De eerste keer dat Jandino Asporaat zich echt met de natuur verbonden voelde? Dat was als kind op Curaçao, waar hij opgroeide. ‘We kampeerden elk weekend op het strand, in een geïmproviseerde tent. Sliepen onder de sterren, met de zee op de achtergrond. In de ochtend stond je op, ging je vissen en mijn tante plukte vruchten uit de omgeving. Dat was je ontbijt: vis en fruit. Meer natuurbeleving kun je niet hebben.’
vanuit mogelijkheden. Ik wil ze laten zien dat ze iets kunnen betekenen. Elke dag heb je de keuze: draag je bij of breek je af? Ik geloof niet in doemdenken, wel in verantwoordelijkheid nemen. We slopen onze leefomgeving. Dat kun je omdraaien: geen dingen kapotmaken, maar iets opbouwen.’ Zitten huilen Dat is precies wat Jandino is gaan doen op Curaçao. Jaren geleden viel er iets op z’n plek toen hij in het natuurgebied Hòfi Mango kwam, dat onder meer uit een mangobos bestaat. Hij besloot het te kopen en er een park van te maken. Niet als onderdeel van een resort of privéproject, maar als een plek waar hij met lokale bewoners werkt aan natuurherstel en educatie. ‘Ik geloof dat als je ergens terechtkomt in het leven, je verplicht bent om terug te keren naar je oorsprong. En daar iets te brengen in plaats van te halen.’
Hij noemt het een enorme rijkdom, al had hij dat als kind niet door. ‘Ook doordeweeks speelde ons leven zich grotendeels buiten af. We hadden een klein huis, maar een grote tuin. Als het regende, rende ik in m’n onderbroek naar buiten om in de regen te dansen.’ Dat fysieke contact met de natuur heeft hij altijd gekoesterd. Pas toen hij op zijn twaalfde naar Nederland verhuisde, merkte hij hoe bijzonder dat is. ‘Flats, metro’s, alles boven op elkaar,’ herinnert Jandino zich zijn eerste kennismaking met Rotterdam, waar ze gingen wonen.
Hòfi Mango groeide uit tot een betekenisvolle plek. Dammen werden hersteld om water vast te houden, bomen geplant om erosie tegen te gaan en er kwamen educatieve programma’s voor jongeren. Lokale boeren en ondernemers raakten betrokken, toeristen vonden de weg naar het park en Jandino stond op het punt om twintig nieuwe medewerkers aan te nemen. ‘We hadden iets opgebouwd waar we trots op waren.’
‘Als het regende, rende ik in m’n onderbroek naar buiten’
Hòfi Mango was hét bewijs dat je met de natuur kunt bouwen en er tegelijk iets mee kunt teruggeven. Maar vorig jaar kwam er groot noodweer en in een paar uur tijd veranderde het park in een modderstroom. ‘Ik heb echt zitten huilen’, blikt Jandino terug. ‘Alles wat we hadden opgebouwd, was weg. Daarna ben ik opgestaan. Wat moet je anders? De schade was groot, maar de kennis eveneens. We wisten wat werkte en wat niet. Binnen zes maanden was het park weer helemaal opgebouwd.’
Opladen en ontladen Toen Jandino als twintiger in Almelo overnachtte voor een voorstelling, herbeleefde hij het kinderlijke geluk dat hij vroeger in de natuur had. ‘Ik deed de deuren van ons huisje in het bos open en er liepen zomaar een paar eekhoorns naar binnen. Zó mooi. Ik voelde me net Sneeuwwitje en de Zeven Dwergen in het gelijknamige sprookje. Ik weet nog dat ik er niet over uitgepraat raakte. De mensen om me heen keken nauwelijks op of om, maar ik vond het een heel bijzondere ervaring.’ In Nederland woont Jandino met zijn gezin vlak bij een groot park, waar hij een paar keer per week wandelt. ‘Als ik stress heb, ga ik wandelen. Voor mij is dat ontladen en opladen tegelijk. Je ademhaling verandert. Je hoofd komt tot rust.’
Geen heilig boontje Jandino vliegt eens per maand naar Curaçao voor besprekingen en afspraken rondom het natuurpark. ‘Soms zeggen mensen: als jij zo vaak vliegt, dan kun je toch niet met duurzaamheid bezig zijn? Maar als ik niet vlieg, was er ook geen park geweest, geen landbouwproject, niks.’ Voor hem draait duurzaamheid niet om symbolische gebaren, maar om wat je daadwerkelijk voor elkaar krijgt. ‘Je kunt wel perfect willen leven, maar dan doe je uiteindelijk niks.’
Ook probeert hij zijn drie kinderen mee te geven hoe bijzonder de natuur is. ‘We hebben een flinke tuin en mijn zoontje vindt het geweldig om zaadjes te planten. Elke dag checkt hij of er al wat uitkomt.’ Met zijn kinderen praat hij vaak over de wereld en hoe we als mensheid met de aarde omgaan. ‘Niet vanuit angst of verwijt of wat er misgaat, maar
18