Lalki królowej

Christine Trent

LALKI KRÓLOWEJ týumaczenie Anna Bereta-Jankowska

Kraków 2012

Tytuł oryginału: The Queen’s Dollmaker Copyright © 2010 by Christine M. Trent Copyright © for the translation by Wydawnictwo Otwarte Projekt okładki: Katarzyna Bućko Fotografia na okładce: © Samantha Everton / Photolibrary / Getty Images / Flash Press Media Grafika na s. 383: © Steve Taylor / Photographer’s Choice / Getty Images / Flash Press Media Opieka redakcyjna: Joanna Dziubińska Opracowanie typograficzne książki: Daniel Malak Adiustacja i korekta: Studio NOTA BENE Łamanie: Agnieszka Szatkowska / Studio NOTA BENE ISBN 978-83-7515-229-6

www.otwarte.eu Zamówienia: Dział Handlowy, ul. Kościuszki 37, 30-105 Kraków, tel. (12) 61 99 569 Zapraszamy do księgarni internetowej Wydawnictwa Znak, w której można kupić książki Wydawnictwa Otwartego: www.znak.com.pl

Mojemu mężowi Jonowi – za miłość, pomoc i wsparcie, a przede wszystkim za wiarę we mnie

PODZIĘKOWANIA

Żadnej książki nie pisze się w pojedynkę, ale ja potrzebowałam chyba wyjątkowego wsparcia. Przede wszystkim pragnę wyrazić wdzięczność zespołowi Kensington Publishing: Audrey LaFehr, redaktorce nadzwyczajnej, która postanowiła dać szansę początkującej pisarce, jej cudownie pomocnemu asystentowi Martinowi Biro oraz mojej adiustatorce Tory Groshong, która wychwyci najdrobniejszy błąd i która pomogła mi naprawdę podszlifować styl. Możliwość pracy wśród takich profesjonalistów uważam za wielkie szczęście.

Eksperci radzą, by nigdy nie pozwalać matce redagować tekstu. Najwyraźniej nad ich pracą nigdy nie ślęczała, dzień i noc, moja matka, w dodatku z uśmiechem na ustach. Dzięki, Mamo! Pragnę podziękować również Diane Townsend i Carolyn McHugh za czytanie i sprawdzanie mojej książki o wiele więcej razy, niż na to zasłużyłam. Te trzy cudowne kobiety mistrzowsko wspierały mnie w czasie całej wędrówki ku publikacji.

Mam najlepszego męża na całym świecie. Niesłabnącego entuzjazmu Jona dla moich wysiłków pisarskich wręcz… nie potrafię opisać. Pomagał mi obmyślać zwroty akcji, zbudował mi w domu kącik do pisania i pozwolił kupić tyle książek niezbędnych mi do napisania Lalek królowej, ile zmieściło się w naszej biblioteczce. Jestem pewna, że na niego nie zasługuję.

Chciałabym również wyrazić uznanie brytyjskiej autorce romansów historycznych Rosalind Laker, która dostarczyła mi inspiracji do napisania tej powieści. Rosalind, nauczyłaś mnie, że pisanie o wydarzeniach historycznych to prawdziwy „taniec z królami”.

7

Wreszcie pragnę złożyć pokorne dzięki mojemu Panu i Królowi. My, stworzenia boże, możemy pielęgnować, rozwijać i doprowadzać do perfekcji nasze talenty, ale musimy najpierw otrzymać je od naszego Stwórcy. Co dzień dziwię się i dziękuję, że postanowił wyróżnić mnie w taki sposób.

PROLOG

Paryż, 1765. Pięcioletnia Claudette Laurent wypadła jak z procy ze sklepu lalkarskiego swego ojca i w mgnieniu oka znalazła się przy drzwiach domu Charles’a i Michelle Renaud.

– Madame Renaud! – wykrzyknęła, gdy tylko otwarto. – Czy zastałam Jeana-Philippe’a? Tatuś zabiera nas, byśmy zobaczyli delfinę! Czy Jean-Philippe może pójść z nami?

Najbliższy przyjaciel Claudette, ledwie o rok starszy od niej, wystawił ciemnowłosą główkę zza spódnicy matki.

– Claudette?

Dziewczynka wyciągnęła rękę i chwyciła jego dłoń.

– Szybko, Jeanie-Philippie! Zobaczymy delfinę!

– A co to takiego?

– Tata mówi, że to księżniczka, która przybywa z dalekich stron, by wyjść za mąż za królewskiego wnuka. Pewnego dnia, po śmierci króla, to oni będą rządzili.

Oczy Jeana-Philippe’a zrobiły się wielkie jak spodki.

– To król umiera?

Claudette zmarszczyła brwi.

– Tego tatuś nie mówił. Ale chodź prędko, mama i tata czekają! Étienne i Adélaide Laurent wraz z córeczką i jej kolegą ustawili się w tłumie innych obywateli Francji zgromadzonych wzdłuż głównej ulicy miasteczka Saint-Denis. Dzień był niezwykle upalny jak na tę porę roku, lecz owa niedogodność nie mąciła radosnego, pełnego oczekiwania nastroju.

Niestety, nic nie mąciło też odoru unoszącego się w powietrzu nad morzem stłoczonych w cieple, niedomytych ciał.

9

Zapach ten, zmieszany z wonią płynącą od przemykających ulicami zwierząt, był obrzydliwy.

Wciśnięta w tak liczny tłum, dociekliwa z natury Claudette miała okazję nasłuchać się mnóstwa plotek i pogłosek. Większości nie rozumiała zbyt dobrze. Jej uszu dobiegła rozmowa dwóch kobiet na temat nowej delfiny.

– Ponoć jedna z czterech córek króla wstąpiła do tutejszego zakonu karmelitanek i to dlatego zatrzymują się tu w drodze do Wersalu.

Rozmówczyni skinęła głową.

– Bidulka, będzie jej ciężko. To ledwie dziewuszka, a stary Ludwik z pewnością zaraz odeśle jej świtę z powrotem do Austrii. Brak jej tu będzie choć jednej przyjaznej duszy.

Pierwsza przekupka szturchnęła przyjaciółkę.

– Lepiej chłopkom niż księżniczkom, co?

– Ha, wolałabym pić importowany burbon, niż należeć do dynastii Burbon!

Kobiety wybuchnęły śmiechem na całe gardło, rozbawione własnym żartem. Claudette nie do końca rozumiała ich słowa.

Pociągnęła ojca za rękaw.

– Tato, co to jest świta?

– Hę? A, świta to grupa ludzi otaczających delfinę, są wśród nich doradcy i sługi. Niektórzy będą z Francji, inni z jej ojczyzny.

– Ma w tej świcie przyjaciółki?

– Cóż, ci, którzy przybyli z nią z Austrii, mogą być jej bliscy, w szczególności panny dworu. Jednak przeważająca część jej towarzyszy ma jakiś własny motyw, by być przy niej, lub działa na rozkaz króla, któremu zależy, by śledzić każdy ruch delfiny.

