AWN Magazine 2023, 3

Archeologie

in Nederland

jaargang 7 september 2023

3

A W N M AG A ZINE

afb. 4.2 RGB > CMYK 42 %

www.archeologienl.nl

In memoriam Hiske Land 3

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 1

Vergaderen in een arsenaal ALV 2023 4

Nieuw!

Innovatieve technieken in de archeologie 12

14-09-2023 09:47

2

INHOUD VAN HET BESTUUR AWN ACTUEEL AWN actueel van het bestuur

2

In memoriam Hiske Land

3

Zonnige bijeenkomst

4

Ethische code

8

Werken voor de AWN Nederlandse Archeologievereniging

9

‘Archeologie biedt de brug naar een wereld die wij niet kennen’ 10 Nieuw! Innovatieve technieken in de archeologie

12

Tentoonstelling Sloebers van de Waalkade

13

Opgraven van een castellum

14

Workshop schrijven en redactie 15

Illustratieverantwoording Barbara van Doesburg 10-11 | Céline den Engelsman 9 | Michael den Hartog omslag voor, boven, omslag achter, onder, 14 | Tinie van den Heuvel 12 | Marijn Lockefeer omslag

Regie van vrijwilligers Het dagelijks bestuur bestaande uit Hetty en Harmen is op bezoek geweest bij de gedeputeerde van Noord-Holland om te praten over de rol van vrijwilligers in de archeologie in diezelfde provincie. De AWN is bang dat het steunpunt hier regie wegneemt van vrijwilligers. Daarnaast hebben we in een brief naar alle nieuwgekozen statenleden van de Provinciale Staten duidelijk gemaakt dat we graag inzicht willen in de rol, het functioneren en de financiering van de steunpunten. 䡵

Rigoureuze opschoning AWNvoorraden: is er nog iets voor u bij?

In 2017 zijn ledenadministratie en voorraden (tijdschriften en boeken) bij ondergetekende ondergebracht. Het is inmiddels tijd – de ledenadministratie is op orde – om ook de voorraad aan boeken en tijdschriften en een enkele CD-ROM op te schonen. Van de honderden boeken en tijdschriften zal slechts een beperkt aantal archiefexemplaren worden bewaard. Lees verder indien u belangstelling hebt voor de overtollig verklaarde exemplaren: – AWN-reeks-1, 138 pag. Zusters tussen twee beken (€ 12,50) – AWN-reeks-2, 112 pag. Vingerhoeden en naairingen uit Amsterdamse bodem (€ 12,50) – AWN-reeks-3, 167 pag. Schervengericht (€ 12,50) – AWN-reeks-4, 272 pag. Poken en stoken (€ 12,50) – Westerheem special 2010, 222 pag. Vlaardingen-cultuur (€ 12,50) – Westerheem special 2014, 276 pag. Graven in Holland (€ 12,50) – boek, 254 pag. Archeologie in veelvoud.

Vijftig jaar AWN (€ 10,00)

voor, onder, omslag achter, boven, 4-7 | Privécollectie Hiske Land 3 | Pauline de Weijer 13 De AWN heeft getracht alle rechthebbenden

De individuele prijzen gelden voor AWN-leden voor reguliere bestelling per boek excl. verzendkosten. Het gehele pakket is nu een-

malig voor AWN-leden te bestellen voor € 15,00 incl. verzendkosten; voor niet AWNleden geldt hetzelfde als men lid wordt en blijft tot en met 2024 (bij aanmelding – via de website – vermelden inclusief ‘AWN-pakket’).

En: OP is OP. Bij elke bestelling worden zonder extra kosten eerdere ‘specials’ van Westerheem meegezonden (voor zover voorradig), zoals bijvoorbeeld. 25 jaar AWN (uit 1976), Romeinen in Nederland, DNA en archeologie, Tweede Wereldoorlog Archeologie, et cetera.

Deze aanbieding geldt tot 1 december 2023. De toezending is in december. Geef uw bestelling via de e-mail (onderwerp: ‘bestelling AWN-pakket’) door aan ondergetekende en vermeld daarbij uw lidmaatschapsnummer. Geef ook aan waar uw (specifieke) belangstelling ligt, zodat het pakket kan worden aangevuld met een relevante oudere Westerheem. 䡵 namens het Landelijk Bestuur Henk Kluitenberg ledenadministratie AWN e-mail: h.kluitenberg@caesar-advies.nl tel: 06 · 2332 4442

Nieuwe Archeohotspot geopend In kasteel Ammersoyen (te Ammerzoden) is een nieuwe Archeohotspot annex Schervenlab geopend. In het ‘schervenlab’ zijn archeologische vrijwilligers bezig dit eeuwenoude materiaal uit te zoeken en aan elkaar te puzzelen om meer te ontdekken over het verleden en de geschiedenis van het kasteel opnieuw tot leven te brengen. Iedereen die langskomt mag meehelpen, en de vrijwilligers vertellen je graag meer over het materiaal op tafel. De vrijwilligers zijn aanwezig in het Schervenlab op woensdag en zondagmiddag tussen 13.00 en 16.00 uur. Op deze dagen kun je vragen stellen, meekijken met wat we doen en misschien zelfs meepuzzelen. Hier vind je over het Schervenlab meer praktische informatie. 䡵

van het illustratiemateriaal te achterhalen.

Mochten personen of instanties desondanks van mening zijn dat rechten niet zijn gehonoreerd, dan kunnen zij contact met de AWN opnemen.

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 2

14-09-2023 09:47

VAN DE VERENIGING 3 Monique Krauwer

In memoriam Hiske Land 1956-2023

Op 17 juni jongstleden overleed Hiske Land, voorzitter van de AWN. Tijdens haar uitvaart sprak Monique Krauwer, voormalig stadsarcheoloog van Amersfoort en daarna werkzaam bij RCE/ OCW, over de speciale plek die AWN in haar leven innam. Passages uit deze toespraak tonen de grote betrokkenheid die Hiske ervoer bij de Nederlandse archeologie, een wederzijdse liefde.

‘Hiske en ik kennen elkaar sinds begin jaren tachtig door onze studie aan het toenmalige Instituut voor Prae- en Protohistorie (IPP) van de Universiteit van Amsterdam. Ook haar vriend Paul Zoetbrood, later de vader van haar kinderen Marten, Nienke en Isabel, studeerde daar. Uiteraard kwam hun relatie tot bloei op een opgraving. Hiske deed geschiedenis en museologie in Leiden, maar met de haar kenmerkende energie en ambitie nam ze er gewoon een hoofdvak middeleeuwse archeologie bij het IPP bij.

Toen Hiske afstudeerde met haar dubbele hoofdvak, lag de wereld voor haar open zou je zeggen, maar dat was toch niet zo.

Omdat Paul inmiddels bij de ROB (Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek, nu Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) werkte, mocht Hiske daar niet aan de slag. Zoiets is nu onvoorstelbaar. Toch heeft dit voor Hiske een mooie carrière niet in de weg gestaan. Integendeel, ze heeft zich al snel ontwikkeld tot een veelzijdige en alom gerespecteerde erfgoed- en museumdeskundige met grote liefde voor archeologie.

