Skip to main content

وزارة الأوقاف

Page 1

‫‪-1-‬‬

‫أوال‪:‬ماظعـاصر‪:‬م م‬

‫الزكاة وأثرها يف حتقيق التكافل االجتماعي‬ ‫‪ 8‬صفر ‪7341‬هـ املوافق ‪ 02‬نوفمرب ‪0275‬م‬

‫‪ .1‬عـزظةماظزطاةموأػؿقؿفاميفماظشرؼعةماإلدالعقة‪.‬‬ ‫‪ .2‬احلؽؿةمعنمعشروسقةماظزطاة‪.‬‬ ‫‪ .3‬اظزطاةموحتؼققمعؾدأماظؿؽاصلماالجؿؿاسي‪.‬مم‬ ‫‪ .4‬أثرماظؿؽاصلميفمادؿؼرارماجملؿؿع‪.‬‬ ‫م‬

‫ثاغقا‪:‬ماِّدظة‪ :‬م‬ ‫اِّدظةمعنماظؼرننماظؽرؼم‪ :‬م‬ ‫‪ .1‬ضالمتعاىل‪:‬م{إٔغٖؿَاماظصٖدَضَاتُمظِؾْػُؼَرَاءِموَاظْؿَلَاطِنئموَاظْعَاعِؾِنيَمسَؾَ ِقفَاموَاظْؿُمَظَّ َػةِمضُؾُوبُفُمِموَصِيماظر‪ٚ‬ضَابِموَاظْغَارٔعِنيَم‬ ‫َاظؾهُمسَؾِقمْمحَؽِقمْ}مػاظؿوبة‪:‬م‪66‬ؼ‪.‬‬ ‫َماظؾهِمو َّ‬ ‫ضةًم ِعن َّ‬ ‫ٔماظؾهِموَا ِبنٔماظلٖؾِقلٔمصَرٔؼ َ‬ ‫وَصِيمدَؾِقل َّ‬ ‫َاظؾهُم‬ ‫ؽنْ مظَفُمِ مو َّ‬ ‫صل‪ ٚ‬مسَؾَقِفٔمِ م ٔإنٖ مصَؾَاتَكَ مدَ َ‬ ‫‪ .2‬وضال متعاىل‪ :‬م{خُذِ معِنِ مأَعِوَاظِفٔمِ مصَدَ َضةً متُطَف‪ٚ‬رُػُمِ موَتُزَطِّقفٔمِ مبِفَا موَ َ‬ ‫دَؿِقعْمسَؾِقمْ}مػاظؿوبة‪:‬م‪163‬ؼ‪.‬‬ ‫‪ .3‬وضالمتعاىل‪:‬م{ؼَامأَؼٗفَاماظَّذِؼنَمنعَـُوامأَغِػِؼُوام ِعنِمرَق‪ٚ‬ؾَاتِمعَامطَلَؾِؿُمِموَعِؿٖامأَخِرَجِـَامظَؽُمِمعِنَماْظلَرِضٔموَظَامتَقَؿٖؿُوام‬ ‫ٖماظؾهَمشَـِي‪ٙ‬محَؿِقدْ}ػاظؾؼرة‪:‬م‪267‬ؼ‪.‬‬ ‫اظْكَؾِقثَمعِ ِـهُمتُـِػِؼُونَموَظَلِؿُمِمبِكخِذِؼهِمإٔظَّامأَنِمتُغِؿِضُوامصِقهِموَاسِؾَؿُوامأَن َّ‬ ‫‪ .4‬وضالمتعاىل‪:‬م{اظَّذِؼنَمؼُـِػِؼُونَمأَعِوَاظَفُمِمبِاظؾَّ ِقلٔموَاظـٖفَارٔمدِر٘اموَسَؾَاغَِقةًمصَؾَفُمِمأَجِرُػُمِمسِـِدَمرَب‪ٔ ٚ‬فمِموَظَامخَوِفْمسَؾَقِفٔمِم‬ ‫وَظَامػُمِمؼَقِزَغُونَ}ػاظؾؼرة‪:‬م‪274‬ؼ‪.‬مم م‬ ‫حق‪ٙ‬مظِؾلٖاِئلٔموَاظْؿَقِرُومٔ}مػاظذارؼات‪:‬م‪19‬ؼ‪.‬‬ ‫‪ .5‬وضالمتعاىل‪:‬م{وَصِيمأَعِوَاظِفٔمِم َ‬ ‫ماظؾهَ مذَدِؼدُم‬ ‫ماظؾهَ مإٔنٖ َّ‬ ‫ن موَاتٖؼُوا َّ‬ ‫‪ .6‬وضال متعاىل‪{:‬وَتَعَاوَغُوا مسَؾَى ماظْؾِر‪ ٚ‬موَاظؿٖؼْوَى موَظَا متَعَاوَغُوا مسَؾَى ماْظنٔثِمٔ موَاظْعُدِوَا ٔ‬ ‫اظْعِؼَابِ}مػدورةمادلائدةؼ‪.‬مممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممممم م‬ ‫اِّدظةمعنماظلـةماظـؾوؼة‪ :‬م‬ ‫ُماظؾهِم(صؾىمآمسؾقههمودهؾمم)‪:‬م«معَـَهلُماظْؿُهمِعِـِنيَم‬ ‫‪َ .1‬سنٔماظـٗعِؿَانٔم ِبنٔمبَشِريٕم(رضيمآمسـفؿا)مضَالَم‪:‬مضَالَمرَدُول َّ‬ ‫صِهىمتَهوَاد‪ٚ‬ػِمِموَتَهرَاحُؿِفٔمِموَتَعَههارُػِفٔمِمعَـَهلُماظْفَلَهدِمإَٔ​َاماذِهؿَؽَىمعِـِههُمسُضِهوْمتَهدَاسَىمظَههُمدَههائِرُماظْفَلَهدِممبِاظلٖهفَرٔم‬ ‫وَاظْقُؿٖىم»م(رواهمعلؾم)‪.‬م‬ ‫‪ .2‬و َسنِمأَبِيمعُودَىم(رضيمآمسـه)م َسنٔماظـٖؾِي‪ٚ‬م(صؾىمآمسؾقهمودؾم)مضَالَم‪:‬م«إٔنٖماظْؿُمِ ِعنَمظِؾْؿُمِ ِعنٔمطَاظْؾُـِقَهانٔم‬ ‫ضهُمبَعِضّاموَذَؾٖكَمأَصَابِ َعهُ»(رواهماظؾكاري)‪ .‬م‬ ‫ؼَشُدٗمبَعِ ُ‬