– Tatku, co to jest motyw? Étienne pogładził córeczkę po głowie.

– Nie kłopocz się tym teraz. Wypatruj orszaku.

Claudette i Jean-Philippe stali wśród gromady dzieci trzymających kwiaty, które miały rozrzucić przed karocą delfiny.

Po kilku godzinach oczekiwania tłum dostrzegł nagle w oddali podnoszący się na gościńcu pył – nieomylny znak, że nadjeż10

dżają podróżni. Obłok kurzu powiększał się, a odgłos kopyt dobiegał coraz wyraźniej, w miarę jak zbliżały się powozy.

Wjeżdżając do miasta, kawalkada zwolniła tempo. Orszak szykował się do postoju, by pozdrowić mieszkańców.

Claudette zacisnęła palce na przywiędłym bukiecie. Wyciągała szyję, by dojrzeć zza rodziców nadjeżdżające powozy, ale tłum był zbyt gęsty. Jean-Philippe ujął jej wolną dłoń i szepnął: – Spróbujmy podejść bliżej.

Wiódł ją za sobą, brnąc w głąb tłumu. Jakaś kobieta zamachnęła się na nich, odganiając ich z krzykiem. Chłopiec spojrzał na nią i uśmiechnął się ujmująco.

– Madame, jeśli mnie pani nie przepuści, delfina nie nacieszy oczu moim widokiem.

Kobieta pokręciła głową ze złością, lecz przez jej twarz przemknął cień uśmiechu, gdy robiła dzieciom miejsce. Jean-Philippe z wprawą wykorzystywał swój urok, zostawiając w tyle tęgie przekupki i ich mężów. Wreszcie Claudette wypadła przed tłum. Jej kwiatuszki przedstawiały żałosny widok. Jean-Philippe nie puszczał jej dłoni.

– Claudette, wyjdźmy delfinie naprzeciw!

– Nie, Jeanie-Philippie, tatuś będzie wściekły, jeśli się oddalimy.

– Za mną!

Fala ludzi porwała dziewczynkę i pchnęła w stronę nadjeżdżającego pochodu. Słyszała dobiegający z oddali krzyk matki: „Claudette, nie! Natychmiast wracaj! Étienne, zadepczą ją!”.

Ojciec również wołał za nią, ale uścisk Jeana-Philippe’a był pewny, a ich cel ekscytujący, więc ochoczo biegła za chłopcem, coraz bliżej nadciągającej kawalkady.

Jadący na przodzie mężczyzna, odziany w wytworny biały mundur, machał na dzieci, by zeszły z drogi, lecz one stały w bezruchu, osłupiałe z wrażenia.

– Z drogi, bachory, bo was przejadę!

Ręka powędrowała mu do głowni przypiętej u boku szabli.

Dzieci usłyszały za sobą przerażony okrzyk tłumu, a wiatr przyniósł dalekie wołanie rodziców dziewczynki.

11

Claudette i Jean-Philippe odskoczyli, widząc gest jeźdźca, lecz spowodowali, że orszak zwolnił tempo. Konie przeszły do stępa, więc mogli się dobrze przyjrzeć ludziom jadącym wierzchem oraz pasażerom powozów. Nie mogli oderwać oczu od niekończącej się procesji panów i dam strojnych w jedwabie, atłasy i pióra. Klejnoty lśniły na ich szyjach i rękach, a na wietrze trzepotały liczne wstążki i kokardy. Pośrodku pochodu jechał największy i najzdobniejszy powóz. Biała karoca w kształcie odwróconej kropli miała pozłacane koła i dach, a na każdym z jej boków widniało malowidło o tematyce miłosnej. Cztery iglice wystające z dachu tryskały tęczami chorągiewek łopoczących radośnie mimo powolnego tempa, jakim poruszał się orszak.

Karoca zatrzymała się przy Claudette i Jeanie-Philippie.

Podążający tuż za nią jeździec zsiadł z konia, skoczył do drzwiczek i rozstawił przy nich małe schodki. Służący w śnieżnobiałej liberii otworzył drzwi i podał ramię wysiadającej pasażerce.

Oczom tłumu ukazała się młoda dziewczyna, może dziesięć lat starsza od stojących przed nią dzieci. Drobnej budowy, sprawiała wrażenie istoty kruchej, a jej delikatne rysy szpeciła jedynie wystająca dolna warga. Jej strój przewyższał elegancją wszystkie, jakie dzieci dojrzały w orszaku. Błękitna suknia w odcieniu jaja drozda obszyta była koronką i różnej wielkości perłami, a spod jej rąbka wystawały maleńkie trzewiki na obcasie, na których widniał dopasowany perłowy wzór. Na skutek długiej podróży spódnica była przykurzona, a buciki ubłocone, lecz panienka emanowała elegancją, szykiem i wytwornością. W rękach trzymała niewielkie puzderko przewiązane białą wstążką, w którą włożony był biały kwiat lilii.

Siląc się na francuski, ślicznotka zawołała: – Podejdźcie, małe enfants, mam coś dla was.

Claudette i Jean-Philippe zbliżyli się z ociąganiem. Odwaga pchająca ich wcześniej do działania, wyparowała w obliczu pełnej wdzięku istoty. Dama nachyliła się ku nim i wyciągnęła w ich stronę dłoń z pudełkiem, drugą ręką rozwiązując kokardę.

– Macie ochotę na marcepan? Wszyscy uwielbiają słodycze, ze mną na czele!

12

Dzieci wzięły po jednym łakociu, a gdy zaczęły je żuć, dziewczyna zaśmiała się perliście.

– Czy wiecie, kim jestem?

W milczeniu pokiwały głowami.

– Jestem nową delfiną Francji. Niedawno poznałam mego małżonka, a teraz wiozą mnie do Wersalu. Wiecie, gdzie to jest?

Dzieci bez słowa pokręciły przecząco głowami.

– Cóż, obawiam się nieco, naprzód króla, potem delfina, ale przede wszystkim nieznanego, nowego kraju, który ma mi być domem. Następnym razem, gdy ktoś będzie chciał was nastraszyć, machając szablą z wysokości rumaka, wspomnijcie mnie. Pamiętajcie, że nawet księżniczkę może czasem zdjąć lęk.

Dzieci szeroko otworzyły usta, ukazując delfinie przeżute słodycze. Panienka zachichotała, po czym spojrzała wyczekująco na Claudette. Nie doczekawszy się reakcji, księżniczka spytała: – Czy to dla mnie?

Dziewczynka spuściła wzrok na kwiatki żałośnie zwieszające główki z jej ręki.

– Tak, mama kazała rzucić je przed pani powóz. Nie zrobiłam tego, bo za bardzo się bałam. Wybacz, księżniczko.

Po policzku Claudette stoczyła się łza i dziewczynka z całych sił starała się nie wybuchnąć płaczem, by nie okryć się wstydem przed tą przemiłą damą, która nie złościła się nawet za przerwanie jej podróży.

