Skip to main content

wereld_magazine_digitaal

Page 1

1


Voorwoord Een klein doosje, diep weggestopt op een plek waarvan ik denk dat geen dief er gaat zoeken. Mijn moeders witgouden ring met een roos aan kleine diamantjes. Na mama’s overlijden kreeg ik ‘m. Ik kijk er vaak naar. Soms loop ik er een paar uurtjes thuis mee rond, maar nooit buiten. Niet omdat ik bang ben dat ik ‘m verlies, maar omdat aan het goud en de diamantjes vrijwel gegarandeerd bloed van de allerarmsten kleeft, en misschien zelfs wel van kinderen. De juwelier kreeg een eerlijke prijs voor de ring, net als de diamantair die de stenen klaarmaakte voor de ring, en de kunstenaar die de ring ontwierp. Maar de mensen die de diamanten en het goud uit de grond haalden kregen nauwelijks betaald. Zij werden (en worden) uitgebuit, mishandeld, blootgesteld aan de wreedste wreedheden, overgeleverd aan gewelddadige gewapende groepen voor wie een mensenleven niks waard is. Wat zou er gebeuren, vraag ik mij weleens af, als we iedereen zouden betalen zoals dat hoort. Voor de diamanten, het goud, of voor de schilderijen van Keniaanse kunstenaars, het kleurige serviesgoed uit Mexico, het houtwerk uit Cambodja. Wat als we keiharde eisen zouden stellen aan die diamanten, goud, kunst, serviesgoed of houtwerk uit landen ver weg, waar we het nu zo goedkoop mogelijk inkopen? Net als koffie, thee, specerijen en zoveel meer dat hier niet groeit of bloeit. ‘Fair trade’, hoor ik u roepen, en er wordt al veel gedaan tegen bloeddiamanten, en… Allemaal waar, maar ga praten met de mensen in Congo of Colombia, als u tenminste over prima zenuwen en dito verzekeringen beschikt. U zult zien, voor de meeste lokale producenten, boeren, kunstenaars of gouddelvers is ‘fair trade’ nog heel ver weg.

werden door oorlog en conflict. Bij elke ontmoeting, elk gesprek, elke vluchtige aanraking of oogcontact besefte ik, hoe verschillend onze levens ook zijn, onze gevoelens zijn precies hetzelfde. Zij zijn bezorgd voor hun kinderen, net als wij. Zij vragen zich wanhopig af hoe hun families te eten te geven, of veilig te houden voor rondstruinend tuig. Precies zo wanhopig als wij zijn als we om brood op de plank voor onze kinderen beschaamd naar de voedselbank moeten. We zijn zo anders, en toch zo hetzelfde. We leggen Nederlandse werkgevers hoge eisen op. Waarom vinden we het dan gewoon dat er aan producenten en leveranciers geen eisen opgelegd en geen vragen gesteld worden? Wij moeten geen beeldje kopen waarvoor de kunstenaar geen eerlijke prijs krijgt, geen diamant die door een kind gedolven werd onder levensgevaarlijke omstandigheden, geen koffie willen drinken waarvoor de boer krom ligt en nauwelijks betaald krijgt terwijl de grote koffiebranders enorme winsten maken. Dat moeten we niet willen.

De wereldwinkels verzetten veel goed werk. Zoals deze eerste uitgave van het Wereld Magazine, dat voorziet in de noodzaak om de verhalen over eerlijke handel aan elkaar te vertellen en te laten zien dat er veel wel kan. Ik wacht op de dag dat er geen diamant en geen gram goud meer ons land in komt die niet aan de allerhoogste eerlijkheid eisen voldoet. Dan haal ik mijn moeders ring tevoorschijn. Wellicht breng ik ‘m wel terug naar Congo, naar een van die kinderen die een hele jeugd in de goudmijnen verwoest zag worden. Ik weet zeker dat mijn moeder vanuit de hemel dan trots toekijkt. Tineke Ceelen, Adviseur Stichting Vluchteling (tot voor kort directeur)

Ik werkte 33 jaar voor ontwikkelingsen noodhulporganisaties. Ik woonde in Tibet en in Kameroen, ik bereisde landen waar mensen in diepe armoede leven, en ook nog eens getroffen 2 Foto: René van Beek


Inhoud INSPIRERENDE VERHALEN & REPORTAGES 2

De bronsgieters van Tahoua Ambacht uit Burkina Faso

12

Mensen zonder stem een stem geven De passie van fotografe Ingrid Koedood

26

Klein gebaar, grote impact Het succes van Sjaal met Verhaal

32

Op reis met ... Rene Alders bezoekt producenten in Indonesië en de Filipijnen

DIEPGANG & MAATSCHAPPELIJKE IMPACT 8

Hoe eerlijke handel duurzame initiatieven versterkt Dubbelinterview met Marloes van Groenewegen en Rob van Poelje

22

Drie kleine woorden die alles veranderen Persoonlijk verhaal van Kathleen Ferrier

30

Ambassades van een Nieuwe Wereld Column van Babah Tarawally

52

Schilderijen zeggen meer dan woorden Een poëtisch verslag van Babah Tarawally

36

60

Een zebra met een cowboyhoedje? In de wereld van BeYoona kan alles

Eloise van Oranje Deelt haar passie voor duurzame kleding

48

Toekomstmakers Kinderactivist Lars Westra in Burkina Faso

FAIRTRADE IN DE PRAKTIJK

LIFESTYLE & COMMUNITY

6

Tassen van restleer Duurzaam design van Siddharth

24

20

Licht en liefde uit Afrika Bij Gone Arty blijven ze zich verwonderen

Koken in een authentieke tajine Jafel maakt elke tajine met de hand

38

40

De omweg van de cashewnoot De duurzame revolutie van Johnny Cashew

Wereldse wooninspiratie Duurzame cadeaus voor thuis

44

58

Mexico als tweede huis De keramiekmakers voelen voor Esperanza als familie

Wereldvrouw en koken Wat MixBlik zo bijzonder maakt

46

Vrijwilligers aan het woord Kleine bijdrage, grote doelen

62

Manavta betekent mensheid Brug naar Nepals tijdloze ambachten

55

Jongeren aan zet Maak kans op de PWS-prijs van €500

56

Bloedverwanten en bondgenoten Samen impact maken

68

Puzzels & kleurplaten

De Fairtrade principes 1


2 Fotografie beelden: Maxime Klerx Fotografie producenten: Marianne de Bruin


De bronsgieters van Tahoua uit Burkina Faso

Sore

Nikiema

Al ruim dertig jaar is Tahoua Import de specialist en dé leverancier voor (wereld)winkels van bronzen beelden uit Burkina Faso. Achter deze unieke en met zorg gemaakte collectie staat een grote groep bevlogen bronsgieters die dit ambacht met veel passie uitvoeren. FairTradesamenwerking heeft hun leven een positieve wending gegeven. In dit interview spreken we bronsgieters en werkplaatsleiders Balma, Herman, Nikiema en Sore over hun werk en de daarbij horende ontwikkelingen. Kunnen jullie ons uitleggen hoe het productieproces van het bronsgieten in zijn werk gaat? Sore: Ja, natuurlijk. Het vak van bronsgieter bestaat uit verschillende stappen. Om een bronzen object te maken, beginnen we met het maken van een basismodel van bijenwas. Als dat model eenmaal klaar is, maken we een mal van klei om dit basismodel heen, die we in de zon laten drogen. Die krijgt dan een tweede laag. Daarna maken we gebruik van de uitsparingstechniek waarbij we de mal verwarmen. Hiermee verwijderen we de bijenwas en gieten we het verwarmde, vloeibare brons in de vrijgekomen ruimte, waar eerst het wassen beeldje zat. Herman: Wanneer het beeld is uitgehard, breken we de mal eraf. Het beeld vijlen we op vorm. Het is belangrijk dat dit met de hand gebeurd, dan kunnen er veel fijnere details aangebracht worden dan machinaal. Als laatste stap wordt het beeld voorzien van pattinage. Hierna is het klaar voor de verkoop.

Herman

Balma

elkaars werk en stelen dat niet van elkaar. Elke kunstenaar moet kunnen leven van zijn eigen creatie.

Hoeveel tijd kost het om een brons beeld te produceren? Herman: Dat hangt erg af van het formaat en de complexiteit van een beeld. Als ik een klein beeldje als voorbeeld neem, dan kost het ons twee tot drie dagen om deze te maken. Voor hele grote modellen kan het soms weken in beslag nemen.

Hoe laten jullie de bronzen objecten aansluiten op de interieurtrends in Nederland? Nikiema: We werken veel samen met Marianne, de huidige eigenaar van Tahoua Import, en spreken hierover. Zo bespreken wij wat de klanten voor modellen willen en welke kleuren er in Nederland in de mode zijn. De laatste maanden zijn we veel bezig geweest met het ontwikkelen van nieuwe kleurpattinage voor de beelden en hier hebben we een vernieuwende collectie mee ontworpen. Dit brengt ons ook weer op veel nieuwe ideeën.

Hoe garanderen jullie dat al jullie sculpturen uniek zijn? En kunnen jullie iets vertellen over de solidariteit die jullie als bronsgieters hebben naar elkaars ontwerpen? Balma: In de coöperatie werken we met minstens acht werkplaatsen samen, in elke werkplaats werken vele bronsgieters. Iedere werkplaats heeft zijn eigen stijl en zijn eigen unieke modellen. Als iemand mijn ontwerp ergens anders gebruikt, zegt de werkplaatsleider: “Dat model is van meneer Balma.” We respecteren 3


Wanneer is een ontwerp van een bronzen beeld voor jullie echt een succes? Balma: Ik maak veel modellen, en soms zit er één tussen waarvan ik zelf denk dat het ontwerp minder geslaagd is. Maar als juist dát beeld iemand raakt en gewaardeerd wordt, dan is het voor mij een succes. Want op dat moment is het geen simpel model meer, dan is het een echt sculptuur geworden. Hoe heeft de samenwerking met Tahoua Import jullie levensomstandigheden beïnvloed? Herman: Een eerlijke prijs is belangrijk voor ons als makers. We hebben daar uitleg over gekregen, dus we begrijpen nu veel beter hoe onze werken worden verkocht. Als een stuk verkocht wordt, weten we ook dat er een eerlijke marge op zit. Daardoor kunnen we opnieuw investeren en verder werken aan ons vak. Het is echt een voordeel dat er eerlijke handel is. Nikiema: Fairtrade – en dan spreek ik vooral over de samenwerking met Tahoua Import – heeft ons geholpen om regelmatig opdrachten binnen te krijgen. Dat geeft financiële stabiliteit. We vinden dat echt iets goeds. Hierdoor kunnen wij leven van ons vak. Wat zijn ontwikkelingen en projecten waar jullie nu mee bezig zijn? Sore: Elke keer dat we ons werk uitvoeren, proberen we het werkproces te verbeteren om het efficiënter te maken. Bronsgieten is zwaar werk, zeker omdat we met staal en hoge temperaturen werken. Vroeger gebruikten we enkel handmatige processen, zonder elektriciteit. Tegenwoordig hebben we kleine elektrische gereedschappen, die het bewerken van het brons veel gemakkelijker maken. Deze ontwikkeling maakt het werk minder zwaar en verhoogt de precisie. Echter, het energienetwerk in Burkina Faso is niet sterk en wanneer wij met alle ambachtslieden tegelijk aan het werk zijn, stopt de elektriciteit er vaak mee. Dankzij een donatie van een aantal wereldwinkels hebben wij nu zonnepanelen op de werkplaats en kunnen wij ons werk ook 4

voortzetten als het energienetwerk overbelast is. Daarbij is het gebruiken van zonne-energie ook nog eens heel duurzaam. Elke stap vooruit helpt ons om het ambacht op een duurzame manier voort te zetten.

Waarom is een eerlijke prijs belangrijk bij de productie van brons? Kunnen jullie iets vertellen over de problemen die ontstaan bij oneerlijke prijzen zoals sommige andere bronsgieters hanteren? Sore: De handel is kostbaar. Als de prijs eerlijk is, wint zowel de kunstenaar als de koper. Maar het bronsgieten brengt veel kosten met zich mee: we gebruiken hout, houtskool en metaal, en vooral de prijs van metaal is sterk gestegen. Dat maakt het werk zwaarder. Toch blijven we doorgaan, zolang de handel eerlijk blijft. Het probleem is dat veel opdrachtgevers geen eerlijke prijs willen betalen. Terwijl wij leven van dit werk en er gezinnen van onderhouden. Als alleen de koper wint en de kunstenaar niets overhoudt, klopt het niet meer. Ook is er een verschil in kwaliteit. Wij werken zorgvuldig, maar anderen verkopen voor lagere prijzen met minder goede materialen en te lage lonen. Daardoor lijken onze beelden duur, terwijl onze prijs juist de kwaliteit en de echte kosten weerspiegelt. Balma: Een Fairtradeprijs is niet meer dan normaal; het is gewoon eerlijk. Als een Fairtrade prijs wordt betaald, is dat echt goed en respectvol voor het werk dat we doen.

Wat hopen jullie dat klanten in Nederland begrijpen over jullie producten? Nikiema: Dat het geen machinaal werk is. Elk stuk is volledig met de hand gemaakt. Je kunt er dus zeker van zijn dat het heel origineel is, echt handwerk. Hebben jullie wensen of dromen voor de toekomst in jullie vak? Balma: Op dit moment zie ik mezelf als ambachtsman. Dat betekent dat ik veel verschillende beelden maak om mijn werk te kunnen verkopen en ervan te leven. Maar mijn droom is om me te ontwikkelen tot kunstenaar. Een kunstenaar maakt geen serieproductie, maar creëert één enkel, uniek werk. En als zo’n werk bekend wordt, kan het verkocht worden voor 15.000 euro of zelfs meer dan 100.000 euro. Dat is mijn ambitie: om door te groeien van ambachtsman naar kunstenaar. Herman: Wat ik op dit moment echt hoop, is dat er vrede terugkeert in ons land. Als er oorlog is, kunnen we ons werk niet voortzetten. Vrede is nodig zodat we nieuwe dingen kunnen creëren, zowel voor onze huidige als voor eventuele nieuwe klanten. Mijn droom is dat we in vrede kunnen werken, dat we meer opdrachten krijgen, en dat we daarmee ook ons gezin kunnen onderhouden.

