Issuu

vertrouwd verder Jaarboek 25/26

inhoud

Vertrouwd verder

Een manier van leven in Wijd & Zijd

Optio: het woningconcept dat meegroeit

Ingelijst

40 44

Timmerfabriek zet stap naar meer prefab

Samen slim de ruimte benutten

Klaar voor het vak? Af!

Ingelijst

inhoud

62 52

Projecten uitgelicht

Straatje(s) of een wijkje erbij?

66 Monnikenpark: wonen in het groen opnieuw uitgevonden 74

Ingelijst

76 Het treintje van Leo en Wil 84

Dorps wonen aan het water, dichtbij de stad

Ingelijst

Hé, de buurt denkt mee!

Directie aan het woord

Vertrouwd verder Directie aan het woord

2025 was voor ons het jaar van transitie én continuïteit. Een nieuwe bedrijfsnaam - Whoon - maar met dezelfde vertrouwde koersvaste mentaliteit. De directie blikt terug op een jaar waarin veranderingen werden omarmd, ambities werden aangescherpt en de basis stevig bleef staan.

Naamswijziging met behoud van karakter “De overgang van Van Wanrooij naar Whoon is succesvol verlopen. We merken dat de nieuwe bedrijfsnaam goed is ontvangen. In de markt, door partners, medewerkers en bij de familie Van Wanrooij zelf. De naamswijziging was reeds bij de overname voorzien. We hebben gekozen voor een herkenbaar en stevig merk dat voortbouwt op de kracht van het verleden. Met Whoon hebben we de kenmerkende W uit het oude logo behouden en de nieuwe naam sluit nauw aan bij waar we voor staan: woningen ontwikkelen en bouwen. De subtiele ‘h’ is geen knipoog naar Heijmans, maar die associatie wordt door sommigen wél gelegd. Dat pakken we op als compliment.” Een bewogen jaar, maar de rust bleef “Een overname, een directiewissel. Wat doet dat met onze mensen? Gelukkig vrij weinig. Collega’s blijven loyaal, een eventueel ‘uitgesteld verloop’ is uitgebleven. Belangrijkste reden? De primaire processen bleven ongemoeid. En dat voelt vertrouwd. Natuurlijk veranderde er op onderdelen wel degelijk iets, want we zijn nu onderdeel van een beursgenoteerd bedrijf. Maar eind 2025 zijn we volledig compliant met de Heijmans-standaarden. Een prestatie van formaat.”

Directie aan het woord

De directie van Whoon (eind 2025) met v.l.n.r.: Rob de Jong, Hendrik Hulscher, Roland de Waal, Hein van der Meer en Guido Peters.

“Onze langlopende samenwerkingen zijn geen toeval. Het is het resultaat van wederzijds vertrouwen, jaar na jaar.” Roland de Waal Algemeen directeur bij Whoon

Veiligheid als cultuur, niet als checklist “Leiders in veiligheid, daar willen we naartoe. Niet alleen op de bouwplaats, maar in de volle breedte: van transport tot digitale veiligheid, van constructieve veiligheid tot sociale veiligheid. Daarom volgden leidinggevenden op kantoor en bouwplaatsen een intensieve training. Ook alle andere medewerkers volgden een training ‘Bewustzijn in Veiligheid’. Niet om vinkjes te zetten, maar om het gesprek aan te gaan over dilemma’s en grijze gebieden. Na de evaluatie ontvingen we vooral positieve geluiden. Het hielp om leidinggevenden van zowel kantoor als de bouwplaatsen bij elkaar te zetten. Veiligheid gaat namelijk over voor elkaar zorgen. Over op een goede manier thuiskomen. En ja, ook over wennen aan reflecterende bedrijfskleding, zodat iedereen op de bouw beter zichtbaar is.” Heldere grenzen: de gedragscode van Heijmans “Vooruitlopend op de wettelijke verplichting in 2026, implementeren we vroegtijdig de gedragscode van Heijmans. Hierin staat helder wat we wel en niet accepteren op de werkvloer: geen pesten, geen intimidatie, geen agressie of discriminatie. Zo weten collega’s waar ze aan toe zijn. We zijn de wetgeving voor en collega’s worden goed voorbereid. Dat past bij de verdere professionalisering van onze organisatie.”

Optio ontmoet Horizon “Dit jaar deden we een interessante kruisbestuiving: we onderzochten hoe het woningconcept Horizon van Heijmans ingezet kan worden binnen onze eigen projecten. In 2026 worden in Beneden-Leeuwen 47 Horizon woningen gebouwd. Horizon gaat uit van houtbouwwoningen, een mogelijkheid die we binnen Optio (nog) niet hebben. Fabrieksmatige bouw stelt andere eisen aan het proces, zoals vroege keuzes voor bewonersopties. Maar het biedt ook kansen voor verduurzaming, prefabricage en versnelling. We zijn ontzettend trots dat we op deze manier projecten en woningconcepten met elkaar kunnen combineren.” Verhuizen zonder vertraging “De nieuwe timmerfabriek is, samen met het magazijn en de werf, van Geffen naar Oss verhuisd en is klaar voor de toekomst. Er is gekozen om de productie van houten kozijnen te stoppen. Alle overige houten elementen blijven we vanuit onze eigen timmerfabriek produceren. De verhuizing vond midden in de drukte plaats, met een ‘winkelverbouwing’ die gewoon doorging en productie die moest doorlopen. Dat is gelukt, dankzij de enorme inzet van onze medewerkers. De uitvoering liep nauwelijks vertraging op. Daar mag iedereen trots op zijn.”

Voorspelbaarheid als kracht “We zijn een lerende organisatie. De samenwerking onderling is sterk. Ook met partners. Die weten hoe we te werk gaan: afspraak is afspraak. Die voorspelbaarheid zit in onze processen en in onze relaties. Het is de reden dat we een laag risicoprofiel blijven houden en in controle zijn. Vanuit een financieel gezonde organisatie blijven we doorpakken, ook daar waar de druk op de markt hoog is. We laten ons niet afleiden door de grillen van de woningmarkt. Natuurlijk veranderen er dingen, maar we doseren. Die balans houden we goed in de gaten.” Optio doorontwikkeld: biobased en BENG 2=0 “Afgelopen jaar stond Optio in het teken van verduurzaming. Zo werkten we samen met de TU/e aan biobased materiaalgebruik voor Optio. Nog geen spectaculaire aanpassingen, maar alles is getoetst en voorbereid. We staan in de startblokken om dit door te voeren. Wat wél al gelukt is: al onze woningen worden voor het gebouwgebonden energieverbruik voortaan energieneutraal, ofwel conform BENG 2=0, gerealiseerd. In samenwerking met onze ketenpartners hebben we dit snel en effectief ingevoerd. Zonder gedoe. Dat typeert onze slagkracht.”

Directie aan het woord

Oproep tot realisme “De woningmarkt is enorm in beweging. Wonen is gelukkig geen politiek taboe meer. Het stond bovenaan in de verkiezingsprogramma’s. De vraag blijft enorm. Maar de druk op het businessmodel stijgt, met verdelingsregels als 30-40-30 en 40-40-20. De balans tussen sociale huur, middenhuur en de vrije sector staat onder spanning. Stikstof en netcongestie zijn nog steeds een remmende factor. En beleggers voor het middensegment tonen minder interesse. Gemeenten met verschillende dorpskernen worstelen met de gewenste opschaling vanuit de overheid. Straatjes en wijkjes erbij kunnen helpen, maar er moet wel ambtelijke capaciteit zijn.” Bouwen wat je bouwen kunt “Twee conclusies tot slot. Eén: bouw wat je bouwen kunt! Als er vraag is, maar geen passend aanbod, blijven de prijzen immers stijgen. We gaan uit van haalbare businesscases, niet van opgelegde quota. Twee: Leg de belangrijkste duurzaamheidsregels vast in het Bouwbesluit en maak die landelijk verplicht. Zo voorkom je dat provincies, gemeenten en andere partijen allerlei extra eisen gaan stellen, want die maken projecten vaak traag en kostbaar. Ons advies: kies voor één duidelijke, ambitieuze minimumnorm die overal geldt. Probeer niet op elk duurzaamheidsthema tegelijk het beste jongetje van de klas te zijn, want dat werkt verlammend. Verhoog die norm stap voor stap en kondig dit op tijd aan, zodat de markt zich kan aanpassen. Versimpel en verkort daarnaast de (inspraak)procedures; dát zorgt voor echte versnelling.”

Roland de Waal Algemeen directeur bij Whoon

Hier staan we voor Nederland heeft snel meer woningen nodig. Want wonen is al lang niet meer vanzelfsprekend. Wij zien ruimte. Eén straatje erbij maakt al een groot verschil. We maken snelheid door in mogelijkheden te denken en doordat we doorpakken. We ontwikkelen slimmer en bouwen efficiënter. Dat is onze grootste kracht. We werken aan relaties waarin je elkaar kunt vertrouwen. We standaardiseren waar het kan, zonder in te leveren op kwaliteit, duurzaamheid of wooncomfort. We kijken vooruit. We weten hoe mensen graag willen wonen en wat een wijk toekomstbestendig maakt. We maken tempo waar het écht telt, van grondpositie tot sleuteloverdracht. Wie zijn vak verstaat, maakt niet alleen snelheid, maar ook verschil.

Bekijk onze video:

Zo maken we wonen bereikbaar voor meer mensen. Wijk voor wijk. Straat voor straat.

Een manier van leven in Wijd & Zijd

Gezonde leefomgeving

Aan de rand van Leerdam verrijst Wijd & Zijd: de laatste fase van de wijk Broekgraaf. Zestig nieuwe koopwoningen vormen hier samen met een wijkweide, groene daken en een kwetterbosje een natuurinclusieve buurt die niet alleen groen en duurzaam is, maar ook écht zo gaat voelen. Projectontwikkelaars Wouter Baars en Bram van Remunt van Whoon en architect Fé Ramakers van INBO vertellen hoe je een buurt met een levensstijl ontwerpt. V.l.n.r: Wouter Baars, Fé Ramakers en Bram van Remunt op de bouwlocatie.