– Nie masz za co przepraszać. Jeśli wręczysz mi bukiet teraz, zabiorę go ze sobą jako pamiątkę z mojego przystanku w Saint-Denis.

Claudette podała delfinie kwiaty zmięte od uścisku jej brudnej rączki, a obdarowana zachowywała się tak, jak gdyby otrzymywała skarb.

– Jak masz na imię, maleńka?

– Jestem Claudette Laurent – odparła nieśmiało zapytana.

Jean-Philippe wysunął się przed nią.

13

– A ja nazywam się Jean-Philippe Renaud. Claudette to jeszcze dziecko. To ja dopilnowałem, żeby przyszła panią zobaczyć.

– Nie jestem dzieckiem! Mam prawie tyle lat co ty!

– Jesteś małą, niesforną dziewczynką, a ja jestem prawie mężczyzną. Tata tak mówi!

Delfina przerwała ich kłótnię.

– Cóż, Jeanie-Philippie, jesteś zaiste dzielny. Rada jestem, że mogłam cię poznać.

Księżniczka wspięła się do karocy, pomachała dzieciom i orszak ruszył w dalszą drogę przez miasteczko.

ROZDZIAŁ 1

Paryż, wrzesień 1781. Claudette spała mocno po pracowitym dniu w sklepie ojca, pogrążona w pięknych snach.

– Claudette! Claudette! Wstawaj, dziecko.

Ujrzała nad sobą oblicze ukochanego taty. Dlaczego miał tak usmoloną twarz?

– Prędzej, il y a le feu. W dole ulicy rozszalał się pożar, niedługo dotrze i tu. Ubierz się i znajdź matkę na zewnątrz. Ja muszę wracać, by pomóc innym.

Zniknął tak szybko, jak się pojawił, zbiegając ze stukotem po schodach. Leżała jeszcze chwilę, błądząc między jawą a snem, lecz ocuciło ją trzaśnięcie drzwi. Tylko silne zdenerwowanie mogło zmusić ojca do pośpiechu.

Czy przyśniło jej się właśnie, że tatko, z czarnymi smugami na twarzy, powiedział, że wybuchł pożar? Z pewnością to tylko sen. Przewróciła się na drugi bok, wygodnie wtulając policzek w długie, złote loki. Nagle jednak połaskotał ją w nos swąd palonego drewna.

Powoli wciągnęła nosem powietrze i przekonała się, że to nie senna mara. Nie miała ochoty wychodzić spod ciepłej kołdry, lecz powoli usiadła i leniwie przeciągnęła się. Nigdy nie wiązała włosów na noc i teraz niesforne kędziory wpadły jej do oczu. Odgarnęła je niecierpliwym ruchem ręki. Z oddali dobiegały krzyki mężczyzn. Zrezygnowana odrzuciła koc i podeszła do okna. Odsunęła zasłonę i ujrzała szeroką łunę. Ogień był niecałą milę od nich! Na ulicy migały latarnie sąsiadów, rozważających powagę zagrożenia.

– Jak ci się zdaje, Michel? Dotrze do nas? – pytał rzeźnik.

Mrużąc oczy i wpatrując się w odległy blask, przyjaciel odparł: 15

– Nie, myślę, że wypali się, zanim tu dojdzie.

Mężczyźni oddalili się.

Jakiś kupiec rozmawiał z żoną: – Znów to samo! Król nie dba wcale o ulice Paryża i mamy kolejny pożar. Daję głowę, że stary Ludwik palcem nie kiwnie, by pomóc biedakom, którzy tej nocy stracą domy.

Potem ruszyli spiesznie w stronę pożogi, jakby chcieli się jej lepiej przyjrzeć.

Właściciel Hôtel de Garamond był jednak ostrożniejszy i gorączkowo wyprowadzał gości z budynku. Pewien tęgi podróżny, burcząc pod nosem i żądając zwrotu kosztów, zagroził, że własnoręcznie spali zajazd, jeśli gospodarz nie pozwoli mu wrócić do środka po dobytek.

Zebrany na ulicy tłum stawał się coraz bardziej nieprzyjemny, co chwilę wybuchały spory, a sąsiedzi zakładali się, w którą stronę rozprzestrzeni się ogień. Nikt zdawał się nie dostrzegać bezpośredniego zagrożenia.

Ze swego punktu obserwacyjnego na drugim piętrze Claudette dostrzegła, że wiatr niespodziewanie zmienił kierunek.

Zgromadzeni na ulicy nie dostrzegli tego jeszcze. Machając z okna, zawołała: – Mes amis, wiatr się zmienia! Posłuchajcie! Pożar buchnie w tę stronę! – Jej głos zginął jednak w panującym na ulicy gwarze.

Odwracając się od okna, Claudette zdała sobie sprawę, że ojciec miał rację. Musiała jak najszybciej się ubrać i wyjść z domu. Starannie posłała łóżko i pospiesznie włożyła prostą sukienkę, skrojoną specjalnie na jej wysoką, wiotką figurę, oraz wygodne buty, stosowne na wypadek, gdyby musiała na pewien czas opuścić miasto. Niesforne loki upięła w ciasny kok i upewniła się, czy pierścionek od Jeana-Philippe’a wisi nadal na łańcuszku wokół szyi. Znalazła niewielką torbę i spakowała swoje skarby: listy od Jeana-Philippe’a, grzebień, lusterko i przedstawiającą rodziców miniaturę. Gdy podniosła głowę, poczuła, że swąd spalenizny jest wyraźniejszy. Łuna biła o wiele jaśniej, a do uszu Claudette dobiegały jęki i trzaski, jak 16

gdyby budynki stojące na drodze płomieni próbowały z całych sił stawiać opór, lecz w końcu poddawały się okrutnemu losowi. Do sąsiadów powoli docierało, że niesłusznie lekceważyli zagrożenie.

Matka dziewczyny stała po drugiej stronie ulicy, prowadząc gorączkową rozmowę z kobietą z sąsiedztwa. Rozmówczyni wyglądała na zmieszaną i Claudette domyśliła się, że mama bełkocze mieszanką francuskiego z angielskim, jak zwykle, gdy była przejęta. Adélaide, córka Angielki i Francuza, dorastała, ucząc się obu języków, lecz w chwilach wzburzenia nie potrafiła wystarczająco się skupić, by użyć któregoś poprawnie. Nalegała, by poza francuskim córka poznała także mowę babki, więc Claudette płynnie władała również angielskim.

– Mamo, schodzę na dół! Zaczekaj na mnie! – krzyknęła dziewczyna, przykładając dłonie do ust.

