A3 Architecten - Transformatie

A3 Architecten transformatie referentieprojecten

juni 2021

Voorwoord transformeren van gebouwen Op dit moment staat in Nederland circa 6 miljoen vierkante

verloederen snel. In gebieden met veel leegstand is weinig

meter kantooroppervlak leeg. Van een substantieel deel is de

toezicht. Door vandalisme kan de verloedering toenemen,

verwachting dat deze gebouwen nooit meer ingevuld zullen

door graffiti die niet verwijderd wordt en ingegooide ruiten

worden als kantoor, mede door het enorme aanbod van

die niet worden vervangen. Uiteindelijk ontstaat een gevoel

kwalitatief goede kantoorruimten. Door nieuwbouw neemt de

van sociale onveiligheid. Daarmee is leegstand ook een

kantorenvoorraad toe terwijl de vraag naar kantoorruimte niet

maatschappelijk probleem. Meerdere partijen hebben dus

toeneemt.

belang bij een beperking van de leegstand.

Tweede leven

Ervaring

Een herbestemming van een kantoorfunctie naar bijvoorbeeld

Transformatie van leegstaande kantoren naar andere

een woonfunctie kan de levensduur van het gebouw

functies kan de huidige leegstand terugdringen. Naar het

verlengen. Ook andere gebouwen met een achterhaalde

herbestemmen van kantoren is al veel onderzoek gedaan.

functie kunnen vaak een tweede leven krijgen met een

In dit boek komen onze ervaringen met het transformaties,

herbestemming. Naast financiële problemen (huurderving

herbestemmen, hergebruiken van casco, vernieuwen van de

en waardevermindering) hebben leegstaande gebouwen een

gevel en daarmee de samenhangende uitstraling en imago,

negatieve invloed op hun directe omgeving. Leegstaande

ruim aan bod.

gebouwen worden vaak niet goed onderhouden en

ZSW Gouda

Nieuwe vaart

De Laren

Dudokweide

De Vier Geuzen

ZSW Teldertoren

Inhoud Transformatie

Herenwaard » Zoetermeer 57 Aveling » Hoogvliet 58

Stadhuistoren » Zoetermeer 12 Dalweg » Zeist 16 ‘t Goylaan » Utrecht 18 Jansbuitensingel » Arnhem 21 Leeuwendael » Rijswijk 23 Woudagebouw » Utrecht 25 Neudeflat » Utrecht 29 Singel » Dordrecht 33 Prinsenpoort III » Rotterdam 34 Bakenmonde » Nieuwegein 37 Kerkweg-oost » Waddinxveen 39 Kilwijkstraat » Dordrecht 40 Europalaan » Utrecht 42 Kranenburgweg » Scheveningen 44

Boompjes 60 » Rotterdam 61 De Dyckgraaf » Poortugaal 63 Florijn College » Breda 64 Paulusschool » Wassenaar 67 Willemskade » Rotterdam 71 O2 – Gebouw Shell » Den Haag 72

Legolisering Legolisering 77 Brinkwal » Nieuwegein 78 Einsteinbaan » Nieuwegein 81

A3 Architecten

Sequoia » Utrecht 46

BIM 85

MixxInn » Den Haag 48

Duurzaamheid 87

Blaak 16 » Rotterdam 53

Woudagebouw

Bakenmonde

ONS blok Rotterdam

Wim van As

Maaskade 171D Postbus 24325 3007 DH Rotterdam Tel.: 010 411 3630 alg@A3architecten.nl www.A3architecten.nl

“ontwerpen vanuit een sociaal hart”

directeur A3 Architecten Architect

Martijn Graafmans directeur A3 Architecten Architect - Stedenbouwkundige

Introductie Profielschets

Visie

A3 Architecten B.V. is een architectenbureau voor stedenbouw, In de ruim 30 jaar dat het bureau bestaat is er in de architectuur en bouwtechniek dat momenteel uit een 25-tal

architectuur en de techniek, maar ook in de maatschappij

medewerkers bestaat. De leiding berust bij de eigenaren:

veel veranderd. Binnen deze veranderingen blijven de

Wim van As en Martijn Graafmans.

kernwaarden van het bureau een constante, ze komen in al onze ontwerpen naar voren, en vormen de basis van elk

Het bureau is opgericht in 1988 en gevestigd aan de

nieuw ontwerp:

Maaskade 171d op het Noordereiland te Rotterdam.

Vakmanschap en techniek als basis van uitvoerbare projecten Het bureau is actief op alle niveaus van het bouwen. Een

Vakmanschap vormt de basis. Deze komt voort uit de kennis

team van stedenbouwkundigen, (interieur-) architecten en

van techniek, maar vooral ook uit ervaring. Deze ervaring

bouwkundigen heeft ervaring in het realiseren van een breed

wordt opgedaan in een sterke betrokkenheid bij het totale

scala aan projecten.

bouwproces. Ook houdt het bureau nauw contact met het onderwijs, en biedt het ruimte aan stagiairs en jonge

Hieronder vallen het ontwerpen en realiseren van

architecten. Hierdoor ontstaat een brede basis van kennis en

stedenbouwkundige studies en plannen, woningbouw in

ervaring.

de sociale en de vrije sector (zowel binnenstedelijke- als uitleggebieden), kantoorgebouwen in de particuliere en

Ontwerpen gericht op de dialoog

overheidssector, bibliotheken, gezondheidscentra, sport- en

Alle ontwerpen dienen een verhaal aan te gaan met hun

recreatieobjecten, winkelcentra, sociaal-culturele centra,

omgeving. Elk ontwerp vertelt op deze manier zijn eigen

kerkelijke centra en bedrijfshuisvesting.

verhaal, maar is tegelijk verbonden met de context. Dit kan een dialoog oud-nieuw zijn, een dialoog openbaarprivé

Ook in het bestaande vastgoed heeft ons bureau ruime

of bijvoorbeeld individu-maatschappij. Maar ook in

ervaring. Renovaties, grootonderhoud aan bestaand bezit van

het proces staat de dialoog centraal. Altijd wordt gezocht

woningcorporaties en beleggers, maar ook transformaties met

naar een optimale verhouding tussen kosten en kwaliteit,

functiewijziging.

of bijvoorbeeld naar een dialoog tussen de verschillende belangen van opdrachtgever, gemeente en gebruiker.

In 2015 werd ons ontwerp voor “Einsteinbaan” in Nieuwegein bijvoorbeeld genomineerd voor de Gulden Feniks, de

Ontwerpen vanuit een sociaal hart

Nationale Renovatieprijs. Bij dergelijke opgaven vormt de

Ontwerpen begint bij een sterk bewustzijn van de context.

bewonersparticipatie een belangrijk onderdeel van het

Dit is natuurlijk de ruimtelijke context, staat het gebouw

ontwerpproces.

binnenstedelijk of in het landschap, maar het betreft hier ook de sociale context. Voor wie bouwen we, en hoe

A3 Architecten is een bureau wat zoekt naar oplossingen.

kan een ingreep de sociale samenhang binnen een wijk

Door projecten niet enkel vanuit de architectuur, maar

versterken. Ook duurzaamheid, de impact van bebouwing

ook vanuit de gebruiker, de sociale kant, de techniek, de

op leefomgeving en maatschappij is een belangrijk aspect

duurzaamheid en de financiële kant te benaderen, realiseren

binnen ons ontwerp. Deze duurzaamheid zit zowel op het

we doordachte projecten, welke in de loop der tijd hun waarde

niveau van flexibel en aanpasbaar ontwerpen tot materiaalen

ook hebben bewezen.

energiegebruik.