Veelzijdig en ondernemend Hiske bouwde aan haar carrière. Vooral als zelfstandig ondernemer, als tentoonstellingsmaker, projectleider, eindredacteur, maar ook was ze als museumconsulent lang werkzaam bij Landschap Erfgoed Utrecht en was ze tot voor kort verbonden aan de Reinwardtacademie als docent en examinator, en aan het Museumregister als auditor. Naast dit alles, en haar gezin, zat Hiske binnen én buiten haar werkveld in een groot aantal besturen, adviesraden, en actiegroepen, met als hoogtepunt haar jarenlange inzet in de politiek, als gemeenteraadslid en fractievoorzitter van GroenLinks, totdat persoonlijke omstandigheden haar dat onmogelijk maakten.

Voorzitter van AWN De veerkracht waarmee Hiske is omgegaan met de minder gemakkelijke episodes in haar leven, en ook met haar eigen ziekte vervult mij met diep respect. Na de dood van haar tweede man Ton en haar eerste ziekteperiode in 2018, heeft ze de draad gewoon weer opgepakt. Er kwamen zelfs activiteiten bij: ze werd lid van de Raad van Toezicht van Holland Opera én ze werd gevraagd als landelijk voorzitter van de AWN, de Vereniging voor Vrijwilligers in de archeologie. In het archeologiebestel is dat een essentiële partij. Zij zijn de ogen en oren van de archeologie, hebben een grote gebiedskennis, en gaan als geen ander

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 3

voor het belang van de archeologie. Goede samenwerking tussen de AWN en de professionele archeologie is dan ook noodzakelijk.

Ik was ontzettend blij met Hiske als voorzitter, ik vond het een kroon op haar werk. Met haar achtergrond in, en liefde voor archeologie, haar kennis en ervaring in bestuur en politiek, met haar verbindende capaciteiten als mensenmens kwam eigenlijk alles uit haar carrière hier weer samen. De cirkel was rond en ze was in haar element.

Hiske heeft in de korte tijd dat ze voorzitter was echt iets teweeggebracht. Zowel binnen de AWN als naar buiten toe heeft ze, met respect voor iedereen, de verbinding gezocht, bruggen gebouwd, de toon gezet. Toen de ziekte haar afgelopen voorjaar in zijn greep kreeg, zei ze alle werkzaamheden op, behalve de AWN. Ze heeft er letterlijk haar laatste krachten aan gegeven. En als iemand die het archeologiebestel heel na aan het hart gaat ben ik haar daar enorm dankbaar voor.

Ik had het Hiske, de kinderen, de familie, ons allen zo gegund dat haar leven langer geduurd had. Maar terugkijkend kan Hiske heel erg trots zijn op wat ze tot stand heeft gebracht, als mens, als vakvrouw. Ze heeft veel gegeven en veel voor anderen betekend; ze laat ons niet met lege handen achter. Hiske heeft ertoe gedaan, ze heeft het verschil gemaakt, laat dat een troost zijn, ook voor ons.’

14-09-2023 09:47

4

ALV

Zaterdag 13 mei 2023

Marijn Lockefeer

Zonnige bijeenkomst Verslag van de Algemene Ledenvergadering in Nieuwpoort

䊲

Achter de bestuurstafel: v.l.n.r. Leo ten Hag (hoofdredacteur Archeologie in Nederland/AWN Magazine), Céline den Engelsman (medewerker AWN), Jeroen ter Brugge (voorzitter LWAOW), Hetty Laverman (waarn. voorzitter), (verscholen achter Hetty) Harmen Spreen (penningmeester) Norbert Eeltink (inhoudelijke archeologie), Channa Cohen Stuart (Werkgroep veldwerkeducatie en deskundigheidsbevordering) en Lisa van Luling (notuliste).

Niet aanwezig zijn: Ad Brand (PR&C, WGMA), Paul Flos (PR&C, aftredend) en Ruben van Dijk (Werkgroep Jongeren).

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 4

Op een zonnige 13 mei werden de deelnemers ontvangen in het Arsenaal, een van de monumentale gebouwen die het knusse vestingstadje Nieuwpoort rijk is. Dit Arsenaal is een achttiendeeeuws pand dat diende voor opslag van munitie en wapens. Het is mooi gerestaureerd en diende deze dag als basis van de ALV. Hier vond de ledenvergadering plaats, de lunch (in de fraaie binnentuin) en de afsluitende borrel. Wij waren te gast bij de afdeling Lek- en Merwestreek die voor een gevarieerd en interessant middagprogramma had gezorgd.

14-09-2023 09:47

5

Vergaderen in een vestingstad

䊲

Pierre van Grinsven toont trots zijn zojuist ontvangen AWN erepenning met oorkonde.

䊲 䊲

Lisa van Luling vertelt over de activiteiten van de Werkgroep Jongeren.

Openingswoorden Vicevoorzitter Hetty Laverman zat deze dag voor en heette de AWN’ers welkom. Vanwege ernstige ziekte kon voorzitter Hiske Land zich niet van deze taak kwijten. De vergadering werd geopend door wethouder Johan Quik (gemeente Molenlanden). Hij memoreerde dat er in de Alblasserwaard al heel lang bewoning plaats heeft gevonden en wees er onder andere op dat er mammoetresten uit ongeveer 5500 voor Christus zijn gevonden. De gevarieerde ondergrond van het gebied maakte het bij uitstek geschikt voor bewoning. Hij vertelde welke rol de Waterlinie in het gebied speelde en welk belang Nieuwpoort in dat geheel had.

Nieuwpoort heeft 740 jaar stadsrechten en maakt sinds 2019 deel uit van de gemeente Molenlanden. In deze gemeente is een nieuwe waardenkaart opgesteld en is er een goede samenwerking georganiseerd tussen de zes Historische Verenigingen.

䊲

Peter Seinen legt de leden uit wat je met grondradar wel en niet kunt waarnemen.

Joan van Pelt treedt toe tot het bestuur. Zij zal zich vooral gaan bezighouden met educatie.

wet en alles wat daarmee te maken heeft. Verder heeft het bestuur actief meegewerkt aan de uitvoeringsagenda FARO. Er gaat ook strakker met de RCE worden overlegd, onder andere over wat archeologische vrijwilligers precies kunnen of mogen doen.

Werkgroepen aan het woord: Jeroen ter Brugge (LWAOW) constateerde dat de maritieme archeologie ‘booming’ is: er komen veel jonge leden opdagen en de basiscursussen die de LWAOW organiseert worden heel goed bezocht.

Er is nu ook een PAN (Portable Antiquities of the Netherlands)project voor de maritieme vrijwilligers. Er wordt een bestuursfunctie ‘communicatie’ in het leven geroepen; tevens wordt ondersteuning gezocht via adviseurs en/of projectmedewerkers om doelstellingen en projecten te doen slagen. En dan is er natuurlijk ook de Nieuwsbrief `Even bijpraten’. Een mooi overzicht van

Mededelingen Bij de Mededelingen lichtte Hetty Laverman de vergadering in over de zeer ernstig zieke voorzitter, Hiske Land. Ondanks haar ziekte heeft ze nog wel geprobeerd mee te werken aan de voorbereidingen van de vergadering en aan de zaken rond de omgevingswet en Faro. Hetty Laverman en Harmen Spreen nemen haar voorgenomen rol in de vergadering over.

