه له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫ی سه‌رجه‌م پێداویستیه‌كان‪.‬‬ ‫دابینكردن ‌‬

‫حكومه‌ت به‌رزی نمر‌ه و پسپۆڕی‬ ‫خوێندكاران له‌به‌ر چاو ناگرێت‬ ‫ئه‌ندامێكی لیژنه‌ی په‌روه‌رده‌‪ :‬ناعه‌داله‌تییه‌كی‬ ‫گه‌وره‌ له دامه‌زراندنی خویندكاراندا هه‌یه‌‬ ‫محه‌مه‌د نه‌جیب له‌سلێمانی‬

‫مامۆستایانی تاز ‌ه دامه‌زراو داوای موچ ‌ه ده‌که‌ن‬ ‫كامه‌ران گۆران ل ‌ه هه‌ولێر‬ ‫دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌ په‌روه‌رده‌ ئه‌مساڵ‬ ‫‪ 3200‬مامۆستای‌ له‌هه‌رسێ پارێزگاكه‌ی‌‬ ‫هه‌رێم دام�ه‌زران��د‪ ،‬ب�ه‌اڵم تاوه‌كو ئێستا‬ ‫زۆرێ��ك ل�ه‌و مامۆستایانه‌ی‌ كه‌ئه‌مساڵ‬ ‫دامه‌زراون موچه‌یان وه‌رنه‌گرتووه‌‪.‬‬ ‫ئیسماعیل به‌رزنجی‌ به‌ڕێوه‌به‌ری‌ راگه‌یاندنی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت �ی‌ پ �ه‌روه‌رده‌ ئاماژه‌ ب �ه‌وه‌ده‌دات‬ ‫كه‌هه‌ر مامۆستایه‌ك داده‌مه‌زرێت ده‌بێت‬ ‫ره‌زامه‌ندی‌ وه‌زاره‌ت�ی‌ دارایی‌ وه‌ربگرێت‪،‬‬ ‫ئینجا موچه‌كه‌ی‌ بۆ ره‌وانه‌ ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌"زۆربه‌ی‌ ئه‌و مامۆستایانه‌ی‌ كه‌‬ ‫دامه‌زراون له‌زۆربه‌ی‌ په‌روه‌رده‌كان ده‌بێت‬ ‫ره‌زامه‌ندی‌ مالیه‌ ‌و وه‌زاره‌ت��ی‌ داراییان‬ ‫له‌سه‌ر بێت‪ ،‬كه ‌ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ئه‌وكات‬ ‫موچه‌كه‌یان بۆ خه‌رج ده‌كرێت"‪.‬‬ ‫ئیسماعیل به‌رز‌نجی‌ ئه‌وه‌شی‌ وت"ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫كه‌تاوه‌كو ئێستا موچه‌كه‌یان وه‌رنه‌گرتووه‌‬

‫دیاره‌ مامه‌ڵه‌كه‌یان دواكه‌وتووه‌"‪.‬‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری‌ راگ �ه‌ی��ان��دن �ی‌ وه‌زاره‌ت����ی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ مامۆستایان له‌وه‌ دڵنیاده‌كاته‌وه‌‬ ‫كه‌ئه‌و موچه‌یه‌ وه‌رده‌گرن‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌"چونكه‌ ساڵی‌ پاریش مامۆستا‬ ‫هه‌بوو بۆ م��اوه‌ی‌ شه‌ش مانگ موچه‌ی‌‬ ‫وه‌رنه‌گرتووه‌‪ ،‬دواتریش هه‌مووی‌ به‌یه‌كه‌وه‌‬ ‫وه‌رگرتووه‌"‪.‬‬ ‫ته‌نها ل��ه ‌پ��ارێ��زگ��ای‌ هه‌ولێر نزیكه‌ی‌‬ ‫‪ 930‬مامۆستا تاوه‌كو ئێستا ناویان له‬ ‫‌وه‌زاره‌ت �ی‌ دارای��ی نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ ‌و به‌بێ‬ ‫مووچه‌ ده‌وامی‌ خۆیان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫پاكیزه‌ ته‌لعه‌ت‪ ،‬ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری‌ گشتی‌‬ ‫پ��ه‌روه‌رده‌ی‌ هه‌ولێر‪ ،‬له ‌لێدوانێكیدا بۆ‬ ‫رۆژن��ام�ه‌ی‌ ده‌ستوور وتی‌"موساده‌قه‌ی‌‬ ‫دارایی ‪ 630‬مامۆستای‌ بنه‌ڕه‌تی‌ ‌و ‪300‬‬ ‫مامۆستای‌ ئ��ام��اده‌ی�ی‌ هێشتا ناویان‬ ‫نه‌هاتووه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و م��ام��ۆس��ت��ای��ان �ه‌ ل��ه‌ ‪ 9/21‬ه‌وه‌‬

‫فه‌رمانی دامه‌زراندنیان بۆ ده‌رچ��ووه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ل��ه‌وه‌زاره‌ت��ی‌ دارای���ی ناوه‌كانیان‬ ‫نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د ته‌ها یه‌كێكه‌ له‌و مامۆستایانه‌ی‌‬ ‫كه‌ئه‌مساڵ دام��ه‌زراوه‌ له‌سه‌ر پارێزگای‌‬ ‫دهۆك ‌و سه‌ر به‌په‌روه‌رده‌ی‌ به‌رده‌ڕه‌شه‌‬ ‫وتی‌"ئێمه‌ كۆمه‌ڵێك مامۆستا ل �ه‌دوای‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ وه‌زی����ری‌ پ�����ه‌روه‌رده‌ ب��ڕی��اری‌‬ ‫دام �ه‌زران��دن �ی‌ بۆ مامۆستایان ده‌رك��رد‬ ‫ئێمه‌ش ناومان گه‌ڕایه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم تاوه‌كو‬ ‫ئێستا هیچ یه‌كێك له‌ئێمه‌ موچه‌ی‌‬ ‫وه‌رنه‌گرتووه‌"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"ئێمه‌ له‌ ‪ 9/20‬به‌ڕه‌سمی‌‬ ‫دست به‌كاربووین ‌و هه‌موو مامه‌ڵه‌كانمان‬ ‫ته‌واوكردووه‌"‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ئ���ام���اژه‌ی‌ ب���ه‌وه‌ش���دا ك��ه‌ به‌پێی‬ ‫زانیارییه‌كان ئ�ه‌وان هیچ مامۆستایه‌كی‌‬ ‫تازه‌ دامه‌زراو له‌پارێزگای‌ دهۆك مووچه‌ی‌‬ ‫وه‌رنه‌گرتووه‌‪.‬‬

‫ئه‌ندامێكی لیژنه‌ی پ �ه‌روه‌د‌ه ل ‌ه په‌رله‌مانی‬ ‫ك��وردس��ت��ان ئ���ام���اژ‌ه ب����ه‌وه‌ده‌ك����ات كه‌‬ ‫ناعه‌داله‌تییه‌كی زۆر هه‌ی ‌ه ل ‌ه دامه‌زراندنی‬ ‫ده‌رچووانی زانكۆ‌و په‌یمانگاكاندا‌و ره‌چاوی‬ ‫پرنسیپه‌كانی دامه‌زراندن ناكرێت‪.‬‬ ‫ل ‌ه وه‌زاره‌ت��ی پ�ه‌روه‌د‌ه دوو پێوه‌ر هه‌ی ‌ه بۆ‬ ‫دامه‌زراندنی ده‌رچووانی زانكۆ و په‌یمانگاكان‪،‬‬ ‫ل �ه‌وان � ‌ه خوێندكار ده‌ب��ێ��ت خۆلی یه‌كه‌م‬ ‫ده‌رچوبێت‌و ئینجا نمره‌كه‌ی ب��‌رز بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ل ‌ه دامه‌زراندنی خوێندكاراندا ئه‌و دوو پێوه‌ره‌‬ ‫زۆر به‌كه‌می ره‌چاوكراوه‌‪.‬‬ ‫لوقمان محه‌مه‌د ك ‌ه بۆ م��اوه‌ی ساڵێكه‌‬ ‫زانكۆی ته‌واوكردوو‌ه ‌و تائێستا دانه‌مه‌زراوه‌‬ ‫وتی "ئه‌و دوو پێوه‌ره‌ی حكومه‌ت دایناو‌ه بۆ‬ ‫دامه‌زراندنی ده‌رچووانی زانكۆ‌و په‌یمانگاكان‪،‬‬ ‫خۆی كاری پێناكات‪ ،‬ل ‌ه كاتێكدا له‌م ماوه‌یدا‬ ‫‪ 760‬كه‌س دامه‌زراوه‌‪ ،‬كه‌زۆربه‌یان نمره‌كه‌یان‬ ‫نزمه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و ده‌ڵێت"من نمره‌كه‌م زۆر ب�ه‌رزه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ك ‌ه واسته‌م نیی ‌ه دانه‌مه‌زراوم‪،‬‬ ‫به‌اڵم ‪ 4‬كه‌سمان له‌گه‌ڵدای ‌ه كه‌نمره‌كه‌یان زۆر‬ ‫نزم ‌ه به‌هۆی واسته‌و‌ه دامه‌زراون"‪.‬‬ ‫كه‌مال نوری به‌ڕێوه‌به‌ری په‌روه‌ده‌ی سلێمانی‬ ‫ل ‌ه لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وتی "ب�ه‌رده‌وام‬ ‫دام �ه‌زران��دن هه‌ی ‌ه بۆ وه‌زاره‌ت���ی پ �ه‌روه‌ده‌‬ ‫له‌به‌ر ئه‌و‌ه سه‌قفێكی زه‌مه‌نی نییه‌‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫داوام��ان ك��ردوو‌ه بۆ دام �ه‌زران��دن ئه‌وانه‌ش‬ ‫كه‌ناویان هاتووه‌ته‌و‌ه مه‌رج نیی ‌ه كه‌ئێمه‌‬ ‫داوامان كردبن‪ ،‬به‌ڵكو خۆشیان هه‌وڵیانداوه‌‬ ‫ل ‌ه وه‌زاره‌ته‌و‌ه یان ل ‌ه ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌‬ ‫كارئاسانیان بۆ كراوه‌"‪.‬‬ ‫نوری ئاماژه‌ی به‌و‌ه دا ك ‌ه الی ئه‌وان هیچ‬

‫واست ‌ه و واسته‌كاریییه‌ك نییه‌‪ ،‬هه‌موو ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی داوای دامه‌زراندنان كردوو‌ه دانانرێن‬ ‫به‌ڵكو وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه داوایان لێده‌كات‌و‬ ‫به‌پێی پسپۆڕییه‌كان داده‌مه‌زرێنرێن‪.‬‬ ‫د‪ .‬جه‌عفه‌ر ره‌سو ‌ڵ ئه‌ندامی لیژنه‌ی په‌روه‌رده‌‬ ‫‌و خوێندنی بااڵ ل ‌ه په‌رله‌مانی كوردستان‪،‬‬ ‫ل � ‌ه لێدوانێكدا ب��ۆ ده‌س��ت��وور رایگه‌یاند‬ ‫به‌پێی به‌دواداچوونه‌كانی ئه‌وان سه‌باره‌ت‬ ‫به‌دامه‌زراندنی میالكاتی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه و‬ ‫خوێندنی بااڵ‪ ،‬ناعه‌داله‌تییه‌كی ئێجگار گه‌وره‌‬ ‫هه‌ی ‌ه ل ‌ه دامه‌زراندنی خه‌ڵكدا‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌"خه‌ڵكێكی زۆر هه‌ی ‌ه كۆنمره‌كه‌ی‬ ‫زۆر نزم ‌ه ‌و پسپۆڕییه‌كه‌ی پێویست نیی ‌ه ‌و‬ ‫دامه‌زراوه‌‪ ،‬به‌اڵم خه‌ڵك هه‌ی ‌ه نمره‌ك ‌ه به‌رزه‌‬ ‫و پسپۆڕییه‌كه‌شی پێویست ‌ه بۆ ناوه‌نده‌كانی‬ ‫خوێندن‪ ،‬به‌اڵم دانه‌مه‌زراوه‌"‪.‬‬ ‫به‌پێی ئاماری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پ �ه‌روه‌ده‌ی‬ ‫سلێمانی نزیكه‌ی ‪ 5000‬ه �ه‌زار ده‌رچ��ووی‬ ‫زانكۆ له‌سه‌ر میالكی وه‌زاره‌ت��ی پ �ه‌روه‌رده‌‬ ‫دامه‌زرێنراون‪ ،‬له‌و رێژه‌یه‌شدا ‪ 3500‬كه‌س له‌‬ ‫الیه‌ن وه‌زاره‌ت��ی په‌روه‌ده‌ی ‌ه و ‪ 1500‬كه‌سی‬ ‫تریش به‌نووسراوی جۆراوجۆری ئه‌نجومه‌نی‬ ‫وه‌زیران دامه‌زراوه‌‪.‬‬ ‫د‪.‬جه‌عفه‌ر وت��ی س �ه‌د كه‌سێك له‌الیه‌ن‬ ‫شه‌خسی سه‌رۆكی حكومه‌ته‌و‌ه ل ‌ه ناوچه‌ی‬ ‫گه‌رمیان دامه‌زرێنراون به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنی‬ ‫هیچ پرینسیپێك‪ ،‬ته‌نها پرنسیپ ك ‌ه له‌به‌ر‬ ‫چاو گیراو‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه كه‌ده‌رچووی زانكۆ و‬ ‫په‌یمانگاكانن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"ئێم ‌ه ده‌ستخۆشی ده‌كه‌ین‬ ‫له‌دامه‌زراندنی هه‌موو كه‌سێك‪ ،‬به‌اڵم پێویسته‌‬ ‫پرنسیپی ع�ه‌دال�ه‌ت له‌به‌ر چ��او بگیرێت‪،‬‬ ‫به‌هه‌مان شێوه‌ش له‌الیه‌ن پارتیی ‌ه و هه‌مان‬ ‫حاڵه‌تی دامه‌زراندن هه‌یه‌"‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪12‬‬

‫ته‌ند ر وستی‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫س��ێ ك �ه‌س��ی ن �ه‌ن��اس��راو ئ �ه‌ك��ره‌م��ی��ان ب �ه‌ده‌م��ان��چ �ه‌ی ب��ێ��ده‌ن��گ كوشت‬

‫‪14‬‬

‫نه‌خۆشی دڵه‌ڕاوكێ له‌مێینه‌دا دوو هێنده‌یه‬

‫‌رێژ‌هی‌ تووشبوون به‌م نه‌خۆشییه‌ له‌و كۆمه‌ڵگایان ‌هی‌ روپێوی تێدا كراوه‌ ده‌گات ‌ه ‪%20-15‬‬ ‫ئیلهام عه‌بدوڵاڵ‬ ‫دڵ���ه‌ڕاوك���ێ ب �ه‌ی �ه‌ك��ێ��ك ل�� ‌ه نه‌خۆشییه‌‬ ‫ده‌روون��ی��ی�ه‌ك��ان داده‌ن��رێ��ن ك ‌ه رووب���ه‌ڕووی‬ ‫هاواڵتیان ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌ی زیاتر گرفت‬ ‫بۆ ئه‌و كه‌سان ‌ه دروستده‌كات ك ‌ه تووشبوون‬ ‫ب �ه‌و نه‌خۆشییه‌‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ی� ‌ه ئ �ه‌و نه‌خۆشانه‌‬ ‫سه‌ردانی كلینیك ‌ی پسپۆڕ ‌ی ده‌روون ‌ی ناكه‌ن‬ ‫‌و چاره‌سه‌ر ‌ی پێویست وه‌رناگرن‪.‬‬ ‫دڵه‌ڕاوك ‌ێ چییه‌؟‬ ‫دكتۆر سامان شێخ ئه‌نوه‌ر پسپۆڕ ‌ی نه‌خۆشییه‌‬ ‫ده‌رونییه‌كان ل ‌ه نه‌خۆشخان ‌ه ‌ی گشت ‌ی سلێمانی‌‬ ‫ده‌ڵێت دڵ �ه‌ڕاوك � ‌ێ یه‌كێك ‌ه له‌نه‌خۆشییه‌‬ ‫ده‌روونیی ‌ه بالوه‌كان‪ ،‬تووش ‌ی گشت تاكه‌كانی‌‬ ‫كۆمه‌ڵگا ده‌بێت ‌و هه‌موو ته‌مه‌نێك ئه‌گه‌ری‌‬ ‫توشبوون ‌ی هه‌ی ‌ه به‌و نه‌خۆشییه‌‪.‬‬ ‫سامان وت ‌ی رێژ‌ه ‌ی تووشبوون به‌و نه‌خۆشییه‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی گشت ‌ی ل �ه‌و كۆمه‌ڵگایان ‌هی‌‬ ‫ك ‌ه رووپ��ێ��و ‌ی تێداكراو‌ه ده‌گات ‌ه ‪%20-15‬‬ ‫ك ‌ه ئ��ه‌وه‌ش ژماره‌یه‌ك ‌ی زۆر ‌ی دانیشتوان‬ ‫ده‌گ��رێ��ت�ه‌و‌ه‌و وتی‌"هه‌رچه‌ند‌ه زۆرێ��ك له‌و‬ ‫كه‌سان ‌ه ‌ی تووش ‌ی ئ �ه‌و نه‌خۆشیی ‌ه بوون‬ ‫سه‌ردان ‌ی كلینیك ‌ی پسپۆڕ ‌ی ده‌روون ‌ی ناكه‌ن‬ ‫‌و چاره‌سه‌ر ‌ی پێویست وه‌رناگرن"‪.‬‬ ‫چۆن تووشی دڵه‌ڕاوكێ ده‌بێت؟‬ ‫دكتۆر سامان ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه نه‌خۆشی‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ وه‌ك هه‌ر یه‌كێكی تر ل ‌ه نه‌خۆشییه‌‬ ‫ده‌رونییه‌كان‪ ،‬بۆ ماوه‌یی به‌فاكته‌رێكی گرنگ‬

‫داده‌نرێت بۆ توشبوون به‌و نه‌خۆشییه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"چه‌ند هۆكارێك ‌ی تریش هه‌یه‌‬ ‫وه‌ك بار ‌ی ده‌روون � ‌ی ل ‌ه منداڵیدا‪ ،‬شێوازی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌كردن‪ ،‬هه‌ڵسه‌وكه‌وت ‌ی دایك‌و باوك‬ ‫ل ‌ه گه‌ڵ منداڵه‌كانیدا"‪.‬‬ ‫ئ��ام��اژ‌ه ‌ی ب �ه‌وه‌ش��دا ك� ‌ه ف��ش��ار ‌ی ده‌روون���ی‌‬ ‫به‌رده‌وام‌و فشار ‌ی كاركردن‌و كێش ‌ه ‌ی خێزانی‌‬ ‫به‌رده‌وام (بار ‌ی ئابووری‌‌و دارایی‌)‪ ،‬هه‌مووی‬ ‫هۆكار‌ه بۆ تووشبوون به‌و نه‌خۆشییه‌‪.‬‬ ‫به ‌ڕای ئه‌و پسپۆڕ‌ه هه‌موو كه‌س ئه‌گه‌ری‌‬ ‫تووشبوون ‌ی هه‌ی ‌ه ب�ه‌و نه‌خۆشییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ندێك جار ژینگ ‌ه هۆكارێك ‌ی سه‌ره‌كیی ‌ه كه‌وا‬ ‫ده‌كات زیاتر تووشبوون به‌نه‌خۆش ‌ی دڵه‌ڕاوكێ‌‬ ‫رووبدات‪.‬‬ ‫تووشبوو هه‌ست به‌ترس ده‌كات‬ ‫یه‌كێك له‌نیشان ‌ه دیاره‌كانی ئه‌و نه‌خۆشییه‌‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه نه‌خۆش هه‌ست به‌ترس ده‌ك��ات‪،‬‬ ‫ب���ه‌دوای ئ �ه‌وه‌ش��دا چه‌ند نیشانه‌یه‌كی تر‬ ‫سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫دكتۆر سامان به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی گشتی‌‬ ‫نیشانه‌كان ‌ی به‌سه‌ر چه‌ند خاڵێكدا‬ ‫دابه‌شكردووه‌‪ ،‬ك ‌ه ئه‌وانیش ده‌روونی‌‬ ‫‌و جه‌سته‌یین ل�ه‌وان� ‌ه هه‌ستكردن‬ ‫به‌ترسێك ‌ی ب���ه‌رده‌وام ك ‌ه نه‌خۆش‬ ‫نازانێت ئ �ه‌و ترس ‌ه له‌چییه‌وه‌‬ ‫س �ه‌ری��ه �ه‌ڵ��داو‌ه ‌و ‪ 6‬مانگ‬ ‫ده‌خایه‌نێت ‌و ناتوانێت‬ ‫زاڵبێت به‌سه‌ر ئه‌و ترسه‌دا‪.‬‬

‫ی ناگرێت‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا نه‌خۆش جێبه‌خۆ ‌‬ ‫‌و ئارام ‌ی ل ‌ه ده‌س��ت��ده‌دات‪ .‬ه�ه‌روه‌ه��ا زوو‬ ‫ماندوده‌بێت‌و هه‌ست به‌هیالك ‌ی ده‌كات‪.‬‬ ‫ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌شدا ك ‌ه توانا ‌ی ته‌ركیز ‌ی نامێنێت‬ ‫‌و واهه‌ستده‌كات مێشك ‌ی خاڵیی ‌ه ‌و ئازاری‌‬ ‫گشت گیان ‌ی ده‌بێت‌و شان‌ومل ‌ی قورسده‌بێت‬ ‫گ��رژده‌ب��ن‪.‬‬ ‫ماسولكه‌كانیشی‌‬ ‫‌و‬ ‫خ����ه‌وی‌‬ ‫ل � ‌ه پاڵئه‌وه‌شدا‬ ‫‌و‬ ‫تێكد ه‌چێت‬ ‫ده‌س���ت���ی‌‬ ‫د ه‌له‌رزێت‬ ‫‌و‬

‫نه‌خۆشی‌ شه‌كره‌ ‪Diabetes Mellitus‬‬ ‫د‪.‬جه‌مال ئه‌نوه‌ر*‬

‫نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪ :‬بریتی ‌ه ل ‌ه به‌رزبونه‌و‌هی‌‬ ‫ی شه‌كر بۆ س �ه‌رووی‌ ڕێژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاست ‌ی ڕێ��ژ‌ه ‌‬ ‫سروشتی ‌ی ل ‌ه خوێندا و ل ‌ه ئه‌نجام ‌ی كه‌میی‌‬ ‫یا نه‌بوون ‌ی ده‌ردان ‌ی هۆڕمۆن ‌ی ئینسۆلین له‌‬ ‫خوێندا ڕووده‌دات‪.‬‬ ‫هۆڕمۆن ‌ی ئینسۆلین‪ :‬یه‌كێك ‌ه له‌و هۆڕمۆنان ‌هی‌‬ ‫ی په‌نكریاسه‌وه‌‬ ‫ك� ‌ه ل� ‌ه خانه‌كان ‌ی بێتا ‌‬ ‫ی كه‌‬ ‫ده‌رده‌درێ��ت و یه‌كێك ‌ه له‌و هۆڕمۆنان ‌ه ‌‬ ‫ی ڕێكخستن ‌ی زینده‌پاڵ (مێتابۆلیزم)ی‌‬ ‫كار ‌‬ ‫خۆراك له‌ناو له‌ش ‌ی مرۆڤدا ده‌كات و ئاستی‌‬ ‫ی شه‌كر و‬ ‫سروشتی ‌ی و هاوسه‌نگی ‌ی ڕێ��ژ‌ه ‌‬ ‫چه‌وری ‌ی له‌ناو خوێندا ڕاده‌گرێت‪.‬‬ ‫ی بۆماوه‌یی‪ ،‬هه‌وكردن ‌ی ڤایرۆسی ‌ی و‬ ‫هۆكار ‌‬ ‫تێكچوون ل ‌ه سیستم ‌ی به‌رگری ‌ی له‌ش فاكته‌رن‬ ‫بۆ تووشبوون به‌نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪.‬‬ ‫جۆره‌كان ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪ :‬به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫ی سه‌ره‌كیین‪:‬‬ ‫گشتی دوو جۆر ‌‬ ‫ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫* هێندێك جۆر ‌‬ ‫ه �ه‌ن وه‌ك���و‪ :‬نه‌خۆشی ‌ی ش�ه‌ك��ر‌ه ل� ‌ه ژنی‌‬ ‫ی منداڵ‪.‬‬ ‫دووگیاندا و نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه ‌‬ ‫* هۆكار‌ه یارمه‌تیده‌ره‌كان ‌ی تووشبوون به‌‬ ‫نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪ :‬بوون ‌ی شه‌كر‌ه ل ‌ه مێژووی‌‬ ‫خێزاندا‪ ،‬قه‌ڵه‌ویی‌‪ ،‬تووشبون ب ‌ه نه‌خۆشیی‌‬ ‫شه‌كر‌ه له‌ئافره‌ت ‌ی دووگیاندا‪ ،‬به‌رزه‌په‌ستانی‌‬ ‫خوێن و به‌رز‌ه چه‌وری ‌ی خوێن‪.‬‬ ‫نیشانه‌كان ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪ :‬به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫گشتی ‌ی نیشانه‌كان ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه به‌م‬ ‫ی خواره‌وه‌یه‌‪:‬‬ ‫جۆر‌ه ‌‬ ‫‪ .1‬هه‌ستكردن ب ‌ه تینوێت ‌ی زۆر‪ :‬جگ ‌ه له‌‬ ‫وشكبوون ‌ی ده‌م و قوڕگ و ئاوخواردنه‌و‌هی‌‬ ‫زۆر نه‌خۆش زووزوو میز ده‌ك��ات و بڕی‌‬ ‫ی زۆر ده‌بێت‪.‬‬ ‫میزه‌ك ‌ه ‌‬ ‫‪ .2‬هه‌ستكردن ب� ‌ه بێتاقه‌تی ‌ی گشتی و‬ ‫هیالكبوون ‌ی جه‌سته‌یی‪ :‬پاش كاركردنێكی‌‬ ‫ێ جار ل ‌ه كات ‌ی پشووشدا‪.‬‬ ‫كه‌م و هه‌ند ‌‬ ‫‪ .3‬زۆر دابه‌زین ‌ی كێش ‌ی له‌ش به‌به‌رده‌وامی‌‪:‬‬ ‫ی ئ����اره‌زووی‌‬ ‫ه��ه‌رچ��ه‌ن��د‌ه ن��ه‌خ��ۆش خ���ۆ ‌‬ ‫خۆراكخواردن ‌ی زۆر ده‌بێت‪.‬‬ ‫‪ .4‬زوو زوو تووشبوون ب ‌ه نه‌خۆشیی‌‪ :‬وه‌كو‬ ‫هه‌الَمه‌ت‪ ،‬هه‌وكردن ‌ی پێست و دومه‌ڵ‪.‬‬ ‫‪ .5‬ل ‌ه دایكبوون ‌ی منداڵ ‌ی قه‌بار‌ه گه‌وره‌‪ :‬له‌‬ ‫ژن ‌ی دووگیان ‌ی ب ‌ه نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه تووشبوو‪.‬‬ ‫ی ش��اراوه‌‪ :‬له‌وانه‌ی ‌ه له‌ئه‌نجامی‌‬ ‫‪ .6‬شه‌كر‌ه ‌‬ ‫ی وه‌كو‪ :‬هه‌وكردن ‌ی جۆراوجۆر‪��‬‬ ‫هه‌ندێك هۆكار ‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ریی‌‪ ،‬شپرزه‌یی ده‌روون��ی�� ‌ی و‬ ‫سكپڕبوون شه‌كر‌ه ل ‌ه سه‌ره‌تادا شاراوه‌ب ‌ێ و‬ ‫ێ پاشان بۆ ماوه‌یه‌ك ‌ی كورتخایه‌ن‬ ‫ده‌رنه‌كه‌و ‌‬ ‫ده‌ربكه‌وێت‪ .‬‬ ‫‪ .7‬هێندێك نیشان ‌ه په‌یوه‌ندیان ب ‌ه ئاكامه‌‬ ‫خراپه‌كان ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌و‌ه هه‌ی ‌ه وه‌كو‪:‬‬ ‫ی چاو‪ ،‬هه‌وكردن ‌ی گورچیله‌‪،‬‬ ‫تووشبون ‌ی تۆڕ ‌‬ ‫ی پ ‌ێ و بێهۆشیی‌‪.‬‬ ‫ی په‌نج ‌ه ‌‬ ‫ڕه‌شبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ئاكام ‌ه خ��راپ�ه‌ك��ان� ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌ ‬

