Page 1

СТОПАНСКА БИЗНИС ИНФО

КОМОРА НА МАКЕДОНИЈА

БИЗНИС ИНФО Ваш деловен соработник во светот на бизнисот Број 119 од 14.12.2012

www.mchamber.mk

МК (2 - 8 стр.)

EN (9 - 15 pg.)

Ирена Јакимоска, хуманист, косопственик и директор на општествено одговорната компанија „Комфи Ангел“, која за време на хуманитарниот турнир во мал фудбал во Прилеп, го обои градот во розево за да помогне во собирање донации за превентивно откривање и спречување на рак на дојката.

СРЕЌНА НОВА 2013 ГОДИНА И ЧЕСТИТИ БОЖИЌНИ ПРАЗНИЦИ ПОКРОВИТЕЛИ НА СТОПАНСКАТА КОМОРА НА МАКЕДОНИЈА БРИЛИЈАНТЕН Покровител

ПРЕМИУМ Покровители INDUSTRIES

СТАНДАРД Покровители

СИЛВЕР Покровители


БИЗНИС ИНФО

2

НА САМОТО МЕСТО

ПОБАРАНО ОЛЕСНУВАЊЕ И ЗАБРЗУВАЊЕ НА ПРОТОКОТ НА СТОКИ

М

акедонски и грчки стопанственици, на заедничка средба со претставници на Царината и инспекциските гранични служби на двете држави, ги разгледуваа можностите за олеснување и забрзување на протокот на стоки (10.12.2012 година). Средбата беше организирана

од Стопанската комора на Македонија во соработка со Канцеларијата за врски со Република Грција и поддршка на Царинската управа на Република Македонија. Заедничкото царинење на македонско-грчките гранични премини, воведување трета смена на Солунското пристаниште и втора смена, односно работа до 20:00 часот на Царината и инспекциските

петок, 14 декември 2012, Бр. 119

Македонски и грчки стопанственици на заедничка средба со претставници на Царината и инспекциските гранични служби на двете држави на граничниот премин Богородица - Евзони

служби на тоа пристаниште, се дел од мерките кои би го олесниле протокот на стоките. - Од сето ова ќе има позитивни ефекти бидејќи не само што ќе се намалат транспортните трошоци, туку и ќе се зголеми трговската размена, - истакна Иван Петровски, претседател на Македонската транспортна асоцијација (МТА). - Прифатлив е предлогот за заедничкото царинење бидејќи не бара вложување дополнителни средства. Тоа би се вршело со царинска испостава на земјата, а по влегувањето на стоката царинскиот преглед би се извршил заеднички од страна на царинските службеници од двете администрации. За директорот на МЖ „Транспорт“, Тане Стојковски, треба да се направат напори од грчка страна и да се приспособи времето на работа на нивната железница со железницата во регионот. Годишно се превезуваат три милиони тони стока, која наместо за четири часа, колку што е реално оддалечено, стоката се транспортира за многу подолго време. Стопанствениците бараат од двете страни 24-часовно царинење. Сега царинење не се врши од 20:00 часот навечер до 6:00 часот наутро, што создава колони на цистерни со нафта и деривати, често пати и од над 50 возила. Проценката е дека 10 до 15 илјади возила го преминуваат граничниот премин Богородица - Евзони месечно, што е еден од ограничувачките фактори во однос на можен забрзан проток на стоки. Се предлага испораките на истородни товари физички да се прегледаат на самата граница и да се искористи можноста за физички преглед во внатрешноста на земјата по потреба.

ДОСИЕ Надворешно-трговска размена меѓу Република Македонија и Република Грција

ДО КРАЈОТ НА СЕПТЕМВРИ ЗЕМЈАВА СО ДЕФИЦИТ ОД 446 МИЛИОНИ ДОЛАРИ

В

купната трговска размена на Република Македонија со Република Грција за првит девет месеци од 2012 година достигна вредност од 725,5 милиони САД$, со учество од 9,5% во вкупната размена на земјата во посочениот период. При тоа, остварен е извоз во вредност од 139,4 милиони САД$ или учество од 4,8% во вкупниот извоз, додека увозното салдо изнесува 586,1 милиони САД$, што претставува учество од 12,5% во вкупниот увоз. Евидентиран е негативен биланс во трговската размена со дефицит од 446,7 милиони САД$. Во периодот јануари – септември 2012 година, Грција е втор партнер во надворешно трговската размена на Р. Македонија

Tрговска размена на Р. Македонија со Р. Грција во периодот 01-09.2012 година Извоз Количина во кг Сума во САД $ 156.840.705 139.373.963

Увоз Количина во кг Сума во САД $ 645.146.870 586.119.463

Вкупно Количина во кг Сума во САД $ 801.987.575 725.493.426

Биланс во САД $ -446.745.500

Споредбено со периодот јануари – септември од 2011 година, вкупната размена со Грција бележи раст од 32,5%, извозот е намален за 13,5%, а увозот е зголемен за 51,7%. Зголемувањето на увозот во 2012 пред се должи на зголемен увоз на нафта и нафтените деривати бидејќи првите 6 месеци од оваа година ОКТА имаше стопирано своето производство.


БИЗНИС ИНФО

петок, 14 декември 2012, Бр. 119

3

Споредбен приказ на трговската размена со Грција во перидот 01-09.2012 / 01-09.2011 година (во 000 САД $) Вкупна размена 2011 2012 Индекс 547 443 725 493 132.5

Извоз 2012 139 374

2011 161 138

Индекс 86.5

2011 386 306

Увоз 2012 586 119

Индекс 151.7

Надворешно-трговска размена меѓу Република Македонија и Република Грција во 2011 година

Вкупната трговска размена на Република Македонија со Република Грција во 2011 година достигна вредност од 781,5 милиони САД$. При тоа, остварен е извоз во вредност од 215,2 милиони САД$, додека увозното салдо изнесува 566,3 милиони САД$. Евидентиран е негативен биланс во трговската размена од 351,1 милиони САД$. Во 2011 година Грција е наш трет трговски партнер во вкупната размена со светот.

Трговска размена со Грција во 2011 година Извоз Количина во кг

Увоз Сума во САД $

Количина во кг

Сума во САД $

Вкупно

Биланс

Сума во САД $

во САД $

223.709.020 215.222.675 574.435.248 566.276.041 781.498.716 -351.054.000 Најголем извоз е забележан во 2008 година со вредност од 535 милиони САД$, а најмал во 2000 година со вредност од 83,3 милиони САД$. Најголем увоз е забележан повторно во 2008 година со вредност од 510,8 милиони САД$, додека најмалата вредност од 184,3 милиони САД$ се однесува на 2001 година.

Инвестиции од Грција во Република Македонија (1997-2011)

Според Канцеларија за врски на Република Грција во Македонија досега во земјава влегле една милијарда евра грчки инвестиции. Најмногу во телекомуникациите, енергетиката, прехранбените производи и во градежништвото, со тенденција во наредните години оваа бројка да се зголеми. Во локалните компании со грчки капитал во земјава, меѓу кои Стопанска банка, „Веро“, „Окта“, Цементарницата „Титан“, се вработени повеќе од 20.000 работници. Според согледувања, во екот на грчката економска криза доаѓа до повлекување на поголем број на грчки инвеститори во Македонија. Македонската економија врз свој грб се’ посилно го чувствува ударот на грчката криза. Според стопанствениците, некои најавени проширувања на инвестициите не се направени, а парите од добивката на грчките фирми во Македонија наместо да се реинвестираат кај нас, се повлекуваат од централите во Грција.

