Wstęp ks. Bogusław Kowalski
Wydawnictwo Znak Kraków 2026
Projekt okładki Magdalena Kuc Fotografia na pierwszej stronie okładki Henryk Przondziono / Gość Niedzielny / Forum Wybór i opracowanie Adam Gutkowski Redaktorka nabywająca Katarzyna Węglarczyk Redaktorka prowadząca Marta Brzezińska-Waleszczyk Opieka redakcyjna Paulina Gwóźdź Adiustacja Aleksandra Kiełczykowska Korekta Marta Tyczyńska-Lewicka Łamanie CreoLibro Copyright © by Ryszard Pawlukiewicz Copyright © for the introduction by ks. Bogusław Kowalski Copyright © for this edition by SIW Znak sp. z o.o., 2026 ISBN 978-83-8427-773-7
Książki z dobrej strony: www.znak.com.pl Więcej o naszych autorach i książkach: www.wydawnictwoznak.pl Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 30-105 Kraków, ul. Kościuszki 37 Dział sprzedaży: tel. (12) 61 99 569, e-mail: czytelnicy@znak.com.pl Wydanie I, Kraków 2026. Printed in EU
W S T ĘP Masz ten wielki Boży dar – dzień, tydzień, miesiąc. Wykorzystaj go, aby stać się lepszym, radośniejszym, szczęśliwszym człowiekiem. Znaliśmy się ponad czterdzieści lat. Ile to miesięcy, tygodni, dni? Całe mnóstwo! I wiem to, z ręką na sercu mogę zapewnić, że w każdej minucie tych czterdziestu lat, w każdej minucie, jaką Piotr przeżył, widział wielki dar. I wielką szansę, by wciąż próbować na nowo. Upadać, ale z nadzieją podnosić się, kryć za gardą i walczyć o niebo. Kluczem, który pojawiał się w nauczaniu, kazaniach i rekolekcjach Piotrka, było MIŁOSIERDZIE. „Dopóki walczysz, jesteś zwycięzcą” – to przecież jeden z jego ulubionych cytatów. On głęboko wierzył, ba! – on był przekonany, że nie ma czegoś takiego, czego Bóg nie przebaczyłby człowiekowi. Człowiekowi, który w sumieniu widzi swój błąd, potrafi uklęknąć, przeprosić. Zawsze zachęcał, by konfrontować się z Pismem Świętym. Ono jest jak kompas – wyznacza właściwy życiowy azymut. Co, jeśli się pogubisz? Wracaj – Bóg czeka z otwartymi ramionami. Tym przesłaniem Piotr głęboko poruszał. Miał wielki dar zaglądania pod podszewkę ludzkiej codzienności. Widział nasze zranienia, lęki, kompleksy. Te wszystkie trudne sprawy brał na warsztat i tłumaczył na język 5
Ewangelii. A potem nie wygłaszał pobożnych traktatów, nie filozofował. Mówił wprost do serca. Jego słowa są jak apteczka pierwszej pomocy na każdy dzień roku. Nie połykaj wszystkiego na raz! To nie jest książka do czytania od deski do deski. Piotra obruszyłby taki pomysł. To kapsułki na każdy dzień. Przeczytaj jeden cytat rano. Weź go ze sobą do tramwaju, do szkoły, do pracy. Zrób z niego tarczę przeciw codziennym trudnościom i pośpiechowi. Albo zanim zaśniesz – miej tę książkę pod ręką i zaczerpnij inspiracji do wieczornego rachunku sumienia. A przede wszystkim nie bój się codzienności. Wyzwania będą przychodzić, to normalne. Podobnie jak chwile zwątpienia. Myślisz, że Piotr ich nie miał? Oczywiście, że miał, całe mnóstwo. Byliśmy dla siebie jak bracia. Z nikim nie byłem tak szczery jak z nim. I wierzę, że to było wzajemne. Zjedliśmy razem beczkę soli, śmialiśmy się do łez, ale też odczuwaliśmy gorzki smak porażek. I wiem, jestem pewien, że on w tych trudnościach wynajdywał szanse. Umiał wlać w człowieka nadzieję tam, gdzie inni widzieli już tylko czarną dziurę. Nie prawił morałów pogubionym. Klepał po ramieniu, sypał z rękawa genialną metaforą i nagle okazywało się, że z każdego życiowego zakrętu jest wyjście, bo Boża miłość jest po prostu większa niż nasze błędy. Nieraz sam dostałem od niego duchowego kopa w tyłek. Myślę, że to wszystko nie byłoby możliwe, gdyby Piotrek nie był niepoprawnym optymistą, w dodatku 6