Er zijn het afgelopen jaar 21 leden overleden, onder wie Cees Wind, ontdekker van de Vlaardingen-Cultuur. Penningmeester Harmen Spreen keek terug op een goed jaar: er zeggen wel leden op, bijvoorbeeld vanwege leeftijd, maar er komen er ook bij: het saldo is duidelijk positief.

In het Jaarverslag werd een aantal belangrijke zaken naar voren gehaald: er zijn betere afspraken gemaakt over de samenwerking met beroepsarcheologen en de AWN gaat sterkere ondersteuning bieden aan de vrijwilligers wat betreft de omgevings䊱

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 5

Aandachtig luisterende AWN’ers in het Arsenaal in Nieuwpoort.

14-09-2023 09:47

6

Zaterdag 13 mei 2023

de activiteiten van de LWAOW biedt de dit jaar uitgekomen brochure LWAOW in beeld.

Leo ten Hag (Archeologie in Nederland, AWN Magazine) was tevreden over de hoeveelheid kopij die de redactie binnen krijgt.

Om het contact met schrijvers en redactieleden van de afdelingen te versterken is er een workshop gehouden bij uitgeverij Matrijs in Utrecht. Wat er in de afdelingen gebeurt is uitermate belangrijk en het AWN Magazine wil daar graag over berichten.

Céline den Engelsman (waarnemend voor de Werkgroep PR&C) merkte op dat de website achterloopt; er is een inhaalslag nodig; daar gaat nu veel aandacht naar toe. Een goede website is namelijk erg belangrijk voor het contact tussen het bestuur van de AWN en de leden. Twitter loopt heel goed (er kwamen ook complimenten uit de vergadering).

Peter Seinen (WGMA) was blij dat de contacten met De Detector Amateur (DDA) zijn versterkt. Richard Franken, voorzitter van de DDA, meldde dat deze vereniging 1700 leden heeft. Men gaat een landelijke werkgroep vormen (afdeling 14 heeft er al een).

De samenwerking met de AWN wordt steeds beter en veel DDA’ ers zijn ook AWN-lid. Hij wil contact met alle afdelingen gaan zoeken.

Ruud Hemelaar (Landelijke Werkgroep Steentijd) lichtte de vergadering in over de werkgroep: het initiatief hiervoor is in Brabant ontstaan; de werkgroep heeft momenteel 33 leden. Het streven is om Heemkundekringen samen te voegen om een organisch geheel te vormen. Doel ervan is ook het inventariseren van hun collecties. Er worden veel cursussen gegeven, onder andere de cursus `Herkennen en determineren van stenen werktuigen’ Lisa van Luling (Landelijke Werkgroep Jongeren) vertelde over deze nieuwe werkgroep die aansluiting zoekt bij de (archeologische) belevingswereld van jongeren. Er is een bijeenkomst in Erfgoedhuis Zuid-Holland georganiseerd met als thema: ‘Wat kunnen jongeren betekenen voor en in de archeologie?’

Mutaties in het bestuur Paul Flos treedt statutair af na acht jaar voorzitterschap van PR&C. Joan van Pelt wordt als algemeen bestuurslid aan het bestuur toegevoegd. Hetty Laverman en Harmen Spreen tekenen voor respectievelijk vier en een jaar bij als vicevoorzitter en penningmeester. Een secretaris wordt nog gezocht.

En verder De aangepaste ethische code is aangenomen en artikel 2 van het huishoudelijk reglement, over de minimumleeftijd waarop je lid van de AWN kunt worden, is vervallen: iedereen is welkom!

De Erepenning werd dit jaar uitgereikt aan Pierre van Grinsven: hij heeft zich bijzonder verdienstelijk gemaakt voor de archeologie in de Rijnstreek. Hij voldoet in hoge mate aan alle criteria die gelden voor de toekenning van de erepenning. Uit het dankwoord van Pierre willen we één citaat vermelden: ‘niet rapporteren is doodzonde!’

Als sluitstuk van de vergadering hield Peter Seinen een presentatie over zijn werkgroep WGMA; hij legde de werkwijze uit aan de hand van een fictieve casestudy van het Slot Langerak dat in het middagprogramma aandacht zou krijgen.

Het middagprogramma In groepen werden de deelnemers door enthousiaste gidsen rondgeleid rondom en door het prachtige Nieuwpoort. Dit strategisch gelegen stadje is juist door zijn ligging vaak bezet en verwoest. In 1672 kwam er een ommekeer: de Franse troepen konden alleen worden gestuit door het doorsteken van de Lekdijk en in de Waterlinie die toen permanent werd, kreeg Nieuwpoort een belangrijke plek.

Financiën Harmen Spreen (penningmeester) stelde vast dat de financiën goed op orde zijn. Er is geld over. Er is een parttime-medewerker in dienst genomen door de AWN. De kascontrole is nog niet afgerond. Op een later tijdstip zullen de bevindingen in het AWN Magazine worden gepubliceerd. De decharge door de vergadering was dus onder voorbehoud.

De begroting voor 2024 staat alles toe wat we willen doen. Toch moeten we nadenken over een contributieverhoging. Er kwam uit de vergadering de suggestie om de contributie voor jongeren en huisgenoten te bevriezen tot 30 euro.

Het retributiesysteem (geld dat voor afdelingen beschikbaar is) dient te worden heroverwogen. Harmen gaf aan dat er voor armlastige afdelingen ook mogelijkheden tot ad hoc-financiering zijn.

Bij het Jaarverslag van het Archeologiefonds werd een oproep gedaan om nieuwe projecten aan te melden die door dit fonds gefinancierd zouden kunnen worden. 䊱

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 6

Het stralende weer maakt de lunch in de open lucht aangenaam.

14-09-2023 09:47

7

Vergaderen in een vestingstad

䊲

Een bezoek aan het zeventiende-eeuwse stadhuis in Nieuwpoort maakte deel uit van de rondleiding in de middag.

䊲

Slot Langerak

een melkkies van een mammoet.Een paar walvisbeenderen duidden erop dat Nieuwpoort ook een walvisvaarder huisvestte: Adriaan Adamsz. Ooms.

Een belangrijke plaats in het verhaal van Nieuwpoort neemt het Slot Langerak in. Dit in de dertiende eeuw voor het eerst vermelde kasteel (met hoofdburcht, omgrachte voorburcht en ommuring met torens) raakte in de zeventiende eeuw in verval en is in 1840 gesloopt. In het terrein zijn de contouren aangegeven. Vandaar heeft men een mooi uitzicht op de beer of keermuur (aan de oostkant van Nieuwpoort). Deze keermuur moest voorkomen dat het water uit de Lek zó de polder in kon stromen. Door de scherpe rand en de twee ‘monniken’ op de hoeken konden aanvallers niet over de muur in Nieuwpoort komen.

Oude stadhuis Ook het oude stadhuis werd bezocht; dit is in 1697 met een duidelijke reden gebouwd op de huidige plek, namelijk over de inlaatsluis heen! Vóór die tijd probeerden ontevreden boeren sabotage te plegen als vanwege vijandelijke aanvallen de sluis werd opengezet. In dit stadhuis, nu museum, werd de tentoonstelling ‘Schatten van de vuilnisbelt’ bezocht, en maakten de AWN-ers kennis met vondsten uit het verre verleden van de regio, zoals

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 7

Archeologische vondsten mogen op een dag voor AWN-leden uiteraard niet ontbreken.

