Gure Artean 83

2021eko abendua Nº

83

Zkia.

• Pastorala • Euskararen Eguna • Eskolako Agenda 30 • Haur Hezkuntza

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

ERREDAKZIOA eta LAGUNTZAILEAK Juan Inazio Sudupe Koldo Gurrutxaga On Fernando García Leire Etxeberria Amaia Etxabe Asier Ostolaza “Montte” Amaia Aizpuru Borja Zubizarreta “Landakanda” Arantza Jaka Jon Sarasua Lourdes Elorza Ana Ruiz de Azua Itxaro Iraeta Maria Arenas Zezilio Salas Javier Bastarrika Eskolako Agenda 30 taldea Iosu Irizar Alai Batzako monitoreak Marea Urdina Cristina Garate Eguzkilore Olatz Gabilondo Eli Osoro Mikel Pastrian Lorea Arenas Mailu Irizar Amaia Alberdi Mariola Agirrezabal Yohana Irureta Lucia Valor Uxue Uranga Joakin Sudupe Uztaila Jolaseaneko monitoreak Andoni Elduaien Maxixatzen Argazkien emaileak Gabonetako Christmas eta bertso egileak Floreagako lankide, guraso eta ikasleak

ZORIONAK Gure lankidea den Lourdes Elorzak jubilazio edo erretiroa jaso du aurtengo irailean.

-2-

ÍNDICE / AURKIBIDEA Agurra ............................................................................................................ 3 Udako kronika................................................................................................ 4 Arantzarura oinez ..................................................................................... 4 Inspektoriako kontseilua bisitan ................................................................ 4 Saludo del inspector don Fernando García .............................................. 5 Salestar komunitatea ............................................................................... 5 Gizarte plataformen koordinatzailea Azkoitian .......................................... 5 Floreagak Igogailua .................................................................................. 6 Alai Batza udan ......................................................................................... 6 Uztaila Josalean udalekua ........................................................................ 8 Leire Etxeberria ........................................................................................... 10 Amaia Etxabe Alberdi .................................................................................. 12 Asier Ostolaza Sudupe, “Montte” ................................................................ 14 Amaia Aizpuru ............................................................................................. 16 Borja Zubizarreta Uria, “Landakanda” ......................................................... 18 Lourdesen despedida .................................................................................. 20 Haur Hezkuntza ........................................................................................... 22 2 urtekoak udazkenean........................................................................... 22 HH3 jolasten eta ikasten ......................................................................... 23 Olentzero eta Errege Magoak ..................................................................... 24 Eskolako Agenda 30 .................................................................................... 26 Eko-liderrak ............................................................................................. 26 Konpromisoen lorategia .......................................................................... 26 Odonotuen erakusketa eta hitzaldia ....................................................... 26 Brigada berdea ....................................................................................... 27 Green friday ............................................................................................ 27 Klima aldaketaren aurkako nazioarteko eguna ....................................... 28 Naturaren babeserako eguna ................................................................. 28 Plastikorik gabeko .................................................................................. 29 Astea ....................................................................................................... 29 Iritzi grafikoa............................................................................................ 30 Urola bizirik ............................................................................................. 31 Basoetako altxorrak ................................................................................ 32 Euskara aske!! ............................................................................................. 33 Egunean behin ........................................................................................ 34 “Euskaraz bizi nahi dut” kamisetak salgai ............................................... 34 Eskola hiztun bila .................................................................................... 34 Euskal hiztunen hazia ereiten ................................................................. 35 Euskara, elkarrengana biltzen gaituen zubia .......................................... 37 Lehengoekin eta gaurkoengandik gerokoentzat ..................................... 38 Pastorala ..................................................................................................... 39 Ikasturte hasiera ..................................................................................... 39 Abendualdiko elizkizunak........................................................................ 41 Motzean ....................................................................................................... 42 Gau Beltza ................................................................................................... 42 Azaroaren 25a, emakumeen alde ............................................................... 42 LH1-2 Ipintzan......................................................................................... 43 PBO ........................................................................................................ 43 San Martin ................................................................................................... 44 Danborrada 2021......................................................................................... 45 San Andres astea ........................................................................................ 46 Lehen sorospenak ....................................................................................... 47 JYD- gazteak eta garapena ......................................................................... 48 Solidaritate pintxo eta bigarren eskuko denda ........................................ 48 Beningo kaleko umeen aldeko zozketako saria ...................................... 50 Garapenean bidelagun ........................................................................... 51 Jaiki ............................................................................................................. 52 Kirolak.......................................................................................................... 53 Christmas lehiaketa ..................................................................................... 55 Bertsotan ..................................................................................................... 61 Naia Arrizabalaga: lazkao txiki lehiaketan............................................... 61 Julene Iturbe ........................................................................................... 61 Eguberrietako bertso irabazleak ............................................................. 62 Eskolako lanak ............................................................................................ 63 La buena mentira – gezur ona ................................................................ 66 Zer eskatzen diot 2022. urteari? ............................................................. 67

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

AGURRA Gure Artean 83. alerako Agurra idazteko unean egoera kaskarra bizitzen ari gara Covid19a dela eta. Seigarren olatua indartsu dago, apartsu,… ez dakit ondo asmatuko dugun behar den bezala surfeatzen, baina hala espero dut. Batez ere umeak ari dira kutsatzen, eta eurentzat txertoa eskaintzen ari dira agintariak… Hainbat lankidek, guraso eta neska eta mutilek jaso dute “zomorroaren” bisita, edo “dugu” esan beharko nuke. Hala ere, Eguberriak berriro iritsi dira urteroko hitzordura, poz eta itxaropenez kargatuta. Eta “Bizipozez gainezka” bizitzeko gonbitea egiten digute, pastoral kanpainak dion bezala. Abendualdian lau kandela pizten ditugu, igande bakoitzean dagokion kandela eta aurreko igandeetakoak. Nik ere lau kandela piztu nahi ditut Agur honetan. Lehenbiziko kandela piztean bereziki familiak izan nahi ditut oroimenean. Zuek, Floreagako neska eta mutilen guraso, aiton-amona eta etxekoak… zuek zarete gure Heziketa Komunitatearen oinarri sendo bat. Familiak, ikasleak eta Floreagako lankideak komunitate bizi bat osatzen dugu. Ea argia eta berotasunari eusten diogun!! Bigarren kandela piztean, Floreagako ikasle zareten zuetako bakoitzaren gelakide eta irakasleak gogoratu nahi ditut. Oso garrantzitsua da elkar nola tratatzen dugun, elkarri nola laguntzen diogun… inor bazterrera utzi gabe. Don Boscok martxan jarri zuen pedagogia sistemak hiru oin ditu: arrazoia, erlijioa eta maitasuna (edo gozotasuna). Hirugarren kandelan, gure barne bizitza edo espiritualtasuna gogoratu nahi dut. Batzuetan pentsa dezakegu gure gizartea kontsumo hutsean oinarritzen dela; baina honek ez du inor asetzen… Hor ditugu gure barrubarruko premiak. Bizitzari zentzua ematea ezinbestekoa da. Isiltasuna, entzutea, hausnartzea… premiazkoak dira. Fede baten arabera bizi bagara, otoitz egiteak, erlijio ospakizunetan parte hartzeak,… laguntza handia eman diezagukete hainbeste kezkaren aurrean. Eta laugarren kandelan, gure arteko pertsona zaurgarrienak gogoratu nahi ditut. Gure gizartean zerbitzu on asko jasotzen dugu: heziketa, osasun zerbitzuak, azpiegiturak, diru-laguntzak,… Baina batzuetan zerbitzuak ez zaizkie pobreenei iristen; aberats eta pobreenen arteko arrakala gero eta handiagoa dela dirudi. Karitas taldearen lana ezinbestekoa da. Eta nahiko da telebista edo egunkarietako berriei adi egotea, ikusteko zenbat biolentzia eta pobrezia dagoen mundu bazter askotan. Eta hala ere, Eguberriak maitasunezko eta itxaropenezko argi bat pizten du gure bihotzetan. Jaungoiko errukitsua gizaki egin da, haur egin da,… Jauna kosmos osoan eta gutako bakoitzaren barruan bizi da, pozez jauzika. Gizarte hobe baten aldeko ahalegin eta konpromiso sendoa eskatzen digu, bizipozez gainezka!! Eguberri eta Urte Berri 2022 zoriontsuak guztiontzat!!

Cuando escribo estas líneas para el Saludo de Gure Artean 83, estamos viviendo una situación difícil debido al Covid19. La 6ª ola está fuerte, llena de espuma,… no sé si acertaremos a surfearla como es debido, pero espero que sí. Son los niños los que más se contagian y las autoridades ofrecen la vacunación para nuestros chicos y chicas de Infantil y Primaria. Algunos educadores, padres-madres y alumnos de Floreaga ya han (o hemos) recibido la visita del “bicho”. Y, con todo, la Navidad ha llegado una vez más a su cita anual, cargada de alegría y esperanza. Y nos invita a vivir “Apasionados por la vida”, como dice la campaña pastoral de este curso. En el Adviento solemos encender cuatro velas, una cada domingo de este tiempo litúrgico. Yo también quiero encender cuatro velas en este Saludo. Al encender la primera vela quiero recordar especialmente a las familias. Vosotros, los padres y madres, abuelos y familiares de nuestros alumnos de Floreaga… vosotros sois un pilar fundamental de nuestra Comunidad Educativa. Las familias, los alumnos, los educadores de Floreaga, formamos una comunidad viva. Ojalá mantengamos la vela encendida, para recibir su luz y calor. Al alumbrar la segunda vela, recuerdo a los compañeros de clases y educadores de todos vosotros, alumnos de Floreaga. La manera en que nos tratamos es de vital importancia. La ayuda que nos ofrecemos unos a otros, sin excluir a nadie… El sistema pedagógico que Don Bosco difundió tiene tres columnas: razón, religión y amor (o cariño). En la tercera vela quiero evocar nuestra vida interior y nuestra espiritualidad. A veces podemos pensar que el consumo es el único fundamento de nuestra sociedad; pero esto no llena de verdad a nadie. Nuestras necesidades más profundas están siempre ahí. Es necesario darle un sentido a la vida. Serán necesarios el silencio, la escucha, la meditación,… Y si vivimos en una fe, el rezar, el participar en celebraciones religiosas… puede aportarnos una gran ayuda ante tantas zozobras. En la cuarta vela quiero recordar a las personas más frágiles de nuestra sociedad. Ciertamente recibimos muchos servicios sociales: educación, salud, infraestructuras, subvenciones,… Pero los servicios no llegan a los más pobres algunas veces y la fractura entre los ricos y los más pobres ha aumentado. La labor de Caritas sigue siendo imprescindible. Es suficiente ver las noticias en la televisión o en los diarios, para ver cuánta violencia y pobreza hay en muchos rincones de la tierra. Y, sin embargo, la Navidad enciende una luz de amor y esperanza en nuestros corazones. Dios misericordioso se ha hecho persona, se ha hecho niño,… El Señor, lleno de alegría, habita en todo el cosmos y dentro de cada uno/a de nosotros. Y nos pide un esfuerzo y compromiso auténticos, en favor de una sociedad mejor, siendo “apasionados por la vida”. Feliz Navidad y Próspero Año Nuevo 2022 para todos!!

Juan Inazio Sudupe. Komunitate Zuzendaria. -3-

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

UDAKO KRONIKA

Arantzarura oinez Ekainaren 26an, Floreagako aita talde bat Arantzazura oinez joan zen. Azkoitiko eliza ataritik 05:00etan irten, eta Arantzazura 12:30 inguruan iritsi ziren.

Inspektoriako Kontseilua bisitan Uztailaren 16an bisitan etorri zitzaigun Salestar Inspektoriako Kontseilua. Arratsaldean Loiolan elkartu ginen eurekin Azkoitiko salestar komunitate osoa, Konbertsioko kaperan, bezperak errezatzera.

Bar Alejandro

-4-

Ondoren aita Ignacio Etxarte jesuitak zehazki azaldu zizkigun Konbertsioko kapera eta Basilika. Joseba jatetxean egin genuen anaia-arte afari ederra.

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Salestar Komunitatea 2021-22 ikasturterako Salestar komunitatea Koldo Vergarak, Esteban Arrietak, Jesus Aranbarri eta Juan Inazio Sudupek osatzen dute.

Gizarte Plataformen koordinatzailea Azkoitian Salestarren Gizarte Plataformen barruan sartzen da Floreagan eskaintzen dugun “Ametsak” proiektuak (“Aurrera” izenez gehiago aipatzen dugu, arratsaldetako eskolako errefortzu proiektua). Plataforma honen Inspektoriako koordinatzailea, Farruco Rodríguez salestarra, eta Euskadiko ordezkaria, Juan Carlos Conde salestarra, bisitan izan genituen irailaren 30ean,San Andres egunean, eta Alai Batzarekin eta salestar komunitatearekin laguntza konbenioak sinatu ziren.