‫‪-2-‬‬

‫َماظؾهُمسَـِفُؿَا)مضَالَم‪:‬مضَالَمرَدُهولُمآِمم(صَهؾَّىماظؾَّههُمسَؾَقِههِموَدَهؾَّمَ)م‪:‬مم«مبُـِهيَ​َماإلٔدِهالَمُمسَؾَهىم‬ ‫‪ .3‬و َسنٔما ِبنٔمسُؿَرَم(رَضِي َّ‬ ‫حج‪ٚ‬ماظْؾَقِتِموَصَ ِومٔم‬ ‫َّماظؾهُموَأَنٖمعُقَؿٖدّامسَؾِدُهُموَرَدُو ُظهُموَإٔضَامٔماظصٖالَةِموَإٔؼؿَاءِماظزٖطَاةِموَ َ‬ ‫خَؿِسٕمذَفَادَةِمأَنِمالَمإَٔظهَمإٔال َّ‬ ‫رَعَضَانَ»(عؿػقمسؾقه)‪.‬‬ ‫َّىماظؾهُمسَؾَ ِقهِموَدَهؾَّمَ)مبعهثمععهاَّام(رَضِهيَماظؾَّههُمسَـِههُ)مإىلم‬ ‫َّ‬ ‫‪ .4‬مم وسنمابنمسؾاسم(رضيمآمسـفؿا)مأنماظـيبم(صَؾ‬ ‫َّاماظؾهُموَأَغ‪ٚ‬يمرَدُهولُماظؾَّههِممصَهنٔنِم‬ ‫ػلَمطِؿَابٍمصَادِسُفُمِمإٔظَىمذَفَادَةِمأَنِمظَامإَٔظهَمإٔظ َّ‬ ‫اظقؿنمصؼالمظه‪:‬م«إٔغٖكَمَتلْتِيمضَوِعّامأَ ِ‬ ‫خؿِهسَمصَه َؾوَاتٍمصِهيمطُهل‪ٚ‬مؼَه ِومٕم مَوظَقِؾَهةٍم مصَهنٔنِم‬ ‫ٖماظؾهَم َسزٖم َوجَهلٖماصْؿَه َرضَم َسؾَه ِق ٔفمِم َ‬ ‫ذِظكَم َصَل ِس ِؾ ِؿ ُفمِم َأن َّ‬ ‫ػمِم َأرَاسُوكَمِظ َ‬ ‫ُ‬ ‫جلٖماصْؿَرَضَمسَؾَقِفٔمِمصَدَ َضةًمصِيمأَعِوَاظِفٔمِمتُمِخَذُم ِعنِمأَشْـِقَهائِفٔمِموَتُهرَدٗمصِهيم‬ ‫ٖماظؾهَمسَزٖموَ َ‬ ‫أَرَاسُوامظِذَظِكَم َصلَسِؾِؿِفُمِمأَن َّ‬ ‫صُؼَرَا ِئفٔمِم م َصنٔنِمػُمِمأَرَاسُوكَمظِذَظِكَم َصنٔؼٖاكَموَطَرَائِمَمأَعِوَاظِفٔمِموَا ٖتقٔمدَسِوَةَماظْؿَظْؾُومٔم َصنٔغٖفَامظَقِسَمبَقِـَفَهاموَبَه ِقنَماظؾَّههِم‬ ‫جلٖمحِفَابْ)م(علـدمأمحد)‪.‬م‬ ‫سَزٖموَ َ‬ ‫‪ .5‬ممو َسنِمأَبِىمػُرَؼِرَةَم(رضيمآمسـه)م َسنٔماظـٖؾِى‪ٚ‬م(صؾىمآمسؾقهمودؾم)مضَهالَ‪:‬م«بَقِـَهامرَجُهلْمبِػَهالَةٍمعِهنَماَِّرِضٔم‬ ‫جةٌمعِهنِم‬ ‫دقٔمحَدِؼ َؼةَمصُالَنٕ مصَؿَـَقٖىمَ​َظِكَماظ ٖلقَابُم َصلَصْرَغَمعَاءَهُمصِىمحَرٖةٍمصَهنَٔ​َامذَهرِ َ‬ ‫صَلَؿِعَمصَوِتّامصِىمدَقَاَبةٍ‪:‬ما ِ‬ ‫تِؾْهكَماظش‪ٚ‬هرَاجٔمضَهدِمادِهؿَوِسَؾَتِمَ​َظِهكَماظْؿَههاءَمطُؾَّههُمصَؿَؿَؾٖهعَماظْؿَههاءَمصَهنَٔ​َامرَجُهلْمضَههائِمْمصِههىمحَدِؼؼَؿِههِمؼُقَهم ‪ٚ‬ولُماظْؿَههاءَم‬ ‫َماظؾهِمعَامادِؿُكَ؟مضَالَمصُالَنْ مظِالِدِمٔماظَّذِىمدَؿِعَمصِىماظلٖقَاَبةِ مصَؼَالَمَظهُمؼَامسَؾِدَماظؾَّههِم‬ ‫بِؿِلِقَا ِتهِ مصَؼَالَمَظهُمؼَامسَؾِد َّ‬ ‫ظِمَمتَ ِللَظُـِىم َسنٔمادِؿِى؟مصَؼَالَ‪:‬مإٔغ‪ٚ‬ىمدَؿِعِتُمصَوِتّامصِىماظلٖقَابِماظَّذِىمػَذَامعَهاُ​ُهُمؼَؼُهولُمادِهقٔمحَدِؼؼَهةَمصُهمالَنٕم‬ ‫دبُمبِـُؾُـِههِ موَنطُهلُمأَغَهام‬ ‫الِدِؿِكَ مصَؿَامتَصِـَعُمصِقفَامضَالَ‪:‬مأَعٖامإَٔ​َامضُؾْتَمػَذَام َصنٔغ‪ٚ‬ىمأَغِظُرُمإٔظَىمعَامؼَكِه ُرجُمعِـِفَهام َصلَتَصَه ٖ‬ ‫وَسِقَاظِىمثُؾُـّا موَأَرُدٗمصِقفَامثُؾَُـهُ»(رواهمعلؾم)‪.‬‬ ‫َماظؾهُمسَ ِـهُ)مأَنٖمرَدُولَمآِمم(صؾىمآمسؾقهمودؾم)‪:‬مضَالَم‪:‬م«مضَهالَماظؾَّهمهُمأَغِػِهقِمؼَهامابِهنَم‬ ‫‪ .6‬و َسنِمأَبِيمػُرَؼِرَةَم(رَضِي َّ‬ ‫ندَمَمأُغِ ِػقِمسَؾَقِك»م(رواهماظؾكاري)‪.‬‬ ‫‪ .7‬وسنمأبيمػرؼرةَم(رضيمآمسـه)مضال‪:‬مضالمردولمآم(صؾىمآمسؾقهمودؾم)‪:‬م«معامعِنمؼومٕمؼصؾِّ​ّماظعؾهادُم‬ ‫صقهههمإالمعؾَؽههانمؼـههزالنم مصقؼههولمأح هدُػؿا‪:‬ماظؾّف همٓمأس هطِمعـػؼًههامخؾػًهها موؼؼههولماعخههر‪:‬ماظؾّف همٓمأس هطِم ل همؽًام‬ ‫تؾػًا»(عؿػقمسؾقه)‪.‬‬ ‫جهِمأَخِقهكَم‬ ‫ُماظؾهِم(صؾىمآمسؾقهمودؾم)م‪:‬م«متَؾَلٗؿُكَمصِىموَ ِ‬ ‫‪ .8‬وم َسنِمأَبِىمَ​َرٍّم(رضيمآمسـهم)مضَالَ‪:‬ممضَالَمرَدُول َّ‬ ‫اللٔمظَهكَمصَهدَ َضةٌم‬ ‫ظَكَمصَدَ َضةٌموَأَعِرُكَمبِاظْؿَعِرُوفِموَغَفِقُكَم َسنٔماظْؿُـِؽَهرٔمصَهدَ َضةٌموَإٔرِذَهادُكَماظرٖجُهلَمصِهىمأَرِضٔماظضٖه َ‬ ‫ٔماظطرٔؼهقٔمَظمهكَمصَهدَ َضةٌم‬ ‫قفَهرَموَاظشٖه ِو َطةَموَاظْ َعظْهمَمسَهن َّ‬ ‫رؿُهكَماظْ َ‬ ‫د َضةٌم َو ٔإعَا َ‬ ‫جلٔماظ ٖردِىءِماظَْؾصَهرٔمظَهكَمصَه َ‬ ‫ص ُركَمظِؾ ٖر ُ‬ ‫َوَب َ‬ ‫وَإٔصْرَاشُكَم ِعنِمدَظْؤكَمصِىمدَظْؤمأَخِقكَمظَكَمصَدَ َضةٌم»‪(.‬رواهماظرتعذي)‪.‬‬