Balma: “Mijn droom is om te groeien van ambachtsman naar kunstenaar”

Meer zien en meer informatie over het bronsgieten? Scan de QR-code


5


6 Fotografie en beeldbewerking Jan van der Schalie


TASSEN VAN RESTLEER VAN SIDDHARTH

B

ent u op zoek naar een bijzonder leren tas dan hoef u niet verder te zoeken. Siddharth Imports biedt prachtige tassen aan die gemaakt zijn uit restleer. Exclusief, duurzaam en fairmade staat voor al onze tassen. In de leerindustrie ontstaan bij de productie van leren producten veel resten. Om het afval te beperken maakt onze Indiase producent, met veel vakmanschap en op de fairtrade manier, leren tassen. Door het gebruik van resten leer zijn deze tassen niet alleen kleurrijk en uniek maar ook duurzaam. Onze fairtrade en duurzaam restleer tassen zijn met stof gevoerd en hebben alle op zijn minst een vak met een rits. Ook hebben ze een verstelbare schouderriem zodat de tas ook als crossbody gedragen worden kan. Een perfecte tas dus om uit te gaan of voor dagelijks gebruik. Productieproces van handgemaakte duurzame tassen van restleer uit India (onder Fairtrade-normen) Het maken van duurzame tassen van restleer in India is een zorgvuldig en milieubewust proces, uitgevoerd door vakmensen in India die werken onder eerlijke en veilige omstandigheden volgens Fairtrade-normen. Hoe ziet het productieproces eruit.

maat en behandelen ze het om de soepelheid te herstellen. 3. Ontwerp en snijden Ontwerpers maken patronen die zo efficiënt mogelijk gebruikmaken van het beschikbare leer, met minimale verspilling. Ambachtslieden, vaak leden van Fairtrade-coöperaties, snijden de stukken zorgvuldig met de hand. 4. Stikken en assembleren Met de hand of op handmatige naaimachines worden de leerdelen aan elkaar gestikt. De binnenvoering bestaat vaak uit gerecyclede of biologisch katoenen stoffen. Tot slot bevestigen vakmensen ritsen, gespen, hengsels en andere details op duurzame wijze aan de tas. 5. Kwaliteitscontrole Elke tas ondergaat een nauwkeurige controle op kwaliteit en afwerking. En last but not least worden kleine oneffenheden handmatig gecorrigeerd, wat elke tas uniek maakt. Gedurende het hele proces worden Fairtrade-principes nageleefd: eerlijke lonen, veilige werkomstandigheden en sociale ontwikkeling. Deze tassen combineren Indiaas vakmanschap met duurzaamheid en ethiek, een bewuste keuze voor mens en planeet.

1. Inzameling van restleer De productie begint met het verzamelen van leerresten en snijafval uit fabrieken voor kleding en schoenen. In plaats van te worden weggegooid, worden deze stukken leer gesorteerd op kleur, dikte en textuur. Dit bevordert afvalreductie en circulaire productie. 2. Reiniging en voorbereiding Met milieuvriendelijke middelen maken schoonmakers het leer schoon en verwijderen ze vuil en chemicaliën. Na een natuurlijk droogproces snijden vakmensen het leer op 7


Hoe eerlijke handel duurzame initiatieven versterkt. De standaarden van Fairtrade, die zich richten op eerlijke prijzen, goede arbeidsomstandigheden en zorg voor mens en milieu, dragen bij aan meerdere van de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals, SDG) van de Verenigde Naties. Fairtrade en SDG zijn sterk met elkaar verbonden en stimuleren het werken aan een rechtvaardige, groene toekomst. Aan het woord zijn Marloes van Groenewegen, directeur Fairtrade Nederland en Rob van Poelje, directeur stichting SDG Nederland. Zij gaan in op vragen over wat zij doen, hoe zij samenwerken en hoe zij naar de toekomst van hun organisatie kijken. Daarmee is dit artikel ook een voorproefje op het bezoek dat Marloes brengt aan een aflevering van ‘FairEnough de Podcast’, die in samenwerking met de School voor Eerlijke handel is gemaakt. In deze aflevering wordt dit artikel verder verdiept en spreken we uitgebreider over de FairTrade doelen. De aflevering is vanaf de publicatie van dit magazine te beluisteren via de bekende platforms zoals Spotify en Apple Podcast. Wereldwinkels zijn als pioniers gestart, zijn ze nu nog altijd relevant?

grote rol, net als het bewustzijn over macht in de keten.

Marloes: Wereldwinkels hebben Fairtrade in Nederland zichtbaar gemaakt. Ze zijn de voedingsbodem geweest voor het Max Havelaar-keurmerk en het bewustzijn dat eerlijke handel mogelijk is. Vandaag zijn ze relevant door verhalen te blijven vertellen en consumenten met waarden te verbinden. Rob: Voor Europa klopt dat beeld. Max Havelaar maakte zeker verschil, met weerklank binnen kerken en politiek. Wereldwinkels waren aanjagers en bewustmakers. Fairtrade past mijn inziens bij de Nederlandse handelsgeest. De aansluiting met de jongere generaties die online inkopen is wellicht een uitdaging.

Hoe goed werkt certificering? Kun je als consument vertrouwen op het logo?

Zijn de Fairtrade standaarden nog dezelfde als bij het begin van Max Havelaar? Marloes: De kernwaarden zijn gelijk gebleven: eerlijke prijzen, sterke producentenorganisaties, geen kinderarbeid, milieubescherming. De World Fair Trade Organization (WFTO) werkt hiermee vooral organisatiegericht en beoordeelt het gehele productieproces, terwijl Fairtrade Internationaal meer een productgerichte benadering heeft. Beiden gaan uit van dezelfde waarden. Rob: Max Havelaar draaide en draait nog steeds om eerlijke prijzen en de bereidheid van consumenten iets meer te betalen. Organisatie van boeren in coöperaties speelde ook een 8

Marloes: De Fairtrade Labelling Organisations Certification (FLOCERT) controleert, onafhankelijk en robuust, het Fairtrade keurmerk. Toch zijn er veel logo’s en dat maakt het verwarrend. Heldere wetgeving helpt consumenten betere keuzes te maken. Rob: Het systeem is niet waterdicht. Ik denk dat het certificeringslandschap voor consumenten lastig te overzien is, maar gelukkig zijn er websites die keurmerken vergelijken. Zijn fairtrade producten daarom meestal duurder? Marloes: Niet per se. Soms is er een klein prijsverschil, maar dat komt ook door de keuzes die de retailer of fabrikant maakt en daarnaast speelt de schaalgrootte een rol. Belangrijker: een boerencoöperatie ontvangt altijd een minimumprijs als de wereldmarktprijs lager is én altijd een premie bovenop de prijs. Over de premie mogen de boeren zelf beslissen waar ze deze aan uitgeven, bijvoorbeeld aan betere huisvesting, infrastructuur, gezondheidszorg of scholing. Rob: Geen idee. Maar hogere prijzen kunnen logisch zijn als het om eerlijke lonen en betere condities gaat.


Dragen Fairtrade producten bij aan de SDG’s? Marloes: Absoluut. Ik sluit me aan bij keuzes die ik bij wereldwinkels heb gezien. Fairtrade raakt aan SDG 1 (geen armoede), 8 (eerlijke groei) en 12 (verantwoorde consumptie), maar ook aan 13 (klimaat). Via eerlijke ketens dragen we wereldwijd bij aan systeemverandering dus ook SDG 17 (samenwerken) is zeer relevant. Rob: In principe wel. Maar er kunnen ‘trade-offs’ zijn. Een product kan fairtrade zijn en tegelijkertijd toch deel uitmaken van een niet-duurzame keten. Kritisch blijven is belangrijk. Is een aparte Fairtrade-beweging nog nodig, of juist verwarrend? Marloes: Juist wél nodig. Fairtrade is méér dan een keurmerk – het is een beweging die agendeert, verbindt en duidelijkheid biedt. Waarbij onafhankelijkheid een belangrijke kracht is. Rob: We zijn er nog niet. Fairtrade zou wel meer verbinding moeten zoeken met andere maatschappelijke transitiebewegingen. Denk aan SDG-allianties binnen thema’s als circulaire economie en wellicht intensievere samenwerking met de Global Goals Gemeenten. Zijn de Fairtrade weken nog effectief? Marloes: We zijn overgestapt naar één landelijke campagneperiode en dat werkt beter: meer aandacht, meer impact. Ik wil van deze weken een levendig podium maken voor eerlijke handel, samen met o.a. wereldwinkels. Rob: Meer samenwerking met de Impact Fair zou goed zijn. De jongere generatie moeten we blijven betrekken. Fairtrade en wereldwinkels zijn niet vanzelfsprekend aantrekkelijk voor hen.

Hoe kunnen jullie wereldwinkels helpen jongeren te betrekken bij Fairtradethema’s? Marloes: Door jongeren actief te betrekken via gastlessen, workshops, winkelinrichting en sociale media. Laten we van de winkels een podium voor hun stem en creativiteit maken. Rob: Zoek lokaal de samenwerking met ons. Gebruik onze activiteit met ‘Toekomstbouwplaatsen’ voor serieuze jongerenparticipatie. Wereldwinkels kunnen daarin een inspirerende, zichtbare rol spelen. Wat zouden Fairtrade Nederland, SDG Nederland en Wereldwinkels vandaag samen kunnen oppakken? Marloes: Samen bewustwording rond SDG 8 en 12 vergroten: verantwoorde consumptie en productie. Campagnes, educatieve tools, SDG-actiekaarten voor gemeenten, er liggen volop kansen. Rob: Formuleer samen een concreet doel via de SDG coördinatoren van SDG 8, 9, 11 en 12. Fairtrade Nederland kan en Wereldwinkels kunnen bijdragen aan de implementatie van het Manifest Duurzame Inkoop, dat momenteel verder wordt uitgewerkt. Marloes Groenewegen, Fairtrade Nederland: “Wij zetten ons met veel energie in om impact te maken op het leven van boeren en ervoor te zorgen dat zij een betere toekomst krijgen.” De Stichting SDG Nederland verbindt individuen, gemeenschappen en organisaties met elkaar zodat we ons samen aan de afspraken houden die we met 192 andere landen hebben gemaakt. SDG Nederland katalyseert gezamenlijke acties, creëert synergie rond de doelen en agendeert dilemma’s en keuzemomenten.


TANDOORI STOOFPOTJE KIP MET CITROEN 3-4 personen

50 min.

BEREIDINGSWIJZE 1

2

3

Bestrooi de kippenbouten met peper en zout. Verhit de olijfolie in een tajine met deksel. Bak hierin de bouten rondom goed bruin en leg de kip weg op een bordje. Bak de uien samen met de wortel even aan in de tajine en roer de kruidenpasta erdoor. Roer goed door en leg de kippenbouten weer terug in de tajine. Sluit af met de deksel en laat 30 minuten op laag vuur stoven.

INGREDIËNTEN 4

Roer de laatste 2 minuten de tuinerwten en de rozijnen door de stoof. Breng eventueel nog op smaak met peper en zout.

5

Bestrooi het gerecht vlak voor serveren met de citroenrasp en leg de citroenpartjes er op.

6

Lekker om te serveren met zilvervliesrijst.

2 flinke kippenbouten 2 el olijfolie 500 gr winterpeen, geschild en in stukken van 2 cm 3 rode uien, in parten 1 citroen 250 gr tuinerwten (diepvries) 50 gr rozijnen peper en zout

EN VAN FAIRTRADE ORIGINAL 1 pakje Indiase Tandoori kruidenpasta Zilvervliesrijst ‘let op: zet een tajine nooit direct op de verwarmingsbron! Lees hieronder meer over het gebruik’.

Boen de citroen schoon en rasp de schil. Snijd de citroen in parten.

HEEL EERLIJK. ECHT LEKKER.

Een kruidenpasta mét een hele hoop smaak, zonder onnodige toevoegingen. Ontdek meer!

Koken in een authentieke tajine •

Hoe gebruik je de tajine? Een tajine heeft vocht nodig. Daarom leg je hem een uurtje van tevoren in het water, zodat het in de klei kan trekken

• Je kunt de tajine het best gebruiken op een warmtebron waarbij geleidelijke verhitting mogelijk is zoals gas en oven. Op het gas gebruik je een vlamverdeler/treefje.

• Elektrisch koken en koken op induc-

tie geeft vaak een te grote verhitting in korte tijd en wordt dus afgeraden.

10

Koken met traditie Sinds eeuwen wordt er gekookt in de tajine. Het is een oude kookpan uit Noord-Afrika gemaakt van klei. Klei houdt de warmte goed vast waardoor de gerechten gelijkmatig verwarmd worden en al sudderend langzaam garen.

Jafel maakt elke tajine met de hand: “dit ambacht is mijn trots” Jalel is de zoon van een familie die al generaties lang pottenbakt. Pottenbakken is in Sfax een traditioneel ambacht. De grond en klei in Sfax leent zich uitstekend voor het fijne ambacht van aardewerk. Het is een ambacht waaraan de hele familie meewerkt. De vrouwen decoreren het aardewerk, terwijl het bakken, glazuren en inpakken door de mannen wordt uitgevoerd.


Handgemaakt met zorg The Twinning Company is sinds 1998 importeur en groothandel van handgemaakte en duurzame producten. Het assortiment bestaat uit authentiek keramiek en tableware. Waaronder de tajines van de familie van Jalel. Alle artikelen zijn gemaakt van pure natuurlijke materialen en worden gemaakt door kleinschalige producenten in Tunesië, Kenia, Indonesië en Zanzibar. Bij The Twinning Company staan een eerlijke prijs voor de arbeider, een duurzame handelsrelatie en respect voor het milieu centraal. Ze houden de footprint zo klein mogelijk en willen de handprint zo groot mogelijk maken. Alle producten zijn, stuk voor stuk, liefdevol met de hand gemaakt.

vele niet- of laaggeschoolden een kans op inkomen en een kans op een toekomst. Bij The Twinning Company geloven ze in het steunen van deze kleinschalige producenten.

“Door het vakmanschap zijn we verbonden met het verhaal van de makers en maken we een verschil in hun levens” Dat is ondernemen met impact. Daar worden wij enthousiast van! Jij ook?