Gezonde leefomgeving

“Ieder hoekje waar groen tegenaan kan groeien, hebben we benut.” Fé Ramakers Architect bij INBO

Bewuste keuze voor levensstijl “We wilden met dit project meer maken dan een optelsom van woningen,” zegt architect Fé Ramakers. “Wijd & Zijd is ecocentrisch ontworpen. Hier komt het beste van de natuur, moderne architectuur en duurzaamheid samen in een unieke leefomgeving. Het is niet zomaar een buurt, het is een bewuste keuze voor een levensstijl waar groen en duurzaamheid centraal staan.” Centraal in het plan ligt de wijkweide, een groene parkstrook waar bewoners vanuit hun veranda of pergola straks het buitenleven ervaren. Nestkasten, pergola’s met klimplanten, groendaken op woningen en natuurinclusieve erfafscheidingen maken de wijk ook aantrekkelijk voor vogels, insecten én kleine zoogdieren. Natuur in elk detail Het groen beperkt zich niet tot de wijkweide. Parkeerplaatsen worden aangelegd met grasbetontegels, carports krijgen groene daken en er is ruimte gereserveerd voor een speels kwetterbosje voor vogels. Fé: “De grasbetontegels komen ook in de straten. Daar waar het spoor van de auto’s is, komen normale klinkers. Een modern karrenspoor. Het voordeel van grasbeton is dat de openbare ruimte in de zomer minder opwarmt en dat het regenwater op locatie in de bodem infiltreert. Een vrij eenvoudige oplossing, maar super effectief.” “Het werkt alleen als je het integraal aanpakt,” benadrukt projectontwikkelaar Wouter Baars. “Een kwetterbosje zonder voedsel in de omgeving heeft geen zin. Insectenstenen toepassen zonder bloeiers? Kansloos. Daarom hebben we vanaf het begin ecologen en landschapsarchitecten betrokken bij de planvorming. Zo versterken alle maatregelen elkaar.”

Gezonde leefomgeving

“We hopen dat mensen hier een way of life vinden.” Leefwijzer: houvast voor bewust wonen Om toekomstige bewoners te helpen bij een duurzame manier van leven, is een heuse Leefwijzer ontwikkeld. “Het is een praktische handleiding,” vertelt projectontwikkelaar Bram van Remunt. “Vanuit verschillende thema’s opgebouwd, zoals verantwoord wonen, energie, hemelwater, flora & fauna en samen leven. Hoe ga je om met een volledige energieneutrale woning? Hoe kun je met een thuisbatterij je energiehuishouden slimmer inzetten? Waarom je toilet doorspoelen met opgevangen regenwater? Hoe pas je de inrichting van je tuin aan op al die natuurinclusieve maatregelen? Het is allemaal geen verplichting, maar de Leefwijzer dient voor de bewoners als houvast om een bewuste(re) levensstijl te omarmen.”

Bram van Remunt Projectontwikkelaar bij Whoon

Fé vult aan: “We merken dat mensen dit heel erg waarderen. Ook voor hen is dit vooruitstrevend en overweldigend. Het mooie is dat je zo een groep mensen samenbrengt die duurzaamheid belangrijk vindt. Dat maakt het makkelijker om samen keuzes te maken.”

De locatie in de wijk Broekgraaf in Leerdam, waar de natuurinclusieve buurt Wijd & Zijd wordt gebouwd.

Optio als basis Vanaf de tender werd al gewerkt met een vast ontwerpteam. “Zo konden we stap voor stap optimaliseren,” zegt Bram. “We hebben vrijwel geen concessies gedaan in onze ambities en de gemeente heeft het helemaal omarmd.” Volgens Wouter stond het woningconcept Optio aan de basis van de planvorming. “Daardoor kunnen we de woningen betaalbaar houden en tempo maken. Een tender als deze dient als kraamkamer om ons woningconcept verder te optimaliseren. De regenwaterzakken en de thuisbatterij zijn daar voorbeelden van.” Fé: “Doordat de basis van Optio technisch al beproefd is, konden we extra’s toevoegen, zoals houten gevels, veranda’s en groene daken. We zochten vooral de uitdaging in de stedenbouwkundige opzet en in de directe omgeving. De kunst was om alle natuurinclusieve maatregelen op elkaar aan te laten sluiten. Daar voegen we als architect echt waarde toe.”

“Een tender als deze is een kraamkamer voor innovatie.” Groene tuinen als verlengstuk De grootste groene winst zit misschien wel in de tuinen. Bram: “Daar hebben we als ontwikkelaar weinig invloed op, maar al die tuinen samen maken wél een enorm verschil. Daarom krijgt elke bewoner een inheemse boom of struik cadeau en organiseren we tuinworkshops. Ook hebben we een maximum gesteld aan verharding, zodat niet alle tuinen vol tegels komen te liggen. Bewoners zijn bij koop verplicht om de aangeplante haag te onderhouden.”

Wouter Baars Projectontwikkelaar bij Whoon

Meer dan stenen stapelen Wat Wijd & Zijd onderscheidt, is de manier van ontwerpen. “Normaal ontwerp je eerst de woningen en pas daarna de natuurinclusieve maatregelen,” legt Fé uit. “Hier hebben we het omgedraaid. We integreren natuur in een stedelijk ontwerp. Dat maakt dit project uniek.” “Het is een all-in verhaal geworden,” besluit Bram. “Vrijwel alles wat we bedacht hebben, wordt uitgevoerd. De kwaliteit van zo’n woonomgeving spreekt veel mensen aan. Dat zien we in de interesse die er is om hier te wonen.”

Gezonde leefomgeving

Wouter lacht: “We mogen trots zijn. Alles komt hier bij elkaar. We hopen oprecht dat de bewoners, met de Leefwijzer onder de arm, hun woonomgeving nét dat beetje extra gaan geven. Als dat zo is, dan is het project écht goed geslaagd.”

5 lessen voor een natuurinclusieve wijk 1. Ontwerp vanuit de natuur laat de woningen aansluiten op de leefomgeving. 2. Geef bewoners handvatten een ‘Leefwijzer’ maakt duurzaam wonen concreet. 3. Ken je doelgroep - blijf in gesprek met de mensen voor wie je bouwt. 4. Werk samen vanaf dag één een ontwerpteam dat dezelfde taal spreekt maakt het verschil. 5. Maak het aantrekkelijk – duurzaam wonen moet niet alleen nuttig zijn, maar ook plezier geven.

Wouter Baars Projectontwikkelaar bij Whoon

Bram van Remunt Projectontwikkelaar bij Whoon

Fé Ramakers Architect bij INBO

Optio groeit mee

Optio

Optio: het woningconcept dat meegroeit

Ons woningconcept Optio staat nooit stil. Sterker nog, het is continu in ontwikkeling en groeit mee met de vraag in de woningmarkt. Zo ontwikkelen we nieuwe types voor het betaalbare segment, zijn alle nieuwe woningen energieneutraal (BENG 2=0), optimaliseren we onze processen en innoveren we door duurzame materialen toe te passen. We nemen je mee in een aantal vernieuwingen.

BENG 2=0: energieneutraal is onze nieuwe standaard

Sinds medio 2025 zijn alle Optio-woningen standaard energieneutraal. Geen extra optie, geen meerprijs, maar gewoon onderdeel van het woningconcept. De woningen voldoen aan de eisen van BENG 2=0, waarbij het primair fossiel energiegebruik op nul uitkomt. Die energie wordt opgewekt door de woning zelf, met onder meer PVpanelen en een energiezuinige warmtepomp met bodemlus. Het resultaat? Een nieuwbouwwoning die zijn eigen energie levert, de energievraag verlaagt en het netwerk ontlast. En dat biedt ook voordelen voor de koper: lagere energielasten, toegang tot groenhypotheken én een A++++ energielabel. Duurzaam wonen was nog nooit zo vanzelfsprekend.

Optio groeit mee

energie zuinig

A++++

De schil maakt het verschil

De kracht van Optio zit in de slimme, efficiënte opbouw: standaard aan de binnenkant, vrij aan de buitenkant. Architecten krijgen volledige vrijheid in de vormgeving van de gevels. Die schil is los te ontwerpen, in elke gewenste architectuurstijl en met elk materiaal. Van baksteen tot hout, van biobased materialen tot stucwerk of combinaties daarvan. Zo ontstaat er binnen het gestandaardiseerde bouwsysteem ruimte voor variatie en aansluiting op elk beeldkwaliteitsplan. Geen plan is hetzelfde, geen straatbeeld voorspelbaar. Dat maakt Optio uniek: gestandaardiseerd waar het efficiëntie oplevert, flexibel waar uitstraling telt.

Procesoptimalisatie: sneller, slimmer, schaalbaar

Optio is meer dan een woningconcept. Het is een compleet systeem van product, proces en samenwerking. Alles is erop gericht om sneller en efficiënter te ontwikkelen en bouwen. Niet alleen met gestroomlijnde interne processen, van acquisitie tot oplevering, maar ook in nauwe samenwerking met vaste ketenpartners. Een mooi voorbeeld is de automatisering van woningmodellen: waar we voorheen elk woningmodel apart uitwerkten, genereren we die nu geautomatiseerd met behulp van scripts. Alleen de gevels moeten nog gemodelleerd worden. Beheer en onderhoud van elementen in onze digitale woningbibliotheek wordt mede daardoor sneller en nagenoeg foutloos. Een volgende stap is het inzetten van AI om nog meer ontwerp en techniek te automatiseren. Zo benutten we techniek waar het kan en creëren we ruimte waar vakmanschap tot z’n recht komt.

Optio groeit mee

Betaalbare types, afgestemd op de markt

De woningmarkt verandert en Optio verandert mee. We blijven voortdurend nieuwe woningtypes ontwikkelen om ook in het betaalbare segment meerdere keuzes te bieden. Speciaal voor kleinere huishoudens, starters of senioren die gelijkvloers willen wonen. De BeBo (beneden-bovenwoning), de XXS (compacte rijwoning) en de RAR (rug-aan-rugwoning) zijn slechts een greep uit ons groeiende assortiment. Dankzij ons modulaire, digitale systeem voegen we eenvoudig nieuwe types toe aan de woningbibliotheek. Zo blijft Optio betaalbaar én actueel. Voor elke doelgroep, in elke woonfase.

Beneden-bovenwoning (BeBo) in het project Hooge Berkt in Bergeijk.

Rug-aan-rugwoning (RAR) in het project Aarlesche Erven in Best.

XXS-woning in het project Brabant op z’n Best in Veghel.

Twee-onder-een-kapwoning in het project Brabant op z’n Best in Veghel.

Samen duurzaam de toekomst in “Als vaste ketenpartner van Whoon speelt Bevers Bouwmaterialen een cruciale rol in de verdere verduurzaming van Optio. We kennen het woningconcept van binnen en van buiten, en zijn nauw betrokken bij de keuze en ontwikkeling van bouwcomponenten en materialen. Dankzij onze brede marktkennis en inkoopkracht (ook voor andere marktpartijen) kunnen we scherpe inkoopcondities realiseren en snel inspelen op vernieuwing. We houden innovaties op het gebied van materialen en productietechnieken voortdurend in de gaten en introduceren actief oplossingen die bijdragen aan het verduurzamen van Optio. Denk aan gevelstenen die niet worden gebakken, maar worden geperst. Dat gebeurt middels een proces dat geen CO₂-uitstoot, maar juist CO₂ opneemt. Of denk aan gevelisolatie en gevelbekleding van biobased materialen, zoals Resista: een duurzaam alternatief van rijstvliescomposiet dat eruitziet als hout en inmiddels volop wordt toegepast. Zo brengen we samen met Whoon de verduurzaming van Optio verder in praktijk.”