Ново ниво на имплементација на ЦЕФТА-Договорот

Ц

СЛЕДУВА ЛИБЕРАЛИЗАЦИЈА НА УСЛУГИТЕ, ИНВЕСТИЦИИТЕ, ЈАВНИТЕ НАБАВКИ ...

ентрално - европскиот договор за слободна трговија функционира одлично и покрај одредени политички проблеми. Во либерализацијата на економијата се забележува вистинско достигнување меѓу земјите-членки. Досега е постигната целосна либерализација во трговијата кај индустриксите производи, а веќе се потпишани спогодби за натамошна либерализација на земјоделски производи. ЦЕФТА 2006 е модерен мултилатерален договор којшто добива ново ниво на имплементација преку проширување во пософистицирана фаза на либерализација. Следен чекор е либерализацијата на услугите, усогласување на регулативата за инвестиции, интелектуална сопственост, во финансискиот сектор, создавање на добавувачки синџири и инфраструктурно поврзување. - Мотив за потпишување на Договорот за ЦЕФТА е приближувањето кон Европската унија и привлекувањето инвестиции. Затоа, земјитепотписнички мора да ја продлабочат соработката на сите полиња, смета Рената Витез, извршен директор на ЦЕФТА - Секретаријатот, со седиште во Брисел на средба со новинарите во Стопанската комора на Македонија. Таа нагласи дека генерална порака

од кризата е дека мора да се направи се` на регионално и на национално ниво за да се подобри конкурентноста, особено во производството. Регионалната соработка, според неа, е клуч за решавање на сите проблеми вклучително и на кризата, а осумте земји-потписнички на Договорот за ЦЕФТА треба да се стремат во иднина да се фокусираат на проширувањето на соработката и со околните земји-членки на ЕУ, Русија, Турција, земјите на ЕФТА, Украина и медитеранските земји. ЦЕФТА е тест за подготвеност на регионот да се справи со предизвиците на единствениот ЕУ-пазар и со другите обврски што произлегуваат од членството. Во таа насока, Европската комисија, меѓународните финансиски и други институции преку многубројни проекти даваат непосредна поддршка на регионот во неговата трансформација. „Стратегијата за ЈугоисточнаЕвропа 2020” е нова поддршка што треба да го зајакне капацитет за донесување стратегии на националните и локалните власти со цел регионот побргу да се движи кон ЕУ и глобалната интеграција. Според Витез, Цефта-Договорот, веќе ги исполни зацртаните приоритети за периодот 2008-2012, трговијата со стоки е веќе договорена,

а останува да се работи на усогласувањето на нетарифните бариери. - Тоа се бариерите кои земјитепотписнички на Договорот ги истакнуваат како проблеми во Секретаријатот на ЦЕФТА. Од нив, 60 отсто се веќе решени, 35 се во фаза на решавање, 4 се нови посочени проблеми, а 1 отсто се нерешени проблеми, - рече Витез. - Трговијата во регионот на ЦЕФТА е урамнотежена, но пред се` е заснована на размена на земјоделските производи кои се застапени со повеќе од 40 отсто. Затоа треба да се размислува за продлабочување на индустриската размена. Кризата влијае на трговијата и предизвика нејзин пад, но се покажа дека регионалната трговија е поиздржлива од останатите видови, што значи дека има помал пад на трговијата во регионот отколку надвор од него, - рече Витез. Македонија идната година ќе претседава со поткомитетите за нетарифни и технички бариери во трговијата, и за царини и правила за потекло на ЦЕФТА, а во 2014 година ќе биде претседавач на ЦЕФТА.


4

БИЗНИС ИНФО

ВИЗИИ

ВО ФУНКЦИЈА НА СУШТИНСКО МЕНУВАЊЕ НА ИНВЕСТИЦИСКАТА КЛИМА ВО ЗЕМЈАВА

Н

овото раководство на Советот за странски инвеститори што беше избрано во април годинава, на прес-конференција во Стопанската комора на Македонија ја претстави новата визија и новиот начин на работа на ова тело. Претседателот на Претседателството, Даниел Сас (главен извршен директор на „Македонски телеком“) и потпретседателите Вернер Хенгст, претседател на Управниот одбор на „ЕВН Македонија“ и Џатин Такрар, генерален директор на „Џонсон Мети“, ги презентираа плановите за работа за наредниот период. Покрај тоа, Советот на странски инвеститори ги претстави своето ново лого, брошура и веб-страницата: www.fic.mk, каде што може да се најдат сите информации за работата на Советот. Формирани се и шест работни групи, од претставници на членовите на Советот, кои ќе работат на следните области: 1. Имотнa регулатива; 2. Даночна структура и финансиски надоместоци; 3. Човечки ресурси; 4. Административни и правни постапки; 5. Финансиска рамка и 6. Општи односи и ДСИ. Според Советот, ова се областите на кои најмногу ќе се обрне внимание во наредниот период и наскоро се очекуваат конкретни резултати на овие теми. Советот ги промовираше и новите канцеларии кои ќе

петок, 14 декември 2012, Бр. 119

Новото раководство на Советот на странски инвеститори со нова мисија, визија и начин на работа

бидат во склоп на Стопанската комора на Македонија, каде ќе има постојано вработени кои ќе придонесат за негова поголема ефикасност. Друг крупен проект кој се планира да се заврши во 2013 година е изработката на „Бела книга“ – годишна публикација за информирање на инвеститорите и јавноста за инвестициската клима и за надминување на предизвиците со кои се соочуваат странските инвеститори во земјата. Целта на оваа публикација е да ги подобри условите за странските инвеститори и на тој начин да привлече што повеќе инвестиции. - Советот на странски инвеститори ќе креира нов бран на позитивна атмосфера во дијалогот со креаторите на политиката, што се смета за суштина на успешното подобрување на инвестициската клима и истовремено ќе ја стимулира македонската економија, - истакна Даниел Сас на исклучително бројно посетената пресконференција во Комората. Советот на странски инвеститори редовно ќе ја известува јавноста за својата работа, преку редовни прес-конференции. Советот на странски инвеститори е консултативно тело на Стопанската комора на Македонија со повеќе од 100 членки, што претставува големо мнозинство од најголемите странски инвеститори во земјата. Неговата мисија е да работи на заедничките интереси на членките на Советот, со цел да придонесе кон подобрување на деловната клима.


петок, 14 декември 2012, Бр. 119

АКТУЕЛНО

БИЗНИС ИНФО Регионалната комора со седиште во Скопје

ПОДДРШКА ЗА ПРЕДЛОЖЕНИТЕ ЗАКОНИ ЗА ПОТТИКНУВАЊЕ НА РАЗВОЈОТ И ЗАЈАКНУВАЊЕ НА ФИНАНСИСКАТА ДИСЦИПЛИНА

У

правниот одбор на Регионалната комора со седиште во Скопје, на седницата одржана на 28.11.2012 година, со која председаваше д-р Горан Рафајловски, председател на Управниот одбор, ја одржа деветата седница. На седницата се расправаше за предлог-законите: за утврдување на роковите за исполнување на паричните обврски; за гарантен фонд за економски развој и за поттикнување на инвестициите.

5

МОЖНОСТИ

КУПУВАЊЕ ОСИГУРИТЕЛНИ ПОЛИСИ ОД ДОМА!