In Tunesië, Kenia, Indonesië en Zanzibar is veel werkloosheid en scholing voor veel mensen nog steeds onbereikbaar. Het ambachtswerk is voor 11


Ingrid Koedood: “met mijn fotografie geef ik mensen zonder stem een stem.”

12


13


14


15


16


17


18


19


Licht en liefde uit Afrika

J

osé Verweij-Hoogendijk woonde tien jaar in Afrika. Wat ze daar zag en meemaakte liet haar niet meer los. Terug in Nederland wilde ze één ding: kleinschalige producenten in Afrika een bestaanszekerheid bieden. Handel zou haar instrument worden. Niet uit medelijden, maar uit respect en partnerschap. Zo ontstond Gone Arty. Vandaag, 25 jaar later, is Gone Arty uitgegroeid tot een volwaardige groothandel en importeur van kunsten gebruiksvoorwerpen uit Zimbabwe, Eswatini (v.h. Swaziland), Ghana, Madagaskar, Malawi en Zuid-Afrika. Gone Arty slaat daarbij een brug tussen werelden en laat vakmanschap, cultuur, schoonheid én maatschappelijke impact samenkomen.

salaris van één werknemer. Handel is echt de beste vorm van ontwikkelingssamenwerking. Het feit dat we kleinschalige ateliers zien uitgroeien tot stabiele bedrijven, dat jongeren kansen krijgen... dat geeft mij elke dag weer energie.” En die energie is nodig. Want importeren uit Afrika is een logistiek avontuur op zich: “Containers zijn weken onderweg, er zijn douaneformaliteiten, politieke spanningen ... Maar het is het allemaal waard. Je ziet met je eigen ogen wat het verschil is.” Gone Arty is een sociale onderneming. Een deel van het rendement uit de handelsactiviteiten wordt geherinvesteerd. Bijvoorbeeld in verbetering van ateliers en werkplaatsen en training van jonge werknemers in de technische vaardigheden. “Het is fijn iets extra’s te kunnen doen en we borgen zo ook de continuïteit en kwaliteit”.

“Handel is de beste vorm van man en kinderen zijn nauw bij het ontwikkelings Jebedrijf betrokken – hoe is dat? samenwerking” “Dat is bijzonder,” zegt José met een Jose, Wat inspireert je om dit allemaal te doen? José: “De mensen. De relaties. De groei die je ziet. De impact die we maken. In Eswatini bijvoorbeeld profiteren gemiddeld elf mensen van het 20

glimlach. “Gone Arty is een familieverhaal geworden. Onze kinderen zijn er steeds meer bij betrokken geraakt. Mijn schoonzoon is vorig jaar zelfs met vrienden Gone Arty Greece gestart. Het is heel mooi om te zien dat zij dezelfde waarden delen: eer-

lijkheid, betrokkenheid, creativiteit. Je hoeft het niet altijd met elkaar eens te zijn – dat zijn we ook niet – maar het vertrouwen en de gedeelde missie maken alles de moeite waard.”

“Je moet je blijven verwonderen”

Jullie blijven groeien – hoe doe je dat? “We leveren inmiddels aan winkels in Nederland, België, Luxemburg, Duitsland en nu dus Griekenland. We hebben showrooms in Culemborg, Aalsmeer en Venlo. Wat ons bijzonder maakt zijn onze unieke handgemaakte producten. We hebben een breed assortiment met manden, tassen, sculpturen, glaswerk, tuindecoraties en wanddecoraties. In alle productlijnen blijven we vernieuwen. Als je elk jaar iets nieuws brengt, iets eigentijds, dan blijven mensen terugkomen. Wij gaan elk jaar naar onze producenten toe om samen nieuwe lijnen te ontwikkelen. Zo combineren we de Afrikaanse technieken en materialen met de kleuren en trends van Europa. Dat is het geheim: partnerschap én vernieuwing.” Hoe houd je het leuk voor jezelf? Hoe houd je je droom levend?


“Je moet je blijven verwonderen. En blijven reizen. Elke keer als ik weer op bezoek ga, zie ik het verschil dat we maken. Dat houdt de droom levend. Natuurlijk zijn er periodes dat het zwaar is – corona, inflatie, importproblemen – maar als je in Afrika staat, bij een team dat dankzij onze samenwerking kan groeien, dan weet je weer waarom je dit doet. Dat moment van verbinding, dat is goud waard.”

“Wij willen lichtbrengers zijn. In Europa én Afrika” Gone Arty importeert een scala aan producten. Twee producten brengen licht. De één vertrouwd en ambachtelijk, de ander vernieuwend en technologisch. Maar beide zijn gemaakt met hart en ziel, en brengen licht – in huis én in levens. Vertrouwd en ambachtelijk In de Malkerns vallei in Eswatini worden sinds 1982 de unieke Swazi Candles gemaakt. Gone Arty is al sinds het begin afnemer van deze handgemaakte kaarsen, die bekend staan om hun ‘glas-in-lood’-effect. De buitenkant blijft intact tijdens het branden, waardoor het licht als een warme gloed naar buiten straalt. De klassieke designs worden ieder jaar aangevuld met nieuwe ontwerpen in trendy kleuren. José: “We ontwerpen samen met het team ter plaatse. Dat gezamenlijke creatieproces zorgt ervoor dat ze blijven aansluiten bij de Europese markt, maar altijd hun Afrikaanse ziel behouden.” Swazi Candles biedt werk aan 45 mensen, en indirect aan vele gezinnen. Elk product dat brandt in een woonkamer hier, betekent stabiliteit daar.

waarvan het merendeel vrouwen. Het is technologie, duurzaamheid en sociale impact in één. Overdag laadt de ingebouwde zonnecel op; ’s avonds verspreidt de Sonnenglas een warm, flikkervrij licht. Tot wel 100 uur lang. Dankzij USB-oplaadmogelijkheid is hij ook geschikt voor reizen of kamperen. Het is een designlamp, sfeerlicht én noodvoorziening in één. Sonnenglas is bovendien modulair opgebouwd: elk onderdeel is te vervangen, zodat het product jarenlang meegaat. Dat is pas écht duurzaam.

den. En dat we het vuur brandend houden – het echte, innerlijke licht.” “Gone Arty is geen doorsnee importeur. Het is een verhaal. Een droom die werkelijkheid werd. Een onderneming met een ziel. En of dat licht nu uit een kaars komt of uit een zonnepot – het verlicht ons allemaal een beetje”. Lees meer over alle producenten in Afrika.

José: “Dit is voor ons een sprong vooruit. We hebben iets traditioneels als kaarslicht, en nu ook iets hightech als zonne-energie. Maar beiden staan symbool voor wat we willen zijn: lichtbrengers. In Europa, én in Afrika.” Tot slot: een wens

Lees meer over de projecten.

“Ik hoop dat Gone Arty blijft bestaan,” zegt José zacht. “Niet voor mezelf, maar voor al die mensen die erachter zitten. Voor wie dit niet zomaar een baan is, maar een kans. Ik hoop dat we blijven groeien, blijven leren, blijven verbin-

Vernieuwend en technologisch Nieuw in het assortiment van Gone Arty is Sonnenglas – een innovatieve zonnelantaarn in een klassieke weckpot. Gemaakt in Johannesburg in een Fairtrade-gecertificeerde fabriek, met meer dan 65 medewerkers, 21


22


Hoe heet hij? Een van de meest indrukwekkende ervaringen die ik als woordvoerder ontwikkelingssamenwerking namens de CDA Fractie in de Tweede Kamer heb gehad, was tijdens een bezoek aan Manila, in 2008. Ik bezocht een gigantische sloppenwijk die ontstaan was op een enorm uitgestrekte vuilnisbelt. De bewoners van die wijk leefden van het bruikbaar materiaal dat ze uit het afval wisten te halen. Vanwege de verrottingsprocessen smeulde de sompige grond waarop we liepen. De secretaris van de Nederlandse ambassade met wie ik daar was, had waterlaarzen voor mij meegenomen en ik was haar dankbaar. Half wegzakkend in de derrie werden we aangestaard door zwijgende bewoners. Op een gegeven moment werd mijn oog getrokken door een schattig klein bloot jongetje dat in een sinaasappelnetje aan een spijker aan een deurpost hing. Ik liep naar hem toe, keek zijn vader aan die tegen de deurpost leunde en vroeg: “Hoe heet hij?” Die drie woorden maakten een wereld van verschil: de vader begon te lachen, “Brian!” zei hij en haalde het jongetje uit het netje. De buren kwamen erbij en iedereen begon door elkaar heen te praten. We hadden een fijne middag. “Hoe heet hij?” Die drie woorden betekenden niets anders dan een beetje persoonlijke belangstelling, en het was het begin van een diepgevoelde verbondenheid. Want iedere ouder vindt het leuk als er belangstelling is voor haar of zijn kind. Zo simpel kan het zijn: je laten leiden door je nieuwsgierigheid en oprechte belangstelling. Niets is vanzelfsprekend Diepgevoelde verbondenheid met en betrokkenheid bij mensen waar ook ter wereld, was altijd het uitgangspunt van de Nederlandse inzet op internationale betrokkenheid en ontwikkelingssamenwerking. Decennialang leek het zo vanzelfsprekend: een regering die op principiële gronden

en vanuit medemenselijkheid een vast percentage van het bruto nationaal product besteedt aan gelijkwaardigheid wereldwijd, door inzet op onderwijs, gezondheidszorg, emancipatie etc., in landen waar dat nodig en gewenst is. Maar vanzelfsprekend is het niet. Dat heeft demissionair kabinet Schoof I bewezen. Dit kabinet had namelijk niets met dit onderwerp en richtte zich juist op het afbouwen van internationale betrokkenheid en ontwikkelingssamenwerking. Nederland is niet het enige land dat er anno 2025 zo in staat. In een wereld waarin polarisatie toeneemt en autoritaire, nationalistische leiders zich toeleggen op het creëren van vijandsbeelden, geldt steeds meer het adagium: “eigen land, eigen volk eerst”. Met als gevolg de sloop van een systeem waarlangs internationale samenwerking vorm en inhoud kreeg. Nieuwe kansen Waar ik vandaan kom, Suriname, zeggen we dat iets slechts ook altijd een goede kant heeft. Het goede aan de toenemende invloed van deze kortzichtige, nationalistische visie is dat er ook steeds meer mensen lijken te zijn die inzien dat dit een heilloze weg is. En juist deze mensen kunnen zich de laatste tijd machteloos voelen, zeker ook vanwege alle conflicten op zoveel plekken in de wereld. “Wat valt er in te brengen tegen zoveel geweld” hoor ik dan moedeloos zeggen. Maar deze situatie biedt ook een kans! Omdat uiteindelijk niemand machteloos is. Ieder van ons kan het verschil maken. Natuurlijk door altijd te gaan stemmen, maar ook door in de eigen omgeving simpelweg het goede te doen. Een beetje aardig zijn voor de medemens, een hartelijk woord, een vraag op grond van oprechte belangstelling. En om niet langer te zwijgen, maar je uit te spreken. Een beetje aardig zijn en oprechte belangstelling tonen, dat kunnen we ook doen voor onze medeburgers verder weg.. Wetend dat we ook met hen verbonden zijn. Niet vanuit de

gedachte dat ze zielig zijn en onze “hulp” nodig hebben, nee, maar wel vanuit het besef van lotsverbondenheid. Omdat de uitdagingen waar we als wereldbevolking voor staan, ons allemaal raken. Verhalen die ons verbinden Het mooie is dat de wereldwinkels en alles en iedereen die zich inzet voor eerlijke handel, een eerlijk prijs en tegen uitbuiting, ons op een presenteerblaadje de mogelijkheid biedt dat besef van lotsverbondenheid inhoud te geven. Door bewuste keuzes mogelijk te maken. Door de verhalen van mensen verder weg, dichtbij te brengen. Waren wereldwinkels aanvankelijk vooral plekken waar men ‘exotische’ producten kon kopen, vandaag de dag gaat het veel meer om het verhaal achter de producten. Wie zijn de mensen achter de producten? Wat is hun verhaal? Als we de verhalen van deze mensen kennen, lijkt het niet meer dan vanzelfsprekend dat zij een eerlijke prijs voor hun producten krijgen en dat hun leef -en arbeidsomstandigheden minstens menswaardig zijn. Wij burgers zijn niet machteloos. Ook niet als politici en beleidsmakers keuzes maken waarbij medemenselijkheid niet leidend is, kunnen wij als burgers dat wel doen. Door te kiezen voor eerlijke producten en voor de wereldwinkels. Als we met veel zijn, zal de politiek uiteindelijk wel moeten volgen. Wereldwinkels en alle Fairtrade initiatieven helpen ons dit besef van lotsverbondenheid praktisch in te vullen en zichtbaar te maken. Zij laten ons Brian en zijn ouders ontmoeten. We mogen ze dankbaar zijn daarvoor. Kathleen Ferrier is voorzitter Nederlandse UNESCO Commissie en van de Stichting Johan Ferrier Fonds, was afgelopen jaren wereldwinkel ambassadeur en is betrokken bij diverse initiatieven voor mensenrechten, democratie en duurzaamheid. 23


FILMS BOEKEN PODCASTS

Between the mountain and the sky Het waargebeurde verhaal van Maggie Doyne, een jonge vrouw die in Nepal weeshuizen en scholen bouwt. De film volgt haar reis van idealisme naar volwassen betrokkenheid, terwijl ze geconfronteerd wordt met liefde, verlies en de kracht van gemeenschap. Te zien bij mubi.com

The Brutalist De visionaire architect László Toth verruilt het naoorlogse Europa voor Amerika om een nieuwe start te maken met zijn werk, zijn leven en het huwelijk met zijn vrouw Erzsébet nadat ze tijdens de oorlog door veranderende grenzen en regimes van elkaar gescheiden waren. Te zien op YouTube en Apple TV.

Omarm de chaos

We bevinden ons op een kantelpunt in de geschiedenis van de mensheid. Hoogleraar Jan Rotmans neemt je mee in de manier waarop hij zelf naar de wereld in transitie kijkt en schetst een hoopvol perspectief voor Nederland en de wereld. 24

The Salt Path

Echtpaar Raynor en Moth Winn raken onverwachts hun huis kwijt en Moth komt erachter dat hij ernstig ziek is. Samen neemt het koppel de moedige beslissing om het eeuwenoude South West Coast Path te lopen, in de hoop dat de uitdagende tocht en Engelse natuur hen troost kunnen bieden. Te koop op DVD of Blu-Ray

Levenslang activist

Na zestig jaar actievoeren maakt Hans Beerends de balans op. Wat heeft de strijd voor een eerlijke wereld opgeleverd? Hoe breng je mensen in beweging? Op deze urgente vragen heeft Hans Beerends steeds weer een positief antwoord.