‫‪-3-‬‬

‫‪ .9‬و َسنِمعُقَؿٖدِم ِبنٔمسَؾِيٍّمأَ ٖغهُمدَؿِعَمسَؾِيٖم ِبنَمأَبِيمرَاظِبٍم(رَضِيَمآُمسَـِههُ)مضَهالَ‪:‬م«مإٔنٖمآَمصَهرَضَمسَؾَهىماْظلَشْـِقَهاءِم‬ ‫قمسَؾَهىمآِمأَنِم‬ ‫جفَهدُوام َص ِؾ َؿـِهعٔماظَْلشْ ِـقَها ِء م َصقَه م‪ٙ‬‬ ‫م مصَهٔننِمجَهاسُوام َوسَهرُوام َأوِم َ‬ ‫ػِ‬ ‫درٔمعَامَؼؽْػِيم ُصؼَهرَا َء ُ‬ ‫صِيم َأ ِعوَاِظ ٔفمِم ِب َؼ ِ‬ ‫ؼُقَادِؾَفُمِمؼَوِمَماظْؼِقَا َعةِموَؼُعَذ‪ٚ‬بَفُمِمسَؾَ ِقهِ»(رواهماظؾكاري)‪ .‬م‬ ‫م‬

‫ثاظـا‪:‬مادلوضوع م‬ ‫إنماإلغلههانمعههدغيمبطؾعهههم مالمؼلههؿطقعمأنمؼعههقشموحههدهمعـؼطعّههاميفمصههقراءم مأومعـعههزالًميفمطفههبم مبههلم‬ ‫ؼعقشمععمشريهميفمذبؿؿعمواحدمعؿؿادكماظؾـقانم مؼؿلثرمبهموؼمثرمصقه موؼعطقههمطؿهامؼلخهذمعـهه موظؼهدماسؿـهىم‬ ‫اإلدالممسـاؼةمصائؼةمباجملؿؿعماإلغلاغيمساعةم معنمحقثمتؽرميهمظإلغلانموحترؼرهم مضالمتعهاىل‪:‬م{وَظَؼَهدِمطَرٖعِـَهام‬ ‫بَـِههيمندَمَموَحَؿَؾْـَههاػُمِمصِههيماظْؾَ هر‪ٚ‬موَاظْؾَقِ هرٔموَرََْضْـَههاػُمِمعِ هنَماظطَّق‪ٚ‬ؾَههاتِموَصَضٖ هؾْـَاػُمِمسَؾَههىمطَ همـِريٕمعِؿٖ هنِمخَؾَؼْـَههامتَػْضِههقؾًا}م‬ ‫ػاإلدههراء‪:‬م‪76‬ؼ‪.‬موسـاؼههةماإلدههالممبههاظمػردمػههيميفماِّصههلمسـاؼههةمبههاجملؿؿعمطؾ ههمم مصاإلدههالمماؾادئهههماظلههاعقةم‬ ‫وتشههرؼعاتهماظعادظههةموأغظؿؿهههماتؽؿههةموتوجقفاتهههماظصههادضةمحؼههقمظؾؿفؿؿههعمأرضههىمصههورماظؿؽاصههلماػفوعهههم‬ ‫اظشاعل‪ .‬م‬ ‫وإَامطهانماإلدههالممضهدماسؿـههىمبهامجملؿؿعمسؿوعّههام مصنغههمأسطههىمسـاؼهةمخاصههةمباظػؽهاتماظضههعقػةمصقههمم مصهلعرم‬ ‫باإلحلههانمإىلماظقؿههاعىمواظػؼههراءموادللههاطنيموابههنماظلههؾقلم موحههرعمسؾههىمأنمتؽههونمػههذهماظػؽههاتمدههعقدةممممممم‬ ‫يفمحقاتفام معطؿؽـةمإىلمأنمععقشؿفامعؽػوظةم موأنمحؼوضفاميفماظعقشماظؽرؼممعضهؿوغةمم موعهنمػـهامصهرضمآم‬ ‫دؾقاغهموتعاىلماظزطاةمسؾىمسؾادهماِّشـقاءم متمخذمعـفمموتردمسؾىمصؼرائفم‪ .‬م‬ ‫إنماظزطاةمأحدمأرطانماإلدالممودسائؿهم مصفيماظرطنماظـاظثمعنمأرطانماإلدالممم مص َعنٔما ِبنٔمسُؿَرَمم(مرَضِهيَم‬ ‫س‪:‬مذَهفَادَةِمأَنِمالَمإٔظَههَمإٔالَّم‬ ‫اظؾهُمسَـِفُؿَام)مضَالَمم‪:‬مضَالَمرَدُولُمآِم(صؾىمآمسؾقهمودهؾمم)‪:‬م«بُـِهيَماإلٔدِهمالَمُمسَؾَهىمخَؿِه ٕم‬ ‫َّ‬ ‫قج‪ٚ‬م موَصَوِمٔمرَعَضَانَ»م(رواهماظؾكاري)‪.‬م م‬ ‫اظؾهُم موَأَنٖمعُقَؿٖدّامرَدُولُمآِم موَإٔضَامٔماظصٖالَةِم موَإٔؼؿَاءِماظزٖطَاةِموَاظْ َ‬ ‫َّ‬ ‫وضههدمدلمسؾههىموجوبفههاماظؽؿههابمواظلههـةمواإل‬