„Еуролинк осигурување“ со нова услуга во месецот во кој го слави својот децениски јубилеј

„Е

уролинк осигурување“, кој месецов го слави својот јубилеен 10-ти роденден, започнува со промоција на иновативната услуга веб-продажба на осигурителни полиси, како и со повеќе настани за своите вработени и клиенти по повод роденденот. Со новата е-полиса, граѓаните во Македонија за првпат, од дома ќе може да купат осигурителни полиси преку интернет. „Со воведување веб-продажба во осигурителниот сектор во Република Македонија, „Еуролинк осигурување“ одговара на динамичниот начин на живеење на клиентите и на љубителите на интернет-купувањето. Како современа финансиска институција, достигнувањата во дигиталната технологија во континуитет ги применуваме во полза на осигурениците. Воведувањето на веб-продажбата, всушност, претставува проширување на веќе воспоставената интернет-продажба, овозможена за нашите надворешни дистрибутивни канали. Воедно, се заокружува 24-часовната поддршка, која како концепт „Еуролинк осигурување“ го воведе на пазарот на осигурување во земјата уште во 2009 година,” – вели м-р Александра Наќева Ружин, извршен директор на „Еуролинк осигурување“. Услугата е-полиса e овозможена преку веб-страницата на „Еуролинк“, а клиентите во првата фаза од овој проект можат да договорат осигурување за патување во странство, како и обнова на каско полиси и на полиси за домаќинско осигурување. Плаќањето се одвива по пат на платежни картички, а по успешно извршената процедура на плаќање, на е-адресата на купувачот пристигнува полисата за осигурување, со што осигурувањето е склучено. „Еуролинк“ во моментов се наоѓа на второто место на пазарот на осигурување во Република Македонија.

ПОДВЛЕЧЕНО Во однос на Предлогот за донесување на законот за утврдување на роковите заисполнување на паричните обврски, УО предложи во членот 2 точка 1 рокот за исплата на паричните обврски наместо 60 дена да изнесува до 90 дена. Во истиот член во точка 5 кога се зборува за исклучоци, рокот наместо 90 дена, да се замени со 120 дена. Исто така, беше предложено да се предвиди нов член со коj ќе се дефинира правото на продавачот да ја задржи сопственоста, се до конечна исплата на долгот од страна на купувачот. Предлогот за донесување на законот за гарантен фонд за економски развој, Управниот одбор го прифати предлогот на законот со надополнување во член 8 да остане одредбата дека гаранциите се даваат само за нови инвестиции и за завршување на веќе започнати инвестиции. Исто така, беше предложено во законот да се вметне посебен член во врска со регулирањето на моралниот хазард кај банките и компаниите, за што се заклучи да се преземе соодветното решение од хрватскиот закон. Прифатен е и Предлогот за донесување на законот за поттикнување на инвестиции, но беше заклучено да се дефинира во законот поголема подршка на претпријатијата во делот на помош за обука и усовршување на вработените. Венера Андриевска М-р Ацо Спасовски

ОД ПРОЕКТИТЕ ЗАВИСИ ФИНАНСИРАЊЕТО

Н

ормално е во услови на намалена економска активност, банките да бидат повнимателни во оцена на проектите, но секогаш кога гледаме економска оправданост во проектот, влегуваме во негово финансирање. Кредитите од Европската инвестициска банка се доста барани и тука, секако, главно влијание има поволната каматна стапка, која е фиксна за период од осум години. Од последната повлечена транша од ЕИБ во износ од 22,3 милиони евра, само Прокредит банка поддржа вкупно 47 проекти во износ од 8 милиони евра. Формирањето на каматните стапки во една држава зависат од низа елементи, како што се реалните економски индикатори, ризиците во економијата, стапката на инфлација и многу други. Доколку сите овие елементи се споредат со оние на европските земји, очигледна е и разликата во каматните стапки на изворите за финансирање. Каматните стапки кај нас се на досега најниско ниво во историјата. Во ова економско окружување, сметаме дека висината на каматните стапки е на соодветно ниво. (Јованка Јолеска-Поповска, директорка на Прокредит банка)


6

БИЗНИС ИНФО

петок, 14 декември 2012, Бр. 119

УСОГЛАСУВАЊА

КОНТИНУИРАНО И БЕЗБЕДНО СНАБДУВАЊЕ СО ЕНЕРГИЈА ЗА СИТЕ ПОТРОШУВАЧИ

М

акедонската енергетска асоцијација при Стопанската комора на Македонија расправаше за Предлог-енергетскиот биланс на Република Македонија за периодот од 2013 до 2017 година, во присуство на стопанствениците – членки на Комората, претставници на инстутуциите од енергетскиот сектор и пред претставниците на научната јавност. На собирот се обрати м-р Ваљон Сарачини, министер за економија во Владата на Р. Македонија. Во своето излагање, министерот Сарачини ги запозна присутните со реализацијата на енергетскиот биланс за 2012 година, како и со потребите од енергија и енергенти во периодот 2013-2017 година. Финалната потрошувачка на енергија во 2012 година, истакна тој, е за 3,8% помала од планираната, што укажува дека за количините енергија за тековната година се реално одредени. Најголемо учество во финалната пшотрошувачка има електричната енергија околу 40,7%, нафтените деривати околу 41,5% и останатите 17% се другите облици од енергија. Остварувањето кај примарната енергија во текот на 2012 година е помало за 7,6%, што се должи на помалите количини на природен гас (во однос на планираните) потрошени од страна на „Те-То“. Вкупните потреби од енергија, во планираниот период, растат со просечна стапка од 5,9% годишно. Најголемиот пораст се очекува кај природниот гас (21,5%), а во другите облици на енергија тој е помал од 6%. Од вкупните потреби од енергија во 2013 година, 52,2% се планира да се обезбедат од домашни извори, а 47,8% ќе се обезбедат од увоз (од увоз се обезбедува природниот гас, суровата нафта, сушен лигнит и одредени количини електрична енергија. Беа посочени потрошувачката и плановите од потреба по одделни видови енергија, а со вака билансираните потреби од енергија и можностите за нивно задоволување се очекува дека 2013 година ќе има континуирано и безбедно снабдување на потрошувачите со сите видови на енергија, -

Македонската енергетска асоцијација за Предлог-енергетскиот биланс на Република Македонија за периодот од 2013 до 2017 година

истакна министерот Сарачини. Во дискусијата од страна на понудувачите на енергија беа посочени преземените активности и тоа: во делот на електричната енергија ЕЛЕМ АД ги посочи

количини се одразуваат на крајната цена на гасот. Енергетските состојби во државата и во регионот, особено ако се имаат предвид ограничените ресурси на РМ за

реализираните инвестиции за ревитализација и модернизација на третиот блок од РЕК - Битола, со коишто истиот е подготвен за работа во следните 20 години, како и планираните инвестиции во производните капацитети на „Електраните на Македонија“. Со реализирани и планирани активности компаниите МЕПСО и ЕВН Македонија се подготвени да ги снабдат потрошувачите со електрична енергија. Се очекува континуирано снабдување на потрошувачите со нафтени деривати, беше истакнато од страна на претставникот на ОКТА, кој во оваа прилика го истакна значењето на Уредбата за квалитетот на течните горива и ја нагласи потребата да се донесе во што покус рок. Во својата дискусија тој посочи дека, во услови на пораст на цената на суровата нафта, потребна е поголема супституција на бензините со течен нафтен гас. Од страна на претставникот на „ГА-МА“ беше побарано пореално планирање на потребните количини на природен гас од страна на потрошувачите, бидејќи големите отстапувања на планираните и потрошени

