Filosofie
De homo economicus bestaat niet De wereld gaat aan vlijt ten onder, dat is de boodschap van het nieuwe boek van filosoof Govert Buijs. ‘We moeten echt anders gaan denken over arbeid en winst.’ DOOR DIRK DE HOOG FOTO PETER GERRITSEN
18
W
en via de vrije markt zal het dan allemaal aarom werken wel goed komen. Maar het leidt tot een we zo hard?, het race-to-the-bottom.” nieuwe boek van Buijs staat niet achter de homo econohoogleraar politiemicus. “Mensen streven niet alleen hun ke filosofie Govert eigenbelang na. Economische wetenBuijs, kreeg direct schappers vinden dit idee nu hoe langer na publicatie veel hoe meer achterhaald. Mensen horen aandacht in de media. “Het onderwerp samen te werken om te kunnen overlewerkdruk leeft blijkbaar bij veel mensen. Bijna iedereen voelt die druk en het onge- ven. Dat hebben ze ook altijd gedaan. We moeten de noodzaak tot samenwerken mak ervan”, zegt hij. scherper benoemen en ernaar handelen Die aandacht is in zijn ogen ook een beetom een fundamentele je toeval. “Verschillende verandering van de econojournalisten dachten, mie te bereiken. Zonder gezien de titel, dat het een ‘Mensen worden anderen ben je niets.” zelfhulpboek is. En dat concurrenten van soort boeken is erg popuelkaar die steeds lair. Maar zo’n boek is het Zorgtaken belonen harder moeten niet; het is een filosofische Het begrip arbeid staat werken’ analyse van het econocentraal bij Buijs. “Voor mische denken en doen de meeste mensen is werk in de moderne westerse de belangrijkste bron van wereld.” inkomsten. Maar voor Buijs’ analyse van de werkgevers is arbeid juist economie heeft twee een kostenpost. Dus alles kanten. Enerzijds heeft de vrije markt moet efficiënter om geld te besparen. immens bijgedragen aan de verbazingArbeid is een economisch goed geworwekkende welvaartsgroei van de laatste den. Dat maakt mensen concurrenten twee eeuwen, maar anderzijds is het van elkaar die steeds harder moeten ook volstrekt helder dat we op deze voet werken.” niet nog eens tweehonderd jaar kunnen Hij stelt de idee van een economie van doorgaan. Doen we dat wel, dan gaat de de vreugde ertegenover. “Werken is voor wereld ecologisch kapot en de mens ten veel mensen ook een bron van zingeving, onder aan stress en burn-outs. creativiteit, plezier en samenwerking. Dan kijk je heel anders tegen arbeid aan. En zou je bedrijven juist moeten belonen Meer samenwerken als ze zinvol werk creëren en mensen in Die twee aspecten van welvaartsgroei hangen samen volgens Buijs. “Gedurende dienst nemen. Met de opkomst van de roboteconomie, waardoor veel betaald enkele decennia is het neoliberalisme de werk dreigt te verdwijnen, is dat een dominante ideologie. Daarbij is de homo belangrijke gedachte.” economicus het uitgangspunt. Iedereen Buijs vindt ook dat er een herverdeling streeft naar het maximale eigenbelang
nr 17 — 22 mei 2019
ADVALVAS