‫(‪:)Complications‬‬ ‫ی چاو‪.‬‬ ‫تۆڕ ‌‬ ‫نه‌خۆشی ‌ی ش�ه‌ك��ره‌ ن��اس��راو‌ه ب��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی بۆرییه‌كان ‌ی خوێن ‌ی دڵ‪:‬‬ ‫ی كه‌ ‪ .2‬ته‌سكبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی تووشبوون ب ‌ه نه‌خۆشی‌‬ ‫كاریگه‌ریه‌ك ‌ی خراپ ‌ی بۆ بۆرییه‌كان ‌ی خوێنی‌ ك ‌ه ده‌بێته‌هۆ ‌‬ ‫له‌ش هه‌یه‌‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی دڵ‪.‬‬ ‫ێ و جه‌ڵت ‌ه ‌‬ ‫ی ئۆرگانه‌كانی‌ سنگه‌دڕ ‌‬ ‫له‌ش له‌وانه‌ی ‌ه به‌ر هه‌ڕه‌ش ‌ه ‌‬ ‫ی نه‌خۆشیی‌ ‪ .3‬هه‌وكردن ‌ی گورچیله‌و ده‌ركه‌وتن ‌ی پڕۆتین‬ ‫شه‌كر‌ه بكه‌وێت و به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی گشت ‌ی ئاكامه‌ ل ‌ه میزدا‪.‬‬ ‫ی مێشك‪ :‬ل ‌ه ئه‌نجامی‌‬ ‫خراپه‌كان ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه بریتی ‌ه له‌مان ‌هی‌ ‪ .4‬په‌یدابوون ‌ی جه‌ڵت ‌ه ‌‬ ‫خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫ی بۆریی ‌ه خوێنه‌كان ‌ی مێشك‪.‬‬ ‫ته‌سكبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫‪ .1‬كاریگه‌ری ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه بۆ چاو‪:‬‬ ‫‪ .5‬زۆرب��وون� ‌ی ترشه‌ڵۆكی ‌ی خوێن و ته‌نی‌‬ ‫ هه‌رچه‌ند‌ه ئێستا چاره‌سه‌ر ‌‬‫ی یه‌كه‌می‌‬ ‫ی گونجاو هه‌یه‌ كیتۆن له‌خوێن و میزدا‪ :‬له‌جۆر ‌‬ ‫بۆ ئه‌م گرفت ‌ه ب ‌ه‌اڵم هۆكارێك ‌ی سه‌ره‌كیی ‌ه بۆ نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌دا زۆرتر ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫‪ .6‬له‌هۆشخۆچوون (‪.)Coma‬‬ ‫له‌ده‌ستدان ‌ی بنین‪.‬‬ ‫ی خوێن‪ :‬ده‌بێته‌‬ ‫ نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌ خراپ كار ده‌كاته‌سه‌ر ‪ .7‬دابه‌زین ‌ی ئاست ‌ی شه‌كر ‌‬‫ی په‌یدابوون ‌ی بێتاقه‌تی ‌ی و ئاره‌قكردنه‌و‌هی‌‬ ‫خوێنبه‌ر‌ه ورده‌ك��ان � ‌ی چ��او و ده‌بێته‌هۆی‌ هۆ ‌‬ ‫ێ جاریش په‌ركه‌م ك ‌ه زۆرتر له‌‬ ‫سارد و هه‌ند ‌‬ ‫ی چاو‪.‬‬ ‫تووشبوون ‌ی تۆر ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م ‌ی شه‌كره‌دا ده‌بینرێت كاتێك كه‌‬ ‫ نه‌خۆشییه‌كان ‌ی چ��او به‌ترسناكترین جۆر ‌‬‫ی ئینسۆلین وه‌رده‌گرێت و بڕی‬ ‫ئاڵۆزییه‌كان ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه داده‌نرێت و نه‌خۆش ده‌رز ‌‬ ‫ی تووشبوون ‌ی چاو ل ‌ه نه‌خۆش ‌ی شه‌كره‌دا كه‌م خۆراك ده‌خوات‪.‬‬ ‫ڕێژ‌ه ‌‬ ‫ی ن���ه‌خ���ۆش��� ‌ی ش���ه‌ك���ره‌‬ ‫ی ك ‌ه تووش ‌ی نه‌خۆش ‌ی شه‌كره‌ ن���اس���ی���ن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌و كه‌سان ‌ه ‌‬

‫دڵ ‌ی په‌له‌په‌ل ده‌كات ‌و هه‌ندێكجار هه‌ست‬ ‫ب �ه‌دڵ توند ‌ی ده‌ك��ات‪ .‬جگ ‌ه ل �ه‌و‌ه ‌ی ده‌می‌‬ ‫ووشكده‌بێت‌و هه‌ناس ‌ه ‌ی ده‌گۆڕێت‌و خواردنی‌‬ ‫بۆ قوت نادرێت ‌و هه‌ست به‌گرێیه‌ك ده‌كات‬ ‫له‌قوڕگیدا‪ .‬هه‌ندێك كاتیش ئازار ‌ی ناوسكی‌‬ ‫ده‌بێت‌و غازات ‌ی زیاد ده‌كات‪ .‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫هه‌ندێك جار ئاره‌قێك ‌ی زۆر ده‌كات ‌و له‌رز‬ ‫ده‌یگرێت‪ .‬ده‌ست ‌و په‌نجه‌كان ‌ی سڕ ده‌بن ‌و‬ ‫شتی بیرده‌چێت‌و زوو توڕه‌ده‌بێت‪.‬‬ ‫دكتۆر سامان ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌شدا ك ‌ه زۆرێك‬ ‫له‌نه‌خۆشه‌كان كاتێك ت��ووش� ‌ی ئه‌و‬ ‫نیشانان ‌ه ده‌بن سه‌ردان ‌ی چه‌ند پزیشكی‌‬ ‫بوار ‌ی جیاجیا ده‌كه‌ن به‌اڵم سوود‬ ‫له‌چاره‌سه‌ر وه‌رناگرن چونك ‌ه پێی‌‬ ‫نازانن نه‌خۆش ‌ی ده‌روونیان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫رێژ‌ه ‌ی توشبوون به‌مێین ‌ه دوو‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه ‌ی نێرینه‌یه‌‬ ‫د‪.‬سامان ده‌ڵێت تووشبوون‬ ‫ب�ه‌ن�ه‌خ��ۆش� ‌ی دڵ���ه‌ڕاوك��� ‌ێ له‌‬ ‫مێینه‌دا نزیك ‌ه ‌ی دوو هێند‌ه زیاتره‌‬ ‫وه‌ك له‌نێرینه‌دا ‌و وت ‌ی "له‌منداڵدا‬ ‫به‌رێژه‌یه‌ك ‌ی كه‌متر ڕووده‌دات"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌شدا ك ‌ه به‌هۆی‬ ‫ئه‌و جیاوازیی ‌ه ‌ی ك ‌ه ل ‌ه پێكهات ‌ه ‌ی له‌ش‌و‬ ‫فیسۆلۆج ‌ی مێینه‌دا هه‌ی ‌ه ئه‌وان زۆرتر‬ ‫تووشده‌بن‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌"چه‌ند هۆرمۆنێك له‌مێینه‌دا‬ ‫واده‌ك����ات ئ �ه‌گ �ه‌ر ‌ی ت��ووش��ب��وون به‌و‬

‫ی زۆربوونی‌‬ ‫ی ك ‌ه ده‌بن ‌ه هۆ ‌‬ ‫ئه‌و فاكته‌ران ‌ه ‌‬ ‫تین ‌ی شه‌كر‌ه و گیانله‌ده‌ستدان ئه‌مانه‌ن‪:‬‬ ‫ی تووشبوون ب ‌ه نه‌خۆشی‌‬ ‫ی ماو‌ه ‌‬ ‫‪ .1‬درێژ ‌‬ ‫ی نه‌خۆش ‌ی شه‌كره‌‬ ‫شه‌كره‌‪ :‬هه‌ر چه‌ند ماو‌ه ‌‬ ‫درێژخایه‌ن بێت و كۆنترۆڵ نه‌كرێت ئه‌وه‌نده‌‬ ‫ی ترسناكی ‌ی به‌رزده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ڕێژ‌ه ‌‬ ‫‪ .2‬ئه‌گه‌ر نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه ل ‌ه قۆناغ ‌ی زووی‌‬ ‫ته‌مه‌ندا ڕووبدات‪.‬‬ ‫ی گلوكۆزی‌‬ ‫ی ڕێژ‌ه ‌‬ ‫‪ .3‬به‌رده‌وام به‌رزبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ب ‌ه هیمۆگڵۆبیولینه‌و‌ه نووساو (‪)HbA1c‬‬ ‫ی به‌رزه‌په‌ستان ‌ی خوێن‪.‬‬ ‫‪ .4‬به‌رزبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫‪ .5‬نه‌خۆشی ‌ی گورچیل ‌ه و به‌رزبوونه‌و‌هی‌‬ ‫ی پڕۆتین ل ‌ه میزدا (‪.)Proteinuria‬‬ ‫ڕێژ‌ه ‌‬ ‫‪ .6‬قه‌ڵه‌ویی‌‬ ‫ی چ��ه‌وری�� ‌ی خوێن‬ ‫‪ .7‬زۆرب���وون��� ‌ی ڕێ���ژ‌ه ‌‬ ‫(‪)Hyperlipidemia‬‬ ‫ڕێگاكان ‌ی چاره‌سه‌ركردن ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪:‬‬ ‫ی سه‌ره‌كیی‌‪:‬‬ ‫س ‌ێ ڕێگا ‌‬ ‫‪ . 1‬ڕێكخستن و كۆنتڕۆڵكردن ‌ی خۆراكخواردن‬

‫ی شه‌كره‌‬ ‫ی نه‌خۆشی ‌‬ ‫خشته‌ی جۆره‌كان ‌‬ ‫نه‌بوون زۆر به‌رزتره‌‪.‬‬ ‫ی سه‌ره‌كیی ‌ه‬ ‫ نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه هۆكار ‌‬‫ی چاو ك ‌ه ده‌بێته‌هۆی‌‬ ‫بۆ تووشبوون ‌ی تۆڕ ‌‬ ‫ی سپی ‌ی چ��او و‬ ‫له‌ده‌ستدان ‌ی بینین‪ ،‬ئ��او ‌‬ ‫هه‌وكردن ‌ی چ��او بۆی ‌ه پێویست ‌ه نه‌خۆش‬ ‫ڕێنماییه‌كان ‌ی پزیشك ك� ‌ه ل� ‌ه خ���واره‌وه‌‬ ‫روونكراونه‌ته‌و‌ه جێبه‌ج ‌ێ بكات‪:‬‬ ‫* پێویست ‌ه ب ‌ه به‌رنام ‌ه پشكنین ‌ی چاو بۆ‬ ‫زانین ‌ی كاریگه‌ری ‌ی نه‌خۆشییه‌ك ‌ه بكرێت‪.‬‬ ‫ی خوێن له‌‬ ‫* پێویست ‌ه ئاست ‌ی ش�ه‌ك��ر ‌‬ ‫سروشتییدا بپارێزرێت‪.‬‬ ‫* كۆنترۆڵكردن و ڕێكخستن ‌ی به‌رزه‌په‌ستانی‌‬ ‫خوێن ل ‌ه ئاست ‌ی سروشتییدا‬ ‫* ڕێكخستن ‌ی ئاست ‌ی چه‌وری ‌ی خوێن له‌‬ ‫ی ئاسایی خۆیدا‪.‬‬ ‫ڕێژ‌ه ‌‬ ‫* وازهێنان له‌جگه‌ره‌كێشان ئه‌گه‌ر نه‌خۆش‬ ‫جگه‌ره‌كێش بێت‪.‬‬ ‫* دووركه‌تنه‌و‌ه به‌پێ ‌ی توانا ل ‌ه هه‌وكردنی‌‬ ‫چاو و چاره‌سه‌ركردن ‌ی به‌زووترین كات له‌الیه‌ن‬ ‫ی چاو‪.‬‬ ‫پزیشك ‌ی پسپۆڕ ‌‬ ‫ی سپ ‌ی و‬ ‫ی ئاو ‌‬ ‫* چاره‌سه‌ركردن ‌ی به‌په‌ل ‌ه ‌‬

‫ی نه‌خۆش ‌ه تازه‌‬ ‫به‌ته‌نها‪ :‬نزیك ‌هی‌ ‪‌ %50‬‬ ‫(‪:)Diagnosis‬‬ ‫تووشبووه‌كان چاره‌سه‌ر ده‌كات‪.‬‬ ‫‪ .1‬ده‌ركه‌وتن ‌ی نیشانه‌كان‪.‬‬ ‫ی ده‌مه‌وه‌‬ ‫‪ .2‬ده‌ركه‌وتن ‌ی گلوكۆز و كیتۆن ل ‌ه میزدا‪ :‬به‌ ‪ .2‬حه‌ب ‌ی داگرتن ‌ی شه‌كر‌ه له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫(‪:)Oral Hypoglycemic Drugs‬‬ ‫ئاسای ‌ی گلوكۆز و كیتۆن ل ‌ه میزدا نابینرێن‪.‬‬ ‫ی نه‌خۆشه‌كان پێویستیان‬ ‫‪ .3‬پشكنین ‌ی خوێن ك ‌ه ب ‌ه س ‌ێ شێو‌ه جێ‌ نزیك ‌هی‌ (‪‌ )% 25‬‬ ‫به‌حه‌ب ‌ی داگرتن ‌ی شه‌كر‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌جێ‌ ده‌كرێت‪:‬‬ ‫ی (‪)% 25‬‬ ‫ی ئینسۆلین‪ :‬نزیك ‌ه ‌‬ ‫ * پشكنین ‌ی ه���ه‌ڕه‌م���ه‌ك��� ‌ی خ��وێ��ن ‪ .3‬ده‌رز ‌‬ ‫ی‌ نه‌خۆشه‌كان پێویستییان به‌به‌كارهێنانی‌‬ ‫(‪)Random Blood Sugar‬‬ ‫ی ئینسۆلین هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی خوێن (‪ Fasting‬ده‌رز ‌‬ ‫ * پشكنین ‌ی ناشتا ‌‬ ‫گرنگترین خاڵ ل ‌ه چاره‌سه‌ركردن ‌ی نه‌خۆشیی‌‬ ‫‪) Blood Sugar‬‬ ‫ی هه‌ڵگرتن ‌ی گلوكۆز شه‌كره‌دا‪ :‬بریتی ‌ه ل ‌ه گۆڕین ‌ی ستایل ‌ی ژیانی‌‬ ‫ * تێست ‌ی ت��وان��ا ‌‬ ‫ی ده‌م (‪ Oral Glucose‬نه‌خۆش تا له‌گه‌ڵ بارودۆخ ‌ی نه‌خۆشییه‌كه‌یدا‬ ‫ب �ه‌ڕێ��گ � ‌ه ‌‬ ‫بگونجێت وه‌كو‪:‬‬ ‫‪)Tolerance Test‬‬ ‫وه‌رزش����ك����ردن���� ‌ی ڕی��ك��وپ��ێ��ك‬ ‫‪. 1‬‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌ی نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪:‬‬ ‫ئامانج ل ‌ه چاره‌سه‌ركردن ‌ی نه‌خۆش ‌ی شه‌كره‌‪.)Regular Exercise( ،‬‬ ‫چاودێریكردن ‌ی خ��وارده‌م�ه‌ن�ی‌‬ ‫بریتی ‌ه ل ‌ه به‌دیهێنان ‌ی زینده‌پاڵ ‌ی ئاسایی و ‪. 2‬‬ ‫سروشتی‌(‪ )Normal Metabolism‬و ته‌ندروست‪.‬‬ ‫ی خ��واردن��ه‌و‌هی‌‬ ‫ك�ه‌م��ك��ردن�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی نه‌خۆش بتوان ‌ێ به‌ته‌واوه‌ت ‌ی ژیانی‌ ‪. 3‬‬ ‫بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌سه‌ر به‌رێت و دوور بێت ئه‌ڵكهوڵ‪.‬‬ ‫ئاسایی خۆ ‌‬ ‫وازهێنان ل ‌ه جگه‌ر‌ه كێشان‪.‬‬ ‫له‌ئاكام ‌ه خراپه‌كان ‌ی (‪. 4 )Complications‬‬ ‫ئامانج ‌ی چاره‌سه‌ركردن به‌خواردن‪:‬‬ ‫نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪.‬‬

‫نه‌خۆشیی ‌ه زیادبكات جگ ‌ه ل��ه‌وه‌ش ژنان‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی گشت ‌ی زیاتر بایه‌خ ده‌ده‌ن‬ ‫به‌جه‌سته‌یان ‌و ل ‌ه كات ‌ی ده‌ركه‌وتن ‌ی هه‌ر‬ ‫نیشانه‌یه‌ك زووتر سه‌ردان ‌ی پزیشك ده‌كه‌ن‬ ‫ك ‌ه ئ �ه‌وه‌ش وا دك��ات ئه‌و ژنان ‌ه ‌ی تووشی‌‬ ‫ئه‌و نه‌خۆشیی ‌ه ده‌بن زیاتر ببینرێن‌و ئه‌ژمار‬ ‫بكرێن"‪.‬‬ ‫چاره‌سه‌ری نه‌خۆش شه‌ش مانگی ده‌وێت‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬سامان ده‌ڵێت هه‌ركاتێك مرۆڤێك تووش ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ � ‌ه‌و نه‌خۆشیی ‌ه ده‌ب��ێ��ت ئ��ه‌وا به‌الیه‌ن ‌‬ ‫كه‌مه‌و‌ه ‪ 6‬مانگ ده‌خایه‌نێت بۆ چاره‌سه‌ری‬ ‫كێشه‌كه‌ی‌و وتی‌"پێویست ‌ه ل ‌ه ‪ 6‬مانگ كه‌متر‬ ‫نه‌بێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ب�ه‌وه‌ش��دا ك ‌ه چه‌ند شێوازێك ‌‬ ‫ئ��ام��اژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫چاره‌سه‌ر هه‌ی ‌ه گرنگترینیان چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پسپۆڕ پێ ‌‬ ‫ده‌روونیی ‌ه ك ‌ه ئه‌وه‌ش كه‌س ‌‬ ‫هه‌ڵده‌ستێت له‌و ب���واره‌دای پێیده‌وترێت‬ ‫ی ده‌روونی‌)‪.‬‬ ‫(چاره‌ساز ‌‬ ‫ی ده‌وێت‌و‬ ‫ی دوورو درێژ ‌‬ ‫ئه‌و شێواز‌ه ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫پێویست ‌ه نه‌خۆشه‌ك ‌ه هه‌فتان ‌ه یان دوو هه‌فت ‌ه‬ ‫جارێك س �ه‌ردان بكات ‌و ئه‌و چاره‌سه‌ر‌ه‬ ‫وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫د‪.‬سامان ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر هات ‌و ئه‌و شێواز‌ه‬ ‫س �ه‌رك �ه‌وت��وو ن�ه‌ب��وو ل �ه‌چ��اره‌س �ه‌ردا ئ�ه‌وا‬ ‫ی تایبه‌ت‬ ‫پێویست ‌ه نه‌خۆش چه‌ند ده‌رمانێك ‌‬ ‫ێ وه‌ربگرێت ك ‌ه ئه‌وانیش‬ ‫ی دڵه‌ڕاوك ‌‬ ‫ب�ه‌دژ ‌‬ ‫ی ده‌روونییه‌و‌ه‬ ‫ی پسپۆڕ ‌‬ ‫له‌الیه‌ن پزیشك ‌‬ ‫ده‌نووسرێت‪.‬‬

‫‪ .1‬نه‌هێشتن ‌ی نیشانه‌كان ‌ی به‌رزبوونه‌و‌هی‌‬ ‫ئاست ‌ی شه���كر ل ‌ه خوێندا‪.‬‬ ‫ی گلوكۆز‬ ‫ی ئاست ‌ی ڕێ��ژ‌ه ‌‬ ‫‪ .2‬كه‌مكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌خوێندا ب �ه‌ت �ه‌واوه‌ت � ‌ی و كه‌مكردنه‌و‌هی‌‬ ‫ی گلوكۆز‪.‬‬ ‫به‌رزونزم ‌ی ڕێژ‌ه ‌‬ ‫ی كێش ‌ی نه‌خۆش له‌پێناو‬ ‫‪ .3‬كه‌مكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئاست ‌ی به‌رگری ‌ی ئینسۆلین‪.‬‬ ‫كه‌مكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ڕێژ‌هی‌‬ ‫‪ .4‬دووركه‌وتنه‌و‌ه ل ‌ه كه‌مبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫گلوكۆز ل ‌ه خۆێندا ل ‌ه كات ‌ی چاره‌سه‌ركردن‬ ‫ی ئینسۆلین و حه‌ب ‌ی داگرتن ‌ی شه‌كره‌‪.‬‬ ‫به‌ده‌رز ‌‬ ‫‪ .5‬دووركه‌وتنه‌و‌ه ل ‌ه زۆربوون ‌ی كێش ‌ی نه‌خۆش‬ ‫ل ‌ه كات ‌ی چاره‌سه‌ركردن ب ‌ه ئینسۆلین و حه‌بی‌‬ ‫داگرتن ‌ی شه‌كره‌‪.‬‬ ‫‪ .6‬دووركه‌وتنه‌و‌ه له‌و خوارده‌مه‌نییان ‌هی‌‬ ‫ی بۆرییه‌كانی‌‬ ‫ی ته‌سكبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫كه‌ده‌بنه‌هۆ ‌‬ ‫ی زۆرب��وون � ‌ی ئاكامه‌‬ ‫خوێن ك ‌ه ده‌بێته‌هۆ ‌‬ ‫خراپه‌كان ‌ی نه‌خۆش ‌ی شه‌كره‌‪.‬‬ ‫بنه‌ماكان ‌ی خواردن ‌ی ته‌ندروست بۆ كه‌سانی‌‬ ‫تووشبوو ب ‌ه نه‌خۆش ‌ی شه‌كره‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬خواردن ‌ی نه‌خۆش ‌ی شه‌كر‌ه پێویست ‌ه له‌‬ ‫هه‌موو توخمه‌خۆراكییه‌كان پێك هاتبێت‪.‬‬ ‫‪ .2‬پێویست ‌ه خ���واردن له‌گه‌ڵ دۆز (بڕ)‬ ‫ی نه‌خۆش‬ ‫ی ده‌رم��ان و چاالكی ‌ی ڕۆژان��� ‌ه ‌‬ ‫‌‬ ‫هاوسه‌نگ بێت‪.‬‬ ‫ی ژه‌مه‌كان سنوردار بێت له‌‬ ‫‪ .3‬پێویست ‌ه بڕ ‌‬ ‫ی ئاستی‌‬ ‫پێناو قه‌ده‌غه‌كردن ‌ی به‌رزبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی پاش خواردن‪.‬‬ ‫ی شه‌كر ‌‬ ‫ڕێژ‌ه ‌‬ ‫ی یارمه‌تیده‌ربێت‬ ‫‪ .4‬پێویست ‌ه خواردن هۆكار ‌‬ ‫بۆ گه‌یشتن ی��ان پاراستن ‌ی كێش ‌ی له‌ش‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی نموونه‌یی‪.‬‬ ‫ی خ��واردن ڕێگر بێت له‌‬ ‫‪ .5‬پێویست ‌ه جۆر ‌‬ ‫تووشبوون ب ‌ه نه‌خۆشییه‌كان ‌ی دڵ‪ ،‬گورچیل ‌ه و‬ ‫به‌رزه‌په‌ستان ‌ی خوێن‪.‬‬ ‫توخمه‌كان ‌ی خ��واردن � ‌ی كه‌س ‌ی تووشبوو‬ ‫به‌نه‌خۆشی ‌ی شه‌كره‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬پێویست ‌ه خواردن ‌ی كه‌س ‌ی تووشبوو به‌‬ ‫نه‌خۆشی ‌ی شه‌كر‌ه هه‌موو ج��ۆر‌ه پێكهاته‌‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كان ‌ی خ��واردن � ‌ی تێدابێت واته‌‬ ‫شیره‌مه‌نی‌‪ ،‬چه‌وری ‌ی و پڕۆتین و سه‌ره‌ڕای‌‬ ‫ئه‌مانه‌ش پڕبێت ل ‌ه ڤیتامین و خوێ ‌ی كانزایی‌‬ ‫و فایبه‌ر‪.‬‬ ‫‪ .2‬ئامۆژگاری ‌ی كه‌س ‌ی تووشبوو ب ‌ه نه‌خۆشیی‌‬ ‫ی وز‌هی‌‬ ‫شه‌كر‌ه ده‌كرێت به‌دابه‌شكردن ‌ی بڕ ‌‬ ‫گه‌رمی ‌ی ڕۆژان ‌ه (چه‌ندایه‌ت ‌ی خواردن ‌ی ڕۆژانه‌)‬ ‫به‌سه‌ر س ‌ێ ژه‌م � ‌ی سه‌ره‌كییدا و چقه‌ند‬ ‫ژه‌مێك ‌ی سووك ل ‌ه نێوانیاندا‪.‬‬ ‫ی خ��واردن نابێت له‌بیر‬ ‫‪ .3‬ڕۆڵ � ‌ی پسپۆڕ ‌‬ ‫ب��ك��رێ��ت ل�� ‌ه ی��ارم �ه‌ت��ی��دان � ‌ی ن��ه‌خ��ۆش بۆ‬ ‫ئاماده‌كردن ‌ی ژه‌مه‌كان ‌ی خ���واردن به‌پێی‌‬ ‫ئاره‌زووه‌كان ‌ی نه‌خۆش و هاوده‌م بێت له‌گه‌ڵ‬ ‫ی ته‌ندروستی ‌ی نه‌خۆشدا و ل ‌ه پاشاندا‬ ‫بار ‌‬ ‫دیاریكردن ‌ی كارێگه‌ری ‌ی ئه‌و ژه‌م ‌ه خواردنانه‌‬ ‫ی خوێن و جێبه‌جێكردنی‌‬ ‫ی شه‌كر ‌‬ ‫له‌سه‌ر ڕێژ‌ه ‌‬ ‫پێویست‪.‬‬ ‫ی هه‌ناوی‌‬ ‫*پزیشك ‌ی راهێنراو ‌‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫گه‌نجان ‪15‬‬

‫كچانیش گره‌ویان له‌سه‌ر یاری كالسیكۆ كرد‬ ‫ملمالنێی به‌رشه‌و ریال گه‌یشته‌ نێو كچانی كوردستانیش‬ ‫ێ ئه‌نوه‌ر ل ‌ه سلێمانی‌‬ ‫كاڵ ‌‬ ‫ملمالنێی ی��اری نێوان به‌رشلۆن ‌ه و ریال‬ ‫مه‌درید گه‌یشت ‌ه نێو كچانی كوردستانیش‬ ‫‌و گره‌و و گریان ‌و توڕه‌بوون له‌به‌زمه‌كانی‬ ‫یاری كالسیۆكی نێوان ئه‌و دوو یانه‌یه‌ن ل ‌ه‬ ‫كوردستاندا‪.‬‬ ‫ئ���اره‌زووی كچان بۆ بینینی یارییه‌كانی‬ ‫نێوان هه‌ڵبژارد‌ه و یان ‌ه به‌هێزه‌كانی جیهان‬ ‫زیاتر ده‌بێت‌و شانبه‌شانی كوڕان‪ ،‬كچانیش‬ ‫ی یاریی ‌ه به‌هێزه‌كان ده‌كه‌ن‌و گره‌و‬ ‫ته‌ماشا ‌‬ ‫ی یانه‌كه‌یان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫له‌سه‌ر بردنه‌و‌ه ‌‬ ‫"ریاڵ بدۆڕێت ده‌گریم"‬ ‫ی ی��اری نێوان‬ ‫دونیا به‌رۆژێك به‌ر ل �ه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌رشلۆن ‌ه و ریال مه‌درید ده‌ستپێبكات‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌گه‌ر یان ‌ه ‌‬ ‫نیازی خۆی نیشاندا له‌و‌ه ‌‬ ‫ریال مه‌درید بدۆڕێت ده‌ستبه‌گریان بكات‬ ‫ی ویستی‬ ‫‌و بگریه‌ت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه له‌ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫خۆیه‌تی‪.‬‬ ‫ی یه‌ك‬ ‫دونیا عه‌باس ته‌مه‌ن ‪ 22‬ساڵ‪ ،‬ماو‌ه ‌‬ ‫دوو ساڵ ‌ه زیاتر خوی داوه‌ت ‌ه سه‌یركردنی‬ ‫ی ڕیال مه‌درید‬ ‫یارییه‌كان‪ ،‬وتی‌"ئه‌گه‌ر یان ‌ه ‌‬

‫بدۆڕێت ده‌گریم"‪ .‬چه‌ندین جاریش دۆڕاندنی‬ ‫ی ریال مه‌درید گریاندوویه‌تی‪.‬‬ ‫یان ‌ه ‌‬ ‫ی "دڵ ته‌نگ ده‌بم به‌هه‌ر ئه‌نجامێكی‬ ‫دونیا وت ‌‬ ‫ی "نامه‌وێت‬ ‫خراپی یانه‌كه‌م"‪ .‬هه‌روه‌ها وت ‌‬ ‫یانه‌كه‌م به‌شكستی ببینم"‪.‬‬ ‫كچانیش گره‌و ده‌كه‌ن‬ ‫شانبه‌شانی كوڕان‪ ،‬كچانیش گره‌و له‌سه‌ر‬ ‫یاری كالسیكۆ ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌ر له‌ئه‌نجامدانی‬ ‫یارییه‌ك ‌ه چه‌ندین گ��ره‌و ل ‌ه نێوان كچان‬ ‫ی كوڕان‬ ‫خۆیاندا ئه‌نجامدرا‪ .‬وه‌ك ئ �ه‌و‌ه ‌‬ ‫گره‌و ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪ 30‬ساڵ ‌ه‌و‬ ‫بورهان ئه‌حمه‌د كوڕێك ‌‬ ‫ی نێوان‬ ‫ی به‌رشه‌لۆنه‌یه‌‪ ،‬بۆ یار ‌‬ ‫ی یان ‌ه ‌‬ ‫هانده‌ر ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫به‌رشه‌لۆن ‌ه و ریاڵ مه‌درید گره‌و ‌‬ ‫(بلوزێكی‌) وه‌رزشی گرانبه‌ها ئه‌نجامداوه‌‪.‬‬ ‫ی "ئه‌گه‌ر بێت ‌و من بدۆڕێم ئه‌وا ده‌بێت‬ ‫وت ‌‬ ‫ی بكڕم‪ ،‬ئه‌گه‌ر بێت‌و ئه‌و‬ ‫من بۆ هاوڕێیه‌كم ‌‬ ‫ی بكڕێت"‪.‬‬ ‫بیدۆڕێنێت ده‌بێت ئه‌و بۆ من ‌‬ ‫ی "گره‌وكردن ته‌نها ئه‌و كه‌سان ‌ه‬ ‫بورهان وت ‌‬ ‫ی راكێشابێت‬ ‫ده‌یكه‌ن كه‌یانه‌یه‌ك زۆر سه‌رنج ‌‬ ‫ی یه‌كێك له‌و یانه‌ی ‌ه یاخود‬ ‫‌و ببێت ‌ه هانده‌ر ‌‬ ‫ی ناسراو"‪.‬‬ ‫ی به‌توانا ‌‬ ‫ی یاریزانێك ‌‬ ‫ی بوون ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬

‫سه‌ری ماره‌كه‌ مۆبایله‌!‬

‫ی "منیش گره‌وم له‌سه‌ر ئه‌نجامی‬ ‫دونیا وت ‌‬ ‫ی‬ ‫یارییه‌ك ‌ه ك���ردووه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم سه‌ركه‌وتن ‌‬ ‫یانه‌كه‌م ال گرنگتر‌ه له‌گره‌وه‌كه‌م"‪.‬‬ ‫كچان بینه‌رانی یاری كالسیكۆ زیاتر ده‌كه‌ن‬ ‫له‌ساڵی راب���ردوودا رۆژن��ام� ‌ه به‌ناوبانگ ‌ه‬

‫وه‌رزشیی ‌ه جیهانییه‌كان باڵویانكرده‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه ‪ 1/6‬جیهان له‌یاری كالسیكۆدا ده‌بن ‌ه‬ ‫بینه‌ر‪ .‬له‌كوردستانیشدا ئاره‌زوومه‌ندانی ئه‌و‬ ‫یاریی ‌ه تادێت زیاتر ده‌بێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌نێو‬ ‫كچاندا‪.‬‬

‫ی ته‌مه‌ن ‪ 20‬ساڵ ‌ه‬ ‫دانیار جه‌مال كچێك ‌‬ ‫ی رۆژان �ه‌دا‬ ‫‌و خوێندكاره‌‪ ،‬ده‌ڵێت له‌ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌شێكی زۆرم ته‌رخانكردوو‌ه بۆ سه‌یركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫یارییه‌كان به‌تایبه‌ت مۆندیاله‌كان ‌و یار ‌‬ ‫ی به‌رشه‌لۆنه‌‪.‬‬ ‫یان ‌ه ‌‬ ‫ی به‌رشه‌لۆن ‌ه‬ ‫ی "كاتێك یان ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و كچ ‌ه وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌بێت ئه‌گه‌ر بێت ‌و بۆ به‌یان ‌‬ ‫ی��ار ‌‬ ‫ی زۆر گرنگیشم هه‌بێت ل ‌ه‬ ‫تاقیكردن ‌هه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی یاریه‌كان ده‌كه‌م ‌و‬ ‫قوتابخانه‌‪ ،‬ئه‌وا سه‌یر ‌‬ ‫ی له‌یانه‌ك ‌ه ده‌كه‌م‪.‬‬ ‫وه‌ك هانده‌رێك پشتیوان ‌‬ ‫به‌نام ‌ه پیرۆزابایی‌و پرس ‌ه ده‌نێرن‬ ‫ی‬ ‫ی یان ‌ه ‌‬ ‫كچان له‌كاتی دۆڕان یان بردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی پیرۆزبایی ‌و پرس ‌ه‬ ‫هاوڕێیه‌كانیان نام ‌ه ‌‬ ‫ده‌نێرن‌و هه‌ندێك كات یه‌كتر توڕ‌ه ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫سابات مسته‌فا ته‌مه‌ن ‪ 21‬ساڵ به‌ده‌ستوری‬ ‫ی‬ ‫ی به‌رشه‌لۆنه‌م له‌كات ‌‬ ‫وت "م��ن ه��ان��ده‌ر ‌‬ ‫ی یارییه‌كه‌دا ئه‌گه‌ر بێت‌و بردمانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌نجام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مۆبایل پیرۆزبای ‌‬ ‫ئ�ه‌وا به‌كورت ‌ه نام ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌رشه‌لۆن ‌ه و نام ‌ه ‌‬ ‫ده‌نێرم بۆ هانده‌ران ‌‬ ‫ی تر"‪.‬‬ ‫ی یانه‌ك ‌ه ‌‬ ‫پرسه‌نامه‌ش بۆ هانده‌ران ‌‬ ‫ی به‌رشلۆن ‌ه بدۆڕێت‬ ‫سابات ئه‌گه‌ر بێت‌و یان ‌ه ‌‬ ‫له‌ترسی هاوڕیه‌كانی مۆبایل داده‌خات‪.‬‬

‫زاوا كورده‌كان بۆ خێزانێكی عه‌ره‌ب ده‌بنه‌ گره‌نتی‬

‫ی خ��راپ دایكێكی عه‌ره‌ب دوای به‌شوودانی شه‌ش كچی به‌كورد‪ ،‬خۆشی شوو به‌پیاوێكی‬ ‫له‌خوێندنگه‌كانی سلێمانی وان��� ‌ه ‌‬ ‫كورد ده‌كات‌و ده‌ڵێت گره‌نتی مانه‌وه‌مان له‌كه‌ركوك مسۆگه‌ركردووه‌‬ ‫به‌كارهێنانی مۆبایل ده‌وترێته‌وه‌‬ ‫ده‌ستوور‬

‫ێ ئه‌نوه‌ر ل ‌ه سلێمانی‌‬ ‫كاڵ ‌‬ ‫ی خراپبه‌كارهێنانی‬ ‫له‌هه‌نگاوێكی نوێدا وان ‌ه ‌‬ ‫ی ئاماده‌یی‬ ‫مۆبایل له‌ژماره‌یه‌ك خوێندنگ ‌ه ‌‬ ‫ل ‌ه سلێمانی وترایه‌وه‌‪ ،‬دوای هه‌ستكردن‬ ‫ی زۆرترین حاڵه‌ته‌كانی توند‌وتیژی دژ‬ ‫به‌و‌ه ‌‬ ‫به ‌ژنان به‌هۆی ئامێره‌كانی په‌یوه‌ندییه‌و‌ه‬ ‫بووه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌دواداچوونی توند‌وتیژی‬ ‫ی‬ ‫دژ ب �ه‌ژن��ان ل � ‌ه سلێمانی‪ ،‬ل � ‌ه هه‌فت ‌ه ‌‬ ‫ی توندوتیژیدا له‌شه‌ش‬ ‫به‌ره‌نگاربوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاماده‌یی له‌سلێمانی وان ‌ه ‌‬ ‫خوێندنگ ‌ه ‌‬ ‫خراپ به‌كارهێنانی مۆبایلیان وته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی راگه‌یاندن ‌‬ ‫خ���ه‌اڵت ع��وم �ه‌ر ب�ه‌رپ��رس� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌دواداچوونی توندوتیژ ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆرترین ئه‌و كێشان ‌ه ‌‬ ‫دژ به‌ژنان وت ‌‬ ‫كه‌ها تو و نه‌ته‌به‌ڕ ێو ه‌به‌ر ا یه‌تییه‌كه‌ما ن‬ ‫به‌هۆی خراپبه‌كارهێنانی مۆبایله‌وه‌ی ‌ه و‬ ‫به‌هۆی مۆبایله‌و‌ه سه‌رهه‌ڵده‌دات‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫خوێندكارانمان له‌و‌ه هۆشیاركرده‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ئه‌و وانانان ‌ه ل ‌ه ناو‬ ‫ی "وتنه‌و‌ه ‌‬ ‫خه‌اڵت وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆشحاڵ ‌‬ ‫خوێندنگه‌كاندا بووه‌ت ‌ه مای ‌ه ‌‬ ‫ی ناو‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫مامۆستایان ‌و توێژه‌ران ‌‬ ‫خوێندنگه‌كان‪ ،‬چوونك ‌ه ئه‌وان نامۆبوون به‌و‬ ‫وانانه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی هۆشیار ‌‬ ‫ی وان��� ‌ه ‌‬ ‫ی وت��ن �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ب�ه‌رن��ام� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێندكاران سه‌باره‌ت به ‌خراپبه‌كارهێنان ‌‬ ‫ی تر ل ‌ه سلێمانی‌‪،‬‬ ‫مۆبایل ‌و چه‌ند بابه‌ت ‌‬ ‫ی ‪ 15‬رۆژ ده‌خایه‌نێت‪ ،‬خوێندنگه‌كانیش‬ ‫ماو‌ه ‌‬ ‫تایبه‌تن ب ‌ه كچان‪.‬‬ ‫ی به‌دواداچوونی‬ ‫ی ئاماری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌ش مانگ ‌‬ ‫ی دژ به‌ژنان له‌ماو‌ه ‌‬ ‫توندوتیژ ‌‬ ‫ی كوردستان (هه‌ولێر و‬ ‫رابردوودا له‌هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و دهۆك‌و گه‌رمیان)‪ 59 ،‬حاڵه‌ت ‌‬ ‫��لێمان ‌‬ ‫ی سوتان ‌و ‪671‬‬ ‫كوشتن ‌و ‪ 207‬حاڵه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌شكه‌نجه‌دان ‌و ‪ 63‬حاڵه‌ت ‌‬ ‫حاڵه‌ت ‌‬ ‫ی سێكسی‌‪ ،‬رووی��داوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫توندوتیژ ‌‬ ‫‪ 1038‬سكااڵش ت��ۆم��ارك��راوه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم ل ‌ه‬ ‫ی به‌هۆی مۆبایل‬ ‫ی ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ئاماره‌كه‌دا رێژ‌ه ‌‬ ‫‌و ئامێركانی ت��ری په‌یوه‌ندییه‌و‌ه بوون‬ ‫دیارینه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫خه‌اڵت ده‌ڵێت ل ‌ه نێو ئه‌و توند‌وتیژییانه‌دا‬ ‫خراپبه‌كارهێنانی مۆبایل هۆكاری یه‌كه‌م‬

‫ل ‌ه دروستبوونی توند‌وتیژی‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی‬ ‫وتی‌"به‌شێكیش له‌و توندوتیژیان ‌ه له‌رێگ ‌ه ‌‬ ‫ی زۆرێك‬ ‫راگه‌یاندنه‌وه‌یه‌‪ ،‬بۆ نمون ‌ه ژێرنووس ‌‬ ‫ی ته‌له‌فیزیۆن ‌ه ناوخۆییه‌كان هۆكارن‬ ‫له‌كه‌ناڵ ‌‬ ‫بۆ سه‌رهه‌ڵدانی توند‌وتیژی چونك ‌ه ئه‌و‬ ‫ئامێر‌ه خراپبه‌كارده‌هێنرێت"‪.‬‬ ‫ی‌و به‌شداری‬ ‫ی ئاماده‌ی ‌‬ ‫ی خوێندكار ‌‬ ‫ئازیز عه‌ل ‌‬ ‫ی "ئ�ه‌و وانه‌ی ‌ه‬ ‫ئه‌و وانه‌یه‌ی ك��ردووه‌‪ ،‬وت ‌‬ ‫ی‬ ‫سوودبه‌خش ‌ه بۆمان‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌و ته‌مه‌ن ‌ه ‌‬ ‫دیاریكراو‌ه كه‌قۆناغی ئاماده‌یی‌و ناوه‌ندیی ‌ه‬ ‫ی زیاتر‌ه‬ ‫پێویستیان به‌هۆشیاركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی له‌و جۆره‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی وان ‌ه ‌‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫خ �ه‌اڵت ئاماژ‌ه ب �ه‌و‌ه ده‌ك��ات ك ‌ه له‌كات ‌‬ ‫ی وانه‌كان له‌ناو خوێندنگه‌كاندا‬ ‫وتنه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه به‌شێك له‌خوێندكاران گاڵته‌یان‬ ‫به‌و وانان ‌ه بێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌كرێت ئه‌و وانان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌بێت ل ‌ه هۆشیاركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ڕۆڵ ‌‬ ‫كچان‪.‬‬ ‫ی پێیوای ‌ه‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫سه‌روه‌ر سابیر توێژه‌ر ‌‬ ‫ی كچان‬ ‫ی تایبه‌ت به‌هۆشیار ‌‬ ‫ی وان ‌ه ‌‬ ‫وتنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی مۆبایل وه‌ك‬ ‫سه‌باره‌ت به‌خراپبه‌كارهێنان ‌‬ ‫ی مسه‌كن وای ‌ه ك ‌ه بۆ ئازارێك‬ ‫ده‌رمانێك ‌‬ ‫به‌كاربهێنرێت‪.‬‬ ‫ی ئ��ه‌و ت��وێ��ژه‌ر‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیی ‌ه‬ ‫ب � ‌ه ڕا ‌‬ ‫ی دژ ب�ه‌ژن��ان‬ ‫ی ت��ون��دوت��ی��ژ ‌‬ ‫بنبڕكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هۆشیاركردنه‌و ‌‬ ‫ل ‌ه ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫چ��ۆن��ی �ه‌ت��ی ب�ه‌ك��اره��ێ��ن��ان��ی‬ ‫ی‬ ‫مۆبایله‌و‌ه ده‌بێت له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی منداڵه‌و‌ه گرنگ ‌‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫پێبدرێت‪.‬‬ ‫س������ه‌روه‌ر وت���ی‌"ده‌ك���رێ���ت‬ ‫خ��ێ��زان�ه‌ك��ان��ی��ش ب����ه‌رده‌وام‬ ‫ی م��ن��داڵ�ه‌ك��ان‬ ‫ه���اوك���ار ‌‬ ‫ب��ب��ن ل���ه‌ب���ه‌رام���ب���ه‌ر‬ ‫ه��ۆش��ی��ارك��ردن�ه‌وه‌ی��ان‬ ‫ب������ه‌رام������ب������ه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ه���ۆك���اره‌ك���ان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ت����ون����دوت����ی����ژ ‌‬ ‫ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ب�ه‌ژن��ان‬ ‫ب ‌ه تایبه‌ت مۆبایل‌و‬ ‫ئ���ی���ن���ت���ه‌رن���ێ���ت‌و‬ ‫ت���ه‌ك���ن���ه‌ل���ۆج���ی���ا‬ ‫پێشكه‌وتووه‌كان"‪.‬‬

‫ی‬ ‫هه‌رچۆنێك بێت ب��ۆ ش��ه‌ش كچه‌كه‌ ‌‬ ‫فاتیمه‌‪ ،‬به‌ڕێكردنی ژیانێكی ق��ورس‌و‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ له‌نێوان (مانه‌وه‌ ‌و ده‌ركردن)‬ ‫له‌ناكۆكترین شاری عێراق له‌دوای ساڵی‬ ‫‪2003‬ه‌وه‌ ك��ۆت��ای��ی�ه‌ك�ه‌ی‌ به‌خێر بۆی‬ ‫گ �ه‌ڕای �ه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ ئ�ه‌و خ��ۆی ‌و شه‌ش‬ ‫كچه‌كه‌ی‌ به‌شووكردن به‌زاوا كورده‌كانیان‬ ‫گره‌نتی مانه‌وه‌یان به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫فاتیمه‌ ته‌مه‌ن ‪48‬س��اڵ‪ ،‬به‌راوردكردنی‬ ‫ی‬ ‫ته‌مه‌نی له‌گه‌ڵ ئه‌و فشار‌و مه‌رگه‌ساتییه‌ ‌‬ ‫كه‌به‌سه‌ر خۆی ‌و خێزانه‌كه‌یدا هاتووه‌‪،‬‬ ‫هێشتا ره‌نگ ‌و رووخساری له‌ئافره‌تێك‬ ‫ی‬ ‫ته‌مه‌ن ‪ 30‬س��اڵ ده‌چێت‪ ،‬ن�ه‌ك ئ�ه‌وه‌ ‌‬ ‫خاوه‌نی شه‌ش زاوا و بووكێك بێت‪ .‬به‌اڵم‬ ‫دوای ملمالنێیه‌كی زۆر له‌گه‌ڵ ئه‌و ژیان ‌ه‬ ‫ناهه‌مواره‌یدا وتی‌ "توانیم به‌سه‌ر هه‌موو‬ ‫دژوارییه‌كی ژیانمدا سه‌ربكه‌وم"‪.‬‬ ‫فاتیمه‌ له‌كۆتایی حه‌فتاكان كه‌تاز ‌ه‬ ‫شووی كردبوو‪ ،‬له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌كه‌یدا ل ‌ه‬ ‫ناوه‌ڕاستی عێراقه‌وه‌ بۆ شاری كه‌ركوك‬ ‫ك��ۆچ��ده‌ك�ه‌ن‪ ،‬ل�ه‌ چ��وارچ��ێ��وه‌ی‌ هێنانی‬ ‫خێزانێكی زۆری ع��ه‌ره‌ب بۆ كه‌ركوك‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن رژێ��م��ی ب �ه‌ع��س �ه‌وه‌‪ ،‬س �ه‌ره‌ت��ا‬ ‫به‌ژیانێكی خۆش ‌و دواتر به‌كوڵه‌مه‌رگی‬ ‫شه‌وورۆژیان به‌ڕێكرد‪.‬‬ ‫له‌و سااڵنه‌وه‌ ژیانی فاتیمه‌ به‌ناجێگیری‬ ‫ده‌س��ت��پ��ێ��ده‌ك��ات‪ ،‬ئ��ه‌گ��ه‌رچ��ی ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫خێزانه‌كه‌یدا به‌خته‌وه‌ربوون‪ ،‬به‌اڵم ژیانی‬ ‫فاتیمه‌ ئه‌وكات جێگیرده‌بێت كه‌ له‌ماوه‌ی‬ ‫چه‌ند ساڵێكی دوای رووخ��ان��ی رژێمی‬ ‫به‌عس هه‌ر شه‌ش كچه‌كه‌ی‌ ده‌داته‌ كورد‌و‬ ‫شه‌ش زاوای كوردی ده‌بێت‪.‬‬ ‫فاتیمه‌ له‌ناوه‌ڕاستی نه‌وه‌ده‌كاندا عمرانی‬ ‫م��ێ��ردی ك��ۆچ��ی دوای���ده‌ك���ات‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫به‌كوڵه‌مه‌رگی‌و له‌گه‌ڵ ‪ 6‬كچ‌و دوو كوڕی‬ ‫خۆیدا له‌ كه‌ركوك درێژه‌ به‌ژیانێكی پڕ‬ ‫قات‌وقوڕی ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫فاتیمه‌ وت��ی‌ "ل �ه‌گ �ه‌ڵ ی��ه‌ك دوو كچی‬ ‫خۆمدا بۆ دابینكردنی بژێوی ژیانمان‬ ‫هه‌موو به‌یانییه‌كی هاوین له‌گه‌ڵ جوتیار ‌ه‬ ‫عه‌ره‌به‌كان له‌كێڵگه‌ كشتوكاڵییه‌كان‬ ‫به‌كرێی رۆژان���ه‌ ك��ارم��ان ده‌ك���رد‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ بژێوی رۆژانه‌مان پێ دابینده‌كرا"‪.‬‬ ‫زاوا كورده‌كان بۆ خێزانه‌كه‌ی‌ فاتیمه‌‬ ‫ده‌بنه‌ حه‌وت زاوا‬ ‫پ����ار ك��ه‌رن��ه‌ڤ��اڵ��ی‬ ‫س�����اڵ�����ی‬ ‫زاوا ك��ورده‌ك��ان بۆ‬ ‫خێزانه‌كه‌ی‌ فاتیم ‌ه‬ ‫به‌شووكردنی خۆی‬ ‫كۆتایی هات‪ ،‬دوای‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی‌ به‌ته‌نیا له‌ماڵه‌و ‌ه‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫دوای به‌شوودانی ش �ه‌ش كچه‌كه‌ ‌‬ ‫فاتیمه‌ خۆشی شوو به‌بێوه‌پیاوێكی‬ ‫ك��وردی ش��اری كه‌ركوك ده‌ك��ات‪ ،‬به‌و‬ ‫جۆر خێزانه‌كه‌ی‌ فاتیمه‌ ح �ه‌وت زاوای‬

‫كوردیان ده‌بێت‪.‬‬ ‫ئامینه‌ی‌ كچی ناوه‌ندی فاتیمه‌‪ ،‬دووساڵ‬ ‫له‌مه‌وبه‌ر دایكی به‌كوڕێكی كوردی ده‌دات‪،‬‬ ‫وت �ی‌ "ئێمه‌ پێیمانخۆشبوو دایكیشم‬ ‫شوویكرد‪ ،‬چونكه‌ دوای رۆیشتنی ئێم ‌ه‬ ‫به‌ته‌نیا له‌ماڵه‌كه‌ م��اب��ووه‌وه‌ ‌و ئێمه‌ش‬ ‫جارجار پێمانده‌وت شوو بكاته‌وه‌"‪.‬‬ ‫فاتیمه‌ وتی‌"دڵخۆشم به‌شووكردنه‌كه‌م‬ ‫‌و په‌شیمان نیم‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ زیاتر دڵخۆشم‬ ‫ده‌كات ئه‌وه‌یه‌ هه‌موو زاواكانمان له‌یه‌ك‬ ‫شارداین ‌و په‌یوه‌ندی نێوانمان پته‌وه‌"‪.‬‬ ‫زاوا كورده‌كان مورتاحی كردوون‬ ‫ئ���ه‌و خ��ێ��زان �ه‌ ئ���ام���اژه‌ ب���ه‌وه‌ ده‌ك���ه‌ن‬ ‫كه‌شووكردنیان ب�ه‌ك��ورده‌ك��ان تائێستا‬ ‫په‌شیمانی به‌دواوه‌ نه‌بوو‪ ،‬به‌ڵكو مورتاحی‬ ‫كردوون ‌و جێگریبوون‪.‬‬ ‫ئامینه‌ له‌باره‌ی‌ ئه‌و خانه‌واده‌یه‌ی‌ كه‌خۆی‬ ‫ش���ووی پ��ێ��ك��ردوون‪ ،‬وت����ی‌"زۆر باشن‬ ‫له‌گه‌ڵماندا و هه‌ست به‌ته‌نیایی ‌و بێزاری‬ ‫ناكه‌ین"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫مێرده‌كه‌ی ئامینه‌ كه‌ له‌گه‌ڕه‌كی قادسییه‌ ‌‬ ‫دووه‌م له‌ ش��اری كه‌ركوك داده‌نیشن‪،‬‬ ‫هه‌مووكات كاتێك له‌گه‌ڵ ئاوڵ زاواكانیدا‬ ‫داده‌نیشێت هه‌ست به‌شتێكی سه‌یر ده‌كات‬ ‫ی‬ ‫به‌وه‌ی‌ هه‌موویان خێزانه‌كانیان له‌نه‌ته‌وه‌ ‌‬ ‫عه‌ره‌به‌‪ ،‬به‌اڵم دڵخۆشه‌ به‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ زی��ات��ر عه‌لی م �ه‌ول��ودی مێردی‬ ‫ئامینه‌ی‌ دڵخۆشكردووه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ئه‌و‬ ‫شه‌ش ئافره‌ته‌ی عه‌ره‌به‌ی‌ ئه‌وان بوونه‌ت ‌ه‬ ‫زاوایان توانیویانه‌ په‌یوه‌ندییه‌كی توند‌وتۆڵ‬ ‫ی‬ ‫له‌نێوان زاواك��ان��دا دروستبكه‌ن ‌و وت ‌‬ ‫"زۆرینه‌ی‌ كات پێكه‌وه‌ سه‌یران ده‌كه‌ین‬ ‫‌و شه‌وان له‌ماڵ یه‌كێكمان كۆده‌بینه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا وت�ی‌ "ئ��ه‌وه‌ی‌ وایلێكردم ئه‌و‬ ‫كچه‌ عه‌ره‌به‌ بهێنم ئه‌وه‌یه‌ خوشكه‌كانی‬ ‫تریان له‌الیه‌ن مێرده‌كانیانه‌وه‌ به‌باشی‬ ‫وه‌سفدكران ‌و ماڵێكی گونجاوبوون بۆ‬ ‫من"‪.‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ زیاتر گونجاندنی ئ �ه‌و خێزان ‌ه‬ ‫ع�ه‌ره‌ب�ه‌ و زاوا كورده‌كانیانی پته‌وتر‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌یه‌ سااڵنێكه‌ زۆره‌ مامه‌ڵ ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ كورده‌كاندا ده‌كه‌ن‌و له‌داب‌ونه‌ریتی‬ ‫‌و هه‌ڵس‌وكه‌وتیان شاره‌زان‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ژیانی كه‌ركوك پڕ نه‌هامه‌تی ‌و‬ ‫ملمالنێ بێت بۆ هاواڵتیانی ئه‌و شار ‌ه‬ ‫به‌هۆی جیاوازی نه‌ته‌وه‌یی ‌و ئاینییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ بۆ خێزانه‌كه‌ی‌ فاتیمه‌ له‌وپه‌ڕی‬ ‫مورتاحی ‌و دڵخۆشیدان‪.‬‬ ‫شووكردن ‪ ...‬یان گره‌نتی؟‬ ‫ی‬ ‫ل��ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی‌ ق��ه‌ره‌ب��ووك��ردن��ه‌وه‌ ‌‬ ‫هاواڵتیانی ه��اورده‌ و نارده‌نی له‌ شاری‬ ‫كه‌ركوك‪ ،‬ده‌بوو خێزانه‌ عه‌ره‌به‌ هاورده‌كان‬ ‫ل���ه‌دوای ق�ه‌ره‌ب��ووك��ردن�ه‌وه‌ی��ان كه‌ركوك‬ ‫جێبهێڵن‪ ،‬ئه‌وه‌ش ئه‌وپه‌ڕی دڵگه‌رانی بوو‬ ‫بۆ ئه‌و خێزانه‌‪ .‬به‌اڵم زاوا كورده‌كانیان‬ ‫ده‌بنه‌ گره‌نتی مانه‌وه‌ی ئه‌و خێزانه‌‪.‬‬ ‫فاتیمه‌ وتی‌ "هه‌رچه‌ند بیرمانده‌كرده‌و ‌ه‬ ‫نه‌مانده‌توانی كه‌ركوك جێبهێلین‪ ،‬چونك ‌ه‬

‫منداڵه‌كانم هه‌موویان لێره‌ گه‌وره‌بوون"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"شووكردنمان به‌كورده‌كان‬ ‫بووه‌ گره‌نتی مانه‌وه‌مان له‌م شاره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێمه‌ ته‌نها له‌به‌ر مانه‌وه‌مان شوومان‬ ‫به‌كورد نه‌كردووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ نسیبه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئێستا دڵ��ی فاتیمه‌ و ش�ه‌ش كچه‌كه‌ ‌‬ ‫ل�ه‌دوای نزیكه‌ی‌ ‪ 40‬ساڵ له‌دڵه‌ڕاوكی ‌و‬ ‫ناجێگری‪( ،‬مانه‌وه‌‌و نه‌مانه‌وه‌) له‌و شاره‌‪،‬‬ ‫به‌شووكردنیان به‌كورده‌كان جێگیربوون‪.‬‬ ‫بدریه‌ی كچی گ �ه‌وره‌ی فاتیمه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫زۆر دڵخۆشبووین ب �ه‌وه‌ی‌ له‌دڵه‌ڕاوكێی‬ ‫ده‌ركردن ‌و مانه‌وه‌ رزگارمان بوو "ئێم ‌ه‬ ‫نامانه‌وێت واز له‌كه‌ركوك بهێنین"‪.‬‬ ‫عه‌لی مێردی ئامینه‌ ده‌ڵێت ئێستاش‬ ‫خێزانه‌كه‌ی‌ ترسی ئ �ه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ ده‌ری‬ ‫بكه‌ن ‌و بیگیڕنه‌وه‌ بۆ شوێنی خۆیان‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێمه‌ بووینه‌ فریادڕه‌س بۆ ئه‌وان‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ "ج��ار جار به‌پێكه‌نین ‌و‬ ‫گاڵته‌وه‌ پێی ده‌ڵێم چی ده‌وێت به‌هۆی‬ ‫منه‌وه‌ له‌كه‌ركوك ده‌مێنیته‌وه‌"‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪14‬‬

‫کۆمه‌اڵیه‌تی‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ل ‌ه هیجای‌ مامۆستا خراپه‌كاندا‬