Vlucht Het openhartige en inspirerende levensverhaal van de directeur van Stichting Vluchteling. Een idealist en hulpverlener die nooit opgeeft.

Vice Versa Vice Versa is het journalistieke platform in Nederland over belangrijke mondiale vraagstukken. Vice Versa verdiept en agendeert. Vice Versa inspireert en verbindt mensen die verder willen kijken dan hun eigen landsgrenzen.

Wereld verbeteraars

Vijftig jaar geleden werd de beweging voor fair trade geboren. Vanuit Nederland waaierde de beweging uit over de hele wereld. Historicus Peter van Dam onderzocht de geschiedenis van deze opmerkelijke beweging. Van wereldwinkels tot keurmerkkoffie. Vrijwel alles in Nederland gelanceerd. Recente publicatie van Peter van dam: Fairtrade

Positieve Impact Podcast Bij “PIP” luister je elke week naar inspirerende gasten die de wereld om zich heen een stukje beter proberen te maken: Een podcast voor iedereen die geïnteresseerd is in doing good!

FairEnough de Podcast Bubbels! In Bubbels! gaan Jort Kelder en Hannah Prins, ieder vanuit hun eigen bubbel, in gesprek over de belangrijke thema’s van deze tijden en kijken waar ze elkaar kunnen vinden.

25


Klein gebaar, grote impact Het geheim van Sjaal met Verhaal Wat begon met een koffer vol sjaals van vakantie, groeide in 12,5 jaar uit tot een succesvolle sociale onderneming, die veel meer produceert dan sjaals. De collectie bestaat uit hippe en eerlijke producten van vilt en gerecyclede zijden sari’s. Het bedrijf Sjaal met Verhaal biedt werk en inkomen aan meer dan 2500 vrouwen en mannen in Nepal en werd voor de 2e keer bekroond met een FD Gazellen Award voor snelgroeiende bedrijven. We spreken met Inge Hoogesteger, oprichtster van Sjaal met Verhaal en vallen met de deur in huis: “Inge, wat is eigenlijk het geheim achter jouw succes?” “We zijn daadkrachtig en kunnen zaken snel regelen. Een vijfjarenplan? Daar geloof ik niet in”, lacht Inge. “We bewegen mee met wat er gebeurt. Productie in Nepal betekent omgaan met politieke onrust, natuurrampen en logistieke hobbels. Ook internationaal transport kent grote uitdagingen.”

“We creëren de vraag” “We luisteren goed naar de klant, zoeken nieuwe doelgroepen en creëren de vraag. Bijvoorbeeld door muizen in klederdracht te maken. Die wil iedere toeristenwinkel hebben. Of onze vilten bloemen, die staan inmiddels in heel veel winkels. We spelen in op vaderdag, sinterklaas, noem het maar op. We maken producten rond zo’n thema en zorgen voor foto’s en social mediacampagne materiaal, wat alle winkels kunnen gebruiken en delen. Doordat we de vraag opdrijven kunnen we vervolgens grotere orders plaatsen. We creëren werk en zo inkomen. We bieden continuïteit. Zo hebben we een positieve impact op het leven van vele mensen in Nepal.” “Ook laten we het eerlijke verhaal zien, onder andere op social media. Hoe er gewerkt wordt, hoe het transport is maar ook hoe we balen als de zeecontainer weken vertraging heeft.”

26

“Een klant wil geen muis met een vlekje of met maar één oortje” “Verder is kwaliteitscontrole heel belangrijk. In Nepal werken continu vijftig mensen aan de controle van onze producten. In Nepal hebben ze nog nooit een Sinterklaas gezien, dus als je dit niet goed uitlegt en controleert krijg je een Sintermuis die wel een rood jasje aanheeft, maar toch echt niet lijkt op Sinterklaas.”

“Partnership is alles” “We werken samen met producenten die mee kunnen groeien met onze vraag en hebben onze collega Anouk. Zij woont in Nepal en is goud waard. Ze begrijpt de Nederlandse markt, vertaalt dit naar nieuwe ontwerpen en helpt de kwaliteit en technieken op niveau te houden. Zelf ga ik tussen de twee en vijf keer per jaar naar Nepal. Je moet feeling met de productie houden, anders kan het zo uit je handen glippen.” “Ook zijn we bewust gaan zoeken naar wederverkopers en naar de spreiding in Nederland. Het is niet alleen ‘ken je klant’, maar ook ‘ken je markt’. Als we in een regio nog geen wederverkoper hebben, gaan we nu zelf op pad om die te vinden. Dat kan ook voor een specifiek productsegment zijn. Bijvoorbeeld de vilten bloemen worden verkocht bij bloemenwinkels en de Zeeuwse muis zou wel eens een kledendrachtlijn kunnen worden die heel geschikt is voor toeristenwinkels of musea. Heb je momenten gehad dat je dacht gaat dit wel lukken? De weg naar succes was niet zonder hobbels. “We werkten met meerdere leveranciers. Je


27


komt er soms achter dat je dingen niet helemaal goed hebt afgesproken, waardoor je leverancier te laat levert, het niet doet zoals je wilde of gewoonweg toch niet zo betrouwbaar is als je hoopte. Dat kost geld, maar het haalt ook de energie en lol weg. We leerden dat partnership essentieel is: je moet elkaars processen snappen en dezelfde toekomstvisie delen.”

groeiden we explosief en vonden nieuwe koopbehoeften.

“De banken stappen niet graag in”

Hangt het merk niet erg aan jou? Inge is Sjaal met Verhaal en Sjaal met Verhaal is Inge?

De overstap van verkoop aan consumenten naar groothandel was spannend. “We hadden veel meer voorraad nodig. Dat moest gefinancierd worden. Banken zagen vooral risico’s: een vrouw die zaken doet met producenten in een ontwikkelingsland. Daar stappen banken niet graag in.” “Ook corona was echt een crisis. De verkoop lag stil. We wilden toch de productie op gang houden en de mensen in Nepal aan het werk houden. Onze bankrekening was leeg en het magazijn lag vol. We zijn toen gaan omdenken. De klant zit thuis en de winkels zijn dicht. Hoe kunnen we de brug slaan? We zijn brievenbuspakketservice aan gaan bieden en social media gaan intensiveren. Het was koud buiten, mensen maakten wandelingen. Daar speelden we op in met handwarmers. Op social media

Na Corona blijven we aanbieden via alle kanalen. Inmiddels hebben we een sterke webshop, 35.000 volgers op Instagram, 13.500 op Facebook en 400 wederverkopers.”

“Dat vind ik een lastige vraag. Ik ben begonnen met sjaals verkopen op de markt. Ik wilde iets doen voor Nepal. Ik had nooit kunnen bedenken dat het zo groot zou geworden. In het begin deed ik alles zelf. Dat kan nu natuurlijk niet meer. Als ik goede mensen om me heen heb kan ik loslaten. Gelukkig heb ik inmiddels een ervaren team. Ik doe nog steeds veel zelf, bijvoorbeeld alle social media en bezoeken aan Nepal.

“Als ik goede mensen om me heen heb dan kan ik loslaten” En ik bedenk natuurlijk steeds iets nieuws, dit jaar nog zijn we overgestapt naar transport per zeecontainers. Daar ga ik dan weer vol in. Als ondernemer sta je nooit stil … Impact in Nepal Sjaal met Verhaal creëert werkgelegenheid voor vrouwen én mannen. “Veel jonge mensen verlaten Nepal om in Dubai of Qatar te gaan werken. We weten allemaal hoe slecht de omstandigheden daar zijn. Maar het ontwricht ook de gezinnen in Nepal. De vader of moeder is soms jaren weg. Naast werk zijn er ook andere uitdagingen voor mensen in Nepal. Pensioen, zorg, schoon drinkwater, zeep en sanitaire producten, het is er vaak niet. Ook daar helpen we bij. We geven bijvoorbeeld iedere maand een pakket maandverband aan iedereen. Ook aan de mannen. Die hebben tenslotte ook een vrouw thuis.” Ramp en herstel Tijdens een grote overstroming in Nepal haalde Inge met haar team in korte tijd meer dan 100.000 euro op voor noodhulp en wederopbouw. “We waren in Nepal en stonden de avond van tevoren nog bij de rivier, die was al buiten zijn oevers, maar niemand had ooit bedacht wat de impact zou zijn als het de hele nacht door zou regen. Toen ik de volgende ochtend de

28


gordijnen opendeed, wist ik niet wat ik zag. Het was een vloedgolf van water door de straten. Alle huizen en winkels liepen vol water. Spontaan vroegen we alle winkels in Nederland of ze ons wilden helpen. Stuur ons een Tikkie zeiden ze. Tikkie, hoe werkt dat? Het lukte en binnen no time hadden we 10.000 euro binnen. Na 1 dag was het water wat gezakt en konden we naar de werkplaatsen. Die waren weggevaagd. We regelden bedden, kookgerei, gas en een slaapplaats. En lieten Nederland zien wat er gebeurde. Het geld bleef binnenstromen. We hebben daar twee nieuwe werkplaatsen van gebouwd op veilige plekken verder weg van de rivier.” Nu is het 1 jaar verder. De Nepalese overheid heeft nog niets gedaan. En het regent weer! “Iedereen is bang. Er zijn ook veel mensen op de rivierbedding blijven wonen. De reden is dat ze het geld niet hebben om op veilige plekken te wonen. Werk en een eerlijk loon is

ook hier de oplossing, dus laten we daar met zijn allen voor zorgen.” Ben je trots op jezelf? “Daar denk in nooit over na. Ik sta altijd in de stand vooruit. Ondernemen blijft spannend, je bent nooit klaar. Maar als ik iets moet noemen: Met mijn kennis en kunde kan ik iets toevoegen aan het leven van mensen in Nepal. Ja, daar ben ik wel trots op. We realiseren ons te weinig hoe goed we het hebben.” Doen, meebewegen en niet loslaten Op de vraag hoe ze de afgelopen 12,5 jaar samenvat, hoeft Inge niet lang na te denken: “Het leven is een rollercoaster. Beweeg mee, wees flexibel en laat nooit los!”

29


Ambassades van een Nieuwe Wereld

D

e eerste keer dat ik de Wereldwinkel binnenstapte, was het begin van een herontdekking. Het was in Groningen, ergens in de jaren negentig. Ik had net mijn verblijfsvergunning gekregen. Asielzoeker noemden ze me. Maar ik voelde me vooral: een mens, opnieuw geboren in een onbekend land, met een verlangen om opnieuw te wortelen, op mijn manier. De gemeente gaf me een huis. Maar een huis zonder ziel is slechts een gebouw. Dus ging ik op zoek naar spullen die niet alleen functioneel waren, maar ook een verhaal droegen. Een verhaal van verbinding, respect en liefde voor de aarde. Ik herinner me hoe we in Sierra Leone leefden. Mijn bed was van bamboe. Mijn matras en kussen gemaakt van handgedroogd gras, stevig, ja, maar nooit een pijnlijke rug of stijve nek gehad. De stoelen waren van gevlochten riet, de kleding van lokaal katoen, en mijn slippers? Die waren gemaakt van oude autobanden. Hergebruik was geen trend, het was ons instinct. Wij leefden met de seizoenen, met de natuur. En altijd: met elkaar. Dus toen ik in Nederland opnieuw begon, wilde ik terug naar die essentie. De Wereldwinkel was toen geen winkel voor mij, maar een brug tussen werelden. Daar vond ik spullen gemaakt met handen die wisten wat zorg en tijd betekenen. Producten geboren uit harmonie; zoals eerlijke handel, respect voor mens & milieu en gelijke kansen. Mijn huis werd mijn ambassade. Niet die van Sierra Leone of Nederland, maar van een wereld die ik wil zien. Een plek waar ik kan kiezen. Voor wat ik eet, hoe ik leef, hoe ik consumeer. Buiten bepaalt het kapitalisme wat in de schappen ligt, wat ‘normaal’ is. Maar binnen? Daar heb ik de macht om anders te kiezen. Technologie jaagt ons op, maar mijn oma zei: “Het is niet de wereld die verandert, het zijn

30

de mensen”. Wij zijn het die dagelijks kiezen: voor verbinding of vervreemding. Voor leven of vernietiging. Voor liefde of gemak. In die eerste jaren was ik een trotse rebel. Ik weigerde om mee te doen aan de logica van meer, sneller, nieuwer. Maar twintig jaar later betrap ik mezelf erop: om de twee jaar een nieuwe iPhone, fastfood op een drukke dag, merkenschoenen omdat ze bij het plaatje horen. Bewustzijn is geen eindstation. Het is een dagelijkse oefening. En moeilijk wordt het als je omgeving die oefening niet herkent. Je voelt je alleen in je weerstand, alsof je tegen een stroom zwemt die geen rust kent. Met de nieuwe golf van uitbuiting rond de handel in grondstoffen is dagelijks oefenen noodzaak voor toekomstbestendige eerlijke handel. Daarom zeg ik: Wereldwinkels moeten geen keten van winkels zijn, maar een beweging. Een gemeenschap van mensen die bewust willen leven, samen. Want je kunt geen nieuwe wereld bouwen in je eentje. Je hebt anderen nodig die ook willen vertragen, kiezen, delen, herstellen. Laten we daarom bouwen aan een collectief. Een nieuwe manier van leven waarin de mens weer in relatie staat tot de aarde, en niet erboven. Waar consumptie niet draait om bezit, maar om betekenis. Een tijdschrift, een platform, een plek waar verhalen samenkomen, waar keuzes gedeeld worden. Waar we elkaar herinneren: het is niet te laat. Als we samen lopen, komen we ver. Want uiteindelijk is het niet de snelheid die ons redt, maar onze gezamenlijke richting op weg naar een nieuwe wereld Babah Tarawally is denker, schrijver en columnist voor Dagblad Trouw. Daarnaast is hij ambassadeur voor de Wereldwinkels in Nederland.