производство на електрична енергија, упатуваат на потребата државата да го определи стратешкиот енергент за следните години, - посочи претседателот на МЕА, д-р Димитар Хаџи Мишев. Дискусијата заврши со единствена оценка дека на расправа беше понуден квалитетен Енергетски биланс за приодот од 2013 до 2019 година, којшто како индикативен плански документ реално ги прикажува вкупните потреби од енергија и можностите за нивно задоволување од домашно производство и од увоз. Зорица Мешкова Издавач: Стопанска комора на Македонија ул. Димитрие Чуповски бр. 13 1000 Скопје

E-адреса Web

ic@mchamber.mk www.mchamber.mk

Печати

ДАТАПОНС ДООЕЛ, Скопје

Главен и одговорен уредник: Саво Пејчиновски Лектoр: Станка Дамјановска Превод: Љубица Доковска Дизајн и графичко уредување: Стево Серафимов

СТОПАНСКА КОМОРА НА МАКЕДОНИЈА

БИЗНИС ИНФО Ваш деловен соработник во светот на бизнисот


петок, 14 декември 2012, Бр. 119

Нова директива за енергетска ефикасност на Европската комисија

П

БИЗНИС ИНФО

7

ТРИБИНИ

ИНДУСТРИЈАТА ПРЕД НОВИ ПРЕДИЗВИЦИ

ретставници на стручната и експертска јавност, на државните инстутуции и претставници на бизнис заедницата на 29.11.2012 година, во Стопанската комора на Македонија расправаа за новата директива за енергетска ефикасност на ЕК како предизвик за индустријата на Република Македонија. Оваа тркалезна маса, организирана од страна на Групацијата за климатизација, греење, ладење и проветрување при Стопанската комора на Македонија, а во рамките на Неделата на енергетика, имаше за цел да ги отвори прашањата и да ги посочи потребните активности за унапредување на енергетската ефикасност во сите сектори, со акцент на индустријата. Во воведните напомени, презентирани од страна на Љупчо Трајковски и„Партнери консалтинг“, беше даден кус осврт на содржината, обврзувачките елементи и роковите за транспонирање на новата директива во националните законодавства на земите од ЕУ како и за РМ, а посебно беше истакнат стандардот за енергетска ефикасност 50001. Учесниците на тркалезната маса беа запознаени и со резултаите од Втората компонента на ПАЦЕ проектот, кои покажуваат дека претпријатијата можат многу да добијат од заштедите преку мерките за енергетска ефикасност. Со цел анализирање и оптимализирање на нивната енргетска ефикасност, 105 претпријатија од Албанија, Босна и Херцеговина, Хрватска, Македонија, Црна Гора и Србија беа во можност да бидат во ПАЦЕ проектот за бесплатна енергетска ревизија проследена со ускладена консултација која беше обезбедена од страна на коморската мрежа. Најголем дел од претпријатијата кај кои беше спроведена енергетската ревизија се во групата мали и средни претпријатија - 91% од речиси сите индустриски сектори. Резултатите од ревизијата покажуваат дека 20% од компаниите не се способни или подготвени да обезбедат веродостојни податоци, а само 29% успеваат да ги задржат своите трошоци за енергија успешно под 3% од нивните приходи. Кај ревидираните компании, просечната потрошувачка на енергија како процент од приходот е 6.38%. Согледувањата покажуваат дека електричната енергија е најчест извор на енергија, и претставува 34% од вкупниот енергетски микс. Општо земено, речиси секој

производен процес користи електрична енергија како свој стандарден извор на енегија. додека гасот е четврт најчесто користен извор на енергија со удел од само 12% во енергетскиот микс. Самоевалуацијата на компаниите покажува дека близу половина од испитаниците (45%) кои се подготвени за спроведување на мерките за енергетска

инжинеринг“ – Катерина Караева, проф.др. Константин Димитров од МАЦЕФ и Светлана Петровска од CeProSard, но и другите учесници во дискусијата голем акцент ставија на потребата од што поскоро оформување на законската и подзакоснска регулатива, која во моментот е сериозна бариера за унапредување на енергетската ефикасност. Во насока на подбра енергетска ефикасност

ефикасност укажуваат дека тие немаат финансиски средства (22%) или човечки ресурси (23%). Други 19% од компаниите се смета дека се свесни за потенцијалот на нивната енергетска ефикасност но тие допрва треба да преземат активности и одлуки за да ги имплементираат. Во насока на подобрување на енергетсктата ефикасност на компаниите, сугестиите од Eurochambres до компаниите се рационализирање на потрошувачката на енергија, модернизирање на инфраструктурата на компанијата и паметно управување со користењето на енергијата. Сугестиите до креаторите на политики се во насока да обезбедат прави иницијативи за санациски работи, да креираат стратегии кои ќе се спротивстават на неефикасното користење на енергија во изнајмените објекти, да воспостават бизнис зони со придружната инфраструктура за да овозможат МСП да се приклучат во мрежата на централното греење, да креираат спектар на мерки за поддршка на помалите бизниси. Во панел дискусијата, во која учествуваа директорот на Агенцијата за енергетика – Лазар Гечевски, , претставникот на Министерството за економија –Андон Киров, директорот на „Топлификација

потребно е исто така подигање на свеста на населението, но и кај креаторите на националните стратегии, како и поголема практична примена на финансиските механизми кои постојат на пазарот за оваа намена. За актуелните состојби во делот на националната регулатива за енергетска ефикасност, деловите од новата директива кои би биле предмет на транспонирање во домашното законодавтсво и роковите за нивна реализација информираше претставникот на Министерството за економија. Правилниците за енергетска ефикансот на градбите и за енергетски контролори, кои беа посочени од страна на уцесниците на тркалезната маса како приоритетни за унапредување на енергетската ефикасност се во нацрт верзија и ќе бидат ставени на јавна расправа веднаш по донесувањето на измените и дополнувањата на Законот за енергетика. Со оглед дека енергетската ефикасност претставува мултидисциплинарна, комплексна проблематика, Групацијата за климатизација, греење, ладење и проветрување ќе организира серија тематски состаноци на кои ќе ги отвори и ќе дебатира по конкретни прашања од оваа свера. З.М.


8

БИЗНИС ИНФО

петок, 14 декември 2012, Бр. 119

ФОКУСИРАНО

ИЗГРАДБА НА ХРАМОТ „СВ. КОНСТАНТИН И ЕЛЕНА“

Ц

рквата отсекогаш била душата на нашиот народ, чувар на духовните обичаи, адети и добри традиции и отсекогаш имала значајна улога во историјата на Македонија како еден од основните стожери на опстојувањата на македонскиот народ. Собрани сме со убава мисла и со благородна идеја да ја помогнеме Црквата „Св. Цар Константин и Елена“ која постоела пред 40 години и имала значајна улога во меморијата на старите жители на Скопје.