Przez panujący na ulicy zgiełk Adélaide nie usłyszała jej słów. Claudette cofnęła się od okna, chwyciła torbę, przemierzyła hol i zbiegła ze schodów. W progu warsztatu ojca zawahała się, po czym potrząsnęła głową, oddalając myśl o zabraniu ze sobą jakichś lalek. Pożar pewnie uda się ugasić, zanim dokona większych szkód. Minęła pracownię i przeszła przez salę sklepową. Z żalem przyjrzała się grandes Pandores – lalkom naturalnych rozmiarów, które ostatnio wykonali z ojcem – po czym wypadła na zewnątrz, by dołączyć do matki.

Nie znalazła jej jednak. Ulica przeobraziła się w rzekę ludzi ciągnących wózki załadowane meblami, ubraniami i wszelkim sprzętem, który zdołali porwać w popłochu. Przerażeni rodzice ciągnęli za sobą bose, płaczące wniebogłosy dzieci.

Wtem jakiś zaniedbany mężczyzna, idący chwiejnym krokiem z butelką alkoholu w ręce, zatoczył się i nadepnął Claudette na palce u stóp.

– Au, monsieur, niech pan uważa!

– Ech, będziesz ty wkrótce skwierczeć w piekle, mademoiselle. Ale, ale, ślicznotka z ciebie. Może się skusisz na chwilę 17

igraszek ze starym Pepinem, zanim nas wszystkich czart zabierze? – Objął dziewczynę pożądliwym spojrzeniem, nachylając nad nią twarz o przekrwionych oczach.

– Niech mnie pan zostawi! – Claudette odepchnęła cuchnącego alkoholem natręta i wtopiła się w tłum. Po chwili obejrzała się, ale pijak szedł w przeciwnym kierunku.

Rzesza uciekających coraz mocniej na nią napierała, a nigdzie nie mogła dojrzeć matki. Nagle ponad zgiełk wybił się czyjś głos: – Mademoiselle Claudette! – To wołał Stary Jacques, importer wina, ich sąsiad. – Mademoiselle, twoja mama cię szuka! – Dziewczyna przedarła się z powrotem do sklepu obok warsztatu ojca. – Skryj się w środku, bo zadepczą cię na śmierć!

Weszła do wnętrza i ujrzała, jak matka podnosi się z krzesła.

– Och, córeńko, nie wiedziałam, gdzie jesteś! – Zdawała się ogłuszona.

– Mamusiu, spałam przecież! Gdzie tata?

– Pomaga ratować dom Bertrandów.

– A co z naszym sklepem?

Matka bezradnie wzruszyła ramionami.

– Znasz ojca. Ktoś wezwał go na ratunek, więc poszedł.

– Mamo, musimy stąd uciekać. Pożar może nas zaskoczyć w każdej chwili.

– Tak, kochanie, masz rację.

– Jacques, dziękuję, że zadbał pan o mamę. Pójdzie pan z nami?

– Nie, zostanę. Nawet jeśli nie dotrą tu płomienie, mój sklep będzie pierwszym celem łotrzyków. Opadną go zaraz, gdy tylko zobaczą, że nikt go nie pilnuje.

Claudette wyprowadziła matkę na zewnątrz i natychmiast zatonęły w zgiełku i wrzawie. Dziewczyna ruszyła przed siebie, by jak najprędzej oddalić się od powiększającej się wciąż łuny.

Wtem poczuła, że ktoś ciągnie ją za rękaw.

– Córeczko, powinnyśmy odnaleźć ojca.

– Nie, musimy uciekać.

18

– Nie odejdę, dopóki się nie dowiem, gdzie on jest.

– Mamo, błagam, trzeba się ratować. Jestem pewna, że tata nas znajdzie. Poza tym nie odszukamy go, jeśli pomaga innym gasić ogień.

Adélaide zatrzymała się i odmówiła dalszej drogi zupełnie jak tłoczące się na ulicy osiołki, które, porykując, z czystej zawziętości zapierały się przed marszem.

– Dobrze, poszukamy taty. – Ustąpiła wreszcie zrezygnowana Claudette.

Złapała matkę za rękę, by nie rozdzielił ich tłum, i zwróciła się ku pożarowi. Im bardziej zbliżały się do zajętego przez ogień obszaru, tym ciężej im było się poruszać. Coraz więcej ludzi uchodziło przed żarem, a dym stawał się gęstszy, dusząc je i piekąc w oczy.

– Po co się pchacie w to piekło? – krzyknęła do nich kobieta, trzymająca w ramionach zawiniątko, niemowlę opatulone kilkoma brudnymi szmatami. U jej nóg płakało kilkuletnie dziecko. – Zawróćcie! Tam niechybnie zginiecie.

Claudette spojrzała na matkę.

– Powinnyśmy jej posłuchać.

– Chcę odnaleźć twego ojca. – Adélaide była nieugięta.

Matka i córka brnęły więc dalej pod górę przez ścisk ludzi, dym oraz niesione wiatrem iskry. Kawałek żaru osiadł na włosach starszej kobiety. Nie zauważyła tego, dopóki Claudette nie zgasiła go palcami. Wreszcie dotarły na skraj szalejącej pożogi. Żar był nie do zniesienia. Dziewczyna martwiła się, że ucierpią nie od płomieni, lecz od wysokiej temperatury. Zatrzymała pierwszego z brzegu mężczyznę i spytała: – Czy widział pan mego ojca, Étienne’a Laurenta?

– Nie, nie znam go.

Szły dalej, wypytując wszystkich. Wreszcie trafiły na młodego mężczyznę, dźwigającego dwa wiadra z wodą, który był w stanie udzielić im informacji: – Oui, twój ojciec jest na rue d’Henri – wskazał im kierunek. – Idźcie tędy i skręćcie w prawo. Z pewnością go tam znajdziecie.

19

– Merci.

Pospieszyły w tamtą stronę. Budynki zasłoniły blask płomieni i kobiety mogły odetchnąć od obezwładniającego, iście piekielnego żaru. Nie przystanęły jednak na odpoczynek. Przy końcu ulicy skręciły w prawo, tak jak polecił im napotkany młodzieniec. Trafiły na ustawionych rzędem mężczyzn, podających sobie wiaderka z wodą, usiłujących ugasić płomienie buchające wściekle z warsztatu parkieciarza. Składowane tam drewno i bejca zwiększały ryzyko, że ogień wystrzeli z jeszcze większą siłą. Claudette wysilała wzrok, szukając ojca w grupie pracujących bez tchu, zlanych potem ludzi. W końcu dostrzegła, jak stoi w pierwszej linii, uginając się pod ciężarem wiader przechodzących przez jego ręce.

– Zaczekaj tu, mamo. Ojcze! – Pomknęła ku niemu.

– Ach, córko! Co ty tu robisz?

– Mama jest ze mną, uparła się, by cię odszukać.

– Mówiłem jej, byście opuściły miasto – westchnął z rezygnacją. – No cóż, gdzie ona jest?

– Przyprowadzę ją.

Claudette pobiegła do matki, by jej powiedzieć, że znalazła ojca. Podeszły do niego, gdy przejmował właśnie kolejne ciężkie drewniane wiadro. Twarz miał czerwoną z wysiłku i gorąca. Żona skoczyła ku niemu.

