Een schip is een stuk van
Je
leven door Mignon Buls, foto's Fred Smalhout
Henk Hortensius heeft al heel wat over het water gezworven. Hij heeft heel wat landen bezocht en met zijn aanw ezigheid kon ing s huizen en burgerij vereerd. Saluutschoten loste hij ondermeer in Denemarken en
Engeland, hij werd door het
een uniek man, die in de
fie, 'ik weet niet of het
Poolse leger opgebracht en stichtte verwarring onder de
wintermaanden mensen leert schermen en ze in de zomer vis laat eten. Wie bij hem thuis komt kan uren ademloos luisteren naar zijn grappen en verhalen. Onder het genot van een kop kof-
smaakt, want ik experimenteer altijd.'vertelde hij ons over zijn doen en laten, over zijn schip en over zijn lievelingssport, het schermen.
Oostduitse kustwacht. Maar hij vervoerde ook honderden vakantiegangers, die op zijn schip de vakantie van hun leven beleefden. Hij is
i:, ,\,.: :7
,,, '.:lt
Het is merkwaardig te constateren, dat zoveel schippers aan de schermsport doen. Wellicht een erfenis uit de zeeroverij. Toen moest iedere schipper wel goed met de degen overweg kunnen, want je wist nooit wanneer je aangevallen werd. Kostbare lading stond op het spel.. Hoewel reerovers allang uitgestorven zijn.
leerde Henk Hortensius toch al vroeg schermen. Zowel zijn vader als zijn moeder schermden. 'Mijn vader was jager- en visserman,' zegt Henk, die ook het varen met
de
IJsselmeer Al jong ging Henk met zijn vader op stap. Varen op het lJsselmeer, dat tot zijn groot verdriet wel een
heel erg klein stukje water geworden
in
is
vergelijking met
vroeger. Wijzend op dijk van Enkhuizen naar Lelystad, zegt hij: 'Toen ze die sluizen bouwden, zeiden ze dat het maar kleine sluizen hoefden te worden, want de beroepsvaart liep toch terug. Dat de pleziervaart zo'n vlucht
zou nemen, veÍgaten ze en zodoende staan er op drukke zomer-
paplepel kreeg ingegeven. 'Mijn moeder voer altijd mee. Pas
dagen op de weg een lange rij auto's, terwijl op het water een f ile
als het weer al te ruig werd en de pannen bijna van de muur vielen, moesten we de haven opzoeken.'
schepen
48
ligt te wachten.'
Aan dit soort dingen ergert Henk Hortensius zich duidelijk. Ook de
fel omstreden Markerwaard hoeft
van hem helemaal niet en hij
(scheepsvolk) en laat ze dan hout halen om een vuur te maken en de
huldigt het standpunt dat van uitstel wel afstel zal komen. Gelukkig is Henk er de man niet naar om
vis te bakken.' Insiders vertellen
lang over deze problemen door te zeuren, want al snel volgt er weer
dagen aan boord in touw is en vist en vis eet wil wel eens even wat anders. Toch komen vele groepen enthousiast terug van de tocht. Het vaarÍ één of twee weken met groepen over het lJsselmeer en Waddenzee. naar de Duitse Wadden of de Oostzee of langs de Deense kust. Wie meegaat moet allereerst van zeilen houden, maar hoeft het niet te kunnen. Henk leert u alles,
een grapje.
Behalve veel varen, met zeer uiteenlopende schepen, heeft Henk van kleins af aan ook heel wat
verschillende huizen bewoond. Jarenlang heeft hij echter op Marken gewoond, 'maar,' zegt hij, 'een echte Marker word je pas na drie generaties.' Toch vertoont hij zich bij officiële gelegenheden in Marker kostuum. 'Met al dat goud
en zilver, weten ze nooit
goed
dat Henk het wel eens overdrijft
met zijn gasten, want wie drie
maar natuurlijk vraagt hij wel de medewerking van zijn gasten, want met zo'n Schokker varen valt
waaÍ ze me moeten plaatsen.
