De vele gezichten van het anarchisme
Een avond met Alfredo Bonanno Het anarchisme heeft vele gezichten gekend, al zijn velen ook maar zelden gezien of hebben nooit een naam gekregen. Het zal ook altijd vele gezichten blijven hebben. En met het aantal gezichten ook het aantal opvattingen en visies over het anarchisme, over staat en kapitaal, en hoe die te bestrijden. Dat laatste is immers wat al die visies met elkaar gemeen hebben.
Bonanno wordt genoemd als een van de belangrijkste theoretici van het insurrectionalisme, en met zijn indrukwekkende bibliografie, waarvan slechts een klein deel naar het Engels en nog een veel kleiner deel naar het Nederlands is vertaald, klopt dat ook wel aardig.[1] Hij sprak zo’n anderhalf uur, in het Italiaans, wat door twee kameraden goed werd vertaald naar het Engels, maar waardoor het allemaal wel wat lang duurde en het onvermijdelijk werd dat zijn verhaal niet helemaal goed over kwam. Na afloop werden er veel vragen gesteld en werd er gediscussieerd. Toen het geheel was afgelopen volgde er geen applaus. ‘Mijn werk is belangrijk, ik ben dat niet,’ zou B. Traven gezegd hebben.
Hoe die anarchistische samenleving, die na het verdwijnen van staat en kapitaal zal ontstaan, er precies uit gaat zien, dat weten wij niet. Anarchisten maken geen blauwdrukken, maar geloven in het experiment, in vallen en opstaan, in leren door te doen. Natuurlijk stellen zij wel voorwaarden aan die samenleving: vrij van onderdrukking, non-hiërarchisch, federalistisch, vrijwillig, van onderop, etc.. Voldoende zijn zij nooit voor een werkelijk anarchistische samenleving, want die zal net als onze huidige samenleving ook niet perfect zijn; net zoals de mens overigens, die – en gelukkig maar – ook niet perfect is. Maar noodzakelijk zijn die voorwaarden wel, willen wij van een anarchistische samenleving kunnen spreken. Nu zullen de meeste anarchisten het over die voorwaarden wel snel eens worden. Over hoe die samenleving te bereiken kunnen de meningen echter behoorlijk verschillen. Het herkennen van de vijand Door Michael Bikini Een van die vele gezichten is Alfredo M. Bonanno, een vertegenwoordiger van het zogenaamde insurrectionalisme, over wie talloze verhalen de ronde doen. Op maandag 10 december was hij in Amsterdam en sprak daar voor zo’n veertig mensen. Bonanno, een net uitziend Italiaans heertje op leef-
28 | Directe Actie
tijd, oogde ziek. Niet omdat hij lijdt aan kanker, om welke reden hij ook uit de Griekse gevangenis is vrijgelaten waar hij zat wegens vermeende betrokkenheid bij een bankoverval, maar hij had zichtbaar pijn, omdat hij een paar dagen eerder was uitgegleden en gevallen.
Bonanno kondigde aan te zullen spreken over ‘het herkennen van de vijand’. Hij merkte op dat hij er vanuit ging dat hij sprak voor een anarchistisch publiek, en dus geen inleiding zou geven of allerlei begrippen zou introduceren. Bonanno kwam meteen ter zake. Onze eerste vijand is de staat. En daarom moeten we ons eerst goed afvragen wat de staat precies is. De staat is meer dan de politieagent met de knup-