Ова го изјави премиерот Никола Груевски во обраќањето на донаторската конференција (7.12.2012 година), на која присуствуваа претставници на Владата, пратеници во Собранието, претставници на повеќе институции, на бизнис-заедницата и на дипломатскиот кор, организирана од Фондацијата „Св. Цар Константин и царица Елена“ и МПЦ-ОА, за иградба на истоимениот православен храм. На донаторска

Донаторска конференција

конференција присуствуваше Бранко Азески, претседател на Стопанската комора на Македонија и голем број членки на најстарата и најбројната бизнис-асоцијација во земјава. Премиерот повика на сплотеност околу црквата - нашето духовно огниште. Да покажеме солидарност со МПЦ-ОА затоа што тоа, како што рече, е една од најзначајните христијански вредности, алка која не` поврзува заедно, причина поради која сме одговорни едни за други и предуслов за изградба и развој на праведно и одговорно општество. На донаторската конференција се обрати и поглаварот на МПЦОА г.г. Стефан, кој подвлече дека е познато оти за големо дело најпрво е потребно голема љубов, но и голема жртва, откажување и посветеност, а големи дела се оние што се создаваат за долги времиња и за многу генерации. -По молитвите, даде Бог, и верувам дека пак ќе создадеме дело за гордост, дело кое по своите архитектонски решенија ќе претставува храм за пример во современото градежништво на православните храмови, - рече поглаварот Стефан. Цар Константин бил првиот римски император кој го признал христијанството и застанал во борбата против нивното прогонување. Храмот „Св. Константин и Елена“ во Скопје е изграден во 1926 година со помош од добродетели. Основан е 1927 година и е првиот православен храм изграден на десната страна од градот. По земјотресот во 1963 година црквата не е возобновена, туку е разурната поради потребата од поголем простор за изградба на Градскиот трговски центар во почетокот на седумдесетите години. Со изградбата на храмот Македонската православна црква достоинствено ќе ја одбележи 1700-годишнината од втемелувањето на православието и 45-годишнината од возобнувањето на Охридската архиепископија.

Општина Прилеп, Стопанската комора на Македонија и конфекциската фирма „Комфи Ангел“ се организатори на хуманитарниот турнир во мал фудбал во Прилеп

МАМОГРАФ ЗА БОЛНИЦАТА „БОРКА ТАЛЕСКИ“ ОД ДОНИРАНИТЕ СРЕДСТВА!

В

о периодот од 12 до 23 декември 2012 година, градот под Марковите кули е домаќин на четвртиот по ред хуманитарен турнир во мал фудбал. Турнирот е насловен „Сите заедно за спортот“, а се организира во чест на големиот празник на градот Прилеп - Св. Никола, патрон на градот. Организатори на овој настан се Општина Прилеп, Стопанската комора на Македонија и конфекциската фирма „Комфи Ангел“ од Прилеп. Средствата што ќе бидат собрани, според зборовите на градоначалникот Марјан Ристески, ќе бидат донирани во прилепската болница „Борка Талески“ за купување на мамограф. Во оваа акција ќе бидат вклучени и здруженијата кои делуваат во превенцијата за борба против ракот на дојка „Борка“ и „Животна искра“. За прв пат оваа година во организацијата се вклучува Стопанската комора

на Македонија. -Регионалната комора со седиште во Прилеп има одлична соработка со локалната самоуправа, а за тоа е посебно заслужен и градоначалникот. Оттука, бизнисзаедницата преку ваквата поддршка сака да ја потенцира добрата соработка, но и да помогне во вакви настани кои од една страна имаат хуманитарен, а од друга страна и дел преку кој се покажува сплотеноста и дружењето на сите инволвирани страни, – истакнува м-р Јелисавета Георгиева, извршен директор на Стопанската комора на Македонија. На паузите на фудбалските натпревари, присутните ќе ги забавуваат познати македонски естрадни ѕвезди.На 16-ти декември во Прилеп ќе се одржи првиот ревијален фудбалски натпревар меѓу ветераните на белградски Партизан и ветераните на Вардар и Победа, а на

12.12 - 23.12.2012 год. НАГРАДЕН ФОНД I место - 300.000 ден. II место - 180.000 ден. III место - 60.000 ден.

вториот ревијален натпревар кој ќе се одржи на затворањето на турнирот на 23-ти декември, ќе играат бизнисмени и политичари. Бизнисмените ќе бидат предводени од претседателот на Стопанската комора на Македонија, Бранко Азески. На 19 декември 2012 година во Прилеп ќе биде организирана и традиционалната Светиниколска трпеза со посни сарми, а присутните ќе ги забавуваат Блага Петреска и групата „Синтезис“. Фудбалската федерација на Македонија исто така го поддржа овој фудбалcки турнир.


Friday, 14th of December 2012, No. 119

БИЗНИС BUSINESSИНФО INFO

ON THE VERY SPOT

REQUESTED FACILITATION AND SPEEDING OF THE FLOW OF GOODS

M

acedonian and Greek businessmen, on the joint meeting with the representatives of the Customs and inspection border services of both countries have discussed the opportunities for facilitation and speeding of the flow of goods on (10.12.2012). The

meeting was organized by the Economic Chamber of Macedonia in collaboration with the Liaison Office of the Hellenic Republic and support of the Custom Administration of the Republic of Macedonia. Joint clearance on Macedonian –Greek border crossings, introduction of the third shift at Port of Thessaloniki and a second

9 Macedonian and Greek businessmen on joint meeting with the representatives from Customs and inspection border services of both countries at the border crossing Bogorodica-Evzoni

shift, i.e. work to 20:00h of the Customs and inspection services, are part of the measures that would facilitate the flow of goods. - All these will result with positive effects not only in reducing of transport costs, but also in increasing the trade exchange – noted Ivan Petrovski, President of the Macedonian Transport Association (MTA). – Acceptable is the proposal for joint clearance because no additional funds to invest are needed. It would be pursued with the country`s customs office, and after the entry of the goods the customs inspection would be carried out jointly by customs officials from both administrations. According to the manager of MZ “Transport”, Tane Stojkovski, efforts should be made BY Greek side to adjust the working hours of their railway with the railways in the region. Annually, three million tons of goods are transported, that instead of four hours as real remote, the goods are transported for a much longer time. Businessmen from both sides are requesting a 24-hour custom control. Now from 20:00h in the evening to 06:00h in the morning the clearance is not carried out thus creating columns of tanks with oil and derivatives, often with over 50 vehicles. It is estimated that 10-15 thousand vehicles are crossing the border crossing Bogorodica –Evzoni per month, which is a limiting factor in terms of possible rapid flow of goods. It is suggested the deliveries of similar loads physically to be inspected at the very border and to use the opportunity for physical examination in the interior of the country if needed.

DOSSIER Foreign-trade exchange of the Republic of Macedonia with the Republic of Greece

TO THE END OF SEPTEMBER THIS YEAR THE COUNTRY WITH A DEFICIT OF US$ 446 MILLION

T

otal trade exchange of the Republic of Macedonia with Greece in the first nine months of 2012 amounted to US$ 725,5 million, accounting for 9,5% of the total trade of the country over the period. In addition, is generated export worth US$ 139,4 million or 4,8% share of total export, while import balance was US$ 586,1 million, representing a share of 12,5% in total import. A negative balance of trade deficit of US$ 446,7 million is recorded. In the period January-September 2012, Greece is the second partner in the foreign trade of the Republic of Macedonia.

Trade exchange of the Republic of Macedonia with the Republic of Greece in the period from 01-09.2012 Export Quantity in kg. Amount in US$ 156.840.705 139.373.963

Import Quantity in kg. Amount in US$ 645.146.870 586.119.463

Total Quantity in kg. 801.987.575

Amount in US$ 725.493.426

Balance Amount in US$ -446.745.500

Compared to the period of January-September 2011, the total trade with Greece grew by 32,5%, and export declined by 13,5%, and the import is increased by 51,7%. The increase in import in 2012 is primarily due to increased import of oil and oil derivatives since the first 6 months of this year the Refinery OKTA had stopped its production.


БИЗНИС BUSINESSИНФО INFO

10

Friday, 14th of December 2012, No. 119

Comparative review of trade with Greece in the period of 01-09.2012 / 01-09.2011 (In 000. US$ ) 2011 547 443

Total trade 2012 725 493

Index 132.5

2011 161 138

Export 2012 139 374

Index 86.5

2011 386 306

Import 2012 586 119

Index 151.7

Foreign trade exchange between Republic of Macedonia and Republic of Greece in 2011

Total trade exchange of the Republic of Macedonia with Greece in 2011 reached a value of US$ 781,5 million. In addition, is generated an export worth US$ 215,2 million, while the import balance amounted to US$ 566,3 million. A negative balance of trade exchange of US$ 351,1 million is recorded. In 2011 Greece is our third trading partner in the total trade with the world.