– Étienne, boję się, gdy cię nie ma. Chodź z nami!

– Adélaide, prosiłem, byś zajęła się Claudette. Odnajdę was później. – Złożył na jej czole pospieszny pocałunek i wrócił do pracy przy gaszeniu ognia.

– Nie, Étienne, chcę zostać przy tobie.

– Chodź, kochana. – Dał znak pozostałym mężczyznom, by kontynuowali bez niego, podczas gdy on porozmawia z żoną. Odprowadził ją kilka metrów od miejsca gorączkowej akcji gaśniczej. Dołączyła do nich Claudette. Ojciec posadził Adélaide na odwróconej beczce.

– Musisz mi obiecać, że poczekasz tu na mnie. Potem wszyscy pójdziemy razem, dobrze?

– Tak, Étienne.

20

Rozpacz wyzierała z jej oczu i zdawało się, że nie jest w stanie pozwolić mężowi odejść ani na krok. Claudette podeszła do rodziców.

– Tatku, zostanę tu z mamą. Mamusiu, puść rękę taty i przytul się do mnie.

Adélaide potraktowała polecenie córki dosłownie i kurczowo przywarła do jej ramienia.

– Tak bardzo się boję.

– Wszystko będzie dobrze, mamo.

Ojciec z wyrazem głębokiej troski na twarzy wrócił do pracy, a one obserwowały go z bezpiecznej odległości. Ściana ognia zbliżała się do długiego szeregu samozwańczych strażaków, trawiąc wszystko na swej drodze i grożąc otoczeniem mężczyzn. Claudette poczuła nagły, niewyjaśniony lęk.

– Myślę, że może…

Wtem ojciec upuścił wiadro i przyklęknął. Jego pierś wznosiła się i opadała szybko. Przymknął oczy i zachwiał się, po czym padł skulony na ziemię. Nieruchome, szklane spojrzenie pozostało wbite w żonę i córkę. Mężczyzna po jego lewej ręce nie przerywał walki z żywiołem, podając wiadra nad leżącym.

Nie było czasu, by pochylić się nad pomocnikiem.

Z gardła Adélaide wyrwał się zduszony krzyk: – Nie, nie, nie, nie, nie! – Wreszcie słowa zamarły jej w krtani i zlały się w długi, niski jęk. Wstała z beczki i ledwie trzymając się na nogach, podeszła do leżącego na ziemi męża.

– Och, Étienne, mój miły, nie… – Padła na kolana i przylgnęła do jego piersi. – Nie, to nie może być prawda! – Zaniosła się spazmatycznym płaczem. Wstrząsały nią drgawki podobne tym, jakie przed paroma chwilami targały ciałem jej męża.

W oczach Claudette malowała się groza. Zakryła usta dłonią, by powstrzymać krzyk i w niemym przerażeniu patrzyła na cierpienie matki. Mimo rozpaczy dziewczyna wyczuła nagle, że coś jeszcze jest nie w porządku. Nowy odgłos wzbił się ponad okrzyki mężczyzn, trzask ognia, kobiety wrzeszczące w poszukiwaniu dzieci. Claudette kątem oka dostrzegła źródło 21

dźwięku. Obłąkany ze strachu koń cwałował przez owładniętą chaosem ulicę, ciągnąc za sobą pusty wóz. Strażacy rozpierzchli się. Niektórzy próbowali chwycić lejce łopoczące za łbem zwierzęcia, lecz na próżno. Jeden z mężczyzn usiłował złapać ściankę wozu, ale pośliznął się na mokrym bruku. Zapanowało zamieszanie nie do opanowania. Nikt nie miał czasu zająć się pędzącym koniem. W jednej chwili całe rozżarzone piekło wraz ze swym hałasem, gorącem i smrodem odsunęło się na dalszy plan, gdy przed oczami Claudette rozegrał się dramat. Zwierzę runęło wprost na jej rodziców, po czym wykonało nad nimi skok, wtaczając na nich rozpędzony wóz.

Dziewczyna osunęła się na ziemię powalona szokiem i dymem.

ROZDZIAŁ 2

Z trudem chwytała powietrze. Miała wrażenie, że się topi.

Lecz nie, to woda spływała jej po twarzy. Padał deszcz. Niewygoda i ból owładnęły jej ciało.

– Mademoiselle Claudette? – Zamajaczyła nad nią czyjaś twarz. „Czy to tata?” – Jesteś przytomna? – To nie był głos ojca. – Mademoiselle, pozwól, że pomogę ci usiąść.

Męskie ramiona posadziły jej oporne ciało. Powoli uniosła powieki. Znajdowała się chyba w jakimś parku. Skąd się tu wzięła?

Skupiła spojrzenie na twarzy mężczyzny. Był to Stary Jacques. Jego dobrotliwe, nieogolone, pomarszczone oblicze wyrażało głęboki niepokój. Wtem wszystko jej się przypomniało.

Stary Jacques doprowadził ją do matki, poszły razem szukać taty, a potem koń, który poniósł…

– Dasz radę iść?

– Chyba tak – wykrztusiła. – Muszę wstać i pochodzić, oczyścić umysł.

Pomógł jej wstać, podał torbę z dobytkiem, po czym poprowadził przez alejki parku. Świt witał setki bezdomnych paryżan, jednych skrytych w naprędce skleconych namiotach z ubrań i pościeli, innych siedzących bez żadnej osłony. Panowała upiorna cisza, jak gdyby mieszkańcom miasta odjęła mowę świadomość, że cały ich świat w jednej chwili legł w gruzach.

– Jacques, jak się tu znalazłam?

– Martwiłem się, gdy opuściłyście z matką mój sklep, bo widziałem, że kierujecie się w stronę ognia. Étienne przenigdy by mi nie wybaczył, gdybym pozwolił jego żonie i córce błąkać się w tym zgiełku, więc postanowiłem podążyć za wami, by 23

upewnić się, że nic wam nie zagraża. Nie mogłem was dogonić, dopóki nie skręciłyście za róg i nie zatrzymałyście się przy twym ojcu niosącym pomoc Bertrandom. Już miałem zawracać, gdy ujrzałem, jak Étienne pada na ziemię, a Adélaide biegnie do niego… – urwał raptem. – Cóż, spostrzegłem też, jak pod tobą ugięły się nogi i obawiałem się, że i ty możesz znaleźć się pod kopytami… Podniosłem cię więc i przyniosłem tu, do parku. Godziny całe byłaś nieprzytomna. – Spojrzał na nią z litością. – Claudette, nie masz do czego wracać, maleńka. Pożar strawił i naszą ulicę.

– Może ktoś znalazł rodziców i zabrał ich do szpitala?

– Chérie, nie – Jacques pokręcił głową. – Nie było dla nich ratunku.