Vincent Meeuwissen Manager bij Bevers Bouwmaterialen

Ingelijst

Ingelijst Lindsey de Nooijer-Siebelink Business controller

‘Ontcijferd’ (2025) Coudewater Rosmalen - Noord-Brabant GREX 80359 “Projecten zijn voor mij visueel minder sprekend. Ik ken ze voornamelijk van de projectnummers. Waar voor sommigen een gezonde leefomgeving belangrijk is, kijk ik vooral of de cijfers kloppen. Dan is voor mij een project een succes. Omdat ik van grondaankoop tot oplevering van de openbare ruimte betrokken ben, ervaar ik wel degelijk dat een project tot leven komt. Tijdens een projectbezoek aan Coudewater vond ik het verhaal en de geschiedenis van deze plek heel bijzonder. Mensen wonen hier straks op een uniek landgoed, midden in de natuur, maar toch dichtbij voorzieningen. Fase voor fase groeit het naar een unieke woonomgeving.”

Prefab gaat ‘next level’

Timmerfabriek zet stap naar meer prefab Prefab gaat ‘next level’

Een verhuizing, nieuwe machines, ander werk en een flinke dosis ambitie: in de nieuwe Timmerfabriek van Whoon is de stap naar meer prefabricage gezet. Productieleider Bjorn Meeuwsen vertelt hoe hij samen met zijn team de overstap van Geffen naar Oss soepel liet verlopen en ondertussen werkte aan een slimmere, veiligere en flexibelere werkvloer.

Bjorn Meeuwsen Productieleider Timmerfabriek bij Whoon

Verhuizen met de winkel open

“Toen duidelijk werd dat we met de Timmerfabriek gingen verhuizen, zijn we meteen plannen gaan maken. We werkten tijdelijk op twee locaties. Daardoor konden we machines en voorraden rustig overzetten zonder dat de productie voor onze bouwprojecten onder druk kwam te staan. Sinds september 2025 draaien we op volle toeren in onze nieuwe bedrijfshal in Oss.”

Prefab gaat ‘next level’

Van kozijnen naar meer prefab

Slimmer ingedeeld

“We maken geen gevelkozijnen meer. Die worden nu ingekocht. We kunnen ons daardoor volledig focussen op het prefabriceren van onderdelen als dakkapellen, bergingen, gootconstructies en dakopstanden. Die worden compleet afgemonteerd in de fabriek, inclusief dakbedekking. Op de bouwplaats hoeven ze dan alleen nog geplaatst te worden.”

“In Geffen stonden de machines ‘daar waar plek was’. Nu hebben we een bedrijfshal van 3.500 m2 die we vanaf een blanco canvas hebben ingericht. De interne logistiek is veel efficiënter geworden. Lange houten onderdelen kunnen we bijvoorbeeld rechtstreeks vanuit de stelling op de machine leggen met behulp van een zijlader. Zonder onnodige draaibewegingen. Dat komt de efficiëntie en veiligheid ten goede.”

Meer afwisseling, zelfde vakwerk

“De vaste ploeg uit Geffen is meegegaan naar Oss. Het werk is inhoudelijk wel veranderd. Waar iemand eerst dagelijks kozijnen kitte, is hij nu bezig met de afmontage van dakkapellen. Vanuit de productie werken we volgens een strakke planning. Die verschilt per dag. De ploeg kan nu flexibeler worden ingezet, als de productie daar om vraagt. Dat zorgt voor meer afwisseling en werkplezier. De aansturing van de werkzaamheden zijn we steeds verder aan het digitaliseren.”

Prefab gaat ‘next level’

Geavanceerde bouwpakketten “We hebben een nieuwe CNC-machine waarmee we hout kunnen bewerken in alle denkbare vormen. Digitaal aangestuurd maken we complete bouwpakketten die alleen nog op de bouwplaats gemonteerd hoeven te worden. Het werkt sneller, veel nauwkeuriger en geeft ons meer creatieve vrijheid. Het maakt ons toekomstbestendiger.”

Buitenterrein voor logistiek “Onze twee logistieke locaties hebben op het buitenterrein één plek gekregen. Hier zijn onder andere bouwhekken en steigermateriaal opgeslagen. Vrachtwagens kunnen nu dakkapellen en bouwplaatsmaterieel in één keer laden. Minder transportbeweging is duurzamer én het scheelt tijd.”

Veiligheid voorop

“Iedereen loopt hier in oranje kledinghesjes met reflectie. In het begin was dat even wennen, maar nu spreekt men elkaar erop aan als iemand de hal betreedt zonder veiligheidskleding. Zo snel gaat het dus. Ook hebben we rijpaden voor de heftrucks op de vloer gemarkeerd, op breedte van de grootste pakketten. Veiligheid zit inmiddels in ons systeem.”

Prefab gaat ‘next level’

Alles onder één dak

“Het magazijn voor de bouwplaatsen zit nu ook ín de fabriek. Spullen komen binnen, worden gecontroleerd en worden precies op tijd klaargezet voor het juiste project in de timmerfabriek of op de bouwplaats. Zo ligt er nooit te veel of te weinig voorraad. In Geffen moest je buitenom naar het magazijn, nu hebben we dat onder één dak. Dat werkt heel erg prettig.”

Optimaliseren is een teamprestatie “De hal is vanaf papier zo optimaal mogelijk ingericht, maar we blijven ‘sleutelen’. Het team op de vloer ziet wat werkt en wat niet. Ze mogen met ideeën komen en die ook uitvoeren. Zo maken we het proces telkens een beetje beter. Het geeft voldoening om daaraan bij te kunnen dragen. Het is echt een teamprestatie wat we hier hebben neergezet.”

Nieuwe spuiterij “De spuiterij gebruiken we nu alleen nog voor de grondlagen van plaatmateriaal. Maar met de nieuwe afzuiging, verlichting en indeling voelt het als een compleet nieuwe ruimte. Ook hier geldt: meer flexibiliteit om te kunnen prefabriceren!”

Ruimte voor Ruimte

Samen slim de ruimte benutten Ruimte voor Ruimte

In het landelijk gebied liggen grote opgaven. Niet alleen op het gebied van woningbouw, maar ook rondom leefbaarheid, vergrijzing, stikstof, landschap en de toekomst van het boerenbedrijf. Bij deze complexe vraagstukken is samenwerking cruciaal. Ruimte voor Ruimte en Whoon kunnen elkaar hierin goed vinden.

V.l.n.r.: Mark van der Heijden, Jean-Paul van Rossem en Wendy Oomes.

Ruimte voor Ruimte

De kracht van samenwerking Ruimte voor Ruimte richt zich nadrukkelijk op het oplossen van maatschappelijke vraagstukken in de provincie Noord-Brabant en bij haar gemeenten. Wendy Oomes, algemeen directeur bij Ruimte voor Ruimte, geeft aan dat hun rol als maatschappelijk ontwikkelaar lijkt op die van een gemeentelijk grondbedrijf. “Het oplossen van complexe opgaves financieren we via woningbouw. Dit soort uitdagingen vragen om zorgvuldigheid, lange adem en slimme combinaties. Dat lukt beter als je dat in gezamenlijkheid oppakt. Daarom werken we samen met ontwikkelaars zoals Whoon. Zij brengen vanuit bouw en ontwikkeling kennis, ervaring en daadkracht in. Zo zijn we samen in staat een betere puzzel te leggen en oplossingen te brengen waar gemeenten alleen niet uitkomen.” Eenvoudig ontwikkelen is voorbij Volgens acquisiteur Mark van der Heijden zijn de relatief eenvoudige bouwlocaties al lang en breed verleden tijd. “De woningbouwopgave bevindt zich nu vooral op plekken waar uitdagingen spelen. Denk aan agrarische bedrijven die stoppen, aan randen van dorpen, of aan dorpskernen waar voorzieningen verdwijnen. Juist daar kunnen we gezamenlijk iets betekenen.”

Jean-Paul, Wendy en Mark praten over hoe ze met respect voor het Brabantse landschap waarde kunnen toevoegen aan een dorpskern.

Andere bril op een lastig vraagstuk “Doordat we ieder een ander perspectief hebben, zien we samen kansen die anderen minder snel zien”, legt Mark uit. “Wij kennen de markt, weten wat er speelt en zijn sterk in grondverwerving en ontwikkeling. Ruimte voor Ruimte heeft voelsprieten bij de provincie en weet welke andere vraagstukken er spelen. Door kennis bij elkaar te brengen ontstaan er nieuwe mogelijkheden. Een potentieel gebied kan bijvoorbeeld sneller in beeld komen, omdat een boer gebruikmaakt van overheidsregelingen. Als zo’n kans zich voordoet, dan hebben we contact over mogelijkheden om het samen op te pakken.”

Een agrarisch gebied kan soms sneller in beeld komen voor woningbouw als een boer onverwacht gebruikmaakt van overheidsregelingen om te stoppen.

Versnelling teweegbrengen De structurele samenwerking zorgt er volgens Wendy voor dat er meer en beter informatie gedeeld wordt. “Het zijn vaak complexe processen die los van elkaar niet van de grond komen, maar die wel kunnen slagen door krachten te bundelen. Dát is de kern en de kracht van onze samenwerking. Bij Ruimte voor Ruimte doen we alleen de grondexploitatie, we bouwen en ontwikkelen zelf geen woningen. Whoon heeft daar veel ervaring mee en kan bovendien versnelling teweegbrengen. En dat is wat wij ook willen.” Gouden greep Acquisiteur Jean-Paul van Rossem noemt een treffend voorbeeld: “In Middelbeers stond een vervallen supermarkt midden in het dorp. Te klein om rendabel te ontwikkelen. Maar toen we het koppelden aan een locatie in Oirschot, waar Ruimte voor Ruimte al bij betrokken was, kwam er wél een haalbare businesscase. Voor de gemeente was het een gouden greep: twee vraagstukken in één keer opgelost. Het klinkt heel simpel, maar je moet wel samen op het idee komen.”

“ Waar vertrouwen is en ruimte voor maatwerk, komen we sneller tot resultaat.”