“Met de quickscan kunnen we snel de haalbaarheid van een herbestemming onderzoeken” Locatie

Casco

Uitbreidbaarheid

Locaties in het stadscentrum, in

Essentieel voor de kans op succesvolle

Doordat (kantoor)gebouwen gebouwd

woonwijken of aan de randen hiervan,

herbestemming is dat het casco van

zijn om meer gewicht te dragen dan

zijn gunstig voor herbestemming naar

het leegstaande gebouw in potentie

woongebouwen, kunnen vaak een

wonen. Een vereiste om transformatie

geschikt is voor herbestemming naar

of twee extra verdiepingen geplaatst

van kantoorgebouwen, scholen,

woningen. Vaak komen de afmetingen

worden boven op het bestaande

ziekenhuizen of ander gebouwen voor

van het bestaande gebouw overeen

gebouw.

woon(zorg)doeleinden mogelijk te

met de wensen voor woningen. Een

maken, is dat de transformatie zowel

gebruikelijke stramienmaat in kantoren

Zo’n “optopping” biedt kansen om

architectonisch (functioneel, technisch,

is 5.40m of 7.20m. Deze stramienmaten

het project financieel aantrekkelijker

esthetisch) en juridisch als financieel

komen ook in de woningbouw veel

te maken doordat de nieuwe functie

haalbaar is.

voor. Kantoorgebouwen hebben

intensiever gebruik maakt van de

meestal een hogere verdiepingshoogte

bestaande locatie en casco.

dan woningen. Dat is gunstig omdat hierdoor vrijheid ontstaat voor het ontwerpen van nieuwe woningen in het bestaande gebouw. Als het casco geschikt is voor transformatie zijn de meeste gewenste en nodige aanpassingen technisch haalbaar.

Quickscan onderzoek naar haalbaarheid

Gevel

Installaties

Regelgeving

Aanpassing van de gevel kan om

Installaties voor water, ventilatie en

Grotere (kantoor)gebouwen van

meerdere redenen noodzakelijk zijn,

elektriciteit vormen vaak een knelpunt

meerdere verdiepingen hebben altijd

bijvoorbeeld om esthetische redenen

voor transformaties van gebouwen

minimaal twee vluchtroutes. Dit is in

of vanwege bouwfysische eisen,

naar woningen. Bij verbouw naar

de meeste voorbeelden ook voldoende

omdat de gevel niet voldoet aan

woningen moeten vaak extra schachten

voor woningen.

bouwbesluit eisen of comforteisen

worden aangelegd. Als het bestaande

voor zorgwoningen. Dit is het geval

gebouw een kanaalplaatvloer heeft,

Om herbestemming van kantoren naar

als de gevel (te) slecht geïsoleerd is,

wat gebruikelijk is in voor bijvoorbeeld

nieuwe functies mogelijk te maken

thermisch en akoestisch, of omdat de

kantoorgebouwen, dan is het

is vrijwel altijd een wijziging van het

ramen niet geopend kunnen worden.

doorvoeren van schachten lastig.

bestemmingsplan noodzakelijk.

Imagoverbetering: vaak wordt de gevel geheel vervangen als de uitstraling van

De afweging die gemaakt moet worden

het gebouw niet voldoet aan de wensen

is hoe belangrijk de comforteisen van

van de architect en ontwikkelaar, of

het bouwbesluit zijn voor de doelgroep

omdat het gebouw te veel aan een

en hoe belangrijk een duurzaam

kantoorgebouw doet denken. Vaak

transformatieproject is.

wordt de gevel ook aangepast om balkons aan het gebouw te kunnen toevoegen.

10

11

referentieprojecten

Transformatie

12

locatie Zoetermeer opdrachtgever Dura Vermeer type opgave transformatie status uitvoering omvang 27 appartementen

De Kroon transformatie te Zoetermeer Het plan bestaat uit de transformatie de 6e t/m de 15e

schachten en dubbel trappenhuis. De toren verjongt naar

verdieping van het complex naar wonen. Deze toren maakt

boven toe.

onderdeel uit van een groot complex, het voormalige

Afhankelijk van de verdieping en de grootte van de woning,

stadskantoor, bestaande uit diverse bouwdelen met

zijn er per verdieping zijn ca. twee a drie appartementen

commerciële functies, een winkelpassage en parkeergarage

mogelijk met bovenop één penthouse, 27 appartementen

en is gebouw rond 1995 naar een ontwerp van Groosman

totaal.

partners.

Het nieuwe appartementengedeelte krijgt een eigen entree De bestaande gevels van het bouwdeel met de toren, zijn

op de begane grond en wordt gescheiden van de rest van

opgebouwd uit verticale penanten licht metselwerk met een

het complex. Deze toegang is gelegen aan de Markt en de

invulling van donkere aluminium vliesgevels, passend bij een

passage Zuidwaarts over de Engelandlaan.

kantoorgebouw. In de nieuwe situatie wordt de gevel geheel

De toevoegingen aan het gebouw worden ontworpen in

vernieuwd.

balans met het bestaande complex, maar zijn afleesbaar

Het casco is gebouw volgens een stramien van 5,4 meter

als nieuwe laag, geplaatst over de toren, passend bij de

met dragende prefab gevels en een interne kern met liften,

woonfunctie die er een plek in zal krijgen.

Stadhuistoren » Zoetermeer ˆ oude situatie ‹ impressie van De Kroon › impressie van het interieur

13

14

15

16

locatie Zeist opdrachtgever Heembouw type opgave transformatie status in ontwikkeling omvang 12 woningen

Dalweg transformatie te Zeist Aan de Dalweg, een karakteristieke weg in Zeist, staat het

een royaal terras, ook over een privétuin van maar liefst

lege kantoorpand “Dalstaete” dat wordt getransformeerd

ca. 50 m2 tot 180 m2. Om het groen in stand te houden

naar een luxe appartementencomplex. In het kantoorpand

zijn de parkeerplaatsen voorzien in de parkeerkelder onder

worden 12 woningen gerealiseerd, waaronder 10 ruime

Dalstaete. Hier bevindt zich voor elk appartement een eigen

appartementen en 2 penthouses. De woningen hebben een

parkeerplaats en een berging. Vanuit de parkeergarage loopt

oppervlakte van 120m² of meer. Het zijn allemaal 3- of 4

u naar het souterrain. In het souterrain zijn de inpandige

kamer appartementen met zonnige balkons of een terras.

fietsenstalling en een gezamenlijke berging voor scooters en

Op de begane grond beschikken de appartementen naast

e-bikes te vinden.