‫ههاعم مضههالمتعههاىل{وَأَضِقؿُهواْماظصٖهالَةَموَنتُههواْماظزٖطَههاةَموَارِطَعُههواْمعَهعَم‬

‫َؼهُمؼَوِمَمحَصَهادِهِموَالَمتُلِه ٔرصُواْمإٔغٖههُمالَمؼُقِهبٗماظْؿُلِهرٔصِنيَم}ػاِّغعهامم‪:‬م‬ ‫اظرٖاطِعِنيَ}ػاظؾؼرة‪:‬م‪43‬ؼ‪.‬مموضالمتعاىلم{وَنتُواْمح َّ‬ ‫‪141‬ؼ‪.‬موضههالمتعههاىل‪:‬م{إٔغٖؿَههاماظصٖ هدَضَاتُمظِؾْػُؼَ هرَاءِموَاظْؿَلَ هامطِنئموَاظْعَههاعِؾِنيَمسَؾَقِفَههاموَاظْؿُمَظَّػَ هةِمضُؾُههوبُفُمِموَصِههيماظر‪ٚ‬ضَههابِم‬ ‫َاظؾهُمسَؾِقمْمحَؽِقمْ}مػاظؿوبة‪:‬م‪66‬ؼ‪ .‬م‬ ‫َماظؾهِمو َّ‬ ‫ضةًم ِعن َّ‬ ‫ٔماظؾهِموَا ِبنٔماظلٖؾِقلٔمصَرٔؼ َ‬ ‫وَاظْغَارٔعِنيَموَصِيمدَؾِقل َّ‬ ‫َهؾمَ)مبعهثمععهاَّام( َرضِهيَماظؾَّههُم َسـِههُ)مإىلم‬ ‫وسنمابنمسؾاسم(رضيمآمسـفؿا)مأنماظهـيبم(صَهؾَّىماظؾَّههُمسَم َؾقِههِم َود َّ‬ ‫َّاماظؾهُموَأَغ‪ٚ‬يمرَدُهولُماظؾَّههِممصَهمنٔنِمػُهمِم‬ ‫ػلَمطِؿَابٍمصَادِسُفُمِمإٔظَىمذَفَادَةِمأَنِمظَامإَٔظهَمإٔظ َّ‬ ‫اظقؿنمصؼالمظه‪:‬م«إٔغٖكَمَتلْتِيمضَوِعّامأَ ِ‬ ‫خؿِهسَمصَه َؾوَاتٍمصِهيمطُهل‪ٚ‬مؼَه ِومٕم َوَظ ِقؾَهةٍم مصَهٔننِم َأرَهاسُوام‬ ‫ٖماظؾهَم سَهزٖم َوجَهلٖماصْؿَه َرضَم َسؾَه ِق ٔفمِم َ‬ ‫أَرَاسُوكَمظِذَظِكَم َصلَسِؾِؿِفُمِمأَن َّ‬


‫‪-4-‬‬

‫جلٖماصْؿَرَضَمسَؾَقِفٔمِمصَدَ َضةًمصِهيمأَعِهوَاظِفٔمِمتُمِخَهذُمعِهنِمأَشْـِقَهائِمفٔمِموَتُهرَدٗمصِهيمصُؼَهرَائِفٔممِم م‬ ‫ٖماظؾهَمسَزٖموَ َ‬ ‫ظِذَظِكَم َصلَسِؾِؿِفُمِمأَن َّ‬ ‫لم‬ ‫ذِظكَم َصٔنؼٖهاكَم َوطَهرَا ِئمَم َأعِهوَاِظ ٔفمِموَاتٖهقٔم َدسِه َوةَماظْ َؿظْؾُهومٔم َصٔن ٖغفَهامظَه ِقسَمَب ِقَـ َفمهاموَبَه ِقنَماظؾَّههِمسَهزٖموَجَه ٖ‬ ‫ػمِم َأرَاسُوكَمظِه َ‬ ‫َصٔننِم ُ‬ ‫حِفَابْ)(علـدمأمحد)‪.‬وسنمأبيمػرؼرةَم(رضيمآمسـه)مضال‪:‬مضالمردولمآم(صؾىمآمسؾقهمودؾم)‪:‬م«عامعِنم‬ ‫طم‬ ‫ؼومٕمؼصؾِّ​ّماظعؾادُمصقهمإالمعؾَؽانمؼـزالن مصقؼولمأحدُػؿا‪:‬ماظؾّفهمٓمأسهطِمعـػؼًهامخؾػًها موؼؼهولماعخهر‪:‬ماظؾّفهمٓمأسه ِ‬ ‫لؽامتؾػًا»م(عؿػقمسؾقه)‪.‬‬ ‫وضدمجهاءماظوسقهدماظشهدؼدميفمحهقمعهنمخبهلمبفهامأومضصهرميفمإخراجفهام مضهالمتعهاىلم‪{:‬وَاظَّهذِؼنَمؼَؽْـِهزُونَم‬ ‫ٔماظؾهِمصَؾَش‪ٚ‬رِػُممبِعَذَابٍمأَظِقمٕم*مؼَوِمَمؼُقِؿَىمسَؾَقِفَامصِيمغَارٔمجَفَـٖمَمصَؿُؽْوَىمبِفَهام‬ ‫اظذٖػَبَموَاظْػِضٖةَموَالَمؼُـػِؼُوغَفَامصِيمدَؾِقل َّ‬ ‫جِؾَاػُفُمِموَجُـوبُفُمِموَزُفُورُػُمِمػَذَامعَامطَـَزِتُمِمَِّغػُلِؽُمِمصَذُوضُواْمعَامطُـؿُمِمتَؽْـِزُونَ}ػاظؿوبة‪:‬م‪34‬هه‪35‬ؼ‪.‬مصؽهلمعهاملمالم‬ ‫تمدىمْطاتهمبعدموجوبفامصقهمصفومطـزمؼُعذٖبُمبهمصاحؾهمؼومماظؼقاعة‪ .‬م‬ ‫وِّػؿقةماظزطاةمضرغفامربماظعزةم(جهلمجالظههم)م بهلسظمماظػهرائضموأجؾهفاموأسالػهامعؽاغهةموػهيماظصهال مةميفم‬ ‫اظؼرننماظؽرؼمميفمسشراتمادلواضعم متعظقؿاًمظشلغفام موتـوؼفاًمبذطرػام موترشقؾاًميفمأدائفام موترػقؾاًمعنمعـعفا م‬ ‫أوماظؿلاػلمصقفام موتعددمَطرػاميفماظؼرننماظؽرؼممبلطـرمعنمظػظم متارةًمبؾػهظماإلغػهابم موتهارةًمبؾػهظماظزطهاةم م‬ ‫وثاظـهةًمبؾػههظماظصههدضةم مصػهيمعطؾههعمدههورةماظؾؼههرةمؼصهبمآمادلههؿؼنيماظههذؼنمؼـؿػعهونمبفههديمطؿابهههمصقؼههولم‪:‬م‬ ‫{اظَّذِؼنَمؼُمِعِـُونَمبِاظْغَقِبِموَؼُؼِقؿُونَماظصٖالةَموَعِؿٖامرََْضْـَاػُمِمؼُـِػِؼُونَ}مػاظؾؼرة‪3:‬ؼم‪ .‬م‬ ‫مويفمعوضعمنخرَمعنمغػسماظلورةمؼؼولمدؾقاغهم‪:‬م{موَأَضِقؿُواْماظصٖالَةَموَنتُواْماظزٖطَاةَموَعَامتُؼَد‪ٚ‬عُواْمَِّغػُلِهؽُمم‬ ‫‪ٚ‬عنِمخَقِرٕمتَفِدُوهُمسِـدَماظ ّؾهِمإٔنٖماظ ّؾهَمبِؿَامتَعِؿَؾُونَمبَصِريْم}ػاظؾؼرة‪:‬م‪116‬ؼ‪.‬موؼؼولمدؾقاغهمحلؾقؾههموعصهطػاهم(صهؾىم‬ ‫ؽنْمَظفُهمِموَاظؾَّه مُهم‬ ‫ػمِم َوتُهزَطِّق ٔفمِم ِبفَهام َوصَهل‪ٚ‬م َسؾَه ِق ٔفمِم ٔإنٖمصَهؾَاَتكَمدَه َ‬ ‫طف‪ٚ‬ه ُر ُ‬ ‫د َضةًم ُت َ‬ ‫صَ‬ ‫خذِم ِعنِم َأ ِعوَاِظ ٔفمِم َ‬ ‫آمسؾقهمودؾمم)‪ُ {:‬‬ ‫دَؿِقعْمسَؾِقمْ}مػاظؿوبة‪:‬م‪163‬ؼ‪ .‬م‬ ‫ومتؿاْمصرؼضةماظزطاةماؽاغةمرصقعةميفماإلدالمم مصؿعمأغفامتُعدمأحدمأرطانماظدؼنمودسائؿهمصفهيماظػرؼضهةم‬ ‫اظيتمتلاسدميفمحتؼققماظؿؽاصلماالجؿؿاسيمبنيم‬