Claudette zamrugała szybko. Czuła pod powiekami piekące łzy i nie potrafiła ich zatrzymać. Rzuciła się przyjacielowi rodziny na szyję, łkając w jego ramionach. Niezdarnie pogładził ją po włosach, podczas gdy ona szlochała żałośnie.

Wreszcie podniosła głowę i oznajmiła: – Muszę zapewnić im przyzwoity pochówek.

Jacques znów przecząco potrząsnął głową.

– Nie, Claudette, nie wracaj tam. Nie znajdziesz tam nic prócz rozpaczy i zgliszcz. Warsztatu ojca również już nie ujrzysz. Donieśli mi, że nasza ulica została niemal doszczętnie zniszczona. Zapewne i z mojego sklepu nie został kamień na kamieniu, lecz wbrew mym przypuszczeniom to ogień, nie ludzie, unicestwił wszystko. Mam kuzyna w Wersalu, pojadę do niego. Może wyruszysz ze mną?

– Nie, chcę wrócić do domu.

– Tam niczego nie ma! Jesteśmy bezdomni.

– Muszę przekonać się na własne oczy.

– Mademoiselle, i co dalej poczniesz?

– Nie potrafię teraz o tym myśleć. Choć nie, wiem, co uczynię! Odnajdę Jeana-Philippe’a i jego rodzinę. Przyjmą mnie do siebie.

– Jean-Philippe? Rodzina Renaud? Dlaczegóż mieliby się tobą zająć?

24

– Bo ja… bo Jean-Philippe jest moim… ach, bo nasi rodzice się znali.

Claudette widziała połączenie sceptycyzmu i litości malujące się na obliczu Jacques’a. Najwyraźniej sądził, że z żalu dostała pomieszania zmysłów. Podała mu dłoń, którą on ujął i pocałował.

– Żegnaj, Jacques. Dziękuję, że uratował mi pan życie. Nigdy pana nie zapomnę.

– Do zobaczenia, mała Claudette. Pamiętaj, że masz na tym świecie przyjaciela. Mój kuzyn nazywa się Bertrand Jonceaux i mieszka zaledwie dwie przecznice od pałacu.

Podniosła wzrok, by zlokalizować w oddali iglicę Notre Dame. Skorzystała z niej jak z kompasu, aby trafić tam, gdzie niegdyś mieszkała, choć nie wiedziała, ile ocalało z jej domu.

Im dalej szła, tym mniej ludzi napotykała na swej drodze. Od czasu do czasu przemknął koło niej pies czy kot, ale jakiż paryżanin błąkałby się w deszczu po zgliszczach?

Na rogu ulicy ujrzała porzucone wiadro napełniające się deszczówką. Uklękła i przejrzała się w wodzie. Omal nie krzyknęła na widok niewyraźnego odbicia. Niebieskie jak kobalt oczy, zwykle błyszczące i dociekliwe, gasły na tle wyraźnych, ciemnych cieni rysujących się pod nimi. Jej szczupła twarz była blada, a złote loki, pozbawione opaski, spływały w nieładzie po plecach. Nabrała wody, by spłukać brud z twarzy, szyi oraz ramion i względnie czystym palcem przemyła przednie zęby. Zabiegi te nieznacznie poprawiły jej wygląd, choć sukienka nadal nosiła ślady sadzy, a teraz i mokrej trawy. Prostując się, poczuła w plecach i nogach nieznany dotąd ból, którego nawet młodość nie miała zbyt prędko uleczyć. Czuła się o wiele starsza, niż wskazywałyby na to jej lata.

Warsztat z szyldem „Sklep z modnymi lalkami E. Laurenta” przez szesnaście lat nazywała domem, a większość tego czasu spędziła na pomaganiu ojcu. Najpierw zamiatała trociny 25

i zeskrobywała z podłogi wosk, później wspólnie z lalkarzem rzeźbiła figury z drewna i obsługiwała klientów.

Lustrując ulicę, stwierdziła, że ogień łagodniej obszedł się z ich domem niż z budynkiem mieszczącym sklep Starego Jacques’a. Zapewne kamienna podmurówka częściowo powstrzymała płomienie. Claudette przeszła przez pozostałość framugi.

Piętro przestało istnieć – większość doszczętnie się spaliła, pozostała część zawaliła się na parter. Eleganckie lalki, największe poza żoną i córką źródło dumy ojca, przemieniły się w kupki popiołu. Miniaturowe domki uległy całkowitemu zniszczeniu wraz z całym umeblowaniem. Kilka ocalałych grandes Pandores, manekinów będących jej ulubioną ozdobą sklepu, ogień zmienił w ponure karykatury. Metalowe szkielety, nadtopione i gotowe rozsypać się pod dotknięciem ręki, stały nadal tam, gdzie Claudette widziała je poprzedniej nocy. Jednak po ich perukach, strojach i wypełnieniu nie było śladu. Dziewczynie zdawało się, że patrzy na kolekcję pustych klatek dla ptaków, opuszczonych przez mieszkańców z powodu jakiejś irytującej niedogodności. Delikatnie przestąpiła rozrzucone wokół szczątki lalek i weszła do warsztatu. Tu nie wszystko poddało się płomieniom.

Może coś dałoby się ocalić? Przeszukała stosy resztek wypełnienia do lalek, nadpalonych części ich korpusów i narzędzi, usiłując znaleźć coś, co mogłaby wziąć ze sobą na pamiątkę po uwielbianym ojcu i życiu, które tak kochała. Przez godzinę poszukiwań w strugach deszczu, który wkrótce ustąpił lekkiej mżawce, udało jej się zdobyć narzędzia rzeźbiarskie, skrawki tkanin, kilka farb i starą, drewnianą skrzynkę ojca.

Schowała do niej swe znaleziska. Dzierżąc ową skrzynkę oraz swoją torbę, opuściła ukochane miejsce.

Wyszedłszy na ulicę, raz jeszcze obejrzała się na sklep.

Niespełna dwanaście godzin wcześniej spała smacznie, otulona miłością rodziców, dla których była oczkiem w głowie, i uczuciem Jeana-Philippe’a, którego kochała, odkąd sięgała pamięcią. Teraz została sama, bez grosza, a w jej żołądku 26

powoli zaczynał odzywać się głód. Cóż było czynić? Jedyną nadzieję pokładała w Jeanie-Philippie. Z pewnością i on jej teraz szukał. A jeśli coś mu się stało i nie przeżył pożaru? Skąd miała zaczerpnąć informacji o losie jego rodziny? Nawet jako dwunastolatce, trudno jej było przypomnieć sobie okres, kiedy ona i Jean-Philippe nie byliby najlepszymi przyjaciółmi.

Sto razy przedkładała towarzystwo chłopca nad zabawy z koleżankami.

Jean-Philippe niezbyt szczęśliwie terminował u ślusarza nazwiskiem Gamain. Chłopak nie znosił spędzania całych dni w czterech ścianach warsztatu, wyklepywania żelaza młotem i rozgrzewania go w piecach wytwarzających straszliwy żar.