Saludo del inspector Don Fernando García Jarraian, gure salestar inpektoriako probintziala den Fernando Garcíak bidalitako mezua duzue: “Queridos amigos: Acercándose la Nochebuena quiero enviaros un mensaje de cercanía, de esperanza y sobre todo de una muy ¡Feliz Navidad! Llegamos al final de este trimestre comprobando cómo las circunstancias que nos toca vivir con esta pandemia, nos siguen generando, en ocasiones, incertidumbres y miedos ante el futuro. Ponemos todo de nuestra parte, pero no siempre las cosas resultan como nos gustarían. En estos meses, hemos sido casa que acoge para tantos niños y jóvenes, para tantas personas que encuentran entre nosotros un ambiente de familia. No era más fácil que nuestro mundo, el de hace miles

de años, cuando en aquella noche en Belén, se anunció que nos había nacido un Salvador. Allí se proclamó una buena noticia y un mensaje de paz para las personas de buena voluntad. Muchas veces pienso en la cantidad de personas que hoy siguen necesitando recibir esa buena noticia que infunda esperanza, que ahuyente soledades y que de paz y consuelo en el corazón. Eso quieren ser nuestras casas salesianas que vosotros habitáis y construís. En esta Navidad, pido al niño Dios que nos ayude a encontrar esa paz qué Él nos trae, para que así podamos nosotros llevársela a los niños, jóvenes y familias con las que vivimos. De todo corazón, para todos vosotros ¡Feliz Navidad!”

pbsport@euskalnet.net

AZKOITIA Ibai-Ondo, 7 943 025 688

Nagusia, 87 943 852 098

-5-

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Floreagak Igogailua Floreagan eraikitzen ari diren lehen igogailuari lotuko dizkioten pasabideak edo besoak uztailaren 12an ekarri zituzten. Hiru pieza ekarri zituzten: luzeena, 23 metroko luzerakoa da, eta beste biak, 6 metrokoak. Bigarren fasearen lizitazioa martxan dago. Udan zehar moldaketa lan handia egin da Floreagako Haur Hezkuntzarako patioko igoeran. Eskailerak errespetatuz, arrapala edo erranpa jarri da, kotxe txikien irisgarritasuna bideratzeko. Gainera Floreagako elizaren atzeko inguruak txukundu handia hartu du. Mila esker ahalbidetu duzuen guztioi!!!

Alai Batza udan Aurten ez dugu Somalo eta Logroñoko udako kanpaldietan parte hartzeko aukerarik izan, baina ALAI BATZAk martxan jarraitu du udan, “UDAN ERE GUREKIN” kanpainaren bitartez. Ekainaren 18 eta 19an HERRIKO FESTAK izan genituen Floreagako goiko patioan. Ekintzari eta festari hasiera emateko txupinazioa izan genuen eta ondoren buruhandien bisita izan genuen. Jarraian, jolas eta erronka ezberdinak izan genituen eta oso ondo pasa genuen elkarrekin festa giro erraldoian. Globoak lehertzen, ahatetxoak harrapatzen, lata dorreak bota– tzen… oso ondo pasa genuen. Uztailaren 2 eta 3an UR JOLASAK izan genituen. Eguraldia lagun izan genuen eta, horregatik, ur-jolasetan jolasten aritu ginen, igerileku eta guzti. Ostiralean, DBHkoek parte hartu zuten, larunbatean, aldiz, LHkoek. Oso ondo pasa genuen urarekin jolasean, globoekin, igerilekuan objektuak to-

-6-

patzen, hau da, urarekin freskatzen. Uztailaren 16an, ostiralean, DBHkoez eta begiraleez osaturiko talde bat PAINTBALL egitera joan ginen. Denontzat lehen aldia zen eta urduri samar geunden. Arropa egokia jantzi, eskularruak, maskara eta abenturara sartu ginen. Gazteak begiraleen aurka. Jolas ezberdinak egin genituen beti ere pintura bolatxoetatik ihes egiten. Oso ondo pasa genuen. Larunbatean, uztailaren 17an, aldiz, LHkoek eta begiraleek MENDI IRTEERA bat egin genuen herri ingurura. Loiolara joan ginen, baina ez betiko bidetik, menditik zehar joan ginen. Eguzkiak lagundu zigun, beroak ez hainbeste. Herria beste ikuspuntu batetik ikusteko aukera ere izan genuen. Aldapan gora, aldapan behera iritsi ginen Loiolara. Bertan jolas ezberdinak egin genituen bazkaldu aurretik eta ondoren. 16:00rak aldera berriro dena hartu eta herrira itzuli ginen. Oso amaiera polita eman genion aurtengo ikasturteari. Honako mezua bidali zieten begiraleek ABko neska eta mutil guztiei: ESKERRIK ASKO aurtengoan ere gurekin konfiatu duzuenoi. ESKERRIK ASKO gure ekintza guztietan parte hartu duzuen haur eta gaztetxoei. Uda ona izan, dekantsatu, ondo pasa oporretan eta zaindu!

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

•

g o x o t e g i a

•

688 850 174

-7-

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Uztaila Josalean udalekua

Hilaren 5ean hasi zen aurten Uztaila Jolasean, eta bi asteren ondoren, uztailaren 16an amaitu zen aurtengo saioa. Gaztetxo askok hartu dute parte herrian egin den udalekuan. Zehazki, HH eta LH mailetako 154 ikasle ibili dira 22 begiraleren ardurapean piraten lanak egiten. Hain zuzen ere, ‘piratak’ izan da Uztaila Jolaseanek udalekurako aurten hautatu duten gaia. Pirata bizitza egiteko tresnak prestatu dituzte, eta Juankyren magia saioetan parte hartu dute, eta ingelesez hitz egiten ere aritu dira. HH mailako ikasleak altxorraren bila ibilita amaitu dute udalekua. Martxelo izeneko piratak lagundu die lehen arrastoa aurkitzen, eta horri esker jarri dira martxan. Herriko zenbait tokitan ibili dira probak egiten, modu horretan lor zitzaketen-eta soilik arrasto berriak. Azkenean altxorra aurkitzea lortu dute. LH mailako neska-mutilak, berriz, Ipintzara joan dira piraten irla ezagutzera; arraun eginez joan dira haraino beren itsasontzietan. Iritsi direnean, batzarra baten bidez erabaki dute auzoan zer jolas egin. Hainbat jolas egin dituzte han. Uztaila Jolasean udalekuetako arduradunek eskerrak eman nahi izan dizkie beraiekin konfiantza jarri duten guztiei.

Masailaria

-8-

“Eskerrik asko aurten ere gurekin konfiatu duzuenoi. Plazer bat izan da zuekin beste behin jolasean eta elkarrekin gozatzea. Betira arte!” Andoni Elduaien, Maxixatzen, moldatua.

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

-9-

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

LEIRE ETXEBERRIA Leire Etxeberria Floreagako ikasle ohia da. Azken urte hauetan ikastetxeko irakaslea da. Galdera batzuk egin dizkiogu Gure Artean aldizkarirako.

Zein dira zure umetako oroitzapenak? Umetako oso oroi– tzapen onak ditut. Saltsa guztietan ematen nuen izena eta eguna oso okupatuta pasatzen nuela gogoratzen naiz. Dantza, musika, igeriketa… denetik egiten nuen. Horrez gain Altzibarren bizi izan naiz eta orduak pasatzen genituen bertan jolasean adin desberdinetako umeek. Eta eskolako oroitzapenak? Floreagako oroitzapen oso politak ditut. Ikasle askoko gela izan nuen eta gure tirabirak medio oraindik ere kontaktua mantentzen dut gehienekin. Urtero egiten genituen ikasbidaiak gogoratzen ditut batez ere, esperientzia politak izan ziren. Nola baloratzen zure ume denborako Alai Batza? Larunbatero etortzen nintzen eta horrelako aukera bat izatea sekulako zortea iruditzen zait. Txikiak garenean kalera atera eta ez da jakiten nora joan eta zer egin. Alai Batzak sekulako entretenimendua ematen die umeei. Antolatutako ekintza ia guztietan hartzen nuen parte eta begirale moduan ere urteetan ibili naiz bertan. Guk jasotakoa beste batzuei ematea oso aberasgarria izan zen. Floreagan DBH bukatu ondoren, ze ikasketa bide egin duzu? Floreaga amaitu eta letretako batxilergo ikasketak egin nituen. Ondoren, Deustuko Unibertsitatean Lehen Hezkun– tzako gradua ikasi nuen. Hau amaitzean master bat ikasten hasi nintzen eta horrekin batera irakasle lanetan ere bai. Noiztik Floreagan irakasle? Zer ikasgai ematen dituzu?

- 10 -

Floreagan lanean orain dela hiru urte hasi nintzen. Aurten tutore gisa ari naiz lanean eta ikasgai desberdinak ematen ditut: gaztelania, natur zientziak, arte hezkuntza, tutoretza… Zer helburu dituzu beraietan? Ikasleak eskolara pozik etortzea oso garrantzitsua da nire– tzat. Gustora badaude lanerako gogoa izaten dute eta hori da ikasteko giltza. Ekintza desberdinak egiten saiatzen naiz eta beren ikasketa prozesuan laguntzen. Musika alorra ere landu duzu, eta soinua jotzen duzu? Zein izan da zure esperientzia musikan? Txikitan hasi nintzen musika eskolan eta instrumentua aukeratzeko momentuan trikitixa aukeratu nuen. Oraindik ere gehien gustatzen zaidana da baina ordu asko eskatzen ditu eta azken urteetan alde batera utzi xamar daukat. Ikastetxeko egun berezietan beti ateratzen naiz beste irakasle eta ikasle talde batekin. Polita da taldean instrumentuak jotzea. Nola ikusten dituzu eskola sistemaren azken urteetako aldaketak? Ni ikasle nintzenetik aldaketak nabaritu ditut. Haur Hezkun– tzako eremua ikustea besterik ez dago. Lehengoak eta oraingoak ez du zer ikusirik eta zalantzarik gabe onerako izan da. Lehen hezkuntzan ere aldaketak sartzen ari gara, alderdi manipulatiboari garrantzi handia ematen diogu eta zer esanik ez metodologia kooperatiboari. Taldean asko ikasten dute eta ez eduki aldetik bakarrik, taldean lan egiten ikastea oso garrantzitsua da gaur egungo gizarterako. Oraingo ikasle hauek taldean lan egin beharra izango dute helduak direnean. Zein dira, zure ustez, heziketan bai ala bai landu behar ditugun baloreak?

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Bere buruarekiko eta besteekiko errespetua, enpatia eta solidaritatea batez ere. Zure iritziz, zein dira Floreaga ikastetxearen gauzarik onenak, alde batetik, eta hobetu beharrekoak, bestetik? Alderdirik positiboena gertutasuna eta guztiok elkar ezagu– tzen garela. Hori umeentzat oso ona da eta gurasoentzat ere pentsatzen dut baietz. Hobetzeko berriz beti dago zerbait eta hortan saiatzen gara beti. Nola ikusten duzu Floreagaren ekarpena herrian? Floreagak herri mailan partehartze handia duela esango nuke. Udaletxetik proposamenak ateratzen direnean beti saiatzen gara aurrera egiten. Horrez gain, solidaritate eguna ere antolatzen da herri osoarentzat. Covid19a guregana gelditzeko asmoz etorri zela dirudi. Nola eragiten dio gure eguneroko eskolako bizitzari? Espero dut laster amaituko dela amets gaizto hau. Egunerokotasunean zuzen eragiten digu guri eta nekea gero eta handiagoa da. Gauzak ahalik eta ondoen egiten saiatzen gara eta etxean dauden ikasleak ahalik eta normaltasun handienarekin jarraitzea bilatzen dugu. Horretarako bideodeiak egiten ditugu baina oso gogorra da gelan daudenekin eta etxekoekin batera aritzea. Guk ahal duguna egiten dugu baina zaila da. Nola ikusten duzu irakasleen eta gurasoen elkarlana eskolan? Familiak eta irakasleak elkarlanean aritzea beharrezkoa da. Guztiok helburu berdina dugu, beren seme-alabek ikaste prozesuan aurrera egitea.

Laster etorriko dira Olentzero eta Errege Magoak. Zer eskatuko diezu? Aurten dudarik gabe COVID19 desagertzea eta gehiago horrelako pandemiarik ez ateratzea.

TESTA Edaria: Sagardoa

Mendi bat: Xoxote

Janaria: Bakailaua saltsan

Hondartza bat: Saturraran

Idazle bat: Elisabet Benavent

Nazio bat: Euskal Herria

Liburu bat: En los zapatos de Valeria

Herri edo hiri bat: Azkoitia

Mutil izen bat: Jokin Neska izen bat: Elaia Kirola: Dantza Pelikula: El diario de Noa

Musikari bat: Eñaut Elorrieta Museo bat: Guggenheim Kolore bat: Gorria

Aktore bat: Miguel Ángel Silvestre

Urtaro bat: Uda

Aktoresa bat: Blanca Suárez

Zaletasunak: Bidaiatzea

Bidaia bat: Cuba

Pertsonaia historiko bat: Frida Kahlo

- 11 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

AMAIA ETXABE ALBERDI Amaia Etxabe Floreagako ikasle ohia da. Biologia alorreko ikasketak egin eta urte mordoska bat Bartzelona aldean izan da lanean. Orain Donostian ari da alor honetan lanean. Galdera batzuk egin dizkiogu GA aldizkariaren 83. alerako.

master bat egitera, nire karrera horretara bideratzeko asmoz. Urte hartan odoleko minbizietan ibili nintzen lanean eta ezagutu nuen nolakoa zen ikerkuntza mundua, polita bezain gogorra.