‫‪16‬‬

‫سێ كه‌سی نه‌ناسراو ئه‌كره‌میان به‌ده‌مانچه‌ی بێده‌نگ كوشت‬ ‫نێرگز قادر له‌ كه‌ركوك‬ ‫له‌وكاته‌ی‌ ئه‌كره‌م له ‌ناو دوكانه‌كه‌یدا‬ ‫چاوه‌ڕوانی كڕیار ده‌كات‪ ،‬سێ چه‌كداری‬ ‫نه‌ناسراو ده‌چنه‌ دوكانه‌كه‌وه‌‌و به‌ده‌مانچه‌ی‌‬ ‫بێده‌نگ ئه‌كره‌م ده‌كوژن‪ ،‬دواتر شوێنه‌كه‌‬ ‫جێده‌هێڵن‪.‬‬ ‫ئه‌كره‌م عه‌باس نادر گه‌نجێكی ته‌مه‌ن ‪28‬‬ ‫سااڵن‪ ،‬چه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ر له‌ كاتژمێر‬ ‫‪7‬ی شه‌و له‌ دوكانه‌كه‌یدا به‌ده‌مانچه‌ی‌‬ ‫بێده‌نگ ده‌ك��وژرێ��ت‪ ،‬ب �ه‌اڵم خێزانه‌كه‌ی‌‬ ‫ئه‌كره‌م ده‌ڵێن گومانیان له‌كه‌س نییه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئه‌كره‌م كێشه‌ی‌ له‌ گه‌ڵ كه‌سدا‬ ‫نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫دوكانه‌كه‌ی هه‌ر له‌ ته‌نیش ماڵی خۆیانه‌و‬ ‫سه‌وزه‌ و میوه‌ی‌ تیا فرۆشتووه‌‪.‬‬ ‫عبدولستار عه‌باس برای گه‌وره‌ی ئه‌كره‌م‪،‬‬ ‫به‌ده‌ستووری وت "ئێمه‌ كیشه‌مان له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌س نییه‌‪ ،‬بڕواشناكه‌م براكه‌م كێشه‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ كه‌س هه‌بێت"‪.‬‬ ‫به‌پێی وته‌ی‌ كه‌س‌وكاری ئه‌كره‌م ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫ئ �ه‌ك��ره‌م��ی��ان ك��وش��ت��ووه‌‪ ،‬س��ێ كه‌سی‬

‫نه‌ناسراوبوون ‌و ئۆتۆمبێلێكی جۆری‬ ‫ئۆمیگا ره‌نگی مارۆنیان پێبووه‌‪.‬‬ ‫ع�ه‌ب��دول��س��ت��ار وت��ی‌ "ئ��ه‌وان��ه‌ به‌چه‌كی‬ ‫بێده‌نگ لێان داوه‌ و كوشتوویانه‌‪ ،‬دوای‬ ‫دووسه‌عاتیش له‌ كوشتنه‌كه‌ی‌ ئینجا ئێمه‌‬ ‫ئاگادار كراینه‌وه‌‪ ،‬دوای ئه‌وه‌ی‌ كوڕێكی‬ ‫دراوسێمان هاتبوو بۆ شتكڕین‌و بینیبووی‬ ‫ئه‌كره‌م له‌ ناو دوكانه‌كه‌یدا كه‌ووتووه‌"‪.‬‬ ‫بكوژه‌كان سێ فیشه‌كیان له‌ئه‌كره‌م دابوو‪،‬‬ ‫فیشه‌كێك له‌ مێشكی ‌و ئه‌وانی تریش‬ ‫له‌سنگی‪.‬‬ ‫عه‌بدولستار وتی "به‌داخه‌وه‌ كاتێك ئێمه‌‬ ‫چووین بكوژه‌كه‌ گیانی سپاردبوو"‪.‬‬ ‫به‌ر له‌ كوشتنی به‌وته‌ی‌ كه‌س ‌وكاری‬ ‫ئه‌كره‌م چه‌ند رۆژێك بێتاقه‌ت بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫براكه‌ی‌ وتی "له‌گه‌ڵ ئه‌و بێتاقه‌تییه‌ی‌‬ ‫باسی هیچی ن �ه‌ك��ردووه‌‪ ،‬ل �ه‌وه‌ ده‌چ��وو‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌ی لێكرابێت یان شتێك هه‌بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم هیچی نه‌وت"‪.‬‬ ‫عه‌بدولستار وتی‌"ئێمه‌ ناتوانین بكوژه‌كان‬ ‫بناسین‪ ،‬یاخود كه‌س تاوانبار بكه‌ین‪،‬‬ ‫چونكه‌ نه‌مانبینیوه‌ ‌و كێشه‌شمان‬

‫ئه‌کره‌م و نه‌سرینی هاوسه‌ری‬ ‫به‌بنه‌ماڵه‌ له‌گه‌ڵ كه‌س نییه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌كره‌م له‌ساڵی ‪ 1982‬له‌شاری كه‌ركوك‬ ‫له‌دایكبووه‌‌و له‌ساڵی ‪ 2003‬ژنی هێناوه‌ ‌و‬ ‫خاوه‌نی دوو منداڵه‌ به‌ناوی به‌رهه‌م‌و زانا‪.‬‬ ‫ك�ه‌ی��س�ه‌ك�ه‌ی‌ ئ��ه‌ك��ره‌م ئێستا ل �ه‌ ژێر‬

‫ژنان پاشه‌كه‌وتی لیره‌ی دوبه‌ی ده‌كه‌ن‬ ‫به‌پێی شه‌ریعه‌تی ئیسالم هه‌ڵگرتنی خشڵ‌و ئاڵتوون ل ‌ه پێناو قازانجدا زه‌كاتی ده‌كه‌وێت ‌ه سه‌ر‬ ‫شه‌ونم‌و محه‌مه‌د‬ ‫زۆرێك له‌كچان ‌و ژنانی كوردستان له‌گه‌ڵ‬ ‫ی ب �ه‌رده‌وام��ی نرخی لیره‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌رزب��وون�ه‌و‌ه ‌‬ ‫پاشه‌كه‌وتی لیر ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت‬ ‫به‌پاشه‌كه‌وتی لیر‌ه ه �ه‌م پاشه‌كه‌وتی‬ ‫پ��اره‌ك�ه‌ی��ان بكه‌ن‪ ،‬له‌الیه‌كی تریشه‌و‌ه‬ ‫زۆرترین قازانج بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی پاشه‌كه‌وتی لیر‌ه‬ ‫ی ئه‌و كچان ‌ه ‌‬ ‫زۆرین ‌ه ‌‬ ‫ده‌ك��ه‌ن موچه‌یه‌كی دیاریكراویان هه‌ی ‌ه‬ ‫‌و فه‌رمانبه‌رن‪ ،‬هه‌ندێكیان ب �ه‌دوو مانگ‬ ‫ی لیره‌یه‌ك كۆده‌كاته‌و‌ه ‌و‬ ‫جارێك پ��ار‌ه ‌‬ ‫هه‌ڵیده‌گرێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وان بۆ جوانكاری ‌و‬ ‫به‌كارهێنانیان نییه‌‪.‬‬ ‫رۆژ دوای رۆژ نرخی لیر‌ه له‌بازاڕه‌كانی‬ ‫كوردستان‌و جیهان به‌رزده‌بێته‌و‌ه‌و نرخی‬ ‫ی ك ‌ه به‌رزترین كوالیتی‬ ‫یه‌ك لیره‌ی دوب ‌ه ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه ل ‌ه چه‌ند رۆژی رابردوودا گه‌یشت ‌ه ‪300‬‬ ‫دۆالر به‌به‌راورد به‌چه‌ند مانگی رابردو و‬ ‫نرخه‌ك ‌هی‌ ته‌نها ‪ 270‬دۆالر بوو‪.‬‬ ‫هێرۆ خورشید له‌یه‌كێك له‌فه‌رمانگه‌كانی‬ ‫ك�ه‌رك��وك فه‌رمانبه‌ره‌‪ ،‬ل ‌ه لێدوانێكیدا‬ ‫ی "پ��اش��ك�ه‌وت��ی لیر‌ه‬ ‫ب��ۆ ده‌س��ت��وور وت�� ‌‬ ‫له‌پاشه‌كه‌وتی پاره‌ باشتره‌‪ ،‬لیره‌ لیره‌یه‌"‪.‬‬ ‫هێرۆ ته‌مه‌نی ‪ 25‬ساڵ ‌ه و هێشتا شووی‬ ‫نه‌كردووه‌‪ ،‬له‌زیاتر له‌ساڵێك له‌مه‌وبه‌ره‌و‌ه‬ ‫بیری له‌و‌ه كردووه‌ته‌و‌ه ك ‌ه له‌بری ئه‌وه‌ی‬ ‫ی پاشه‌كه‌وت بكات‪ ،‬ده‌یدات ‌ه لیر‌ه‬ ‫موچه‌ك ‌ه ‌‬ ‫و لیره‌ پاشه‌كه‌وت ده‌كات‪.‬‬ ‫ی كڕیو‌ه ‌و‬ ‫ئه‌و تا ئێستا زیاتر ‪ 14‬لیر‌ه ‌‬ ‫ی هاوڕییه‌كانم‬ ‫هه‌ڵیگرتووه‌‪ ،‬وتیشی"زۆرین ‌ه ‌‬ ‫له‌فه‌رمانگ ‌ه موچه‌كانیان ده‌ده‌ن�� ‌ه لیر‌ه‬ ‫چونكه‌ ده‌زانین زه‌ره‌ر ناكه‌ین"‪.‬‬ ‫دوو جۆری لیر‌ه ل ‌ه كوردستاندا بوونیان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وانیش لیره‌ی ئیماراتی ‌و لیره‌ی‬ ‫سلێمانین‪ ،‬نرخی لیره‌ی ئیماراتی ب ‌ه ‪300‬‬ ‫دۆالر‌ه‌و لیره‌ی سلێمانیش نرخه‌كه‌ی ده‌گات ‌ه‬ ‫‪ 290‬بۆ ‪ 295‬دۆالر‪ ،‬یه‌ك لیره‌ی عه‌یار‌ه‬ ‫بیست ‌و دوو مسقاڵه‌كه‌ی ده‌گات ‌ه نزیكه‌ی ‬ ‫‪ 7‬گ�����رام ‌و‬ ‫دووس�����ه‌د‬ ‫سه‌نته‌‪.‬‬ ‫پسپۆڕانی‬ ‫ئ��اب��ووری‬ ‫وای ب��ۆ‬ ‫ده‌چ���������ن‬

‫ل��ێ��ك��ۆڵ��ی��ن�ه‌وه‌دای�ه‌ له‌بنكه‌ی پۆلیسی‬ ‫مه‌ندوده‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ ئه‌نجامێكی دیار نییه‌‪.‬‬ ‫عه‌بدولستار وتی‌ "ئێمه‌ ئ �ه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێنینه‌وه‌ ته‌نیا له‌به‌رئه‌وه‌ی كوردین‬ ‫بۆیه‌ هیچی تر نییه‌"‪.‬‬

‫م��اوه‌ی چه‌ند مانگێكه‌ له‌ناو گه‌ڕه‌كه‌ ‌و‬ ‫شوێنه‌ گشتییه‌كانی ش��اری كه‌ركوك‬ ‫حاڵه‌تی كوشتنی هاواڵتیان به‌ده‌مانچه‌ی‌‬ ‫بێده‌نگ زی���ادی ك���ردووه‌ ‌و پۆلیسیش‬ ‫كۆنترۆڵی پێناكرێت‪.‬‬ ‫نه‌سرین كاكه‌مه‌ند هاوسه‌ری ئه‌كره‌م‪،‬‬ ‫كه‌ماڵیان له‌گه‌ڕه‌كی مه‌ندووبه‌یه‌‪ ،‬به‌چاوی‬ ‫پڕگریانه‌وه‌ بۆ رۆژنامه‌ی ده‌ستوور وتی‬ ‫"چه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ر سه‌عات ‪ 7‬ی‌ شه‌و‬ ‫له‌ناو دوكانه‌كه‌ی پیاوه‌كه‌میان كوشت‬ ‫كه‌سیش نازانێ بكوژه‌كان كێ بوون؟"‪.‬‬ ‫نه‌سرین وتی‌ به‌پێی وته‌ی‌ چه‌ند گه‌نجێكی‬ ‫نزیك دوكانه‌كه‌ی ئه‌كره‌م ب��وون‪ ،‬هیچ‬ ‫هه‌ستی ب��ه‌وه‌ن��ه‌ك��ردووه‌ ب��ۆ كوشتنی‬ ‫هاتوون‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ "به‌پێی قسه‌ی چه‌ند گه‌نجێكی‬ ‫دراوسێمان كه‌ ل�ه‌دووره‌وه‌ بینیویانه‌ سێ‬ ‫پیاوی نه‌ناسراو چوونه‌ته‌ دوكانه‌كه‌وه‌‪،‬‬ ‫دوای چه‌ند ده‌قه‌یه‌ك چوونه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر ئه‌وانیش بكوژی پیاوه‌كه‌م بوون"‪.‬‬ ‫ئ��ه‌ك��ره‌م ل����ه‌دوای خ���ۆی دوو منداڵی‬ ‫به‌ناوه‌كانی به‌رهه‌م‌و زانا به‌جێهێشتووه‌‪.‬‬

‫سواڵكه‌ره‌كان‪ ..‬ده‌ره‌نجامی‌ شه‌ڕو‬ ‫نادادپه‌روه‌ر ‌ی عێراقن‬

‫ی‬ ‫ی باش بۆ سواڵكه‌ره‌كان ‌‬ ‫كه‌ركوك بووه‌ت ‌ه بازارێك ‌‬ ‫شاره‌كانی‌ تری‌ عێراق‬ ‫نێرگز قادر‬

‫كچێك‪ :‬پاشكه‌وتی لیره‌ له‌پاشه‌كه‌وتی پار ‌ه باشتره‌‬ ‫ی پاشه‌كه‌وتی‬ ‫ی ژن��ان ل �ه‌و‌ه ‌‬ ‫بیركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ل��ی��ره‌ ل �ه‌پ��اش �ه‌ك �ه‌وت��ی پ���اره‌ ب��اش��ت��ره‌‪،‬‬ ‫بیركردنه‌وه‌یه‌كی ل ‌ه جێی خۆیدای ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌م سه‌رده‌م ‌ه ‌و پێشیانوای ‌ه ئه‌گه‌ر پار‌ه‬ ‫نه‌خرێت ‌ه ناو پڕۆژه‌یه‌ك یان كارێكی تره‌و‌ه‬ ‫ل ‌ه باشترین حاڵه‌تدا باشتر‌ه ل ‌ه ئاڵتوندا ك ‌ه‬ ‫كۆبكرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هێمن عه‌لی ده‌رچ��ووی به‌شی كارگێڕی‬ ‫ی ژن��ان بۆ‬ ‫ی "بۆچوونه‌ك ‌ه ‌‬ ‫‌و ئابووری وت ‌‬ ‫ی نازانن كار بكه‌ن باشترین جۆری‬ ‫ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫پاشه‌كه‌وت ‌ه و ئه‌گه‌ر پار نه‌خرێت ‌ه ئیشه‌و‌ه‬ ‫ل ‌ه ئێستادا ل ‌ه باشترین حاڵه‌تدا ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫بدرێت ‌ه ئاڵتون چونك ‌ه ئه‌و كه‌س ‌ه زه‌ره‌ری‬ ‫تیا ناكات"‪.‬‬ ‫سنوور لوقمان ‪ 28‬ساڵ‪ ،‬ژن ‌ه فه‌رمانبه‌رێكی‬ ‫ی چه‌ند ساڵێك ‌ه به‌به‌ره‌ده‌وامی‬ ‫تره‌‪ ،‬ماو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫پ��ار‌ه بۆ كڕینی لیر‌ه كۆده‌كاته‌و‌ه وت ‌‬ ‫ی‬ ‫"‪ 25‬لیره‌م پاشه‌كه‌وت ك��ردوو‌ه به‌پار‌ه ‌‬ ‫فه‌رمانبه‌رێتیم‪ ،‬ئێستا لیره‌كانم زۆرینه‌یان‬ ‫ی زیاتر له‌ساڵێك كڕىو من زۆر زیاتر‬ ‫ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫له‌جاران پار‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه‌و كه‌وات ‌ه پاره‌یه‌كی‬ ‫باشم ل ‌ه كڕینی لیره‌دا پاشه‌كه‌وت كردووه‌"‪.‬‬ ‫سنوور به‌نیاز‌ه ل ‌ه ئانیده‌دا ئۆتۆمبێلێك‬ ‫ی "ئه‌گه‌ر‬ ‫ی لیره‌كانی و وت ‌‬ ‫بكڕێت به‌پار‌ه ‌‬ ‫ه��ه‌ر پ��اره‌ك��ه‌م ك��ۆب��ك��ردای�ه‌ت�ه‌و‌ه ئێستا‬ ‫پاشه‌كه‌وته‌كه‌م كه‌مبوو‪ ،‬به‌اڵم ئێستا زیاتر‬ ‫بووه‌"‪.‬‬ ‫به‌پێی شه‌ریعه‌تی ئیسالم‬ ‫هه‌ڵگرتنی ئاڵتون ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌پێناو قازانجدا بێت ئه‌و‌ه‬ ‫زه‌كاتی ده‌كه‌وێت ‌ه س�ه‌ر ‌و‬ ‫ی حه‌رام‬ ‫نه‌دانی زه‌كاته‌ك ‌ه ‌‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬ ‫مامۆستا ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د‬ ‫مامۆستای ئاینی له‌كه‌ركوك‪،‬‬ ‫ی "هه‌ر پاره‌چه‌یه‌كی خشڵ‬ ‫وت ‌‬ ‫‌و زێ��ڕ ‌و زی��و ئه‌گه‌ر له‌پێیناو‬ ‫ق��ازان��ج��دا بێت ئ��ه‌و‌ه زه‌كاتی‬

‫ده‌كه‌وێت ‌ه سه‌ر‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك ‌ه بۆ‬ ‫خۆی بێت ئه‌و‌ه زه‌كاتی نییه‌"‪.‬‬ ‫ی خشڵ‬ ‫ی "ده‌ب��ێ��ت ئ �ه‌وان � ‌ه ‌‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا وت � ‌‬ ‫‌و ئاڵتوون بۆ قازانج هه‌ڵده‌گرن سااڵن ‌ه‬ ‫ی لیژنه‌كانی فه‌توا‬ ‫زه‌كات بده‌ن به‌پێی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌ی��ده‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌رنا ئه‌و‌ه حه‌رام ‌ه له‌ئاینی‬ ‫ئیسالمیدا و لێپێچینه‌وه‌یان ل ‌ه گه‌ڵدا‬ ‫ده‌كرێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هێلین سه‌لیم‪ ،‬كچێكی تر‌ه له‌و كچان ‌ه ‌‬ ‫ی پاشه‌كه‌وت ده‌ك��ات وتی‬ ‫ی دوب�� ‌ه ‌‬ ‫لیر‌ه ‌‬ ‫"دووساڵ لیر‌ه بۆ قازانج پاشكه‌وت ده‌كه‌م‬ ‫به‌اڵم نه‌مزانیوه‌ ده‌بێت زه‌كاتی لێبده‌ین"‪.‬‬ ‫ی "یه‌كێك ل ‌ه‬ ‫هێمن ئه‌و ئابووریناس ‌ه وت ‌‬ ‫هۆكاره‌كانی گرانبوونی ئاڵتوون په‌یوه‌ندی‬ ‫ب���ه‌زۆری خواستی هاواڵتیان ‌ه و هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ل ‌ه جیهاندا ده‌ركه‌وتوو‌ه باشترین‬ ‫هۆكاری پاشه‌كه‌وت ‌ه ئه‌گه‌ر پار‌ه نه‌خرێت ‌ه‬ ‫پڕۆژه‌یه‌كه‌وه‌"‪.‬‬ ‫شوان عه‌بدولڕه‌حمان‪ ،‬خاوه‌نی زێڕه‌نگری‬ ‫شوان ‌ه له‌بازاڕی زێڕه‌نگه‌ره‌كانی سلێمانی‪،‬‬ ‫وتی ئێستا له‌بازاڕدا لیره‌ی ئیماراتی زۆر‬ ‫مه‌رغوبه‌‌و خه‌ڵك داوای ده‌كات‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی "خه‌ڵك هه‌موو داوا ده‌كات‪ ،‬ژن‬ ‫‌و پیاویش دێن بۆی‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه خه‌ڵكی‬ ‫وا هه‌ی ‌ه پاره‌ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم نازانێت ئیشی‬ ‫پێو‌ه بكات ده‌ڵێت بۆ ئه‌وه‌ی كه‌نه‌خورێت‬ ‫‌و خه‌ڵك لێم داوا نه‌كات بۆ قه‌رز ده‌یكات‬ ‫به‌سه‌د لیر‌ه و دایده‌نێت‪ ،‬خه‌ڵكی وا هه‌ی ‌ه‬ ‫ی ل ‌ه من كڕیو‌ه ئێستا ‪300‬‬ ‫ب ‌ه ‪ 90‬دۆالر لیر‌ه ‌‬ ‫دۆالری بۆ ده‌كات"‪.‬‬ ‫زانا عومه‌ر ل ‌ه زێڕه‌نگه‌ری سه‌نگاو وتی‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ی زیاتر لیر‌ه ده‌كڕن پاره‌یه‌كی‬ ‫پاشه‌كه‌وتیان هه‌ی ‌ه و پێویستیان پێی‬ ‫نییه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌ی��ده‌ن به‌لیر‌ه و له‌ماڵه‌و‌ه‬ ‫دایده‌نێن‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ئێستا كه‌متر بۆ‬ ‫جوانكاری ئافره‌تان به‌كاردێت‪ ،‬ئه‌وانه‌ش‬ ‫ك ‌ه به‌كاریده‌هێنن زیاتر كه‌سانی به‌ته‌مه‌نن‪،‬‬ ‫كچانیش زۆر به‌كه‌می به‌كاری دێنن‪.‬‬

‫"س��ێ س��اڵ � ‌ه ل �ه‌م �ه‌وب �ه‌ر ه��اوس �ه‌رك �ه‌م‬ ‫تیرۆركرا‪ ،‬ئێستا له‌گه‌ڵ دایك ‌ه پیره‌كه‌م‬ ‫ی ژیان سواڵ‬ ‫ئه‌ژیم بۆ دابینكردن ‌ی بژێو ‌‬ ‫ده‌كه‌م"‪ .‬نه‌جل ‌ه سه‌واف‪ 37 ،‬ساڵ‪ ،‬ك ‌ه ژنه‌‬ ‫سواڵكه‌رێك ‌ی عه‌ره‌ب ‌ی نه‌جه‌ف ‌ی له‌كه‌ركووك‬ ‫وایوت‪.‬‬ ‫ی سواڵكردن‬ ‫نه‌جل ‌ه ده‌ڵێت ب �ه‌پ��ار‌ه ‌‬ ‫ی دابینبكات‪ ،‬دواتر‬ ‫نه‌یتوانیوو‌ه بژێو ‌‬ ‫ده‌ستیداوه‌ت ‌ه فاڵگرتنه‌و‌ه بۆ پیاوان له‌ناو‬ ‫ب��ازاڕ و گه‌راجه‌كان ‌ی كه‌ركووكدا‪ ،‬وتی‌‬ ‫"ئێستاش خه‌ریكی له‌ش فرۆشیم بۆئه‌وه‌ی‬ ‫بژێوی ژیانمان په‌یدابكه‌م"‪.‬‬ ‫به‌شێك ‌ی به‌رچاو سواڵكه‌ر‌ه نوێیه‌كانی‌‬ ‫ك�ه‌رك��ووك ك ‌ه زۆرینه‌یان ژن� ‌ه ع�ه‌ره‌ب‬ ‫مێركوژراوه‌كان یان كۆچه‌رییه‌كان كه‌‬ ‫به‌قه‌ره‌چ ناسراون‪ ،‬ئێستا ب ‌ه فاڵ گرتنه‌وه‌‬ ‫و له‌ش فرۆشی خه‌ریك ‌ی پار‌ه په‌یداكردنن‪.‬‬ ‫ش��اری ك �ه‌رك��وك ب��ووه‌ت � ‌ه ب��ازاڕێ��ك بۆ‬ ‫ی رۆژ‬ ‫زیادبوونی ئه‌م دیاردان ‌ه و رۆژ دوا ‌‬ ‫دیارده‌ك ‌ه به‌رچاوتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫فه‌یزا‪ 25 ،‬ساڵ‪ ،‬ل ‌ه بنه‌ماڵ ‌ه كۆچه‌رییه‌كانه‌‪،‬‬ ‫چه‌ند ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر له‌شاری هه‌ولێر‬ ‫بووه‌‪ ،‬پێشتریش له‌چه‌ند شارێكی تری‬ ‫وه‌كو نه‌جه‌ف و كه‌ربه‌ال ژیاو‌ه خه‌ریكی‬ ‫هه‌مان كاربووه‌‪ ،‬ئێستا له‌شاری كه‌ركوكه‌‪.‬‬ ‫فه‌یزا ده‌ڵێت پیشه‌ی ئه‌وان سواڵكردنه‌‪،‬‬ ‫هه‌رجار‌ه و له‌شار و شارۆچكه‌یه‌كی‬ ‫ع��ێ��راق ده‌گ��ه‌رێ��ن‪ .‬وت�� ‌ی "ئێستا‬ ‫من ل�ه‌ش��اری كه‌ركوكم خه‌ریكی‬ ‫سواڵكردنم چونك ‌ه لێر‌ه كه‌س‬ ‫لێمان ناپرسێ"‪ .‬‬ ‫وه‌دیع عومه‌ر‪ 37 ،‬ساڵ‪ ،‬مناڵێكی‬ ‫ك �ه‌م ئه‌ندامی ل ‌ه ئامێزدا بوو‬ ‫خه‌ریكی سواڵكردنبوو‪ .‬له‌شاری‬ ‫موسڵه‌و‌ه ه��ات��وو‌ه ب��ۆ ئ �ه‌وه‌ی‬ ‫ب ‌ه سواڵكردن بژێوی ژیانی‌‬ ‫ی دابین بكات‪ ،‬وتی‌‬ ‫خێزانه‌ك ‌ه ‌‬ ‫"ئ��ه‌م ك���اره‌م پێ باشتره‌‬ ‫له‌وه‌ی بچم ل ‌ه به‌رپرسێك‬ ‫بپارێمه‌و‌ه ت��ا پ��اره‌م‬ ‫بداتێ"‪.‬‬ ‫ب�����ه‌ره�����ه‌م‬

‫محه‌مه‌د توێژه‌ری كۆمه‌اڵیه‌تی ل ‌ه لێدوانێكدا‬ ‫بۆ ڕۆژنامه‌ی ده‌ستوور ده‌ڵێت سواڵكردن‬ ‫ی��ارده‌ی�ه‌ك� ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تیی ‌ه و به‌شێك‬ ‫ی نه‌بوون ‌ی هیچ ده‌ره‌تانێك‬ ‫له‌خه‌ڵك دوا ‌‬ ‫ی بۆ ده‌به‌ن‪ ،‬بۆی ‌ه ڕه‌وا نیی ‌ه به‌چاوی‌‬ ‫په‌نا ‌‬ ‫ی به‌وه‌شدا‬ ‫سووك سه‌یر بكرێن‪ ،‬ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه به‌شێك ل ‌ه سواڵكه‌ره‌كان وه‌ك پیشه‌‬ ‫ی بوون‪.‬‬ ‫ی سواڵكردن ده‌كه‌ن و فێر ‌‬ ‫سه‌یر ‌‬ ‫وت ‌ی "هه‌وڵدراو‌ه ئه‌م جۆر‌ه كه‌سان ‌ه له‌م‬ ‫دی��ارده‌ی � ‌ه دووربخرێنه‌و‌ه و دی��ارده‌ك�ه‌‬ ‫بنبڕبكرێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم بێسود ب��وو‌ه دوای‬ ‫ماوه‌یه‌ك ده‌ست پێده‌كه‌نه‌وه‌"‪.‬‬ ‫به‌رهه‌م پێ ‌ی باش ‌ه ك ‌ه وه‌زاره‌ت ‌ی كاروباری‌‬ ‫ی تر ب��دات بۆ‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی هه‌وڵ ‌ی جد ‌‬ ‫بنبڕكردن ‌ی ئه‌و دیارده‌یه‌‪.‬‬ ‫عه‌مید سه‌رحه‌د قادر به‌ڕێوبه‌ری پۆلیسی‬ ‫قه‌زا و ناحییه‌كان كه‌ركوك ل ‌ه لێدوانێكدا‬ ‫بۆ ده‌ستوور وتی "ئێم ‌ه هه‌وڵمانداو‌ه ئه‌و‬ ‫دیارده‌ی ‌ه بنبڕ بكه‌ین‪ ،‬هه‌موو بنكه‌كانی‬ ‫پۆلیسمان ئاكادار كردووه‌ته‌و‌ه ك ‌ه له‌شه‌قام‬ ‫و شوێن ‌ه گشتییه‌كان ده‌ستگیریان بكه‌ن"‪.‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی ب�ه‌وه‌ش��دا ك�ه‌ئ�ه‌وان چه‌ندین‬ ‫حاڵه‌تیانگرتوو‌ه ل�ه‌ش��اره‌ك��ان��ی تری‬ ‫عێراقه‌و‌ه هاتوون و وتی"ناردووماونه‌ته‌وه‌‬ ‫ب��ۆ شوێنی خ��ۆی��ان‪ ،‬چونك ‌ه خه‌ریكه‌‬ ‫دیاری تریش له‌سواڵكردنه‌و‌ه په‌رده‌سێنێ‬ ‫وه‌ك��و به‌ختگرتنه‌و‌ه ‌و منداڵ دزی��ن ‌و‬ ‫له‌شفرۆشی"‪.‬‬ ‫ئ����ام����اژه‌ی ب���ه‌وه‌ش���دا‬ ‫هه‌ندێك كه‌س به‌ناوی‬ ‫سواڵكردنه‌و‌ه دێنه‌‬ ‫ك��ه‌رك��وك ‌و بۆی‬ ‫ه���ه‌ی��� ‌ه دوات�����ر‬ ‫ت �ه‌ق��ی��ن �ه‌وه‌ش‬ ‫ئه‌نجام بدات‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫بیـــروڕا‬