Twierdził również, że misterna praca składania mechanizmu zamków działa na niego otępiająco. Zdarzało się jednak, że mistrz zaglądał do kieliszka, co rozwiązywało mu język. Pozwalał wówczas Jeanowi-Philippe’owi siadać i słuchać, podczas gdy sam wygłaszał opinie na temat wojny siedmioletniej, rosnących cen chleba, rozrzutności rodziny królewskiej i ogólnej podłości arystokracji, nie zważając na to, dzięki komu ma co do garnka włożyć. Młodzieniec niewiele rozumiał z tego, co słyszał, ale Gamain wydawał się bardzo światowy. Jean-Philippe w nabożnym skupieniu chłonął to, co stary miał do powiedzenia, szczególnie jeśli dawało to okazję do oderwania się od obowiązków.

Gdy Claudette odwiedzała dom rodziny Renaud, zawsze wychodzili z Jeanem-Philippe’em na długie spacery po pobliskich ulicach i parkach. Wyjątkiem były krótkie dni, gdy dokuczał mróz. Wówczas zostawali u niego, przycupnięci przed paleniskiem aż do zmierzchu, kiedy Claudette musiała pędzić do domu, do rodziców. Bywało, że w czasie najbardziej siarczystych mrozów, pośrodku zimy, całymi tygodniami nie wyściubiali nosa z domu, więc widzieli się dopiero wiosną. Nie mogli się wtedy nadziwić, ile to drugie urosło i jak spoważniało w tak krótkim czasie.

Jean-Philippe nierzadko dzielił się z Claudette opowieściami i teoriami Gamaina, ale nie rozumiał ich na tyle dobrze, 27

by przedstawić je w klarowny sposób. Przyjaciółka nie była w stanie pojąć swoistej filozofii majstra ani interpretacji Jeana-Philippe’a, ale słuchała uprzejmie. W zamian on starał się przywołać na twarz wyraz zainteresowania, ilekroć ona opisywała szczegóły najnowszej techniki pracy dłutkiem, którą właśnie opanowała. Po pierwszej fali trajkotania oddawali się wymianie drobnych plotek, po czym pogrążali się w zgodnym milczeniu, spacerując ramię w ramię. Jean-Philippe zatrzymywał się często, by bezceremonialnie zerwać kwiaty z czyjejś bujnie wypełnionej skrzynki na oknie, a Claudette plotła wianki i zdobiła nimi swoje loki. Zdarzało im się wracać do domu, trzymając się za ręce, wymachując nimi i śpiewając śmieszne piosenki, które sami ułożyli.

Pewnego razu przekradali się przez ogród pobliskiego zakonu w poszukiwaniu najdorodniejszego pomidora. Jean-Philippe, w poplamionej sokiem koszuli, zawołał zza krzaka, przy którym kucał: – Spójrz! Mam największego pomidora w całej Francji!

Nie doczekawszy się reakcji ze strony dziewczyny, wyjrzał i spostrzegł, że Claudette stoi przy zachodniej ścianie budynku i ze zmartwieniem się czemuś przygląda. Zapominając natychmiast o swym niezwykłym odkryciu, pospieszył ku niej.

– Co tam masz?

– Cii – przykazała. Dłonie złożyła w łódeczkę, ale rozchyliła je lekko, by ujawnić nastroszoną kulkę białych piórek opatrzoną dwojgiem mrugających, czarnych oczu.

– To mała ptaszyna, spadła chyba z gzymsu na piętrze. Sądzisz, że powinniśmy poprosić którąś z zakonnic, by pomodliła się za nią?

– To gołąb. Tata mówi, że przynoszą szczęście. Moglibyśmy sami się nią zaopiekować, wtedy na pewno będzie się nam powodzić!

Claudette, zawsze chętna do wspólnej przygody z Jeanem-Philippe’em, zgodziła się i tego wieczoru zbudowali gniazdo dla pisklaka. Zrobili je z gałązek, liści i skrawków tkanin, które ułożyli luźno w niepotrzebnym Étienne’owi pudełku na 28

lalkę. Z radością przekopywali ziemię, łowiąc dżdżownice, pędraki i inne pełzające stworzenia, eksperymentując, dopóki nie odkryli, co ptaszek zgadza się jeść, a czego odmawia.

W tym czasie Claudette zupełnie zapomniała o swej sztuce wykonywania lalek. Długo nie mogli zdecydować, czy ptak jest dziewczynką i powinien nosić imię po Claudette, czy jest płci męskiej i winien przejąć imię od Jeana-Philippe’a, lecz wreszcie po wielu kłótniach zgodzili się na Jean-Claudette. Dwa tygodnie później obserwowali, jak ich podopieczny opuszcza ukryte w zakonnym ogrodzie, nieodkryte przez właścicielki pudełko i wzbija się pod niebo.

By upewnić się, że szczęście ich nie opuści, przez kolejne tygodnie próbowali znaleźć jeszcze jednego gołąbka w potrzebie, ale Jean-Claudette okazał się jedynym rannym ptakiem w okolicy. Jean-Philippe zasugerował, że mogliby uwięzić jakiegoś gołębia i udawać, że wymaga on pomocy, ale dziewczynka się nie zgodziła. Wkrótce ich uwagę zajęły inne atrakcje, typowe dla ulic wielkiego miasta.

Spacery i wyprawy zawiodły ich do pięknego Ogrodu Luksemburskiego, ukrytego w cieniu stuletniego pałacu. Siadywali przy fontannie de Médicis, ciesząc się mgiełką opadającą z licznych strumieni i mocząc nogi w wodzie. Przysłuchiwali się rozmowom przechodniów, w większości narzekaniom i krytyce dzisiejszych czasów, przesyconym lękiem o codzienne życie.

– Jak mamy przetrwać kolejną zimę z tak znikomymi zapasami? – dobiegało ich uszu.

Inni, jak to zwykle w społeczeństwach poddanych władzy monarszej, gorzko komentowali poczynania rodziny królewskiej. Słuchali, jak rozprawiał mężczyzna regularnie pojawiający się w parku, by sprzedawać gazety. Miał brata osadzonego w więzieniu za niespłacony dług.

– Królowa przekonuje tłustego Ludwika, by darował dwanaście tysięcy franków odsiadującym kary dłużnikom, ale, och, nie byle jakim! – psioczył sam do siebie. – Pragnie ocalić tylko tych, którzy nie opłacili mamek. A czemu to? Bo niedługo sama 29

się zaokrągli od dziecka i wydaje się jej, że jeśli da następcę tronu, to Francja wybaczy jej rozrzutność. Mon Dieu, po cóż kobiecie brylantowa bransoleta warta czterysta tysięcy liwrów?

Za te pieniądze na każdy stół Francji mógłby trafić bochen chleba.