Dalweg » Zeist ˆ oude situatie › impressie voorzijde ˘ impressie achterzijde

17

18

locatie Utrecht opdrachtgever | afnemer Van Wijnen | Syntrus Achmea type opgave transformatie status opgeleverd omvang 39 appartementen

‘t Goylaan transformatie ‘t Goylaan Het leegstaande kantoorpand aan ’t

Alle kozijnen zijn vervangen, het

Goylaan kende een heldere opzet met

spiegelende kantoorglas is vervangen

twee verschillende bouwdelen, een

door helder glas en elke woning heeft

orthogonaal en een meer horizontaal

een balkon of tuintje gekregen. Het

geleed volume. Bij de transformatie

voormalig kantoorpand is hierdoor

naar wonen hebben beide bouwdelen

zichtbaar getransformeerd tot een echt

een eigen behandeling gekregen wat

woongebouw.

betreft de vormgeving van de balkons en de kleurstelling. De oorspronkelijke identiteit van het gebouw is hiermee verder versterkt.

‘t Goylaan » Utrecht ˆ oude toestand › nieuwe toestand ˇ fragment balkons nieuwe toestand

19

20

21

locatie Arnhem opdrachtgever | afnemer De Nieuwe Norm | Syntrus Achmea type opgave transformatie status opgeleverd omvang 40 woningen

Jansbuitensingel transformatie naar wonen Het representatieve kantoorgebouw is

betonnen elementen in een sterk

gelegen aan de singels aan de rand

patroon. De elementen blijven

van het stadscentrum van Arnhem.

gehandhaafd en erachter worden

Het pand is getransformeerd naar 5

loggia’s gecreëerd.

patiowoningen van circa 155 m² en 35

Aan de achterzijde worden de

stadsappartementen van circa 75 m².

appartementen ontsloten door een

De gevel bestaat uit opvallende

galerij.

Jansbuitensingel » Arnhem ˆ oude toestand ‹ gevel aan de Jansbuitensingel met loggia’s ˇ achtergevel met galerij en patio’s

22

23

locatie Rijswijk opdrachtgever Staton type opgave transformatie status in ontwikkeling omvang 17 appartementen werkzaamheden werktekeningen

Leeuwendael transformatie te Rijswijk Op deze bijzondere plek bij de

De appartementen variëren in

Hoornbrug over de Vliet, hoek Laan

oppervlakte van 102 m2 tot 230 m2,

van Beens en Jan Thijssenweg,

exclusief de royale (dak-) terrassen.

wordt Residentie Leeuwendael gerealiseerd. Het huidige kantoorpand

Elke appartement is uniek door zijn

wordt getransformeerd naar een fraai

ligging in het gebouw, de indeling

woongebouw met 17 appartementen die

van de woning, de oppervlakte en het

verdeeld zijn over 5 woonlagen.

uitzicht. De woningen worden voorzien

Elk appartement beschikt over royale

van een comfortabel en degelijk

zonnige terrassen met een schitterend

afwerkingsniveau.

uitzicht aan de Vlietzijde, een berging en eigen parkeerplaatsen op het afgesloten terrein.

Leeuwendael » Rijswijk ˆ oude situatie ‹ impressie ˘ impressie van het interieur

24

25

locatie Lange Nieuwstraat, Utrecht opdrachtgever | afnemer VORM ontwikkeling | Syntrus Achmea type opgave transformatie status opgeleverd omvang 58 appartementen

Woudagebouw transformatie naar 58 woningen

Het voormalig betonnen Woudagebouw is gesitueerd is in

De beëindiging van het gebouw toont een zorgvuldig

het centrum van Utrecht. Voorheen was het gebouw een

ontworpen kroon voor het gebouw. In de kroon is het

contradictie in haar omgeving. Door het gebouw terug te

kazernetype goed zichtbaar door aangezette hoeken en

brengen naar enkel een casco is A3 Architecten in staat

de schuine kap in het middendeel van het gebouw. De

geweest met een nieuwe gevel meer aansluiting te vinden

beëindiging is zorgvuldig gedetailleerd met verschillende

met de omgeving en een meer huiselijkere uitstraling te

terugliggende vlakken metselwerk.

creëren voor de toekomstige woonfunctie.

De entree is gesitueerd op de kop van het gebouw waardoor Met de nieuwe gevel is gezocht naar een nieuwe typologie die

de kopgevels een kop en een staart aan het gebouw vormen.

meer aansluit bij het nieuwe wonen en bij de omgeving van

De entree vormt een dominant element in de kopgevel

Utrecht, het kazernetype. De opbouw van de nieuwe gevel

doordat het door het standaard ritme heen steekt en een

is gevormd naar voorbeeld van verschillende omringende

dubbele hoogte van kader toont.

gebouwen. Daardoor heeft de nieuwe gevel een klassieke verdeling met een plint, middendeel en beëindiging.

De plint wordt opgebouwd met een betonnen basement die vervlochten wordt met zorgvuldig gedetailleerd verticaal metselwerk. De plint heeft een afwijkend karakter in verhouding tot de rest van de gevel, hier vindt namelijk een ander raamritme plaats en heeft de gevel meer plasticiteit. De terugliggende raampartijen zorgen voor meer interactie met de straat.

Vervolgens vertoond de gevelverdeling boven de plint een rustige ritmiek met haar verdeling van ramen en vlakken.

Deze ritmiek versterkt vooral de verticale geleding van het gebouw om zo een statigere uitstraling te krijgen. In detail vertoont het middendeel verschillende richtingen van metselwerk om daarmee verfijning toe te brengen aan het gebouw.

Woudagebouw » Utrecht ˆˆ Oude situatie ˆ kopgevel met nieuwe entree › interieur dubbelhoge entreehal ›› nieuwe situatie

26

27

28

29

locatie Neude, Utrecht opdrachtgever | afnemer De Nieuwe Norm | Syntrus Achmea type opgave transformatie status opgeleverd omvang 84 appartementen en commerciële functie

Neudeflat transformatie van een Icoon

De Neudeflat kwam tot stand in een tijd dat er in

welke gebouwd is, dit niet uit. Hier zijn vrijwel geen contrasten

stedenbouwkundige kringen gestreefd werd naar

en schaduwen aanwezig en de gevel lijkt hierdoor vlak. De

modernisering van het historische centrum van Utrecht.

uitstraling zoals ooit bedoeld door Maaskant lijkt zich niet te

Hiervoor werd het stedenbouwkundige plan van

uiten.

M.E. Feuchtinger gebruikt en dit bevatte een nieuwe

De Neudeflat wordt getransformeerd met de schetsen van

modernistische en brutalistische kijk op de stad Utrecht.