Trade exchange with Greece in 2011 Export Quantity in kg.

Import Amount in US$

Quantity in kg.

Amount in US$

Total

Balance

Amount in US$

Amount in US$

223.709.020 215.222.675 574.435.248 566.276.041 781.498.716 -351.054.000 The biggest export was registered in 2008 with a value of US$ 535 million, and the smallest in 2000 with a value of US$ 83,3 million. The largest import was registered again in 2008 with a value of US$ 510,8 million, while the smallest value of US$ 184,3 million relates to 2001.

REVIEW on Greek investments in the Republic of Macedonia (1997-2011)

According to the Liaison Office of the Hellenic Republic in Macedonia until now in the country has entered € 1 billion Greek investments. Mostly in telecommunications, energy, food industry and construction, with a tendency for the next years this figures to increase. In local companies with Greek capital in the country, among which is Stopanska banka, VERO, OKTA, Cement company TITAN, are employed more than 20.000 workers. According to the observations, in the wake of Greek economic crisis there is a withdrawal of a number of Greek investors in Macedonia. Macedonian economy feels on its “back” stronger the impact of the Greek crisis. According to the businessmen, some announced investments are not made, and the money of the Greek companies` profit in Macedonia instead to be reinvested here, they are retreated to their headquarters in Greece.

New level of implementation of the CEFTA Agreement

C

FOLLOWS THE LIBERALIZATION OF SERVICES, INVESTMENTS, PUBLIC PROCUREMENTS …

entral European Free Trade Agreement works great despite of some political problems. Member states had real achievements in the liberalization of their economies. So far full liberalization has been achieved in the trade with industrial products, and already are signed agreements for the further liberalization of agricultural products. CEFTA 2006 is a modern multilateral treaty which gets a new level of implementation by expanding into a more sophisticated phase of liberalization. Next step is the liberalization of services, harmonization of regulations in the sectors of investments, intellectual ownership, financial sector, creation of distribution chains and infrastructure networking. - The motif for signing the CEFTA Agreement id the approximation to the European Union and attracting investments. Therefore, signatorystates must enhance cooperation in all areas -said Ms. Renata Vitez, Executive Director of the CEFTA Secretariat on the meeting with the journalists in the Economic Chamber of Macedonia on (6.12.2012). She stressed that the main message from the crisis is that all efforts must be under-

taken, both in national and regional terms, in order to improve competitiveness, especially in production. Regional cooperation, according to her, is the key to solving all problems including the crisis, and the eight signatory-states of the CEFTA agreement should strive in the future to focus on expansion of cooperation with neighboring EU member-states, Russia, Turkey, EFTA countries, Ukraine and Mediterranean countries. CEFTA is a test of the readiness of the region to deal with the challenges of the EU Single Market and with other obligations of the membership. In this respect, the European Commission, the international financial and other institutions through numerous projects provides direct support to the region in its transformation. “SEE Strategy 2020” is a new support to strengthen the capacity for adoption of strategies of national and local authorities in order the entire region to move soon to the EU and global integration. According to Ms. Vitez, CEFTA Agreement has already met the projected priorities in period 2008-2012, trade with commodities has already been agreed, and what remains is work

on harmonization of non-tariff barriers. - These are the barriers that CEFTA signatory-states see as problems in the CEFTA Secretariat. Sixty percent of them have already been solved, and 35% are in the process of solving, 4% are newly identified problems, and 1%, are unsolved problems – said Ms. Vitez. - Trade in the CEFTA region is balanced, and above all is based on the exchange of agricultural products that are represented by more than 40 percent. Therefore you should consider deepening the industrial exchange. The crisis affected trade and causes its fall, but it has been shown that regional trade more resilient than other types, which means that there is a smaller decline in trade in the region than outside of it, - said Ms. Vitez. Macedonia next year will chair the CEFTA subcommittees for non-tariff and technical barriers to trade, customs and rules of origin, and in 2014 will be the chairman of the CEFTA.


Friday, 14th of December 2012, No. 119

БИЗНИС BUSINESSИНФО INFO

VISIONS

IN FUNCTION OF ESSENTIAL CHANGING OF INVESTMENT CLIMATE IN THE COUNTRY

T

he new management of the Foreign Investors Council that was elected in April this year, at the press conference in the Economic Chamber of Macedonia on (3.12.2012) presented the new vision and method of operation of this body. The President of the Presidency, Mr. Daniel Sazsz (Chief Executive Officer of Makedonski Telekom) and Vice-Presidents, Mr. Werner Hengst, President of the Management Board of EVN Macedonia and Mr. Jatin Tahkrar, Chief Executive Officer of Jonson Matthey, presented the operational plans for the forthcoming period. Besides that, the Foreign Investors Council showed its new logo, brochure and web site: www.fic.mk, where one can find all information about the operation of the Council. Six work groups have been established, with representatives of the Council members, who shall work in the following areas: 1. Property regulations 2. Tax structure and finance fees 3. Human resources 4. Administrative and legal procedures 5. Financial framework 6. General relations and FDI According to the Council, these are the areas that shall be main focuses in the next period and the specific results in these

11 The new management of the Foreign Investors Council with a new mission, vision and method of operation

areas are expected to be seen soon. The Council also promoted its new offices, which will be located within the Chamber of Commerce, where there will be full-time employees who will contribute to greater efficiency. Another major project the is planned to be completed in 2013 is the preparation of the “White Book” - an annual publication for informing the investors and the public on the investment climate and overcoming the challenges faced by the foreign investors in the country. The purpose of this publication is to improve the conditions for the foreign investors and thus attract more investments. -The Foreign Investors Council will create a new wave of positive atmosphere in the dialogue with the policy makers seen as a heart of a successful improvement of the investment climate, while stimulating Macedonian economy“ – said Mr. Daniel Szasz on a very much visited press conference in the Chamber. The Foreign Investors Council will regularly inform the public about its operation through regular press conferences. The Foreign Investors Council is a consultative body of the Economic Chamber of Macedonia with more than 100 members, which represents the vast majority of the largest foreign investors in the country. Its mission is to address the common interests of its members in order to contribute to the improvement of the business climate.


12

ACTIVITIES

БИЗНИС BUSINESSИНФО INFO Skopje Regional Chamber

SUPPORT FOR THE PROPOSED LAWS ON PROMOTING DEVELOPMENT AND STRENGTHENING OF FINANCIAL DISCIPLINE

M

anaging Board of Skopje Regional Chamber on 28.11.2012 which was chaired by Dr. Goran Rafajlovski, President of the Managing Board held its ninth sessions. On the session was discussed about the following draft-laws: Draft for adoption of the Law on Determining the Deadlines to meet Money Payments; Draft for adoption of the Law on Guarantee Fund for Economic Development; Draft for adoption of the Law on Encouraging Investments.

OPPORTUNITIES

PURCHASING INSURANCE POLICIES FROM HOME!