Zein dira zure ume garaiko oroitzapenak? Oso oroitzapen politak ditut bai eskolan, etxean, kalean lagunekin edota baserrian familiarekin. Haurtzaro zoriontsua izan dudala esan nezake. Nola baloratzen duzu zure ume denborako Alai Batza? Mota askotariko joku, kirol edota saio egiten ziren toki alai bat zen niretzat, beti ondo pasatzera joaten giñena. Nola ahaztu hango ginkanak, AB gauak, jaialdiak... Eta Somaloko eta Logroñoko kanpaldiak? Intentsitate haundiko egunak izaten ziren, aktibitate desberdinez josiak, eta jende berri asko ezagutzeko aukera ematen zutenak. Oso momentu politak eta bereziak bizi izan nituen han, eta lagun bereziak egin ere bai. Floreagan, ikasle garaian, zer izan duzu gustukoena? Giro alai eta osasuntsua edukitzen genuela denon artean. DBH ondoren, zer ikasketa egin dituzu? DBH ondoren Batxillergoa egin nuen Azkoitian bertan, eta ondoren Biologia lizentziatura egitea erabaki nuen. Lizentziatura ikasteko behar diren 5 urte horietan pixkanaka desberdintzen joan giñen biologo batadunak eta botadunak. Nahiz eta animaliak eta natura oso gustoko izan, gehiago ikusten nuen neure burua osasun arloko edozein ikerketetan. Beraz, behin lizentziatura bukatu ostean Iruñara joan nintzen urtebetez Ikerkuntza Biomedikoari buruzko

- 12 -

Masterra bukatu eta urtebetera bartzelonara joan nintzen estatu espainiarraren bidez lortutako beka/kontratu baten bitartez. Beka honen bidez 4 urtez LMA deritzon odol minbizian egin nuen lan Josep Carrerasen Ikerkuntza zentroan, eta lan askoren ondoren, nire doktore titulua lortu nuen. Urte batzuk eman dituzu Katalunia aldean. Zer da handik gehien gustatzen zaizuna? Oso gustura eman ditut han urteak. Xarma haundiko hiria dela iruditzen zait eta urteen poderioz estimu handia hartu diot. Halere, ezta hiria gehien faltan botatzen dena behin alde eginez gero, baizik eta bertan zurekin egon den jendea. Donostian ari zara lanean, biologia alorrean. Nola antolatzen duzu han zure eguneroko lana… Zein dira zuen laneko errutinak? Gure lanean, arraroa dirudien arren, oso errutina gutxi ditugu, eta egun guztiak oso desberdinak dira, batzuetan esperimentu mota batzuk ditugu, besteetan beste batzuk, beste batzuetan aldiz horien analisia egin eta ondorioak ateratzea tokatzen da, eta beste batzuetan, berriz, egunak bileraz josiak izaten ditugu. Ez gara aspertzen. Zertan datza zehazki zuen lana? Zer ikertzen edota ekoizten duzue? Gaur egun terapia genikoaren arloan egiten dut lan. Terapia genikoa, gaixotasun genetikoak sendatzeko terapia mota bat da, non material genetiko osasuntsua garraiatzen den arazoa duten zeluletara. Horretarako, gure kasuan, AAV edota birus adenoasoziatuak erabiltzen ditugu garraiobide,

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

ez baitute gizakiarengan albo-ondoriorik sortzen. Zehazki, Viralgen empresan egiten dut lan, zein CDMO edota kontratu bidezko organizazio fabrikatzaile bat den. Bertan terapia genikora bideratutako GMP plataforma bat dugu, non birus adenoasoziatuak produzitzen diren bezeroentzat. Nik I+D departamentuan egiten dut lan. Bertan birus hauen material genetikoa moldatzen dugu ingeniaritza genetiko bidez, birusak gorputzeko organo konkretu batera joan daitezen (gaixotasunaren jatorriaren arabera), edota efizientzia altuagoa izan dezaten. Honez gain, beste departamentuetarako protokoloak optimizatu edota berriki sortzen ere aritzen gara. Zer aurrerapen espero ditzakegun epe ertainera zure arloan? Eboluzio konstantean dagoen arlo honek azken hamarkadan bultzada haundia izan du, eta egun ehundaka entsegu kliniko daude martxan teknika hau erabiliz gaixotasun mota ezberdinen aurka: mota askotako minbiziak, Alzheimerra, Parkinsona, etab. Esperantza handia dut eraginkorrak izango direla eta pixkanaka hobetzen joango dela gaixo askoren bizia. Nolako egoerei aurre egitea tokatu izan zaizu? Ardura eta presio handiko egoerak bizi izaten dira batzuetan, batik bat denborak bete behar direnean. Zure lanaren arabera gaixotasun larri bat duen ume batek bere dosia jasoko duen edo ez pentsatzea gogorra egiten da, nahiz eta ez-ohiko kasu bat izan. Erreza egiten al da lan gogorra eta bikote bizitza bateratzea? Biok ere urte askoz gogor saiatu ondoren lortutako lanak ditugu eta pasio haundiz bizi ditugu. Beraz elkar ulertzen dugu alde horretatik. Nola bizi duzue Covid19aren gaia? Beldur eta errespetu handiz hasieran, geroago espektazio handiz bakunaren bueltan eta orain, berriz, pixkat aspertuta nagoela aitortu beharra daukat. Nola ari gara erantzuten Covid19aren erronkari gure gizartean? Esango nuke asko dugula hobetzeko gizarte gisa. Pena haundia eduki dut ikusitakoan jendeak oso fede gutxi duela zientzian edota zientzialarietan, eta Interneten ikusitako edozein bideori jaramon gehiago egiten zaiola askotan. Halere, behin bakunazioak aurrera egin duen ahala, jendeak ulertu du bakunak ez dutela ezer txarrik eta konfidantza gehiagorekin joan da hartzera, portzentaia maila oso altuetara iritsiz, beraz, hori ere esan beharra dago.

TESTA Edaria: Bermuta Janaria: Kroketak. Idazle bat: Graeme Simsion Liburu bat: La catedral del mar Kirola: Mendia Pelikula: Green book Bidaia bat: Mexiko Mendi bat: Aizkorri Hondartza bat: Itzurun Herri edo hiri bat: Getari Musikari bat: Morgan Museo bat: Jüdisches museum (berlin) Kolore bat: Koral Urtaro bat: Uda Zaletasunak: Bidaiatzea, mendia, irakurtzea, etab. Pertsonaia historiko bat: Henrietta Lacks

Hezkuntzan, eskolan, zeri ematen diozu garrantzi handiena? Ikasleei gauzak ondo ulertaraztea eta irakasteko metodoa ikasleengan interesa eta ikasten ari denarekiko pasioa uztartuz izatea. DBHko garaiko koadrilarekin harremana mantentzen al duzue? Bai noski! Nahiz eta lehen baino sakabanatuago egon, saiatzen gara betiere elkartzen. Zer eskatuko diozu Olentzerori edota Errege Magoei? Bidaia luze eta polit bat 2022an.

- 13 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

ASIER OSTOLAZA SUDUPE, “MONTTE” Asier Ostolaza “Montte” Floreagako ikasle ohia da. Ingeniaria da. Musika arloan dultzaina eta panderoa jotzen ditu. Dultzaina diseinatu du 3D sisteman inprimatzeko. Galdera batzuk egin dizkiogu GA aldizkariaren 83. alerako.

Zein dira zure ume garaiko oroitzapenak? Pentsatzen jarrita eskolako oroitzapen mordo bat datozkit burura: haur hezkuntzakoak, DBH-koak, klaseetakoak, ibilialdietakoak, … Baina, bat nabarmentzekotan, eguerdi nahiz arratsaldeetan patio berdean igarotzen genituen momentuekin gelditzen naiz; majina bat ordu pasatakoa naiz esku pilotan. Nola baloratzen zure ume denborako Alai Batza? Esperientzia oso positibotzat jotzen dut, nahiz eta baserrian bizitzearen ondorioz gustatuko litzaidakeena baina gutxiagotan joaten nintzen. Azken finean, egunerokoan hain ohikoak ez ziren aktibitateak egiteko aukera genuen bertan, eta hori da gehien gustatzen zitzaidana. Lagunartean Ping Pong-ean, Play Stationean, goxokiak jaten,… oroitzapen ederrak datozkit gogora eta berriro ere joango nintzateke… jajajaj Floreagan, ikasle garaian, zer izan duzu gustukoena? Ikasketei dagokienez, Matematikak, marrazketa eta teknologia izan ditut gustukoen, soinketa ahaztu gabe noski; izugarri gustatzen baitzait kirola. Letren mundua, aldiz, ez doa nirekin, eta nahiz eta aprobatzeko zailtasunik ez izan, beti izan da gogo gutxiagorekin egin dudan zerbait. Bestalde, bertako ikaskideak aipatuko nituzke. Hainbeste urte elkarrekin igarota oso lagun onak egin ditut, eta denboraren poderioz harremanak hozten joan daitezkeen arren, nire barnean lekutxo berezi bat dute. DBH ondoren, zer ikasketa egin dituzu? Lehendabizi batxilergoa egin nuen Azkoitian, teknologikoa, oso garbi neukan hori. Ondoren, zalantza bat edo beste izan arren, ingeniaritza mekanikoko gradua egin nuen Donostian. Zalantzak ez zetozen gustu aldetik, denbora aldetik baizik. 18 urte nituenean beste 4 urte ikasten pasatzea asko iruditzen zitzaidan; baina, benetan asmatu nuen erabakiarekin. Harrez keroz, lanean ari nintzen bitartean diseinu mekanikoko master bat ere egin dut modu telematikoan. Heziketaren munduan, zure ustez zein dira balore garrantzitsuenak, ezin direnak sekula albo batera laga? Sakrifizioa, konstantzia eta humiltasuna aipatuko nituzke, helburuak betetzeko nahitaezkoak iruditzen zaizkit. Eta ikasketetan ez ezik, bizitza arloan ere oso garrantzitsutzat jotzen ditut. Zein izan da zure ibilbidea lanaren arloan? Batxilergoko ikasketak egiten ari nintzen bitartean, Astigarraga Kit Line enpresan (Azpeitia) hasi nintzen lanean, produkzio sailean. Lan hori udara partean egin nuen, eskolan jai nuen bi hilabetetan. Harrezkero, beste udara batzuetan ere bertan egin nuen lan, eta ingeniaritzako ikasketen azken urtean gradu amaierako lana egiteko ere aukera izan nuen. Ikasketak amaitzean, mantentze sailean jardun nuen lanean 2 urtez. Hortik, Mondragon Assembly enpresara mugitu nintzen (Aretxabaleta). Urruti xamarrera joan nintzen, baina ikasten

- 14 -

jarraitzeko aukera on bat ikusten nuen eta horri heldu nion. Lehen bi urteak, diseinatzaile mekaniko moduan egin nituen makina bereziko sailean; eta azken bi urte eta erdian Salmenta Ondorengo Zerbitzuko departamentuan nago arduradun mekaniko moduan. Ingeniari gisa ari zara lanean… Zer diseinatzen edo ekoizten duzue, zehazki? Muntaketa prozesuak automatizatzeko makinak egiten ditugu, soluzioaren diseinutik hasi eta bezeroaren plantan integratzeraino. Ez dugu makina estandarrik, guztiak bezeroak duen produktu mota eta exigentzietara egokitzen ditugu. Hori da alderdi politena, etengabe gauza berriak ikusi eta ikasteko aukera ematen baitu. Sektore ezberdinetarako egiten ditugu makinak, automobilgintza, osagai elektrikoak, etxetresna elektrikoak, gailu medikoak, eguzki panelentzat, … Gure sailean, makina txikiagoak eta aurretik fabrikatu ditugun makinetan aldaketak egiten ditugu. Ni gaur egun, aldaketa horien aurrekontua egin eta diseinua gauzatzeaz arduratzen naiz. Musika gustukoa duzu. Etxetik datorkizu tradizioa. Konta iezaguzu pixka bat… Bai, gure familian azken gizaldietan tradizio handia egon da dultzainaren inguruan. Nire ama, izeba, amaren osaba, birraitona,… dultzaina jole edota danborjoleak izan dira. Dena den, dultzaina jotzeaz aparte dultzainak fabrikatzeagatik egin ziren ezagunak. Nire birraitona zen Joxe, egurrezko dultzainak fabrikatzen hasi zen, ondoren metalezko batzuk egin bazituen ere. Ondoren, berari ikasita nire amaren osaba den Manuel hasi zen dultzainak egiten; eta honek metalezkoak egin izan ditu gehiago. Niri dagokidanez, 5 urterekin pandero jotzen hasi nintzen Azkoitiko Musika Eskolan, trikitixa gustatzen baitzitzaidan. Aurrerago, 13 urte nituela, dultzaina ikasteari ekin nion leku berean. Musika eskolan 2 urte igaro ostean, Urretxun beste pare bat egin nituen, Joxe Mari Lasarekin, eta ordutik aurrera nire kasaka dihardut. Azken urte hauetan nola garatu duzu musikarekiko zaletasuna? Zein izan dira zure maisu edo ereduak? Azkenaldian ezin izan diot nahi adina denbora eskaini musikari,

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

zaletasun asko ditut eta horrelakoetan ezin da denentzat nahiko denbora atera. Azken urteetan, herriko festetan, erromeri bateren bat edo beste eta lagun arteko afarietan jotzen dut dultzaina gehienbat. Nire erreferentzia beti trikitixa izan da, eta dultzaina trikitixarekin batera jotzen dut. Gaur egun ez da hain ohikoa bi instrumentu horiek batera entzutea, baina jendeak asko estimatzen du eta horrek ematen dit dultzaina jotzen jarraitzeko indarra.

TESTA Edaria: Zerbeza Janaria: Urdaiazpikoa Idazle bat: Juan Gómez-Jurado

Erreferenteei dagokienez, ez dut bereziki bat baina Monttetarrak esango nuke. Familiari loturiko kontuek beti sortzen baitute sentimentu berezi bat. Behin dultzaina jotzen ikasi nuenean, Monttetarrek jotzen zituzten piezak ikasteak erakartzen ninduen. Juan Mari Beltranek badu “Dultzaina Gipuzkoan” izeneko liburu bat argitaratua, non aurreko belaunaldietako dultzaina joleei grabatutako piezen partiturak dauden; eta liburu horretan agertzen ziren Monttetarren partiturak ikasten jarduten nuen.

Liburu bat: Reina Roja

Zure dultzaina diseinatu duzu, eta 3D sisteman ekoitzi. Nola sortu zen ideia? Gustuko emaitza lortu al duzu?

Bidaia bat: Thailandia

3D makinak merkaturatzen hasi zirenean berehala erakarri zuten nire interesa, eta dezentetan pasa zitzaidan burutik horrelako bat erostea. Dena den, 2019ra arte ez nintzen horrelako bat erostera animatu. Aurretik entzuna nuen Bizkaian plastikozko alboka batzuk egiten zituztela, eta ez dakit hori abiapuntutzat hartuta edo, plastikozko dultzaina bat egin behar nuela sartu zitzaidan buruan eta horretarako espreski erosi nuen 3D inprimagailu bat.