niet mee. 'Eigenlijk moeten
Vooral in het buitenland kijken ze er vreemd tegen aan. Een toe-
mensen moe en voldaan terug komen.' Soms lijkt het of hij wat al
gangsbewijs durven ze bijna nooit te vragen.' Nu woont Henk met
vrouw en dochter in Enkhuizen. 'Ver genoeg van de familie om ze niet alle dagen te zien en dicht genoeg
langs
in de buurt om er eens gaan.' Zijn vrouw en
te
dochter, die hij de mooiste vrouw van het westelijk halfrond noemt, varen meestal niet mee en zijn dus
vaak alleen thuis. 'Mijn
vader heeft ook een keer de fout gemaakt om een baan aan de wal te zoeken. Binnen korte tijd had hij alweer
een nieuw schip gekocht!' In de haven van Enkhuizen ligt de
trots van Henk Hortensius,
de
MD3. oorspronkelijk een mijnenlegger, die in I 883 in opdracht van het Ministerie van Oorlog werd
gebouwd. In de dertiger jaren werd het schip verkocht en als
vissersboot gebruikt. Nu vervoert
Henk er al jaren vakantiegangers mee. 'Soms valt zo'n reis leuk uit,
maar
ik
heb het ook wel
eens
meegemaakt dat er in iedere laven een paar van boord gingen. De mensen konden niet met elkaar opschieten,' aldus Henk, die probeert zijn gasten wat bij te brengen van het 'zeemansbestaan'. 'Ik ga
bijna altijd vissen met het volk
te hard over zijn
de
scheepsvolk
spreekt, maar telkens blijkt Henk een klein hartje te hebben, schitterende blauwe ogen, waar hij gebruik van weet te maken en een
vreselijk grote mond, waar
de
grappen en grollen met het meeste gemak uitrollen. Het ene moment
staart hij peinzend voor zich uit lurkend aan zijn pijp, zoals je je dat van een echte zeeman voorstelt en het andere moment streelt hij vol trots de mast van zijn schip en zegt 'massie. hé'.
Kanon Henk Hortensius is waarschijnlijk de enige in Nederland met een
Kanon aan boord van zijn schip.
Hij heeft er een vergunning voor.
kruit kon kopen. De man wilde weten waar ik kruit voor nodig
visserslatijn behoren, maar leuk zijn ze wel en hij zal zijn gasten zeker vaak met dit soort spannende verhalen vermaken. Maar hij doet ook andere dingen. In voor-
had. Voor mijn kanon, zei ik. Toen vroeg die man gelijk wie ik was en waar ik woonde en of ik maar even
die ondergebracht zijn bij 7,ei1vaart Enkhuizen verhuurd aan
'Ik weet nog dat ik
een keer de
politie belde om te vragen waar ik
naar het bureau wilde komen,' vertelt Henk gniffelend. Wie echter een kanon heeft, wil daar ook mee schieten. En dat deed Henk voor ondermeer prinses Anne. Tij-
dens een vlootschouw op
de
Theems wuifde de prinses volgens Henk alleen naar Engelse schepen en hij wordt ook graag gezien. Daarom loste hij maar een saluutschot tot grote verwarring van de veiligheidspolitie, want dat was
en naseizoen worden de schePen,
scholen. Vier- en vijfdaagse werkweken zijn bij de scholieren bijzonder populair. Henk neemt ze graag mee en leert zo van alles.Zo haalt hij bijvoorbeeld algen uit het water. die de kinderen op papier kunnen drogen. Het resultaat is net een schitteÍende pentekening. On-
langs kocht
hij een boek over
algen, zodat ook nog opgezocht kan worden, welk soort het is. 'Ook die schooljuffies vinden dat
natuurlijk niet gepland. Maar hij bereikte zijn doel, de prinses keek
prachtig,' zegt Henk, die daar waarschijnlijk de onderwijzeres-
zijn kant op. Of ze gewuifd heeft is niet bekend! Dit soort blufpoker is hem op het lijf geschreven. Wie echter in nood zit doet vreemde sprongen. 7n zaï Henk ook eens twee dagen vast in Polen, omdat
sen mee bedoelt.
Schermen
dat natuurlijk niet. Al die verhalen zullen wel voor
Zoals gezegd, Henk is ook schermer. Vooral in de wintermaanden is hij regelmatig in de Drommedaris te vinden, waar hij les geeft in zijn favoriete sport. Een sport, die snel wordt bemind door een ieder die het eens probeert. Ook hierbij ziet hij de humor van vele situaties in, terwijl hij aan de andere kant bijzonder serieus kan zijn. Als je het niet snel genoeg doorkrijgt, vertelt hij je waarschijnlijk dat je er beter mee op kan houden omdat je een stijve hark bent. Gestoken in zijn witte pak zlet hij er als een echte musketier uit en hij is van ruige zeebonk omgetoverd in een soepele Fransman, die vast ook
een groot deel tot het bekende
gek op kaas, wijn en knoflook is.
hij zich niet precies
aan de regels
hield. Zijn bemanning kon met de trein naar huis. Een andere keer, toen hij wegens het slechte weer
aan de Oostduitse kust terecht kwam en hij wat hout wilde zoeken om een vuurtje te maken, werd hij door een grenswacht aangehouden. Hij stuurde de man weg met de tekst 'ga maar tegen je baas zeggen, dat Henk Hortensius hier even blijft, want anders kan hij niet eten.' Van lange duur was
49
Een schip is...