31 Noemi Perez Espino


OP REIS MET ... Rene Alders richtte in de vorige eeuw het bedrijf Wisnu op. Een deel van de activiteiten van Wisnu is in 2000 overgegaan in Madat Fair Treasures. Rene werkt 16 uur per week voor Madat en is 5 maanden per jaar in diverse delen van Indonesië te vinden. Hij bezoekt dan producenten en familie. Zijn werkzaamheden in Azie verricht hij grotendeels als vrijwilliger. Rene neemt ons mee op zijn reis naar de Molukken en Indonesië dit voorjaar. Maar eerst vertellen we nog even hoe het allemaal begon. Op reis als backpacker in 1987 Rene reisde als backpacker door Indonesië en ontmoette op Java de batik kunstenaar Wisnu Wardhana en een aantal ambachtslieden. Het idee ontstond om hun producten in Nederland te gaan verkopen. Als een soort vertegenwoordiger ging Rene langs winkels in Nederland. De eerste enthousiaste winkels bleken vooral Wereldwinkels te zijn. De handgemaakte producten sloten goed aan bij de missie van de Wereldwinkels en hun producten. Er was wel een belemmering. Het kersverse bedrijfje Wisnu was nog geen erkend fairtrade leverancier. Voor de Wereldwinkels was dat een voorwaarde. Rene startte de erkenningsprocedure en mocht vanaf 1989 officieel aan Wereldwinkels leveren. De jaren daarna groeide Wisnu sterk, de omzet verdubbelde een aantal keren. Het lastige hierbij was dat de producenten op verantwoorde wijze mee moesten kunnen groeien. Tijdens deze groeistuipen was het bewaken van de kwaliteit, evenals het voldoen aan zaken zoals een leefbaar loon en milieu-eisen, belangrijk. Dit was een hele intensieve periode. Maar Rene zag ook wat het betekende om werk te brengen. De mensen kregen het beter. Dat straalde af op hun gezinnen en leefomgeving. En dat met behoud van hun vakmanschap. Daar is Rene het meest trots op. Er waren ook teleurstellingen. De 32

grootste was het mislukken van het biogasproject begin jaren 2000, waarbij de ovens van de aardewerkproducenten met biogas zouden worden gestookt. Uiteindelijk zijn de biogas-ovens door technische problemen nooit in gebruik genomen. Een andere grote teleurstelling was de opheffing van Wisnu in 2020. Door meerdere factoren liep de omzet sterk terug en de kosten konden niet voldoende gereduceerd worden. Gelukkig heeft Madat Fair Treasures toen een deel van de activiteiten overgenomen en kon een groot deel van de producenten aan de Wereldwinkels blijven leveren. Inmiddels is Rene gepensioneerd maar verricht nog steeds een aantal werkzaamheden voor Madat. Hij bezoekt 2 keer per jaar alle producenten in Indonesië, soms in combinatie met een bezoek aan zijn zoon, schoondochter en kleinkinderen die op het eiland Kei in de Zuidoost-Molukken wonen. Hier werkt hij ook als vrijwilliger voor de stichting 7Turunan, die als doelstelling heeft om het plastic afval probleem op het mooie eiland aan te pakken.

“Idyllische Molukse stranden vol plastic afval” Op reis naar de Molukken, Bali en Java, voorjaar 2025 De reis van Rene begint op de Molukken. Zijn zoon Raymond is 2 jaar geleden samen met zijn vrouw Marlot en 4 kinderen geëmigreerd naar het eiland Kei Kecil. Kei kecil ligt dicht bij Papua in het zuid-oostelijke deel van Indonesië. Het Australische Darwin ligt hemelsbreed slechts 500 km hier vandaan. Op Kei Kecil is weinig werkgelegenheid, veel jongeren trekken daarom weg. Raymond en

zijn vrouw zetten zich in voor een aantal duurzame projecten. Het plastic afvalprobleem is hier groot. Kei Kecil heeft prachtige stranden en je kunt er fantastisch snorkelen. Maar in de maanden januari tot en met half mei draait de wind. Dan spoelt er veel plastic afval aan. De plaatselijke bevolking is zich onvoldoende bewust dat plastic afval een bedreiging vormt voor al het leven in de zee en voor het milieu op hun eiland. Het project geeft voorlichting en helpt met het opzetten van opruimacties boven- en onder water.

“Verven met lokale bladeren en planten” Raymond en zijn vrouw Marlot zijn heel actief in het stimuleren van werkgelegenheid onder goede voorwaarden. Marlot is betrokken bij het Eco Print Project, waar Rene een bezoek aan brengt. Zij maken prachtige ecoprint wanddecoraties, welke Marlot deze zomer voor het eerst naar Nederland heeft gebracht. Voor de wanddecoraties worden bladeren en planten gebruikt. Er worden geen chemicaliën gebruikt tijdens het proces. Door middel van de verkoop van deze doeken in Nederland stimuleren Raymond en Marlot de werkgelegenheid in het dorp en vergaren de vrouwen een belangrijk inkomen voor hun gezinnen. Na de gezinshereniging op de Molukken zet Rene zijn reis voort richting Java. Hij bezoekt een producent van aardewerken vazen en schalen en spreekt Mbak Rina, de zakelijk leider van Benya Art Craft. Rene werkt al met hen sinds 2005. 2 Jaar geleden is de man van Mbak Rina overleden. Hij was de inspirator van Benya en vervulde een belangrijke rol. Rene wil


weten hoe het nu, zonder haar man, verloopt. Mbak vertelt dat zij de rol van haar man heeft overgenomen. “Het was in het begin wel moeilijk, maar het ging in de loop van de tijd steeds beter. Ik ben optimistisch, heb vertrouwen in de toekomst en geloof dat we verder kunnen groeien”. En dat is ook wat Rene constateert.

“Ik ben optimistisch, heb vertrouwen in de toekomst”

half vis is. Putri Duyung maakt onder andere mozaïekschalen, wandspiegels, vazen en levensbomen. De aardewerk artikelen worden ingelegd met kleine stukjes glas in verschillende patronen. Gezamenlijk met Madat worden regelmatig nieuwe designs en kleurstellingen voor deze producten ontwikkeld. Het familiebedrijf bestaat uit 4 medewerkers, bij grotere orders werken ook diverse familieleden mee.

Na zijn bezoek aan alle producenten op Java en Bali vertrekt Rene weer naar de Molukken om nog even te genieten samen met zijn zoon en zijn gezin.

Daarna vervolgt hij zijn reis richting de Wojogroup, producent van paper art. Zij leveren sinds 2003 voor Wisnu en Madat Fair Treasures. Het is een klein familiebedrijf met een klein winkeltje. De productie van paper art is in het toeristische laagseizoen een mooie aanvulling op hun inkomen. Vrouwen uit de buurt maken rolletjes en bolletjes van gerecyclede tijdschrijften. Elk stukje is al een kunstwerkje op zich. Er worden wanddecoraties, lectuurbakken, krukjes en vazen van gemaakt. Voor de productie van de vazen worden samengewerkt met Benya Art Craft.

“Ieder stukje is een kunstwerk op zich” En dan door naar Bali. In tegenstelling tot het naburige Java is het eiland Bali nog grotendeels hindoeïstisch. Bali is kleurrijk en vol aan cultuur en tradities. Dat weerspiegelt zich ook in het vervaardigen van mooie handgemaakte producten. In 1995 is Wisnu een samenwerking gestart met het bedrijfje Putri Duyung. Deze samenwerking is onder Madat voorgezet. De naam Putri Duyung berust op een legende van een vrouw die half mens, 33


RODE CURRY

MET GROENE GROENTEN 4 personen

30 min.

BEREIDINGSWIJZE 1

2

3

4

INGREDIËNTEN

Kook de rijst zoals aangegeven op de verpakking.

5

Giet de kokosmelk erbij en breng de curry aan de kook.

Verhit de kokosolie in een hapjespan en fruit hierin de ui glazig. Voeg de kip of aardappel toe.

6

Zet 30 minuten in de kookstoof.

7

Bestrooi de curry voor serveren met de gehakte koriander.

8

Serveer de curry met de rijst en krupuk en eventueel een frisse komkommersalade.

Doe de paprika, courgette en broccoli erbij en bak een minuut mee. Roer de Thaise Rode Curry kruidenpasta door het geheel en bak al roerend kort mee.

1 ui, 300 gr kipfilet of aardappelen 1 rode paprika 1 broccoli 1 courgette 1 bosje koriander

EN VAN FAIRTRADE ORIGINAL 300 gr Basmatirijst 2 el Kokosolie om in te bakken 1 pakje Thaise Rode Curry kruidenpasta 400 ml Kokosmelk Krupuk

HEEL EERLIJK. ECHT LEKKER.

Een kruidenpasta mét een hele hoop smaak, zonder onnodige toevoegingen. Ontdek meer!

Duurzaam koken Wat is een Slow Cooking Bag De letterlijke vertaling van slow cooking bag is kookzak. Misschien ken je de hooikist van je oma nog wel. De cooking bag is net zo iets. Een hooikist in een modern, Afrikaans jasje, gemaakt in Ghana van materialen die lokaal voor handen zijn. Als vulling wordt kapok gebruikt. Het grote voordeel is dat kapok 100% natuurlijk is. De isolerende eigenschap ervan is enorm. Als je je pan eten daarin zet, stooft het rustig uren door. Zonder gas of elektra. De ultieme duurzame

Ook in de Nederlandse keuken is de cooking bag een aanwinst 34

vorm van slow cooking dus! Je hebt slechts 5 minuten gas/electra nodig voor het aanbraden/aan de kook brengen. Daarna doet de cooking bag de rest. De voordelen op een rijtje: - Duurzaam - Goedkoop - Veilig - Makkelijk Hoe het werkt: - Braad groenten of vlees aan of breng water aan de kook en voeg rijst/pasta toe - Zet de pan met deksel in de cooking bag - Wacht tot het klaar is Adwuma Ye De Slow Cooking Bag wordt gemaakt

in Ghana. De traditionele manier van koken op houtskool is onveilig en slecht voor de gezondheid. Ook de impact op het milieu is groot. Wereldwijd koken 2 miljard mensen op hout of houtskool. De stichting Adwuma Ye zet zich in Ghana in voor mens en milieu met concrete doelen en zichtbare resultaten. De term Adwuma Ye staat voor waardering en respect, voor noeste arbeid, zelfredzaamheid, trots en culturele verbondenheid. Met het cooking bag project zorgen zij voor een duurzaam alternatief voor koken en creëren ze werk voor vrouwen. Inmiddels koken al heel veel vrouwen in Ghana met de cooking bag. Lees het verhaal van Ayisha. Het is een prachtig voorbeeld hoe vrouwen elkaar helpen en door werk vooruitkomen!


Mijn naam is Ayisha Ik maak Slow Cooking Bags in de stad Tamale. Je kunt erin koken. Het eten blijft in de Cooking bag heel heet. Daardoor wordt het gaar zonder vuur. Ik wilde het graag aan mijn familie laten zien. Daarom reisde ik op een dag naar mijn geboortedorp met een zak vol Slow Cooking Bags. Ik was al snel omringd door vrouwen en kinderen en ging rijst bereiden. Toen de rijst kookte, stopte ik de pan in de Slow Cooking Bag. De omstanders konden niet geloven dat het gaar zou worden zonder dat er verder nog vuur aan te pas zou komen. Ik doofde het vuur en de vrouwen waren verbaasd dat er maar zo weinig houtskool nodig was om eten te koken! Ze hielden de Slow Cooking Bag nauwlettend in de gaten want ze dachten dat ik stiekem toch iets zou doen om de rijst te laten garen.

“Ze konden niet geloven dat de rijst gaar zou worden zonder vuur.”

De vrouwen klapten opgetogen in hun handen toen ze na een uur zagen dat de rijst helemaal gaar was en al het water was opgenomen. “Het smaakt heerlijk” zeiden ze. Want op een open vuur brandt rijst snel aan en dat gaat ten koste van de smaak. De pan werd helemaal leeggegeten en er zat geen aangebrande rijst op de bodem. De bijna schone pan ging rond en de jonge meisjes die er waren fluisterden tegen elkaar dat de afwas nu ook een stuk gemakkelijker zou worden! We zaten een tijdje bij elkaar want de

vrouwen hadden veel te vragen. Ik vertelde hun ook over de voordelen van de Slow Cooking Bag, voor henzelf en voor de natuur! Het dorp is zo klein dat ik elk huishouden een Slow Cooking Bag kon geven. Mijn familie was er echt blij mee! De volgende morgen, toen alle vrouwen zich verzamelden bij de waterput, gingen de verhalen rond: mijn zus had soep met vlees gekookt en dat was goed gelukt! Mijn nichtje had water gekookt voordat ze ging slapen en de pan in de Slow Cooking Bag gezet. Deze morgen was het water nog zo heet dat ze in een handomdraai thee had kunnen zetten! De bonen van mijn tante waren gaar en ik zat alleen maar glimlachend en trots te luisteren...

35


Eloise van Oranje’s passie voor duurzame kleding Eloise van Oranje zet zich middels haar kinderboek en MyLimaLima in voor duurzame kleding. In samenwerking met Faitrade Gemeenten interviewen we haar over deze passie Mijn passie voor tweedehands mode is ontstaan tijdens een keer shoppen met mijn beste vriendin op de middelbare school. Ze nam me mee naar een kleine tweedehands winkel in Den Haag en we hebben daar iets van vier uur lang rondgesnuffeld en gepast. Het was zo een leuk moment en de ervaring van het vinden van mooie items (die ook nog eens uniek zijn) gaf me een gevoel van voldoening dat ik nooit had gehad bij het ‘normale’ winkelen. Destijds was ik me nog niet bewust van het duurzame aspect van tweedehands kleding; ik deed het gewoon omdat ik het leuker vond. Het was een spontane en creatieve manier om mijn stijl te uiten, wat sindsdien alleen maar is gegroeid. Ik heb me er niet bewust voor ingezet. Omdat het een oprechte passie is, en ik een platform heb dat ik wil gebruiken om de wereld mooier te maken, deel ik over duurzaamheid zonder erover na te denken of met voorbedachte rade. Kun je wat vertellen over My Lima Lima ? Hoe is dat tot stand gekomen en wat houdt het precies in? De visie van My Lima Lima is dat we zo veel mogelijk geld genereren voor goede doelen, en dit doen we voornamelijk door de verkoop van midden tot hoogsegment gedoneerde kleding. Dus individuele stylish vrouwen en mannen doneren hun geweldige kwaliteit kleding en accessoires in onze winkel of bij een van onze Hubs, wij verkopen het, en de winst gaat naar een selectief aantal goede doelen. Merken als Isabel Marant, Helmut Lang, Chanel en meer zijn bij ons te vinden. En zo simpel is het om via My Lima Lima bij te dragen! Maar uiteindelijk gaat het om meer dan alleen die kleding, want je kan op veel meer manieren geld ophalen. Alleen door de focus van mode maak je het uniek en ook meteen pakkender. My Lima Lima is een onderneming die meerdere mensen, organisaties en groepen verbindt om impact te maken.