Maaskant als uitgangspunt. Doordat de functie veranderd

Hierbij was het van belang dat alle gebouwen ook in deze

van werken naar wonen ontstaat de behoefte naar een

context ontworpen werden, de Neudeflat is daar een

buitenruimte. Deze versterken het Brutalistische beeld en

voorbeeld van. Het plan van Feuchtinger is maar deels

vervullen de nieuwe wensen van de bewoners.

uitgevoerd en hierdoor is de Neudeflat een buitenbeentje in

Door ons te richten op een onderzoek naar het Futurisme en

Utrecht geworden.

Brutalisme, branding en de originele ideeën van Maaskant,

De schetsen van de Neudeflat bevatten het gevoel van het

zijn we in staat de Neudeflat te transformeren en deze en met

Brutalisme uit de jaren 50-60 goed. Hier zijn sterke contrasten

respect te veranderen.

en een mooie plasticiteit aanwezig. Toch straalt het ontwerp

Neudeflat » Utrecht ˆ schets Maaskant › plattegrond ‹ voorzijde van de Neudeflat

30

31

32

33

locatie Dordrecht opdrachtgever Van Pelt Ontwikkelt bv type opgave transformatie status in ontwikkeling omvang 36 appartementen

Singel Dordrecht transformatie Singel 271 te Dordrecht In het centrum van Dordrecht wordt

gebouw gehangen. Mede hierdoor

een leegkantoorpand getransformeerd

ontstaat een beeld dat aansluit bij

naar 36 appartementen. In lijn met

een woongebouw. Tegelijk wordt de

de bestaande horizontale banden

oorspronkelijke kleurstelling weer in

in de gevel worden balkons aan het

ere hersteld.

Singel » Dordrecht ˆ oude situatie › impressie ˘ impressie gevels

34

locatie ‘s-Gravenweg, Rotterdam opdrachtgever Zuydervest type opgave transformatie status in ontwikkeling omvang 65 appartementen

Prinsenpoort III optoppen en bijbouwen

De opgave omvat het transformeren van een leegstaand kantoorpand naar wonen. Tevens wordt er een deel op- en aangebouwd, warrdoor het totaal op 65 appartementen uitkomt.

De nieuwe toevoegoeging constrateert in kleur, materiaal en vormgeving van het oude kanoor.

Franse balkons en balkons zorgen voor een uitstraling die past bij een woongebouw.

Prinsenpoort III » Rotterdam oude situatie ˆ impressie nieuwe situatie › doorsnede ˇ

35

36

37

locatie Nieuwegein opdrachtgever | afnemer VORMontwikkeling | Jutphaas Wonen type opgave transformatie en nieuwbouw status opgeleverd omvang 85 appartementen (transformatie) 21 optopwoningen (nieuwbouw)

Bakenmonde transformatie naar 106 woningen De twee kantoorgebouwen, direct

bestaande gebouw geplaatst (t.p.v.

gelegen langs de A2 in Nieuwegein,

de Lekdijk halfinpandig). Al deze

zijn opgetopt met één laag en voor

aanpassingen zorgen ervoor dat de

de gebouwen is een opvallende

kantooruitstraling plaats maakt voor die

staalconstructie geplaatst. In dit

van een woongebouw.

‘staketsel’ zijn de balkons voor het

Bakenmonde » Nieuwegein ˆ Oude situatie › Situatie ‹ Nieuwe situatie

38

39

locatie Waddinxveen opdrachtgever Woonpartners Midden-Holland type opgave transformatie status opgeleverd omvang transformatie 10 woningen onderhoudswerkzaamheden

Kerkweg-oost transformatie van een supermarkt

Het hele pand krijgt een facelift. De

Daarnaast wordt in het bestaande

meeste werkzaamheden hebben te

appartementencomplex in de

maken met de buitenkant van het

onderbouw,10 startersappartementen

gebouw. Zo worden op de begane

gerealiseerd en nieuwe entrees die zijn

grond nieuwe gevelpuien geplaatst

bedoeld voor de 10 appartementen.

en die op de verdiepingen hersteld

Alle woningen van circa 55m² liggen

en geschilderd. De bevestiging van

op de begane grond maar hebben

de Franse balkons wordt verbeterd

geen eigen tuin of patio. De woningen

en alles wordt geschilderd in frisse

hebben wel een gemeenschappelijke

nieuwe kleuren. Tevens vervangen ze

buitenruimte. Het zijn vrij indeelbare

de hoofdriolering en werken ze aan de

eenkamerwoningen. Door de hoge plint

dakbedekking van de algemene ruimte

kunnen we grote ramen plaatsen die

en de galerijen.

veel daglicht in het appartement geven.

Kerkweg-oost » Waddinxveen ˆ oude toestand › plattegronden ‹ˆ nieuwe toestand

40

Kilwijkstraat » Dordrecht »bestaande situatie ˇ impressie

41

locatie Dordrecht opdrachtgever AO Development type opgave transformatie status in ontwikkeling omvang 58 appartementen

Kilwijkstraat

transformatie naar 58 appartementen Het leegstaande lantoorpand aan de Kilwijkstraat 5 in Dodrecht zal worden getransformeerd naar 58 sociale huurwoningen.

Het pand was ooit verbonden met het huidige Onderwijsmuseum van verzekeraar De Holland. Het strakke gebouw was destijds bedoeld als extra kantoorruimte van verzekeraar De Holland. Architect Sybold van Ravesteyn ontwierp deze aanbouw.

De woningen krijgen een buitenruimte in de vorm van een loggia. De bestaande dakopbouw wordt vergoot om ruimte te creëren voor een aantal dakwoningen en een

gemeenschappelijk dakterras. Het streven is om bij oplevering voor alle woningen een duurzaamheidslabel van tenminste A te halen.

42

Europalaan » Utrecht › oude situatie ˇ impressie

43

locatie Utrecht opdrachtgever | afnemer Janssen de jong projectontwikkeling type opgave transformatie status in ontwikkeling omvang 87 appartementen

Europalaan

transformatie naar een woongebouw Ontwerp voor de transformatie van een leegstaand kantoorpand aan de Europalaan in Utrecht naar appartementen.

De bestaande structuur, zoals het casco en de ontsluiting, wordt zoveel mogelijk gehandhaafd. Om de sobere uitstraling van het kantoor gebouw teniet te doen, worden onder andere nieuwe kozijnen, ruime uitkragende balkons, nieuwe terreininrichting en nieuwe gevelafwerking van de bovenste verdiepingen ingezet.

Hierdoor ontstaat er een uitstraling die past bij die van een woongebouw.