Friday, 14th of December 2012, No. 119

„Eurolink Insurance“ with a new service in the month in which celebrates its decade anniversary

„E

urolink Insurance“, which this month celebrates its 10th jubilee birthday, begins with the promotion of innovative service web selling of insurance policies, and with more events for their employees and clients on the occasion of the birthday. With the new e-policy, citizens in Macedonia for the first time, at home will be able to buy insurance policies online. „By introducing web-sale in the insurance sector of the Republic of Macedonia, „Eurolink Insurance“ fits the dinamic lifestyle of customers and funs of internet purchasing. As a modern financial institution, we continually apply the developments in digital technology in favor of the insured. The introduction of the web sales, in fact, is an extension of the already established internet sales, enabled to our external distribution channels. At the same time, it completes the 24-hour support, which as a concept „Eurolink Insurance “ introduced on insurance maarket in the country since 2009,” – said Aleksandra Nakeva Ruzin M.Sc., Executive Director of „Eurolink Insurance “. The service e-policy is provided via the web site of „Eurolink“, and customers in the first phase of this project can arrange foreigns travel insurance, as well as renewal of the third party insurance policies and household insurance policies. Payments are carried out by means of payment cards and after the successful performed procedure of payment, on the buyer`s e –mail arrives the insurance policy, by which the insurance is concluded. „Eurolink“ is currently on the second place in the insurance market of the Republic of Macedonia.

UNDERLINED

FINANCING DEPENDS OF THE PROJECTS In relation to the Draft for adoption of the Law on Determining the Deadlines to meet Money Payments, MB proposed in Article 2 point 1 the deadline for the payment of money instead of 60 days to be up to 90 days. Furthermore, in the same article, point 5, when discussing of the exceptions, the period instead of 90 days to be replaced by 120 days. It was also proposed to provide for a new member who will define the right of the vendor to retain ownership, until the final payment of the debt by the buyer. Draft for the adoption of the Law on Guarantee Fund for Economic Development, the Managing Board accepted the draft of the Law with amendments in Article 8 to remain the provision that guarantees are provided only to new investments and to the completion of the already started investments. Also, it was suggested in the law to be inserted a special article about the regulation of the moral hazard in banks and companies, and it was concluded to be undertaken the relevant solution of the Croatian law. The draft is accepted for adoption of the Law on Encouraging Investments, but was concluded to define in the law the greater support of enterprises in segment of training and skill improvement of the employees. Venera Andrievska Aco Spasovski, M.Sc. Econ

It is normal in terms of reduced economic activity, banks to be more careful in the evaluation of projects, but whenever we see economic justification of the project, we entering it’s financing. Loans from the European Investment Bank are in high demand and here, of course, mainly influenced by the favorable interest rate that is fixed for a period of eight years. Since last withdrawn tranche of the EIB in the amount of € 22,3 million, only ProCredit Bank supported 47 projects in the amount of € 8 million. Formation of interest rates in a country depends on a number of elements, such as real economic indicators, the risks in the economy, the inflation rate and many others. If all these elements are compared with those of European countries, the obvious is the difference in interest rates on funding sources. Interest rates here are at their lowest levels in history. In this economic environment we believe that the interest rates are on appropriate level. (Jovanka Joleska-Popovska, Director of ProCredit Bank)


Friday, 14th of December 2012, No. 119

БИЗНИС BUSINESSИНФО INFO

HARMONIZATION

CONTINUOUS AND SAFE SUPPLY WITH ENERGY FOR ALL CONSUMERS

M

acedonian Energy Association at the Economic Chamber of Macedonia discussed the Draft Energy Balance of the Republic of Macedonia for the period from 2013 to 2017, in the presence of entrepreneurs – members of the Chamber, representatives of institutions of the energy sector and the representatives of the scientific community. Valon Saraqini, M. Sc. Econ, Minister of Economy of the Government of RM addressed the gathering. In his speech, Minister Saraqini acquainted the present with the realization of the energy balance for 2012, as well as with the needs of energy and fuels in the period 2013-2017. Final energy consumption in 2012, he noted, is by 3,8% less than the planned one, suggesting that the energy quantities for the current year are determined in real. Largest share in final consumption has energy with around 40,7%, oil derivatives around 41,5% and the other 17% are other forms of energy. Achievement in primary energy consumption during 2012 is lower by 7,6%, due to the smaller quantities of natural gas (compared to the planned) spent by “Te-To”. The total energy demand in the planning period, is growing at an average rate of 5,9% per year. The largest increases are expected in the natural gas (21,5%), and in other forms of energy that is less than 6%. Of total energy needs in 2013, 52,2% are planned to be provided from domestic sources, and 47,8% will be provided from imports (such as natural gas, crude oil, dried lignite and certain quantities of electricity). Also were identified the consumption and plans of the need for certain types of energy, and such balanced needs of energy and opportunities for their satisfaction is expected that in 2013 there will be a continuous and safe supply of consumers with all kinds of energy - said Minister Saraqini.

13 Macedonian Energy Association about Draft Energy Balance of the Republic of Macedonia for the period from 2013 to 2017

In discussion by the energy suppliers were identified actions taken: in the field of electricity ELEM AD pinpoint realized investments for rehabilitation and modern-

Energy situation in the country and in the region, especially when limited resources of the RM for the production of electricity are taken into consideration,

ization of the third block of REK-Bitola, with which it is prepared to work for the next 20 years, and the planned investments in the production capacities of “Elektranite na Makedonija”. With the realized and planned activities, the companies MEPSO and EVN Macedonia are ready to supply consumers with electricity. It is expected a continuous supply of consumers with oil derivatives, was pointed out by the representative of the refinery OKTA, who on this occasion highlighted the importance of the Regulation on liquid fuels quality and stressed the need to bring adopt it as soon as possible. In his discussion, he suggested that, in terms of increase of the crude oil price, it is necessary to have greater substitution of petrol with liquefied petroleum gas. By the representative of the “GA-MA” was requested more realistic planning of the required amounts of natural gas by consumers, since large deviations of planned and spent amounts reflect the total cost of the gas.

pointed to the need for the state to determine the strategic energy resource for the coming years – said President of MEA, Dr. Dimitar Hadzi Misev. The discussion ended with a single assessment that discussion offered quality Energy Balance for the period from 2013 to 2017, which as indicative planned document really shows the total energy needs and opportunities to their contentment from domestic production and imports. Zorica Meskova Publisher: Economic Chamber of Macedonia Str. Dimitrie Cupovski 13, 1000 Skopje Editor in chief: Savo Pejcinovski Lecturer: Stanka Damjanovska Translator: Ljubica Dokovska Graphic design and editing: Stevo Serafimov

E-mail Web

ic@mchamber.mk www.mchamber.mk

Print:

DATA PONS Ltd, Skopje

ECONOMIC CHAMBER OF MACEDONIA

BUSINESS INFO Your partner in the world of business


БИЗНИС BUSINESSИНФО INFO

14 New EC Directive on Energy Efficiency

R

Friday, 14th of December 2012, No. 119

FORUMS

INDUSTRY IN FRONT OF NEW CHALLENGES

epresentatives of professional and expert public, state institutions and representatives of the business community on 29.11.2012, in the Economic Chamber of Macedonia discussed the new EC Directive on Energy Efficiency as a challenge for the industry of the Republic of Macedonia. This roundtable, organized by the Group for air conditioning, heating cooling and ventilation at the Economic Chamber of Macedonia, and in the frames of the Energy Week aimed to raise the issues and pinpoint the necessary actions to improve energy efficiency in all sectors, with an emphasis to industry. In introductory remarks, presented by Ljupco Trajkovski and “Partneri konsalting”, was given a brief overview of the content, biding elements and the deadlines for transposition of the new Directive into national law of the EU countries and the Republic of Macedonia, and was especially prominent the energy efficiency standard 50001. Participants of the roundtable were acquainted with the results of the second component of the PACE project, which are showing that companies have much to gain from the savings through energy efficiency measures. In order to analyze and optimize their energy efficiency, 105 companies from Albania, Bosnia and Herzegovina, Croatia, Macedonia, Montenegro and Serbia were able to be involved in the PACE project for free energy audit followed by harmonized consultation which was provided by the chambers` network. Most of the companies in which the energy audit was conducted are in the group of small and medium sized companies - 91% of almost all industrial sectors. Audit results show that 20% of the companies are not able or willing to provide reliable data, and only 29% manage to successfully keep their energy costs below 3% of their income. In the audits companies, the average power consumption as a percentage of the revenue is 6.38%. The findings show that electricity is the most common source of energy and represent 34% of the total energy mix.