Kun je iets vertellen over je prentenboek? Waar gaat het over? Waarom en hoe heb je het geschreven? Het boek vertelt op een positieve en leuke manier over de waarde van kleding, en dat zodra je een connectie voelt met je kledingstuk, je ook beter en langer ermee omgaat. Het gaat ook om samenwerking tussen mensen om iets goeds te realiseren. Dit is precies hoe ik er met My Lima Lima inzit; met verschillende groepen mooie dingen realiseren, word ik het gelukkigst van. Hier kom je ook het verst mee. Daarnaast, kan ik me niet herinneren dat ik vroeger ooit een boek heb gelezen dat ging over consumptie en kleding, dus ik hoopte dat ik met dit prentenboek bij sommige kinderen dat wel kon realiseren. Niet belerend of een wijzend vingertje, maar een maatschappelijk thema op een leuke manier overbrengen! Als je belangrijke kwesties vroegtijdig en op een pakkende manier bespreekt, worden kinderen hopelijk meer gemotiveerd om erover na te denken.

“My Lima Lima belichaamt al mijn drivers: fashion met een positieve impact en duurzaam ondernemerschap voor een betere wereld.” Zou je ons wat kunnen vertellen over hoe je er voor zorgt dat je eigen kleding duurzaam is? Ik koop zelf vrijwel alleen nog maar tweedehands, inderdaad voornamelijk online. Via sites kan je namelijk heel gemakkelijk filteren op categorie, merk, materiaal, kleur, maat, enz. Mijn advies is om niet meteen op te geven als je niet binnen vijf minuten vindt wat je zoekt. Het vergt soms wat extra moeite en dat maakt het vinden van een uniek item des te specialer. Als je offline/in het echt gaat winkelen, maak er dan een uitje van. Neem de tijd en zorg dat je in een goede headspace bent, zodat je kunt genieten van het proces. Het is zo leuk om door verschillende vintage- en tweedehandswinkels


te snuffelen en alle rekken te doorzoeken. Klanten die in onze flagship store zijn geweest zeggen hoe leuk de hele beleving was; van een warm welkom van het team, mooie items zien, iets uitzoeken tot na aankoop nog een fijne sfeer beleven. Dat is toch het leukste om te horen! Iedereen wil ook wel eens iets nieuws kopen. Hoe check jij of een merk duurzaam is? Welke duurzame merken draag je een warm hart toe. Er is een online platform dat kijkt naar hoe goed een merk bezig is voor mens- & dierwelzijn en milieu - een soort Nutri-score maar dan voor labels ;) Dit heet Good on You, is sowieso heel interessant om doorheen te gaan. Ik moet zeggen dat ik heel erg houd van Nederlandse/lokalen merken te supporten, dat is sowieso al een kleine/betere stap te nemen met shoppen dan naar de “traditionele en typische” winkels als een Zara, H&M en Mango. En je ondersteund mensen die hart en ziel in een bedrijf stoppen, en je bent zelf al een stukje meer bewust bezig! Win-Win :) Ik denk dan aan Dante6, Alchemist, Janice, en Loulou Essentiels voor tassen bijvoorbeeld. Heb je favoriete kledingstukken en/of zijn er kledingstukken die je vaak draagt? Wat maakt dat je die kleding vaak draagt of dat het favoriet is? De meeste kleding categorie die ik draag is sportkleding haha. Maar een vaste outfit is toch wel een mooie jeans met leuke top. En er is wel altijd iets opvallends aan mijn outfit - kleurrijke tas, unieke schoenen of een overload aan sieraden. Mode is zo leuk om mee te spelen - en een goede outfit bepaalt ook grotendeels hoe goed ik me voel. En mijn advies met bepaalde kleding of trends testen; probeer het eerst van iemand te lenen of tweedehands te vinden voordat je het nieuw koopt - want trust me; zelfs die crochet top is op een gegeven moment niet meer interessant genoeg ;) Stichting Fairtrade Gemeenten verzorgt samen met Young & Fair gastlessen over Fair Fashion op met name middelbare scholen (https://fairtradegemeenten.nl/onze-gastlessen/). Welke tip zou je aan middelbare scholieren willen meegeven over duurzame mode? Voel je niet verplicht om duurzaam te shoppen!! Maar ik ben wel altijd ervan overtuigd dat bewust nadenken over dingen je een interessanter en engaged persoon maakt, over welk

onderwerp dat ook maar gaat. Wees niet bang iets nieuws te proberen, blijf nieuwschierig en lees erover - you’ll see: er is echt veel leuks tweedehands/duurzamer/vintage te vinden! Hartelijk groet, Eloise Weet jij waar jouw kleding vandaan komt? Young & Fair is een gastlessenprogramma om meer bewustwording onder leerlingen te creëren over wat kleding eerlijk maakt en wat juist niet? Hoe zien mensenrechten er in de kledingindustrie uit? Welke impact heeft oneerlijke kleding op ons milieu? Met feitjes en interactieve denkvragen gaan we met leerlingen in gesprek over thema’s als: eerlijke kleding, duurzaamheid, mensenrechten en wereldburgerschap. Duur: 60-90 minuten. Ook zeer geschikt voor volwassen publiek als lezing in jouw bibliotheek of Wereldwinkel! Neem vooral contact met ons op over de mogelijkheden: gastlessen@fairtradegemeenten.nl.


Wereldse wooninspiratie The Twinning Company

Een unieke schaal gemaakt in Tunesië. De binnen- en buitenkant van de schaal is met de hand beschilderd.

Tahoua Import

Bogolan Mudcloth is een doek van handgeweven katoen en natuurlijk verkregen kleurstoffen. Verwekt volgens een traditionele Malinese textielkunst. Het doek wordt gedecoreerd met complexe patronen die met modder en plantenextracten worden aangebracht.

Esperanza Fair Living Eva, de vrolijke bloemenvrouw van Bella keramiek uit Mexico.

Gone Arty

38

Ze komt uit Zimbabwe, dit meisje op de fiets, gemaakt van metaal en steen. De Jimu brothers en Charles Fundisi, specialisten in het combineren van deze twee materialen, maken van deze speciale techniek de meest uieenlopende kunstvoorwerpen. Zo vindt u in de wereldwinkels naast dit meisje ook andere mensen in actie, vogels, kerststallen en meer.


Gone Arty

Fortune Qondisani Moyo en Aleck Sinonga uit de voorstad Tafara van Harare, Zimbabwe, vormen samen een maatschap voor de productie van scrapmetal kunstvoorwerpen. Ze zijn bekend om de prachtige vogels die ze maken.

Tahoua Import

Berber bestek uit Marokko. Super vrolijke taartvorkjes, koffielepeltjes en botermesjes in vele kleuren.

Esperanza Fair Living Aura Orange. De schaal wordt ambachtelijk mondgeblazen van gerecycled glas uit frisdrankflesjes. Gemaakt in Mexico.

Kinta

Ambachtelijk design. Alle houtproducten zijn met de hand gemaakt in de Filipijnen.

The Twinning Company Salade couverts van olijfhout uit Tunesië. Liggen prettig in de hand en door het motief in het hout is iedere set couverts uniek. 39


Van Afrika naar Nederland zonder omweg: de duurzame revolutie van Johnny Cashew

S

ta je weleens stil bij de weg die jouw cashewnoten hebben afgelegd? Grote kans dat je favoriete noot een wereldreis van wel 30.000 kilometer achter de rug heeft. Vaak reizen ze namelijk van Afrika naar Europa, met een omweg via Azië. Absurd? Dat vond Hayo de Feijter ook. Samen met compagnon Roel van der Weijer besloot hij daar iets aan te doen en richtte hij Johnny Cashew op: een bedrijf dat cashewnoten lokaal laat verwerken in Tanzania. Een kleine revolutie in een scheve wereldwijde keten. De bizarre omweg van de cashew Cashewnoten groeien vooral in Afrika. Maar liefst 55% van de wereldproductie komt daar vandaan. Toch wordt 94% van deze noten eerst

verscheept naar Vietnam of India om gepeld te worden. Daarna komen ze pas terug naar Europa voor consumptie. Een ongepelde noot weegt 4 keer zoveel als een gepelde. Dus voor iedere container gepelde cashews, worden er vier naar Azië verscheept. “Het kan toch niet moeilijker zijn om noten lokaal te pellen dan om ze eerst naar de andere kant van de wereld te sturen?” vroeg Hayo zich af. En dus besloot hij samen met zijn compagnon in de keten te duiken en het anders te doen. Geen containertransporten vol ongepelde noten naar Azië, maar verwerking in het land van herkomst: Tanzania. De cashew als kans voor lokale werkgelegenheid De impact van deze aanpak gaat verder dan CO₂-reductie. Door cashewnoten lokaal te verwerken, ontstaan er banen in regio’s waar werk schaars is. In de fabriek “Mama Cashew” in het zuiden van Tanzania, de eerste fairtrade-gecertificeerde cashewverwerker van Oost-Afrika, werken inmiddels 600 mensen, van wie 70% vrouwen. Hayo spreekt vol trots over deze werkgelegenheid: “In deze regio waren nauwelijks fatsoenlijke banen. Nu kunnen we mensen perspectief bieden, met eerlijke lonen en een veilige werkomgeving.” Ook voor de boeren zelf betekent het iets. Johnny Cashew werkt inmiddels met


41


het Verenigd Koninkrijk en Ierland. De CO₂-uitstoot van het product is 57% lager dan bij reguliere cashewnoten. Wat overblijft wordt lokaal gecompenseerd via herbebossingsprojecten in Tanzania en gebruik van restafval uit de schillen als energiebron.

1600 boeren, die in coöperaties zijn georganiseerd en eerlijke prijzen ontvangen. Het doel is duidelijk: een leefbaar inkomen in de hele keten. “Daarom betalen we de boeren een premie om aan wat wij noemen de ‘Living Income Reference Price (LIRP)’ te komen.” De LIRP berekent voor hoeveel een oogst verkocht moet worden zodat een gemiddeld huishouden van een duurzaam economisch bestaan kan genieten. De rol van Mama Cashew Een sleutelrol in het succes van Johnny Cashew is weggelegd voor Maria. Zij is samen met haar Tanzaniaanse man George verantwoordelijk voor de opzet en dagelijkse leiding van de fabriek in Tanzania. Vanaf dag één hebben zij de verwerking, logistiek en organisatie lokaal opgebouwd. Hayo: “Zonder hun lokale kennis en betrokkenheid hadden we dit nooit voor elkaar gekregen.” Waarom nog niemand anders dit deed Waarom werd deze oplossing niet eerder grootschalig toegepast? Het antwoord is simpel én frustrerend: gewoonte en gemak. De Aziatische verwerkingsindustrie heeft de kennis, capaciteit en infrastructuur. Voor multinationals was er weinig reden om te veranderen. Bovendien is de keten vaak ondoor42

zichtig. Noten worden op grote hoop gegooid; herkomst is niet te traceren, laat staan of ze eerlijk zijn geproduceerd. Johnny Cashew wil het anders doen. Met een transparante keten waarin elke noot te herleiden is tot de boom waar hij groeide. Dat is niet alleen eerlijker, maar ook toekomstbestendig. Nieuwe Europese wetgeving (zoals de “Due Diligence Directive”) verplicht bedrijven om verantwoordelijkheid te nemen voor de hele keten. De cashewnoot is een van de meest ontransparante producten op de mark. Hoog tijd voor verandering dus! Een vrolijke noot met een serieuze boodschap Johnny Cashew gebruikt een vrolijke huisstijl en een naam met een knipoog (nee, geen link met Johnny Cash) om een serieuze boodschap te verspreiden. Het doel: mensen bewust maken van hun keuzes. Elke keer dat iemand voor Johnny Cashew kiest, betekent dat minder CO₂-uitstoot, meer eerlijke banen en een eerlijkere prijs voor boeren. De cashews van Johnny zijn inmiddels verkrijgbaar bij Ekoplaza en in het duurzame huismerk “Way To Go” van Lidl. Daarnaast liggen ze in de schappen van o.a. Plus en Albert Heijn To Go en zijn ze te koop in

Kleine noot, grote verandering De revolutie is nog maar net begonnen. Johnny Cashew is een voorbeeld van hoe het anders kan in een geglobaliseerde wereld vol inefficiënties en ongelijkheid. Het is een verhaal van lef, doorzettingsvermogen en duurzame keuzes – en een oproep aan andere bedrijven om ook hun ketens eerlijker en transparanter te maken. Oftewel: noten pellen waar ze groeien, en de waarde daar laten waar de noten vandaan komen. Dat is niet alleen logischer, maar ook rechtvaardiger. Wil je ook de nootjes van Johnny Cashew proeven? Spring dan op de fiets naar een Wereldwinkel bij jou in de buurt. Bron: De Duurzame Podcast, Johnny Cashew.com


O

lino Paperworks importeert sinds 1998 handgeschept eco-papier uit verschillende landen waaronder Mexico, Thailand en Bhutan. Zij werken vaak samen met kleine producenten die investeren in goede werkomstandigheden van de medewerkers. Denk daarbij aan normale werktijden en een passend salaris. Éen van hun producenten is sinds 2015 gevestigd in een vissersdorpje in de Filipijnen op het zuidelijke eiland Mindanao. In 1987 is het bedrijf opgericht door Wilma Korfage en haar partner, die werkgelegenheid wilden regelen voor de inwoners. Door samenwerking met en heel veel steun van NGO’s in onder andere Japan, is dit uitgegroeid tot een WFTO gecertificeerd bedrijf dat vele mensen aan werk helpt. De locale grondstof is de Abaca-boom, een zusje van de bananenboom. De vezels van de takken van deze boom worden gebruikt voor het papier, in combinatie met andere vezels zoals ananasvezel en cogon-gras. Voor Olino papier wordt dus geen enkele boom gekapt! De bloemen worden gekweekt in de eigen tuinen van de producenten en gedroogd voordat ze gebruikt worden voor onder andere onze wenskaarten. Schrijfwaren van Olino paperworks vind je in meerdere Wereldwinkels in Nederland.