Hondartza bat: Malkorbe

Diseinuko programak menperatzen nituenez, etxean nuen dultzaina bati geometriaren neurriak hartu eta ordenagailuan marraztu nuen. Behin inprimatua nuenean ilusio handia egin zidan; baina jotzen probatu eta ongi sonatzen zuela entzuteak bai benetan ilusionatu eta poztu ninduela. Banekien dultzaina plastikozkoa izangatik ere nolabaiteko zarata atera beharra zuela, baina ez nuen espero afinaturik egon eta hain kalitate oneko soinu ateratzea. Harrezkero, dultzainaren diseinuarekin saltzeatzen ibili naiz: nota batzuren zuloak modifikatu dultzainaren portaera ikusteko, logotipoak gehitu pertsonalizatzeko, … Eta nahiz eta oraindik egon daitezkeen detaile batzuk hobetzeko, oso gustura nago lortutako emaitzarekin eta nonbaiten jo behar dudanean neuk egindakoekin ibiltzen naiz. Nola ikusten duzu Covid19aren gaia? Nola ukitzen dizu eguneroko lanean eta musikaren munduan? Covid-aren gaiak ez dit asko aldatu bizimodua egia esan. Kirola aire librean egitea asko gustatzen zait eta hori modu berdinean egiten jarraitu ahal izan dut. Kalean, aldiz, ez naiz asko ibiltzekoa eta alde horretatik ere ondo eraman dut. Gehiena musika munduan antzeman dut, denbora dezente egon baikara herrietako festetan jo ezinik, eta festa giro hori bai izan dela faltan bota dudana. Dena den, esaten den moduan “No hay mal que por bien no venga”; eta neretzako denbora gehiago izan dudanez, beste gauza batzuk lantzeko aukera izan dut. Dultzainari loturiko beste proiektu bat garatzen hasteko denbora izan dut. Baina beno, denbora asko eskatzen duten gauzak dira eta denborak esango du zertan gelditzen den. Azkoitiarra Azpeitian. Nola ikusten da Azkoitia ondotik? Bai, nahiz batzuei arraroa iruditu azkoitiarra izan arren azpeitiarra

Mutil izen bat: Asier Neska izen bat: Eider Kirola: Pilota Pelikula: Mechanic, Resurrection Aktore bat: Jason Sthatam Aktoresa bat: Itziar Ituño Mendi bat: Samiño Nazio bat: Euskal Herria Herri edo hiri bat: Leitza Musikari bat: Xabi Solano Museo bat: Soinuenea Kolore bat: Urdina Urtaro bat: Udaberria Zaletasunak: Mendia, Musika, Pilota, Teknologia, …

d t kuadrilla. k d ill Dena D d M titt i ki hizkera hi k A iti aldera ld dut den, Martittearra izaki, Azpeitiar dugunez ongi integratuta nago… jajajaj Ateraldi zelebreren bat egindako bakoitzean entzun izan dut “Azkoitiarra izan berruan” esaldia; baina betiere broma giroan. Adarra jotzeko kontestutik kanpo, ez dut uste benetan azkoitiar eta azpeitiarren artean benetako pikerik dagoenik. Baserriaren mundua ezagutzen duzu. Aurrera egiteko nondik egin beharko genuke? Baserriko bizimoduak alde batetik asko betetzen du, animalia eta naturaz inguratua egoteaz aparte edozer egiteko askatasuna ematen dizulako. Baina, aldi berean oso sakrifikatua da; bai egin beharreko lanen aldetik eta kalerako distantziak ezartzen dituen mugengatik. Ahal dela baserriei eusten saiatu beharko genuke, bakoitzak ahal den moduan. Baina, egia da orain arte ezagutu izan dugun baserri kontzeptua mantentzea oso zaila izango dela gaur egungo bizimoduaren ondorioz. Laster etorriko dira Olentzero eta Errege Magoak. Zer eskatuko diezu? Gaur egungoa ikusita, lehendabizikoz egoera hau normaltasun batera itzultzea eskatu nuke. Eta gainontzean, jarraitu dezagula bizitzaz gozatzen eta bakoitzak inguruan duguna baloratuz zoriontsu izaten.

- 15 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

AMAIA AIZPURU Amaia Aizpuru Floreagako ikasle ohia da. Mondragon Unibertsitatean egin zituen ikasketak. Galdera batzuk egin dizkiogu GA aldizkariaren 83. alerako.

Zein dira zure ume garaiko oroitzapenak?

diseinatzean datza eta hainbat proiektutan ingeniaritza aldetik kudeatzea.

Gogoan ditut ikasgeletara sartu aurreko uneak, nola ibiltzen ginen patio berdean jolasean eta geroago, kartatean Begoña dendaren inguruan.

Zer aurrerapen espero ditzakegun epe ertainera zure arloan?

Nola baloratzen duzu zure ume denborako Alai Batza? Nik oso ongi pasatzen nuen bertan eta futbolinetako masterra ere han egin nuen. Floreagan, ikasle garaian, zer izan duzu gustukoena? Kuadrillakoekin nengoela klasean eta nola ez, ikas-kirol. DBH ondoren, zer ikasketa egin dituzu? Batxilergo teknologikoa egin nuen Urolan, gero Energiaren Ingeniaritza Mondragon Unibertsitatean eta Proiektuen kudeaketaren masterra ere lan-ikaste online formatuan bertan egin nuen. Zein izan da zure ibilbidea lanaren arloan? Bi urte eta erdi egin nituen EIKA kooperatiban bitrozeramikaren munduan eta orain, beste bi urte bete ditut CAF enpresan.

Hidrogeno bidez propultsaturiko trena, tren digitala,etab. Nola bizi duzue Covid19aren gaia? Ziurgabetasunez beteriko garaia izan da, ez genekien ekoizten jarraitzea posible ote zen, ingeniaritzako departamentuok etxetik egin genuen lana. Uste dut, krisi honek gauza asko erakutsi dizkigula, baina ez dakit ikasi ote dugun. Kirolari zaitugu betidanik. Sarritan ikusten zaitugu bizikletak ibilbide luzeak egiten edota korrika. Zein izan dira zure erronkak kirol hauetan? Azkeneko bi udatan, Santiagoko bidea egin dut, bata mendiko bizikletarekin Roncesvallesetik eta beste, karreterako bizikletarekin Lisboatik. Korrikan aldiz, esan daiteke azken 3 urte hauetan, 3 Behobia eta 3 AzkoitiaAzpeitia erdi maratoi egin ditudala. Birtualek ere, berdin berdin kontatzen dute, ezta? Zer ematen dizu bizikletan edo korrika ibiltzeak?

Zertan datza zehazki zuen lana? Zer ikertzen edota ekoizten duzue?

Indarra esango nuke, ariketa egiten ari zarenean fisikoki nekatzen da bat, baina astero astero korrika entrenatzeak edo mendi buelta ederrak egiteak, urtero hobekuntzak ikustea dakar eta horrek, asko betetzen nau.

Askok jakingo duten moduan, trenak fabrikatzen dira. Nire lana, ordea, tren horiek bete behar duten mantentze planak

Pilotan palaz ere aritzen zara. Azkoitiko herriko taldeko kidea zara eta Gipuzkoako herri arteko txapelketan

MERTZERIA Guardia, 7 • 20720 AZKOITIA (Gipuzkoa) Tel.: 943 85 07 31

- 16 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

irabazle suertatu zarete azken edizioan. Zein da zure ekarpena? Eta zuen taldeko giroa? Suertatua ni izan naiz, bai KARKAR… Ba niretzat zoragarria da txapeldun hauen ondoan noiz-behinka entrenatzeko aukera izatea eta esan dezaket, txapel horren sekretuetako bat taldean dagoen giroa dela. Nola moldatzen zara entrenamenduak eta konpetizioak lanarekin eta eguneroko zereginek bateratzeko? Irailean ongi pentsatzen dut astea nola antolatu eta horri eskerrak, denerako denbora izaten dut. Gainera niretzat entrenatzera joatea ez da egin beharreko gauza bat, egin nahi dudan zerbait baizik. Orain dela 5 urtetatik alemana ikasten ere aritzen naiz eta hor ere, giro ona daukagu eta gustura joaten naiz. Hezkuntzan, eskolan, zeri ematen diozu garrantzi handiena? Ba duda handirik gabe esan diezazuket ingeniari izatea baino aldez garrantzitsuagoa iruditzen zaidala pertsona onak izaten ikastea; beraz gaitasun teknikoak baino, sozioemozionalak iruditzen zaizkit garrantzitsuak. Nola ikusten duzu Azkoitiko herria? Zein dira bertako zure gustuko txokoak? Eta bertako gizarte giroko ezaugarri ederrenak? Nik Azkoitia pertsonalitate handiko herri bezala ikusten dut eta nire toki gustukoenetako bat Oteiza Frontoietako Bizkaia da. Nola bizi dituzu herriko jaiak?

TESTA

Esan daiteke ez naizela parranda zalea, baina bai lagun giro jatorrean egotea gustatzen zaion pertsona bat.

Edaria: Sagardoa

DBHko garaiko koadrilarekin harremana mantentzen al duzue?

Idazle bat: Patricia Ramirez

Bai, noski. Ia astero elkartzen gara eta tartean behin DBHko gelako afaria ere egiten dugu.

Mutil izen bat: Aitor

Zer eskatuko diozu Olentzerori edota Errege Magoei? Aspalditik ez dut ezer materialik eskatzen, ez dut ukatuko txakur edo untxiren bat nahiko nukeela, baina sinatuko nuke beste Covid olaturik ez badator.

Janaria: Hamburgesa Liburu bat: Todo se puede entrenar Kirola: Denak Pelikula: In time Aktoresa bat: Kontxu Odriozola Bidaia bat: Batxilergoko Europako ikasbidaia Mendi bat: Larrun Hondartza bat: Kontxa Nazio bat: Euskal Herria Herri edo hiri bat: Errezil Musikari bat: Mikel Urdangarin Museo bat: Eureka! Zientziaren Museoa Kolore bat: Berdea Urtaro bat: Udaberria Zaletasunak: Kirola eta politika Pertsonaia historikorik: Martin Luther King

IGOR ISUSKIZA isusqui@mapfre.com www.mapfre.es/wps/portal/redoficinasmapfre/oficinas/4851

- 17 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

BORJA ZUBIZARRETA URIA, “LANDAKANDA” Borja Floreagako ikasle ohia da. Kirolari loturik egon da beti. Saskibaloiaren munduan ibili zen orain urte gutxi Azken urteetan mendi lasterketen munduan dabil eta, azken hilabeteetan Euskadiko Taldearekin ari da korrika. Galdera batzuk egin dizkiogu “Gure Artean” aldizkarirako.

Zein dira zure txikitako oroitzapenak?

ondoren federatu gisa 18 urte bete nituen arte. Etapa oso polita izan zen, asko disfrutatu nuen urte guztietan zehar.

Oroitzapen gehienak auzoarekin lotutakoak dira. Eskolatik irten ondoren biltzen ginen adin guztietako jendea auzoan. Futbolean, saskibaloian, ezkutaketan, pilotan… jarduten genuen. Ez ginen aspertzen, beti bilatzen genuen entretenitzeko zerbait.

Askotan ikusten zaitugu mendian gora eta behera korrika, agian bereziki Izarraitz inguruan. Nola hasi zinen mendian korrika?

Eta eskolakoak? Eskolako oroitzapenekin ere asko gogoratzen naiz. Eskolara sartu baino ordubete lehenago han elkartzen ginen atarian jolasean ibiltzeko. Klaseko oroitzapen politak ditut orokorrean. Horrez gain, arratsaldeetan ordu asko igaro genituen eskola kirolean lagun artean. Floreaga eskola utzi ondoren, zer ikasketa egin dituzu? Floreagatik irten ondoren, batxilergoa egin nuen Azkoitian bertan. Ondoren, betidanik kirola gustukoa izan dudanez, goi mailako kirol heziketa zikloa (“TAFAD”) egin nuen Donostiako Easo Politeknikoan. Azkenik, Elgoibarreko IMH institutuan mekanizazioa goi mailako heziketa zikoa burutu nuen. Eta egun, mekanizazio arloan ari naiz lanean Azkoitiko enpresa batean.

Saskibaloia utzi ondoren korrika egiten hasi nintzen astean 3-4 aldiz. Ondoren mendi martxak egiten hasi nintzen lagunekin. Zazpi Kurutze egiteko helburua jarri nion neure buruari eta horrelaxe hasi nitzen mendian korrika. Nolakoa izaten da zure urteko planifikazioa: prestaketa, konpetizioa …? Urteko planifikazioa lasterketen araberakoa izaten da. Gaur egun izugarrizko lasterketa aukera zabala dagoenez ez da erraza aukeraketa egitea. Normalean udan edukitzen ditut helburu nagusienak eta horietara indartsu heltzen saiatzen naiz. 3-4 astetik behin lasterketa bat egitea gustatzen zait. Hori dela eta, azaroa amaiera aldera hasten naiz intentsitate baxuko entrenamenduekin eta indar ariketekin gehienbat. Urtarrila aldera hasten naiz intentsitatea sartzen; mendian nahiz asfaltoan korrika, bizikleta eta gimnasioko lana uztartuz. Astean 6 entrenamendu egin ohi ditut normalean.

Saskibaloian aritu zinen, federatu gisa. Nola bizi izan zenuen etapa hori?

Zer ematen dizu mendian korrika ibiltzeak?