‫قعمأبـاءماجملؿؿعم مصفيمالمتؼدممرواسقهةمعهنماِّشـقهاءم‬

‫واظؼادرؼنم مبلمتؼدممسؾىمدؾقلماإلظزاممعنمأجلمحتؼققماظؿؽاصلمبنيمأصرادماِّعةماظواحدةم ممظؼوظهمتعهاىلم‪:‬م‬ ‫َاظؾهُمدَؿِقعْمسَؾِقمْ}مػاظؿوبة‪:‬م‬ ‫ؽنْمظَفُمِمو َّ‬ ‫صل‪ٚ‬مسَؾَقِفٔمِمإٔنٖمصَؾَاتَكَمدَ َ‬ ‫{خُذِم ِعنِمأَعِوَاظِفٔمِمصَدَ َضةًمتُطَف‪ٚ‬رُػُمِموَتُزَطِّقفٔمِمبِفَاموَ َ‬ ‫‪163‬ؼ‪ .‬م‬ ‫واحلؽؿةمعنمعشروسقةماظزطاةمػيمتطفريماظـػسمادللؾؿةمعنمرَؼؾةماظؾكلمواظشّ​ّمواظشهرمهمواظطؿهعمورصهعم‬ ‫اظدرجاتموعواداةماظػؼهراءمودهدمحاجهاتمادلعهوْؼنمواظؾمدهاءمواتهروعنيمورفه مرةمظؾؿهالمعهنماخلؾهثم‬


‫‪-5-‬‬

‫وتـؿقؿهههموحػظ ههمعههنماعصههات‪.‬مصاظزطههاةمادلػروضههةمظقلههتميفماإلدههالممغظههاممجؾاؼههةم مبههلمظؿقؼقههقمعؾههدأم‬ ‫اظؿؽاصل موشرسمعشاسرماحلـانمواظرأصةموتورقدماظعالضاتم موحتؼققماِّظػةمبنيمذؿىماظطؾؼات‪.‬م م‬ ‫وظؼدمغصماظؼرننمسؾىماظغاؼةمعنمإخراجماظزطاةمبؼوظه‪:‬م{خُذِم ِعنِمأَعِوَاظِفٔمِمصَدَ َضةًمتُطَف‪ٚ‬رُػُمِموَتُزَطِّقفٔمِمبِفَهام‬ ‫ّ​ّم‬ ‫َاظؾهُمدَؿِقعْمسَؾِهقمْم}مػاظؿوبهة‪:‬م‪163‬ؼ موؼؼهولمدهؾقاغه‪:‬م{وَعَهنِمؼُهوبَمذُه ٖ‬ ‫ؽنْمظَفُمِمو َّ‬ ‫صل‪ٚ‬مسَؾَقِفٔمِمإٔنٖمصَؾَاتَكَمدَ َ‬ ‫وَ َ‬ ‫لم‬ ‫غَػْ ِلهِم َصلُوظَؽِكَمػُمُماظْؿُػْؾِقُونَم}ػاحلشر‪:‬م‪9‬ؼ‪.‬مويفماحلدؼثم‪:‬م سَهنِم َأغَهسٕم(رضهيمآمسـهه)مضَهالَ‪:‬مضَهالَم َردُهو ُ‬ ‫َّىماظؾهُمسَؾَ ِقهِموَدَهؾَّمَ)‪:‬مم« َثؾَهاثْم ُع ِف ِؾؽَهاتْ‪:‬مذُهّ​ّ‪ٙ‬م ُعطَهاعْم م َوػَهوّىم ُع ٖؿؾَهعْم م َو ٔإ ِسفَهابُماظْؿَه ِرءِم ِبَـػْلِه مِه»(رواهم‬ ‫َّ‬ ‫آِم(صَؾ‬ ‫اظؾقفؼيميفمذعبماإلميان)‪.‬م م‬ ‫ويفماجلاغبماعخرمذرستماظزطاةمرفارةمظـػسماظػؼريمعنماحلؼهدمواحللهدمواظضهغقـة مصهؿطفريمماظهـػسم‬ ‫واظؿلاعيمباجملؿؿعمإىلمعلؿوىمأغؾلمػوماحلؽؿةماِّوىل موعنمأجلمَظكمودعماظـؾهىم(صهؾىمآمسؾقههم‬ ‫ودؾم)مصىمدالظةمطؾؿةماظصدضةماظيتمؼـؾغيمأنمؼؾذهلامادللؾمم مص َعنِمأَبِىمَ​َرٍّم(مرضهيمآمسـههم)مضَهالَم‪:‬ممضَهالَم‬ ‫جهِمأَخِقكَمظَهكَمصَهدَ َضةٌموَأَعِهرُكَمبِهاظْؿَعِرُوفِموَغَفِقُهكَمسَهنٔم‬ ‫ُماظؾهِم(صؾىمآمسؾقهمودؾم)م‪:‬م«متَؾَلٗؿُكَمصِىموَ ِ‬ ‫رَدُول َّ‬ ‫اللٔمظَكَمصَهدَ َضةٌمموَبَصَهرُكَمظِؾرٖجُهلٔماظهرٖدِىءِماظْؾَصَهرٔمظَهكَمصَهدَ َضةٌم‬ ‫جلَمصِىمأَرِضٔماظضٖ َ‬ ‫اظْؿُـِؽَرٔمصَدَ َضةٌموَإٔرِذَادُكَماظرٖ ُ‬ ‫وَإٔعَارَؿُهكَماظْقَفَهرَموَاظشٖهوِ َطةَموَاظْعَظْهمَمسَهنٔماظطَّرٔؼهقٔمظَهكَمصَهدَ َضةٌموَ ٔإصْرَاشُهكَمعِهنِمدَظْهؤكَمصِهمىمدَظْهؤمأَخِقهكَمظَهكَم‬ ‫صَدَ َض ٌة»‪.‬م(رواهماظرتعذي)‪ .‬م‬ ‫م م‬