z nieprzeciętnym poczuciem humoru. Pewnie właśnie dlatego, nawet kiedy mówił o sprawach niełatwych, nie przygniatał człowieka. W konfesjonale czy w rozmowach nie był jak surowy sędzia albo – posługując się dzisiejszymi popularnymi sformułowaniami – motywujący coach. Oczywiście, inspirował (i nadal inspiruje!), ale nie była to tania gadka motywacyjna. To wszystko było przemyślane, głębokie i po prostu budujące. Był jak przewodnik, który wspiera i dmucha w skrzydła. Potrzebujemy dziś takich głosów. Autorytetów, ale nie pomników z wysokich cokołów. Kogoś bliskiego, kto jak przyjaciel poklepie po ramieniu, a kiedy trzeba, sprowadzi na ziemię. Chociaż Piotrka nie ma z nami już blisko siedem lat, jestem przekonany, że patrzy na nas z góry. On już wie, jak tam jest. Czuję czasem jego obecność, widzę uśmiechniętą twarz i… czasem proszę go: „Piotrek, no widzisz jak jest, weź coś podpowiedz”. Ta mała książka to taki zestaw życiowych drogowskazów. Korzystajcie z niej za każdym razem, kiedy tylko będziecie potrzebowali pokrzepienia. ks. Bogusław Kowalski
S T YCZEŃ WIARA Jak łania pragnie wody ze strumieni, tak dusza moja pragnie Ciebie, Boże! Dusza moja pragnie Boga, Boga żywego: kiedyż więc przyjdę i ujrzę oblicze Boże? Ps 42, 2–3
Albowiem to właśnie twoje pragnienie jest twoją modlitwą. Gdy ono nie ustaje, to i modlitwa nie ustaje. […] Owo nieustanne pragnienie jest i nieustannym wołaniem. Zamilknie ono, gdy przestaniesz miłować. Święty Augustyn, Komentarz do Psalmów (Ps 37, 13–14)
1 stycznia Jeśli Bóg za ciebie umarł, jeśli wydał się w twoje ręce, żebyś złożył z Niego ofiarę, jeśli ci pozwolił, żebyś spożył z nim posiłek, to czy możesz mówić, że jesteś nic niewart? Nie mów nigdy, że wierzysz w Boga, Jezusa Chrystusa i dzieło odkupienia, jeśli uważasz się za zero. Przestań się bać
11
2 stycznia To […] wspaniałe, jeśli pogłębiamy swoją religijność, słuchając katolickich audycji czy oglądając programy religijne lub czytając pobożne książki. Nie możemy jednak uznać, że to nam wystarczy, że niczego więcej nie potrzebujemy. By […] dostrzec [Boga], trzeba mieć […] szeroko otwarte oczy i być gotowym na wyjście ze swojej domowej i parafialnej strefy komfortu. Włącz światło! Nie daj się ciemności
12
3 stycznia Pan Jezus mówi: „Jeśli ktoś jest spragniony, a wierzy we Mnie – niech przyjdzie do Mnie i pije!” […]. „Proś cie, a będzie wam dane; szukajcie, a znajdziecie; kołaczcie, a otworzą wam”. Pan Bóg przez całe nasze życie sprawdza, czy my Go chcemy, czy jesteśmy spragnieni, czy Go pożądamy, czy pragniemy darów, które On nam daje. Słowa, z którymi was zostawiam
13
4 stycznia Pragnienie, które odczuwamy w sobie, to wiecznie niezrealizowane, nieskończone pragnienie jest naszą największą szansą na świętość! Chrześcijanin to człowiek, który mówi: „Ja chcę mieć więcej”. Chrześcijaństwo to religia dla zachłannych. Wielokrotnie powtarzam, że atak demona jest skierowany właśnie na nasze pragnienia, żeby je zmniejszyć, żeby wmówić nam, że nie ma sensu za bardzo pragnąć… „Daj już sobie spokój, nie osiągniesz tego, nie dasz rady, nic z tego nie będzie, nie dojdziesz…” – słyszymy w głowie, a serce nie przestaje pragnąć. Apetyt na życie
14
5 stycznia Dla Jezusa wskrzesić kogoś to jak pstryknąć palcami. Dla Niego nie byłoby nawet problemem zamienić Saturn z Marsem na orbitach albo zatrzymać Słońce. Te wszystkie rzeczy, które nam się wydają niemożliwe do wykonania, dla Niego są drobnostką. On ma tylko jeden problem. Problem z tym, żebyśmy Mu uwierzyli. Dla Niego nic innego nie jest żadną przeciwnością. Twoja prośba, abyś nie stracił wiary, nie jest problemem […]. Problem jest jeden – czy ufasz Jezusowi? Przestań się bać
15
6 stycznia Znudzeni codziennością, nierzadko wzdychamy, mówiąc: wyjechałbym gdzieś daleko, mam już dość takiego życia. Może – paradoksalnie – takie zniechęcenie to dobry znak? To dobrze, że nie wystarcza, że nie zadowala nas nasze życie. Ale wyjeżdżać nigdzie nie trzeba. Nowe życie jest tuż obok. Gdy przyjmiemy je z eucharys tycznego ołtarza i naprawdę pilnie zaczniemy je pielęg nować – przez systematyczną spowiedź, lekturę Pisma Świętego, codzienną, choćby najkrótszą modlitwę – to wiosna z pewnością przyjdzie naprawdę niedługo. I będziemy mogli powtórzyć za Świętym Pawłem: żyję już nie ja. Żyje we mnie dobry, czysty, cierpliwy, pełen pokoju Chrystus. Kazania radiowe 1992–2002