44

locatie Kranenburgweg, Scheveningen opdrachtgever | afnemer Heembouw | MN type opgave transformatie status opgevelerd omvang 32 appartementen en commerciële ruime

“Inno Porto”

Van kantoorgebouw naar appartementen Het project betreft de transformatie

te ontsluiten. Rond het gebouw

van een leeg kantoorpand naar

zijn balkons aangehangen om alle

appartementen. Het gebouw is het

woningen een buitenruimte te geven.

voormalig Norfolk kantoor, aan de

Verder is het pand opgetopt met één

Kranenburgerweg. Op de begane grond

laag appartementen en rondom ruime

zijn een aantal commerciële ruimten

terassen die uitzicht bieden op het

gebleven.

duingebied en de achterliggende

Het brede gedeelte van het wigvormige

havens van Scheveningen.

gebouw wordt ontsloten middels een

Door het toevoegen van balkons, een

corridor. Aan de achterzijde is een

galerij en de optoplaag, heeft het pand

galerij tegen het gebouw geplaatst om

een nieuwe uitstraling gekregen die

de woningen in het smalle gedeelte

past bij een woongebouw.

Kranenburgweg » Scheveningen ˆ voorzijde, oude situatie › voorzijde met aangehangen balkons ˇ toegevoegde galerij aan de achterzijde

45

46

locatie Utrecht opdrachtgever SSH type opgave transformatie status opgeleverd omvang 330 kamers

KPN-toren transformatie naar studentenkamers Met de herontwikkeling van het

huiselijke sfeer benadrukt. Ook omdat

KPN-terrein in Utrecht maakt de

het gebouw het hoogste gebouw van

voormalig kantooromgeving plaats

de campus blijft, wordt het verticale

voor een dynamische leerambiance

karakter versterkt door een sterke

voor studenten. Thema’s als groen

verticale geleding.

en gezond worden gebruikt om een

In het interieur wordt gezocht naar

geschikte leefomgeving te vormen met

een informeel karakater door het

plek voor studie, vrije tijd en wonen.

inzetten van onder andere diepe

De nieuwe campus gaat huisvesting

vensterbanken als zitplekken in de

bieden aan ongeveer 540 studenten. De

studentenkamers. De plint biedt plek

KPN toren, het enige te transformeren

voor een hoge entree, een koffiecorner

gebouw van het KPN terrein, gaat plek

en een studiezone. Doordat de gevel de

bieden aan ongeveer 330 studenten.

functies van de plint volgt, ontstaat een

Naast huisvesting zullen er andere

afleesbaar geheel.

voorzieningen zoals een plein, groen, fietspaden, en parkeerplaatsen worden gerealiseerd.

Voor de transformatie van de KPN toren is aansluiting gezocht met de thema’s van de campus. In de gevel wordt daarom met baksteen een warme en

Sequoia » Utrecht ˆˆ oude situatie ˆ plattegrond begane grond › impressie

47

48

locatie Den Haag opdrachtgever Haag Wonen type opgave transformatie status opgeleverd

MixxInn

transformatie naar short stay facility te Den Haag Het voormalige verzorgingshuis Vijverzicht staat in de Haagse wijk Bouwlust, één van de wijken die door toenmalig minister Vogelaar is aangemerkt als krachtwijk. Om aan de leegstand een einde te maken kocht Haag Wonen het gebouw aan om er tijdelijke huisvesting – zogenoemd short stay facility – in te maken voor verschillende groepen jongvolwassenen.

De oude gevel – baksteen met doorlopende betonnen vloerbanden – was bouwfysisch slecht, met nauwelijks isolatie en veel koude-bruggen. Een beperkt budget leidde aanvankelijk tot een plan om de bestaande gevel te handhaven en in te pakken met isolatie en stucwerk. Hiermee zou het gebouw dan nog te veel als een massa overkomen. Vandaar het ontwerp voor een nieuwe gevel met meer uitstraling en differentiatie, waardoor het gebouw tevens beter zou passen bij de nieuwe bestemming.

De langs- en kopgevels van het woongebouw zijn voorzien van een zinken gevelbekleding, vanwege de natuurlijk uitstraling, met op den duur een mooie patina. Om het gebouw, meer dan voorheen, een duidelijke richting te geven , is gekozen voor horizontale zinken strokenbekleding, geaccentueerd door de felsnaden.

Aan de buitenzijde van de bestaande gevels is eerst een hsb opbouw met isolatie aangebracht, waarmee de gevel voldoet aan de thermische eisen van het Bouwbesluit. Daardoor ontstonden tevens bij de ramen diepe negges van 300 tot 350 mm. Dit geeft een mooie diepe schaduwwerking. De hsb opbouw met isolatie en gevelbekleding is doorgezet tot onder het niveau van de bestaande vloerrand. Voordeel hiervan was dat de koudebrug bij de vloerrand goed werd ingepakt en dat een koof ontstond waarin de zonwerking kon worden weggewerkt.

MixxInn » Den Haag ˆ ˆ oude toestand ˆ interieur › nieuwe gevelbeeld ›› nieuwe gevelbeeld

49

50

51

52

53

locatie Rotterdam opdrachtgever transVORM type opgave transformatie status in ontwikkeling omvang ca. 220 appartementen en kantoorruime

Blaak 16 transformatie van een leegstaand kantoor De voormalige kantoorlocatie Blaak

komen ondersteunende functies.

16 krijgt nieuw uiterlijk én een nieuwe

Daarboven creëren we vijf verdiepingen

functie met het oog op de toekomst. Het

met studentenstudio’s en vier lagen

gebouw wordt geschikt gemaakt voor

met appartementen voor young

gebruik en bewoning door verschillende

professionals. In de optop komen zes

doelgroepen: studenten, starters en

woonlagen met luxe penthouses.

(young) professionals.

Al tijdens de revitalisatie staat

Op de begane grond vindt bedrijvigheid

duurzaamheid hoog in het vaandel.

plaats: er komen flexibele werkunits,

We (her)gebruiken de structuur en de

een lunchroom en ontmoetingsruimten

materialen van het gebouw en creëren

voor creatieven en (young)

een goede energiehuishouding in de

professionals. Op de eerste verdieping

woningen.

Blaak 16 » Rotterdam ‹ doorsnede & differentiatie ˆ huidige toestand › legenda ›› impressie

RiSS deR SituatiOn

professionals

54

nieuwe Situatie Auf jeder Wohnebene können 27 Studentenwohnungen oder 13 Appartements für „Young Professionals“, jeweils mit einem eigenen Abstellraum, realisiert werden.

neue SituatiOn Auf jeder Wohnebene können 27 Studentenwohnungen oder 13 Appartements für „Young Professionals“, jeweils plattegROnd gRundRiSS deR mit einem eigenen Abstellraum, realisiert werden. nieuwe Situatie neuen SituatiOn

studenten

plattegROnd BeStaande Situatie

gRundRiSS deR BeStehenden SituatiOn

young professionals

16

17

nieu

Auf jeder W oder 13 App mit einem ei

plattegRO BeStaande

55 tOOlBOX

tOOlBOX

De transformatie realiseren we volgens een uniek plug­ and­play­principe. We maken gebruik van pre-fabelementen, die allen één functie in zich hebben; bijvoorbeeld keuken, badkamer, toilet, entree of een bergruimte.

Ze zijn te vergelijken met grote legoblokken waarmee binnen de bestaande gebouwstructuur een woning kan worden gevormd.