Boerderij Vredebest Bij de oorspronkelijk zestiende-eeuwse boerderij Vredebest (nu Toeristisch Informatiepunt) lagen op een tafel aardewerkscherven uitgestald, vergezeld van een leuke brochure om de jeugd via kijken en determineren kennis te laten maken met archeologie.

Na een bezoek aan de Nederlands Hervormde kerk en een tot museum ingericht woonhuis met oude blikken, koffiemolens en dergelijke, was het tijd voor de borrel, als afsluiting van een prima georganiseerde en interessante ALV.

Verantwoording Over de auteurs Marijn Lockefeer is redactielid van Archeologie in Nederland en het AWN Magazine

14-09-2023 09:47

8

Ethische code

Vastgesteld tijdens ALV

Ethische code Vastgesteld tijdens de ALV op 13 mei 2023 1 Leden* van de AWN, Nederlandse Archeologievereniging (verder genoemd ‘AWN’) worden geacht te handelen volgens de vigerende wet- en regelgeving op het gebied van de archeologie, zowel op rijks-, provinciaal als gemeentelijk niveau.

Hiertoe: 2 Beperken leden van de AWN hun zelfstandige archeologische werkzaamheden tot hetgeen wettelijk is toegestaan en het deelnemen aan archeologische onderzoeken van daartoe bevoegde organisaties conform de daarbij geldende regels.

3 Verwerven leden van de AWN geen objecten in eigendom, afkomstig uit archeologisch veld- en maritiem onderzoek, verhandelen zij deze niet, noch dragen zij deze over aan derden, die hier geen rechten op kunnen doen laten gelden, maar zullen zij deze altijd overdragen aan de onderzoekende instantie.

4 Melden leden van de AWN vondsten bij het bevoegd gezag**, met het doel bij te dragen aan de kennis van het bodemarchief en archeologische waterbodems en dragen zij deze, indien gedaan tijdens een archeologische veldverkenning, proefonderzoek of onderwateronderzoek, aan deze over.

*

5 Geven leden van de AWN zich niet over aan het moedwillig vernielen of vernietigen van het bodemarchief, oudheidkundige structuren of objecten en archeologische waterbodems.

Bovendien: 6 Trachten leden van de AWN de kennis van en over het bodemarchief en archeologische waterbodems te vergroten door hieraan in woord en geschrift bij te dragen, daar waar dit verplicht is (gravend onderzoek) of wenselijk is (veldverkenning of op basis van algemene kennis).

7 Handelen leden van de AWN tijdens gravend c.q. blootleggend onderzoek naar de aanwijzingen en richtlijnen van het bevoegd gezag.

Tot slot: 8 Behandelen de vrijwilligers van de AWN mensen eerlijk en gelijk, ongeacht geslacht, leeftijd, ras, land van herkomst, atletisch vermogen, kleur, seksuele geaardheid, geloof, politieke mening, sociaaleconomische status etc. Ongewenste omgangsvormen, zoals seksuele intimidatie, agressie en geweld, discriminatie en pesten worden niet getolereerd. Leden van de AWN onthouden zich van grievende, en/of beledigende opmerkingen naar elkaar, in welke vorm en uiting dan ook.

Onder ‘leden’ wordt verstaan: leden en ereleden, conform artikel 5 van de Statuten; leden worden nader onderverdeeld in basisleden, jongerenleden, huisgenootleden en geassocieerde leden (conform artikel 1 van het Huishoudelijk Reglement).

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 8

9 Voorkomen de leden (de schijn van) belangenverstrengeling: ze vervullen geen nevenfuncties die in strijd zijn of kunnen zijn met hun vrijwilligersactiviteit en gaan geen financieel belang aan dat hiermee in strijd kan zijn. Ze voorkomen bij samenwerkingsvormen en -relaties de schijn van bevoordeling in strijd met eerlijke concurrentieverhoudingen.

10 Handelen alle bij het Landelijke Bestuur en/of de afdelingen in bestuursfuncties actieve leden van de AWN volgens de regels en toezicht voor het bestuur van een vereniging zoals beschreven in de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR), in werking getreden op 1 juli 2021.

11 Leden van de AWN die zich bewust niet aan deze Ethische Code van de AWN houden, riskeren een royement. Aspirant-leden die zich evident niet aan de Ethische Code van de AWN houden, kunnen, conform artikel 6 lid 3 van de Statuten, als lid worden geweigerd.

12 Leden van de AWN die activiteiten die strijdig zijn met deze Ethische Code opmerken, kunnen hier melding van maken bij het landelijk secretariaat (secretaris@ awn-archeologie.nl).

Aldus vastgesteld tijdens de Algemene Ledenvergadering op 13 mei 2023 te Nieuwpoort.

** Het ‘bevoegd gezag’ is het voor de desbetreffende vindplaats als bevoegde overheid ingestelde bestuursorgaan (gemeente, waterschap, rijk). Bij het aanmelden van metaaldetectievondsten is PAN het bevoegd gezag. Ten overvloede wordt hierbij verwezen naar de in dit kader relevante artikelen in de Erfgoedwet (in werking getreden 01-08-2021).

14-09-2023 09:47

Céline den Engelsman

9

Medewerker AWN

Céline den Engelsman

Werken voor de AWN Nederlandse Archeologievereniging Studie in Leiden Na mijn eindexamen middelbare school verhuisde ik naar Leiden om mijn langgekoesterde wens in vervulling te laten gaan: daadwerkelijk archeologie studeren. In Leiden had ik een geweldige tijd met een interessante studie, leuke (buitenlandse) stages en natuurlijk het studentenleven. Uiteindelijk ben ik afgestudeerd in de Noordwest-Europese archeologie, met specialisatie late middeleeuwen. Tijdens mijn master en even daarna heb ik gewerkt in de commerciële archeologie, waarbij ik me bezig hield met vondstverwerking.

Medewerker AWN

䊱

Veldwerk met de WAD (Walcherse Archeologische Dienst) als vijftienjarige op hof Essenvelt te Middelburg.

Afgelopen najaar kwam de vacature van medewerker bij de AWN op mijn pad. Ik zag het als mijn kans om terug te keren in de archeologie en besloot te reageren. Inmiddels werk ik al bijna tien maanden voor de AWN en nog steeds met veel plezier. Ik werk veel samen met het bestuur, een club van stuk voor stuk

gedreven, enthousiaste en kundige persoonlijkheden. Tot nu toe heb ik me bezig gehouden met de ALV van dit jaar en zal ik ook meewerken aan de organisatie van het landelijke symposium ‘Nieuw! Innovatieve technieken in de archeologie’ in november. Daarnaast houd ik me bezig met de communicatie, bijvoorbeeld via website en nieuwsbrieven.

Puzzelstukjes van ons verleden Archeologie is voor mij een razend interessante tak van wetenschap waarbij we op zoek zijn naar de puzzelstukjes van ons verleden.

De wetenschap blijft zich ontwikkelen en we komen daarmee steeds meer te weten over het verleden en de mensen die toen leefden.