Ruimte voor Ruimte

Optelsom die meer oplevert Voor gemeenten is deze vorm van samenwerking aantrekkelijk. “Eén plus één wordt echt drie,” zegt Jean-Paul. “Het probleem wordt snel en vakkundig aangepakt, zonder dat het al te veel capaciteit vergt bij de gemeente. Door slimme combinaties te maken, komen projecten van de grond die anders blijven liggen.” Dat vraagt wel om creativiteit en ervaring. “Omdat we dit in heel Brabant doen, hebben we ons kunnen specialiseren in het oplossen van de complexe puzzel”, vult Wendy aan. “Wat op de ene plek werkt, nemen we mee naar een andere gemeente. Zo bouwen we voort op elkaars ervaring.” Regels stapelen op, vertrouwen maakt het verschil Toch zijn er hobbels. “Vanuit het Rijk en de provincie komen steeds meer eisen en regels,” merkt Jean-Paul op. “Maar bij gemeenten die bereid zijn om écht de schouders eronder te zetten, waar vertrouwen is en ruimte voor maatwerk, komen we veel sneller tot resultaat. Daar halen wij, en ook Ruimte voor Ruimte, samen enorm veel energie uit.”

“Eén plus één wordt echt drie in onze samenwerking.”

Wendy Oomes Algemeen directeur bij Ruimte voor Ruimte

“We zien kansen die anderen minder snel zien.”

Jean-Paul van Rossem Acquisiteur bij Whoon

“ Door krachten te bundelen, komt versnelling op gang.”

Mark van der Heijden Acquisiteur bij Whoon

Klaar voor het vak, af!

Klaar voor het vak?

Af! De bouw vergrijst. Wij zien het belang van jonge aanwas, zeker omdat we bij Whoon nog altijd metselaars, timmerlieden, lijmers en afwerkers in eigen dienst hebben. Onze manier van bouwen vraagt om deze vakmensen. Jong talent vinden is niet vanzelfsprekend, maar we merken dat het imago van werken met je handen aan het kantelen is. Lang was de boodschap: als je kunt leren, moet je doorleren. Maar nu zie je dat goed vakmanschap weer (meer) gewaardeerd wordt. Als jongeren thuis gestimuleerd worden en ze ontdekken dat je in de bouw van waarde kunt zijn, dan heb je ze vaak te pakken. Sommigen weten nog niet wat ze willen, maar dat is niet erg. Wij helpen ze ontdekken wat bij ze past. Leren werken De samenwerking met organisaties als Bouwmensen en Bouwschool Breda speelt daarin een belangrijke sleutelrol. Jongeren volgen een leerwerktraject: vier dagen op de bouwplaats, één dag naar school. Leerlingen maken opdrachten, krijgen toetsen en wij begeleiden de praktijkervaring op de werkvloer. De begeleiding is persoonlijk. Nieuwe leerlingen starten met een introductie op

kantoor, daarna volgt de bouwplaats. We houden goed contact, voeren evaluatiegesprekken en onze HR-afdeling checkt regelmatig bij ze in. En ze doen mee met alles binnen ons bedrijf, van de tariefstelling tot de uitjes. Ze horen er echt bij en dat geeft ze vertrouwen. Voldoening Wat de jongeren teruggeven is minstens zo waardevol. Ze houden ons scherp. Ze zeggen het sneller als iets niet werkt, denken anders na over hun werk-privébalans en nemen geen genoegen met ‘zo doen we dat nou eenmaal’. Dat vraagt iets van ons, maar het houdt ons ook bij de tijd. De bouw is een vak dat voldoening geeft. Je werkt buiten met een team en je ziet meteen resultaat. Jongeren willen plezier in hun werk. Als wij dat kunnen bieden, dan zitten ze bij ons gebakken.

Henk Verstegen Directeur Productie bij Whoon

Klaar voor het vak, af!

Rik van Heerewaarden Timmerman “Ik werk al sinds mijn 16e bij de ploeg van Marco en we gaan van project naar project, van Brabant tot Gelderland. Het mooiste aan het vak? Ik wil gewoon lekker bezig zijn. Op de bouwplaats is het werk nooit hetzelfde. Het is altijd divers. Je blijft ook steeds nieuwe dingen leren. Gezelligheid tijdens het werk vind ik heel belangrijk. Er mag gelachen worden. Ik vind het schitterend om een woning vanaf de grond tot de nok van het dak op te bouwen. Als je dan het eindresultaat ziet, dan mag je jezelf een schouderklopje geven: dat hebben we dan mooi met de ploeg voor elkaar gekregen.”

Ikaika Meeter

Leerling timmerman Bouwmensen “Het vak timmerman is een speciaal vak. Ik draag bij aan het bouwen van huizen die mensen nodig hebben. Bouwen heeft altijd in me gezeten. Ik hou ervan om iets te maken. Daarom ben ik de Mbo-opleiding bij Bouwmensen gaan volgen. Ik heb het bij Whoon super naar m’n zin. De ploeg is leuk en de sfeer is erg goed. Het voelt vertrouwd en iedereen staat voor me klaar. Timmerwerk is divers, want je bent van begin tot eind betrokken. Ik focus me op de ruwbouw, zoals de vloeren, het stelwerk en de kappen. Er is geen dag dat ik zonder een voldaan gevoel naar huis ga.”

Klaar voor het vak, af!

Brent van der Velde Timmerman “In 2021 liep ik voor het eerst een bouwplaats op. Via Bouwmensen kwam ik terecht bij Whoon. Eén introductiedag en ik was verkocht. Sindsdien timmer ik letterlijk aan de weg. Wat mij trekt in de bouw? De vrijheid om met je handen iets te maken dat blijvend is. Geen papierwerk, geen schermpjes. Gewoon aan het eind van de dag zien wat je gedaan hebt. Dat geeft voldoening. En dat gevoel blijft, net als het gebouw. Ik werk nu in de ruwbouwploeg. Lekker fysiek bezig zijn in de buitenlucht. Dat is mijn terrein. Stilzitten op kantoor werkt niet voor mij.”

Joey Verweij Timmerman “Met een hamer in de hand ben ik grootgebracht. M’n opa timmerde, m’n vader bouwt, en ik liep als jochie al mee. Gewoon doen, aanpakken, meters maken. Zo begon het balletje te rollen. Op m’n zeventiende kwam ik bij Whoon terecht. Daar leerde ik de kneepjes van het vak. Nu werk ik in de ruwbouwploeg. Een topteam, waar ik elke dag met plezier naartoe ga. Wat ik mooi vind? Je ziet wat je gemaakt hebt. Geen dag zonder resultaat. En er zit groei in: wie weet sta ik straks als voorman of uitvoerder op de bouw. Maar eerst: nog meer leren en nog beter worden.”

Ingelijst

Ingelijst Marcel van Deutekom Uitvoerder

‘Hand in hand’ (2025) Het Leeuwse Veld Beneden-Leeuwen - Gelderland “Ik bekijk dit project niet alleen vanuit de woonbeleving, maar ook vanuit het team. Dat gaat voor mij hand in hand. Als je met je team ergens met plezier aan werkt, dan maak je automatisch kwaliteit. De harmonie onder de ploegen is hier super. Ik maak praatjes met bewoners in de omgeving; die zijn erg positief over hoe ze wonen. De architectuur is mooi, het is met kwaliteit gebouwd en de wijk is groen en ruim opgezet. Dat geeft vertrouwen en maakt het fijn om hier iedere dag weer te beginnen.“

Projecten uitgelicht

NoordBrabant Regio Noord-/ Zuid-Oost

01 Asten Loverbosch III 101 woningen Biesvelden 110 woningen

07 Boekel De Burgt 27 woningen De Zuidwand 62 appartementen

02 Beek en Donk De Heuvelsche Velden 41 woningen Beekse Akkers 409 woningen/ appartementen

08 Cuijk Wonen in het Groen 83 woningen

03 Bergeijk Hooge Berkt II, 97 woningen 04 Berghem Berghse Weide 60 woningen/ appartementen 05 Best Aarlesche Erven, 219 woningen Steegsche Velden 28 woningen 06 Bladel Westrand 36 woningen

09 Den Dungen Kiemveld 24 woningen/ appartementen 10 Deurne Grote Bottel 35 woningen 11 Eindhoven Emerald Living 18 woningen 12 Elshout Munnikenkamp 270 woningen 13 Escharen Hof van Esteren 29 woningen 14 Geffen ‘t Veld 238 woningen/ appartementen

15 Heesch De Bunders 85 woningen/ appartementen 16 Heeswijk-Dinther Heeswijkse Akkers 12 woningen 17 Mariaheide Steenoven II 28 woningen 18 Middelbeers Beerse Velden 90 woningen 19 Mierlo Mierlo’s Mooiste 40 woningen 20 Nijnsel Bakkerpad 32 woningen 21 Nistelrode Zwarte Molen 4 woningen 22 Nuenen Voirt-Parkstraat 50 appartementen

De genoemde projecten zijn in ontwikkeling, in verkoop of in uitvoering.

24 Ravenstein 23 Oss 04 Berghem 26 Schaijk

14 Geffen 36 Vlijmen 12 Eslhout

15 Heesch

25 Rosmalen

13 Escharen

08 Cuijk

21 Nistelrode

38 Vught 09 Den Dungen 17 Mariaheide 28 Sint-Michielsgestel 16 Heeswijk-Dinther 37 Volkel 27 Schijndel

34 Veghel 40 Zijtaart

07 Boekel

29 Sint-Oedenrode 20 Nijnsel

21 Oirschot

05 Best

02 Beek & Donk

33 Son & Breugel 22 Nuenen

18 Middelbeers

10 Deurne 19 Mierlo

11 Eindhoven 35 Veldhoven

01 Asten 30 Someren

06 Bladel

31 Someren-Eind 32 Someren-Heide 03 Bergeijk

39 Weebosch

Projecten uitgelicht

23 Oss Kapelaan Nausstraat 21 woningen 24 Ravenstein Hooghuis 12 woningen

NoordBrabant Regio Noord-/ Zuid-Oost

25 Rosmalen Coudewater 406 woningen/ appartementen Citadel 46 woningen/ appartementen De Groote Wielen Noord 520 woningen/ appartementen 26 Schaijk Akkerwinde fase III 46 woningen 27 Schijndel De Heu 62 woningen/ appartementen Schootseveld 71 woningen/ appartementen Hooghekke 237 woningen/ appartementen

28 Sint-Michielsgestel De Raadskamer 27 appartementen

35 Veldhoven ‘t Gehucht Zuid 69 woningen

29 Sint-Oedenrode Zwembadweg 95 woningen/ appartementen

36 Vlijmen Morgenveld 110 woningen De Grassen II 195 woningen

30 Someren Boerenkamplaan 10 woningen

37 Volkel Niemeskant 173 woningen

31 Someren-Eind Goede Vaart 18 woningen 32 Someren-Heide Groeneweg 22 woningen

38 Vught Isabellaveld 44 woningen Stadhouderspark 91 woningen Wildpad 46 woningen

33 Son & Breugel Planetenlaan/Eind 45 woningen

39 Weebosch Kapelledries 28 woningen

34 Veghel Veghels Buiten 38 woningen Teresiahoeve 28 woningen Veghels Buiten Noordoost 100 woningen/ appartementen

40 Zijtaart Zijtaart Zuid 62 woningen

De genoemde projecten zijn in ontwikkeling, in verkoop of in uitvoering.