43


44 Fotografie Jan van der Schalie


MIXBLIK Wereldvrouwen koken wereldgerechten

M

ixblik is een sociale onderneming die duurzame maaltijden in blik produceert, gemaakt door vrouwen met een migratieachtergrond. De onderneming is opgericht door Iris en Esther die allebei werkervaring hebben op sociaal vlak en met vluchtelingen. Het gaat vaak om vrouwen die laag zijn opgeleid en in hun land van herkomst weinig kans op onderwijs hebben gehad. In Nederland is het voor hen extra lastig om hun plek te vinden. Daarom biedt Mixblik een leerwerktraject dat aansluit bij hun talenten: het bereiden van heerlijke maaltijden. Voor veel vrouwen is de eerste stap een grote drempel. Ze komen vaak verlegen en bescheiden binnen, maar beginnen al snel mee te doen. Vanaf de eerste dag volgen ze lessen over hygiëne en voedselveiligheid: wat moet je weten en doen voordat je in een officiële keuken in Nederland mag werken? Ze kunnen vaak al goed koken en hard werken, maar leren hier hoe het gaat op de Nederlandse manier.

Ze zijn vaak ontzettend goed in koken en brengen hun eigen recepten mee. Die worden vervolgens samen ontwikkeld, uitgeschreven en eindeloos getest — soms maandenlang — tot ze klaar zijn voor productie. Omdat de recepten echt van hen zijn, zijn de smaken uniek. Alle recepten zijn trouwens vegan!

gesteund door fondsen zoals Rabo Foundation en Stichting DOEN, maar een groot deel van de inkomsten komt uit de verkoop van blikken. Jaarlijks worden er inmiddels zo’n 75.000 blikken geproduceerd. Deze worden verkocht via wereldwinkels, cadeauwinkels, online platforms en delicatessenzaken.

Naast praktische vaardigheden leren de vrouwen ook over de Nederlandse arbeidscultuur. Dat helpt hen om later goed te kunnen functioneren in uiteenlopende sectoren, niet alleen in de horeca. Ook partners van de vrouwen blijken vaak handige vakmensen: lassers, schilders, behangers. Er is veel potentieel dat benut kan worden.

Op elk blik staat het verhaal van de vrouw achter het gerecht. Geen zielige migrant, maar een sterke vrouw met ambitie, smaak en kunde. Het doel is dat deze vrouwen financieel zelfstandig worden én dat Mixblik zelf uitgroeit tot een winstgevende onderneming die deze trajecten kan blijven aanbieden. Zo kan Mixblik nog veel meer vrouwen perspectief geven!

De combinatie van leren en werken is succesvol. De vrouwen boeken snel vooruitgang, vooral in taalvaardigheid. Mixblik wordt financieel

Bron: Mixblik, Eiwit Trends

Het traject bestaat uit taalonderwijs, trainingen in hygiëneregels en HACCP, en praktische toepassing in de keuken. Wat ze ’s ochtends leren, brengen ze direct in de praktijk. Zo leren ze snel en op een manier die bij hen past. De vrouwen komen via allerlei kanalen binnen: via de gemeente, opvanghuizen of simpelweg via buurtgenoten die hen aanraden. Vrouwen die veel binnen zitten, eenzaam zijn of aansluiting missen, maar wel graag iets willen doen, zijn hier welkom. 45


Kleine bijdrage, grote doelen Wereldwinkels werken al ruim een halve eeuw met kleine daden aan grote doelen. Zo stimuleerden ze dat er nu fairtrade producten in iedere supermarkt liggen. De vrijwilligers van de ruim 170 wereldwinkels van vandaag vinden dat het werk daarmee niet klaar is. Zij hebben aandacht voor wat nu en in de toekomst noodzakelijk is om handel eerlijker te maken. Vrijwilligers van diverse pluimage werken enthousiast nieuwe ideeën uit. Het oude accent op fairtrade food producten zoals koffie, suiker etc. is verlegd naar moderne cadeauwinkels met woonaccessoires en gebruiksartikelen. Artikelen die worden gemaakt en verhandeld volgens wereldwijde fairtrade principes in een veranderende wereld. De ontwikkelingen brachten en brengen een stroom aan initiatieven met zich mee. Er zijn vrijwilligers die hun winkel compleet hebben gemoderniseerd. Wereldwinkels toekomstgericht maken en houden is uitgangspunt. Het trekt veel vrijwilligers en het vraagt veel vrijwilligers. Wereldwinkel vrijwilligers komen uit alle hoeken van de samenleving. Ze zijn weliswaar verschillend, maar worden gekenmerkt door hoop, verlangen en optimisme. Zij staan pal voor hun kleine bijdragen aan grote doelen. Waarom is werken bij een wereldwinkel zo leuk?

• Zingeving – met jouw inzet draag je bij aan • • • • • • •

46

eerlijke handel en duurzame productie, en dat voelt goed. Elke aankoop maakt echt een verschil. Onderdeel van iets groters – je maakt deel uit van een wereldwijde keten die mensen en culturen verbindt. Gezelligheid – je werkt samen met betrokken en vriendelijke collega’s. Creatief bezig zijn – etalages inrichten, cadeaus mooi verpakken, producten presenteren. Altijd ruimte iets nieuws te leren – over fairtrade, wereldculturen en de verhalen achter producten. Inwerken is verzorgd - Naast inwerk hulp, verzorgt de School voor Eerlijke handel inspirerende lessen. Nieuwe contacten – in je eigen gemeente én mogelijk ver daarbuiten. Van klanten tot makers en andere vrijwilligers. Flexibele inzet – je geeft aan welke dagen en uren je kan werken en wat je daarnaast wil doen.

Is Wereldwinkel vrijwilliger iets voor mij? Mogelijkheden voor iedereen. 1. Vind je het leuk om mensen te helpen en verhalen te delen? mJa, heel leuk! mSoms, als het onderwerp me aanspreekt. 2. Welke van deze dingen vind je leuk om te doen? (meerdere keuzes mogelijk) mKlanten ontvangen mCadeaus inpakken mProducten mooi presenteren mHelpen bij evenementen mAchter de schermen mee organiseren m0verkoepelend te ondersteunen 3. Hoeveel tijd heb je gemiddeld beschikbaar? mEen paar uur per maand mEen dagdeel per week mMeerdere dagen per week Scan hier de QR-code voor de vrijwilligers info, bijvoorbeeld voor meer onderzoeksvragen, waarom vrijwilliger zijn bij je past.

Diana


We vroegen ook aan Joop, Diana en Danielle: “waaom vrijwilliger bij de Wereldwinkel?” Joop Mijn passie voor fairtrade gaat terug tot halverwege de jaren 70 tijdens mijn studie in Den Bosch. Daar was ik vrijwilliger bij een toenmalige SOS Wereldhandel winkel, liep stage in Tanzania en werkte als bedrijfsleider van een coöperatie van kleinschalige groenten en fruittelende boeren in Zambia. Daar hield ik een levenslange motivatie aan over om me bij Wereldwinkels in te blijven zetten. Met die ervaring prijs ik me gelukkig en respecteer ik ook dat dat voor de gemiddelde college niet is weggelegd.

“Ik haal veel voldoening uit mijn vrijwilligers werk. Of het nu werken in de winkel is, voorzitter van onze Wereldwinkel Venlo zijn of ontwikkelen en lesgeven aan de School voor Eerlijke handel (SvEh).” Joop Karremans van Wereldwinkel Venlo Diana Toen ik voor het eerst bij de Wereldwinkel binnenkwam, had ik het gevoel dat ik in een plek van harmonie terecht was gekomen. Ik houd erg van het lied Imagine van John Lennon. Het gaat over vrede, verbondenheid en het wegvallen van grenzen tussen mensen. Het nodigt uit om te dromen van een wereld zonder oorlog, zonder geweld, zonder scheiding – waar iedereen in harmonie samenleeft. Voor mij is de Wereldwinkel precies zo’n plek. Een winkel vol mooie producten uit alle delen van de wereld,

gemaakt door vakmensen uit verschillende culturen, met liefde en respect voor mens en natuur. Telkens als ik in onze Wereldwinkel Gilze & Rijen ben, voel ik me geïnspireerd – door de gezellige sfeer, de vernieuwde moderne werkstijl van de Wereldwinkel en door de fijne gesprekken met bezoekers.

“Als vluchteling was het voor mij ook de ideale plek om de taal te leren en te integreren.” Diana Karaseva van Wereldwinkel Gilze & Rijen Danielle Mijn eerste contact ontstond in Dordrecht. Ik werd aangetrokken door die etalage met al die mooie artikelen. De vrijwilliger daar vertelde dat er veel meer winkels zijn. Ik werk nu sinds 2013 met veel plezier in de winkel in Rotterdam. Wel met een onderbreking. Ik kwam weer terug, ook omdat ik de relatie mis met mijn collega’s. Je hebt een warme verbinding met elkaar. Ik geniet ook van de sfeer in de winkel en de klanten omdat ik het graag heb over de verschillende culturen die bij elkaar komen. Onze klanten zijn daar ook nieuwsgierig naar en gaan er graag over in gesprek en daar leer ik dan ook weer van. Ik vind het idee dat als ik een product verkoop, ik direct de producent help fantastisch. Ik voel me dan deel van een groter plan.

“Ik vind in de Wereldwinkel staan beter dan liefdadigheid. Je ondersteunt met verkopen iemand die al op weg is om het als ondernemer zelf te doen..” Danielle van Wereldwinkel Rotterdam

47 Danielle

Joop


Toekomstmakers Lars Westra (18) is kinderrechtenactivist, spreker en schrijver van de boeken ‘Ons Recht’ en ‘Het Recht op een Stem’, waar hij kinderen een podium geeft voor hun verhaal, en volwassenen overtuigt en helpt om beter naar kinderen te luisteren. De echte prijs van onze koopjes De aarde was rood, en op straat was veel groen. Het landschap van Burkina Faso lijkt in die zin eigenlijk best op hun vlag. Ik keek mijn ogen uit toen ik afgelopen juli met een kinderrechtenorganisatie mee mocht op bezoek bij hun projecten in dit land in West-Afrika. Het leek wel een andere wereld, maar in gesprek met kinderen bleek toch ook veel hetzelfde. We hadden het over sport, hobby’s en school, en ze lieten me de stad zien. Verwonderd liep ik langs winkels, kraampjes en een heel bijzonder groot apparaat dat ik niet kon plaatsen. Ik vroeg de kinderen wat dit was en ze vertelden dat hier kleding gemaakt en verkocht wordt. ‘Wat gaaf!’ riep ik uit, maar toen ik beter keek, schrok ik. Het meisje dat bezig was met het apparaat zal niet ouder geweest zijn dan 14. Shit, dit is ook Burkina Faso. Naast de enthousiaste kinderen, het voetballen en dansen, de prachtige cultuur en vriendelijke mensen blijft dit het negende armste land ter wereld, waar kinderarbeid aan de orde van de dag is.

Nergens ter wereld komt kinderarbeid zo vaak voor als in sub-Sahara Afrika. In deze regio werkt maar liefst 22% van alle kinderen tussen de 5 en 17 jaar. Landen in deze regio worden hard geraakt door armoede, politieke instabiliteit en beperkte toegang tot (goed )onderwijs. Scholen zijn er te weinig en voor veel kinderen niet toegankelijk. De situatie van dit meisje is helaas geen uitzondering. Wereldwijd werken 138 miljoen kinderen als kinderarbeider. Van hen doen naar schatting 54 miljoen gevaarlijk werk: in mijnen, op katoenplantages of in fabrieken. In het dagelijks leven betekent dit: lange dagen, zware fysieke arbeid, giftige stoffen, weinig slaap en niet naar school. Maar ook wij in Nederland spelen een rol. Kinderarbeid zit vaak verborgen in de ketens van producten die mensen elke dag kopen: koffie, chocolade, kleding, elektronica, goud en landbouwproducten als rijst of cashewnoten. Dat maakt het probleem complex, én dichtbij. Het is niet alleen ‘daar ver weg’. Het zit ook in onze winkelwagentjes. De gevolgen voor kinderen zijn diep ingrijpend. Kinderarbeid ondermijnt hun ontwikkeling. Ze leren niet lezen, krijgen geen kans om een vak te leren of dromen na te jagen. Het steelt hun kindertijd én hun toekomst. En dat terwijl bijna alle landen, met uitzondering van de Verenigde Staten, het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind hebben ondertekend. Artikel 32 stelt duidelijk: geen enkel kind mag worden onderworpen aan economische uitbuiting. Toch gebeurt het. Het tegengaan van kinderarbeid vraagt om meer dan verontwaardiging of keurmerken alleen. Het vraagt om structurele verandering en dat begint bij de oorzaak: armoede, gebrek aan onderwijs en weinig kansen. Dáár komt ontwikkelingssamenwerking om de hoek kijken, als een doelgerichte investering in mensenrechten en toekomstkansen. Ontwikkelingssamenwerking maakt het mogelijk dat kinderen naar school gaan in plaats van te werken. Het ondersteunt gezinnen,

48


zodat ze niet afhankelijk zijn van het inkomen van zichzelf en hun kinderen. Het versterkt gemeenschappen door lokale leraren op te leiden, capaciteit van scholen te versterken, en bewustzijn te creëren over de kracht van onderwijs. Zo geef je kinderen weer de mogelijkheid om kind te zijn, en hun dromen achterna te jagen.

werk, groeit de kans op migratie, instabiliteit en conflicten die ook Europa raken. Investeren in onderwijs en kansen betekent investeren in een stabielere wereld, met meer veiligheid én nieuwe economische partners. Ontwikkelingssamenwerking is dus niet louter een kostenpost, maar een strategische investering in een gedeelde toekomst.