Ook is het voor mij naast een professie, een vrijetijdsinvulling. Ik werk bij Erfgoed Leiden als vrijwilliger aan 3D-Modellen van archeologische vondsten uit het depot. Daarnaast is er geen vakantie waarbij we niet archeologische sites bezoeken of een lokaal archeologisch museum.

Kennis van materiële cultuur Mijn interesse voor archeologie ontstond toen ik vijftien jaar oud was. Ik werd geënthousiasmeerd voor het vakgebied door mijn lerares Latijn op de middelbare school. Vrij snel daarna liep ik een maatschappelijke stage in het depot van Zeeland (hulp bij het wegwerken van achterstanden) en ging ik mee op mijn eerste veldwerk. Ik ontmoette bij de SCEZ (Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland; tegenwoordig: Erfgoed Zeeland) Dicky de Koning, die altijd aanwezig was in de AWNruimte in hetzelfde gebouw, en werd lid van de AWN. We gingen vaak op excursie door de gehele provincie en het was altijd even interessant en gezellig. Na de stage ben ik blijven plakken bij het depot, waar ik steeds meer leerde over materiële cultuur. De depothouder is daarin een grote inspiratiebron geweest. De periode in het depot heb ik als zeer waardevol beschouwd, mede hierdoor is mijn materiaalkennis aardig op peil.

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 9

䊱

Vakantie afgelopen mei op Kreta, waarbij het Paleis van Knossos werd bezocht.

14-09-2023 09:47

10

Jongeren en archeologie

Meet-up 7 juni 2023

Ruben van Dijk en Lenneke de Lange

‘Archeologie biedt de brug naar een wereld die wij niet kennen’ Jongeren en archeologie

‘Geef de toekomst van archeologie vorm: Neem deel aan de meet-up!’ Zo was te lezen in de aankondiging van de jongerenbijeenkomst van 7 juni 2023. Die werd georganiseerd door de gloednieuwe onderneming Past Forward. De oprichters: Ruben van Dijk, voorzitter van de Werkgroep Jongerenleden en lid van het Landelijk Bestuur van de AWN, en Lenneke de Lange, archeoloog en journalist. De genodigden: elke enthousiaste jongere die met frisse ideeën wil helpen archeologie in een nieuw daglicht te zetten. De bijeenkomst was de eerste van vele door heel Nederland. Met welk doel? De stem van een nieuwe generatie te laten horen!

Enthousiaste twintigers De avond begon rustig. Hoeveel jongeren zouden er verschijnen?

Bij de promotie was er bewust voor gekozen geen aanmeldformulier te gebruiken, dit om de bijeenkomst laagdrempelig te houden.

Dankzij Rubens scriptieonderzoek wisten we dat het bereiken van jongeren moeilijk is. Zij staan meestal niet te popelen om actief deel te nemen aan onderzoek over erfgoed. Dat er die avond van 7 juni uiteindelijk vier geïnteresseerde, enthousiaste twintigers verschenen, was dan ook hartstikke mooi! Benieuwd naar hun ideeën en perspectieven, gingen wij een aantal uren van gezelligheid en discussie tegemoet.

䊱

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 10

D De e jongeren jong jo nger e en er nd discussiëren isscu usssië ëre en ov o over ve err d de e zzo zojuist oju juisst op o opgegraven pge gegr gra avvve en e na archeolorch rc he eol olo o-gische g gisc gi isc sche he objecten! obj b ec e te t n! n!

14-09-2023 09:47

11

Archeologie biedt een brug naar een onbekende wereld

䊲

De jongeren discussiëren over de zojuist opgegraven archeologische objecten!

Wat willen jongeren?

Om de behoeften en interesses van jongeren in kaart te brengen, hebben wij ons afgevraagd: wat willen de jongeren zelf nou eigenlijk? Hierover zijn wij op de bijeenkomst in discussie gegaan met de deelnemers. Wij richtten ons hierbij op de persoonlijke ervaringen en herinneringen van de jongeren. In de kern kwamen twee dingen naar voren. Jongeren zijn geboeid door verhalen en mysterie: het idee dat archeologie hen iets nieuws vertelt en tegelijkertijd meer vragen opwekt. De waarde van archeologie zagen zij in actieve ervaringen en connectie met het verleden. Zo zei één deelneemster dat archeologie haar een brug bood naar een wereld die wij niet kennen.

Ongeschreven verhalen Vooronderzoek Om ons voor te bereiden op de bijeenkomst, vonden we het belangrijk om een eerste beeld te vormen van hoe jongeren over archeologisch erfgoed denken. Wij zagen in dat ons perspectief – als universitair opgeleide archeologen – kan afwijken van dat van de gemiddelde leeftijdsgenoot. Welke onderdelen van archeologisch erfgoed komen zij tegen in hun dagelijks leven? Wat spreekt hen aan? Om deze vragen met zo min mogelijk bevooroordeelde sturing te beantwoorden, hebben wij tijdens de Leidse Museumnacht een associatiespel opgezet. In het Rijksmuseum van Oudheden waren wij te vinden met een groot whiteboard met daarop de woorden: Archeologisch Erfgoed =. Wij spraken iedereen aan die langs het bord liep en in onze grove categorie viel: jonger dan 35. Zij mochten opschrijven of tekenen wat als eerste in hen opkwam. Aan het eind van de avond stonden er 77 associaties op het bord. Tekeningen, plaatsnamen en waardeoordelen kwamen allemaal voor. Dit was essentieel voor ons begrip van de deelnemers in de bijeenkomst.

Een mini-opgraving Na een voorstelrondje en een snelcursus Nederlands erfgoed, ging de jongerenbijeenkomst pas echt van start met een miniopgraving. Energiek staken de deelnemers hun plastic schepjes in een bak vol krantenproppen en haalden daar vijf verschillende vondsten uit: een cd, een houten miniatuurkarretje, een trilobietfossiel, een gebroken dierenbot en een aardewerken bakje. De jongeren werd gevraagd om deze objecten op volgorde te leggen van minst archeologisch naar meest archeologisch. Een grote verscheidenheid aan volgordes passeerde de revue, de één geïnspireerd door academische kennis, de ander door persoonlijke inzichten. Uit de uiteenlopende meningen kwam duidelijk naar voren wat de vraag moest uitlokken: wat ‘archeologisch’ is, is geheel afhankelijk van de ervaringen en kennis van het individu. Als professionele archeologen hebben wij dan ook een heel ander beeld van archeologie en erfgoed dan de mensen die wij willen bereiken en dat beeld is niet per se meer waar. Beter begrijpen welke behoeften en interesses bestaan rondom archeologie is de sleutel tot connectie tussen discipline en publiek.

䊱

De jongeren zetten archeologie af tegen geschiedenis: archeologie biedt de kans om de ongeschreven verhalen te vertellen, die uit materialen ontlokt worden. Potjes en botjes kunnen niet praten en toch lukt het de archeoloog om daaruit een wereld te schetsen van duizenden jaren geleden. Wat de ondervraagde jongeren verlangen van archeologisch erfgoed kan als volgt worden samengevat: een goede detective, met een meeslepend verhaal vol mysterie, waarbij zij zelf de puzzelstukjes op de goede plek moeten leggen. Archeologie faciliteert het opdoen van nieuwe kennis, maar de jongeren willen zelf met die kennis aan de slag, op een manier die past in hun eigen levenswereld.