Die Transformation erzielen wir nach einem einzigartigen FertigbauElemente, die nur eine einzige Funktion besitzen, wie z.B. Küche, Bad, Toilette, Eingang oder Abstellraum.

Diese lassen sich mit großen Lego-Steinen vergleichen, mit denen innerhalb der bestehenden Gebäudestruktur eine Wohnung zusammengestellt werden kann. Das Plugand-Play-Prinzip ermöglicht es, in einem bestehenden Bürogebäude Wohnungen zu realisieren. Außerdem bietet es dem Bewohner die Möglichkeit, den Grundriss seiner Wohnung teilweise selbst gestalten.

Studentenunit

plug­and­play­prinzip.

Wir verwenden YOung pROFeSSiOnalS

De ‘units’ zijn demontabel en kunnen nagenoeg compleet worden hergebruikt in een andere samenstelling binnen hetzelfde pand of verplaatst worden naar een ander bouwwerk. De flexible samenstelling maakt het mogelijk om snel en eenvoudig in te spelen op (toekomstige) wensen.

LD

VU

EG

UW

Die Einheiten sind demontierbar und können in einer anderen Zusammenstellung innerhalb desselben Gebäudes praktisch vollständig wiederverwertet werden oder zu einem anderen Gebäude transportiert werden. Die flexible Zusammenstellung ermöglicht es, schnell und einfach (künftigen) Wünschen zu entsprechen.

W

LE

U BO

GE

OP

BO

OP

8

9

10

56

57

locatie Zoetermeer afnemer | opdrachtgever De Goede Woning | Nieuwe Norm type opgave transformatie status studie omvang 26 appartementen

Herenwaard transformatie naar 26 appartementen Het kantoorgebouw Herenwaard is gelegen direct boven

noodzakelijk, esthetisch en bouwfysisch (ventilatie, isolatie,

het winkelcentrum Meerzicht in Zoetermeer en leent zicht

geluid). Om buitenruimten aan het gebouw te kunnen

hiermee goed voor de bestemming wonen.

toevoegen, zou één gevelelement van één stramien per

Middels een ‘quickscan’ zijn diverse thema’s, zoals

woning vervangen kunnen worden.

bestemmingsplan, casco, gevel en installaties, onderzocht.

Installaties voor water, ventilatie en warmteopwekking zullen zoveel mogelijk gegroepeerd en boven elkaar gepositioneerd

Het gebouw heeft een stramien van 4,8 meter. Twee maal

moeten worden. Op het gebied van akoestiek worden geen

deze maat levert een breedte van 9,6 meter op, voldoende

problemen verwacht.

maat voor appartementen ontsloten via corridor. Per

Het kantoorgebouw heeft twee vluchtroutes. De eisen m.b.t.

verdieping zijn ca. 5 woningen mogelijk

tot vluchten bij brand moeten hiermee gehaald kunnen

Doordat de verwachte overmaat in de constructie kunnen

worden. Om herbestemming van kantoor naar wonen

er mogelijk appartementen op het dak worden toegevoegd.

mogelijk te maken is een wijziging van het bestemmingsplan

Constructief zal e.e.a. nader onderzocht moeten worden.

noodzakelijk.

Aanpassing van de gevel zijn om meerdere redenen

Herenwaard » Zoetermeer ˆˆ oude toestand ˆ woningplattegrond › principe elementen vervangen ‹ fragment nieuwe gevelbeeld

58

locatie Hoogvliet opdrachtgever ASVZ type opgave transformatie status opgeleverd omvang 20 woningen

Aveling Hoogvliet Het leegstaande voormalige Vestia kantoor aan de Aveling te Hoogvliet is getransformeerd naar een locatie met begeleid en zelfstandig wonen. Tevens bevind zich in de naastgelegen voormalige werkplaats een externe dagbesteding en fietsenwinkel met werkplaats.

Aveling » Hoogvliet ‹ oude situatie ˇ impressie nieuwe situatie

59

60

Parkeren

BG BG

135m2

100m2

135m2

100m2

e1

90m2

61

locatie Rotterdam type opgave transformatie & nieuwbouw status studie omvang 120 appartementen transformatie (40) en nieuwbouw (80)

Boompjes 60-68 binnestedelijke transformatie & nieuwbouw

nieuwbouw parkeren transformatie

De locatie van het pand Boompjes

ook nog profijt van een wijds uitzicht

60-68 ligt in het oudste gedeelte van

over de maas, het noordereiland en de

Rotterdam aan een prachtige locatie

kop van zuid. Doordat het gebouw laag

aan de Maas. Deze omgeving heeft

is, vormt de bebouwing aan de maas

de afgelopen jaren steeds meer

geen muur naar de rest van Rotterdam,

woningen in de omgeving gekregen

maar wordt er een diepte gecreerd met

waardoor kantoorgebouwen steeds

de achterliggende bebouwing.

meer afgewisseld worden door woongebouwen met een geheel ander

Het huidige gebouw wordt

karakter dan woongebouwen.

getransformeerd naar 40 ruime appartementen en parkeren middels

Boompjes 60 » Rotterdam ‹ differentiatie & plattegrond › impressie

De skyline aan de kan van de boompjes

een parkeerlift. Daarnaast wordt het

heeft veel diversiteit in hoogte. Hierdoor

gebouw in twee afzonderlijke volumes

heeft de bebouwing aan de wijnhaven

opgetopt met nog eens 20 lagen.

62

gevelaanzicht

plattegrond (1e verdieping)

doorsnede

het trappenhuis

RENOVATIE SCHUUR POORTUGAAL

DE DYCKGRAAF

63

locatie Poortugaal opdrachtgever WBV Poortugaal type opgave transformatie status opgeleverd omvang 8 appartementen

De Dyckgraaf transformatie schuur naar 8 appartementen Op een prachtige groene plek in het

m2. In de twee appartementen op de

nog van goede kwaliteit en zijn daarom

centrum van Poortugaal, een landelijk

tweede verdieping (de penthouses) zijn

bewerkt en hergebruikt in het complex.

dorp onder de rook van Rotterdam,

de authentieke balken uit de boerderij

Tijdens de bouw werden drie

raakte een oude boerenschuur steeds

op een prominente wijze aangebracht.

waterputten gevonden, waarschijnlijk

meer in verval. De schuur grenst aan

Verder herinnert binnen niets meer

uit de zestiende eeuw. Die zijn in kaart

een voormalige boerderij, die door

aan de oude boerderij: het ontwerp is

gebracht en gefotografeerd. Daarna

Woningbouwvereniging Poortugaal

strak en modern zonder kitscherige

hebben ze een plaats in de kruipruimte

na een grondige renovatie in gebruik

nep-antieke details. Opvallend is

van het complex gekregen.

is genomen als kantoor. In vroeger

het licht dat naar binnen valt via het

tijden woonde hier de dijkgraaf, een

royale aantal (dak)ramen. De loggia’s

De appartementen in De Dyckgraaf

autoriteit in een dijkdorp. De schuur

bevinden zich vanwege de eisen die

zijn energiezuinig, waarbij het

was eigendom van de gemeente

voor het gemeentelijk monument

uitgangspunt het huidige Bouwbesluit

en werd gebruikt als opslagruimte.