‫مصاظزطاةمتطفريمظؾـػسماظؾشرؼةم موػيمدؾبمظـؿاءمادلالموبرطؿههم موػهذهمحؼقؼهةمالمعرؼهةمصقفهام م‬

‫أطدػاماظؽؿابماظعزؼزم مواظلـةماظـؾوؼةمادلطفرةم مؼؼولمتعاىل‪:‬م{وَعَامأَغِػَؼْؿُمِم ِعنِمذَيِءٍمصَفُوَمؼُكِؾِػُههُموَػُهوَمخَقِهرُم‬ ‫اظرٖأْضِنيَ}مػدؾل‪:‬م‪39‬ؼم مويفماحلدؼثمسنمأبيمػرؼرةم(رضيمآمسـهه)مأنماظهـيبم(صَهؾَّىماظؾَّههُمسَؾَقِههِموَدَهؾَّمَ)م‬ ‫َماظؾهُمسؾداًمبِعَػْوٕمإٔظَّامسِهز٘ام موَعَهامتَوَاضَهعَمأَحَهدْمظِؾَّههِمإٔظَّهامرَمصَعَههُماظؾَّههُم»‪.‬م‬ ‫ضالم‪:‬م«معَامغَؼَصَتِمصَدَ َضةٌم ِعنِمعَالٕم موَعَامَْاد َّ‬ ‫(رواهمعلؾمميفمصقققه)‪.‬م م‬ ‫جلْمبِػَالَةٍمعِهنَماَِّرِضٔم‬ ‫و َسنِمأَبِىمػُرَؼِرَةَم(رضيمآمسـه)م َسنٔماظـٖؾِى‪ٚ‬م(صؾىمآمسؾقهمودؾم)مضَالَ‪:‬م«بَقِـَامرَ ُ‬ ‫جةٌمعِهنِم‬ ‫دقٔمحَدِؼ َؼةَمصُالَنٕ مصَؿَـَقٖىمَ​َظِكَماظلٖقَابُم َصلَصْرَغَمعَاءَهُمصِىمحَهرٖةٍمصَهنَٔ​َامذَهرِ َ‬ ‫صَلَؿِعَمصَوِتّامصِىمدَقَاَبةٍ‪:‬ما ِ‬ ‫تِؾْهكَماظش‪ ٚ‬هرَاجٔمضَهدِمادِهؿَوِسَؾَتِمَ​َظِهكَماظْؿَهماءَمطُؾَّههُمصَؿَؿَؾٖهعَماظْؿَههاءَمصَهٔنَ​َامرَجُهلْمضَههائِمْمصِههىمحَدِؼؼَؿِههِمؼُقَه ‪ٚ‬ولُماظْؿَههاءَم‬ ‫لمَظهُمؼَهامسَؾِهدَماظؾَّههِم‬ ‫ن مظِالِدِمٔماظَّذِىمدَؿِعَمصِىماظلٖقَاَبةِ مصَؼَا َ‬ ‫َماظؾهِمعَامادِؿُكَ؟مضَالَمصُالَ ْ‬ ‫بِؿِلِقَا ِتهِ مصَؼَالَمَظهُمؼَامسَؾِد َّ‬ ‫نم‬ ‫ال ٕ‬ ‫حدِؼؼَهةَمصُه َ‬ ‫ص ِوتّامصِىماظ ٖلقَابِماظَّهذِىمػَهذَامعَها ُ​ُهُمَؼؼُهولُمادِهقٔم َ‬ ‫د ِؿ ِعتُم َ‬ ‫دؿِى؟م َصؼَالَ‪:‬م ٔإغ‪ٚ‬ىم َ‬ ‫ظِمَمتَ ِللَظُـِ ىم َسنٔما ِ‬ ‫دبُمبِـُؾُـِههِ موَمنطُهلُمأَغَهام‬ ‫الِدِؿِكَ مصَؿَامتَصِـَعُمصِقفَامضَالَ‪:‬مأَعٖامإَٔ​َامضُؾْتَمػَذَام َصنٔغ‪ٚ‬ىمأَغِظُرُمإٔظَهىمعَهامؼَكِه ُرجُمعِـِفَهام َصلَتَصَه ٖ‬ ‫وَسِقَاظِىمثُؾُـّا موَأَرُدٗمصِقفَامثُؾَُـهُ"‪.».‬م(رواهمعلؾمميفمصقققه)‪.‬م م‬


‫‪-6-‬‬

‫إنماظزطاةمهلامصضائلمعفؿةم مونثارماجؿؿاسقةمسظقؿةمتؿؿـلميفمددٓمحاجةماظػؼهراءمورصهعماظػؼهرمسهـفمم م‬ ‫وغشرماتؾةمبنيمأصرادماجملؿؿعمادللؾمم مومتؼوؼةمأواصهرماتؾهةمواظرتاحهممبقهـفممم موعهنمثهمٖمرشَّهبمآممم‬ ‫يفمأدائفام موأثـىمسؾىمادلزطِّنيموادلؿصدضنيمباظػَالَحمواظـفاحميفماظهدغقامواعخهرةم مصؼهالمتعهاىل‪:‬م{ضَهدِم‬ ‫أَصْ َؾّ​َّماظْؿُمِعِـُونَم*ماظَّذِؼنَمػُمِمصِيمصَؾَاتِفٔمِمخَاذِعُونَم*موَاظَّذِؼنَمػُمِم َسنٔماظؾَّغِؤمعُعِرٔضُونَم*موَاظَّذِؼنَمػُمِمظِؾزٖطَاةِم‬ ‫صَاسِؾُونَ}مػادلمعـون‪-1:‬م‪4‬ؼ مثمٖممَوَسَدَػُممؤراثةماظػِرِدَوسماَِّسِؾَىم مصؼالمتعاىل‪:‬م{أُوظَؽِهكَمػُهمُماظْوَارٔثُهونَم*م‬ ‫اظَّذِؼنَمؼَرٔثُونَماظْػِرِدَوِسَمػُمِمصِقفَامخَاظِدُونَ}مػادلمعـون‪:‬م‪ 16‬م‪11‬ؼ‪ .‬م‬ ‫مموملمتعرفماإلغلاغقةمغظاعّاماػؿممباظزطاةمواظصدضةمعـؾؿاماػؿممبفهاماإلدهالممم مويفمطؿهابمآمودهـةمردهوظهم‬ ‫(صؾىمآمسؾقهمودهؾمم)منؼهاتْموحِؽَهمْمتهؾنيممطقهبمؼرؼهدماإلدهالممتعؿهقمَماخلهريموإذهاسةَماظـعمؿهةمم موعطهاردةَم‬ ‫اظؾلداءمواظضراءم موردممبلهؿةماظرضهامسؾهىمطهلموجههمم م وعهنمػـهامتهلتيمأػؿقهةماظزطهاةمعهنمحقهثم‬