Verbinding met jongeren De vergrijzing van de erfgoedgemeenschap is een serieuze en algemeen bekende kwestie. Instanties zetten stappen om dit tegen te gaan, maar richten zich vooral op kinderen. Tieners en twintigers vallen veelal buiten de boot. Om deze trend te doorbreken, heeft Ruben van Dijk de rol als voorzitter van de Werkgroep Jongerenleden op zich genomen en fungeert hij als eigenaar van Past Forward. Terwijl de werkgroep zich toelegt op het organiseren van innovatieve en inspirerende evenementen, biedt Past Forward advies aan archeologische instanties om deze doelgroep te activeren. Ruben hoopt op deze manier de jongere generaties een grotere betrokkenheid te geven en het archeologisch erfgoed levend te houden.

Ben je een jongere en wil je ook deelnemen aan de evenementen die de Werkgroep Jongerenleden organiseert? Schrijf je dan in als ‘jongerenlid’ van de AWN! Ben je nieuwsgierig geworden naar Past Forward? Stuur dan een mail naar mail@pastforward.info!

Verantwoording Over de auteurs Ruben van Dijk is voorzitter van de Werkgroep Jongerenleden en lid van het Landelijk Bestuur van de AWN. Lenneke de Lange is archeoloog en journalist.

De jongeren zijn druk bezig met het ‘opgraven’ van archeologische objecten die hierna besproken worden! Van links naar rechts Lenneke de Lange, Dasha Derzhavets, Nadine Roos, Floor van Amsterdam en Ruben van Dijk.

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 11

14-09-2023 09:48

12

Symposium Nieuw!

Innovatieve technieken

Nieuw! Innovatieve technieken in de archeologie Symposium op zaterdag 4 november in Schouwburg Cuijk

Op zaterdag 4 november 2023 organiseert de jubilerende AWN-afdeling Nijmegen e.o. namens en met (financiële) steun van de AWN Nederlandse Archeologievereniging een symposium met als thema ‘Innovatieve technieken in de archeologie’.

Techniek niet meer weg te denken Dit is wat we zien van een archeologische opgraving: een graafmachine legt een bodemvlak vrij waarop sporen uit het (verre) verleden zichtbaar worden. Mensen gehuld in veiligheidskleding zijn in de weer met troffels, spades, meetlinten. Gevonden objecten van allerlei soorten materiaal worden zorgvuldig in zakjes opgeborgen en voorzien van documentatie. In een hoek staat een klaptafeltje waar één van de archeologen op mm papier gevonden sporen intekent.

Het inmeten van sporen gebeurt overigens steeds vaker digitaal, met behulp van een Robotic Total Station. Het gebruik van geavanceerde technieken bij een archeologisch onderzoek is niet meer weg te denken, in het veld, maar zeker ook daarbuiten. Want archeologie is veel meer dan opgraven. Hoe bepalen archeologen bijvoorbeeld waar zij gaan opgraven? Hoe krijgen ze een idee van wat er op een bepaalde locatie aan sporen uit het verleden kan worden aangetroffen?

En hoe bepalen zij de ouderdom en de functie van het opgegraven materiaal? De archeoloog kan bij het beantwoorden van deze vragen gebruik maken van uiteenlopende (natuur) wetenschappelijke technieken. Denk hierbij aan ‘remote sensing’, grondradar, DNAen isotopenonderzoek.

Het dagprogramma is als volgt (onder voorbehoud): – Vladimir Stissi (Universiteit van Amsterdam), keynote lezing | Introductie tot Innovatieve technieken in de archeologie – Jelle Moree/Roy van Beek (Universiteit Wageningen) | Het gebruik van thermoluminescentie voor het dateren van aardwerken (dijken, woerden) – Wouter Verschoof-van der Vaart (Universiteit Leiden) | WOII-sporen in het landschap in kaart gebracht met behulp van lidar – Maura de Coster (Vrije Universiteit Amsterdam) | Isotopenonderzoek op crematieresten uit Romeins ruraal en urbaan Nijmegen – Peter Seinen (Werkgroep Geofysische Meettechnieken in de Archeologie) | Bodemradarmetingen tracé Romeinse weg bij Cuijk

Informatie – datum zaterdag 4 november 2023 | 10.00-17.00 uur

– locatie Schouwburg Cuijk | gemeente Land van Cuijk | per OV goed bereikbaar | gratis parkeergelegenheid.

– consumpties Wij zorgen deze dag voor koffie/thee, lunch en twee consumpties.

Hiervoor vragen wij een bijdrage van € 18,50 per deelnemer.

– informatie lhwtenhag@planet.nl

Hoe kun je je inschrijven?

– Stuur een mailtje met als onderwerp Symposium Cuijk naar: medewerker@ awn-archeologie.nl – Vermeld (ook voor je badge op het symposium): je naam, de afdeling en eventueel je rol binnen de afdeling – Laat het ook weten als je afhankelijk bent van bijvoorbeeld een rollator of rolstoel.

We maken het je graag zo makkelijk mogelijk.

– Maak het verschuldigde bedrag voor de lunch (18,50 euro) over aan: Penningmeester AWN | IBAN NL40INGB 0000 5778 08 | onder vermelding van ‘Symposium Cuijk’ en je naam.

Programma Vijf sprekers zullen ingaan op het toepassen in het archeologisch onderzoek van technieken als thermografie en -luminescentie, lidar, isotopenonderzoek en grondradar. Dit landelijk symposium is bedoeld voor alle leden van de AWN, alsmede voor niet bij de AWN aangesloten professionele en amateurarcheologen.

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 12

䊱

Leden van de WGMA proberen met bodemradarmeting het tracé van een Romeinse weg bij Cuijk te vinden. Peter Seinen, links op de foto, zal verslag doen van de bevindingen tijdens het symposium Nieuw! Innovatieve technieken in de archeologie.

14-09-2023 09:48

Tentoonstelling Nijmegen

13

Sloebers

Pauline de Weijer

Tentoonstelling Sloebers van de Waalkade Een oud vondstcomplex tot leven gebracht

䊴

Beerputmateriaal wordt in Coronatijd tijdens kleine sessies gesplitst.

en gedetermineerd. Ook is onderzoek gedaan naar de geschiedenis van de panden die hier ooit hebben gestaan. Al deze elementen samen leveren een mooi beeld op van de mensen die eeuwen geleden woonden en werkten in het gebied achter de Waalkade. Geen goud wat er blinkt in deze expositie, maar de dagelijkse gebruiksvoorwerpen van gewone mensen.

Benen doodshoofdkralen

Deze kleine expositie in het zestiende-eeuwse Besiendershuis in Nijmegen toont hoe een groep vrijwilligers van Afdeling 16 van de AWN met hulp van bureau Archeologie en Bodemkwaliteit van de gemeente Nijmegen een oud vondstcomplex tot leven weet te brengen. Te zien van 1 t/m 29 oktober.