24 Ravenstein 23 Oss 04 Berghem 26 Schaijk

14 Geffen 36 Vlijmen 12 Eslhout

15 Heesch

25 Rosmalen

13 Escharen

08 Cuijk

21 Nistelrode

38 Vught 09 Den Dungen 17 Mariaheide 28 Sint-Michielsgestel 16 Heeswijk-Dinther 37 Volkel 27 Schijndel

34 Veghel 40 Zijtaart

07 Boekel

29 Sint-Oedenrode 20 Nijnsel

21 Oirschot

05 Best

02 Beek & Donk

33 Son & Breugel 22 Nuenen

18 Middelbeers

10 Deurne 19 Mierlo

11 Eindhoven 35 Veldhoven

01 Asten 30 Someren

06 Bladel

31 Someren-Eind 32 Someren-Heide 03 Bergeijk

39 Weebosch

Projecten uitgelicht

NoordBrabant Regio Midden-/ West

01 Bavel Dorstseweg 8 woningen

06 Oosterhout Het Huys 60 appartementen

02 De Moer Lobelia 55 woningen

07 Sprang-Capelle Landgoed Driessen 61 woningen

03 Etten-Leur Schoenmakershoek 104 woningen

08 Terheijden Munnikenhof 42 woningen

04 Kaatsheuvel De Els II 46 woningen

09 Teteringen Bouverijen 55 woningen Woonakker 333 woningen

05 Made Made-Oost II 112 woningen

10 Tilburg Reeshofdijk 65 woningen/ appartementen Koolhoven-West 77 woningen 11 Werkendam Achter de Schans 119 woningen/ appartementen

De genoemde projecten zijn in ontwikkeling, in verkoop of in uitvoering.

11 Werkendam

05 Made 06 Oosterhout

07 Sprang-Capelle 04 Kaatsheuvel

08 Terheijden

09 Teteringen

02 De Moer

03 Etten-Leur 01 Bavel

10 Tilburg

Projecten uitgelicht

Gelderland 01 Alem Alem Zuid 39 woningen 02 Arnhem Vlinderkruid 17 woningen 03 BenedenLeeuwen Brouwerstraat 70 woningen Het Leeuwse Veld 171 woningen 04 Bruchem Krangstraat 49 woningen

06 Driel Zuid-Oost 82 woningen

13 Meteren De Plantage 86 woningen

07 Duiven De Ploen-Noord 128 woningen/ appartementen

14 Scherpenzeel De Nieuwe Koepel 127 woningen

08 Echteld Broedershof 41 woningen 09 Gameren Molendel 99 woningen 10 Hengelo Gld Hiddinks Weide 105 woningen 11 Kerkdriel Veersteeg 31 woningen 12 Maurik Oosterweyden 11 woningen

05 Culemborg Parijsch Buitenlinie 19 woningen

15 Vorden Mispelkamp 100 woningen 16 Wijchen Huurlingsedam fase 4 92 woningen 17 Wolfheze Boven Heide 52 woningen 18 Zaltbommel Waluwe III 50 woningen

De genoemde projecten zijn in ontwikkeling, in verkoop of in uitvoering.

15 Vorden 14 Scherpenzeel

10 Hengelo 17 Wolfheze 02 Arnhem

05 Culemborg

06 Driel

12 Maurik

07 Duiven

08 Echteld

03 Beneden-Leeuwen

13 Meteren 18 Zaltbommel

09 Gameren 01 Alem 04 Bruchem 11 Kerkdriel

16 Wijchen

Projecten uitgelicht

01 Aalsmeer Buitenveen 348 woningen/ appartementen

Utrecht en omstreken

02 Bussum Oostereng 58 woningen/ appartementen 03 Hilversum Monnikenpark 329 woningen/ appartementen 04 Leerdam Wijd & Zijd 60 woningen

05 Odijk Kersenweide 60 woningen Entree Zuid 230 woningen/ appartementen 06 Utrecht Rijnvliet Oost 117 woningen 07 Veenendaal ‘t Vennehof 104 woningen/ appartementen Groenpoort 13 woningen

De genoemde projecten zijn in ontwikkeling, in verkoop of in uitvoering.

02 Bussum

03 Hilversum

01 Aalsmeer

06 Utrecht

05 Odijk 07 Veenendaal

04 Leerdam

Straatje(s) of wijkje erbij

Straatje(s) of een wijkje erbij?

Straatje(s) of wijkje erbij

Eén of twee straatjes erbij, of een compleet wijkje erbij: het zijn sympathieke plannen die goed passen bij veel dorpskernen en waar we succesvol aan werken. Maar de schaal moet kloppen. Niet elke dorpskern groeit op dezelfde manier of in hetzelfde tempo. Daarom zeggen we: bouw zoveel als kan, maar versterk vooral de leefbaarheid. Wat levert écht iets op voor de gemeenschap?

50, 100 of 250 woningen: uitvoeringsdruk blijft Een straatje erbij is soms het maximaal haalbare. Vanwege de fysieke ruimte of omdat het gewoonweg past bij de lokale woningbehoefte. Toch passen twee straatjes er soms net zo goed bij. Daarmee kun je niet alleen meer woningen toevoegen, maar ook meer tempo maken in de ontwikkeling. Wat vaak over het hoofd wordt gezien: de inzet van ambtelijke capaciteit is nagenoeg gelijk. Of je nu vijftig, honderd of tweehonderdvijftig woningen toevoegt, het kost gemeenten evenveel inspanning om een project op te starten: het opstellen van overeenkomsten, het formeren van projectteams, participatieprocessen organiseren, onderzoeken laten uitvoeren. Dat betekent dat grotere plannen relatief efficiënter zijn. Gemeenten die dat inzien en durven doorpakken, boeken merkbaar meer resultaat. Minder papier, meer praktijk Er ligt beleid genoeg. Nota’s, convenanten, visiedocumenten: ze stapelen zich op. Maar op straat blijft het stil. Inwoners willen geen papieren toekomst, maar concrete woningen. De grootste bottleneck zit veelal in de uitvoeringskracht. Ons pleidooi: vereenvoudig beleid en pas het specifieker toe. Niet elk dorp heeft baat bij eenzelfde mix van woningtypen. Durf af te wijken van vaste verhoudingen zoals 30% sociaal, 40% betaalbaar en 30% vrije sector. Kijk naar de kern, naar de mensen die er wonen en willen wonen. Wat is nodig om door te kunnen groeien, zonder karakter te verliezen? Geef gemeenten de ruimte om maatwerk te leveren. Leefbaarheid vraagt om massa Een drempel van vijftig woningen is in veel gevallen een politiek compromis. Het voelt overzichtelijk, bescheiden en behapbaar. Maar het zegt weinig over wat een dorp of kleine kern werkelijk nodig heeft. Kleine plannen kun-

Straatje(s) of wijkje erbij

nen een bijdrage leveren, maar zijn lang niet altijd voldoende om sociale en maatschappelijke voorzieningen overeind te kunnen houden. Scholen, sportverenigingen, buurtwinkels en openbaar vervoer: ze zijn gebaat bij meer bewoners. Met een toevoeging van 100 of bijv. 250 woningen creëer je meer kritische massa, die nodig is om voorzieningen toekomstbestendig te maken. Bovendien kun je dan investeren in passende afspraken met woningcorporaties, infrastructuur, natuurontwikkeling en voorzieningen. Zo bouw je niet alleen meer huizen, maar een volwaardige wijk met levendigheid, samenhang en perspectief. Denk vooruit, bouw in jaarringen Of je nu een klein of groot plan ontwikkelt: elke uitbreiding vergt eenzelfde basisinzet. Een omgevingsplan, milieuonderzoeken, participatie. De inspanning is er altijd. Dus waarom niet kiezen voor een grotere, toekomstgerichte aanpak? Laat een dorpskern respectabel groeien, zoals een boom groeit: in jaarringen. Met plannen die je slim kunt faseren, maar die wel passen in een overkoepelende visie. Zo zorg je dat de groei aansluit bij het DNA van het dorp en tegelijkertijd ruimte biedt aan nieuwe generaties. Grotere plannen maken het eenvoudiger om gebruik te maken van subsidies en stimuleringsregelingen, die juist voor dit soort projecten zijn bedoeld. Het helpt bij de haalbaarheid en versnelling van de uitvoering.

Slim koppelen De afschaffing van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking maakt het eenvoudiger om aan randen van dorpen te bouwen. Dat is winst. Laten we binnenstedelijke en buitenstedelijke opgaven slim koppelen. Lukt het niet om op het dorpsplein een urgente herontwikkeling rond te krijgen? Zet er dan een goed nieuwbouwplan aan de rand van het dorp tegenover. Zo ontstaat er ruimte, ook financieel, om het centrum aan te pakken. Er is fysiek genoeg ruimte om aan de randen van dorpen te bouwen. Wat ontbreekt is niet de grond, maar de durf om het anders aan te pakken en andere prioriteiten te stellen. Is grasland of een maisveld natuur? Bij bijna elk nieuwbouwplan komt de discussie op gang: bouwen we in de natuur? Maar vaak gaat het aan de

dorpsrand om weilanden of maisvelden. Monocultuur. Kijkgroen. Geen plek waar kinderen spelen of wandelaars genieten. Bij grotere plannen ontstaat veelal meer ruimte om natuur terug te brengen die te beleven valt: ecologische zones, groepjes met bomen, waterpartijen, wandelroutes, speelplekken. Wonen en natuur hoeven elkaar niet te bijten. Sterker nog: wie groter denkt, kan natuurinclusiever bouwen. Straatje en wijkje Het is geen of-of-keuze. Bouw waar het past een straatje, en waar het kan een wijkje. Doe het bewust. Met maatwerk, lef en tempo. Maak gebruik van de mogelijkheden die er zijn en organiseer processen slimmer. Daar valt tijdswinst te behalen. Zo kunnen we écht bijdragen aan het inperken van het woningtekort in Nederland.

Van zorg- naar woonloactie

Monnikenpark: wonen in het groen opnieuw uitgevonden Van zorg- naar woonlocatie

Wat gebeurt er als je samen met een op elkaar ingespeeld ontwerpteam een ziekenhuislocatie aan de rand van Hilversum transformeert tot woonlocatie? Dan ontstaat er een woonwijk waar groen voorrang krijgt op de auto en de veranda de nieuwe voortuin is. Maak kennis met Monnikenpark: een wijk die tegen de stroom in gaat en daar verbluffend goed in slaagt.