ZEttD0El'l
vervolg
door Harry O. Peel
In een rap tempo legt Henk uit hoe je de floret moet vasthouden. Hij
vertelt over sabel en degen
en
waar' je de tegenstander met deze
Leve
wapens mag raken. Hij vertelt over de verhalen, waarin Scara-
het neutrale vlak
mouche de hoofdrol speelt. Scara-
mouche droeg een zwartzijden kostuum, een cape-achtige mantel en een zwarte baret. Deze Scaramouche was een groot schermer en die geheimzinnigheid naast het feit dat eÍ in de verhalen heel wat wordt afgeschermd spreekt Henk Hortensius wel aan. Doe het zelver Henk is een echte doe-het-zelver.
Omdat het als schipper
in
de
zomermaanden nu niet bepaald een goudmijn is en bovendien het schip onderhouden moet worden, denkt hij eÍover om in de winter een baantje te zoeken. Maar dat werken aan de wal staat hem toch wel een beetje tegen. Zolang doet hij allerlei dingen zelf . Deze winter heeft hij een houten dek op zijn schip gelegd. Maar ook met naald en draad is Henk erg handig. Hij ontwierp en naaide een schermtas en maakte een broek voor zichzelf . De stof is wel een beetje te dik gebleken in het gebruik en de broek kan nu naast het bed worden neergezet. Hangertjes zijn er niet bij nodig. De volgende keer gebruikt hij beslist andere stof vooÍ de broek, viant wanneer deze nat is, is hij loodzwaar.
Verzamelen is een andere hobby
van Henk. In zijn huis ligt naast een grote verzameling versteende zee-egels een gÍoot aantal elgers.
Deze elgers werden vÍoeger gebruikt om aal te steken. Het zijn
een soort vorken met scherpe punten of kartel tanden. Deze elgers werden in de modder gestoken en bij het uit het water halen zaÍ er dan al of niet aal in. De elgers zijn reeds jarenlang verbo-
den. Aan het plafond prijken tal van schitterende olielampen. Echte scheepslampen, hetgeen je volgens Henk kunt zien aan het aantal kettingen waaraan de lampen han-
gen. Een prachtig antiek kabinet en een schitterende bank completeren de inrichting van de woonkamer, die er ondanks al dit antiek gewoon gezellíg uitziet en totaal geen bijzondere waarde afstraalt. Veel van zijn verzameling haalde Henk van vergane schepen. En hij besluit met de opmerking: 'Dat heb ik natuurlijk niet zelf opgedoken. Ik ben als de dood voor water!'
Vijf-jarig bestaan Zeilvaarl Enkhuizen, waarin het schip van Henk Hortensius met 25 andere schepen is ondergebracht, bestaat alweer 5 jaar. Schokker, Tjalk, Klipper, Gaffelschoener, 3 mast Groningerschoener, Kotter en Noordzeebottervaren voor Zeilvaart Enkhuizen. De tochten gaan over het lJsselmeer, de Nederlandse en Duitse Waddenzee, naar de Oostzee (langs de Deense kust), één schip vaart rond Engeland en een drietal varen van en naar Engeland. De schepen
bieden gemiddeld plaats aan
6-10 personen (als het om fami-
lies gaat) oÍ 15-24 personen
(grotere groepen als bedrijven en scholen). Per groep betaalt men inclusief bemanning tussen I 1800,- en /3600,- voor een heel schip. De prijs is afhankelijk van grootte en comfort. Heeft u geen groep bij de hand
50
geen nood. Speciaal dit jaar heeft Zeilvaart Enkhuizen grote aandacht besteed aan individu-
ele zeilenthousiasten. De prij-
zen bedragen per persoon in-
Om een behangetie volmaakt rimpelloos op de wand te krijgen heb je in de eerste plaats gladde, strakke binnenmuren nodig. Maar mis- De verfroller is bij uitstek geschikt schien houdt u helemaal niet van voor het maken van mooie gebehang, hebt u hetvoorgoed afge- stru ctu reerd e o p p e rv I a kke n.