Saskibaloiko lehen urratsak eskola kirolean eman nituen. Asko gustatzen zitzaidan eta, gainera, futbolean baino hobeto moldatzen nintzen. Horrela, Iraurgi Saskibaloi taldean hasi nintzen, 10 urte ingururekin teknifikazioan eta

Alde batetik, askatasuna esango nuke; bai zapatilekin, bai bizikletarekin, bai eskiekin mendira irtetean izugarrizko askatasuna sentitzen dut, arnasa ematen dit. Bestalde, lagunak eman dizkit mendiak; urte hauetan zehar jende asko ezagutzeko aukera izan baitut. Euskadiko Selekzioaren deia jaso zenuen. Nola sentitu zinen? Deia jaso nuenean poza eta aldi berean presioa sentitu nituen. Selekzioaren deia saria izan da niretzat, aurretik egindako lan guztiaren ordainsaria. Horrez gain, datorren denboraldiari begira gogor entrenatzen jarraitzeko izugarrizko motibazioa eman dit. Era berean, presio handia sentitu nuen; munduko onenen artean euskal selekzioa ordezkatzeko gai izango nintzen zalantza egin bainuen. Zein izan dira Selekzioarekin egindako lasterketak. Nola baloratzen dituzu? Munduko kopako bi lasterketa korritu ditut aurten: bata Frantziako Alpeetan, Skyrace des Matheysins (25 km,

- 18 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

2000+); eta bestea, Lombardian, Italian, Limone Xtreme (23km, 2055+). Lasterketen balorazioari dagokionez, gazi-gozoa izan da; izugarrizko aukera izan da, toki berriak ezagutu ditut, paisaia paregabeetan zehar lasterketa, lagun talde batekin… Baina ez nintzen nire sasoirik onenean iritsi, gorputz aldi txarrarekin, eta beraz, ez nuen lasterketez gozatzea lortu. Hala ere, lasterketak amaitu nituen eta selekzioko beste kide eta lagunekin asteburu desberdina pasa nuen. Orain arte egin duzun mendi ibilbidean, zein lasterketa dituzu gustukoen? Oro har Euskal Herriko lasterketa guztiak dira politak, giro atsegina sortzen baita korrikalari eta ikusleen artean. Horren adibide da, esaterako, Zegama-Aizkorri mendi maratoia.

Hala ere, inguru eta paisaiei dagokionez, Piriniotako edo Alpeetako edozein lasterketa aipatuko nuke. Bat esatearren, Barrueran ospatzen den Buff Epic Trail. Ze asmo dituzu etorkizunerako? Beste horrenbeste urtetan kirol munduan jarraitzea nahiko nuke. Asko eman dit kirolak, mendi lasterketek batik bat, hemen sentitze naiz erosoen. Zer eskatuko diezu Olentzerori edota Errege Magoei? Osasuna.

TESTA Edaria: Garagardoa Janaria: Arroza Liburu bat: Bajo los cielos de Asia Kirola: Mendiarekin erlazionatutako edozer Bidaia bat: Alpeak Mendi bat: Erlo Hondartza bat: Itzurun Nazio bat: Euskal herria Herri edo hiri bat: Azkoitia Musika talde bat: ezin bat aukeratu Museo bat: Guggenheim Kolore bat: Gorria Urtaro bat: Udaberria Zaletasunak: kirola, lagunekin egotea Pertsonaia historiko bat: Kilian Jornet

- 19 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

LOURDESEN DESPEDIDA 1982a. Lehen lan eguna. Urduri..., baina hala ere pozik. Ba al da lanbide batean hasteko hori baino sentimendu politagorik? Haurrak gure oraina, haurrak gure etorkizuna, haurrak gure kezketan eta ametsetan; haurrei nola hitz egin, nola bidean lagundu , pixkanaka bidea laguntzarik gabe egiteko gai izan daitezen. Eta horrela ia berrogei urte. Erraz esaten da gero! Hainbeste urtetan izango ziren une goxoak eta baita ahaztekoak ere, baina bada zerbait beti lagun izan duzuna: irribarrea. Argazkian duzuna bezalakoxea: naturala, egiazkoa, eta politte, oso politte. 2021a. Azken lan eguna. Urduri…, baina pozik. Eta gaur ere haurrez inguratua….”neure biziko lanin azkenengo orduk”….”neure umetxuk”….zure hitzak dira, Lourdes, urduri baina pozik esanak. Bihotzetik irtenak, malkoei ezin eutsi ari denak esaten dituen gisan adieraziak. Ba al da lanbide batean ia berrogei urte jardun eta gero esateko hitz ederragorik? Ilusioz, profesionaltasunez, bokazioz, alaitasunez eta maitasunez zaindu dituzun umetxo horiek gaur irribarre goxoa egingo dute zurekin igaro zituzten uneez gogoratzean. Eskerrik asko, Lourdes!

Iriarte Margolaria, 1 20720 AZKOITIA • (Gipuzkoa) Tel.: 943 85 20 52 • Faxa: 943 85 20 91 j.artetxe@fkkopistegia.es • www.fkkopistegia.es

- 20 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

- 21 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

HAUR HEZKUNTZA

2 urtekoak udazkenean UDAZKENA HELDU DA TXORIAK IXILIK HOSTOAK JAUSI DIRA HOSTOAK JAUSI DIRA ZUHAITZAK TRISTERIK BAINA GU NESKA ETA MUTIL POZ POZEZ BETERIK!!!

- 22 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

HH3 JOLASTEN ETA IKASTEN “Bizitzako ikaskuntza garrantzitsu guztiak jolasten ikasten dira” (Francesco Tonucci)

- 23 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

OLENTZERO ETA ERREGE MAGOAK Olentzero Floeagara etorri zen abenduaren 21ean arratsaldean. Haurrak agurtu zituen, hauen eskari gutunak jaso eta gela bakoitzerako opariak ipini zituen. Errege Magoak aldiz, 22an goizean izan genituen Floreagan bisitan, Belenera bidean. HE, HH eta LH1-2ko umeak

- 24 -

Erregeengana hurbildu ziren. Euren kantuak abestu, eskari gutunak eman eta oparitxoak jaso zituzten. Alde egin baino lehen deadar handiz ohiukatu zuten EKARRIKOOOOO!!! Erregeek baiez esan zuten.

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

- 25 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

ESKOLAKO AGENDA 30

Dakizuen bezala, lehengo urtean Eskolako Agenda 21 izatetik Agenda 2030era pasatu ginen. Aldaketetako bat, datorren urteetan, Garapen Jasangarrirako Helburuak (GJH) landuko ditugula izango da. Aurten, trantsizioko 2.urtea izan arren, iazko 15.helburuarekin jarraitzen dugu. Zehazki, LEHORREKO EKOSISTEMETAKO BIZITZA: zelaiak, larreak eta landare itsutasuna. Prest al zaudete ikasturte berri honetako sekretu eta misterioak aurkitzeko? Adi egon!!

Eko-liderrak Hona hemen ikasturte honetako eko-liderrak Lehen Hezkuntzan: 1A Martin Iraeta, 1B Elene Sudupe, 2A Joane Unceta, 2B Aner Caballero, 3A Unax Larrañaga, 3B Zaida Carmona, 4A Enok Fernandez, 4B Naia Aizpurua, 5A Udane Nuin, 5B Noa Brea, 6A Ariane Izaguirre, 6B Jokin Fernández DBHN: 1A Unax Rojo, 1B Jare Arrieta, 2A Ariane Larrañaga, 2B Ainhoa Arregi, 3A Ane Varela, 3B Markel Murillo, 4A Izaro Lete, 4B Nora Errazkin

Konpromisoen lorategia Aurtengo gaiaren inguruko lanketarekin hasteko, tutoretza saioak egin ditugu: lore zein erleen garrantziaz jabetu gara, belar metei buruz hitz egin dugu… Guztion konpromisoekin lorategia osatu dugu Ostadar Txokoan.

- 26 -

Odonotuen erakusketa eta hitzaldia Abenduaren 2an, Urola Bizirik taldekokek antolatuta, Aranzadiko kideak izan ditugu “Odonatuak: uraren hegoak” erakusketa azaltzen. Gure ibai eta erreketan begiratuko dugu ea ikusten ditugun burruntzi eta sorgin orratzak! Eskerrik asko bisitagatik!

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Brigada berdea Aurten ere martxan ditugu brigada berdeak. Pasilloetako landareak zaintzeaz arduratzen gara: hezetasuna neurtu, ureztatu… Ederki ari dira hazten!

Green Friday Urtero azaroko azken ostiralean Black Friday ospatzen da. Hasieran, jendea beherapenetik etekina ateratzeko eta dirua aurrezteko proposatu zen. Alabaina, urtero egun honetan kontsumitzen den produktu kopurua igotzen joan da eta gaur egun urteko kontsumo handieneko eguna bihurtu da. Honek gure planetaren jasangarritasuna arriskuan jartzen du, eta ondorioz Garapen Jasangarrirako Helburuak betetzeko trabak ere jartzen ditu. Egun bakar batean 80kg CO2 igortzen dira pertsonako!. Hori dela eta, beharrezkoa da gure pentsatzeko era aldatzea… Beltza berdea bihurtu ezazu, eta gurekin bat egin “Green Friday” ospatuz. Bideo honetan ikasi ahal izango duzu modu jasangarri, kontziente eta konprometitu batean kontsumitzen. https://www.youtube.com/watch?v=ag3RFmUMMiA

Suspentsioak. Diagnosi unibertsala. Elektromekanika. Olio aldaketa dtmazp@arrakis.es Urola kale, 6 AZPEITIA Tel .: 943 15 12 60 - Fax: 943 15 73 76

- 27 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Klima Aldaketaren aurkako Nazioarteko Eguna Kaixo! Gaur, urriaren 24a, Klima-Aldaketaren Nazioarteko Eguna da. Klima Aldaketa lurreko klimaren aldaketa globalari deritzo. Aldaketa hauek naturak eragiten ditu baina azken urteotan guk ere bai. ETA GUK ZEIN NEURRI HAR DITZAKEGU? • Behar beharrezko energia xahutu eta eraginkortasun handiko tresnak erabili. • Hondakinak murriztu eta modu egokian kudeatu. • Behar beharrezko ura erabili. • Autoa ahal den gutxien erabiltzea. • Ingurukoei neurri hauen berri ematea. https://www.youtube.com/watch?v=nMEdU1YqcZU GOGORATU!Naturaz gozatu baino zaindu!! KEINU BAKOITZA GARRANTZITSUA DA!

Naturaren Babeserako Eguna Ba al dakizue gaur, urriak 18, Naturaren Babesarako Eguna ospatzen dela? 1972. urtean egun hau ospatzen hasi ziren, ingurunea babesteko ardura sustatu nahian. Gure inguruko fauna, flora, habitat desberdinak, paisaiak…zaindu eta errespetatu behar ditugula garbi izan behar dugu eta horretarako aholku batzuk ematen dizkizuegu: 1.

MURRIZTU, BERRERABILI, BIRZIKLATU!

2. URA AURREZTU, AZKENEKO TANTA ERE GARRANTZITSUA BAITA! 3. OINEZ, BIZIKLETAZ EDO GARRAIO PUBLIKOA ERABILIZ MUGITU! 4.

PRODUKTU TOXIKOAK SAIHESTU!

ANIMATU GAUZATXO SINPLE HAUEK PRAKTIKAN JARTZERA! ZAINDU DEZAGUN GURE BIZILEKUA!

- 28 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Plastikorik gabeko astea Azaroak 22-28ko astea, Hondakinak Prebenitzeko Europako Astearen izan zen. Aste honen helburu nagusia gizartearen sentsibilizazioa lantzeko ekintzak burutzea da. Ikastetxean, aste osoan zehar zenbat plastiko sortzen dugun ikusgai jarri genuen. Orain, erronka polita daukagu aurretik: zer egin dezakegu plastiko kontsumoa murrizteko? Ideia batzuk baditugu, laster izango duzue honen berri.

- 29 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

IRITZI GRAFIKOA

ITXARO IRAETA

- 30 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Urola Bizirik Eskerrik asko Urola Bizirik-eko taldekideei guru ingurua zaintzeagatik eta babesteagatik. Erakusketa zoragarria ikusteko aukera izan dugu ikastetxean. Mila esker!

jatetxea Etxeko sukaldaritza Kale Nagusia, 95 Tel. 943 85 28 88

20720 AZKOITIA (Gipuzkoa)

- 31 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Basoetako altxorrak Aurten ere, Eskolako Agenda 2030etik, abenduaren 22an basoko eta larreko altxorrak aurkitzera joan gara, naturak ematen dizkigun inguru ederrez gozatzera. DBH1 eta 4 mailetako neska eta mutilak Lertxundi ingurura joan dira. DBH2 eta 3koak, berriz, Aritzaga baserri ingurura.

QSFTBMEF

Ekintza hau 2030 Garapen Jasangarrirako helburuekin lerrokatuta dago, bereziki 15.arekin (Lehorreko Ekosistemetako bizitza). Hainbat ekintza eginez, goiz polita pasa dugu! Gabon zoriontsuak eta Urte Berri On guztioi EA2030eko taldekideen partez!

PINTURA EN GENERAL INTERIORES / EXTERIORES

G O Z O T E G I A

Javier Odriozola Etxaniz Xabier Larrañaga Goenaga

Nagusia, 114 • Tel. 943 85 10 71 Nagusia, 41 • Tel. 943 85 18 34 AZKOITIA

Ugarte, 3 - 1º Móvil: 609 13 46 24 659 97 62 72 20720 AZKOITIA (Gipuzkoa)

- 32 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

EUSKARA ASKE!! Euskararen Nazioarteko Eguna bihar, abenduak 3, bada ere, aurretik hasiak gara hainbat ekintza burutzen: bertsoak, soziolinguistikako tutoretza saioak, kartelak… Horien artean pasa den astean atera genituen argazkiak dituzue. Euskara Mahaian eragile garen guztiok udaletxetik zin-

tzilikatuta jarriko den kartelarekin argazkiak ateratzea adostu genuen. Eta horrelaxe egin genuen! Kartelak dioen bezala, guztion artean egin dezagun AZKOITIAN EUSKARA ASKE!