Van zorg- naar woonloactie

Tussen natuur en stad: het DNA van Hilversum “Zeg je Hilversum, dan zeg je Dudok,” stelt stedenbouwkundige Fons Gennisse. En dat gevoel van historisch bouwen in het groen ademt Monnikenpark aan alle kanten. De wijk komt op de voormalige locatie van ziekenhuis Tergooi, tussen Landgoed Monnikenberg en Anna’s Hoeve, midden in het Goois Natuurreservaat. “Een plek voor een gezonde woonomgeving die de natuur omarmt. Dit is ultiem Hilversum. Zo bouw je aan de rand van de stad, in het groen en toch met een hoge dichtheid.”

“Ons visioen? We maken hier een woonlandschap waar de natuur tot aan je voordeur komt,” zegt landschapsarchitect Lodewijk Baljon. “Drie ‘groene longen’ die diep de wijk in steken was op stedenbouwkundig niveau een gouden zet. Geen saaie schuttingen of voortuinen met tegels en grind, maar clusters van woningen die met hun veranda’s aan het landschap grenzen. De auto staat discreet geparkeerd aan de achterkant, uit het zicht, in fraai ontworpen ‘insteekstraatjes’.”

“We hebben elke hoek besproken en intens gewerkt voor ons visioen. Hier ontstaat een wijk waar mens en natuur echt samenleven.” Liesbeth van der Pol Partner/architect bij Dok Architecten

“Voor de deur begint een rijk, biodivers landschap. Dit is een buitengewone manier van wonen.” Lodewijk Baljon Partner bij Baljon landschapsarchitecten

V.l.n.r.: Lodewijk Baljon, Liesbeth van der Pol, Fons Gennisse en Marc van Roekel bij de bouwlocatie van Monnikenpark in Hilversum.

De inrichting van de openbare ruimte met glooiingen, wigvormige groene ruimten en doorkijkjes, is bewust ontworpen voor rust, ruimte en speelvrijheid. “Kinderen kunnen hier voor de deur ravotten,” zegt Lodewijk. “Dat is iets dat in veel wijken nauwelijks meer vanzelfsprekend is.” Architectuur met een knik en een knipoog Ook in de architectuur werd een bijzondere route gekozen. Liesbeth van der Pol van Dok Architecten ontwierp aan de noordkant een lange wand die met ‘knikken en knakken’ heel speels oogt. “In de knikken komen fraai ontworpen poorten, entrees en plekken voor extra groen. Zo wordt iets wat functioneel moet zijn ineens een esthetisch hoogtepunt. We hebben als ontwerpteam de gelegenheid gekregen om binnen de gestelde kaders dit plan te verbijzonderen.”

De gevels zijn geïnspireerd op de Amsterdamse School en het werk van Dudok, maar met een moderne twist. “Lange lijnen worden doorbroken door speelse sprongen in het volume. Het metselwerk krijgt karakteristieke rondingen. Dat geeft niet alleen architectonische dynamiek, maar ook ruimte voor ontmoeting,” vertelt Liesbeth. “In de knikken is plek voor extra bomen en zitjes. Dat draagt allemaal bij aan een landschap dat leeft,” vult Lodewijk aan.

Van zorg- naar woonloactie

Een puzzel die klopt “Voor ons is Monnikenpark een project van de buitencategorie,” zegt ontwikkelingsmanager Marc van Roekel. “Het was geen simpele optelsom van woningen. Het vroeg om een sterk concept waarin wonen, landschap en stedenbouw elkaar versterken.” We wonnen de tender in 2020, maar het ziekenhuis bleef nog vijf jaar operationeel. “Dat gaf ons tijd om het plan te verfijnen. Het heeft geleid tot een fraai resultaat.” Door slim te optimaliseren met kleinere woningen en een hogere dichtheid op specifieke plekken konden méér woningen gerealiseerd worden binnen het bestaande

bestemmingsplan: van 300 naar 330. Dat was volgens Marc een belangrijke stap om te kunnen voldoen aan de wens van de gemeente Hilversum voor meer sociale en betaalbare woningen. “We hebben dat voor elkaar gekregen zonder in te leveren op de woonkwaliteit. Integendeel: het plan kreeg juist meer een Hilversums karakter.” De samenwerking bleek cruciaal. “We vormden een team waarin we elkaar aanvoelden,” zegt Fons. “Dat gaf vertrouwen om buiten de lijntjes te kleuren. We hebben elkaar uitgedaagd, maar ook gesteund.”

“We hadden als team aan een half woord genoeg. Dat maakt samenwerken niet alleen beter, maar ook leuker.” Fons Gennisse Stedenbouwkundige

Radicaal anders wonen Monnikenpark is geen doorsnee wijk. Kinderen kunnen voor de deur in het groen spelen, bewoners kijken vanuit hun woonkamer uit over een parkachtig landschap. “We hebben geen voortuinen, maar veranda’s,” zegt Lodewijk. “Voor de deur begint direct het landschap.” Dat vroeg om doordenken. “Waar komt de voordeur als je aan de achterkant parkeert? Waar laat je de kliko’s? Waar komt de pakketbezorger?” somt Liesbeth op. “Allemaal vragen waar we samen het antwoord op hebben gezocht.” Ook voor de gemeente was het soms even slikken. Een wijk zonder klassieke stoepen, voortuinen en groen tot

aan de woning, hoe onderhoud je dat? Toch ging de gemeenteraad overstag. “Uiteindelijk zag iedereen: dit is vernieuwend, maar ook logisch,” zegt Marc. “Het dagelijks leven moet er wel kunnen plaatsvinden, en dat is gelukt.” Het resultaat is een wijk die niet alleen bijzonder en mooi is, maar ook werkt. “De eerste fase, met sociale huurwoningen voor woningcorporatie de Alliantie, is inmiddels in aanbouw,” laat Marc zien. “En eerlijk: mooier kan sociale woningbouw bijna niet worden.” Liesbeth toont een artist impression: “Dit is het bewijs dat je ook met 40% sociale woningbouw kwaliteit kunt maken, binnen budget.”

Van zorg- naar woonloactie

“We maken hier ruimte voor mensen met een kleine én grote portemonnee. Dat is pas toekomstbestendig bouwen.” Marc van Roekel Ontwikkelingsmanager bij Whoon

Een droom in uitvoering Monnikenpark wordt gebouwd in drie fasen. Deze fasering voorkomt dat bewoners lang in een bouwput zitten én houdt het project flexibel. “We kunnen onderweg eventueel bijsturen als dat nodig of wenselijk is,” legt Marc uit. “Dat bleek eerder al handig, want het plan moest meebewegen met nieuwe politieke kaders en veranderende marktomstandigheden. Ik ben trots dat ons gezamenlijke visioen al die tijd overeind is gebleven.” Liesbeth besluit: “Wat me het meest raakt is dat we een woonomgeving ontwerpen waar het groen niet decor is, maar de hoofdrolspeler. Geen hekken, geen tuintjes die als eilandjes werken, maar een wijk die open en écht van de bewoners is.”

Lodewijk Baljon Partner bij Baljon landschapsarchitecten

Fons Gennisse Stedenbouwkundige

Marc van Roekel Ontwikkelingsmanager bij Whoon

Liesbeth van der Pol Partner/ architect bij Dok Architecten

VWOV is opdrachtgever van Monnikenpark in Hilversum. Whoon treedt op als gedelegeerd ontwikkelaar van het project.

5 lessen uit Monnikenpark 1. Begin met vertrouwen Een hecht (ontwerp)team dat elkaar ruimte en vertrouwen geeft, komt verder. Je blijft vasthouden aan het grotere geheel. 2. Zet de auto op het tweede plan Door parkeren en bezorgen slim te organiseren met insteekstraatjes, maak je ruimte vrij voor wat écht telt: wonen in het groen. 3. Bouw aan een visie, niet alleen aan woningen Een sterk gedragen idee over hoe mensen willen leven maakt het verschil tussen bouwen en écht ontwerpen. 4. Durf af te wijken van de standaard Knikkende gevels, verhoogde veranda’s, autoluwe straten, architectuur geïnspireerd op Dudok; Monnikenpark is een ode aan eigenzinnigheid binnen de kaders. 5. Biodiversiteit in de hoofdrol, vanaf dag één De wijk biedt vanaf de eerste pennenstreek niet alleen ruimte aan mensen, maar ook aan bomen, vogels, zoogdieren en insecten.

Ingelijst

Ingelijst Rik-Jan Haandrikman Projectontwikkelaar

‘Made for you’ (2025) Made Oost II Made - Noord-Brabant “Made Oost II is een veelzijdig project. Met sociale huurwoningen voor een woningcorporatie, koopwoningen onder de betaalbaarheidsgrens, seniorenwoningen, koopwoningen voor gezinnen én de Heijmans Two creëren we een wijk voor een brede doelgroep. Dat is zo leuk aan projectontwikkeling. Ook dat we de samenwerking met Heijmans opzoeken om woningconcepten toe te passen. Made Oost wordt heel groen en wadi’s maken regenwater zichtbaar in de wijk. Zo passen we de samenleving en de leefomgeving aan op de gevolgen van klimaatverandering.”

Het uitvoeringstreintje

Het treintje van Leo en Wil

Het uitvoeringstreintje

We zijn in Beneden-Leeuwen waar uitvoerders Leo van der Leest en Wil van Drunen druk bezig zijn om het treintje van 98 woningen van Leeuwse Veld Midden op de rails te houden. Waar de eerste woningen al zijn opgeleverd, liggen bij de laatste woningen net de begane grondvloeren. Hoe zorgen ze dat alles strak blijft lopen? We gaan een dag met ze op pad.

Leo van der Leest

Wil van Drunen

bij Whoon

Uitvoerder

Het uitvoeringstreintje

Schilderij van de keet

Begin de dag met koffie “Onze dag? Ja, die begint gewoon vroeg hè. Altijd met een bak koffie”, lacht Wil. Kwart over zes zijn de mannen al op de bouwplaats. “De boel openen, opstarten en dan druppelen langzaamaan de eersten al binnen. Tijdens de dagstart nemen we gezamenlijk de planning van de dag door. Aan ons de taak om alles in de gaten te houden en te zorgen dat de verschillende ploegen door kunnen.”

Op de muur in de keet hangt een hele grote planning. “Dat noemen we ook wel het schilderij van de keet”, zegt Wil. “Het verandert alleen iedere dag, haha!” Voor Leo biedt het overzicht. “Ik kan dat niet allemaal onthouden, dan word ik helemaal dol. Voor de afbouwfase hebben we zelfs een separate planning, om het allemaal nóg overzichtelijker te houden.”