zworen en wilt u wel eens wat
anders. Dan bent u de enige niet. Heel wat doe-het-zelvers hebben kwast (dus niet met een rolborstel) in de loop der jaren een alternatie- in min of meer halfronde, nonve wandbekleding gezocht en ge- chalante vegen aanbrengt komt vonden in materialen als kurk en heel dicht in de buurt van wat hem textiel, hout, steen en kunststof- als ideaal voor ogen staat. fen. Anderen zijn teruggekeerd tot Voor wie het allemaal nog echter de eenvoud en de soberheid, naar de zo neutraal mogelijk gehouden muur als achtergrond voor hun schilderijen, litho's en etsen, voor hun antieke voorwerpen en meubilair. Hoort u tot deze laatste
wil. zijn er dan ook nog de sierpleisters op kunststofbasis, die zo-
wel gebruiksklaar (even omroe-
ren) als in poedervorm (aanmaken met water) verkrijgbaar zijn, even-
als in de soorten fijn, middel en groep van 'neutralisten' dan is de grof. Voordeel van kunststof siermuur die u sinds vorige maand zo pleisters is ook dat ze bijna even mooi hersteld en geêffend hebt makkelijk verwerkt kunnen woreen ideaal vertrekpunt voor de den als latex muurverf. Ze kunnen simpelste en waarschijnlijk ook vrij dun worden opgebracht met goedkoopste wandbekleding die een kwast en ook weer in brede, er maar te krijgen is: latex muur- halfronde en nonchalante banen verÍ, die u na alle voorafgegane uitgesmeerd; met een plamuurmoeite snel en probleemloos met mes iets dikker over de muur workwast en rolborstel aan kunt bren- den uitgespreid en daarna met een gen. Veel meer valt er niet over te rolborstel worden uitgerold, waarzeggen. wat we dus ook niet zullen door een grover effect wordt bedoen, behalve dan nog dat ze voor reikt; met een spaan zo'n halve en tijdens het gebruik in water centimeter dik worden opgebracht oplosbaar is, dat kwasten en rol- en daarna gladgestreken voor het borstels er dus in uitgespoeld en verkrijgen van een ruwpleisterefverfspatten er makkelijk mee ver- fect. wijderd kunnen worden. Nadat de verf gedroogd is vormt ze een vrij Patroon aanbrengen taai oppervlak, dat tegen heel wat mishandelingen bestand is en zon- Eenmaal op de muur aangebracht kunnen er met allerleivoorwerpen patronen in worden aangebracht, kunnen er met een harde borstel
der bezwaar met een sop je schoongeboend kan worden. Ook in dit opzicht dus de eenvoud zelve.
ruwe vegen in getrokken worden
en kunnen er,met de vingers grillige structuren in worden gemaakt. Wie met deze pleisters experimer teert zal spoedig ontdekken dat grenzen van de mogelijkhed slechts worden aangegeven dr de eigen fantasie. En dat de Í passing ervan niet beperkt hoe
clusief maaltijden per week f 440,- en voor twee weken Í 850,-. Een veel gehoorde vraag is wat men aan boord
Geschuurde muren
moet doen. Allereerst behoeft
den kan worden zullen sommige 'neutralisten' het oppervlak misschien toch nog te glad vinden. blijventotdemurenvanwoon Vooral liefhebbers van oude boer- slaapkamers. Omdat de kunst; derijen en andere rustieke optrek- sierpleisters op talrijke ondergr les zullen de voorkeur geven aan den hechten kunnen ze ook
men niet te kunnen zeilen. Dat leert u onderweg wel. U moet echter de bereidheid bezitten mee te helpen. Zeilen hijsen,
schoten stellen, overstag gaan, sturen behoren ook tot de taken van de gasten. Maar ook is er volop tild om te zonnen, zwemmen, vissen of windsurfen. Waterliefhebbers zullen in ieder
geval de vakantie van hun le-
ven hebben. Nadere inlichtin-
gen worden verstrekt door Zeil-
vaart Enkhuizen, Zuiderhaven-
dijk 101, Enkhuizen. Tel.: 02280-4594.
Hoewel zo'n met latexverf afgewerkte muur door de juiste keuze
van de kleur(en) zeersobergehou-
r,
de eerlijke'ouderwetse' geschuur- den gebruikt om bijvoorbeeld
de muren; muren waarin duidelijk boardplafond teveranderen ir de korrelstructuur van pleister- bedrieglijk veel lijkt op een g( werk te herkennen is. Welnu, ook plafond. Wat dat betreft kaÍ dat effect is met latex muurverf te wens ook de 'gevulde' Late
bereiken, dus zonder dat er een verf goede diensten l stukadoor voor het aanbrengen Tenslotte lenen beide..
van een nieuwe pleisterlaag aan te pas hoeft te komen. Latex verf is namelijk ook verkrijgbaar met een toegevoegde fijne zandkorrel. Wie deze 'gevulde'verf met een brede
zich ook uitstekend on' stucte plafondste repe
een camouflage-laa zien. Maar dat had al begrepen.