Dzieci spoglądały po sobie i wzruszały ramionami. Pamiętały królową jako piękną panienkę, która poczęstowała ich słodyczami przy drodze. I czyż nie było ekscytujące, że miała dać krajowi długo wyczekiwanego potomka?

Teraz jednak Claudette nie miała nawet okruszka, cóż dopiero takiego luksusu jak łakocie.

Błąkała się po ulicach pomiędzy swoim domem a mieszkaniem Jeana-Philippe’a, wyglądając znajomej twarzy kogoś, kto mógłby jej udzielić pomocy. Dzielnica była jednak wyludniona poza kilkorgiem właścicieli sklepów, którzy odważyli się wrócić, by ocenić skalę zniszczeń dokonanych na ich dobytku.

Claudette podeszła do mężczyzny, którego znała jedynie jako Feliksa, piekarza.

– Pardon, jestem córką Étienne’a Laurenta. Czy wie pan może, co stało się z rodziną Renaud?

– Co takiego? Z kim? Co mnie obchodzą inni? Widzisz, jak wygląda mój sklep? Mój cenny piec, worki zboża! Jestem stracony! – Rwał włosy z głowy.

– Proszę wybaczyć, monsieur, ale moi rodzice zginęli w pożarze i szukam przyjaciół, którzy mogliby mnie wesprzeć.

– Mój ojciec, a przedtem jego ojciec prowadzili ten interes.

A teraz po wszystkim! Nie ma nic! – W jego oku dostrzegła dziki błysk. – Kto pomoże mi odbudować piekarnię? Ty? Tego chcesz? Przejąć mój sklep? Zejdź mi z oczu, wstrętna morue.

30

Claudette stanęła jak wryta. Czy ten mężczyzna naprawdę wypowiedział to słowo? Pochodziła z szanowanej rodziny i z całą pewnością nie była prostaczką z ulicy. Ruszyła dalej.

Godzinami błądziła, zanim wróciła do parku, gdzie rozłożyło się już wielu bezdomnych. Może tu ktoś widział Jeana-Philippe’a i jego rodziców. Zeszła z niewielkich schodków prowadzących do parku i zdumiała się, jak wielu ludzi przybyło, odkąd rano opuściła to miejsce. Zdawać by się mogło, że cały Paryż postanowił zmieścić się w jednej przecznicy. Zatrzymała pierwszego napotkanego przechodnia: – Pardon, nie wie pan, gdzie szukać rodziny Renaud?

Nikt nie potrafił lub nie chciał jej pomóc. W końcu ktoś doradził, by udała się na komisariat znajdujący się trzy przecznice dalej. Gdy tam dotarła, zwróciła się do funkcjonariusza siedzącego za biurkiem przy drzwiach: – Bardzo pana proszę, szukam znajomych, czy mógłby mi pan pomóc?

Policjant, jegomość wysoki i tyczkowaty, zareagował znudzonym tonem: – Nazwisko?

Claudette z ulgą wyrzuciła z siebie: – Renaud. Charles i Michelle Renaud. I ich syn, Jean-Philippe.

– Związek z panienką?

Claudette przełknęła ślinę i wypowiedziała słowa, które nigdy wcześniej nie padły z jej ust w gronie szerszym niż sam zainteresowany: – Jean-Philippe to mój narzeczony.

Funkcjonariusz ziewnął, niewzruszony sytuacją brudnej, potarganej dziewczyny. Wziął z biurka zakurzoną stertę dokumentów i zaczął je niespiesznie przeglądać. Im dłużej czekała, tym głębsze ogarniało ją poczucie grozy. Cisza panująca w pokoju potęgowała tylko dudnienie w jej uszach. Wreszcie podniósł na nią wzrok.

– Przykro mi, mademoiselle, nie mamy zgłoszenia dotyczącego takiej rodziny. Niech panienka spróbuje w porcie.

31

Wiele osób opuściło Paryż tą drogą. – Na odchodnym rzucił: – Jeśli się pojawi, powiemy, że panienka tu była.

Nie pozwalając sobie na wybuch płaczu, Claudette odwróciła się i dziarsko wyszła z komisariatu. Rzęsista, nocna ulewa, która ugasiła pożar, stała się ledwie wspomnieniem, gdyż wstawał właśnie nienaturalnie jak na tę porę roku ciepły dzień. Odgarniając z oczu złoty kosmyk, dziewczyna ruszyła do portu.

Przystań na Sekwanie tętniła życiem królewskich poddanych. Jak w takim tłumie miałaby wypatrzyć Jeana-Philippe’a?

Podeszła do mężczyzny w kapitańskim mundurze i raz jeszcze próbowała zasięgnąć informacji o rodzinie Renaud. Strój był niedopasowany do szczupłej sylwetki marynarza, ale w pociągłej twarzy świeciły jasno wielkie, brązowe oczy.

– Nie było tu takich. A czy ty jesteś sama, bez rodziny, mademoiselle? – Mówił łamaną francuszczyzną, najwyraźniej był Anglikiem. Pochyliła głowę, by nie było widać, jak przygryza wargę: – Tak, monsieur, jestem sama.

Delikatnie złapał ją pod brodę i rzekł: – No już, już, nie mogę znieść widoku zmartwienia na tak ślicznej buzi. Nazywam się Simon Briggs i mogę ci pomóc. Widzisz tamtą grupę młodych dam, takich jak ty? – Wskazał na różne wiekiem i pochodzeniem kobiety zbite w gromadkę. – Odpowiedziały na moje ogłoszenie dotyczące służby w Anglii.

Eleganckie panie na Wyspach potrzebują pracowitych dziewcząt na guwernantki, służące i takie tam. Pomyśl tylko, mogłabyś zostać nianią u jakiejś szacownej rodziny.

– Ale ja jestem córką lalkarza! Nie znam się na takich sprawach.

– Przyuczysz się. Będzie mnóstwo praktyki, jak już dotrzemy do Londynu. Dołącz do szczęśliwych wybranek losu! Wyruszamy za godzinę, a potem zjemy obfity posiłek. Jesteś głodna, prawda?

Wprost konała z głodu, ale wsiadanie na statek, który zmierzał w tak odległe strony, aby coś zjeść, wydawało jej się absurdem. Briggs dostrzegł jej wahanie.

32

– Mademoiselle, czy jesteś przypadkiem ofiarą nocnego pożaru? Hm, tak przypuszczałem. Wiele z kobiet, które znajdzie się dziś na pokładzie, jest w twojej sytuacji. Z pewnością spotkasz wśród nich przyjaciółkę.

Może to rzeczywiście idealne rozwiązanie? Straciła dom i rodzinę, a szanse na odnalezienie Jeana-Philippe’a były znikome. Zarówno jej żołądek, jak i sakiewka były boleśnie puste.

Claudette podjęła decyzję. Jak lunatyczka podeszła do pozostałych pasażerek, wciąż nie mogąc zrozumieć, jak jej ciepłe, bezpieczne życie mogło zniknąć tak nagle i bezpowrotnie.