‫‪17‬‬

‫پارتی لەچی دەترسێت‪...‬پارتی و چەمکی هاواڵتی بچوک‬

‫ئیسماعیل حه‌مه‌ئه‌مین‬ ‫بەشی یەکەم‪..‬‬ ‫خێزانی سیاسی‬ ‫ق��س��ه‌ک��ردن ل��ه‌س��ه‌ر س��ی��اس �ه‌ت له‬ ‫‌گۆشه‌نیگایه‌کی سایکۆلۆژیه‌وه‌‪ ،‬قسه‌کردن ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر پێکهاته‌یه‌کی کۆمه‌اڵیه‌تی که‌خاوه‌ن‬ ‫که‌ش و هەوای سایکۆلۆژی خۆیه‌تی‪ .‬له‬ ‫‌هه‌مانکاتیشدا ئاوڕدانه‌وه‌یه‌ک ‌ه له ‌پێکهات ‌ه‬ ‫ده‌روونیه‌کانی هێزه‌سیاسیه‌کان که‌له‌کای ‌ه‬ ‫ج��ی��اوازه‌ک��ان��ی ک��ۆم�ه‌ڵ��گ�ه‌و‌ه ه��ات��وون و‬ ‫گردبونه‌وه‌ی کۆمه‌اڵیه‌تیان هه‌یه‌‪ ،‬ل ‌ه پارت‬ ‫و هێزه‌سیاسیه‌کاندا خۆیان ڕێکخستووه‌‪.‬‬ ‫له‌م خوێندنه‌و‌ه دووبەشیەدا‪ ،‬هه‌وڵده‌ده‌م‬ ‫ل �ه‌ڕێ��گ �ه‌ی پ �ه‌ی��وه‌ن��ده‌ی � ‌ه سێکسواڵی و‬ ‫جه‌سته‌ییه‌کانیه‌و‌ه قسه ‌له‌سه‌ر هێزێکی‬ ‫وه‌ک پارتی دیموکراتی کوردستان بکه‌م‪.‬‬ ‫دی����ار‌ه م �ه‌ب �ه‌س��ت ل��ه‌پ �ه‌ی��وه‌ن��دی � ‌ه‬ ‫سێسکواڵی و جه‌سته‌ییه‌کان ئه‌و دووریی ‌ه‬ ‫ڕه‌مزیی ‌ه که‌هه‌موو دیارده‌یه‌کی مرۆیی له‬ ‫‌مامه‌ڵه‌یدا له‌گه‌ڵ دنیای ده‌ره‌وه‌ی خۆی‬ ‫وه‌ریده‌گرێت‪ .‬ڕه‌م��ز و ئاماژه‌کان لێره‌دا‬ ‫مانای ئه‌و بینراو‌ه دیاران ‌ه نین‪ ،‬که‌چاو‬ ‫ده‌یانبینێت‪ ،‬به‌ڵکو ئه‌وپه‌یوه‌ندی ‌ه هه‌بوو‌ه‬ ‫ن��ادی��ار‌ه ‌ن که‌له‌خوێنده‌نه‌وه‌ی شیکاریدا‬ ‫هه‌وڵی کردنه‌وه‌ی جفره‌کانی ده‌ده‌رێ��ت‪.‬‬ ‫لێره‌وه‌ ب��اوک و ک��وڕ‪ ،‬مێینه و دایک‪ ،‬‬ ‫ج ‌ه‌ست ‌ه‌ و چێژ و دوژمنکاری و په‌یوه‌ندیی ‌ه‬ ‫سێکسواڵیه‌کان‪ ،‬وه‌ک خۆیان ته‌فسیر‬ ‫ناکرێن‪ ،‬به‌ڵکو وه‌ک هه‌بوویه‌کی ڕه‌مزی‬ ‫مامه‌ڵه‌ی له ‌گه‌ڵدا ده‌کرێت‪ .‬ئه‌م دووری ‌ه‬ ‫سمبۆلیان ‌ه له ‌ده‌ره‌وه‌ی ئێم ‌ه یاری ناکه‌ن‪،‬‬ ‫به‌ڵکو له‌نێو هه‌ڵسوکه‌وتمان و مامه‌ڵه‌ماندا‬ ‫له‌گه‌ڵ یه‌کتردا به‌رهه‌می ده‌هێنێنەوە‪.‬‬ ‫ڕه‌م��زه‌ک��ان ل��ێ��ره‌و ل �ه‌وێ��ن‪ ،‬ئ��ام��اژه‌ن بۆ‬ ‫ئاماژه‌بۆکراو‪ ،‬لوتکه‌ی چیای سه‌هۆڵن‬ ‫له‌نێو ده‌ریاکاندا‪ ،‬ته‌نها به‌شێکی بینراون‬ ‫له‌کۆی په‌یوه‌ندی ‌ه ئاڵۆزه‌کاندا‪ .‬گ�ه‌ڕان‬ ‫ب �ه‌دووی ڕه‌مزییه‌تی دیارده‌کاندا‪ ،‬گه‌ڕان‬ ‫نیی ‌ه به‌دوای ڕوناکیدا به‌ڵکو گه‌ڕان ‌ه به‌دووی‬ ‫سێبه‌ری دیارده‌کاندا‪ ،‬لێره‌و‌ه ئه‌م نوسین ‌ه‬ ‫گه‌ڕانێک ‌ه به‌دووی سێبه‌ره‌کانی پارتی که‌له‬ ‫‌فۆرم ‌ه جیاوازه‌کان و ساته‌وه‌خت ‌ه میژوویی ‌ه‬ ‫جیاوازه‌کاندا له‌نێو چاره‌نوسه‌کاندا گەمەی‬ ‫خۆی دەک��ات‪ .‬له ‌هه‌مانکاتیشدا گه‌ڕان ‌ه‬ ‫ب �ه‌داوی زه‌مه‌نی کۆنزه‌ڤاتیزمی ک��وردی‪،‬‬ ‫که‌له‌پارتی و وێن ‌ه ئیسالمه‌وه‌ییه‌کانی ‬ ‫ده‌ووروبه‌ریدا ته‌عبیر له‌خۆی ده‌کات‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی ل �ه‌م س��ااڵن �ه‌ی دوای���دا بۆت ‌ه‬ ‫دیاردەیه‌کی ترسناک په‌الماردانی پارتی ‌ه بۆ‬ ‫هه‌ر بزواتێك‪ ،‬ڕۆشنبیرێک‪ ،‬ڕۆژنامه‌نووسێک‪،‬‬ ‫ئه‌کتیڤیستێک‪ ،‬ک ‌ه بوونی پارتی له‌ناوچه‌كانی‬ ‫ده‌سه‌اڵتی خۆیدا بخات ‌ه ژێر پرسیاره‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌جۆرێک باسکردن له‌هه‌موو گۆڕانێک له‌و‬ ‫ناوچانه‌دا‪( ،‬بەتایبەت هەولێر و دهۆک)‪،‬‬ ‫بۆت ‌ه خه‌ونێکی دوور‪ .‬نمونه‌ی به‌ندکردنی‬ ‫ڕۆژنامه‌نووسان له‌سه‌ر ‌چه‌ند گوتارێک‪،‬‬ ‫فڕاندن و تێهه‌ڵدان و ته‌نانه‌ت هه‌ڕه‌شه‌ی‬ ‫کوشتن و کوشتنیش له‌ناوچه‌کانی پارتیدا‬ ‫بۆت ‌ه وێنه‌یه‌کی زاڵی کۆی دیمه‌نی سیاسی‬ ‫له‌و ناوچه‌نه‌دا‪ .‬په‌الماردانی پارتی بۆ هه‌موو‬ ‫هێزیکی سیاسی ل��ه‌ده‌ره‌وه‌ی خۆی‪ ،‬ئه‌و‬ ‫پرسیار‌ه دووبار‌ه ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬كه‌چی وه‌ها‬ ‫له‌پارتی ده‌ك��ات به‌م دوژمنكاری ‌ه هه‌ڵس‬ ‫و كه‌وت بكات؟‪ ،‬چی واده‌كات له‌پارتێكی‬ ‫ئاوه‌ها به‌قسه‌ی خۆیان ته‌مه‌ن پڕ خه‌بات‬ ‫و قوربانی له‌هه‌ر جوڵه‌یه‌ك بترسێت كه‌ل ‌ه‬ ‫ناوچه‌كانی نفوزی پارتیدا بانگه‌ش ‌ه بۆ خۆی‬ ‫بكات؟‪ .‬كه‌وات ‌ه پارتی ل ‌ه‌چی ده‌ترسێت!‪،‬‬

‫بۆچی پارتی له ‌هه‌ولێردا په‌نا به‌ر ترس و چه‌ند‌ه به‌ناو مۆدێرنن‪ ،‬ئه‌وه‌ند‌ه له‌نێو تۆڕی‬ ‫تۆقینیکی نادیار و سێبەر ئاسا ده‌بات؟‪ .‬سیاسه‌تی خێزان یان چاکتر وه‌های ‌ه بڵێین‬ ‫ئەم پارتە وەک پێکهاتەیەکی بنەماڵەیی‪ /‬سیاسه‌تی بنه‌ماڵ ‌ه خۆی دامه‌زراندووه‌‪.‬‬ ‫پ��ات��ری��ارک ل��ه ‌ن��م��وزه‌ج��ی پارتیدا‪،‬‬ ‫خێزانی بۆچی دوژمنکاری بۆ دەرەوەی خۆی‬ ‫بەرهەم دەهێنیتەوە؟‪ ،‬ڕوانینی کۆمەاڵیەتی بنه‌ما‌ڵه‌یه‌‪ ،‬به‌ته‌عبیری سایکۆلۆژی‪،‬‬ ‫پارتی بۆ خێزان چیە و پشتگیری کامە خێزانێکی پاتریارکییه که‌تێدا له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای چه‌پاندنی سێکسواڵی دامه‌زراو‌ه‌‪.‬‬ ‫مۆدێلی خێزان دەکات؟‪ .‬‬ ‫ب��ۆ وه‌اڵم���دان���ه‌وه‌ی ئ��ه‌م پرسیارانە له‌به‌رئه‌و‌ه توندوتیژی له ‌هه‌ولێر دابه‌ش‬ ‫پێویست ‌ه ئاوڕێك له ‌پێكهاته‌ی سایكۆلۆژی ده‌بێت له‌نێوان پارتی له‌الیه‌ک و خوتبه‌بێژ‌ه‬ ‫پ��ارت��ی ب��ده‌ی��ن �ه‌وه‌‪ ،‬چ��اوێ��ك ب��ه‌و هێز‌ه سیاسیه‌کانی مزگه‌وتیش له‌الیه‌کی ترەوە‌‪،‬‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی ‌ه بخشێنینه‌و‌ه ك��ه ‌پارتی کەبەشێکی مەالکانی یەکگرتوون‪ ،‬بەمانای‬ ‫به‌پشتیوانی خ��ۆی تێده‌گات‪ ،‬پێویست ‌ه بەئۆپۆزیسیۆنی ئیسالمەوی و پارتی‬ ‫له ‌هه‌مان كاتیشدا (كۆنه‌ستی بنه‌ماڵه)‌ سێبه‌ری تۆقاندن وسزای مەعنەوی ده‌کەن ‌ە‬ ‫له‌یادنه‌كه‌ین كه‌خۆی به‌میراتگری پرسه‌كانی یه‌کێک له‌نه‌ریت ‌ه دیاره‌کانی ئه‌و شاره‌‪ ،‬دیارە‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی كورد تێده‌گات‪ .‬هه‌موو ئه‌مانه ئه‌و پێکهاته‌ی کۆمه‌اڵیه‌تی یارمه‌تیده‌ر‌ه بۆ‬ ‫كاتیگۆری و چوارچێوه ‌سایكۆلۆژیه‌ن‪ ،‬كه گه‌شه‌سه‌ندنی پارتریارکیه‌تی ئاینی وسیاسی‬ ‫‌‌ئه‌كتی سیاسی و كۆمه‌اڵیه‌تی و بیروڕاكانی لەو ش��ارەدا‪ .‬ئه‌و پێکهات ‌ه کۆمه‌اڵیه‌تی ‌ه‬ ‫‌پارتی ك��اری له‌سه‌ر ده‌ك��ات و له‌سه‌ری موحافزکارانه‌یە له ‌هه‌ولێر به‌توندوتۆڵی‬ ‫ماوه‌ته‌و‌ه وه‌های کردوو‌ه که‌ئه‌و ناوچه‌ی ‌ه بۆ‬ ‫دامه‌زراوه‌‪.‬‬ ‫دی��ار‌ه به‌ته‌نها پارتی نیی ‌ه که‌په‌نا گه‌شه‌کردنی پارتی و مەالیەکانی یەکگرتوو‬ ‫ده‌ب���ات ب��ه‌ر ت��ون��دوت��ی��ژی‪ ،‬به‌ڵکو ئ �ه‌و‌ه له‌بارتر بێت له‌هه‌ر شوێنێکی تری دنیا‪.‬‬ ‫یه‌کێتی نیشتیمانی و مه‌الکانی یه‌کگرتوو پارتی به‌حوکمی هه‌ڵقواڵنی له‌نێو خێڵی‬ ‫و ب��زوت��ن�ه‌وه‌ش��ن ب��ڕوای��ان ب�ه‌دارع�ه‌س��ای کوردیه‌و‌ه و پابه‌ند بوونی به‌جێگیره‌کانی‬ ‫ی بۆ سزادان‬ ‫ت�ه‌م��ێ��ک��ردن��ی ع��وم��ه‌ری ک���وڕی خ�ه‌ت��اب خێڵ و نه‌ریته‌کانی‪ .‬خوێندنه‌وە ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بەگشتی کۆی ئەقڵی سیاسی لە جیاواز ده‌بێت‪ ،‬وه‌ک له‌خوینده‌وه‌ی سزادانی‬ ‫کوردستاندا لەو خەیاڵە قوتاری نەبووە‪ ..‬شیوعی ‌ه ئێراقییه‌کان له‌زه‌مه‌نی قاسمدا بۆ‬ ‫ئیدی ‌‌لەبه‌ندکردن و دادگایکردنه‌و‌ه بیگر‌ه نه‌یاره‌کانیان‪ .‬الی پارتی‪ ،‬سزا چه‌ند‌ه دووری‬ ‫تاوه‌کو نانبڕین و فه‌توای داخستنی گۆڤار سیاسی هه‌یه‌‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ن��ده‌ش ڕه‌مزیه‌تێکی‬ ‫و ڕۆژنامه‌کان‪ ،‬فۆرمه‌کانی توندوتیژین خێزانی و نه‌ریتخوازان ‌ه به‌خۆیه‌و‌ه ده‌گرێت‪.‬‬ ‫که‌پارت ‌ه سیاسیه‌کان له ‌مێژووی خۆیاندا لێره‌و‌ه به‌رگریکردن له ‌پارتی یه‌کسان‬ ‫پیاده‌یان کردووه‌‪ .‬توندو تیژی و سزادانی ده‌بێته‌و‌ه له‌گه‌ڵ به‌رگریکردن له‌توندوتۆڵی‬ ‫جه‌سته‌یی‌‪ ،‬پارتی و پارته‌کانی تر ده‌خات ‌ه‬ ‫‌یی‬ ‫ی�ه‌ک خ��ان �ه‌وە‌‪ ،‬توندو تیژی جه‌سته ‌‬ ‫خاڵی هاوبه‌ش ‌ه له‌هه‌موواندا‪ .‬ب �ه‌اڵم له‬ ‫‌گه‌ڕانه‌وه‌دا بۆ شیکردنه‌وه‌ی هۆکاره‌کانی‬ ‫ئ �ه‌م دی��ارده‌ی��ه‪ ،‬له‌هه‌ر یه‌کێکیاندا به‌ر‬ ‫پێکهاته‌یه‌کی کۆمه‌اڵیه‌تی جیاواز و بیروڕای‬ ‫ج��ی��اواز ده‌ک��ه‌وی��ن‪ .‬ل��ه ‌حزبی شیوعیدا‬ ‫س���زادان دووری��ه‌ک��ی ئ��ای��دۆل��ۆژی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌الی ئیسالمیه‌کان بوعدێکی ئاینی قوڵ‬ ‫ڕه‌واخوازی ده‌کات‪ ،‬له‌الی پارتی دووریه‌کی‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی و خێزانی وه‌رده‌گرێت‪ .‬سزای‬ ‫جه‌سته‌یی له‌یه‌کێتیدا سه‌ره‌تا ڕه‌هه‌ندێکی‬ ‫سیاسیانه‌ی ڕووتی هه‌بوو‌‪ .‬به‌اڵم له‌ڕێگه‌ی‬ ‫ده‌سه‌تبه‌سه‌راگرتنی تاڵه‌بانی به‌سه‌ر هه‌موو‬ ‫یه‌کێتیدا و بوونی ده‌زگایه‌کی وه‌ک دژه‌تیرۆر‬ ‫ل �ه‌ژێ �ر‌ده‌س��ت ک��وڕه‌ک �ه‌ی��دا‪( ،‬ه���ه‌ر چۆن‬ ‫ئاسایشی گشتی له‌ده‌ست کوڕی بارزانیه)‌‪،‬‬ ‫سزادانی نه‌یاران به‌ئه‌ندامانی یه‌کێتیشه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌الی یه‌کێتی‪ ،‬نێزیک ده‌بێته‌و‌ه‌ له‌سنووری‬ ‫سزادانه‌کانی پارتی‪ ،‬ب��ەاڵم بەفۆرمیکی‬ ‫الوازەوە‪ .‬لێرەوە قسەکردن لەسەر پارتی‬ ‫قسەکردنە لەسەر پیکهاتەیەکی خێزانی کە‬ ‫لە فۆرمی سیاسیدا خۆی نمایش دەکات‪ .‬‬ ‫پاتریارک و خێزان‬ ‫به‌کارهێنانی س���زای جه‌سته‌یی‪،‬‬ ‫دوژمنکاری جه‌سته‌یی له‌الیه‌ن پارتیه‌و‌ه‬ ‫بۆ ده‌ره‌وه‌ی خ��ۆی‪ .‬له ‌خ��ودی ‌خۆیدا‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ک ‌ه بۆ سوستێمی کۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫پاتریارکی‪ ،‬که‌تێدا ده‌سه‌اڵتی قسه‌کردن‬ ‫ته‌نها بۆ پاتریارک ده‌مێنێته‌وه‪ .‬مه‌ترسی‬ ‫له‌وه‌دای ‌ه له‌گه‌مه‌ی دیموکراسیدا پاتریارک‬ ‫ڤلهێلم رایخ‌‬ ‫له ‌پشت ده‌زگاکانه‌و‌ه به‌به‌رگێکی دیکه‌و‌ه‬ ‫گه‌مه‌ی خۆیده‌کات‪ .‬به‌اڵم کاتێک نوسه‌رێک‪،‬‬ ‫ئه‌کتیڤیستێک‪ ،‬ڕۆژن��ام �ه‌ن��ووس��ێ��ک‪ ،‬ل ‌ه خێزان‪ ،‬به‌حوکمی ئ�ه‌وه‌ی پارتی هه‌ر له‬ ‫نێو هه‌مان گه‌مه‌دا له ‌هێڵه‌سنوره‌کانی ‌بنه‌ڕه‌ته‌و‌ه له‌سه‌ر بنه‌مای بنه‌ماڵ ‌ه خۆی‬ ‫پ��ات��ری��ارک نێزیکده‌بێته‌وه‌‪ ،‬پاتریارکی دام���ه‌زران���دووه‌‪ .‬سیاسه‌ت و خێزان له‌م‬ ‫کوردی به‌رگ ‌ه دیموکراسیه‌که‌ی داده‌که‌نێت هاوکێشه‌یه‌دا تێکه‌ڵی یه‌کترده‌بن‪ ،‬خێزانی‬ ‫و ب �ه‌ڕووت��ی م��وم��اره‌س �ه‌ی ت��ون��دو تیژی ده‌سه‌اڵتخوازی خێڵه‌کی له‌فۆرمی سیاسیدا‬ ‫ده‌ک��ات‪‌ .‬توندوتیژی لە ڕۆژان��ی ئەمڕۆدا وێنه‌کانی خۆی به‌نێو هه‌یکه‌لی حکومی و‬ ‫ته‌نها ئه‌و ساته‌وه‌خت ‌ه ئامادە نییە‪ ،‬که‌هێڵ ‌ه ڕێکخراوه‌یدا دابه‌شکردووە‪.‬‬ ‫س��ورە‌ک��ان ب�ه‌ر ‌په‌المار ده‌ک���ه‌ون‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ل���ه‌ک���ۆم���ه‌ڵ���گ���ه‌ی ج���وت���ی���اری و‬ ‫له‌وه‌دای ‌ه ک ‌ه‌پاتریارک سوپایه‌کی نهێنی پ��ارت��ری��ارک��ی��دا‪ ،‬وه‌ک (ڤلهێلم ڕای��خ)ی‬ ‫هه‌مه‌جۆری ته‌رخانکردوو‌ه بۆ پاراستنی دەروونناسی قوتابخانەی شیکاری دەروونی‬ ‫ئ��ه‌م هێڵ ‌ه س��ووران��ه‌‪ .‬له‌چەقۆکێشانی ن��وێ ئ��ام��اژەی پ��ێ��داوە‪ ،‬به‌رهه‌مهێنان و‬ ‫شەستەکانی س���ەدەی بیستەوە بیگرە پ �ه‌ی��وه‌ن��دی خێزانی ب�ه‌ت��ون��دی پێکه‌و‌ه‬ ‫تادەگاتە‌ڕۆژنامه‌نووسانی حیزب‪ ،‬تادەگاتە واب��ەس��ت��ەن‪ ،‬هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی خێزان‪،‬‬ ‫ڕاوێ��ژک��اران��ی خ���اوەن ب��ڕوان��ام��ەی ب��ەرز‪ ،‬لەسيستێمی پاتریارکیدا مانای ڕووخانی‬ ‫که‌هه‌وڵده‌ده‌ن پاتریارکیه‌ت له‌نێو گه‌مه‌ی هەیکەلی ئابووری ئەو خیزانە سیاسیە‬ ‫دیموکراسیدا بگونجێنن‌‪ .‬توندوتیژی له‌م ده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬لەبەر ئەوەی ڕایخ گووتەنی‬ ‫حاڵه‌ته‌دا له‌الیه‌ن ده‌زگاکانیه‌و‌ه‌به‌رامبه‌ر (ش���ێ���وازی ب�ه‌ره�ه‌م��ێ��ن��ان��ی ج��وت��ی��اران‬ ‫به‌شه‌رعیه‌تکردن ده‌ب��ێ��ت �ه‌وه‪ ،‬به‌مه‌ش پێویستی په‌یوه‌ندیه‌کی توند و تۆڵی نێوان‬ ‫تۆڕێکی کۆمه‌اڵیه‌تی پێکدێت که‌پارێزگاری ئه‌ندامه‌کانێتی‪ .) ..‬گەر دیووی نەگوتراوی‬ ‫له‌توندنوتیژی ده‌کات و به‌خێوی ده‌کات و ئەم ڕستەیەی ڕایخ بدوێنین‪ ،‬دەتوانین لەوە‬ ‫فۆرمه‌کانی ده‌گۆڕێت و ئاماده‌ی ده‌کات بۆ تیبگەین کەپارتی دیموکرات هەر لەسەرەتاوە‬ ‫ئه‌و کاتانه‌ی یه‌کێک له‌هێڵ ‌ه سووره‌کانی هەوڵی پاراستنی نموزەجی ئەو خیزانەیە‪،‬‬ ‫بنه‌ماڵ ‌ه نێزیک ده‌بێته‌وه‌‪ .‬ئه‌م ده‌زگایان ‌ه کەزەمانەتی بەردەوامبوونی دەداتێ لە نێو‬

‫دەسەاڵتدا‪ ،‬لێرەوە فۆرمی پارتی فۆرمی‬ ‫خێزانی خێڵە‪ ،‬ب��ەج��ی��اوازی پارتەکانی‬ ‫ترەوە کەلەگۆشەنیگای سیاسی و ئاینی‬ ‫جیاوازەوە کار لەنێو سیاسەتدا دەکەن‪.‬‬ ‫لەالیەکی ترەوە کە‌باس له‌خێزان ده‌که‌ین‪،‬‬ ‫دەبێت باس له‌و په‌یوه‌ندی ‌ه سێکسواڵی ‌ه‬ ‫بکه‌ین کە‌ژیانی خێزانداری هه‌ڵده‌سوڕێنێت‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندی ‌ه سێکسواڵیه‌کانیش ئه‌و هێز‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵتخوازه‌ی ‌ه که‌ڕۆڵه ‌کۆمه‌اڵیتیه‌کان‬ ‫به‌سه‌ر ئه‌ندامانی خێزاندا دابه‌شده‌کات‪.‬‬ ‫لێره‌و‌ه جگ ‌ه له‌په‌یوه‌ندی نێوان به‌رهه‌مهێنان‬ ‫و پابه‌ندبوون به‌خاکه‌و‌ه که‌الی جوتیاران‬ ‫باوه‌‪ ،‬که‌بێگومان به‌شێکی گه‌وره‌ی کولتوری‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ی ک��وردی��ش ئەقڵی جوتیاره‌‪،‬‬ ‫ئه‌وا چه‌پاندنی سێکسواڵی و سێکوالیه‌ت‬ ‫خه‌فه‌کردن ده‌بێت ‌ه به‌شێکی ت��ری ئه‌و‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌‪ .‬به‌مشێوه‌ی ‌ه پاتریارکیه‌ت ‬ ‫سیاسه‌تێکی س��ێ��ک��س��واڵ��ی ب��ۆ خ��ۆی‬ ‫دا‌ده‌مه‌زرێنێت‪ .‬ئه‌م په‌یوه‌ندی ‌ه سێکسواڵیه‬ ‫‌ده‌بێته وزه‌یه‌ک بۆ به‌رهه‌مهێنانی هه‌موو‬ ‫وێنه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی خۆی‪ ،‬هه‌ر له‌نه‌ته‌وه‌و‌ه‬ ‫بیگر‌ه تاوه‌کو په‌یوه‌ندی نێوان هاواڵتیان‬ ‫و ده‌وڵ���ه‌ت‪ ،‬یەکێک ل��ەو وێنانەیهەوڵی‬ ‫بەرهەمهینانەوەی دەدات‪ ،‬فیگور و وێنەی‬ ‫(هاواڵتی بچوک)ە‪ .‬پاتریارکیه‌ت بەڕای‬ ‫ڕایخ (چه‌پاندنی سێکسواڵی و خه‌فه‌کردنی‬ ‫گرنگترین ده‌سه‌اڵتی خێزانی ده‌سه‌اڵتخوازی ‬ ‫پێکده‌هێنێت‪ ،‬ده‌بێت ‌ه شتروکتورێکی‬ ‫پێکهێنه‌ری هاواڵتی بچوک‪ ،‬بێگومان‬ ‫به‌یارمه‌تی ترسی ئاینی به‌رده‌وامی به‌خۆی‬ ‫ده‌دا ‪ ...‬ل‪.. ‌) 69‬‬

‫بۆزیاتر زانیاری بڕوانه بەئەلمانی ‌‪:‬‬ ‫ولیه‌م ڕایخ‪ ،‬سایکۆلۆژی جه‌ماوه‌ری فاشیزم‬ ‫‪ ،‬چاپەمەنی کیڤیی ‪ .١٩٩٧‬‬ ‫ ‪Wilhelm Reich, Die‬‬ ‫‪Massenpsychologie‬‬ ‫‪des‬‬ ‫‪Faschismus, KiWi Verlag‬‬ ‫‪1997‬‬ ‫پارتی دیموکرات لەم گۆشەنیگایەی‬ ‫ڤلهێلم ڕایخ لەهەوڵی ئەوەدایە خۆی لەگەڵ‬ ‫دنیای گڵۆباڵ و دنیای کۆمنیکاسیۆن‬ ‫بگونجێنێت‪ ،‬ب��ەدروس��ت��ک��ردن��ی ئ��ەو‬ ‫فیگورەی ناوی (هاواڵتی بچوکە)‪ .‬هاواڵتی‬ ‫بچوک لە سادەترین پیناسەیدا تەنها‬ ‫لە نێو فۆرمی شتەکاندایە وجەوهەری‬ ‫مەسەلەکان ف��ەرام��ۆش��دەک��ات‪ .‬بەمانای‬ ‫لەدەزگای ڕۆشنبیرییە و کاری ڕۆشنبیری‬ ‫جیدی ن��اک��ات‪ ،‬لە حیزبدایە و گاڵتەی‬ ‫بەسیاسەت دێت‪ ،‬ڕۆژنامەنووسە و لە ناخی‬ ‫خۆیدا گاڵتەی دێت بەکاری ڕۆژنامەوانی‪،‬‬ ‫پەڕلەمانتارە و پەڕلەمان وەک دیوەخانێکی‬ ‫تەمەڵی دەبینێت‪ ،‬لە دواجاریشدا ئەم‬ ‫هاواڵتیە بچوکە لەدەرکەوتنیدا ڕۆشنبیرە‪،‬‬ ‫پەڕلەمانتارە‪ ،‬پڕۆفیسۆری زانکۆیە و‬