Beerput leeggezogen In het najaar van 1996 wordt vlakbij de Waalkade in Nijmegen een opgraving uitgevoerd ten behoeve van nieuwbouw. Onderdeel van de opgraving is een op dat moment nog natte beerput die niet handmatig geleegd kan worden en op onconventionele wijze wordt leeggezogen. Het opgezogen materiaal wordt elders gewassen en gedroogd. Daarna komt dit materiaal in het depot terecht. De opgraving, die volledig gedocumenteerd is, wordt nooit uitgewerkt.

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 13

Coronatijd Als in coronatijd AWN-vrijwilligers niet in hun werkruimte in het depot kunnen en zoeken naar een project dat eventueel bij mensen thuis kan worden uitgevoerd, komt deze opgraving en dit ongesorteerde materiaal weer in de picture. Er komt toestemming om ermee aan de slag te gaan. Meer dan een jaar lang hebben vrijwilligers thuis in groepen – in grootte afhankelijk van de dan geldende regels – krat voor krat het opgezogen materiaal uit die ene beerput gesplitst. Via een appgroep is er onderling contact over methoden en uitwisseling van kratten en vondstmateriaal. En natuurlijk worden foto’s van mooie vondsten met de groep gedeeld.

Dagelijkse gebruiksvoorwerpen Na coronatijd is alle materiaal van de opgraving bij het project betrokken en is er geplakt

Bijzonder zijn twee benen doodshoofdkralen, alledaags de pispotten en het aardewerk in Rijnlandse traditie. Een vraagteken zijn de ongeglazuurde (vuur)testjes waarvan een groot aantal is gevonden. De tekeningen en foto’s van de opgraving laten zien hoe de (pak)huizen in het overbevolkte Nijmegen steeds verder opgedeeld en steeds dichter bewoond worden. En hoe de locatie, gebouwd tegen de stadmuur, van invloed was op de ontwikkeling van de panden.

Tijdens de expositie zijn de vrijwilligers van AWN regio Nijmegen aanwezig om een persoonlijke toelichting te geven bij wat er te zien is.

– informatie www.awnregionijmegen.nl/ expositie – data 1-29 oktober – locatie Besiendershuis, Nijmegen – toegang gratis

Verantwoording Over de auteur Pauline de Weijer is voorzitter en penningmeester van de AWN-afdeling Nijmegen e.o.

14-09-2023 09:48

14

AWN Graafweken

Castellum Războieni-Cetate, Roemenië

Michael den Hartog

Opgraven van een castellum Verslag AWN graafweken: Castellum Războieni-Cetate, Roemenië

Afgelopen zomer organiseerde de AWN twee graafweken in Roemenië. De graafweken duurden van zaterdag 15 juli tot en met zaterdag 22 juli en van zaterdag 22 juli tot en met zaterdag 29 juli. De deelnemers konden meegraven aan een onderzoek dat onder leiding stond van archeologen van de BabeșBolyai University te Cluj-Napoca en het Nationale Museum van Alba Iulia.

Vooral troffelen Het onderzoek richtte zich op het castellum van Războieni-Cetate dat in de tweede en derde eeuw na Christus langere tijd onderdak bood aan de Ala I Batavorum tijdens de Romeinse bezetting van Dacië. Het graafwerk gedurende de twee weken vond plaats op de locatie van een groot gebouw dat buiten een van de hoofdpoorten van het kamp had gelegen. Het werk bij de opgraving bestond vooral uit troffelen. Qua vondsten leverde het onder andere veel Romeins dakpanmateriaal en ook mooie stukken aardewerk op. Sommige deelnemers hadden het geluk om aparte vondsten te doen zoals Romeinse sleutels.

䊱

Hollands weer

Het werk bij deze opgraving bestond vooral uit troffelen.

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 14

Schade door grafrovers

De groep uit Nederland bestond de eerste week uit zeven en de tweede week uit acht personen. Het onderkomen bestond uit enkele vakantiehuisjes bij een voormalig grindgat dat was omgetoverd tot karpervijver. Hemelsbreed was de afstand tot de opgraving maar 2 km, maar omdat het riviertje de Mureş er tussen lag, was het toch zo’n 14 km rijden.

Aangezien de middagtemperaturen tot ver boven de 30 graden konden oplopen werd met een tropenrooster gewerkt en dat betekende om 7:30 uur beginnen. Anders dan voorgaande jaren barstten op sommige dagen hevige regenbuien los. Bij de lokale medewerkers deed dan ook snel de grap de ronde dat de Nederlanders hun eigen weer hadden meegenomen. Bij de graafweken hoorden ook excursies naar Roemeense en Romeinse bezienswaardigheden in de regio zoals de steden Alba Iulia (het Romeinse Apulum) en Turda (het Romeinse Potaissa) en de goudmijnen in Roșia Montană. Het was duidelijk dat de Romeinen naar Dacië waren gekomen voor delfstoffen als goud en zout.

䊱

De meest opmerkelijke vondst werd door een van de deelnemers gedaan tijdens een excursie naar Turda, namelijk door de directeur van het plaatselijk archeologische museum. Deze enthousiaste archeoloog nam na sluitingstijd de groep nog even op sleeptouw om uitleg te geven over de Romeinse grafmonumenten en sarcofagen in de museumtuin. Na afloop hiervan wisten we duidelijk het verschil in schade dat door Romeinse of communistische grafrovers aan sarcofagen was aangebracht.

Mocht je meer over de AWN-graafweken willen weten of ook een keer meegraven, stuur dan een berichtje naar: hartogdenmichael@gmail.com

Verantwoording Over de auteur Michael den Hartog is coördinator graafweken buitenland en werkzaam voor de AWN Werkgroep Veldwerkeducatie en deskundigheidsbevordering.

Zo ziet de in de communistische periode veroorzaakte schade aan sarcofagen eruit.

14-09-2023 09:48

COLOFON 15

Workshop schrijven en redactie

Leo ten Hag

Workshop schrijven en redactie Je hebt zojuist dit AWN Magazine ontvangen en begint er in te bladeren. Wat valt je dan als eerste op? Waarschijnlijk de bij de verschillende artikelen geplaatste afbeeldingen en de bijschriften. Daarna besluit je om een bepaald artikel al dan niet helemaal te gaan lezen. Dit vertelde ons Toine Maas, directeur van uitgeverij Matrijs en redactielid van Archeologie in Nederland, op wiens uitnodiging we op 29 april in Utrecht waren voor een Workshop redactie/schrijven.

nieuwsgierigheid!’ is daarbij het motto. Dat kun je onder andere doen door een verhaal te vertellen: geef geen droge opsomming van in de bodem aangetroffen objecten, maar vertel welk beeld van het verleden hiermee ontstaat. En vergeet je verhaal niet de larderen met afbeeldingen en bijschriften! Beelden zeggen meer dan duizend woorden (al heb je soms ‘duizend’ woorden nodig om te vertellen wat er op een afbeelding precies te zien is).

Correspondentennetwerk Voor wie schrijven we?

Twaalf deelnemers verzamelden zich op zaterdag 29 april in de uitgeverij Matrijs in Utrecht, de locatie waar onze bladen Archeologie in Nederland en het AWN Magazine gestalte krijgen, om geïnformeerd te worden over het maken van nieuwsbrieven en tijdschriften, en het promoten van de eigen afdeling en de regionale archeologie.