‫وهلهام‬

‫دلعظممأصرادماجملؿؿعم موباسؿؾارػامادلـؾعماِّداديماِّوَٓلمظؿغطقهةمجاغهبماظؿؽاصهلمواظؿعهاونمم مواظرتابهطم‬ ‫بنيمأصرادماجملؿؿعماإلدالعيم متؾكمادلعاغيماظيتمأعرمبفاماظؼهرننماظؽهرؼمم مضهالممتعهاىلم‪:‬م{وَتَعَهاوَغُوامسَؾَهىم‬ ‫اظْؾِرٔٓموَاظؿَٓؼْوَىموَالَمتَعَاوَغُوامسَؾَىماإلٔثِمٔموَاظْعُدِوَانٔموَاتَٓؼُوامآَمإٔنَٓمآَمذَهدِؼدُماظْعِؼَهابِم}مضهالماإلعهامماظؼهرريبم‪:‬مم‬ ‫ػومأَعِرْمجلؿقعماخلَ ْؾقٔمباظؿعاونمسؾىماظؾِرٔٓمواظؿؼوى مأيمظِقُعِنمبعضؽممبعضّهام‪.‬موضهالمادلهاوردي"‪:‬مغهدبمآم‬ ‫دؾقاغهمإىلماظؿعاونمباظؾِرٔٓموضَرَغَهمباظؿؼوىمظه;مِّنميفماظؿؼوىمرضامآمتعهاىل مويفماظهِّٔٓمرضهماماظـهاس موعَهنِم‬ ‫جَؿَعَمبنيمرضامآمتعاىلمورضاماظـاسمصؼدممتَٓتمدعادتهموسؿَٓتمغعؿؿه‪ .‬م‬ ‫ِاظؾهِموَاظْقَهوِممٔماعخِهرٔم‬ ‫ؽنٖماظْؾِرٖم َعنِمن َعنَمب َّ‬ ‫وضالمتعاىل‪:‬م{ظَّقِسَماظْؾِرٖمأَنمتُوَظُّواْموُجُوػَؽُمِمضَِؾلَماظْؿَشِ ٔربٔموَاظْؿَغِ ٔربِموَظَ ِ‬ ‫لم‬ ‫حؾ‪ٚ‬هههِم َ​َؤيماظْ ُؼ ِربَههىموَاظَْقؿَههاعَىموَاظْ َؿلَهها ِطنيَموَابِههنَماظلٖههؾِق ٔ‬ ‫وَاظْؿًَئِؽَههةِموَاظْؽِ ؿَههابِموَاظ ٖـؾِهه ‪ٚ‬قنيَموَنتَههىماظْؿَههالَم َسؾَههىم ُ‬ ‫ػمِم ٔإَ​َامسَاػَهدُواْموَاظصٖها مِبرٔؼنَمصِهيماظْمَؾلْدَهاءم‬ ‫دِ‬ ‫وَاظلٖك ِئ ِؾنيَم َوصِيماظ ‪ٚ‬رضَابِم َو َأضَهامَماظصٖهالةَموَنتَهىماظ ٖزطَهاةَموَاظْؿُوصُهونَم ِب َعفِه ِ‬ ‫واظضٖرٖاءموَحِنيَماظَْؾلْسٔمأُوظَؽِكَماظَّذِؼنَمصَدَضُواموَأُوظَؽِكَمػُمُماظْؿُؿٖؼُونَ}(اظؾؼهرة‪:‬م‪)177‬م مصاظـصهوعمماظلهابؼةمحتهثمم‬ ‫أصقابماِّعوالموتذطرػممبلنمهلممإخواغهاًمعهنماِّضهاربمواظقؿهاعىموادللهاطنيمواظلهائؾنيمويفماظرضهابمطهلم‬ ‫أوظؽكمحباجةمعادةمإىلمعد‪ٚ‬مؼدِماظعونمهلممظقعقشوامحقاةمغاسؿةميفمزاللماإلدالمماظوارصةم‪ .‬م‬ ‫وتؾنيم اعؼاتمأنمأصقابماِّعوالمإَامصعؾهوامَظهكمصفهمموؼؼهونمدسهوةماإلدهالمماظهيتمجهاءمبفهامظؿقؼقهقم‬ ‫اظؿؽاصلماظعاممبنيم‬

‫قعمأصرادماِّعةموأبـاءماجملؿؿعم مظقعقشماجلؿقعمحقاةمنعـةمػادئةمؼـعؿونمصقفهامبهاِّعنم‬

‫واظرخاءم مواظؿعاونماظصادبميفمزلماظعؼقدةماإلدالعقةماظلؿقة ‪ .‬م‬ ‫ص شرؼعةماإلدالممتػرضمسؾىمأتؾاسفامأنمؼَلُودمبقهـفمماظؿعهاونمواظؿؽاصهلمواظؿهكْرميفمادلشهاسرمواِّحادهقس م‬ ‫صضالًمسنماظؿؽاصلميفماحلاجاتموادلادِٓؼاتم محؿهىممؼؽهمونمادللهؾؿونمطاظؾـقهانمادلرصهوعمؼشهدُٓمبعضههمبعضّهامم‬


