Page 1

Büyük İklim  Tipleri   Cem  Tanyü  Coğrafya  Performans  ödevi              

H i s a r O k u l l a r ı    


İçindekiler: Büyük  İklim  Tipleri  ...........................................................................................................  3   İKLİM  TİPLERİ  ..............................................................................................................................  3   1.  Ekvatoral  İklim    ...................................................................................................................................  3   2.  Tropikal  İklim  (Subtropikal  -­‐  Savan)  .........................................................................................  4   3.  Muson  İklimi:                ................................................................................................................................  5   4.  Çöl  İklimi  (Sıcak  ve  Kurak  İklim)  .................................................................................................  7   B.  ILIMAN  İKLİMLER  ..................................................................................................................  8   1.  Akdeniz  İklimi    .....................................................................................................................................  8    2.  Okyanusal  İklim:    ...............................................................................................................................  9   4.  Step  İklimi  (Yarıkurak  İklim)  ......................................................................................................  11      C.  SOĞUK  İKLİMLER  ...............................................................................................................  12      1.  Tundra  İklimi  (Kutup  altı  İklimi)  .............................................................................................  12    2.  Kutup  İklimi  .......................................................................................................................................  12   Kaynakça:  ..........................................................................................................................  13   (13ht)  .........................................................................................................................................................  13   Bibliography  .......................................................................................................................  13  

 

2        Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır      


Büyük İklim  Tipleri         İKLİM  TİPLERİ  

Dünya'nın hemen  her  bölgesinin  kendine  özgü  bir    iklimi  bulunmaktadır.   Ancak,  benzer  iklim  kuşaklarına  sahip  alanlar  büyük  iklim   kuşakları    oluştururlar.  Yüzlerce  km2    lik  sahaları    etkileyen  büyük  iklim   gruplarına  makroklima  adı    verilmektedir.   Bununla  birlikte,  makro  klima  alanlarında  bazen  öyle  yerler  vardır    ki,   buralarda  görülen  iklim  özellikleri  içinde  bulundukları  kuşaktan  tamamen   farklıdır.  Makro  klimalar  içerisinde  bölgesel  farklılıklar  gösteren,  özel   koşullu  küçük  iklim  alanlarına  da  mikroklimadenilmektedir.   İklimler  sıcak,  ılıman  ve  soğuk    olmak    üzere  üç  guruba  ayrılabilir.   İklimlerin  sınıflandırılmasında  sıcaklık,  yağış  miktarı,  yağış  rejimi  ve  yağış   -­‐  buharlaşma  ilişkisi  gibi  ölçütler  kullanılır.  Şimdi,  yeryüzündeki  büyük   iklimleri,  bu  iklimlerin  özelliklerini  ve    bu  iklimlere  uyum  sağlamış  bitki   örtülerini  inceleyelim  

1.  Ekvatoral  İklim        

Yıllık  sıcaklık  ortalaması  25  °C  ’nin  üstündedir.  Yıllık  ve  günlük  sıcaklık   farkı  en  az  olan    iklimdir  (1–2  °C  civarında).  Bu  durumun  nedeni  Güneş   ışınlarının  bütün  yıl  dike  yakın  açıyla  düşmesi  ve  nemliliğin  fazla   olmasıdır.  

     

Ekvatorel iklim

Ekvator çevresinde  0˚  ve  10˚  enlemleri  arasında  görülür.  Ekvatoral   Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır        

3


iklim, Amazon  veKongo  havzalarının  büyük  bir  kesiminde,  Gine  Körfezi   kıyılarına  yakın  bölgelerde,  Endonezya  ve  Malezya’nın  büyük  bir   bölümünde  etkili  olmaktadır.   Her  mevsim  düzenli  yağış  alır.  Fakat  en  fazla  yağış  güneş  ışınlarının   Ekvatora  dik  geldiği  tarihlerde  (21  M  -­‐  23  E)  görülür.  Buharlaşma  arttığı   için.  Yağışlar  oluşum  bakımından  Konveksiyonel  yağışlarına  örnektir.   Yıllık  yağış  miktarı  2000  mm‘nin  üstündedir.      