- 33 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Egunean behin Egunean Behin lehiaketaren 8. denboraldia amaitu da. Abenduaren 16an 21:30ean izan zen finala ETB1en, Maddalen Arzallus eta Xabier Sukiak gidaturiko Biba Egunean Behin saioan. Euskal Herri osoa jokoan jarri zuten! Denboraldi honetan 83.000 lagunek jokatu dugu Egunean Behinen, eta 3,9 milioi partida jokatu dira. Horien artean gure ikasleek jokatu dituztenak!!! Urriaren 25ean bi talde osatu genituen, iaz bezala: DBH1 eta DBH2ko ikasleak alde batetik eta DBH3 eta DBH4ko ikasleak bestaldetik.

Eguzkilore taldeko ikasleek osatu zituzten bi talde hauek eta talde horietan parte hartu nahi zuten guztiei kodeak eman zizkieten. Horrela bada, fin-fin aritu dira jokatzen 7 astez eta hainbat motatako galderak erantzun beharra izan dute. ZORIONAK bereziki irabazleei, baina baita parte hartzaile guztiei ere. Bejondeizuela guztiok! FLOREAGA EUSKARAZ, EUSKARAREKIN ETA EUSKARAREN ALDE!

“Euskaraz bizi nahi dut” kamisetak salgai Aurten ere, “EUSKARAZ BIZI NAHI DUT” kamiseta eskuratzeko aukera izango duzue ikastetxearen bidez. Horretarako azaroaren 9an, 17:00etan, idazkaritza aurrean egongo gara eta bertan hainbat kamiseta izango ditugu saltzen. Kamiseta bakoitzaren prezioa 10€-koa da. Azaroaren 9an erosi ezin duenak azaroaren 10ean edota 11an kamisetak erosteko aukera izango du idazkaritzan. Neurrien berri gutxi gorabehera izateko, lagungarri izango zaizkizu hemen beheko taula hauek. Zure zain egongo gara!

Eskola Hiztun Bila Normalkuntzako teknikari gisa Eskola Hiztun Bila jardunaldietan parte hartzekoaukera izan nuen eta bertan euskara eta eskola gaia uztartu zen.

- Euskaraz gozatzen duten irakasleak euskaraz gozatzen duten ikasleak lortzeko.

Hitzaldi eta mahai inguru interesgarriak izan genituen eta bertatik hainbat ideia elkarbanatu nahi ditut zuekin osointeresgarriak eta erabilgarriak baitira. Hauek dira

Josune Zabalak ere aipatu zizkigun horietako batzuk izan genuen formakuntza saioan, beraz, hortxe bakoi-tzak hausnar eta pentsa dezan.

ideia nabarmenenak - Ikasleei gure klaseetan hizkuntza praktikatzeko denbora utzi behar diegu. - Gure ikasleak entzule hutsak? Ahozko produkzio gehiago. Lehentasuna ahozkotasunari!

- 34 -

- Irakurzaletasuna plazeretik landu behar dugu.

Jarraituko dugu hauen inguruan formatzen eta hausnartzen. Ondo segi. Eskerrik asko. Iosu Irizar

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Euskal hiztunen hazia ereiten Pausoz pauso, ekimenetik ekimenera bideak urratuz eta, horrek sortzen duen arrastoan, euskal hiztunen hazia ereiten. Batzuetan, espazio zainduak duten garrantzia azpimarratuz; bestetan, esparru zabalagoak bultzatuz… Baina, beti, euskararekiko konpromisoa eta atxikimendua sustatuz geure artean eta gure sareko ikastetxeen artean. Jakinik, noski, lan handiena gutako bakoitzaren eskuetan dagoela, hizkuntza batek hiztunik ez badu, ezer gutxi baita. Gaur ere, eskuartean erronka, aberatsa eta irekia, euskal hitza gero esparru zabalagoan mugitu eta izan dadin, hainbaten hitza elkartuz eta bateratuz esanahi handiko esaldi luzeagoak eta aberatsagoak sortu ditzan; hitzetik-hortzera, loturarik gabe baina etenik gabe, aldi berean, hizkuntz koreografia berriak dantza dezaten. Haur, nerabe, gazte eta helduon artean bultzatuz, eta bata besteari lagunduaz, euskaldunok euskaldunokin euskaraz bizitzearen garrantzia transmititzen. Eskuartean paregabeko altxorra eta ondarea, egunez egun gauzatu eta janaritu beharrekoa, hezkuntz eta hizkuntz eskubideak bermatuz, hizkuntzatik ere mundu justuago bat eraikitzen joan gaitezen. Garen garenetik, mundura zabalduta, baina erroak egoki eta sendoki sustraiturik, gure izatea eta hegan egitea gizatiarragoa eta ederragoa izan dadin. Horregatik, baita ere, lagun diezaiegun euskarazko hitzei paseatzera irteten, iparraldetik hegoaldera, ekialdetik mendebaldera. Lehenik eta behin, erabaki indibidualak berretsi behar, kolektiboak bihurtzen joan daitezen eta bihur ditzagun. Horrela, euskararen landa haratago zabalduaz, Europako eta munduko mugak gaindituz, gure euskal kulturak hitz propiagoa eduki dezan; zer esanik badauka eta. Ozenagoa izan dadin, ezinbestekoa hezkuntzaz haratago, gizartearen konpromisoa eta inplikazioa, hezkuntzaren ahalegina bakarrik ez baita nahikoa jakitetik hiztunak izatea

bihurtzeko. Etxeko balioak, eskolan lantzen eta jorratzen diren balioei gorputza ematen die, horregatik ere familiei gure gonbidapen berezia: transmisioa mimatu eta denboran luzatu, gaurtik biharrera ziurtatuz. Guztiok beharrezko; batzuk, berriz, ezinbesteko. Euskaltzaleen Topaguneak bultzaturik, urtez urte, saioz saio, gogotsu egiten dugun ahaleginak, jada, bere fruitua ematen ari da, baina mardultzen joan behar du. Berri eta sendo dezagun Europa mailan egiten den ekimen handienak (eta bakarrak) zer esanik baduela, zer adierazteko gai dela, hizkuntzaren hezkuntzak garrantzia duela, eta hizkuntza aberastea pertsona, gizartea, mundua aberastea dela. Arnasa hartu eta jarrai parkeak, eskola kanpoaldeak, plazak, terrazak, etxeak eskalatzen, gogoz, tontorrak zain ditugu eta. Esan beharrik ez, hobe lagunekin bakarrik baino. Eta horretan ere, ”Haurren aurrean, helduok heldu” joka dezagun.

- 35 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Heldu haurrei eskutik, eta elkarrekin eta elkarturik euskarazko bideari ekin, egunerokoa bere ohizko territorioa izanez, euskarazko hitzen mendikatea zabalduaz, aldi bakoitzeko giza-paisaiarekin batu dadin.

bizirik diharduen eta iraun dezan. Helduon beharra dauka, haurrengana ondare baliagarri bezala hel dadin. Oinarrietatik ezagutzara berretsi dezagun. Gizartearentzat hizkuntza ere mesede baita.

Gaur, bihar eta etzi euskara eskutik hartu, ezpainetatik hitzei leku egin eta besteei eskaini, Euskarak 365 egun

Egilea: Arantza Jaka, Euskaraldiko ekimenen koordinatzailea Kristau Eskolan - KE Blog-a

Merkatua plaza, 60 943 852 579 AZKOITIA

ZENTRO MEDIKOA - TEST PSIKOTEKNIKOAK

Ibai-Ondo, 26 • 20720 AZKOITIA Tel./Fax. 843 85 27 68 E-mail: autoeskolaetxaniz@euskalnet.net - 36 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Euskara, elkarrengana biltzen gaituen zubia Euskararen Nazioarteko Eguna dugun honetan, bertsotan gure ekarpena… Denen artean euskara jaso

komunitate osoa,

heldu dira irakaskuntzara.

Langile edo irakaslea,

Arbaso zaharren arnasa zena

ikasle nahiz gurasoa

iritsi zen haurretara.

balore sorta zabal bat dugu

Bidean goaz eta bidean

sustraietatik jasoa,

helduenen ardura da

horien artean euskaran ere

helduek heldu haurrek jarraitu

badugu konpromisoa.

denok aberasten gara.

Geurea jarriz, mintzoa biziz,

Elkarrengana biltzen gaituen

eman dezagun pausoa (bir).

zubi bat baita euskara (bir). Kristau Eskola osatzen duen

Doinua hartu Jon Sarasua kantuan entzunik.

Zona Industrial Juin Txiki, pab.6 - 20720 AZKOITIA (Gipuzkoa) Tel: 943 85 24 56 - Email: gesa@gonzaloescartin.net

- 37 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Lehengoekin eta gaurkoengandik gerokoentzat

2021eko Euskara Eguna ere musikaz hasi dugu eta nahiz eta eguraldia ez dugun lagun izan, gustura igo dugu aldapa euskal doinuekin. Eskolara sartu orduko, berriz, LH6koen bertsoak izan ditugu:

- 38 -

LH6A

LH6B

Beste hizkuntzetara

Euskararen eguna

jotzen dugu erraz,

ospatu beharko,

lagunekin kalean

euskaldun izateaz

sarri gazteleraz.

harro gaudelako,

Hizkuntza guztiekin

Beste hizkuntzetatik

egin behar da jolas,

euskarara salto,

baina lehenengo hitza

erabili dezagun

guk beti euskaraz.

geurea delako

Euskaraz irakurri,

Gure hizkuntza da ta

baita ere idatzi,

ederra da, lagun.

ta zabaldu dezagun,

Berari esker gara

dagoelako gutxi.

guztiok euskaldun,

Gure hizkuntza maitea

Euskara egin behar da

ezin dugu utzi.

hizkuntza ezagun

Jakitea gutxi da,

eta mundu osora

beraz erakutsi.

zabaldu dezagun.

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

PASTORALA

Ikasturte hasiera Hasi dugu aurtengo pastoral kanpaina. Aurtengo lema “Bizipozez gainezka” da. Zergatik lema hori? Bizi izan dugun pandemia egoera honek ekarri dituen ondorioei itxaropenez aurre egiteko, bizitza itxaropenez bizitzeko. Honela lehenengo tutoretza eta ospakizuna egin ditugu. Bizitzari buruz hausnarketa bat egin dugu, zer da bizitza galdetuz. Erantzunak askotarikoak izan dira: ondo pasatzea, ederra dela, familiarekin egotea, bakarra dela eta bizi behar dela… Bizitzak gauza onak eta ez ain onak badituela ikusi dugu. Baita zenbaitetan erabakiak hartu behar ditugula. Batzuetan erabaki zuzenak hartuko ditugu, beste batzuetan aldiz okerrak. Baina beti daukagu bide zuzenera bueltatzeko aukera, ezta? Ikasturte hau aprobetxatu dezagun bide zuzena aukeratu eta bizitza egoki bizitzeko.

Alberdi Mekanizatuak S.L. Ugarte 2-3-4 • Aptdo 63 20720 AZKOITIA (Gipuzkoa) Tel.: (34) 943 85 29 70 • Fax: (34) 943 85 13 38 www.alberdimek.com

- 39 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

APE

terapia zentroa Koldo Aranbarri • Reflexoterapia • Diafreo • Osteopatia Jandonianiz 6b AZKOITIA 943 850 008 688 610 676 www.erromakozubia.com

- 40 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Abendualdiko elizkizunak Eguberrien bezperatan, abendualdiko elizkizunak egin ditugu gelaka. Beleneko irudiak horman geneuzkan zain. Aldare aurrean sehaska hutsa Jesus haurra noiz jaioko zain. Kandelak pizteko aukera izan dugu. Barkamenaren ospakizunak pozez bete gaitu.

- 41 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

MOTZEAN

Gau Beltza Kalabazak hustu, kandelak piztu… Gau Beltza urriaren 31ren bueltan ospatzen da Euskal Herrian. Ohitura zaharrak berreskuratuz, jaia berrasmatzen ari dira herriz herri eta horretaz aritu gara ikastetxean aste honetan. Gau Beltz ona pasaaaa!!!

Azaroaren 25a, Emakumeen alde Azaroaren 25a, indarkeria matxista desagertarazteko eguna da. Hori dela eta, Egun Onetan, DBH 4 ko ikasleek mundu osoan zehar neska eta emakumeek jasaten dituzten sexismoa, desberdintasuna eta indarkeria desagertzeko borroka egitearen garrantzia landu dute LH eta DBHko gela guztietan. Bestalde, Udaletik bidali dizkiguten mikromatxismo gidak ere banatu eta landuko dira. Gainera, Azkoitiko Hezkidetza foroan adostutako ekimenari helduz Mirabal ahizpek historian izan duten garrantzia landu dugu. Beraien omenez ikasleek TXIMELETAK egin dituzte eskuz. Mezu errebindikatzailez jantziriko tximeleta pila bat dabiltza hegan gure ikastetxean.

- 42 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

LH1-2 IPINTZAN LH1 eta 2ko neska eta mutilak Ipintza auzoan izan ziren goiz pasa. Eguraldia lagun txango bikaina egin zuten eta jolasean aritu ziren hango haur parkean.

PBO Abenduaren 15ean, PBOaz (Paralisi brakial obstetrikoaz) bizi diren pertsonen eguna ospatzen da. Hauek, ebakuntza ugari bizi behar izaten dituzte beraien bizitzan zehar, kaltetutako besoaren mugimendua eskuratu nahian. Erditzean bizitako praxi desegokiaren ondorio gertatzen da eta orbainak edo zikatrizak, beraien bidelagun ditugunez, hona hemen Marea Urdinetik proposatzen diguten ekimena: Orbain batekin argazki bat ateratzea edo orbain bat marraztuz bideo txiki bat egitea. Floreagako hainbat lagunek bidali dituzte honako argazki eta bideoak. Aupa Marea Urdina!!