Is de planning actueel, dan heeft Leo rust in z’n hoofd. “Omdat we alle fasen tegelijk bouwen, komen er meerdere uitdagingen op m’n pad. In drukke tijden, met veel verschillende ploegen, is er bij iedereen behoefte aan overzicht en sturing. Bij onze vaste partners en eigen ploegen gaat het goed, maar bij de flexibele ploegen moeten we daar scherper op zijn. Zij komen hier maar een paar keer en meestal zijn het niet dezelfde mensen. Daar geven we dan ook aandacht aan.”

Meer sturing nodig

Als een raket “De woningen worden gebouwd vanuit ons Optio-concept. Dat kennen we door en door”, zegt Leo. “Onze eigen ploegen weten precies wat ze in welke fase moeten doen. Dat scheelt veel aansturing. Even de koppen bij elkaar en aan de gang. Vanuit mijn ervaring als timmerman ken ik Optio al heel goed. Maar als uitvoerder komt er toch wat meer bij kijken. Het is vooral goed plannen, vooruitkijken en afstemmen. Als dat loopt, dan gaat de bouw als een raket.”

Het uitvoeringstreintje

De telefoon van de mannen rinkelt onafgebroken. “Ja, we zijn net een hotline. Ze weten ons goed te vinden. Oh wacht, er videobelt er eentje.. Yes?” Leo schakelt moeiteloos over van Brabants naar Engels. Hij moet even meekijken en advies geven. Na een kort gesprek sluit de andere kant van de lijn af met OK, boss. “Toch handig, hij kan direct verder en het scheelt mij een tochtje naar blok 14.”

Ok, boss

Opgeruimd staat netjes

Verdwaalde gast

Leo en Wil merken dat er goed aandacht is voor een nette bouwplaats, ondanks dat de planning soms onder druk staat. “Daar zijn we veel scherper op geworden, want we werken veilig of we werken niet. Hier loopt een jongen rond die alles super goed opruimt. Echt iemand die de schouders eronder zet en het beste met iedereen voor heeft. Dat werkt voor ons heel prettig, want een opgeruimde bouwplaats verkleint de kans op opgevallen.”

Er rijdt een mevrouw in een witte personenauto voorbij de keet. “Even kijken wat dat is”, zegt Leo. Het is iemand die naar de nieuwe woning van haar dochter wil. “Oh, zit ik hier verkeerd?!” Leo wijst de mevrouw de weg terug en geeft tips hoe ze bij de woning kan komen, zonder over de bouwplaats te rijden. “Als je het vak van uitvoerder beu bent, kun je altijd nog verkeersregelaar worden”, dolt Wil met een gulle lach.

Het uitvoeringstreintje

Fluitend over de bouw Leo en Wil lopen een rondje over de bouwplaats. “We doen dat minimaal twee keer per dag”, zegt Leo. “Dat is heel waardevol, want je kan iedereen even aanschieten. Je ziet de bouw enorm snel groeien als de samenwerking tussen de ploegen goed is. De mensen buiten maken het, dus daar moet je het goed voor regelen. Je ziet ze dan fluitend over de bouw gaan.”

Inspectie

Jong geleerd Wil ziet dat de bouwplaats verandert. “Die jonge gasten zijn digitaal goed onderlegd”, zegt Wil. “Ze zijn ook nog steeds van het aanpakken, maar het is toch anders. Voor veel van hen is vooruitkijken een probleem. Wij sturen heel strak op de planning, maar je ziet dat het overzicht soms nog ontbreekt. Stress en overwerken liggen dan op de loer. Daar hebben wij vanuit onze ervaring dan weer slimme trucjes voor die wij ze bijleren.”

Tijd voor het fijne werk. Leo en Wil gaan kijken of de gebreken uit de vooroplevering zijn hersteld. Onder meer kozijnen en ramen worden beoordeeld en er wordt gecheckt of kleine beschadigingen zijn gerepareerd. “We werken hier onder meer voor woningcorporatie De Kernen en ook zij hebben hoge kwaliteitseisen. Daar kunnen wij prima aan voldoen, maar je ziet toch dat er soms nét wat oneffenheden zijn. Die lossen we op, voordat de daadwerkelijke oplevering plaatsvindt.”

De vlag kan uit Even verderop wappert de Nederlandse vlag. “Deze woningen zijn opgeleverd en dan wordt de vlag uitgehangen”, vertelt Leo. “Ziet er gezellig uit, toch? Het is voor ons leuk om te zien dat mensen hier met hun spullen aankomen en van hun nieuwe huis een thuis gaan maken. Deze mensen hebben een nieuwe plek waar ze gaan wonen. Dat is waar we het voor doen. Ik hoop dat deze mensen hier heel gelukkig zullen wonen.”

Kijk in de wijk

Dorps wonen aan het water, dichtbij de stad

Kijk in de wijk Bouverijen

“Overal dichtbij”, zeggen talloze bewoners enthousiast. Aan een groen omrand waterbassin dichtbij Breda, is de afgelopen jaren de dorpse wijk Bouverijen ontwikkeld en gebouwd. Nu de laatste bouwfasen worden afgerond, is het de hoogste tijd voor een uitgebreid wijkportret.

Kijk in de wijk

Ten noorden van Breda ligt Teteringen, met Bouverijen als grootste nieuwbouwwijk. De afgelopen jaren zijn hier in meerdere fasen ruim zeshonderd woningen gebouwd. Terwijl sommige bewoners er al jaren wonen, ontvingen de nieuwste bewoners pas net de sleutel van hun vers opgeleverde huis. Buiten spelen Midden in Bouverijen ligt de multifunctionele accommodatie De Mandt. Hierin zijn basisschool De Wegwijzer, de voor- en naschoolse opvang en de bibliotheek gehuisvest. Voor de school, buiten het schoolhek, is een groot grasveld waarop in de pauze door groep zeven fanatiek wordt gevoetbald. De leerkracht kijkt tevreden toe. “Het leuke aan deze wijk is dat er zoveel buiten wordt gespeeld. En dat kan ook gemakkelijk.” Hij gebaart naar het vele groen.

Dymphie Frijters en haar hondje Flo bij De Mandt.

We lopen verder langs het schoolhek richting het waterpunt waar iedereen gratis water kan tappen. Aan het brede, open veld waarin korenbloemen en margrieten bloeien, ontmoeten we Dymphie Frijters (63) die met haar hondje Flo aan het wandelen is. Ze woont sinds een jaar met veel plezier in het appartementenblok tegenover De Mandt, vertelt ze. Ze geniet van de naastgelegen basisschool. “Met het warme weer komt de brandweer om kinderen nat te spuiten. Dat vinden ze ontzettend leuk.” Schaatsen met de buurt We zien kleinere huizen met lichtblauwe deuren, grote twee-onder-een-kappers met erkers en balkons en rijwoningen met verschillende gevelsamenstellingen. Overal staan borden in tuinen die de geboorte van een kind bekend maken. Bij de familie Van Pelt hangt de vlag uit: hier is iemand geslaagd.

“ Heerlijk rustgevend vissen aan de waterkant.”

Pien van Pelt (18) doet open. Haar jongste broer is geslaagd, vertelt ze. Ze wonen hier met z’n vijven. Zij, haar twee broers en haar ouders. “We wonen hier heerlijk. Je bent overal dichtbij, in tien minuten in het centrum van Breda en nog sneller bij een groot winkelcentrum.” Ze wijst naar het waterbassin waar we volgens haar echt moeten gaan kijken. “Als het in de winter vriest, schaatst de hele buurt er. Dat is altijd heel leuk.” Bewegen in een gezonde wijk Richting de Waterakkers valt de weidsheid van het waterbassin met de groene riethagen op. In de middagzon zwemt een zwanenpaar met jonkies. Aan de waterkant zit Noah (13) te vissen. Hij woont hier niet, maar komt hier vaak omdat hij het zo rustgevend vindt. Rondom het waterbassin loopt een fietsen wandelpad, omzoomd door brede groenstroken. Er fietsen vaders met bakfietsen, oudere echtparen en hippe pubers. Over het wandelpad lopen stelletjes en mensen met honden. Iedere zaterdagmorgen om negen uur vindt hier de Bredase Parkrun plaats. Wie wil, mag gratis het vijf kilometer lange parcours meelopen. Voor tijdwaarneming wordt gezorgd.

IJsboerderij zorgt voor verbinding Heel wat huizen in Bouverijen hebben een schitterend uitzicht over het groen en het water. Sander Hofman (47) woont met zijn vrouw en hun twee dochters in zo’n huis. Hij staat de kiezels van zijn oprit te vegen en vertelt: “We zijn hierheen verhuisd vanwege de ruimte in het huis én de ruimte om ons heen.” Maar ook de buurt bleek ontzettend leuk. “Twee keer per jaar hebben we een buurtborrel met iedereen uit onze fase van het project. We hebben ook een appgroep. Met al die kleine kinderen hebben mijn dochters een heleboel oppasadresjes.” Hij wijst. Aan de kop van het waterbassin is landwinkel en ijsboerderij Bij Snoek. “Dat is de moeite waard en het is er altijd gezellig druk. Wij gaan daar vaak na het eten lekker een ijsje halen.”

Kijk in de wijk

Aan de noordzijde van Bouverijen, waar de wijk aan de akkerlanden grenst, vinden we de ijsboerderij. De houten picknicktafels onder de treurwilgen zitten vol. Bij de ijswinkel heeft zich een rij gevormd die tot buiten leidt. Geertje de Vogel (36) en haar dochter Lina (2) zitten met hun ijsje in de schaduw. “We wonen nu bijna zes jaar in Bouverijen”, vertelt Geertje. “Het is echt een fijne plek. Je bent zo op de snelweg. Je bent zo bij het winkelcentrum. En hier komen we zeker wel één keer per week een ijsje eten en spelen.” Lina wijst enthousiast naar een voorbij scharrelende kip en neemt daarna gauw weer een hap van haar ijsje. Vertrouwd gevoel Aan de zuidzijde van Bouverijen vinden de laatste bouwwerkzaamheden plaats. Femke Valk (42) en haar man parkeren er hun auto voor de deur. “We hebben dit huis anderhalf jaar geleden gekocht en we hebben sinds een week de sleutel”, vertelt Femke. “Straks gaan we kijken hoe we het helemaal naar onze zin gaan maken. De zolder wordt bijvoorbeeld een plek voor onze zoons. Over twee maanden gaan we verhuizen.” Ze wonen nu in Waspik, een dorpje bij Waalwijk. Maar ze wilden graag naar Breda en vonden dit huis ideaal. “In tien minuten sta je op de markt van Breda.” Het toeval wil dat ze in Waspik ook in een nieuwbouwhuis wonen dat door Whoon (dat toen nog Van Wanrooij heette) gebouwd is. Daarover zijn ze heel tevreden. “Dus dat Whoon hier ook actief was, gaf ons een vertrouwd gevoel.” Welkom in de buurt Twee meisjes van acht komen naar ons toe gewandeld. Ze hebben een wit A4’tje in hun hand. Ze lopen beleefd op Femke af en vragen of ze haar iets mogen aanbieden. Dat mag. “We willen u welkom heten in onze buurt”, zegt het meisje met de roze jumpsuit. “En op dit briefje staan tips met wat je hier allemaal kunt doen.” Femke ontvangt het briefje stralend. “Wat lief”, zegt ze. En ze begint te lezen: “Knutselen, breien…” De meisjes knikken enthousiast en wijzen dat ze daarachter wonen. Ze gaan weer. Femke zwaait de meisjes na, terwijl ze met haar andere hand het A4’tje tegen haar borst drukt. “Nou, dan zie ik jullie vast nog eens!”