16
7 stycznia Chcesz go spotkać? To musisz wyjść. Symbolicznie w tej chwili musisz wyjść ze swojego miejsca. Będziesz drżał, będziesz cały zalękniony, ale nie bój się. Nie martw się. Podejdź do Jezusa. Przestań się bać
17
8 stycznia Drodzy państwo, gwałtownicy zdobywają Królestwo Boże […]. Jezus często udaje, że Go w ogóle nie obchodzisz, tylko po to, żebyś to ty Go przymusił, żebyś Go zatrzymał! […] Jezus przechodzi obok dlatego, żebyś rzucił Mu się na szyję, przytrzymał Go. On chce, byś wykazał inicjatywę. Słowa, z którymi was zostawiam
18
9 stycznia Nie przyszywa się łaty z nowego sukna do starej szaty. My lubimy cerować, lubimy prowizorkę […]. Nowa szata, nowe życie. Nie wracajmy do starego życia, starając się je tylko nieco naprawić. Jeśli coś się w nas zepsuło, trzeba to wyrzucić i zbudować od nowa. Musimy stale się zmieniać, zbliżać do Boga. Przestań się bać
19
10 stycznia My nieraz chodzimy do kościoła, modlimy się, czytamy Biblię, a mimo to ciągle przeżywamy jakiś marazm, smutek. Ciągle nam to życie jakoś nie wychodzi. Z niedowierzaniem patrzymy na postacie biblijne, którym wszystko jakoś się udawało. Oni cuda czynili i byli tacy wielcy, po wodzie nawet chodzili. Ale czy my potrafimy tak do końca ich naśladować? […] Czy łamiemy konwenanse? Włącz światło! Nie daj się ciemności
20
11 stycznia „Jeśli się ktoś nie narodzi powtórnie, nie może ujrzeć królestwa Bożego”. Wielu ludzi, którzy są po uszy zanurzeni w ziemskiej logice, w ziemskich pragnieniach, mówi: „No i gdzie ten Pan Bóg? Gdzie to niebo? Gdzie to królestwo Boże?”. Dopóki wierzysz jedynie ziemskiej logice, nigdy nie zobaczysz tamtej rzeczywistości. Widzieli ją mistycy, ludzie, którzy potrafili dostrzec więcej, którzy żyli według zasad tamtego świata już po tej stronie. Powtórzę: żeby zobaczyć niebo, trzeba się na nowo narodzić. Przestań się bać
21
12 stycznia Nie zachwyci cię Pismo Święte, nie zachwyci msza święta, jeśli nie będziesz kochał Boga. Odpowiedz szczerze: czy kochasz Boga, czy czekasz na mszę świętą tak, jak na spotkanie z przyjacielem? Czy zdarzyło ci się kiedyś tak zaczytać w Piśmie Świętym, że jadąc pociągiem czy tramwajem, zapomniałeś o przystanku, na którym miałeś wysiąść? Czy kiedy zdarza ci się obrazić Boga, nie możesz z tego powodu zasnąć? Czy tracisz humor i jesteś załamany tym, że obraziłeś Tego, który cię kocha? Po co bierzmowanie?
22
SPIS T RE ŚCI Ks. Bogusław Kowalski – Wstęp......................................
5
STYCZEŃ......................................................................... 9 LUTY................................................................................ 43 MARZEC ......................................................................... 73 KWIECIEŃ ...................................................................... 107 MAJ.................................................................................. 139 CZERWIEC...................................................................... 173 LIPIEC.............................................................................. 205 SIERPIEŃ......................................................................... 239 WRZESIEŃ...................................................................... 273 PAŹDZIERNIK ................................................................ 305 LISTOPAD ....................................................................... 339 GRUDZIEŃ ...................................................................... 371 Źródła cytatów ............................................................... 405