Na een rondleiding door de uitgeverij gingen we op een andere locatie, een paar panden verder, aan de slag. In het ochtendprogramma bogen we ons over de vraag ‘Hoe organiseer ik dat mijn publicatieplatform gelezen wordt? Dat begint met het vaststellen van de doelgroep: voor wie schrijf je? Vervolgens: in welke vorm giet je de publicatie: kies je voor een nieuwsbrief, website, folder, artikel in een tijdschrift of een combinatie daarvan. Welke onderwerpen wil je aan de orde stellen (wat leeft er bij de doelgroep). Schroom niet aan te weg te timmeren, ofwel geef regelmatig ruchtbaarheid aan waar je als redactie mee bezig bent en/of naar op zoek bent.

Creëer nieuwsgierigheid!

In het middagprogramma, na een goed verzorgde lunch, dachten we na en discussieerden we over wat er allemaal komt kijken bij de realisatie van een publicatie. ‘Creëer

Om te weten wat je (potentiële) lezerspubliek bezig houdt is het onderhouden van een netwerk van contactpersonen in je afdeling, regio of werkgroep een handig en bijna onmisbaar instrument. Zij kunnen voor jou als redacteur de vinger aan de pols houden en berichten over wat er in je omgeving gebeurt of staat te gebeuren.

De redactie van Archeologie in Nederland en het AWN Magazine werkt daar ook mee.

We vonden het inspirerend en leerzaam om kennis te hebben gemaakt met ‘schrijvende AWN’ers’ en hopen op een voortzetting van het contact.

Wie het leuk vindt om mee te helpen met het samenstellen van het AWN Magazine en mee wil denken over de inhoud van Archeologie in Nederland: we zijn op zoek naar nieuwe redactieleden.

Verantwoording Over de auteur Leo ten Hag is hoofdredacteur van Archeologie in Nederland en het AWN Magazine

Adressenlijst landelijk bestuur Waarn. voorzitter H.M. (Hetty) Laverman-Berbée (Naarden), tel. 06 · 2361 8314, e-mail: voorzitter@ awn-archeologie.nl Vice-voorzitter en Belangenbehartiging H.M. (Hetty) Laverman-Berbée (Naarden), tel. 06 · 2361 8314, e-mail: vicevoorzitter@awn-archeologie.nl Alg. secretaris vacant Alg. penningmeester H.J. (Harmen) Spreen, (Amstelveen), tel. 020 · 453 70 21, e-mail: pm@awnarcheologie.nl, IBAN: NL40INGB0000577808, t.n.v. penningmeester AWN Bestuursleden Veldwerkeducatie C. (Channa) Cohen Stuart (Culemborg), tel. 06 · 4505 9916, e-mail: channa@awnarcheologie.nl LWAOW J. (Jeroen) ter Brugge, e-mail: vz_lwaow@ awn-archeologie.nl PR en Communicatie vacant WGMA A. (Ad) Brand (Amersfoort), e-mail: wgma@ awn-archeologie.nl Hoofdredacteur Archeologie in Nederland en AWN-Magazine L.H.W. (Leo) ten Hag, (Nijmegen) tel. 06 · 3036 3100, e-mail: ain_am@awn-archeologie.nl Educatie Joan van Pelt Inhoudelijke archeologie N.T.D. (Norbert) Eeltink, e-mail: norbert-eeltink@gmail.com Jongeren R. (Ruben) van Dijk, e-mail: jongeren@ awn-archeologie.nl Kijk op www.awn-archeologie.nl voor: – de contactgegevens en het activiteitenoverzicht van de 24 regionale afdelingen van de AWN – nabestellen AWN-uitgaven AWN-lidmaatschappen A basislidmaatschap B jongerenlidmaatschap t/m 27 jaar C huisgenootlidmaatschap

€ 55,00 € 30,00 € 25,00

Basisleden en jongerenleden hebben de volgende rechten: – Toezending van de tijdschriften Archeologie in Nederland en AWN Magazine (viermaal per jaar) en eenmaal per jaar een premiumboek – AWN-verzekering (tot en met 75 jaar) bij AWNactiviteiten en AWN-opgravingen – Toegang tot de landelijke en de afdelingsactiviteiten van de AWN – Toegang tot de Algemene Ledenvergadering met stemrecht Huisgenootleden hebben alleen de drie laatstgenoemde rechten. Een huisgenootlidmaatschap kan alleen gekoppeld worden aan een basislidmaatschap op hetzelfde adres.

Lidmaatschappen gelden per kalenderjaar en kunnen op elk gewenst moment ingaan.

Bij een aanmelding vanaf 1 augustus: 50% korting, u ontvangt dan de laatste twee nummers van onze tijdschriften en het premiumboek. Vanaf 1 december is het lidmaatschap GRATIS (slechts één maand, maar wel met toezending van onze december-tijdschriften).

U kunt zich aanmelden als lid via het aanmeldingsformulier op onze website: https://www.awnarcheologie.nl/lid-worden.

Na aanmelding wordt u ingedeeld bij de afdeling waar uw woonplaats onder valt, tenzij u graag bij een andere afdeling wilt worden ingedeeld. Dit kunt u bij uw aanmelding aangeven.

Opzegging dient voor 1 januari te geschieden.

Vragen over lidmaatschap, doorgeven adreswijziging en nasturen tijdschriften H. (Henk) Kluitenberg Grebbeweg 24-A, 3911 AW Rhenen, tel. 06 · 2332 4442 (na 10.30 uur), e-mail: h.kluitenberg@caesar-advies.nl De AWN is een algemeen nut beogende instelling (ANBI).

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 15

14-09-2023 09:48

A W N M AG A ZINE De archeologie in Nederland is voortdurend in ontwikkeling. Sinds bij wet is vastgelegd dat archeologisch onderzoek moet plaatsvinden voordat de bodem verstoord wordt, vinden er meer projecten plaats dan ooit. Tegelijkertijd is er veel aandacht voor nieuwe onderzoekstechnieken waarbij niet gegraven hoeft te worden. Ook oude opgravingen blijken vaak nog een schat aan informatie te bevatten. De kennis die archeologisch onderzoek oplevert, leert ons over de vele duizenden jaren bewoning door de mensen die voor ons kwamen.

Wie waren deze mensen? Wat aten zij, hoe woonden ze en wat voor kleding droegen ze? Wat kunnen we herleiden van hun gewoonten en rituelen? Het archeologisch onderzoek van de Nederlandse bodem leidt voortdurend tot nieuwe ontdekkingen en inzichten.

De AWN is de belangenorganisatie voor belangstellenden in de archeologie, archeologiebeoefenaars en archeologievrijwilligers. De vereniging wil een schakel zijn tussen archeologie en publiek en tussen archeologie en beleid en ziet het als haar maatschappelijke taak om archeologie als bron van kennis over ons verleden te laten leven in het heden en te behouden voor de toekomst. Dit doet de AWN door bij te dragen aan de kennis over archeologie, die kennis uit te dragen en publieke betrokkenheid te bevorderen, en door de belangen van het archeologisch erfgoed te behartigen.

Opmaak.AWN.Jaargang.7.nr.3.sept.2023.3e.indd 16

14-09-2023 09:48