Over Bouverijen Bouverijen is een moderne, groene en kindvriendelijke nieuwbouwwijk in Teteringen, nabij Breda. Het ligt aan een dertig hectare groot, groen omrand waterbassin dat de naam Waterakkers draagt. Whoon heeft in deze gebiedsontwikkeling zo’n 195 woningen ontwikkeld en gebouwd. De aantrekkelijke architectuur is geïnspireerd op een dorpse sfeer met een grote diversiteit aan woningtypes. De wijk is in fasen gerealiseerd en is gericht op zowel starters als gezinnen en senioren. De combinatie van de dorpse sfeer, natuur en nabijheid van stedelijke voorzieningen maakt het tot een gewilde plek om te wonen.

Ingelijst

Ingelijst Willem Jongen Werkvoorbereider

‘Fase na fase’ (2025) Project: De Burgt Locatie: Boekel “Bij De Burgt in Boekel ben ik vanaf het allereerste moment betrokken. Fase één was nog een grasvlakte, nu groeit er een wijk met 89 woningen. Dankzij ons woningconcept Optio houden we het tempo erin: terwijl de ene fase gebouwd wordt, starten we de volgende alweer op. En dat drie keer. Dat geeft dynamiek aan de projecten. Geen ellenlange trajecten, maar dóórpakken. Samenwerken met een vast team, ook vanuit de gemeente, maakt het proces nóg soepeler. We kennen elkaar, spreken elkaars taal. Op kantoor werken we in duo’s: vier ogen zien meer dan twee. Het is prettig om uitdagingen vanuit verschillende perspectieven te bekijken. Zo houden we de vaart erin én de kwaliteit hoog.”

Ontwikkelen, samen met de omgeving

Hoe participatie in Odijk leidt tot een plan met draagvlak

Hé, de buurt denkt mee!

Een inbreidingslocatie ontwikkelen aan de rand van het dorp, met circa 230 woningen en een forse verdichtingsopgave; dat kan vragen en weerstand oproepen. Toch liep het bij project Entree Zuid in Odijk anders. Door een zorgvuldig en intensief participatietraject is er begrip, draagvlak én enthousiasme ontstaan. Slechts een handvol zienswijzen kwamen er op de plannen. Hoe dat lukte? Gebiedsontwikkelaar Sander de Wit van Whoon, participatieen communicatieprofessional Christel van Wee-Tijmense en gemeentelijk projectleider Fred Odijk nemen ons mee.

V.l.n.r.: Christel van Wee-Tijmense, Fred Odijk en Sander de Wit bij het plangebied in Odijk.

Ontwikkelen, samen met de omgeving

Het 2,5 hectare grote terrein met het huidige politiedienstencentrum, waar 230 woningen komen. Op de achtergrond komt nieuwbouwwijk Kersenweide met 1.200 woningen.

Entree Zuid sluit straks goed aan op de naastgelegen, ruim opgezette, groene woonstraten.

Van gesloten terrein naar open wijk “Wat nu nog een afgesloten terrein is met kantoren, hekken en slagbomen, wordt straks een open wijk met circa 230 woningen,” vertelt Fred. “We hebben als gemeente bewust ingezet op verdichting, want er is een enorme woningbehoefte in Odijk. Tegelijkertijd willen we aansluiten op het dorpse karakter, met een ruimtelijk accent bij deze entree. Dat was de grootste uitdaging: hoe maak je van een plek die jarenlang ontoegankelijk was een prettige leefomgeving die echt bij Odijk hoort?”

Fred vult aan: “Dit is een mooi voorbeeld van de balans tussen ambitie en realisme. Door van meet af aan de buurt mee te nemen, konden we die afwegingen uitleggen én samen verbeteringen doorvoeren.”

Ambitie en realisme Toen Whoon in 2024 de locatie aankocht, werd er uitgegaan van zo’n 120 tot 140 gezinswoningen. “Maar de gemeente vroeg om meer en een ander woonprogramma,” zegt Sander. “Er is vooral behoefte aan kleinere en betaalbare woningen voor starters en senioren. We zijn daarom richting 250 appartementen en woningen gegaan. Mede door input van de omgeving hebben we dat weer iets teruggebracht naar 230, om het plan ruimer en groener te kunnen maken.”

Betrokkenheid op alle niveaus Volgens Christel was de rol van de gemeente cruciaal. “De wethouder was letterlijk pleitbezorger van de plannen en zeer betrokken. Dat zie je niet altijd, maar het maakt een wereld van verschil. Als bestuurders participatie serieus nemen, voelen inwoners dat ook.” Participatie is volgens haar niet alleen een wettelijke plicht: “Het is een manier om de samenleving onderdeel te laten zijn van de oplossing. Je hoeft het niet altijd met elkaar eens te zijn, maar je moet wel elkaars belangen serieus nemen.”

“Doordat mensen zich gehoord voelen, ontstaat draagvlak en begrip.” Sander de Wit Gebiedsontwikkelaar bij Whoon

Kleine ingrepen, groot effect De participatiebijeenkomsten leverden concrete aanpassingen op. Sander: “Bewoners vroegen om meer groen en doorsteekjes in plaats van langere bouwblokken. Daar hebben we gehoor aan gegeven, met een ‘groen kruis’ in het plan. Ook het nu nog informele olifantenpaadje naar de bushalte bij de provinciale weg is formeel in het plan opgenomen. Een ander inzicht was de behoefte aan driekamerappartementen. In de eerste plannen waren meer beneden- en bovenwoningen voorzien. Uit de reacties van de online enquête bleek dat er meer behoefte is aan appartementen. Ook zijn we gaan schuiven met appartementen richting de winkels. Zo zijn de plannen bijgesteld op basis van inspraak uit de directe omgeving. Dat is de grote winst van het participatietraject. ”

Schetsontwerp van Entree Zuid in Odijk, met circa 230 woningen.

Christel benadrukt dat zulke aanpassingen meer zijn dan details: “Omwonenden zien dat hun inbreng tijdens de participatiebijeenkomsten en met online enquêtes verschil maakt. Reacties, wensen en ideeën zijn opgehaald. Met die input hebben Whoon en architectenbureau INBO in stappen een passend schetsontwerp gemaakt. Het resultaat wordt enorm gewaardeerd.” Luisteren en uitleggen Niet alle wensen konden worden overgenomen, maar openheid hielp. “Mensen begrijpen echt wel dat niet alles kan,” zegt Christel. “Zolang je maar uitlegt waarom keuzes worden gemaakt. Te rooskleurige verwachtingen scheppen, werkt averechts. Realisme en transparantie zorgen juist voor vertrouwen.”

Ontwikkelen, samen met de omgeving

“Dankzij het participatietraject heeft het plan een gezicht gekregen.” Fred Odijk Projectleider bij gemeente Bunnik

Wat nu een informeel olifantenpaadje is richting de bushalte, wordt straks een prettige doorgang voor voetgangers en fietsers in Entree Zuid.

5 succesfactoren voor participatie 1. Schets heldere verwachtingen – maak duidelijk wat vaststaat en waar ruimte voor is. 2. Spreek dezelfde taal – zorg dat het hele team dezelfde boodschap uitdraagt. 3. Maak het samen – participatie is niet alleen een taak van de begeleider, maar van alle betrokkenen. 4. Blijf realistisch – leg uit waarom keuzes worden gemaakt, ook als dat teleurstellend kan zijn. 5. Koester het menselijke contact – luisteren, respect en aandacht maken het verschil.

Fred: “Zonder dit traject hadden we waarschijnlijk ook een goede wijk ontwikkeld, maar minder in samenspraak en verbinding met de omgeving. Nu is het plan onderdeel van Odijk geworden, met woningen waar écht behoefte aan is. Dat kwam tijdens de bijeenkomsten ook duidelijk naar voren. Een gebiedsontwikkeling als deze duurt jaren en mensen vinden het prettig als zo’n proces geen black box is waar je niks van kunt vinden. Dankzij het participatietraject heeft het plan een gezicht gekregen.”

Entree Zuid, Odijk Aan de zuidelijke entree van Odijk, op de plek waar nu het politiedienstencentrum staat, komt een nieuwe woonwijk: Entree Zuid. Whoon en de gemeente Bunnik werken samen aan de herontwikkeling van het 2,5 hectare grote terrein. Het plan voorziet in circa 230 woningen, met nadruk op appartementen én betaalbare woningen. De wijk wordt groen en duurzaam ingericht, met een gevarieerd woningaanbod voor starters, gezinnen en senioren.

Samen buurman zijn Voor alle drie staat vast dat participatie meer oplevert dan dat het kost. “Het vraagt aan de voorkant tijd en energie, maar die verdien je later in het proces terug,” zegt Sander. “Doordat mensen zich gehoord voelen, ontstaat draagvlak. En dat scheelt enorm in weerstand en bezwaren. Door de hoge betrokkenheid zijn wij voornemens om de komende periode te blijven informeren. Dat is een belangrijk neveneffect van dit participatietraject.” Christel vat het simpel samen: “Participeren is niet ingewikkeld. Het gaat om goed organiseren, helder communiceren, elkaar serieus nemen en stap voor stap samen optrekken. Dan ben je niet ‘die ontwikkelaar met de mooie plaatjes’ maar dan ben je voor de omwonenden de nieuwe buurman. Dat maakt een groot verschil.”

Sander de Wit Gebiedsontwikkelaar bij Whoon

Christel van Wee-Tijmense Participatie- en communicatieprofessional

Fred Odijk Projectleider bij gemeente Bunnik

Colofon

Dit jaarboek laat niet alleen zien wat we doen, maar vooral hoe we het samen doen. Als onderdeel van Heijmans geloven we dat het samen kan, door naar de totale opgave van gebiedsontwikkelingen te kijken met een oplossingsgerichte en integrale aanpak. Samenstelling

Whoon Bouw & Ontwikkeling B.V. Kim van Lieshout, Hendrik Hulscher Redactie & copy

De Redactiegasten Concept & creatie

Heyalo® create to connect De Redactiegasten Fotografie

John van Hamond Illustraties

Sjoerd van Leeuwen Druk

Damen Drukkers 2025-2026