‫‪-7-‬‬

‫طؿامأخِّغاماظـيبم(مصؾىمآمسؾقهمودؾم)مصعنمأَبِيمعُودَىم(رضيمآمسـه)م َسنٔماظـٖؾِي‪ٚ‬م(صهؾىمآمسؾقههمودهؾمم)م‬ ‫ضَالَم‪:‬م«إٔنٖماظْؿُمِ ِعنَمظِؾْؿُمِ ِعنٔمطَاظْؾُـِقَانٔمؼَشُهدٗمبَعِضُههُمبَعِضّهاموَذَهؾٖكَمأَصَهابِ َعهُم»(رواهماظؾكهاري)م‪.‬مأومطاجللهدماظواحهدم‬ ‫اظذيمإَاماذؿؽىمعـهمسضومتداسىمظهمدائرماِّسضاءمباحلؿىمواظلفر مص َعنٔماظـٗعِؿَانٔم ِبنٔمبَشِريٕم(رضيمآمسـفؿا)م‬ ‫ُماظؾهِم(صؾىمآمسؾقهمودؾم)م«معَ​َـلُماظْؿُمِعِـِنيَمصِىمتَوَاد‪ٚ‬ػِمِموَتَرَاحُؿِفٔمِموَتَعَارُػِفٔمِمعَ​َـلُماظْفَلَهدِم‬ ‫ضَالَم‪:‬مضَالَمرَدُول َّ‬ ‫إَٔ​َاماذِؿَؽَىمعِ ِـهُمسُضِوْمتَدَاسَىمظَهُمدَائِرُماظْفَلَدِمبِاظلٖفَرٔموَاظْقُؿٖىم»(رواهمعلؾم)‪.‬م م‬ ‫قنُمصِىمدَهػَرٕمعَهعَماظـٖؾِهى‪ٚ‬م(صهؾىمآمسؾقههمودهؾمم)مإَِٔم‬ ‫و َسنِمأَبِىمدَعِقدٍماظْكُدِرٔى‪ٚ‬م(رضيمآمسـه)مضَالَمبَقِـَؿَامغَ ِ‬ ‫جلْمسَؾَىمرَاحِ َؾةٍمَظهُمضَالَم‪:‬مصَفَ َعلَمؼَصِرٔفُمبَصَرَهُمؼَؿِقـّاموَذِؿَاالًم مصَؼَالَمرَدُولُماظؾَّههِم(صهؾىمآمسؾقههمودهؾمم)‪:‬ممم‬ ‫جَاءَمرَ ُ‬ ‫ضلُمزَفِرٕمصَؾْقَعُدِم ِبهِمسَؾَىم َعنِمالَمزَفِرَمَظهُم موَ َعنِمطَانَمَظهُمصَضِهلْمعِهنِمَْادٍمصَؾْقَعُهدِممبِههِمسَؾَهىمعَهنِمالَمَْادَم‬ ‫«م َعنِمطَانَمعَ َعهُمصَ ِ‬ ‫ضلٕ»م(رواهمعلؾم)‪ .‬م‬ ‫حقٖمَِّحَدٍمعِـٖامصِىمصَ ِ‬ ‫َظهُ»‪.‬مضَالَ‪:‬مصَذَطَرَم ِعنِمأَصِـَافِماظْؿَالٔمعَامَ​َطَرَمحَؿٖىمرَأَؼِـَامأَ ٖغهُمالَم َ‬ ‫ػذهماظؿوجقفاتماظـؾوؼةماظصادضةماظيتمحتثمسؾىماظؿواددمواظرتاحممواظؿعاونموتمطهدمسؾهىمإسطهاءمصضهلم‬ ‫عامْادمسنمضروراتماإلغلانمادلمعنمهليمأطِّمدظقلمسؾىمحرعماظهـيبم(صهؾىمآمسؾقههمودهؾمم)مسؾهىمإاهادم‬ ‫ذبؿؿعمعؿؽاصهلمعؿهواْنمتلهودهماتؾهةمواإلخهاءم موؼفهقؿنمسؾقههماإلخهالعمواظوصهاءم موظؼهدمحتؼهقمظؾردهولم‬ ‫(صؾواتمآمودالعهمسؾقههم)م عهامأرادمإَممتـؾهتمطهلماظصهػاتماحلؿقهدةمواِّخهالبماظػاضهؾةميفماظرسقهلماِّولم‬ ‫اظذؼنمدبرجوامعنمعدردةماظـؾوةموتربوامسؾىمؼدمػاديماظؾشرؼةم(صؾىمآمسؾقهمودؾم)‪ .‬م‬ ‫واظؿؽاصلميفماإلدالممظقسمعؼصورّامسؾىماظـػهعمادلهادِٓيممصقلهبم موإنمطهانمَظهكمرطـّهامأدادهقّٓامصقهه مبهلم‬ ‫ؼؿفاوْهمإىلم‬

‫قعمحاجاتماجملؿؿعم مأصرادّامو‬

‫اسهاتمم;معادِٓؼَٓهةًمطاغهتمتؾهكماحلاجهةمأومععـوؼهةمأومصؽرؼهة م‬

‫سؾىمأودعمعدّىمهلذهمادلػاػقمم;مصفيمبذظكمتؿضؿنم‬

‫قعماحلؼوبماِّدادهقةمظفصهرادمواجلؿاسهاتمداخهلم‬

‫اُِّعَٓة‪ .‬م‬ ‫إنمتعههاظقمماإلدههالممطؾههفامتمطِٓههدماظؿؽاصههلماػفوعهههماظشههاعلمبههنيمادللههؾؿنيمم;موظههذظكم ههدماجملؿؿههعم‬ ‫اإلدالعيمالمؼَعِرٔفمصردؼةمأومأغاغقةمأومدؾؾقة موإمنامؼعهرفمإخهاءّمصهاد ًضامم موسطهاءمطرميّهامم موتعاوغّهامسؾهىماظؾِه ٓرٔم‬ ‫واظؿؼوىمدائؿّام مصاظؿؽاصلميفماإلدهالممؼـؿهرمإاهادمذبؿؿهعمضهويمعؿؿادهكمعؿعهاونم مؼؼهوممسؾهىماحلهبم‬ ‫واظعطاءموصعلماخلريمظؾغريم موعنمثممتلؿؼقمماظعؼقهدةموتمؿفؾهىممعؽهارممماِّخهالبمم مأعهامإَامملمؼطؿهؽنماظػهردم‬ ‫يفمحقاتهموؼشعرمأنماجملؿؿعماإلدالعيمؼؼبمجباغؾهموؼمع‪ٚ‬نمظهمحاجاتهماظضهرورؼةمسـهمدماظعفهزمأوماحلاجهةمم‬ ‫صالمتـؿظرمعـهمإالماحلؼدمواحللدمواظؽراػقةمواظؾغضاء‪ .‬م‬ ‫ظؼدمأدسماإلدالممعػفومماظؿؽاصلموصقمعـظوعهةمرائعهةم‬

‫قؾهةمتضهؿنماحلقهاةماظؽرميهةمظؽهلمصهردمعهنم‬

‫ادللؾؿنيموظقسمػذامسؾىمحلابمأحدمدونمأحدمصاظػائدةمتعمماجلؿقعميفماظدغقامواعخرة‪ .‬م‬


‫‪-8-‬‬

‫وعههنمثههممؼؿضههّ​ّمأثههرماظزطههاةميفمدسههممحقههاةماجملؿؿههعم مصفههيمتشههقعمصقهههماِّعههنمواالدههؿؼرارم موتلههفممممممممممم‬ ‫يفمحتؼققمرخهاءماِّورهانمم موتلهاسدمسؾهىمحتؼقهقماظؿؽاصهلماالجؿؿهاسيمم مو لهقدمععهاغيماظرتاحهمممبهنيم‬ ‫أصرادماجملؿؿع‪.‬‬


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
وزارة الأوقاف by اليوم السابع - Issuu