Optometria - audio zentroa

ESTIBALIZ ARIZNABARRETA MARIAN IRIONDO optometristak

Exámenes visuales completos / Terapia visual: ojo vago, disfunciones binoculares, problemas de aprendizaje... / Integración de reflejos primitivos / Terapia auditiva SENA / Ortoqueratología nocturna / Audífonos, tapones baño-ruido

Karpos frutategia

www.optikairiondo.com

Ibaiondo kalea, 16 - TLF: 943 85 28 96

Kantauri plaza, 8. Zumaia. tel.: 943 86 04 86 Nagusia, 53. Azkoitia. tel.: 943 85 19 84

- 43 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

SAN MARTIN Gure haurrak txikitatik Azkoitiko Kultura ezagutu eta ohituretan parte hartzea nahi dugunez, San Martin eguna ospa– tzeko kanpaia jotzera igo gara. Entzungo zenituzten ezta? Txikienek ere, gelan jotzeko aukera izan dute.

- 44 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

DANBORRADA 2021 Pasa dira bi urte azkeneko aldiz atera ginenetik, baina aurten, nahiz eta azkeneko momentuan erabaki, Azkoitiko danborrada ospatu ahal izan dugu.

Anduezari argazki eder hauek atera izanagatik!! Datorren urte arte!

Ikastetxearen izenean bi talde izan dira atera direnak: guraso taldea eta ikasle ohien taldea. Aurtengoa desberdina izan arren, herria danbor soinuekin alaitzeko aukera izan dugu. Ea datorren urtean musukurik gabe ateratzeko moduan izaten garen. Eskerrik asko parte hartzaile guztiei, eta bereziki Amets

- 45 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

SAN ANDRES ASTEA San Andresak azkoitiarrentzat bereziak izaten dira eta ikastetxean ere gogoan izan ditugu. Astean zehar herri kirolen ezaugarriak ezagutu ditugu, nahiz eta eguraldiak praktikan jartzen ez lagundu. 5 urtekoek gainera garai hauetan hain ohikoa den taloa egiten ikasi dute. Ea datorren urtean behar den bezala ospatzeko moduan garen.

- 46 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

LEHEN SOROSPENAK Azken bi asteetan, Lehen Hezkuntzako 3, 4, 5, eta 6.mailetako ikasleek DYA-ko kideek eskainitako Lehen Sorospeneko tailerraz gozatzeko aukera izan dute. Saio hauetan jasotako ezagutzak ezinbestekoak dira pertsona bat larrialdi egoera batetik salbatzeko. Hori dela eta, gure ikasleek oinarrizko teknika desberdinak jarri dituzte pratikan horrelako egoera baten aurrean erantzuten jakin dezaten.

- 47 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

JyD- GAZTEAK ETA GARAPENA “Gazteak eta Garapena” Fundazioa, Salestar Misioak taldearekin batera, munduan pobrezia gainditzen laguntzeko garapen iraunkor, gizatiar, sozial eta ekonomiko baten alde ari da lanean, bereziki ume eta gazteei lanerako heziketa eskainiz. Bereziki Beningo kaleko umeen aldeko Salestarren proiektuak laguntzen saiatzen da. 2020an honako proiektua bideratu du Azkoitiko udalaren laguntzaz: “Alta Verapaz (Guatemala). Nekazalguneetako gazte indigenentzat kalitatezko heziketa jasotzeko eskubidea ahalbidetzea, genero enfokea eta

kultur berezitasunak kontuan hartuz”. Gure lankidea den Igor Ignacio nazioarteko boluntario– tzarako prestatzen ari da. Ikaturtean zehar bilera batzuetan parte hartuko du beste boluntarioekin batera.

Solidaritate Pintxo eta bigarren eskuko denda Floreaga Salestar Ikastetxeko Gazteak eta Garapena (JyD) taldeak “Solidaritate Pintxo eta Bigarren Eskuko denda” eguna egingo du Kontzejupean azaroaren 6an, larunbatean. Alai Batzak umeentzat jolasak antolatuko ditu herriko plazan. Pintxoen eta bigarren eskuko dendako salmentan lortzen den diru guztia Beningo Cotonouko kaleko umeen alde Salestarrek dituzten proiektuei bidaliko diegu (Mama Margarita Aterpea). Hau da Azkoitiko lagun guztiei eskaria: Parte hartu dezazuela solidaritate ekintza honetan, plazara agertu eta pintxo-trago batzuk hartuz, dendan zerbait erosiz. Gainera, zeuek etxean prestatutako pintxo, tortila, bizkotxo, postre eta antzekoak eraman ditzakezue 6an bertan Kontzejupera, goizeko 10:00 eta 10:30 artean. Gure Beningo zozketako billeteak ere erosi ahal izango dira. Beste laguntzarik eman nahi badiguzue ere, ongi etorria izango da. Azkoitiko elkarte edo “soziedade”, harakin, okin eta tabernariei ere egin diegu gure eskaria. Denoi aurrez eskerrak ematen dizkizuegu. JyD-GG Solidaritate Taldeko kideok.

HARATEGIA - Iñigo Urbistondo Trenbidearen Zumardia, 5 behea • 20720 AZKOITIA (Gipuzkoa) Tel.: 943 02 50 66

- 48 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

aloña larrañaga optiko optometrista julio urkijo, 8 tel. 943 85 25 11

20720 azkoitia gipuzkoa - 49 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Beningo Kaleko Umeen aldeko zozketako saria Azaroaren 27an, larunbatean, Mila Olalde “Periko Kiruri”k jaso du aurtengo zozketako saria, 7982 zenbakia duen txartela aurkeztuz, Sabinoren harategian. Sari bakarrean jaso ditu Errealeko Igor Zubeldiaren kamiseta, taldeko futbolariek sinatuak, eta Angel Aleson mendi lasterkariaren elastiko sinatua. Migel Zubizarreta “Bolante” eta Maite Agirre “Krispin” herriko margolarien koadro eder bana, Joseba Jatetxean bi lagunentzat bazkari edo afaria, Elikagune taldeak emaniko janari aukeratuen

- 50 -

saskia eta Xoxote artzain gazta. Aurten ez dira txartel guztiak saldu. Bildu diren 3700 euroak aurki bidaliko dira Beninera, han Salestarrek Cotonoun kaleko umeen alde duten Mama Margarita aterpera. Mila esker laguntzaile eta partaide guztioi: sarietan aipatutako guztiei, eta horietaz gain, Sabino Etxaniz, FK kopistegia, Jaskunde Kooperatiba eta Plaza Sport kirol dendari, eta billeteak saldu edota erosi dituzuen guztioi. Eskerrik asko!!!

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

Garapenean Bidelagun

Pol. Ugarte - Pab. 95 20720 AZKOITIA (Gipuzkoa)

- 51 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

JAIKI Urtero bezela eskolaz kanpoko ekintzak urritik martxan dia. Aurten mekanografia eta inglesa dira eskeini direnak. Pasa zaigu lehen hiruhilabetea lanean, gauza ezberdinak ikasten. Ondo pasa oporrak!! Aspaldiko parterz abenduan Jaikiko tailerra egiteko

- 52 -

aukera izan dugu. Oraingoan, gabonetako diademak egin ditugu. Osasun neurriak kontutan izanik, taldeak banatu behar izan genituen, beraz, Lh1-2koek goizean egiteko aukera izan zuten eta LH3koek berriz, arratsaldean. Urtarrilatik Aurrera adi egon, tailer gehiago etorriko dira eta!!

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

KIROLAK XAKE Anaitasuna-Kakute Elkartea Anaitasuna-Kakute elkarteak asteburuko txapelketarekin eman die hasiera uda osteko jarduerei. Ikasturte oparoa espero du elkarteak. 2021eko irailaren 12an, igandea, Anaitasuna-Kakute elkarteak antolatuta partida azkarren XXV. txapelketa soziala jokatu zuten, eta Anibal Fernandezek bukatu zuen lehen postuan, Juan Carlos Valorrekin berdinduta, biek zortzina puntu eskuratu baitzituzten. Txapelketa oso ona egin zuten biek ala biek, ia hutsik egin gabe, atzetik hurbil baitzuten Ion Kuende. Zazpi punturekin bukatu zuen hark. Laugarren lekuan txapelketa hauetan hasiberria den Diego Tepeyotochtlyk bukatu zuen, hiru punturekin; bosgarren Lucia Valor gelditu zen, bi punturekin; eta seigarrren Denisek, puntu batekin. Partidak zuzenean ikusi ahal izan ziren In-

Gure xakeko taldea osatzen dugu: Denis Valorrek, Lucia Valorrek, Aritz Soralucek, Markel Vesgak eta Cristian Cretuk. Abenduaren 12an kutxako txapelketa jolastu genuen Azkoitiako Frontoian (taldeetan). Astelehenetan eta ostegunetan 5:30tatik 6:30tara xakeko klaseak edukitzen ditugu, batzuetan 6:30etatik 7:30etara beste xakeko klaseak edukitzen ditugu Anibal Fernandezekin. Lehengo urtean Kutxako txapelketa jolasterakoan Gipuzkoako bigarrenak geratu ginen. Konfinamenduan, hilabete batean Nazioarteko Maisu batek (Iñigo Argandoñak) klaseak eman zizkidan online. 2021ean Azaroaren 21ean San Andreseko txapelketa eduki genuen eta nire aitak, Juan Carlos Valorrek, txapelketa irabazi zuen. Urte osoan txapelketa asko antolatzen dira, adibidez: Ekainean xakeko Azkoitiako Hiria txapelketa antolatzen da, Gabonetan txapelketa bat eta Kattu Oroigarria jokatzen dira.

ternetez eta COVID-19ari aurre egiteko beharrezko neurri guztiak hartuta egin zuten txapelketa. Anaitasuna-Kakute elkarteak asteburuko txapelketarekin eman die hasiera uda osteko jarduerei. Ikasturte oparoa espero du elkarteak.

LARRAMENDI JAUREGI Julio Urkijo 13 behea 20720 Azkoitia - Gipuzkoa Tlf. 943 851 961 jilarramendi@euskalnet.net www.larramendijauregui.com

Lucia Valor (DBH1A)

ESTACIÓN DE SERVICIO

AZPEITIA - AZKOITIA, S.L.

Martin Deuna, 3 • 20720 AZKOITIA (Gipuzkoa) Tel. / fax: 943 85 14 07

%2ko deskontua gure txartelarekin - 53 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

PILOTA Julen Etxaniz eta Urtzi Segurola txapeldun Gartzarongo Txapelketan. Ume mailan, 18-10 gailendu ziren Leitzako Baleztena eta Bidarten aurka. Jon Etxaniz eta Alex Juaristi azkoitiarrak dira Jubenil bigarren mailako Gipuzkoako pilota txapeldunak. Tolosako Beotibar pilotalekuan, finaleko partiduan, Oteiza pilota taldeko bikoteak Iraeta eta Aramendi tolosarren aurka 22-11 irabazi du. Zorionak mutilak!

KARATE MARKEL PIRIS Markel Piris se proclamó campeón de Euskadi de kata sub 21 en categoría cadete, juniors y sub 21, en Bergara. Markel este año ha conseguido ser campeón de Gipuzkoa, Euskadi sub 21 y sub campeón de Euskadi senior.

El club azkoitiarra Kanku ha participado en el trofeo Presidente celebrado en Bilbao con muy buena clasificación tanto en kata como en kumite. El 18 de Diciembre, sábado, Azkoitia albergó por primera vez el examen de grado hasta tercer Dan. al que optaron aspirantes de la escuela de karate Kanku.

1915ean ERAIKIA - 54 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

CHRISTMAS LEHIAKETA

LH 1A: 1. Nora Murillo LH 1B: 1. Jurdan Garate

LH 1A: 2. Ane Murillo

LH 1A: 3. Jone Martinez

LH 1B: 2. Naira Rodrigo

LH 1B: 3. Inge Sudupe

- 55 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

LH 2A: 1. Joane Unceta

LH 2B: 1. Naia Etxaniz

LH 2B: 2. Ander Alberdi

LH 2A: 2. Marina Eisman

LH 2A: 3. Alex Sanchez

- 56 -

LH 2B: 3. Alaine Tena

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

LH 3A: 1. Amane Etxaniz

LH 3B: 1. June Rojo

LH 3A: 2. Joanes Piris

LH 3B: 2. Nora Etxezabal

LH 3A: 3. Nora Soraluze

LH 3B: 3. Eder Aginagalde

- 57 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

- 58 -

LH 4A: 1. Romaisa Amamou

LH 4B: 1. Alaia Rubio

LH 4A: 2. Janire Santiago

LH 4B: 2. Ander Azpillaga

LH 4A: 3. Safae Maayouf

LH 4B: 3. Elaia Rodrigo

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

LH 5A: 1. Enara Osinalde

LH 5B: 1. Unai Salgueiro

LH 5A: 2. Joauiria Hajji

LH 5B: 2. Gari Zubizarreta

LH 5A: 3. Oihane Calderón

LH 5B: 3. Alba Horrillo

- 59 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

- 60 -

LH 6A: 1. Ainara Guerra

LH 6B: 1. Nikole Soraluze

LH 6A: 2. Amets Karrera

LH 6B: 2. Paula Huertos

LH 6A: 3. Denis Aramendi

LH 6B: 3. Enara Etxaniz

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

BERTSOTAN

Naia Arrizabalaga: Lazkao Txiki lehiaketan Lazkao Txiki bertsopaper lehiaketa jokatu zuten Ordiziako (Gipuzkoa) Barrena kultur etxean irailaren 12an. Argi Berri elkarteak Ordiziako Udalarekin batera antolatu zuen atzoko saioa, 30. aldiz. Hainbat bertsolarik parte hartu zuten lehiaketan, eta Naia Arrizabalaga azkoitiarrak lehen saria eskuratu zuen gazteen mailan; hau da, 14-18 urte artekoetan. Maila horretan sei lan aurkeztu zituzten guztira, eta epaimahaiak erabaki zuen azkoitiarraren Ez zatoz sortako bertsoak izan zirela onenak. Naia Arrizabalaga saritutako bertsoak kantatzen.