‫ڕۆژنامەنووسە‪ ،‬ب��ەاڵم لە ج��ەوه��ەردا لە‬ ‫ب��ەردەم بنەماڵەدا هەموو پڕنسیبەکانی‬ ‫پیشەکەی خۆی لەبیر دەک��ات‪ .‬بەمانای‬ ‫لەسەر مۆدیلی دەوڵەتانی کەنداو‪ ،‬پارتی‬ ‫دی��م��وک��رات ه��ەوڵ��ی دروس��ت��ک��ردن��ی ئەو‬ ‫هاواڵتیە بچوکە دەدات‪ ،‬کەوێنەی کوڕی‬ ‫بچوکە لەخێزانی خێڵەکیدا و پاتریارکیەتی‬ ‫خێڵەکی ئەو فۆرمەی لەتەسلیمبوون و‬ ‫ڕاوەستان لەبەردەست براگەورەکاندا پێ‬ ‫قبوڵە‪ ،‬لەسەر ئەو بنەمایە کێها لەئێمە‬ ‫لەنهێنی ئەو برابچوکی و هاواڵتی بچوکە‬ ‫تێبگات‪ ،‬دەتوانێت پێگەیەکی ئابووری و‬ ‫کۆمەاڵیەتی بۆخۆی زامن بکات‪ ..‬پارتی‬ ‫لەسەر ئەم مۆدیلە کاردەکات و لەڕێگەی‬ ‫پارە و ئیمتازاتەوە کارگەیەکی شەووڕۆژەی‬ ‫هەیە بۆ دروستکرنی ئەو فیگورەی ناوی‬ ‫هاواڵتی بچوکە‪.‬‬ ‫باوکی ئه‌به‌دی ‬ ‫پارتی دیموكرتی كوردستان‪ ،‬له‌ڕووی‬ ‫پێكهاته‌ی سایكۆلۆژیه‌و‌ه پارتێكه‌‪‌ ،‬پابه‌ند‌ه‬ ‫به‌وێنه‌ی (ب��اوك) وه‌ك تاك ‌ه وێنه‌ی زاڵ‬ ‫ل��ه ‌ی����اده‌وه‌ری سیاسیدا‪ .‬ئ��ه‌م وێنه‌ی ‌ه‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر به‌غیابكردنی وێ��ن�ه‌ی (دای��ك)‬ ‫خۆی پێكده‌هێنێت‪ .‬ئه‌م پارت ‌ه هه‌میش ‌ه‬ ‫پابه‌ند‌ه به‌باوكی سه‌ركرد‌ه و برای گه‌ور‌ه‬ ‫و ئامۆزای گه‌وره‌‪ ...‬ئیدی له‌م تۆڕه‌دا ته‌نها‬ ‫نێره‌كان یاریكه‌ری یه‌كه‌م و دوایاركه‌ری‬ ‫گۆڕه‌پانه‌كه‌ن‪ .‬پارتی ئه‌م باوكسارالریه‌ی‬ ‫خ���ۆی ده‌خ���ات��� ‌ه ئ �ه‌س��ت��ۆی پێكهاته‌ی‬ ‫خێڵه‌كی ك���وردی و ه���ه‌ردوو توخمه‌ك ‌ه‬ ‫پێكه‌و‌ه له‌ئه‌كتێكی سیاسیدا گرێده‌دات‪.‬‬ ‫پارتی له‌وه‌ته‌ی هه‌ی ‌ه به‌ده‌ست و به‌ددان‬ ‫پارێزگاری له‌م وێنه‌ی ‌ه ده‌كات و به‌شێكی‬ ‫گ��ه‌وره‌ی ستراتیژی پارتی پێكهێناوه‌‪،‬‬ ‫به‌مشێوه‌ی ‌ه ده‌گه‌م ‌ه ئه‌و ده‌رئه‌نجامه‌ی‪،‬‬ ‫‌كه ‌هۆشمه‌ندی سیاسی پارتی دیموكرات‬ ‫هۆشمه‌ندیه‌كی نێرساالریی ‌ه له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی مێینه‌‪ .‬بەمجۆرە خەیاڵی‬ ‫سیاسی پارتی کاردەکات‪.‬‬ ‫گ���ه‌ر ت��ۆزێ��ك ووردت�����ر ئ���ه‌م تێز‌ە‬ ‫شیبكه‌مه‌و‌ه ده‌توانم بڵێم؛ ك ‌ه هۆشمه‌ندی‬ ‫سیاسی پارتی‪ ،‬كۆمه‌ڵگ ‌ه وه‌ك مێینه‌یه‌ك‬ ‫ده‌بینێت كه‌ته‌نها له‌خزمه‌تی نێردا بوونی‬ ‫خ��ۆی ده‌سه‌لمێنێت‪ ،‬بوونی سه‌لمێنراو‬ ‫مانای په‌یمان تازه‌كردنه‌وه‌ی مێینه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫بۆ نێرساالرێكی ئه‌به‌دی‪ .‬له‌م ڕوانگه‌یه‌و‌ه‬ ‫پارتی كۆمه‌ڵگ ‌ه وه‌ك بكه‌رێك نابینێت‬ ‫به‌ڵكو وه‌ك كار له‌سه‌ر كراوێك مامه‌ڵه‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵدا ده‌كات‪ ،‬وه‌ك جه‌سته‌یه‌ك كه ‌له‬ ‫‌خزمه‌تی ئه‌ودایه‌‪.‬‬ ‫ئه‌قڵیه‌تی پارتی له ‌نێو ماڵی سیاسی‬ ‫خۆیشیدا ئه‌م هاوكێش ‌ه دووبار‌ه ده‌كاته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌مانای ده‌ركردنی ‌مێین ‌ه له‌هاوكێشه‌ی‬ ‫بكه‌رێتی‪ ،‬ئاوه‌هاش ئه‌وانه‌ی خوار بنه‌ماڵ ‌ه‬ ‫به‌كار له‌سه‌ركراو تێده‌گات‪ ،‬به‌مانای ده‌چنه‬ ‫خانه‌ی مێینه‌یه‌‌ك وه‌ك كه‌یبانوویه‌كی‬ ‫ئه‌به‌دی لە خزمەتی ڕێبازەکەدان‪ ‌.‬چه‌ند‌ه‬ ‫ئه‌قڵیه‌تی پارتیش به‌ده‌سته‌واژه‌ی كاد‌ر‌ه‬ ‫بااڵكانی دڵخۆش ده‌بێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی‬ ‫تۆب ‌ه دەكه‌ن كه‌ده‌ڵێن‪ :‬ئێم ‌ه خزمه‌تكاری ‬ ‫به‌ر قاپی بنه‌ماڵه‌ی بارزانین‪ ..‬یاخود تاك ‌ه‬ ‫سه‌رۆك هه‌ر به‌رزانیه‌‪..‬هتد‪..‬ئه‌م دانپێدانان ‌ه‬ ‫بۆ پارتی پاسپۆرتی چوونه ناوه‌وه‌ی ئه‌م‬ ‫خێزان ‌ه پان و پۆڕه‌ی ‌ه كه‌زیاتر له‌نیو سه‌ده‌ی ‌ه‬ ‫به‌ده‌وری باوكی گه‌وره‌دا ده‌سوڕێته‌وه‌‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫ده‌سته‌واژ‌ه به‌ناوبانگ ‌ه به‌یعه‌تدان ‌ه به‌بارزانی ‬ ‫به‌هه‌موو فۆرم ‌ه جیاجیاكانیه‌وه‌‪ ،‬بۆت ‌ه‬ ‫كولتێك‪ ،‬کولتورێکی دێرین ‌ه و نه‌ریتێكی‬ ‫كولتوری ل ‌ه نێو پارتیدا‪ .‬ل ‌ه جه‌وهه‌ریشدا‬ ‫ئ �ه‌م دانپێدان ‌ه م��ان��ای خۆپاكردنه‌وه‌ی‬ ‫نه‌یاران ‌ه له‌سه‌ر كورسیه‌كانی ب��اوك‪ ،‬له‬ ‫‌هه‌مانكاتیشدا جه‌ختكردن ‌ه ل ‌ه نێرایه‌تی‬ ‫و گه‌وره‌كردنی وێنه‌ی پاڵه‌وانی نێرینه‌‌‪،‬‬ ‫ك � ‌ه ل � ‌ه س��ه‌رۆك��دا به‌رجه‌ست ‌ه ده‌ب��ێ��ت‪.‬‬ ‫بۆنمونە شیوعیه‌كانی دیرینەکانی ناو‬ ‫پارتی مه‌جبورن هه‌میش ‌ه ئه‌م به‌یعه‌ی ‌ه‬ ‫تازه‌بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ی هه‌ندێكیان‬ ‫له‌پله‌ی به‌رزی ئه‌و پارته‌دان‪ ،‬كه‌چی ئه‌وان‬ ‫زیاتر له‌ئه‌ندامانی دیكه‌ی پارتی به‌رده‌وام‬ ‫له‌م پڕۆسه‌ی به‌یعه‌تدان ‌ه به‌رده‌وامن‪ .‬ئه‌م‬ ‫پارت ‌ه له‌م كه‌ش ‌ه سایكۆلۆژیه‌و‌ه گه‌ش ‌ه‬ ‫به‌خۆی ده‌دات‪ ،‬ئه‌وانه‌ی خ��وار بنه‌ماڵه‬ ‫له‌م كاتیگۆریه‌ی كه‌یبانووە ئەبەدییەکانن‬ ‫و دەبێت ئەو ڕۆڵە قبوڵبکەن‪ .‬بەمشیوەیە‬ ‫لەنێو حزبدا نموزەجی هاواڵتی بچوک و‬ ‫بچوکتر بەرهەمدەهێنرێت‪..‬‬ ‫کۆتایی بەشی یەکەم‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 16‬بیـــروڕا زیاتر ل ‌ه ‪ 270‬به‌رهه‌می پیكاسۆ دۆزرایه‌وه‌‬

‫‪19‬‬

‫ل ‌ه هیجای‌ مامۆستا خراپه‌كاندا‬

‫یاسین عومه‌ر ئیبراهیم‬ ‫ی‬ ‫ی بیستودوساڵ ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر لێم بپرسن له‌ نزیكه‌ ‌‬ ‫خوێندنتدا چه‌ند مامۆستای‌ باشت دیوه‌‪،‬‬ ‫ی ده‌ڵێم كه‌م نین ئه‌و مامۆستا‬ ‫بێدوودڵ ‌‬ ‫ی وانه‌یان پێوتوومه‌ته‌وه‌‪ ،‬بگر‌ه‬ ‫باشانه‌ ‌‬ ‫ی بوون‬ ‫ی نائاسای ‌‬ ‫هه‌ندێك له‌وانه‌ مرۆڤ ‌‬ ‫‌و زۆر زیاتر ل ‌ه مامۆستایه‌ك ب��وون‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی پێغه‌مبه‌رانه‌یان‬ ‫مامۆستایانه‌ بوعدێك ‌‬ ‫ی هێند‬ ‫ده‌دای� ‌ه پیشه‌كه‌یان ‌و به‌شێوازێك ‌‬ ‫كاریگه‌ر ده‌هاتنه‌ پ��ۆل�ه‌و‌ه كه‌ ئێمه‌ ل ‌ه‬ ‫خه‌ونه‌كانیشماندا الساییمان ده‌كردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی تاهیر به‌رزنجی‌‪،‬‬ ‫مامۆستایانی‌ وه‌كو عه‌ل ‌‬ ‫ی فیزیا‪،‬‬ ‫ی ره‌مزی‌‪ ،‬عه‌بدوڵاڵ مه‌حمود ‌‬ ‫فه‌وز ‌‬ ‫سامان ‌و یاسین عه‌زیزی‌ كوردی‌‪ ،‬ك ‌ه هه‌ر‬ ‫چواریان ل ‌ه ئاماده‌یی‌ هه‌ڵكه‌وت وانه‌یان‬ ‫ی‬ ‫پێوتوومه‌ته‌وه‌‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا مامۆستایان ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ڕێزی‌ وه‌كو دڵشاد ره‌فیق‪-‬ی‌ به‌ڕێوبه‌ر ‌‬ ‫ئ��ام��اده‌ی�ی‌ هه‌رێمی‌ ئ��ێ��واران‌و مامۆستا‬ ‫ی‬ ‫ی‌و چه‌ند مامۆستایه‌ك ‌‬ ‫ی ئابووری ‌‬ ‫به‌هجه‌ت‪‌ -‬‬ ‫دیك ‌ه ك ‌ه ئه‌فسووس یاده‌وه‌رییم هاریكارییم‬ ‫ی تایبه‌ت‬ ‫ناكه‌ن بۆ بیرهێنانه‌وه‌یان؛ تایپێك ‌‬ ‫بوون ل ‌ه مامۆستا ك ‌ه مامۆستایه‌تییكردنیان‬ ‫وه‌ك���و وه‌زی��ف�� ‌ه ‌و ئ���ه‌رك ‌و ج��ۆرێ��ك ل ‌ه‬ ‫ده‌س����ه‌اڵت ت��ه‌م��اش��ان��ه‌ده‌ك��رد‪ ،‬ئ �ه‌وان � ‌ه‬ ‫چێژیان ل ‌ه مامۆستابوون وه‌رده‌گ���رت ‌و‬ ‫هاوشێوه‌ی‌ خواردنه‌وه‌یه‌كی‌ به‌چێژ له‌م‬ ‫ئیشه‌یان ده‌ڕوان �ی‌‪ ،‬ل ‌ه تێڕوانینی‌ ئه‌واندا‬ ‫مامۆستایه‌تییكردن ج��ۆرێ��ك ب��وو ل ‌ه‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ئه‌وانیدی‌‪،‬‬ ‫هاوبه‌شییكردنی‌ مه‌عریف ‌‬ ‫مامۆستایه‌تیكردن پرۆڤه‌كردن بوو له‌سه‌ر‬ ‫فێربوون‪ ،‬گۆڕینه‌وه‌ی‌ ئه‌زموون بوو له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وانه‌دا ك ‌ه ب ‌ه قوتابی‌‪/‬خوێندكار‪/‬فێرخواز‬ ‫ناوده‌بران‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وانه‌ وه‌كو هه‌موو یاده‌وه‌رییه‌ جوانه‌كان ‌‬ ‫دیك ‌ه ل ‌ه بیره‌وه‌رییما هه‌ڵكۆڵراون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌وه‌دا كه‌ بیره‌وه‌ریی‌ مرۆڤ ته‌نیا شت‌و‬ ‫ی‬ ‫رووداوه‌ باشه‌كان هه‌ڵناگرێت‌و توانستێك ‌‬ ‫ی شته‌ ناشرین‬ ‫سه‌یری‌ هه‌ی ‌ه بۆ پاراستن ‌‬ ‫‌و ناخۆشه‌كانیش‪ ،‬ده‌بێت بڵێم به‌داخه‌و‌ه‬ ‫ی ك��ورد ئه‌و‬ ‫ی مامۆستایان ‌‬ ‫ی زاڵ � ‌‬ ‫فیگه‌ر ‌‬ ‫ی ناوبراو ل ‌ه‬ ‫فیگه‌ر‌ه نییه‌ ك ‌ه مامۆستایان ‌‬

‫ی‬ ‫پێشه‌وه‌ هه‌یانبوو‪ ،‬ئه‌وانه‌ كه‌مینه‌یه‌ك ‌‬ ‫ن��او ئاپۆرایه‌كی‌ گ���ه‌وره‌ن ل� ‌ه مامۆستا‬ ‫ی زۆر سه‌یروسه‌مه‌ر‌ه‬ ‫ك�ه‌ به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫موماره‌س ‌هی‌ ئه‌م كاره‌ گرنگ ‌ه ده‌كه‌ن‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫یه‌ك دنیا گرێی‌ ده‌روونییه‌و‌ه وانه‌ده‌ڵێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی س��ه‌ره‌و‌ه تا نووكی‌ پێیان ب ‌ه‬ ‫له‌ ته‌وق ‌‬ ‫بچووكزانین ‌و ب ‌ه ناچیزه‌گرتنی‌ قوتابییه‌‪،‬‬ ‫ت��وان��س��ت�ی‌ كۆمه‌نیكه‌یشنیان س��ف��ره‌‪،‬‬ ‫ی پۆلیان له‌ خوار سفره‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئیداره‌كردن ‌‬ ‫ئه‌و‌ه جگه‌ له‌و‌هی‌ ئاستی‌ رۆشنبیرییان زۆر‬ ‫الواز‌ه‌و ته‌نانه‌ت ل ‌ه پسپۆڕییه‌كه‌ی‌ خۆشیاندا‬ ‫ی‬ ‫ی القرته‌پێكردن ‌‬ ‫هه‌ندێجار ده‌بن ‌ه مایه‌ ‌‬ ‫قوتابیی ‌ه زیره‌كه‌كانیان‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه ئه‌م‬ ‫تایپ ‌ه ل ‌ه مامۆستا ل ‌ه هه‌ندێك بارودۆخدا‌و‬ ‫ی‬ ‫ی دۆخێكی‌ نائاسای ‌‬ ‫كاتێك رووب���ه‌ڕوو ‌‬ ‫ی قوتابییه‌ك‪،‬‬ ‫وه‌كو جووڵه‌یه‌كی‌ نه‌شیاو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌شاز‪ ،‬یان پشێوییه‌ك ‌‬ ‫یان پرسیارێك ‌‬ ‫ی ن��ێ��وان قوتابییه‌كان ده‌ب��ن �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ك��ات� ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سێتیی ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تییه‌ راسته‌قینه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆی‌ ده‌رده‌خ��ات‌و جه‌لالده‌كه‌ی‌ ناوه‌وه‌ ‌‬ ‫ره‌هاده‌كات‌و به‌ شه‌ق‌و بۆكس‌و دارو به‌رد‬ ‫ده‌كه‌وێته‌ وێز‌هی‌ قوتابییه‌كان‪.‬‬ ‫مه‌ترسیدارترین جۆری‌ ئه‌م مامۆستایان ‌ه‬ ‫ی ‌و‬ ‫ئ�ه‌وان�ه‌ن ك ‌ه له‌ قوتابخان ‌ه بنه‌ڕه‌تی ‌‬ ‫ناوه‌ندییه‌كاندا وانه‌ده‌ڵێنه‌وه‌‪ ،‬ئ �ه‌وان ل ‌ه‬ ‫چه‌ند رووی �ه‌ك �ه‌و‌ه مه‌ترسیدارن‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫ی زۆر هه‌ستیار‌و‬ ‫؛چونك ‌ه له‌گه‌ڵ كائینێك ‌‬ ‫ناسكی‌ وه‌كو منداڵدا مامه‌ڵه‌ده‌كه‌ن‪ .‬دووه‌م؛‬ ‫ناهاوسه‌نگی‌ جه‌سته‌یی‌ نێوان مامۆستا‌و‬ ‫ی الواز‌و‬ ‫ق��وت��اب�ی‌‪ ،‬قوتابی‌ جه‌سته‌یه‌ك ‌‬ ‫ناسك‪ ،‬مامۆستا له‌وكاته‌دا ئه‌گه‌ر تازه‌ش‬ ‫ی‬ ‫ی هێزی‌ جه‌سته‌ی ‌‬ ‫دامه‌زرابێت له‌ لوتكه‌ ‌‬ ‫ی ده‌روونییه‌و‌ه‬ ‫خۆیدایه‌‪ .‬سێیه‌م؛ ل �ه‌ڕوو ‌‬ ‫م��ن��داڵ خ���اوه‌ن ی��اده‌وه‌ری��ی �ه‌ك �ی‌ ئێجگار‬ ‫ئه‌كتیڤ ‌و تیژ‌و تۆماركه‌ره‌‪ ،‬ساده‌ترین‬ ‫رووداو تۆمارده‌كات ‌و ته‌فاسیله‌كان وه‌كو‬ ‫خۆی‌ ده‌كاته‌ ئیمه‌یج‪ .‬دوووباره‌ ده‌بێت بڵێم‬ ‫به‌داخه‌و‌ه كه‌ زۆرینه‌ی‌ توندوتیژییه‌كانیش‬ ‫له‌م قۆناغه‌دا رووده‌ده‌ن‪ ،‬له‌م قۆناغه‌دای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه مامۆستا خراپه‌كان توانستی‌ به‌هێزی ‌‬ ‫ماسولكه‌یی‌ خۆیان تاقیده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫چونك ‌ه حه‌سانه‌یه‌كی‌ كۆمه‌اڵیه‌تییان هه‌ی ‌ه‬ ‫‌و هه‌میشه‌ ل�ه‌ كێشه‌كاندا ب�ه‌ بێتاوان‬ ‫له‌قه‌ڵه‌مده‌درێن؛ له‌ هیچ شتێك سڵناكه‌نه‌و‌ه‬ ‫‌و ماشێن ‌ه وێ��ران��ك �ه‌ره‌ك �ه‌ی‌ ماسولكه‌‌و‬ ‫ت��وان��ج ‌و بگر‌ه جنێویش ده‌خ�ه‌ن�ه‌گ�ه‌ڕ‪،‬‬ ‫ی به‌سته‌زمان ده‌توانێت‬ ‫ئیدی‌ چۆله‌كه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ئ��اوا بێڕه‌حمدا چ‬ ‫له‌ ئاست ماشێنێك ‌‬ ‫به‌رگرییه‌ك نیشانبدات؟‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی‌ ئ����ه‌وه‌وه‌ ك � ‌ه م��اوه‌ی �ه‌ك �ی‌ زۆر‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندنی‌ پێش زانكۆی ‌‬ ‫له‌ناوه‌نده‌كانا ‌‬ ‫دوورك�ه‌وت��ووم�ه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬ته‌نیا له‌ دووره‌و‌ه‬ ‫ی ئه‌و توندوتیژییه‌ ده‌ب��ووم ك ‌ه‬ ‫گوێبیست ‌‬ ‫ی‬ ‫هێشتاش قوتابیان له‌ قوتابخانه‌كان ‌‬ ‫كوردستاندا رووب �ه‌ڕووی��ده‌ب��ن �ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ته‌نیا له‌ماوه‌ی‌ ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی‌ پێشوودا‬ ‫ی‬ ‫مامۆستاكانی‌ كورد پاڵه‌وانی‌ دوو نه‌به‌ردی ‌‬ ‫ی قوتابیان‪ ،‬یه‌كه‌میان‬ ‫مه‌زن بوون ل ‌ه دژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌س��ت��وور‪ ،‬ژم��ار‌ه ‪‌ 58‬‬ ‫؛ل � ‌ه رۆژن��ام �ه‌ ‌‬ ‫ی ‪ 11-24‬باڵوكراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬مامۆستایه‌ك‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫ی كه‌الر ب ‌ه دار له‌ قوتابی‌ ئاالن‬ ‫له‌ شار ‌‬

‫ی ده‌شكێنێت‪،‬‬ ‫محه‌مه‌د ده‌دات ‌و ده‌ست ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌نده‌ خراپ بووه‌‪،‬‬ ‫"شكاوییه‌كه‌ی‌ ده‌ست ‌‬ ‫پالتینیان بۆ ده‌ستی‌ ئه‌و خوێندكار‌ه دانا"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سه‌ره‌نجام كێشه‌ك ‌ه به‌ سوڵحی‌ عه‌شایه‌ر ‌‬ ‫ده‌بڕێندرێته‌و‌ه ‌و ئازاره‌كانی‌ ئاالنیش وه‌كو‬ ‫ی‬ ‫ی سیستم ‌‬ ‫گۆشتی‌ خێر ده‌خرێت ‌ه ژێرپێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌م واڵته‌ ناشرینه‌وه‌‪ .‬داستان ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ ‌‬ ‫ی چوارقوڕنه‌یه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫دووه‌میان ل ‌ه شارۆچكه‌ ‌‬ ‫ی ‪-29‬‬ ‫ی رۆژ ‌‬ ‫ی رووداو‪‌ -‬‬ ‫ژمار‌ه ‪139‬ی‌ رۆژنام ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫‪11‬دا باڵوكراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ره‌وشت كه‌مال كچێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫جوانكیله‌ی‌ حه‌ڤد‌ه سااڵنه‌‪ ،‬به‌هۆ ‌‬ ‫به‌ قۆپیه‌و‌ه گیراو‌ه ل ‌ه الیه‌ن مامۆستاكه‌یه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ڕێوبه‌ر ‌‬ ‫ی ده‌درێت ب ‌ه یاریده‌ده‌ر ‌‬ ‫ناو ‌‬ ‫قوتابخانه‌كه‌‌و ب ‌ه پۆله‌كاندا ده‌گه‌ڕێنرێت‬ ‫ی‬ ‫وه‌ك�����و ت��اوان��ب��ارێ��ك��ی‌ م�����ه‌زن ن���او ‌‬ ‫ده‌خ��وێ��ن��درێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬س �ه‌ره‌ن��ج��ام ره‌وش��ت‬ ‫ی ئه‌م "ناوزڕاندنه‌" گه‌وره‌یه‌ ناگرێت‬ ‫به‌رگ ‌ه ‌‬ ‫ی له‌به‌رده‌م هاوڕێكانیدا‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫‌و له‌ ترس ‌‬ ‫سه‌ریشۆڕنه‌كات ده‌به‌یه‌ك ن�ه‌وت ده‌كات‬ ‫ی‬ ‫ێ رۆژ به‌ر له‌ئێستاش به‌هۆ ‌‬ ‫به‌خۆیدا ‌و س ‌‬ ‫ی‬ ‫سووتانه‌ كاریگه‌ره‌كه‌یه‌وه‌ ل ‌ه سلێمان ‌‬ ‫ی‬ ‫شه‌هیدبوو‪ .‬ئه‌م دوو نموونه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌ماوه‌ ‌‬ ‫كه‌متر له‌ د‌ه رۆژدا روویانداو‌ه نموونه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی‌و بێڕێزییانه‌ ‌‬ ‫ل ‌ه خه‌رواری‌ ئه‌و توندوتیژی ‌‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه قوتابیانی‌ كورد له‌الیه‌ن مامۆستایان ‌‬ ‫جه‌لالدی‌ له‌و جۆره‌و‌ه رووبه‌ڕوویده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی�ه‌ك��ێ��ك ل��ه‌ ه��اوڕێ��ك��ان��م ك��ه‌ ت��وێ��ژه‌ر ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیی ‌ه گێڕایه‌و‌ه كه‌ ئێستاش ل ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی فیزیك ‌‬ ‫قوتابخانه‌كاندا توندوتیژییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫‌و ده‌روون��ی�ی‌ ئێجگار ب�ه‌رف��راوان له‌ دژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫قوتابیان پیاده‌ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بێمانان ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی شت ‌‬ ‫میدیاكان سه‌رقاڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و چیرۆكان ‌ه دێ��ن�ه‌ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫زۆر كه‌م ‌‬ ‫دیواره‌كانی‌ ده‌ره‌و‌هی‌ قوتابخانه‌‪ ،‬هێشتا ل ‌ه‬ ‫قوتابخانه‌كانی‌ كوردستاندا مامۆستا هه‌ن‬ ‫ی قوتابییه‌وه‌‪ ،‬یه‌كێك ل ‌ه‬ ‫تف ده‌كه‌نه‌ ده‌م ‌‬ ‫ی جوانبوو‌ه‬ ‫ی چاو ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫قوتابییه‌كان به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆشه‌و‌ه‌و له‌بر ‌‬ ‫ل ‌ه الیه‌ن مامۆستایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كترناسین ‌و به‌خێرهێنان یه‌كه‌م وشه‌ ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫ی كۆمه‌نیكه‌یشن ‌‬ ‫ك ‌ه پرۆسه‌ ‌‬ ‫قوتابییه‌ چاوجوانه‌دا پێدرووستده‌كات‬ ‫رسته‌ی‌ "چ��اوت زۆر حیزه‌"یه‌‪ ،‬مامۆستا‬ ‫ی‬ ‫هه‌ی ‌ه ته‌نانه‌ت جنێوی‌ به‌ خوشك‌و دایك ‌‬ ‫قوتابییش داوه‌‪ ،‬ك ‌ه ئه‌م رووداوانه‌ ده‌بیستم‬ ‫ی شۆك نابم‪ ،‬بگر‌ه‬ ‫یان ده‌خوێنمه‌وه‌ تووش ‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێمه‌و‌ه بۆ ناو خۆم‪ ،‬ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ‬ ‫منداڵی‌‪" ،‬ده‌گه‌ڕێمه‌و‌ه بۆ به‌رده‌م مامۆستا"‬ ‫ب��ێ��ڕه‌ح��م�ه‌ك��ان‪ ،‬ئ��ه‌وان�� ‌هی‌ ل �ه‌ب��ری‌ گوڵ‬ ‫ی قوزه‌ڵقورت‬ ‫ی شیرین ‌‬ ‫دارحه‌یزه‌ران ‌و له‌بر ‌‬ ‫له‌ ده‌ستیاندا بوو‪.‬‬ ‫ی ‪1987‬ـه‌‪ ،‬به‌فرێكی‌ قورس‬ ‫"سه‌ره‌تای‌ ساڵ ‌‬ ‫ی سه‌ره‌تاییم‬ ‫ی دووه‌م ‌‬ ‫ی پۆل ‌‬ ‫باریوه‌‪ ،‬من قوتاب ‌‬ ‫له‌ یه‌كێك ل ‌ه قوتابخانه‌كانی‌ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ی گه‌رما چه‌ند پله‌یه‌ك ژێر سفر‬ ‫ره‌نگ ‌ه پله‌ ‌‬ ‫ی ئێجگار خۆش له‌ نێوان‬ ‫بێت‪ ،‬شه‌ڕه‌به‌فرێك ‌‬ ‫ی‬ ‫قوتابییه‌كاندا سه‌ریهه‌ڵداوه‌‪ ،‬پاش ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی به‌ڕێوبه‌ر‌و یاریده‌ده‌ره‌كه‌ی‌‌و‬ ‫كه‌م جه‌ناب ‌‬ ‫ی دارو جنێو‌و‬ ‫چه‌ند مامۆستایه‌ك به‌ زه‌بر ‌‬ ‫ه �ه‌ڕه‌ش �ه‌؛ ئ �ه‌م یاریی ‌ه چێژبه‌خشه‌یان‬ ‫ی دامه‌زراند؟‬ ‫ێ یارییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫خامۆشكرده‌وه‌‪ .‬ك ‌‬ ‫ی دی��ك �ه‌ ب�ه‌رك�ه‌وت��ی��ن‪،‬‬ ‫م��ن‌و ه��اوڕێ��ی �ه‌ك � ‌‬