Ekvatorel iklim  yağış  miktarı

        2.  Tropikal  İklim  (Subtropikal  -­‐  Savan)  

10˚-­‐30˚ kuzey  ve  güney  enlemlerinde  görülür.  Tropikal  iklim,  Sudan,  Çad,   Nijerya,  Mali,  Moritanya,  Brezilya,  Venezuela,  Kolombiya,  Peru  ve   Bolivya  gibi  ülkelerde  etkili  olmaktadır.  

Tropikal İklim  

4        Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır      


Sıcaklık ortalaması  bütün  yıl  20  °C’nin  üstündedir.  Bu  iklim  bölgesinde   güneş  ışınları  yılda  iki  kez  dik  açıyla  düşer.   Güneş  ışınlarının  dik  geldiği  yaz  dönemi  Konveksiyonel  yağışlı,  kışlar   kuraktır.  Yıllık  yağış  miktarı  1000–1200  mm  arasındadır.    

Nijerya yağış  miktarı  

Bitki örtüsü  savan  adı   verilen   otsu   bitkilerden   ve   yer   yer   akasya   ve   baobap  ağaçlarından  oluşur.  Savanlar  uzun  süre  yeşil  kalan,  gür  ve  uzun   boylu   ot   topluluklarıdır.   Savan   bitki   örtüsü   içinde   yeraltı   sularının   yüzeye   çıktığı  yerlerde  ve  akarsu  boylarında  Galeri  ormanları  görülür.                       3.  Muson  İklimi:                

Yıllık basınç  farkına  bağlı  olarak  oluşur.Güney  Hindistan,  Güney  Çin,   Güneydoğu  Asya,  Japonya  ve  Mançurya  gibi  bölgelerde  görülür.  Bu   alanlar  Muson  rüzgârlarının  etkisi  altındadır.  

Bu Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır        

5


Muson iklimi  

Yıllık ortalama  sıcaklık  15  –  20°C  dir.  Yıllık  sıcaklık  farkı  10°C  civarındadır.   Alçak  enlemlerde  sıcaklık  yüksektir.  Kuzeye  doğru  kışlar  daha  sert  geçer.     Muson  rüzgârlarının  esme  yönüne  paralel  olarak  yazlar  yağışlı  kışlar   kurak  geçer.  Yıllık  yağışların  %  85'i  yaz  aylarında  düşer.Yıllık  yağış  miktarı   ortalama  1000  -­‐1500  mm  civarındadır.    Kıyı  bölgeleri  ve  dağların  denize   bakan  yamaçlarında  yağış  miktarı  artar.  Örneğin  Hindistan’ın  kuzey   doğusunda  yer  alan  Çerapunçi  12000  mm  yağış  ile  dünyanın  en  fazla   yağış  alan  yeridir.    

Honkong  yağış  miktarı  

Kıyı kesimlerinde  kışın  yaprağını  döken  ormanlar,  kuzeye  doğru  ise   savanlar  görülür.  Muson  ormanlarının  tipik  ağacı  teak  ağacıdır.    6        Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır      


4. Çöl  İklimi  (Sıcak  ve  Kurak  İklim)  

Dönenceler civarında  kıta  içlerinde  etrafı  dağlarla  çevrili  çukur  alanlarda   görülür.  Afrika’da  B.  Sahra,  Ortadoğu’da  Necef,  Asya’da  Gobi,   Taklamakan,  Avustralya’da  Gobbon  ve  Gibson,  Güney  Afrika’da  Kalahari   ve  Namib,  Güney  Amerika’da  Patagonya,  Atacama  ve  Peru  yeryüzündeki   başlıca  çöl  alanlarıdır.  