golden, binnen de kap van de boerderij.

was. De appartementen hebben het

Na een forse renovatie is de schuur

Een andere eis was dat de kopgevels in

A-label, er is veel verder gegaan dan

omgetoverd tot een kleinschalig

stand bleven. Hiertoe zijn de kopgevels

vereist was voor dat label. De EPC-

appartementencomplex: De Dyckgraaf.

in tijdelijke stalen hulpconstructies

waarde is 0,8. Voor de ramen is er

geplaatst. Vervolgens is alles er

HR++ glas toegepast. Bij het streven

In De Dyckgraaf bevinden zich acht

tussenuit gesloopt om daarna het

naar energiezuinigheid is de oude

verschillende driekamerappartementen

gehele binnenwerk te vernieuwen

constructie ingezet: de muren zijn

verdeeld over 3 lagen, variërend in

en af te werken met hoogwaardige

namelijk 30 centimeter dik, waarna ze

grootte tussen circa 87 m2 en 135

materialen. De houten balken bleken

nog eens extra geïsoleerd zijn.

De Dyckgraaf » Poortugaal ˆ oude toestand › de 2 originele kopgevels zijn behouden gebleven ‹ nieuwe situatie

64

locatie Breda opdrachtgever Het Florijncollege Breda i.s.m. Dhondt Adviesbureau te Breda type opgave Renovatie-en nieuwbouwproject status Opgeleverd

Florijn College transformatie van ziekenhuis naar school Nieuwbouw en renovatie van een

Deze vleugels hebben een architectuur

deel van het voormalige Ignatius

die qua materiaalgebruik en schaal

ziekenhuis ten behoeve van het

verwijst naar de bestaande voorbouw.

Florijncollege. Het bestaande deel van

In het middengebied is een nieuwe

het Ignatius ziekenhuis is gerenoveerd

aula geplaatst met corridors naar de

en bestemd voor lerarenkamers

vleugels en een verbinding d.m.v. een

en stafruimten. In de kappen zijn

garderobe en hal met de bestaande

twee collegezalen ontworpen. Aan

bouw. Deze aula heeft een eigentijdse

de bestaande bebouwing zijn twee

architectuur met een gevelbekleding

vleugels geformeerd met leslokalen.

van metalen geprofileerde platen.

Florijn College » Breda ˆ overzichts foto ‹ avondopname voorgevel › entree Florijn College

65

66

67

locatie Wassenaar opdrachtgever Wassenaarsche Bouwstichting Ontwikkeling BV type opgave Restauratie & transformatie status opgeleverd omvang 11 koopwoningen, carports en bergingen, collectieve tuin en gemeenschappelijke ruimten

Paulusschool Herontwikkeling van een historisch rijksmonument In een oude school in Wassenaar

te ontsluiten.

zijn elf koopwoningen gerealiseerd.

De woonlaag bevindt zich op de begane

Eén van de karakteristieke elementen

grond, in de voormalige klaslokalen.

van de school is een lange gang met

Op de zolderverdieping bevinden zich

geglazuurde tegels, die in het ontwerp

de slaapkamers.

behouden is en dient om de woningen

Paulusschool » Wassenaar ‹ beeld vanuit de binnentuin ˆ plattegrond & doorsnede ˆˆ oude toestand

68

69

70

71

locatie Willemskade, Rotterdam opdrachtgever particulier type opgave transformatie status in ontwikkeling omvang 32 appartementen

Willemskade transformatie van een rijksmonument Het Scheepvaartkwartier of Nieuwe Werk werd rond 1840 door de stadsarchitect W.N. Rose ontworpen als planmatig aangelegd stadskwartier. Dit vooruitstrevende plan omvatte de aanleg van een nieuwe stadsdeel waarin havenindustrie en luxe koopmanswoningen onder strenge stedenbouwkundige en architetonische regie bijeen werd gebracht.

Het huidige gebruik van de panden aan de Willemskade 19 t/m 21 is kantoor, maar ze zullen worden getransformeerd naar wonen met in totaal 32 appartementen. Alle panden vallen onder beschermd stadsgezicht en de de panden 19 en 20 zijn tevens Rijskmonumenten. Bij de transformatie wordt dan ook getracht het oorspronkijke pand zoveel als mogelijk in ere te herstellen en aanpassingen zullen worden gedaan met zoveel mogelijk respect voor het monument.

Willemskade » Rotterdam ‹ impressie nieuwe situatie ˇ huidige situatie

72

locatie Den Haag opdrachtgever Dura Vermeer type opgave transformatie status studie omvang 49 woningen

O2 � gebouw Shell herbestemming te Den Haag Studie naar de mogelijkheden van een transformatie van het O2-gebouw aan de Oostduinlaan te Den Haag naar wonen met behoud van het monumentale karakter van het pand.

O2 – Gebouw Shell » Den Haag › impressie van de nieuwbouw › plankaart (SVP stedenbouw)

73

kelder

begane grond

eerste verdieping

tweede verdieping

derde verdieping

74

75

referentieprojecten

Legolisering

76

gebouw

+

= woning elementen

77

A3 Architecten & Legolisering ‘industrieel maatwerk’ bij transformatie Het Concept

deze flexibele samenstelling van de in BIM uitgewerkte units,

Op een eenvoudige wijze in korte tijd woningen creëren

kunnen we zeer eenvoudig inspelen op de wensen van de

binnen bestaande gebouwen. Dit is mogelijk met behulp van

klant. En zou de klant in de toekomst zelfs van locatie kunnen

onze toolbox die onderdeel uitmaakt van ons legolisering-

wisselen met zijn hele woning.

transformatieconcept. Een toolbox die de vrijheid geeft om te komen tot maatwerk met de snelheid van industrieel

Woonfuncties

vervaardigde producten. Bottom-up van een goed product

In een woning moet plaats zijn voor ontspannen, koken,

(bijv. een kraan),

wassen, slapen, etc… Deze functies worden in bestaande

naar een goed element (het toilet), naar een

industriële concepten in één module gecombineerd om

goed appartement en uiteindelijk naar een goed

zodoende eenvoudig een woning te creëren. Veelal zijn dit

appartementengebouw.

afgeleide producten van de prefab badkamers die reeds bij ons bekend zijn. Producten die in de praktijk uitstekend

Veelzijdiig

werken voor bijvoorbeeld studentenhuisvesting en hotels.