‫ی ساردوسڕ‪،‬‬ ‫ی چۆڵ ‌‬ ‫راپێچكراین بۆ پۆلێك ‌‬ ‫ی وشك چاوه‌ڕێمانه‌‪ ،‬من‬ ‫دارێكی‌ ئه‌ستوور ‌‬ ‫ی مزرم خوارد‪ ،‬بیهێنن ‌ه‬ ‫بیست‌و پێنج دار ‌‬ ‫ی خۆتان‪ ،‬له‌و سه‌رمایه‌دا‌و به‌و دار‌ه‬ ‫به‌رچاو ‌‬ ‫ئه‌ستووره‌‌و به‌و منداڵیی ‌ه الوازه‌ی‌ منه‌و‌ه‬ ‫ده‌بێت چ ئازارێك هاتبێته‌ رۆحمه‌وه‌! بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی ی �ه‌ك هه‌فته‌ ده‌ستم به‌ته‌واوی ‌‬ ‫م��اوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كارینه‌كرد‪ ،‬دوای��ی��ش ك �ه‌س ق �ه‌ره‌ب��وو ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی نه‌كرده‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم وێنه‌ ‌‬ ‫ئازاره‌كانم ‌‬ ‫مامۆستایه‌م ل ‌ه یاده‌وه‌رییمدا هه‌ڵگرت‪ ،‬بۆ‬ ‫ی زۆریش ده‌مێنێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مێژوویه‌ك ‌‬ ‫ئ�ه‌و رووداوان���ه‌ درێ��ژك��راوه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ی په‌روه‌رده‌ ‌‬ ‫بێڕه‌حمانه‌ن ل ‌ه سێكته‌ر ‌‬ ‫ی راپه‌ڕین‪،‬‬ ‫ی كه‌م دوا ‌‬ ‫واڵته‌دا‪ ،‬ب ‌ه ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫له‌ یه‌كێك ل ‌ه قوتابخان ‌ه ناوه‌ندییه‌كانی‌ ئه‌م‬ ‫شاره‌دا‪ ،‬قوتابییه‌ك له‌گه‌ڵ مامۆستایه‌كیدا‬ ‫ی ئه‌وه‌ی‌ قوتابییه‌ك ‌ه‬ ‫بووه‌ كێشه‌یان‪ ،‬به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌هێز‌و كه‌ڵه‌گه‌ت ده‌بێت له‌خۆ ‌‬ ‫بونیه‌ ‌‬ ‫راده‌بینێت‌و یه‌خه‌ی‌ مامۆستا ده‌گرێت‌و‬ ‫ی‬ ‫ی بگره‌‌و به‌رده‌یه‌ك ‌‬ ‫ده‌بێت ‌ه شه‌ڕیان‪ ،‬دوا ‌‬ ‫زۆر ل ‌ه یه‌ك جیاده‌كرێنه‌وه‌‪ ،‬قوتابییه‌كه‌یان‬ ‫فه‌سڵكرد‪ ،‬ته‌نیا ئه‌وكاته‌ش گێڕایانه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ل ‌ه ریزبوونی‌ پێنجشه‌ممانی‌ قوتابخانه‌كه‌دا‬ ‫ه��ێ��ن��رای � ‌ه ده‌ره‌وه‌‪ ،‬چ��ی��ان پ��ێ��ك��رد؟‬ ‫سووكایه‌تیی‌ تا ترۆپك‪ ،‬سه‌رپێشۆڕكردنیان‬ ‫ی ب���رد‪،‬‬ ‫ی خ���ۆ ‌‬ ‫ت���ا دوا س���ن���ووره‌ك���ان��� ‌‬ ‫ناچاریانكرد سه‌ری‌ دانه‌وێنێت‌و له‌به‌رده‌م‬

‫ئه‌م تایپه‌ له‌ مامۆستا‬ ‫له‌ هه‌ندێك بارودۆخدا‌و‬ ‫كاتێك رووبه‌ڕووی‌ دۆخێكی‌‬ ‫نائاسایی‌ وه‌كو جووڵه‌یه‌كی‌‬ ‫نه‌شیاوی‌ قوتابییه‌ك‪ ،‬یان‬ ‫پرسیارێكی‌ نه‌شاز‪ ،‬یان‬ ‫پشێوییه‌كی‌ كاتی‌ نێوان‬ ‫قوتابییه‌كان ده‌بنه‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌سێتییه‌ كۆمه‌اڵیه‌تییه‌‬ ‫راسته‌قینه‌كه‌ی‌ خۆی‌‬ ‫ده‌رده‌خات‌و جه‌لالده‌كه‌ی‌‬ ‫ناوه‌و‌هی‌ ره‌هاده‌كات‌و به‌‬ ‫شه‌ق‌و بۆكس‌و دارو‬ ‫به‌رد ده‌كه‌وێته‌ وێزه‌ی‌‬ ‫قوتابییه‌كانو‬

‫ی‬ ‫زیاتر ل ‌ه سێسه‌د قوتابییدا پیاڵوه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ماچبكات‪ ،‬من ل ‌ه سه‌ر دیوار ‌‬ ‫مامۆستاكه‌ ‌‬ ‫قوتابخانه‌كه‌و‌ه له‌و دیمه‌ن ‌ه تراژیدییه‌م‬ ‫ی كه‌م دوای‌ ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌ڕوان���ی‌‪ ،‬به‌ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫وازی‌ ل ‌ه قوتابخانه‌ هێنا‪ ،‬ل ‌ه كۆتاییه‌كان ‌‬ ‫ی نه‌وه‌دیشدا له‌گه‌ڵ بیست ‌و هه‌شت‬ ‫ده‌یه‌ ‌‬ ‫ی هه‌وڵده‌ده‌ن ئه‌و‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی دیكه‌‪ ،‬دوا ‌‬ ‫كه‌س ‌‬ ‫واڵت ‌ه جێبهێڵن كه‌ تیایدا ناچاركرا قۆنه‌ر‌ه‬ ‫ماچبكات‪ ،‬ل ‌ه سنووری‌ ئێران توركیا‪،‬‬ ‫له‌الیه‌ن ژاندارمی‌ توركه‌و‌ه گولله‌باران كرا‬ ‫و كوژرا‪.‬‬ ‫ێ د‌هه‌توانێت دڵنیامبكاته‌و‌ه ك ‌ه هێشتا ئه‌م‬ ‫ك‌‬ ‫ی ئێمه‌دا نه‌ماون‪،‬‬ ‫دیمه‌نانه‌ ل ‌ه قوتابخانه‌كان ‌‬ ‫كێ‌ ده‌توانێت دڵنیامبكاته‌و‌ه كه‌ چه‌ند‬ ‫ی دیكه‌‪ ،‬كاتێك منداڵه‌كه‌م‬ ‫ساڵێكی‌ كه‌م ‌‬ ‫ی له‌مجۆر‌ه‬ ‫ده‌نێرم ‌ه قوتابخان ‌ه مامۆستایان ‌‬ ‫ێ دڵنیامده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ی پێناڵێنه‌وه‌‪ ،‬ك ‌‬ ‫وانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و سه‌رده‌م ‌ه به‌سه‌رچووه‌ گۆشت ‌‬ ‫ئید ‌‬ ‫ی وه‌كو قوربانیی‌ ببه‌شرێته‌وه‌‪ ،‬من‬ ‫قوتاب ‌‬ ‫ی مامۆستا خراپه‌كان ل ‌ه‬ ‫هێشتا فیگه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌موو شوێنه‌كاندا ده‌بینم‪ ،‬ل ‌ه راڕه‌و ‌‬ ‫ی رۆژنام ‌ه‬ ‫قوتابخانه‌كاندا‪ ،‬ل ‌ه سه‌ر رووپه‌ر ‌‬ ‫‌و گۆڤاره‌كان‪ ،‬ل ‌ه تیڤییه‌كاندا‪ ،‬له‌ هه‌وادا‪،‬‬ ‫ل ‌ه ئاسماندا‪ ،‬بگره‌ هێشتا له‌ خه‌ونه‌كانمدا‬ ‫دێن‌و ده‌چن‪.‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت س��ن��وورێ��ك ب��ۆ ئ��ه‌م��ج��ۆر‌ه ل ‌ه‬ ‫مامۆستا داب��ن��رێ��ت‪ ،‬ئه‌مانه‌ خ���ۆره‌ن ‌و‬ ‫ی‬ ‫پێویست ‌ه ریشه‌كێشبكرێن‪ ،‬ئه‌مان ‌ه خودان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بوار ‌‬ ‫یه‌كێك ل ‌ه خاڵ ‌ه هه‌ره‌ گرنگه‌كان ‌‬ ‫ی ن��ی��ن ك��ه‌ بریتیی ‌ه‬ ‫ك���اری‌ پ���ه‌روه‌ده‌ی��� ‌‬ ‫ل�ه‌ قه‌ناعه‌تپێهێنانی‌ لۆژیكی‌‪ ،‬ئه‌مان ‌ه‬ ‫ی فراوان‬ ‫ی خاوه‌ن مه‌عریفه‌یه‌ك ‌‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫نین ‌و ناوه‌وه‌یان پڕه‌ ل ‌ه گرێ‌؛ ده‌ست ل ‌ه‬ ‫هیچ شتێك ناپارێزن‪ ،‬ئه‌مان ‌ه ده‌بێت له‌الیه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ی پ���ه‌روه‌رد‌ه ‌و رێكخراوه‌كان ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫ق��وت��اب��ی��ان ‌و رێ��ك��خ��راوه‌ك��ان � ‌‬ ‫ی ‌و میدیاكان ‌و خێزانه‌كان ‌و‬ ‫مه‌ده‌نی ‌‬ ‫ی‬ ‫مامۆستا باشه‌كانه‌وه‌ بدرێن ‌ه به‌ر نه‌شته‌ر ‌‬ ‫ره‌خنه‌‌و هه‌ڵبماڵرێن‪ ،‬ده‌بێت ئه‌و حه‌سان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌یان ‌ه نه‌هێڵدرێت‌و راپێچ ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌ ‌‬ ‫به‌رده‌م یاسا بكرێن ‌و ته‌نانه‌ت ده‌ربكرێن‬ ‫ی‬ ‫ی قوتابخان ‌ه ‌‬ ‫‌و وه‌ك چۆن یاریده‌ده‌ره‌كه‌ ‌‬ ‫ی وتبوو‪:‬‬ ‫چوارقوڕنه‌ ب ‌ه خاتوو ره‌وش��ت‪‌ -‬‬ ‫ی پاقله‌فرۆشه‌كانیش هه‌ڵده‌واسم"‬ ‫"ناوی‌ له‌ال ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه‬ ‫ی كات ‌‬ ‫ناویان بخرێت ‌ه سه‌ر زاران‪ ،‬ئید ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قوتابخانه‌یی‌ كۆتای ‌‬ ‫هاتووه‌ توندوتیژی ‌‬ ‫ی‬ ‫پێبهێنرێت‪ ،‬ده‌بێت سه‌رله‌نوێ‌ په‌یوه‌ندی ‌‬ ‫ی ‌و مامۆستا دابڕێژرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫نێوان قوتابی ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خاوه‌نی‌ مافی‌ راسته‌قین ‌ه ‌‬ ‫ده‌بێت قوتاب ‌‬ ‫ی كه‌رامه‌ت ‌و رێز‌و‬ ‫ی بێت له‌ پاراستن ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی ده‌بێت باو ‌‬ ‫مرۆڤایه‌تییه‌كه‌یدا‪ ،‬ئید ‌‬ ‫ی‬ ‫ئیدیۆم ‌ه سوواو و هیچ ‌ه نه‌مابێت ك ‌ه گۆشت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌دات ‌ه مامۆستا‌و ئێسقانه‌كانیش ‌‬ ‫قوتاب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مرۆڤه‌‪ ،‬مرۆڤێك ‌‬ ‫بۆ باوك‪ .‬ئه‌زیزان قوتاب ‌‬ ‫ی باوك ‌ه نه‌ هی‌ مامۆستا‪،‬‬ ‫ته‌واو‪ ،‬ن ‌ه موڵك ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سیشیان بۆیان نیی ‌ه بیكه‌ن ‌ه بابه‌ت ‌‬ ‫مامه‌ڵه‌كردن‪ ،‬ئه‌گه‌ر باوه‌ڕیشمان به‌وه‌ نیی ‌ه‬ ‫ی به‌رددا ده‌ژین ‌و‬ ‫وات ‌ه هێشتا ل ‌ه سه‌رده‌م ‌‬ ‫شایه‌نی‌ فاتیحه‌یه‌كی‌ دوورودرێژین‪.‬‬ ‫‪Yaseen_omer80@yahoo.com‬‬

‫نوێژ‌ه بارانه‌و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ ‌ی توندوتیژی!‬

‫شوان سدیق‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌سپێكی هه‌فته‌ی‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌‬ ‫توندوتیژی‌ دژ به‌ ژنان‪ ،‬گوایه‌ وشكه‌ ساڵیی ‌ه‬ ‫هه‌ڵمه‌تی‌ ن��وێ��ژه‌ ب��اران �ه‌ش هاته‌گۆڕێ‪،‬‬ ‫چونكه‌ له‌ جێیی‌ ئه‌وه‌ی‌ "یه‌كێتی‌ زانایان"ی‌‬ ‫ئیسالم‪ ،‬له‌ ‪ 25‬نۆڤه‌مبه‌ردا كه‌ به‌ رۆژی‌‬ ‫به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ توندوتیژی‌ دژ به‌ ژنان‬ ‫ناوزه‌د ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌وان بهاتبان‪ ،‬به‌رنامه‌یه‌كی‌‬ ‫هه‌مه‌ الیه‌ن و گشتگیریان هه‌بێ وه‌ك به‌دیل‬

‫و ئه‌لته‌رناتیڤێك بۆ گه‌وره‌ترین كێشه‌ ك ‌ه‬ ‫ڕووی‌ له‌ كۆمه‌ڵگای‌ كوردی كردووه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫به‌گشتی‌ هۆكاری‌ سه‌ره‌كیشی‌ ئیسالم بوونی‌‬ ‫كه‌سه‌كانی‌ پێ تۆمه‌تبار ده‌كرێت‪.‬‬ ‫كه‌چی یه‌كێتی‌ "زانایانی‌ ئایین"ی‌ له‌ رێگای‌‬ ‫سكرتێره‌كه‌یه‌وه‌‪ ،‬رایده‌گه‌یه‌نێ كه‌ "به‌‬ ‫هۆی دواكه‌وتنی باران بارین‪ ،‬سووننه‌ته‌‬ ‫موسڵمانان بچنه‌ نوێژه‌ بارانه‌‌و‪ ،‬خۆیان به‌‬ ‫ملكه‌چی پیشان بده‌ن‪ ،‬بۆ خوای گه‌وره‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش بۆ ئه‌وه‌ی له‌الیه‌كه‌وه‌ ئه‌و سووننه‌ته‌‬ ‫زیندوو بكه‌نه‌وه‌ و ئه‌و هه‌موو موسڵمانه‌ له‌‬ ‫خوای گه‌وره‌ بپاڕێنه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی بارانی‬ ‫ره‌حمه‌تمان به‌سه‌ردا ببارێت"‪.‬‬ ‫شتێكی ئاساییه‌ یه‌كێتی‌ زانایانی‌ ئاینی‌ شوێن‬ ‫كه‌وتوانی ئیسالم له‌وه‌ هۆشیار بكاته‌وه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫روو له‌ ده‌شت و ده‌رو ناوچه‌ شاخاوییه‌كان‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬بۆ ئ��ه‌وه‌ی‌ نوێژه‌ ب��اران�ه‌ بكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌ڵكو باران ببارێ!! چونكه‌ به‌و پێیه‌ی‌‬ ‫زۆرینه‌ی‌ خه‌ڵكی كوردستان موسڵمانن‬ ‫دیاره‌ كۆمه‌ڵێكی‌ زۆریش له‌خه‌ڵكی ئێمه‌ تا‬ ‫هه‌نووه‌كه‌ش ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی جارایان ماوه‌‬ ‫كه‌ رووله‌ ده‌شت و ده‌ر بكه‌ن به‌نیته‌ی‌ باران‬ ‫بارین‪ ،‬نزا و پارانه‌وه‌كانیان گیرا و قه‌بووڵ‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم خ��ۆ ده‌ش��ك��را ل �ه‌گ �ه‌ڵ ب��ان��گ�ه‌وازی‌‬ ‫رووك��ردن��ه‌ ن��وێ��ژه‌ ب��اران �ه‌ ئ �ه‌و یه‌كێتییه‌‬ ‫"زانایان"ه‌ كه‌ رۆژ و زروف و س�ه‌رده‌م و‬ ‫یاساكانی‌ واڵت و پ���ه‌روه‌ده‌ و سیستمی‌‬

‫به‌ڕێوه‌بردنی‌ ژی��ان وای��ك��ردووه‌‪ ،‬زۆرینه‌ی‌‬ ‫خه‌ڵكی كوردستان گوێیان بۆ ڕاگ��رێ و‬ ‫ئه‌وان له‌ جێگای بڕیاربن‪ ،‬له‌ رێگه‌ی‌ مینبه‌ر‬ ‫و راگه‌یاندنه‌كانیانه‌وه‌‪ ،‬ره‌وایه‌ت و بایه‌خیان‬ ‫به‌ هه‌ڵمه‌تی‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ توندوتیژی‬ ‫دژ به‌ ژنان بدابایه‌‪ .‬هه‌ر هیچ نه‌بێ وه‌ك‬ ‫چۆن داوای‌ ملكه‌چ بوونی‌ مرۆڤه‌كان ده‌كات‪،‬‬ ‫بۆ "خودا" ده‌شكرا داوایان بكردبایه‌ بۆچی‬ ‫مرۆڤه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگا توندوتیژی‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫مرۆڤی دی ده‌كه‌ن!!‬ ‫چونكه‌ یه‌كێك له‌ هه‌ره‌ كێشه‌كانی‌ ئێستای‌‬ ‫كۆمه‌ڵگا پرسی توندوتیژییه‌ له‌ نێوان‬ ‫ئینسانه‌كان به‌تایبه‌تی‌ به‌شێك له‌ ره‌گه‌زی‬ ‫نێرینه‌ به‌رامبه‌ر به‌ مێینه‌ ئه‌نجامی ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫هه‌ر ئه‌وه‌ش وایكرد‪ ،‬كه‌ له‌ یه‌كه‌م رۆژی‌‬ ‫هه‌ڵمه‌تی‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ توندوتیژی‌ دژ‬ ‫به‌ ژنان‪ ،‬سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت دانی‌ نا به‌و‬ ‫راستییه‌ی‌ له‌ كۆمه‌ڵگای‌ "ئێمه‌" به‌بیانووی‌‬ ‫شه‌رفپارێزی‌ و ناموسگه‌ریی ژن "قوربانی‌‬ ‫ده‌دات"‪ .‬دكتۆر به‌رهه‌م ئه‌وه‌شی‌ خسته‌روو‬ ‫كه‌ ژیانی ‪ 21‬س��اڵ له‌ واڵت��ی سوید كه‌‬ ‫به‌ده‌ستی‌ باوكی درایه‌ به‌ر چه‌قۆ و بووه‌‪،‬‬ ‫قوربانی‌ نامووسپه‌رستی ‌و خه‌ڵتانی خوێن‬ ‫كرا‪ .‬ئه‌وه‌ بۆ ناوبانگی كۆمه‌ڵگای‌ كوردیی‌‬ ‫كاریگه‌ری‌ نێگه‌تێڤی ده‌بێ!!‬ ‫بێگومان به‌پێی ئه‌و ئامارانه‌ی‌ سه‌رۆكی‬ ‫حكومه‌ت خۆی خستییه‌ڕوو‪ ،‬له‌ شه‌ش مانگی‌‬ ‫یه‌كه‌می‌ ئه‌مساڵ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‪،‬‬

‫(‪ )59‬حاڵه‌تی‌ كوشتن‌ و (‪)239‬ی‌ سو‌وتان‌‬ ‫و (‪ )671‬حاڵه‌تی‌ ئه‌شكه‌نجه‌دان ‌و (‪)23‬‬ ‫حاڵه‌تی‌ توندوتیژیی‌ سێكسی ‌‌و (‪)1028‬‬ ‫سكااڵ له‌باره‌ی‌ توندوتیژیی‌ تۆماركراون"‪،‬‬ ‫سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت دانیشی‌ به‌وه‌دا نا كه‌ ئه‌و‬ ‫ئامارانه‌ بۆ حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‬ ‫و بۆ ك��ورده‌واری �ی‌ جێگای‌ نیگه‌رانین و‬ ‫ده‌بێت "هه‌وڵی‌ جدیی‌ بده‌ین بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌‬ ‫چوارچێوه‌یه‌كی‌ یاسایی كار بۆ كه‌مكردنه‌وه‌‬ ‫و نه‌هێشتنیان بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ئامار و قسه‌كانی‌ سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت و‬ ‫هه‌موو ئه‌و گوتاره‌ جیاجیا و بوونی‌ ئه‌و‬ ‫ئارێشانه‌ی‌ كه‌ رووب�ه‌ڕووی‌ ژنان ده‌بنه‌وه‌‪،‬‬ ‫مانای‌ ئه‌وه‌یه‌ هێشتا‪ ،‬به‌هۆی‌ كه‌لتوور‬ ‫تێكه‌اڵوی‌ و هاورده‌كردنی‌ نه‌ریته‌ جۆر به‌‬ ‫جۆره‌كان‪ ،‬نامووس پارێزی له‌ شه‌ره‌فی‬ ‫تاكو بنه‌ماڵه‌ و تایفه‌وه‌ باوه‌ و به‌ حه‌اڵڵ‬ ‫ده‌زانرێ چونكه‌ له‌ هه‌موو نه‌ریت‌ و یاسای‬ ‫كه‌لتووری‌ و فه‌رهه‌نگه‌ دواكه‌وتوویی‌ و‬ ‫ئاینییه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگا ڕه‌وای پێده‌درێت‪،‬‬ ‫واته‌ به‌ حه‌اڵڵ ده‌زانرێت!!‬ ‫كه‌واته‌ پرسی تیرۆكردنی‌ ژنان و كوشتنی‌‬ ‫م��رۆڤ ل�ه‌ ك��وردس��ت��ان ل�ه‌س�ه‌ر بابه‌تێك‬ ‫كه‌ جێگای‌ ئه‌وه‌ نییه‌ قه‌بووڵ بكرێ ئه‌و‬ ‫فه‌رهه‌نگه‌ش ریگا به‌ كوشتنی‌ ئینسان‬ ‫ده‌دات‪ ،‬پێویسته‌ نه‌ك جیابكرێته‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫به‌رێوه‌به‌ردنی‌ ژیانی‌ رۆژانه‌ی‌ هاواڵتیان بگره‌‬ ‫ده‌بێ كار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش بكرێ تاكه‌كانی‌‬

‫كۆمه‌ڵ دوور بخرێنه‌وه‌‪ ،‬له‌ هه‌موو ناوه‌نده‌‬ ‫خورافی و ئه‌و فاكته‌رانه‌ی كه‌ ده‌بنه‌ مایه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫پێگه‌یاندنی‌ كه‌سی‌ توندڕه‌و و مرۆڤ كوژ‪.‬‬ ‫باچیتر ئه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ش ته‌نیا بۆ بۆیاخكردنی‌‬ ‫رووی‌ راگه‌یانده‌كان نه‌بێت‪ ،‬یان كۆمه‌ڵێك‬ ‫كه‌س نانی پێوه‌ بخۆن‪ ،‬ده‌كرێت ده‌نگێكی‌‬ ‫ده‌سته‌ جه‌معی‌ و هاوبه‌ش پێكبهێنرێت‪،‬‬ ‫بۆ رێگا چ��اره‌ی‌ گونجاو له‌سه‌ر پرسی‬ ‫توندوتیژی‪ ،‬به‌بێ ده‌ستێوه‌ردانی‌ كه‌سی‬ ‫حیزبی و ئاینی‌‪ .‬بۆ ئ��ه‌وه‌ی‌ چیتر هانا‬ ‫نه‌برێت بۆ هیچ ناوه‌ندێك كه‌ خ��ۆی‌ به‌‬ ‫میراتگر و ده‌م راستی‌ كۆمه‌ڵگا بزانێ و‬ ‫ده‌یه‌وێت‪ ،‬كه‌سه‌كانی‌ ناو كۆمه‌ڵ بۆ نوێژه‌‬ ‫بارانه‌ ملكه‌چ بن‪ ،‬به‌اڵم بێده‌نگ له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫پرسێكی‌ وادا‪.‬‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌ر وه‌ك وه‌اڵم��ه‌ك��ه‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫هه‌رێم وه‌اڵم نه‌درێنه‌وه‌‪ ،‬كه‌ له‌ جیاتی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ وه‌اڵمێكی دڵخۆشكه‌ری‌ رێكخراوه‌‬ ‫و هه‌ڵسوڕاوه‌ مه‌ده‌نییه‌كان به‌ موژده‌یه‌ك‬ ‫بداته‌وه‌‪ ،‬كه‌چی دێت وه‌ك وه‌اڵمدانه‌وه‌یه‌ك‬ ‫له‌ به‌رانبه‌ر هه‌ڵوێستی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ كه‌‬ ‫نایانوێت خه‌ڵكی ژن كوژ به‌ر لێبوردنی‌‬ ‫س�ه‌رۆك�ی‌ هه‌رێم ب��ك�ه‌وێ‪ ،‬سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫هه‌رێم وه‌اڵمێكی‌ وا ده‌دات �ه‌وه‌‪ ،‬له‌ جیاتی‌‬ ‫دڵخۆشكردن دێت ئه‌و كه‌سانه‌ قه‌رزار بار‬ ‫ده‌كات!!‪.‬‬ ‫‪shwansdiq@yahoo.com‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫جۆراوجۆر‬

‫شوێن بۆ ریکالم‬

‫شوێن بۆ ریکالم‬

‫‪12cm x 23cm‬‬

‫‪12cm x 23cm‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪0533187811‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪0533187811‬‬

‫‪19‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 18‬پشو‬

‫زیاتر ل ‌ه ‪ 270‬به‌رهه‌می پیكاسۆ دۆزرایه‌وه‌‬

‫بزنێك دوو به‌چك ‌ه‬ ‫به‌وه‌ر به‌خێو‬ ‫ده‌كات‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ل ‌ه یه‌كێك له ‌باخچه‌كانی ئاژه‌ڵی واڵتی‬ ‫چین بزنێك دوو به‌چك ‌ه به‌وه‌ر به‌خێو‌ه‬ ‫ده‌كات ‌و خه‌ریكی گه‌وره‌كردنی به‌چك ‌ه‬ ‫به‌بره‌كانه‌‪.‬‬ ‫تۆڕی هه‌واڵی شین هوا باڵویكرده‌و‌ه ئه‌و‬ ‫به‌چك ‌ه به‌وه‌ران ‌ه ل ‌ه باخچه‌ی ئاژه‌اڵنی‬ ‫جیو فینگی واڵت��ی چینن ‌و به‌پێی‬ ‫هه‌واڵه‌ك ‌ه دایكی ئه‌و به‌چك ‌ه به‌وه‌ران ‌ه‬ ‫به‌هۆی نه‌خۆشییه‌و‌ه مردوو‌ه ‌و ئێستا‬ ‫ئ �ه‌و بزن ‌ه شیر به‌هه‌ر دوو به‌چكه‌‬ ‫به‌وه‌ره‌ك ‌ه ده‌دات‪.‬‬ ‫ل ‌ه ئێستادا ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه بووه‌ت ‌ه‬ ‫جێگه‌ی سه‌رنج‌و ب ‌ه هه‌زاران گه‌شتیار‬ ‫‌و په‌یامنێری كه‌ناڵه‌كانی راگه‌یاندن‬ ‫ب ‌ه مه‌به‌ستی بینین‌و گواستنه‌وه‌ی‬ ‫هه‌واڵ‌و وێنه‌ی ئه‌و مه‌سه‌ل ‌ه روویان‬ ‫له‌و شوێن ‌ه كردوه‌‪.‬‬

‫سایتی ویكیلیكس هاككرا‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫سایتی ویكیلیكس له‌الیه‌ن كه‌سانی‬ ‫ن��ه‌ن��اس��راوه‌وه‌ ك �ه‌وت �ه‌ ب �ه‌رپ�لام��ار‌و‬ ‫ه��اك��ك��را‪ .‬دوای ئ���ه‌وه‌ی‌ ژم��اره‌ی �ه‌ك‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌ی‌ گرنگی له‌سه‌ر شه‌ڕی‬ ‫ئه‌فغانستان ‌و عێراق باڵوكرده‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاژانسی هه‌واڵی ماشابڵ‬ ‫باڵ و یكر د ه‌و ‌ه‬ ‫ك���ه‌ ج���ۆری‬ ‫ها ككر د نه‌ك ‌ه‬ ‫‪D D O S‬ه‌‌و‬ ‫ب�ه‌ش��ێ��وه‌ی�ه‌ك�ه‌ ك ‌ه‬ ‫ترافیكێكی گ �ه‌وره‌ ل ‌ه‬ ‫سا یته‌كه‌د ا د ر و ستد ه‌بێت‬ ‫‌و هه‌موو پاناباند (ف��ه‌زا)ی‬ ‫سایته‌كه‌ بۆ به‌دواداچوونی ئه‌و‬ ‫قه‌ره‌باڵغییه‌ ته‌رخانكراوه‌‪.‬‬ ‫س�����ای�����ت�����ی‬ ‫و یكیلیكس‬ ‫له‌ الپه‌ڕه‌ی‬ ‫ت���ای���ب���ه‌ت���ی‬ ‫خ��ۆی��دا ل ‌ه‬ ‫ت����ۆڕی‬