Gece ile  gündüz  arasında  sıcaklık  farkları  çok  fazladır.  Günlük  sıcaklık   farkının  50°C  yi  bulduğu  zamanlar  olmaktadır.  Çöllerdeki  nem   yetersizliği,  günlük  sıcaklık  farkının  büyümesine  zemin  hazırlamıştır.   Yağışlar  yok  denecek  kadar  azdır(  Epizodik).  Yıllık  yağış  miktarı  genellikle   100mm’  den  azdır.     Doğal  bitki  örtüsü  bazı  kurakçıl  otlar  ve  kaktüs  gibi  bitkileridir.  Bitki   örtüsü  çok  zayıftır.  Susuzluğa  dayanıklı  bitki  türleri  görülür.                                                     Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır        

7


B. ILIMAN  İKLİMLER  

  1.  Akdeniz  İklimi        

Akdeniz’e kıyısı  olan  ülkeler,  Avustralya’nın  güneybatısı,  G.  Afrika   Cumhuriyetinde  Kap  bölgesi,  Şili’nin  orta  kesimleri  ve  Kuzey  Amerika’da   Kaliforniya  çevresinde  etkilidir.  Türkiye  de  genel  olarak  bu  iklim   kuşağının  etkisi  altındadır.  Yıllık  ortalama  18°C’dir.  En  sıcak  ay  ortalaması   28–30°C,  en  soğuk  ay  ortalaması  8–10  °C’dir.       Yıllık  yağış  miktarı  yükseltiye  göre  değişir.  Ortalama  600–1000  mm   arasındadır.  Yaz  ayları  kurak  kış  ayları  yağışlıdır.Yaz  sıcaklığı  güneş   ışınlarının  düşme  açısına,  kuraklık  ise  alçalıcı  hava  hareketlerine  bağlıdır.   Kıyı  kesimlerde  ılıman  geçen  kışlar  iç  kesimlere  doğru  sertleşir.  Kar  yağışı   ve  don  olayı  çok  ender  görülür.  Kışın  görülen  yağışlar  cephesel   kökenlidir.  Cephesel  yağışlar  en  fazla  bu  ikimde  görülür.            

Figure 1:Akdeniz  İklimi  

arakteristik  bitki  örtüsü,  kızılçam  ormanlarının  tahrip  edilmesiyle  ortaya   çıkan  makilerdir.  Makiler,  sürekli  yeşil  kalabilen,  kısa  boylu,  sert  yapraklı,   kuraklığa  dayanabilen,  çalımsı  bodur  bitkilerdir.  Akdeniz  ikliminde  yağışın   az  çok  yeterli  olduğu  orta  yükseklikteki  yamaçlarda  iğne  yapraklı    8        Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır      


ağaçlardan oluşan  ormanlar  (Kızılçam,  sarıçam,  karaçam  ormanları  gibi)   yer  alır.          2.  Okyanusal  İklim:        

Genel olarak,  30°  -­‐  60°  enlemleri  arasında,  karaların  batı  kıyılarında   görülür.  Okyanusal  iklim  Batı  Avrupa,  Batı  Kanada  ve  Güney  Alaska   kıyılarında,  Güney  Şili,  Avustralya’nın  kuzeydoğusu  ve  Yeni  Zelanda’da   etkili  olmaktadır.(  Türkiye’de  Doğu  Karadeniz  Kıyıları.)  

Figure 2:Ilıman  İklim  

En sıcak  ay  ortalaması  24–25  °C,  en  soğuk  ay  ortalaması  5-­‐6  °C  dir.  Yıllık   ortalama  13–15  °C  dir.  Kıtaların  batı  kıyılarındaki  sıcak  su  akıntıları  ve   nemli  batı  rüzgârları  iklimin  oluşumunda  önemli  rol  oynarlar.  Yıllık   sıcaklık  farkları  10–15˚  ‘yi  geçmez.  Her  mevsim  yağışlıdır.  Nemlilik  fazla   olduğu  için  yıllık  yağış  miktarı  1500  mm  civarındadır  En  fazla  yağış   Sonbaharda,  en  az  yağış  ilkbaharda  görülür.  Yağış  oluşumu  yamaç  yağışı   şeklindedir.    