Het transformatieconcept kunnen we toepassen binnen een

Echter hebben wij hier te maken met volwaardige woningen

grote diversiteit van bouwwerken (bijvoorbeeld kantoorpanden

waarin wij geen hinder willen ondervinden van een

of fabriekshallen) om deze eenvoudig om te bouwen naar

module die ongelukkig gepositioneerd is in een bestaande

wooneenheden welke voldoen aan alle eisen en regels.

gebouwstructuur. De modules moeten juist een toevoeging

Met dit concept kunnen we panden ombouwen en/ of

vormen op de bestaande structuur van kantoren en hierin een

uitbreiden. Tevens is dit concept demontabel. De “units”

prettig woonmilieu creëren. Met het 6D-transformatieconcept

kunnen nagenoeg compleet worden hergebruikt in een

geven wij hier antwoord op. Alle functies van de woning

andere samenstelling binnen hetzelfde pand, of ze kunnen

hebben wij onder gebracht in verschillende elementen welke

verplaatst worden naar een ander bouwwerk. Hier hebben

op verschillende manieren te koppelen.

we engineering technisch een innovatieslag gemaakt. Door Legolisering ˆ› eenvoudige plaatsing van een element ‹ˆ schematische weergave van het concept ‹ voltooide woning | Brinkwal, Nieuwegein

78

locatie Nieuwegein afnemer | opdrachtgever Jutphaas | transVORM type opgave transformatie status opgeleverd omvang 25 woningen voor starters

Brinkwal

transformatie naar 25 woningen De uitvraag van deze gewonnen

voorgestelde mogelijkheden, welk

selectie, was het transformeren van

element waar in de woning geplaatst

een leegstaand kantoorpand naar 25

werd. Alsof je een woning bouwt met

(startsers-)woningen.

legoblokjes. Het team heeft met haar ervaring in efficiënt en flexibel bouwen

Bijzonder is dat het project is

een systeem opgezet, waarbinnen het

gerealiseerd via een industrieel

de mogelijkheid biedt om een grote

bouwproces. Voor onderdelen van

verscheidenheid aan woningen en/of

de woning, zoals wanden, badkamer,

appartementen te realiseren binnen

douche, toilet, trap en bergruimte,

leegstaande kantoren.

zijn prefab elementen ontwikkeld.

De huurder koos zelf, binnen enkele

Brinkwal » Nieuwegein ˆ oude situatie › nieuwe gevelbeeld ‹ interieur

79

80

81

locatie Nieuwegein afnemer | opdrachtgever Jutphaas | transVORM type opgave transformatie status opgeleverd omvang 50 appartementen

Einsteinbaan transformatie naar 50 woningen De uitvraag van deze gewonnen selectie, was het

karakter. Langs de loods is een collectieve tuin bedacht.

transformeren van een leegstaand kantoorpand naar 50

De ligging is het meest gunstige vanuit het oogpunt van

appartementen. Om de bestaande gebouwstructuur te

bezonning. Daarnaast vormt het een extra buffer tussen het

handhaven worden de appartementen ontsloten via een

parkeren en veel van de privé tuinen. De wens om zo min

corridor. Woningen op begane grond hebben een tuin met

mogelijk te slopen en zoveel mogelijk te hergebruiken wordt

terras en woningen op de verdiepingen beschikken over een

in het ontwerp van de Einsteinbaan vervult. Daarnaast is

balkon. Aan de buitenzijde wordt de gevel ter plaatse van de

een evenwichtig beeld tussen nieuw en oud, de traditionele

balkons in een lichte kleur gekeimd. Dit alles resulteert erin

uitstraling van de kantoorgevel zichtbaar maar de nieuw

dat de typerende uitstraling van kantoorgevel doorbroken

individualiteit van de woningen ook.

wordt en er een kleine schaal ontstaat met een individueel

Einsteinbaan » Nieuwegein ˆ oude situatie › fragment gevelbeeld ˇ nieuwe gevelbeeld

82

83

A3 Architecten

A3 Architecten & BIM voorbeelden van planuitwerking in BIM A3 Architecten werkt met het Bouwwerk Informatie Model (BIM). Met zowel nieuwbouw- als ook renovatie- en transformatie-projecten is hiermee de nodige ervaring opgedaan. De BIM-modellen worden met behulp van het programma Revit opgezet en uitgewerkt.

Het werken met BIM is een methode die zorgt voor centraal beheer van data (tekening, berekeningen, inzichtelijk documenten, hoeveelheden, gebruiksaanwijzingen en berekeningen, etc.) en centrale communicatie.

Het voordeel hiervan is dat meer inzicht voordat de bouw start voor alle partijen zoals de opdrachtgever, architect, constructeur, installateur en alle overige relevante bouwpartners. Alle knelpunten kunnen vooraf inzichtelijk worden gemaakt, worden besproken en direct worden opgelost, ondersteund door een uitgebreid 3D-model.

BIM protocol Bij het opzetten van een BIM project dient vooraf een BIM protocol opgesteld te worden. In dit protocol komen o.a. de volgende zaken aan bod: - Projectinformatie - Projectdoelen en BIM ambities - Projectpartners en contactpersonen - Organisatie project - BIM proces - BIM informatie niveau componenten - Procedure samenwerking - Afspraken BIM model - Kwaliteitscontrole

BIM ‹ nieuwbouw SSH studentehuisvester Utrecht › voorbeeld van een BIM protocol

A+

A+

NOM

A3 Architecten & Duurzaamheid uitgaan van behoud Een belangrijke vorm van duurzaamheid is behoud. Dus niet slopen, maar hergebruiken wat goed is en aanpassen waar nodig. Inmiddels hebben we diverse transformatieprojecten uitgevoerd waarbij het bestaande gebouw zoveel mogelijk wordt behouden en toch d.m.v. allerlei ingrepen woningen met een energielabel A+ zijn gerealiseerd. Een voorbeeld hiervan is het transformatieproject Brinkwal in Nieuwegein.

Energielabelverbetering Een andere voor de hand liggende manier van duurzaamheid is het besparen van energie door het na-isoleren van bestaande woningen, eventueel in combinatie met het aanbrengen van zonnepanelen of andere duurzame ingrepen. Het resultaat is een energielabelverbetering van de bestaande woningvoorraad. Soms gebeurd dit met maar met enkele stappen, zoals het project Isabellaland in Den Haag. De woningen zijn van een gemiddeld label E/D naar een energielabel B gegaan.

Maar het kan ook zeer rigoureus, bijvoorbeeld in een ‘Slim en Snel’ traject van platform 31. Het project Sens in Krimpen aan den IJssel is een voorbeeld van zón traject dat we hebben doorlopen. Deze woningen zouden uiteindelijk naar een A+ label zijn gegaan.

Nul-op-de-meter nog een stap verder gaat het ‘nul-op-de-meter concept’. Voor onder andere woningcorporatie Mitros en SSW de Bilt deden we mee aan trajecten om gestapelde woningen ‘Nul-op-de-meter’ te krijgen.

Duurzaamheid ‹ˆ transformatie | Brinkwal, Nieuwegein ˆ slim & Snel | Krimpen a/d IJssel ‹‹nul-op-de-meter | SSW, De Bilt ‹ labelverbetering | Isabellaland, Den Haag

3

Maaskade 171D 3071 NS Rotterdam Tel.: 010 411 3630 alg@A3architecten.nl www.A3architecten.nl