‫كاوڕ ‬

‫(‪ 21‬مارس ‪ 20 -‬نیسان)‬

‫پێویست ‌ه ئه‌و ده‌مه‌قاڵه‌ی ‌ه هه‌ڵپه‌سێری‌‬ ‫ك ‌ه له‌گه‌ڵ هاوڕێیه‌ك ‌ی دێرینتدا هه‌ته‌‪.‬‬ ‫بارودۆخ ‌ی ده‌روونیت جێگیر ده‌بێـته‌وه‬ ‫‌‌و كار‌ه كه‌ڵه‌كه‌بووه‌كانت ورد‌ه ورده‌‬ ‫ته‌واوده‌كه‌یت‌و هه‌ست به‌ئاسووده‌یی‬ ‫ده‌كه‌یت‪ .‬ئاگات له ‌خۆشه‌ویسته‌كه‌ت‬ ‫بێت‌و زویر ‌ی مه‌كه‌‪.‬‬

‫ته‌رازوو‬

‫(‪ 22‬ئه‌یلول ‪ 22 -‬ت‪ .‬یه‌که‌م)‬

‫ی ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا كه‌سی‌‬ ‫له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫زۆر تایبه‌ت ده‌ناسیت‪ .‬كه‌سێك ‌ه‬ ‫ی گه‌رم‬ ‫ی هاوڕێیه‌تییه‌ك ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌توان ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵدا ببه‌ستیت‪.‬‬ ‫‌و درێژخایه‌ن ‌‬ ‫ی خۆشه‌ویسست‬ ‫ی كه‌سێك ‌‬ ‫هه‌واڵ ‌‬ ‫پێده‌گات ك ‌ه ماوه‌یه‌ك ‌ه ئاگاداری‌‬ ‫نیت‪ .‬ئه‌ویش ب�ه‌وه‌اڵم�ه‌ك�ه‌ت زۆر‬ ‫دڵخۆشده‌بێت‪.‬‬

‫كۆمه‌اڵیه‌تی تویته‌ر ئ �ه‌و هه‌واڵه‌ی‬ ‫پشتڕاستكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی راپۆرته‌كه‌ ئه‌و په‌الماره‌ كاتێك‬ ‫هاته‌ ئ���اراوه‌ كه‌سایتی ویكلیكس‬ ‫رایگه‌یاندبوو له‌ درێژه‌ی باڵوكردنه‌وه‌ی‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌كاندا به‌نیازه‌ ه���ه‌زاران‬ ‫په‌یامی دیكه‌ی دیپلۆماتیكی نهێنی‬ ‫ب��ه‌رپ��رس��ان��ی ئه‌مریكی‬ ‫باڵوبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫وی��ك��ی��ل��ك��س‬ ‫ت���ائ���ێ���س���ت���ا‬ ‫ب����ۆ س����ێ ج���ار‬ ‫‌و ب��ه‌رووب��ه‌رێ��ك��ی‬ ‫ب��ه‌رف��راوان به‌ڵگه‌نام ‌ه‬ ‫جه‌نگی‬ ‫نهێنییه‌كانی‬ ‫ئ �ه‌ف��غ��ان��س��ت��ان‪ ،‬ع��ێ��راق‬ ‫‌و وه‌زاره‌ت������ی ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ئه‌مریكای باڵوكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫گا ‬

‫(‪ 21‬نیسان ‪ 20 -‬ئایار)‬

‫به‌رده‌وام سه‌رقاڵیت به ‌یارمه‌تیدانی‌‬ ‫كه‌سانێكه‌و‌ه ك� ‌ه ح �ه‌ز به‌بینینت‬ ‫ده‌ك ‌هن‌و خۆشیانده‌وێی‌‪.‬به‌اڵم پێویسته‌‬ ‫خ��ۆت له‌بیرنه‌كه‌یت‌و ته‌ندروستیت‬ ‫فه‌رامۆشنه‌كه‌یت‪.‬گاز ‌ی له‌و‌ه گه‌وره‌تر‬ ‫مه‌گر‌ه ك ‌ه ناتوان ‌ی بیخۆیت‪ .‬كه‌سێك‬ ‫به‌نهێن ‌ی خۆشیده‌وێی‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ستی‌‬ ‫پێناكه‌یت‪.‬‬

‫دوپشک‌‬

‫(‪ 23‬ت‪ .‬یه‌که‌م ‪ 21 -‬ت‪ .‬دووه‌م)‬

‫سه‌باره‌ت به‌شتێك ك ‌ه ئه‌و‌ه ناهێنێت‬ ‫خۆتت دوودڵكردووه‌‪.‬خۆت هه‌ست‬ ‫به‌م حاڵه‌ت ‌ه ناكه‌یت‪ ،‬به‌اڵم كه‌سانی‌‬ ‫ده‌وروب���ه‌رت ه�ه‌وڵ بۆ دۆزینه‌و‌هی‌‬ ‫ی ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‌و چاره‌سه‌ره‌ك ‌ه ‌‬ ‫هه‌ست به‌و‌ه ده‌كه‌یت ك ‌ه كه‌سێك‬ ‫زۆر سه‌رسام ‌ه پێت‌و هه‌ڵسوكه‌وت‌و‬ ‫جل‌وبه‌رگیشیت زۆر پێخۆشه‌‪.‬ا‬

‫دووانه‌‬

‫له‌ واڵتی فه‌ڕه‌نسا زیاتر له‌ ‪ 270‬تابلۆی‬ ‫وێنه‌كێشی ناسراوی فه‌ڕه‌نسی پیكاسۆ‬ ‫دۆزرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاژانسی هه‌واڵی فه‌ڕه‌نسا باڵویكرده‌و ‌ه‬ ‫نرخی تابلۆ دۆزراوه‌كانی پیكاسۆ زیاتر ل ‌ه‬ ‫‪ 90‬ملیۆن دۆالره‌ ‌و ئه‌و تابلۆیانه‌ له‌الی‬ ‫پیاوێك به‌ناوی پیر لۆگنك له‌ باشووری‬ ‫فه‌ڕه‌نسادا دۆزراونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی راپۆرته‌كه‌ پیر لۆگنكی ‪ 71‬ساڵ ‌ه‬ ‫سه‌ره‌تاكانی مانگی ئۆكتۆبه‌ر سه‌ردانی‬ ‫كلۆد پیكاسۆ كوڕی پیكاسۆی كردوو ‌ه‬ ‫‌و به‌شێك ل �ه‌ تابلۆكانی ب����ردووه‌ تا‬ ‫بزانێ ساخته‌ن یان نا‪ ،‬له‌ به‌رامبه‌ریشدا‬ ‫ك��وڕه‌ك��ه‌ی پیكاسۆ پۆلیسی ئ��اگ��ادار‬ ‫كردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫پ��ۆل��ی��س��ی ف���ه‌ڕه‌ن���س���ا ئ����ه‌و پ��ی��اوه‌ی‬ ‫ده‌ستگیركردووه‌ ‌و ده‌ستیشی گرتوو ‌ه‬ ‫به‌سه‌ر هه‌موو تابلۆكاندا‪.‬‬ ‫به‌پێی راپۆرتێكی رۆژنامه‌ی لیبراسیۆن‬ ‫لۆگنك ل�ه‌ س��ێ ساڵی كۆتایی ژیانی‬ ‫پیكاسۆدا له‌الی ئیشی كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫پیاوه‌ به‌پۆلیسی وتووه‌ كه‌ ئه‌و تابلۆیان ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن پیكاسۆ ‌و هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه‌ وه‌ك‬ ‫دیاری پێیدراون‪.‬‬ ‫كوڕه‌كه‌ی پیكاسۆ ئه‌وه‌ ره‌تده‌كاته‌وه‌ ‌و‬ ‫به‌شێوه‌ی ره‌سمیی داوای یاسایی له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و پیاوه‌ تۆماركردووه‌‪.‬‬ ‫تابلۆ دۆزراوه‌ك���ان له‌ نێوان ساڵه‌كانی‬ ‫‪ 1901‬بۆ ‪ 1932‬كێشراون‪.‬‬ ‫پیكاسۆ ب �ه‌ره‌چ �ه‌ڵ �ه‌ك ئیسپانیاییه‌ ‌و‬ ‫یه‌كێك له‌ ناسراوترین ‌و سه‌ركه‌وتووترین‬ ‫وێنه‌كێشه‌كانی سه‌ده‌ی بیسته‌می جیهانه‌‪.‬‬

‫پیرترین قه‌شه‌‬

‫ئه‌مریكاو‌ه تۆماركرا‪.‬‬ ‫تۆڕه‌كانی هه‌واڵی ئ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫مریكا‬ ‫باڵوی‬ ‫انكرد‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫قه‌شه‌ی ‌ه ناوی ئۆتیس كاڵرك ‌ه‌و ره‌ش پێسته‌‪.‬‬ ‫قه‌ش ‌ه ئۆتیس ل ‌ه لێدوانێكدا بۆ كه‌ناڵه‌كانی‬ ‫راگ��ه‌ی��ان��دن وت��ووی��ه‌ت��ی ك�� ‌ه ل�� ‌ه ه �ه‌ڕه‌ت��ی‬ ‫گه‌نجیه‌تییه‌و‌ه ل ‌ه خزمه‌تی كڵێسا ‌و خه‌ڵكدا‬ ‫بوو‌ه ‌و تا كۆتایی ژیانی درێژ‌ه به‌ئیشه‌كانی‬ ‫ده‌دات‪.‬‬

‫(‪ 21‬ئایار ‪ 20 -‬حوزه‌یران)‬

‫ی ك ‌ه‬ ‫گه‌یشتوویته‌ت ‌ه ئه‌و ده‌ره‌نجام ‌ه ‌‬ ‫شوێن دڵت نه‌كه‌وتوویت‌و ل ‌ه مه‌شدا‬ ‫زیانت به‌ركه‌وتووه‌‪ .‬له ‌كاره‌كه‌تدا‬ ‫ی پ��ێ��ش��ده‌ك �ه‌وی��ت‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫ب�ه‌ب��اش� ‌‬ ‫ی پێشبینییه‌كانتدا نییه‌‪.‬‬ ‫له‌ئاست ‌‬ ‫ئه‌مه‌ش وات لێده‌كات قایلنه‌بیت‬ ‫ی ك � ‌ه ده‌ی��ك �ه‌ی �ت‌و هه‌وڵی‌‬ ‫ب����ه‌و‌ه ‌‬ ‫گۆڕانكاریی بده‌یت‪.‬‬

‫که‌وان‬

‫پیاوێكی ‪107‬‬ ‫ساڵه‌ی خه‌ڵكی‬ ‫س���ی���ات���ێ���ل���ی‬ ‫وی��ل��ای�����ه‌ت�����ه‌‬ ‫یه‌كگرتوو ه‌كانی‬ ‫ئه‌مریكا‪ ،‬وه‌ك‬ ‫پیرترین قه‌شه‌ی‬ ‫كڵێساكانی ئه‌و‬ ‫واڵت��� ‌ه ناسێنرا‬ ‫‌و ئ��ه‌و ن��ازن��اوه‌‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن به‌شی‬ ‫پیاوانی ئایینی‬

‫(‪ 22‬ت‪ .‬یه‌که‌م ‪ 20 -‬ک‪ .‬یه‌که‌م)‬

‫كێش ‌ه تایبه‌تییه‌كانت ب�ه‌ره‌ب�ه‌ر‌ه‬ ‫به‌ره‌و چاره‌سه‌ربوون ده‌چن‌و به‌مه‌‬ ‫دڵخۆش ده‌بیت‪ .‬گوێ به‌جوانكارییه‌‬ ‫ی نێو ماڵه‌كه‌ت مه‌ده‌‪،‬‬ ‫بچوكه‌كان ‌‬ ‫ی س �ه‌رن��ج��ت ڕابكێشن‌‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌رچ � ‌‬ ‫ی ب��ێ��زاری��ت‪ .‬ب��اری‌‬ ‫و ببن ‌ه م��ای � ‌ه ‌‬ ‫داراییت باشده‌بێت‌و له‌گرفته‌كان‬ ‫ده‌ربازده‌بیت‪.‬‬

‫قرژاڵ‬

‫ل ‌ه هیندستان موبایل بۆ كچان قه‌ده‌غه‌كرا‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ل��� ‌ه ی �ه‌ك��ێ��ك ل��ه‌گ��ون��ده‌ك��ان��ی واڵت���ی‬ ‫هێندستان به‌بیانووی ب ‌ه الڕێدابردنی‬ ‫كچان ‌و رێگریكردن ل ‌ه راكردنی‬ ‫كچان به‌كارهێنانی مۆبایل بۆ‬ ‫كچانی گه‌نج ق�ه‌ده‌غ�ه‌ك��را‌و‬ ‫وه‌ك ب��ڕی��ارێ��ك ل �ه‌الی �ه‌ن‬ ‫ئه‌نجوومه‌نی گونده‌كه‌شه‌و‌ه‬ ‫په‌سند كراوه‌‪.‬‬ ‫ت���ۆڕی ه��ه‌واڵ��ی جیهانی‬ ‫ئابووری باڵویكرده‌و‌ه ناوی‬ ‫ئ �ه‌و گوند‌ه النكه‌ی ‌ه ‌و له‌‬ ‫مانگه‌كانی رابردوودا چه‌ندان‬ ‫كچی ئ��ه‌و گ��ون��د‌ه به‌هۆی‬ ‫زاڵبوونی كلتووری پیاوساالری‬ ‫‌و رێ��گ��رێ��ك��ردن��ی ك��چ��ان له‌‬ ‫شووكردنی ئاره‌زومه‌ندانه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫كوڕ‌ه خۆشه‌ویسته‌كانیاندا رایانكردووه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی راپۆرته‌ك ‌ه ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی‬ ‫گونده‌ك ‌ه مۆبایلیان به‌هۆكاری سه‌ره‌كی‬

‫(‪ 21‬حوزه‌یران ‪ 22 -‬ته‌موز)‬

‫ده‌وروبه‌ره‌كه‌ت بۆچوونه‌كانتیان زۆر‬ ‫پێخۆشه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش وات لێده‌كات‬ ‫ی بیت‪.‬‬ ‫ی شاناز ‌‬ ‫ی كاردا جێگ ‌ه ‌‬ ‫له‌ژیان ‌‬ ‫ی گونجاو‌ه بۆ ئه‌نجامدانی‌‬ ‫كاتێك ‌‬ ‫ی له‌مێشكتدایه‌‪ .‬باری‌‬ ‫ئه‌و پرۆژان ‌ه ‌‬ ‫داراییت باشده‌بێت‌و داهاتت زیاد‬ ‫ی ن��وێ به‌ژیان‬ ‫ده‌ك���ات‪ .‬هیوایه‌ك ‌‬ ‫دروستده‌بێت له‌الت‪.‬‬

‫گیسک‬

‫روودانی ئه‌و حاڵه‌تان ‌ه ده‌ستنیشانكردووه‌‌و‬ ‫هه‌ر بۆی ‌ه بڕیاری یاساغكردنی مۆبایل بۆ‬ ‫كچانی گه‌نجیان په‌سندكردووه‌‪.‬‬

‫شێر ‬

‫(‪ 22‬ته‌موز ‪ 22 -‬ئاب)‬

‫له‌م هه‌فته‌یه‌دا چوونه‌ده‌ره‌وه‌‌و بینینی‌‬ ‫ی چاوه‌ڕواننه‌كراو كاریگه‌ری ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سێك ‌‬ ‫له‌سه‌ر ژیانت جێده‌هێڵێت‪ .‬هه‌روه‌ك‬ ‫ی هه‌فت ‌ه له‌ماڵه‌وه‌‌و‬ ‫چه‌ند ڕۆژێك ‌‬ ‫س���ه‌رگ���ه‌رم ب���وون ب�ه‌ی�ه‌ك��ێ��ك له‬ ‫‌حه‌زه‌كانته‌و‌ه به‌سه‌رده‌به‌یت‪ .‬له‌‬ ‫ئێستادا ئ�ه‌و دنیایه‌ت ل ‌ه هه‌موو‬ ‫شوێنێك پێخۆشتر ك ‌ه تێیدایت‪.‬‬

‫سه‌تڵ ‬

‫(‪ 21‬ک‪ .‬یه‌که‌م ‪ 19 -‬ک‪ .‬دووه‌م)‬

‫(‪ 20‬ک‪ .‬دووه‌م ‪ 18 -‬شوبات)‬

‫تو‬ ‫ی ج����وان ده‌ن��اس��ی�� ‌‬ ‫ك�ه‌س��ێ��ك� ‌‬ ‫ی زۆر سه‌رنجت‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌بێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫ڕابكێشێت‪ ،‬به‌اڵم پێویست ‌ه ئاگات‬ ‫ی زۆر‬ ‫له‌وه‌بێت ئه‌و كه‌س ‌ه بایه‌خ ‌‬ ‫ب �ه‌ڕووك �ه‌ش ده‌دات ‌و زی���اده‌ڕه‌وی‌‬ ‫تێدا ده‌كات‪ .‬بۆ نزیكبوونه‌وه‌ت لێی‌‬ ‫ی زۆر ده‌بیت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی ناڕه‌حه‌ت ‌‬ ‫تووش ‌‬ ‫ی لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی باش ‌‬ ‫ده‌ره‌نجام ‌‬

‫ی ئ���ه‌م ه �ه‌ف��ت �ه‌ی �ه‌دا‬ ‫ل���ه‌س���ه‌ره‌ت���ا ‌‬ ‫گرێبه‌ستێك له‌گه‌ڵ چه‌ند كه‌سێكدا‬ ‫ده‌كه‌یت‪،‬به‌اڵم پێویست ‌ه پێش ئه‌وه‌‬ ‫ی بیرت له‌هه‌موو الیه‌نه‌كانی‌‬ ‫به‌باش ‌‬ ‫ئ���ه‌و پ���رۆژه‌ی��� ‌ه ك��ردب��ێ��ت �ه‌و‌ه بۆ‬ ‫ی دواتر په‌شیمان نه‌بیته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌كاره‌كه‌ته‌و‌ه سه‌رقاڵده‌بیت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێویست ‌ه كاته‌كانت ڕێكبخه‌یت‪.‬‬

‫فه‌ریک ‬

‫(‪ 22‬ئاب ‪ 22 -‬ئه‌یلول)‬

‫ی بچوك له ‌كاره‌كه‌تدا‬ ‫هه‌ندێك شت ‌‬ ‫ی بۆت‬ ‫ب��ێ��زارت��ده‌ك� ‌ه ‌ن و ئ��ه‌وه‌ن��د‌ه ‌‬ ‫ده‌ك����رێ‪ ،‬ه �ه‌وڵ��ب��د‌ه خ��ۆت��ی��ان لێ‬ ‫ی هه‌ساره‌كان‬ ‫به‌دوور بگریت‪ .‬ڕه‌وت ‌‬ ‫به‌و‌ه ئامۆژگاریت ده‌كه‌ن ك ‌ه به‌پێی‌‬ ‫‌وه و ته‌ركیز‬ ‫حه‌زه‌كانت بجوڵێیته ‌‌‬ ‫ی كه‌‬ ‫نه‌خه‌یت ‌ه س �ه‌ر ئ �ه‌و شتان ‌ه ‌‬ ‫حه‌زیان پێناكه‌یت‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫(‪ 19‬شوبات ‪ 20 -‬ئازار)‬

‫چه‌ند ڕۆژێ��ك به‌سه‌ر ده‌به‌یت كه‌‬ ‫ی ده‌رده‌كه‌ویت‬ ‫تێیدا زۆر كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫‌و له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ره‌كه‌ت زۆر تێكه‌اڵو‬ ‫ی ك ‌ه به‌دوای‌‬ ‫ده‌بیت‪ .‬بۆ ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ی باشه‌‪.���‬ ‫هاوده‌مێكدا ده‌گه‌ڕێن كارێك ‌‬ ‫به‌اڵم هه‌رچۆنێك بێت چه‌ند كه‌سێك‬ ‫ده‌ناسیت‪ ،‬ك ‌ه ل ‌ه ته‌مه‌نتدا سوودیان‬ ‫بۆت ده‌بێت‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)59‬چوارشه‌ممه‪2010/12/1 ،‬‬

‫ی پێنجه‌م ـ به‌رامبه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رد‌ه ‌ ‪0533184771‬‬ ‫ی میران ـ نهۆم ‌‬ ‫ی سالم‪ ،‬ته‌الر ‌‬ ‫ی كوردستان‪ ،‬سلێمانی‌ ـ شاڕێ ‌‬ ‫هه‌رێم ‌‬

‫ی سول ‌ی تێلیگراف‬ ‫خاوه‌نی ئیمتیاز‪ :‬كۆمپانیا ‌‬

‫سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌ن‪ :‬ئیدریس عومه‌ر‬ ‫‪info@destur.net - 0533187811‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫جێگری سه‌رنووسه‌ر‪ :‬وریا حه‌مه‌تاهیر‬ ‫سکرتێری نووسین‪ :‬شۆڕش خالید‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری هونه‌ریی‪ :‬لوقمان عومه‌ر‬

‫سه‌ما و هه‌ڵپه‌ڕكێی كوردی ب ‌ه ده‌ره‌و‌ه ده‌ناسێنرێت كچا كوردان ره‌وه‌ند كلیپ ده‌كات‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ی سه‌ما و هه‌ڵپه‌ڕكی‬ ‫ی هونه‌رى میلل ‌‬ ‫تیپ ‌‬ ‫‌و داب‌ون��ه‌ری��ت��ی ك���وردی ب � ‌ه ده‌ره‌و‌ه‬ ‫ی فیستیڤاڵه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ناسێنێت‪ ،‬ل ‌ه ڕێگه‌ ‌‬ ‫ع��ه‌ب��دول��ع��ه‌زی��ز م �ه‌ج��ی��د ده‌س���ت���ور‪،‬‬ ‫ی سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ی هونه‌ره‌میللیه‌كان ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ل ‌ه لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامه‌ی رایگه‌یاند‬ ‫ی هونه‌ری‬ ‫رۆژی‌ ‪ 2010/11/29‬تیپ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ره‌و والت ‌‬ ‫ی ل ‌ه سلێمان ‌‬ ‫میللی نه‌ته‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ڕێكه‌وت بۆ به‌شدار ‌‬ ‫ی عه‌رب ‌‬ ‫ئیمارات ‌‬ ‫ی‬ ‫ی والت ‌‬ ‫ی ل ‌ه فیستیڤاڵی‌ نیشتمان ‌‬ ‫كردن ‌‬ ‫ئیمارات ل �ه‌(ئ �ه‌ب��وزه‌ب��ی) و ل� ‌ه چه‌ند‬ ‫ی ئ�ه‌و والت � ‌ه به‌ڕێو‌ه‬ ‫ی جیاجیا ‌‬ ‫شارێك ‌‬ ‫ده‌چێت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"ئه‌م فیستیڤاڵ ‌ه چه‌ندین‬ ‫ی ل ‌ه ڕۆژهه‌الت‬ ‫ی و ئه‌وروپ ‌‬ ‫ی عه‌ره‌ب ‌‬ ‫والت ‌‬ ‫و ڕۆژئ����اوا ل � ‌ه ئاسیا و ئه‌فریقیا و‬ ‫ئه‌مریكا به‌شدارن بۆ یه‌كه‌م جاره‌ كورد‬ ‫بانگهێشتده‌كرێت ‌و به‌شدارده‌بێت ل ‌ه‬ ‫ی میللی‌"‪.‬‬ ‫ی هونه‌ر ‌‬ ‫فیستیفاڵ ‌‬ ‫ی به‌وه‌شدا ك ‌ه ئه‌و فیستیڤاڵ ‌ه‬ ‫ئاماژه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی میلل ‌‬ ‫باشترین هه‌ڵ ‌ه ل ‌ه پێش هونه‌ر ‌‬

‫كۆنسێرتێك بۆ‬ ‫حه‌مید عوسمان‬ ‫موحسین یاسین‬

‫موحسین‬

‫ی و‬ ‫كوردیی ‌ه تا بتوانێت چاالكی ‌ه هونه‌ر ‌‬ ‫ی عه‌ره‌ب‬ ‫ی به‌والتان ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫كه‌لتوریه‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌و فیستیفاڵ ‌ه‬ ‫بناسێنێت و به‌شداربوان ‌‬ ‫ی ك��ورد‬ ‫ی شارستانیه‌ت ‌‬ ‫ب��ۆ سه‌لماندن ‌‬ ‫ی كه‌لتوور و فۆلكلۆر و داب‬ ‫و جوان ‌‬ ‫ی سه‌ما‬ ‫ی ل ‌ه بوار ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی ڕه‌سه‌ن ‌‬ ‫ونه‌ریت ‌‬ ‫ی و‬ ‫ی میلل ‌‬ ‫ی و جل و به‌رگ ‌‬ ‫و هه‌ڵپه‌ركێ ‌‬

‫ی میللی‌‪.‬‬ ‫ی و موزیك ‌‬ ‫گۆران ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه سلێمان ‌‬ ‫ی نه‌ته‌وه‌ ‌‬ ‫ی هونه‌ری میلل ‌‬ ‫تیپ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕۆشنبیر ‌‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫سه‌ر ب ‌ه به‌ڕێوه‌به‌رێت ‌‬ ‫ی و الوان ‌ه‬ ‫ی ڕۆشنبیر ‌‬ ‫و هونه‌ری وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫و ل ‌ه ‪ 1997/8/1‬دام �ه‌زراو‌ه ‌و تائێستا‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه چه‌نیدن فیستیڤاڵه‌كان ‌‬ ‫به‌شدار ‌‬ ‫ی هه‌رێم دا كردووه‌‪.‬‬ ‫ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ ‌‬

‫تیپی هونه‌ری مۆسیقای فۆلكلۆری كورد به‌‬ ‫هاوكاری به‌ڕێوه‌به‌رێتی گشتی رۆشنبیری‬ ‫وهونه‌ر له‌ سلێمانی‪ ،‬له‌ خۆئاماده‌كردندایه‌‬ ‫ب��ۆس��ازك��ردن��ی كۆنسێرتێكی گ��ۆران��ی‬ ‫ومۆزیكی فۆلكلۆری میللی ڕه‌سه‌نی كوردی‬ ‫بۆ گۆرانی بێژی الو(حه‌مید عوسمان)‪.‬‬ ‫بڕیاره‌ كۆنسێرته‌كه‌ له‌ ناوه‌ڕاستی مانگی‬ ‫كانوونی یه‌كه‌مدا ئه‌نجام بدرێت‪.‬‬ ‫مۆزیسیان سه‌باحی سه‌نتور ـ سه‌رۆكی‬

‫تیپی مۆسیقای فۆلكلۆری ك��ورد له‌‬ ‫لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامه‌ی ده‌ستوور وتی‬ ‫"ئامانجمان له‌ سازكردنی ئه‌م فیستیڤاڵه‌‬ ‫ناساندنی ناسنامه‌ی میلله‌ته‌كه‌مانه‌‬ ‫به‌گۆرانی كوردی وفۆلكلۆر"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌" حه‌مید عوسمان ژماره‌یه‌ك‬ ‫گۆرانی ڕه‌سه‌نی كوردی پێشكه‌ش ده‌كات‬ ‫و ده‌م��ان �ه‌وێ��ت خزمه‌تی ش��اره‌ك�ه‌م��ان‬ ‫بكه‌ین"‪.‬‬

‫زیاتر ل ‌ه ‪ 270‬به‌رهه‌می‬ ‫پیكاسۆ دۆزرایه‌وه‌‬

‫‪18‬‬

‫خانم ‌ه گۆرانیبێژی ب��اك��وری‬ ‫كوردستان (ئاینوردۆغان) ك ‌ه ب ‌ه‬ ‫گۆرانی (كچا كوردان) ناسراو‌ه‬ ‫نوێترین گۆرانی ئه‌لبومه‌كه‌ی به‬ ‫‌ناوی ره‌وه‌ند كلیپ ده‌كات‪.‬‬ ‫ئاینور دۆغان ئه‌لبومێكی نوێی‬ ‫گۆرانی خۆی به‌ناوی (ڕه‌وه‌ند)‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن س��ۆن��ی م��ۆزی��ك بڵێ‬ ‫وكرده‌و‌ه ك ‌ه به‌شێوازێكی نوێ‌و‬ ‫جیاواز ل ‌ه ئه‌لبومه‌كه‌ی پێشووی‬ ‫كاری بۆكردووه‌‌و ل ‌ه (‪ )12‬گۆرانی‬ ‫پێكهاتووه‌‪.‬‬ ‫ئ���ای���ن���وردۆغ���ان ب��ه‌ه��اوك��اری‬ ‫ده‌رهێنه‌ری كورد (فه‌تاح ئاكین‬ ‫دۆنمان) كاری كلیپی بۆ گۆرانی‬ ‫(ڕه‌و‌ه ند) ك��ردوو‌ه كه‌یه‌كێك ‌ه‬ ‫ل ‌ه گۆرانیه‌كانی ئه‌لبومه‌ك ‌هی‌و‬ ‫له‌شوێنه‌واری حه‌سكیف كاری‬ ‫وێنه‌ گرتنی بۆ ئه‌نجام داوه‌‪.‬‬


Destur_59