Figure 3:  Ilıman  iklim    yağışöiktarı  

Bitki örtüsü  kışın  yaprağını  döken  yayvan  yapraklı  ormanlardır.   Ormanların  tahrip  edildiği  yerlerde  çayırlar  bulunur.             3.  Karasal  İklim:         Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır        

9


Genel olarak,  30°  -­‐  65°  enlemleri  arasında,  karaların  deniz  etkisinden   uzak  iç  kısımlarında  ve  kıtaların  doğu  kıyılarında  görülmektedir.  Karasal   iklim,  Sibirya,  Kanada  ve  Doğu  Avrupa’da  geniş  bir  yayılış  sahasına   sahiptir.  

Figure 4:  Karasal  İklim  

En soğuk  ay  ortalaması  –10  °C  civarındadır.  Bazı  günler  –40  °C  ye  kadar   sıcaklığın  düştüğü  de  gözlenebilmektedir.  Yıllık  sıcaklık  ortalaması  0–10   °C  dır.  En  sıcak  ay  ortalaması  20  °C  civarındadır.  Kışlar  çok  soğuk  geçer  ve   uzun  sürer.  Yazlar  ise  sıcaktır.  Yıllık  sıcaklık  ortalaması  0  –  10°C  arasında   değişir.  Yıllık  sıcaklık  farkı  20  –  40°C  dır.  Kar  ortalama  80–90  gün  toprak   üstünde  kalır.  Denizden  uzaklaşıldıkça  ve  kutba  doğru  gidildikçe   sıcaklıklar  çok  düşer.  Dünyanın  kışları  en  soğuk  ve  yıllık  sıcaklık  farkının   en  fazla  olduğu  bölgeleri  bu  iklim  alanının  denizlerden  uzak  ve  daha   kuzeyde  olan  iç  kesimleri  ile  yüksek  kesimlerdir.  

Figure 5:Karasal  İklim  yağışiktarı  

Yıllık yağış  miktarı  500  –  600  mm  dolayındadır.  En  fazla  yağış  yazın,  en  az   yağış  kışın  düşer.  Kış  yağışları  daha  çok  kar  şeklindedir.     Tabii  bitki  örtüsü  iğne  yapraklı  ormanlardır.  Yağışın  azaldığı  kesimlerde   de  bozkırlar  (step)  görülür.  Sibirya  ve  Kanada  da  iğne  yapraklı  ormanlara   tayga  ormanları  adı  verilir.  Kıyıya  yakın  olan  daha  ılıman  kesimlerde   yayvan  ve  iğne  yapraklı  ormanlar  yaygındır.  Kışların  çok  soğuk  geçtiği  iç   ve  yüksek  kesimlerde  soğuğa  dayanıklı  iğne  yapraklılar  geniş  yer  kaplar.    10        Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır      


Yüksek kesimlerde  üstünde  alpin  kat  denilen  dağ  çayırları  yer  alır.             4.  Step  İklimi  (Yarıkurak  İklim)  

 Step  iklimi,  bir  geçiş  iklimi  özelliği  gösterir.  Üç  gruba  ayrılır;   a.Tropikal  Step  İklimi:  Savan  ikliminden  çöl  iklimine  geçiş  alanlarında   görülür.  b.Subtropikal  Step  İklimi:Çöl  ikliminden  Akdeniz  iklimine  geçiş   alanlarında  görülür.  c.Orta  Kuşak  Step  İklimi:  30°  -­‐  50°  önlemlerindeki   çöller  etrafında  ve  Akdeniz  ikliminden  karasal  iklime  geçiş  alanlarında   görülür.  