Julene Iturbe Azaroaren 28an, Bertso Urtieren barruan, Azkoitiko Elkargunean kantatu zuen Julene Iturbe bertsolariak. Bere ondoan ziren azken urte hauetan plaza asko egindako bertsolariak, tartean Gipuzkoako eta Euskal Herriko txapeldun izandakoak ere bai. Amaia Agirre, Beñat Gaztelumendi eta Andoni Egañarekin kantatu zuen Julenek jendez betetako Elkargunean. Oraindik bide laburra egin du bertsotan, baina ikusten da gai egokia dagoela. Oso ondo josi zituen neurri eta errimak, taxuzko arrazoiak emanez.

- 61 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

EGUBERRIETAKO Bertso irabazleak LH 5A

1. Maddi Arrieta 2. Laia Sudupe 3. Garazi Larrañaga

LH 5B

1. Garazi Zubizarreta 2. Nora Arrizabalaga 3. Helene Murillo

LH 6A

LH 6B

1. Jagoba Santesteban 2. Iraide Garate 3. Mikel Roca

1. Jokin Fernandez 2. Greta Etxaniz 3. Hodei Etxeberria

Maddi Arrieta

Garazi Zubizarreta

Jagoba Santesteban

Jokin Fernandez

Aurten ere gainean

Gabonak heldu dira

Urtero-urtero da

Gabonetan eman zuk

ditugu gabonak,

eta hau da martxa,

ospatzen Gabonak.

denoi maitasuna

urtero bezain ondo

gure etxera ere

Mila motibokin

eta ospatu beharko

lortzeko txanponak,

ba omen dakartza.

pasa momentu onak,

Urte Berri eguna.

piztu etxeko argiak

Ni izan naizelako

internetak utzita,

Gabonetan idatzi

itzali iphonak.

oso neska latza,

kaso aiton amonak.

Erregeei gutuna

Urte berri on denoi

niretzat oparia,

Urte berri on denoi

eta bete dadila

eta zorionak.

zuentzat ikatza.

eta zorionak.

desio duzuna.

Laia Sudupe Cabanillas

Nora Arrizabalaga

Iraide Garate

Greta Etxaniz

Txurroak ta turroiak

Ez da berdina aurten

Gabonak datoztela

Gabonak iritsita

eman dizkit amak,

hemen panorama,

esan dit amonak,

ez daukagu lana,

arkatza ta papela

baina ondo pasako det

txakurra eskatuta

muxu eta besarkadaz

aitonak ta amonak.

ikusiz amama.

ekarri aitonak,

bete dut amama,

Maitasuna gehiago,

Aurten Gabonetako

familian gaude ta

orain ez dugun arren

gutxitu iphonak.

ezin egin plana.

oso Gabon onak,

ona panorama,

Urte berri on denoi

Muxu handi bat eta

urte berri on danoi

guk familiarekin

eta zorionak.

besarkada bana.

eta zorionak.

egin jan-edana. Muxu handi bat eta besarkada bana.

Garazi Larrañaga Aizpurua

Helene Murillo

Mikel Roca

Hodei Etxeberria

Abendua heldu da,

Afarian jateko

Aizu, laster datozte

Niretzat zoriona

batera Gabonak,

daukagu mahatsa,

aurtengo Gabonak.

beteentzat Gabonak.

su ondoan jarrita

eta animatzeko

Turroian gastatuko

Guztioi iruditzen

familian denak.

egin dugu saltsa.

ditugu txanponak.

zaizkigu oso onak.

Txintxo portatu denok

Ona izan naiz

Espero ez eskatzea

Lagunekin jolastu

ta opari onak.

eta badut esperantza,

aurten ere iphonak.

ta gorde iphonak.

Urte berri on denoi

niretzat oparia

Urte berri on denoi

Urte berri on denoi

eta zorionak.

zuretzat ikatza.

eta zorionak.

eta zorionak.

- 62 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

ESKOLAKO LANAK

BONFIRE NIGHT

ARO GARAIKIDEA

- 63 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

EGUZKI SISTEMA

HAURREN ESKUBIDEAK

HEZURDURA

LOREAK ETA INTSEKTOAK

- 64 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

DBH2 GALDERA SAKONAK

PASTORAL MANDALAK

GIZA ANATOMIA

NEGUA

ESKOLAKO SARRERA

- 65 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

LA BUENA MENTIRA – GEZUR ONA Erlijioko ikasgaian, DBH4n “La buena mentira” pelikula ikusi dugu (2014. Margaret Nagle eta Philippe Falardeau). Blogean Uxue Urangak abenduaren 2an idatzi zuen iruzkina partekatzen dugu Gure Artean aldizkarian.

Hego Sudaneko gerratik ihesi doaz Mamere, Paul, Jeremiah, Abital Deng eta Theo. Bidean gerlari batzuek Theo harrapatzen dute. Hainbat ordu oinez ibili eta gero, Keniako Kakuma errefuxiatuentzako eremu batera iritsi dira. Han, beraien egoera berean aurkitzen diren hainbat eta hainbat gazte aurkitzen dituzte. Ameriketako Estatu Batuetara iristean, Abital, Mameren arreba, Boston hirira bidaltzen dute familia batengana. Bitartean, Mamere, Paul eta Jeremiah, Kansas City hirira eramaten dituzte. Mamere errudun sentitzen da Abital beraiekin ezin egoteagatik eta soldaduek bera ikusi zutenean, Theok, Mamere salbatzeagatik bere burua igo zuen eta hura eman zutelako. Paulek gogoan ditu lehoi batek bere anaia hil zituen irudiak eta errudun sentitzen da hura ez salbatzeagatik. Bere lankideek drogak ematen dizkiote eta probatu egiten ditu; bestalde, gaupasa zer den ere ezagutzen du. Carry, hiru errefuxiatu hauen gidariak asko laguntzen die hauei etxe bat aurkitzen eta janaria ematen. Beste alde batetik, gaizki sentitzen da bere ahizpa ez zekielako zergatik hil zen. Carryk hainbat pertsonekin hitz egiten du Abital bere

anaiekin elkar dadin eta azkenean, lortzen du. Abitalek gutun bat ematen dio Mamereri pentsatzen Theo zela eta azkenean hark bidali ziola ziurtatzen du. Mamerek hura ekarri nahi du beraiekin bizitzeko, eta harengana joaten da. Hainbat ordu haren bila pasa ondoren, beren txikitako ikur bat eginez elkartzen dira.Theo Kansas City hirira ekartzeko, papelak egin behar dizkio baina ez die baimenik ematen. Orduan, Mamerek esaten dio bere izenean joateko eta bere anaiekin elkartzeko. Azkenean, Theo besteekin elkartzen da. Pelikula hau asko gustatu zait bertan gertatzen diren hainbat gauzengatik. Adibidez, Mamerek Theori esaten dionean bere identifikazioa hartzeko bere anaiekin elkar dadin; zein ausartak izan ziren hainbeste kilometro oinez egin eta gerlariengandik ezkutatzeko; zenbat borrokatu zuten Abital beraiengana berriz ekartzeko… Pelikula honek erakutsi dit ez dela inor bereizi behar den arrazagatik. Elkar lagundu behar dugula. Uxue Uranga DBH4A

- 66 -

GURE ARTEAN 83. 2021eko abendua

ZER ESKATZEN DIOT 2022. URTEARI? Dbh3A eta Bko ikasleei galderi honi erantzutea eskatu diegu. Zer eskatzen diozu 2022. urteari, zuretzat eta gizartearentzat? Hona hemen erantzun batzuk Dudarik gabe urte gogorra izan da aurtengoa. Koronabirusa, eskolan lan nahiz azterketa gehiago, entrenamenduak... Baina zorionez osasuntsu egoten jarraitu dugu, bai etxekoak, bai lagunak. Egia esan, ez da gutxi. Alde horretatik, horrelaxe jarraitzea eskatu nahiko nioke datorren urte honi: osasunarekin, arazorik gabe eta eskolan nota onekin. Gainera, neure kabuz kirol gehiago egiten hasi nahi dut, mendira joanez edo etxean entrenatuz. Denbora libre gehiago nahiko nuke horretarako. Dena den, mundu mailan beste hainbat arazo daude, esate baterako gerrak eta desberdintasunak. Ez da erraza aukeratzea baina garrantzitsuena klimari aurre egitea da. Klima aldaketak horrela jarraitzen badu, laster bizitokirik gabe geratuko gara gu eta inguruko izaki bizidun guztiak. Politikariek neurri zorrotzagoak hartzea eta irtenbide egokiagoak izatea eskertuko nioke 2022ari. Urte berri on! 2022. urtea laster hemen dago, helburu berriez betetako urtea espero dut eta 2021. urteko gauza txar guztiak atzean uztea. Koronabirusa dela eta, egoera larri hau hobetzeko ezinbestekoa da guztiok arau sanitarioak errespetatzea, horregatik, guztiok lehen urtean baino arduratsuagoak izatea eskatzen dut. Nire jomuga pertsonaletako bat amonekin gehiago egotea da, lehengo urtean hainbeste ez garelako ikusi. 2022. urteari eskatzen diot pandemiaren egoera hobetzea. Klima aldaketa murriztea eta ekosistemak ondo egotea. Mundu osoko jendea txerto ipinita edukitzea. Desargetzeko arriskuan dauden animaliak ez desagertzea. Jendeak gutxiago kutsatzea. Eta ekonomia hobetzea, eta desnutrizioaren bidez hildakoen kopurua murriztea. Nik 2022. urteari osasuna eskatzen diot, nire familiarentzat, lagunentzat eta niretzat. Poza ere eskatzen dut, familiarekin ondo egotea, lagunekin denbora pasatzea, gustatzen zaizkidan gauzak egitea... poza ekartzen duen edozein gauza egitea. COVID-19 guztiz desagertzea ere ondo egongo zen eta klima aldaketaren ondorioz gertatzen ari diren gauza asko ere ez gertatzea. Eskatuko nuke munduan gosete gehiago ez egotea, dirua hobeto banatua egotea, gerrarik ez izatea, munduan klima aldaketa konpontzea. Niretzat eskatzen dut urte hobeago bat izatea eta ez edukitzea aurten hainbeste arazo. Bizitza hobeago bat nahi dut egin. Covid kasuak asko jaistea nahi dut. Maitasun asko egotea gure artean, familian eta lagunen artean… Gure familia gehiago zaintzea, gure helduak ondo egotea. Egoera normal batean niretzako izango ziren gauzak eskatuko nituzke, baina egoera berezi honetan guztientzako baliagarriak izango diren gauzak eskatuko dizkiot 2022. urteari. Lehenengo eskaera Covid-19 aren egoera obetzea da. Bigarren eskaera, bai urte berezi honetan eta baita beste urteetan eskatuko nuen gauza bat da: Pertsona guztien berdintasuna, bai LGTBIQA+ pertsonentzat, baita ere arraza ezberdinetako pertsonentzat... guztiontzat. Eta hirugarren eta azkenengo eskaera mundua hobetzea izango zen, adibidez kutsaduraren aldetik.

Helburu batzuk ditut 2002.urterako. Nire eskaera eskolan ondo egotea eta nota onak ateratzeko. Baita ere denontzat Coronavirusa desagertzea. Niretazko eskatzen dut dena hobetzea eta pertsonekin gehiago hitz egitea, gehiago irekitzea. Eta gizarteari eskatzen diot mundua gehiago zaintzea, Covid-19 abisu bat da, mundua hiltzen ari delako eta orain da momentua hobetzeko, bestela gero ezingo dugu ezer egin. Paperak zakarrontzira bota, plastiko edo gauz bakoitza bere zakarrontzira bota... Mundua aldatzea eskatzen dut. Nik eskatzen diot, urte hau pozik pasatzea, egin ditudan akatsak berriro ez egitea. Baita koronabirusa baretzea ere, ez egotea hainbeste positibo eta, ahal bada, gosea bukatzea. Ez da erraza eskatzen dudana, baina denok batera egin dezakegu, pixkanaka. Zuk pauso bat ematen duzunean eta beste batek beste pausu bat ematen duenean, bi pauso dira mundua hobetzeko. Natura zaintzea, gure bizilekua baita. Hau da nire eskaria: nire familiak problema ekonomikorik ez edukitzea eta dena ondo joatea. Notak hobeak izatea eta kontzentrazio gehiago edukitzea, familiarekin hobeto ematea eta denok batera egotea, eta lagunekin denbora askoz gehiago pasatzea. Egia esanda, nik 2022 ez diot gauza asko eskaintzen. Nik hurrengo urtean, nahi dut poza edukitzea, hau da dena ondo joatea, familiarekin, irakasketekin, lagunekin... Baita ere emozionalki ondo egotea. 2022k gauza onak ekar ditzala adin eta mundua modu egokian egon dadila, hau da, gerrarik eta goserik gabe. Nik 2022ri eskatzen diodan lehen gauza pandemia hau bukatzea da, familia eta lagunekin egun-pasa eder bat egitera joateko libre izanez. Beste gauza bat familia eta lagun denak ondo izatea da osasun aldetik. Kirolean mailaz igotzea ere oso ederra izango zen guretzat eta gure taldekideentzat. Niretzat garrantzitsuena pertsona bezala indartzea eta haztea da, gauza materialak ez baitute sentitzen eta oso garrantzitsua iruditzen zait bakoitzak bere sentimenduak kanporatzea. Ingalaterrara joateko beka aurten ez dudanez lortu, hurrengo urtean lortzen saiatuko naiz. Jende berria ere ezagutu nahi dut eta beraiekin solasean ibili. Oporretara joaten bagara, lagun mordoxka egin eta haiekin goiz, arratsalde eta gau jolasean ibili. Nik 2022ri pandemia hau bukatzea eskatzen diot; bestela ezin izango dugu ikas-bidaian Madrilera lasai joan: covid pasaportea erakusten joan beharko dugu, maskararekin jarraitu beharko dugu, edozer berezi egin behar badugu positiboen datuak begiratzen ibili beharko dugu...

- 67 -

Jesusek esan zuen: “Ni naiz munduarentzat argia. Niri jarraitzen didana ez da ilunpetan ibiliko, baizik eta bizia ematen duen argia izango du”. (Jn 8, 12)