Generally, almost every manufacturing process uses electricity as its default source of energy, while gas is the fourth most commonly used energy source with a share of only 12% in the energy mix. The self-evaluation of the companies shows that almost half of respondents (45%) who are willing to implement energy efficiency measures

Dimitrov from MACEF and Svetlana Petrovska from CeProSard, but also other participants, a great emphasis was put on the need of prompt formation of legislation and sub-regulations, which at the moment is a serious barrier to improving energy efficiency. In terms of better national energy efficiency is the raising of the awareness of the population,

indicate that they do not have the financial resources (22%) or human resources (23%). Other 19% of the companies are deemed to be aware of the potential of energy efficiency, but they have yet to take action to implement decisions. In order to improve the energy efficiency of the companies, the Eurochambres suggestions to companies is the rationalizing of energy consumption, modernization of the companies` infrastructure and smart use of energy. Suggestions to policy makers are directed to provide the right incentives for improvement works create strategies to counter the insufficient use of energy in rented facilities, establishing of business zones with associated infrastructure to enable SMEs to join the central heating network, to create a range of measures to support smaller businesses. In the panel discussion, in which participated the Director of the Energy Agency – Lazar Gechevski, representative of the Ministry of Economy, Andon Kirov, Director of “Toplifikacija inzinering” –Katerina Karaeva, Prof Dr. Konstantin

but also among national strategies` creators, as well as more practical application of financial mechanisms that exist at the market for this purpose. For the current situation in terms of national energy efficiency regulations, the parts of the new directive that would be subject to transpose into domestic legislation and deadlines for their realization informed the representative of the Ministry of Economy. Regulations on energy efficiency of buildings and energy auditors, who were identified by the participants of the roundtable as a priority for improving energy efficiency, are in draft version and inquiry will be made immediately after the adoption of the amendments to the Energy Law. Given that energy efficiency is a multidisciplinary, complex issue, the Group for air conditioning, heating cooling and ventilation will organize a series of thematic meetings which will open and debate specific issues in this area. Zorica Meskova


Friday, 14th of December 2012, No. 119

БИЗНИС BUSINESSИНФО INFO

FOCUSED

CONSTRUCTION OF THE TEMPLE “Ss. KONSTATIN AND ELENA” The church has always been the soul of our people, the guardian of the spiritual traditions, rituals and good traditions and has always had an important role in the history of Macedonia as one of the essential pillars of the persistence of the Macedonian people. Gathered with a nice thought and noble idea to help the Church “Ss Konstatin and Elena” that existed 40 years ago and had a significant role in the memory of the old inhabitants of Skopje.

This was stated by the Prime Minister Nikola Gruevski in his address at the Donors Conference on (7.12.2012), which was attended by the representatives of the Government, members of the Assembly, representatives of several institutions, the business community and diplomatic corps organized by the Foundation “Ss Czar Konstantin and Empress Elena” and MOC-OA, for building of eponymous Ortodox

15 Donors Conference

church. Donors Conferene was attended by Branko Azeski, President of the Economic Chamber of Macedonia and numerous members of the oldest and largest business association in the country. The Prime Minister calls for unity around the church – our spiritual home. To show solidarity with MOC-OA because, as he said, it is one of the most important Christian values, a link that connects us together, the reason for which we are responsible for each other and a prerequisite for the construction and development of fair and responsible society. Donors Conference was addressed by MOC-OA Pontiff HH Stefan, who noted that it is known that the major work needed first great love nad great sacrifice, giving and commitment, and great things are those that are created for a long time and for many generations. -After prayers, God will provide, and I beleve that we will create a work of pride, a work that with its architectual solutions will be a temple for example in the contemporary construction of Orthodox churches –said the head of the Crurch Stefan. Czar Konstantin was the first Roman emperor who recognized Christianity and stood against their persecution. The temple “Ss Konstatin and Elena” is built in Skopje in 1926 with help from benefactors. Founded in 1927 it is the first Orthodox church built on the right side of the town. After the earthquake in 1963 the church was not restored, but was teared down, because of the need of more space for the construction of the City shopping mall in the early seventies. With the construction of the temple the Macedonian Orthodox Church with dignity will mark the 1700th anniversary of the foundation of Orthodoxy and the 45th anniversary of the Ohrid Archbiscopy.

Municipality of Prilep, Economic Chamber of Macedonia and bedding company “Comfy Angel” are organizers of the humanitarian indoor soccer tournament in Prilep

MAMMOGRAPH FOR THE HOSPITAL “BORKA TALESKI” BY DONATION!

I

n the period from 12 to 23rd December 2012 the city under Marko`s Towers is hosting the fourth annual humanitarian tournament in indoor soccer. The tournament is named “ All together for the sport”, and is organized in the honor of the great holiday of city of Prilep –St. Nicholas, patron of the city. Organizers of this event are the Municipality of Prilep, Economic Chamber of Macedonia and bedding company “Comfy Angel” from Prilep. Funds that will be collected , according to the Mayor of Prilep, Marjan Risteski will be donated to Prilep hospital “Borka Taleski” for buying mammograph. In this action will be included all the associations which are active in prevention in the fight against breast cancer “Borka” and “Zivotna iskra”. For the first time this year in

the organization includes the Economic Chamber of Macedonia. - Regional Chamber in Prilep has excellent cooperation with the local self-government, and it is mosly due to the Mayor. Hence, the business community through such support wants to highlight the good cooperation, but also to help in such events that on one side have humanitarian, and on the other side through which shows the bonds and friendship of all involved sides- noted Jelisaveta Georgieva, M.E. Executive Director of the Economic Chamber of Macedonia. On the football matches pauses atendees will be entertained by famous Macedonian stage stars. On 16th December, 2012 in Prilep will be held the first revue soccer match between the veterans of

12.12 - 23.12.2012 PRIZE FUND 1st place - 300.000 MKD. 2nd place-180.000 MKD. 3rd place - 60.000 MKD.

Belgrade Partizan and Veterans of Vardar and Pobeda, and the second revue match that will be held at the closing of the tournament on December 23rd, will play businessmen and politicians. Businessmen will be led by the President of the Economic Chamner of Macedonia, Branko Azeski. On December 19, 2012 in Prilep will be organized the traditional St.Nicholas meal with lean sarmas, and the attendees will entertain Blaga Petreska and the Gropu “Sintezis”. The Football Federation of Macedonia also supported this soccer tournament.


БИЗНИС ИНФО

СТОПАНСКА КОМОРА НА МАКЕДОНИЈА достапни насекаде ... Посетете нé на веб-порталот: www.mchamber.mk Ве очекуваме !

ECONOMIC CHAMBER OF MACEDONIA available everywere ... Visit us on web-site: www.mchamber.mk Expecting You !


Бизнис ИНФО број 119 од 14 декември 2012  

Бизнис ИНФО број 119 од 14 декември 2012

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you