Figure 6:Yarıkurak  iklim  yağışmiktarı  

Step iklimlerinde  yıllık  ortalama  sıcaklık  10°  -­‐  12°C,  sıcaklık  farkı  ise  15  -­‐   30°C’dir.Yıllık  yağış  miktarı  300  -­‐  500  mm’dir.  Step  iklimlerinde  en  fazla   yağış  ilkbaharda  ve  yazın  düşmektedir.  Tabi  bitki  örtüsü   yağışlı    mevsimde  yeşeren,  kurak  mevsimde  sararan  step  (bozkır)’tir.  

Figure 7  Yarı  kurak  iklim  

İnsanlar tarafından  ağaç  kesilerek,  yakılarak  ormanların  ortadan   Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır        

11


kaldırılması  sonucunda  oluşan  bozkırlara  antropojen  bozkır  denir.  Bu   tür  bozkırlar,  ormanların  tahrip  edilmesi  sonucunda  ortaya  çıktığından   yer  yer  orman  ağacı    topluluklarına  rastlanır.          C.  SOĞUK  İKLİMLER            

   1.  Tundra  İklimi  (Kutup  altı  İklimi)  

İskandinavya Yarımadasıyla,  Kanada’nın  kuzeyinde,  Sibirya’  da   ve    Grönland  Adası’nın  kıyı  kesimlerinde  görülür.    

Figure 8  Tundra  İklimi  

En sıcak  ay  ortalaması  10  °C  yi  geçmez.  Kışın  sıcaklık  –30,  -­‐40  °C'lere   kadar  iner.  Toprak  yılın  büyük  bir  kesiminde  donmuş  haldedir.  Kışlar  çok   soğuktur.  Sadece  yazın  sıcaklığın  artması  ile  toprağın  üst  kısmındaki   buzlar  erir  ve  bataklıklar  oluşur.Yıllık  yağış  miktarı  200–250  mm   civarındadır.       Bitki  örtüsü  yosun  ot  ve  cılız  çalılıklardan  oluşan  Tundra  bitki  örtüsüdür.   Düşük  sıcaklıklara  dayanabilen  otlar  çalılar  ve  yosunlardan  oluşur.              2.  Kutup  İklimi  

Dünyanın sürekli  olarak  karlar  ve  buzlarla  kaplı  olan  kutup  bölgelerinde   görülen  iklim  tipidir.  Kuzey  Kutbu  çevresinde  Grönland  Adası’nın  iç   kısımlarında  ve  Antarktika’da  etkilidir.    12        Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır      


Sıcaklık ortalaması  bütün  yıl  boyunca  0°C  nin  altındadır.  Sıcaklık,  çoğu   zaman  -­‐40°C  ye,  hatta  daha  altına  iner.     Yıllık  sıcaklık  farkı  30°C  dolaylarındadır.  Güneşlenme  süresi  çok  uzun   olmasına  rağmen  sıcaklık  yükselemez.  Çünkü  güneş  ışınları  yıl  boyunca   bu  bölgelere  eğik  açılarla  gelir.     Sıcaklık  düşük  olduğundan  buharlaşma  ile  atmosfere  karışan  nem  azdır.   Dolayısıyla  yağışlar  son  derece  az  ve  her  zaman  kar  şeklindedir.  Ortalama   yağış  yıllık     200mm  civarındadır.  Bu  sebeple  kutup  iklimine  soğuk  çöl  iklimi  de   denir.Zemin  buzlarla  kaplı  olduğu  için  bitki  örtüsü  yoktur.          

      Kaynakça:   (13ht)  

Bibliography

9 12  2013.  <http://cografyalise.blogcu.com/iklim-­‐tipleri-­‐ve-­‐ozellikleri/3818929   >.    

            Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır        

13


14      Bu  Çalışma  Bilgi    ve  İletişim  Dersinde  Hazırlanmıştır      

Buyuk ilim tipleri  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you