Ik moest weer denken aan dat meisje werkend op straat in Burkina Faso. Wat als zij op school had gezeten, in plaats van moeten werken? Had zij dan net zo kunnen dromen als de kinderen die mij de stad lieten zien? Want dromen deden ze. De één wilde actrice worden, de ander journalist. Doordat ze naar school gaan, kunnen ze fantaseren over hun toekomst en hun dromen achternagaan.

Ik denk nog vaak terug aan de kinderen in Burkina Faso die me vol trots hun school lieten zien, vertelden over hun dromen en me hun stad toonden alsof ik er thuishoorde. In Burkina Faso hebben kinderen geen andere keuze dan veerkrachtig te zijn. Ze zijn nieuwsgierig, creatief en vol ambitie. Daarom blijft ontwikkelingssamenwerking zo belangrijk, zodat kinderen die ambitie achterna kunnen streven. Omdat het kinderen helpt zichzelf te versterken, gezinnen minder afhankelijk maakt van kinderarbeid, en hele gemeenschappen vooruithelpt. Maar ook omdat wij, hier in Europa, bewuste keuzes kunnen maken. Door te investeren in eerlijke handel en producten met een verhaal, waar geen uitbuiting achter schuilgaat, maar een toekomst.

In Burkina Faso hebben mensen, in tegenstelling tot wat ik veronderstelde toen ik in Nederland het vliegtuig instapte, veel. Hoop, enthousiasme, energie en veerkracht bijvoorbeeld. Voornamelijk geld is een probleem. Ik heb met eigen ogen gezien wat voor een prachtige dingen organisaties in landen als Burkina Faso kunnen realiseren als landen in Europa initiatief nemen en investeren in armere gebieden. Niet alleen het versterken van scholen, het ondersteunen van gezinnen in armoede en het trainen van leraren in veerkrachtversterking, maar juist ook om kinderen zelf aan het roer te laten staan van hun eigen toekomst. Zo besloten kinderen die ik sprak dat ze cursussen wilden in tuinieren of zeep maken en hingen ze een super groot schoolbord aan de buitenmuren van de school om elkaar bijles te kunnen geven. Maar dan een kritische noot, want dat bleef in mijn achterhoofd. Eeuwenlang hebben Europeanen landen in Azië, Afrika en Amerika geplunderd en uitgebuit. En ondanks alle mooie momenten bleef de armoede pijn doen: de kinderen die op straat bedelden, de mensen die op straat sliepen, het meisje dat werkte. En hoewel de tijd van het kolonialisme misschien voorbij is, zijn tegenwoordig grote bedrijven schuldig aan ‘neokolonialisme’ en zijn het de Europese consumenten die alleen maar meer en goedkopere producten willen. Wat is de prijs van een goedkoop product als daar de toekomst van een kind tegenover staat? Het maakt me boos om terug in Nederland weer te lezen over bezuinigingen en kritiek op ontwikkelingssamenwerking. Terwijl het, los van een morele keuze, ook in het belang van onszelf is. Wanneer kinderen geen toegang hebben tot onderwijs of perspectief op

Niet uit medelijden, of omdat we ze zielig vinden, maar uit geloof in hun kracht. En in de wereld die we samen kunnen bouwen.


50


In de werkplaats van Rodrigo Canil. Ambacht en kleur in het hart van Guatemala

H

oog in de bergen van Guatemala, aan de rand van de stad Chichicastenangol, die bekend staat om zijn levendige markten, Maya-tradities en religieuze ceremonies die diepgeworteld zijn in de lokale cultuur. De lucht is er fris, de bergen omarmen het stadje, en overal zie je kleur: in de klederdracht van de bewoners, op de muren van de huizen en in de kunst die hier met zoveel toewijding wordt gemaakt. In een eenvoudige werkplaats, net buiten het centrum, werkt Rodrigo Canil samen met een team van ongeveer vijftien mannen. Deze vakmensen zijn meesters in het bewerken van hout. Hier worden met de hand de prachtigste houten creaties gemaakt — van religieuze beelden zoals heiligen en engelen tot vrolijke meubels en decoratieve stukken die het huis direct een warm karakter geven. Wat vooral opvalt aan hun werk, zijn de beroemde kleurrijke houten figuren die ze met veel liefde en precisie vervaardigen. Deze figuren, vaak gebaseerd op dieren of mythische wezens, zijn typisch voor de Guatemalteekse volkskunst. Elk beeld is een explosie van kleur, met patronen die verwijzen naar oude symboliek of lokale flora en fauna. De stijl is expressief en levendig, en geen twee beelden zijn ooit hetzelfde.

geïnspireerd op traditionele Maya-motieven, maar Rodrigo geeft er altijd zijn eigen artistieke draai aan toe. Elke pauw is uniek. Doordat alles met de hand gebeurt, krijgt elk beeldje een eigen karakter. Soms kijkt een pauw nieuwsgierig opzij, een andere keer staat hij fier rechtop. De mannen in de werkplaats hebben ieder hun eigen stijl van schilderen. Dat maakt het werk van Rodrigo niet alleen bijzonder, maar ook persoonlijk. De samenwerking tussen Rodrigo Canil en Wilma’s Wereld is er een van wederzijds respect. Rodrigo krijgt eerlijke prijzen voor zijn werk en de mogelijkheid om zijn ambacht voort te zetten en over te dragen aan een volgende generatie. Wilma’s Wereld haalt niet alleen prachtige producten naar Europa, maar draagt zo ook bij aan het in stand houden van een unieke traditie en het ondersteunen van een lokale gemeenschap. De pauwen van Rodrigo zijn meer dan decoratie — ze zijn verhalenvertellers. Ze brengen een stukje van de bergen van Chichicastenango naar woonkamers hier, en herinneren ons eraan hoeveel schoonheid er schuilt in ambacht, traditie en kleur.

Voor importeur Wilma’s Wereld maakt Rodrigo een heel bijzonder product: felgekleurde houten pauwen. Deze handgemaakte pauwen zijn een lust voor het oog. Ze worden eerst zorgvuldig met de hand uit hout gesneden, waarbij elk detail — van de sierlijke staartveren tot het gracieuze silhouet — met aandacht wordt uitgewerkt. Daarna worden ze in lagen beschilderd met levendige kleuren: diepblauw, felroze, zonnig geel en accenten van alle kleuren van de regenboog. De patronen op de veren zijn vaak 51


Schilderijen zeggen meer dan woorden Een poëtisch verslag Op de Impact Fair begin April nodigde de Wereldwinkels samen met LSBNN (landelijk beraad stedenverbanden Nederland – Nicaragua) Manuel uit. Zijn kunstzinnige manier van werken, waarbij hij samen met schoolkinderen of groepen muurschilderingen maakt, verbond hij aan onze boodschap van eerlijke handel. Babah Tarawally, freelance journalist en ambassadeur Wereldwinkels, doet op een poëtische wijze verslag. Ze zeggen dat de kortste weg naar jezelf kronkelt door vreemde landen. Die wijsheid draag ik al lang bij me, niet alleen als reiziger in beweging, maar als zoeker naar ziel in de mensen die ik ontmoet. Wanneer mensen elkaar ontmoeten en elkaar echt zien, lichten ze op als kaarsen die elkaars vlam durven versterken. Die gloed vond ik terug op de Impact Fair 2025

in Utrecht, waar ik Manuel mocht ontmoeten. Een muurschilder, van ver gekomen. Nicaragua. “Een interview,” zeiden ze. Maar wat zich ontvouwde was iets wat op een echte ontmoeting leek. Toen ik aankwam, was hij al aan het werk. Zijn handen gingen over het doek. Hij wist niet dat ik de journalist was. Hij keek gewoon op, zijn ogen als stilstaand water, en gaf me een kwast. En zo knielde ik naast hem. Geen titels. Geen verwachtingen. Alleen twee vreemden, verbonden door pigment en stilte. Ik doopte mijn penseel in zijn wereld en vroeg naar de ziel die hij in zijn werk legde. Hij antwoordde zonder nadenken, zijn woorden vloeiden als een rustige rivier. Eerlijk en puur. I love what I do.

“Kom,” zei hij. “Help me kleur brengen.” Pas toen John van Balen, de zilvergrijze wereldwinkelvoorzitter, kwam, werd de formele aard van onze ontmoeting zichtbaar. “Dit,” zei hij, terwijl hij me een beker aanreikte, “is je interviewer.” We lachten. “Maar we zijn al begonnen,” zei ik. We zochten een rustige plek. Toen voegde zich een derde bij ons: Ronald van der Hijden. Zijn gezicht droeg de herkenning van iemand die deze schilder al eerder had gezien. Hij vertegenwoordigde de koepel van stedenbanden tussen Nederland en Nicaragua. Een zachte activist, iemand die geloofde dat deze grijze Nederlandse muren snakken naar kleur. Niet alleen pigment, maar het verhaal erachter. De ziel. Maar een vraag dwarrelde in mij op: als kleur vreugde brengt, waarom staan gemeenten dan zo vaak in de weg van te veel kleur, te veel

52


expressie in de openbaarruimte? Het is alsof dit land, bang is om op te vallen. Zelfs de huizen lijken geschilderd te zijn in uniformiteit. Geen huis moet opvallen. Misschien is dat de Nederlandse manier: niet overdrijven. Niet verklaren. Maar ik vraag me zachtjes af… is het niet tijd om de muren weer te laten spreken in kleur? Om ons te herinneren dat expressie geen bedreiging is, maar een viering? We zaten naast elkaar. Geen interviewer tegenover elkaar, maar als reizigers in de schaduw. De schilder sprak. Niet om te imponeren, maar om te delen. Zijn handen bewogen terwijl hij sprak, alsof hij nog steeds schilderde op een onzichtbaar doek tussen ons in. We spraken over kinderen, hun ongefilterde eerlijkheid, hun wilde verbeelding. Wat had hij van hen geleerd? Hij zweeg even. “In Nederland,” zei hij zacht. “Zoetermeer. In 2015 gaf ik daar een workshop. Een meisje van acht, vol licht. Zemaakte een schilderij met mij. In 2022 kwam ik terug. Ze vond me. Ze rende naar me toe. En ze had het schilderij nog.”

“Ik schilder om te verbinden, om bruggen te bouwen over wat ons scheidt.”

konden lezen of schrijven. “

Hij glimlachte. Niet uit trots. Maar omdat iets had standgehouden.

Maar ze kunnen zien,” zei hij. “Ze kunnen voelen. Een muurschildering vertelt een verhaal dat een boek niet kan. Het wordt deel van de gemeenschap. Het leert. Het heelt.”

“Dat is verbinding,” zei hij. “In de klas geef je les. Morgen is het vergeten. Maar schilderen… schilderen blijft. Aan de muur. In het hart. In het geheugen.”

Ik vroeg hem naar het werk dat we samen maakten, nog nat van de verf.

Toen vertelde hij me over zijn methode: duurzame verf, materialen die zorg dragen, voor lichaam én aarde. “Als je voor je huis zorgt,” zei hij, “ga je ook voor de wereld zorgen. Je geeft water aan de plant bij je raam, en van daaruit… zie je de wereld anders. Zijn kunst ademt natuur. Haar ritmes. Haar geduld. Haar verzet. Hij schildert niet voor schoonheid alleen, maar om te onderwijzen. Om bewustzijn te wekken. Vooral, zei hij, in een land als Nicaragua, waar velen vroeger niet

“Ja,” zei hij. “Het gaat over harmonie. Over samenleven. Met elkaar. Met wat we vergeten zijn.” En in dat moment, met kleur onder onze nagels en stilte tussen onze zinnen, begreep ik: deze schilder maakte geen kunst. Hij plant zaadjes. Van herinnering. Van verbondenheid. Van hoop. Maar hoe overleeft hoop in deze tijd? Met isolerende winden uit Washington en verrechtsing als opkomend tij in Europa? Hij knipperde niet. Politiek boezemde hem geen angst in.

53


Hij keek me aan met rustige ogen en zei: “De wereld kan leven met weinig. Wij in het Zuiden, we weten hoe te overleven met minder. Armoede is ons al bekend” “Als het systeem crasht, zal het ons niet breken. Wij maken leven van schaarste.” Geen verzet. Eerder een spiegel. Voor het Westen. “Voor het Westen wordt het nieuw,” zei hij. “Een tijd van leren leven met weinig. En misschien… begint daar een nieuwe verbinding.” En opnieuw, begreep ik: deze schilder schilderde niet. John van Balen, van de Wereldwinkels, had nog iets toe te voegen aan dit verhaal. Voor hem draait alles om Fair Trade. Om een eerlijke wereld, waarin beide werelden elkaar als gelijkwaardige partners ontmoeten. Het schilderij wat gemaakt werd met de bezoekers van de Impact Fair zal tentoongesteld worden op Landgoed Zonheuvel. Niet zomaar als kunstwerk, maar als een baken. Stil, krachtig. Voor eerlijke handel en wereldwijde solidariteit.

Hij zaait. Hoop, waar de wereld barst. Want zoals velen zeiden: de Wereldwinkels belichamen deze idealen. Al meer dan vijftig jaar. Vrijwilligers die hun tijd geven, hun hart, hun handen, om zaadjes van welvaart te zaaien, daar waar anders weinig groeit. Dit is geen gewoon kunstproject. Dit is een stille revolutie. Een coalitie van hart en intentie, gedragen door Wereldwinkel en LBSNN, de koepelorganisatie van gemeenten die samenwerken met steden in Nicaragua. Solidariteit is hier geen slogan. Ze loopt op blote voeten tussen twee continenten. Ze ademt. Ronald van der Hijden spreekt niet als coördinator, maar als hoeder van een visioen. Een vuur dat niet brandt, maar verwarmt. Fair Trade is voor hem geen economie, maar een moreel

54

kompas. Een verhaal dat leeft in de penseelstreken van een Nicaraguaan die ver reisde om zijn ziel op Nederlandse muren achter te laten. Dit project is deel van wat LBSNN noemt: het drieluik van mondiale burgerschap. Geen onderwijs dat zegt wat te denken, maar uitnodigt om te voelen. Om rechtvaardigheid te wegen. Ongelijkheid te zien. En de schoonheid van gedeelde menselijkheid. Sinds 1995 steken Nicaraguanen de oceaan over. Niet alleen met verf en penselen. Maar met verhalen. Met strijd. En vreugde. Samen met Nederlandse kinderen maken ze muurschilderingen die geen decoratie zijn, maar declaraties. Hier wordt kunst een taal van rechtvaardigheid. De muur een spiegel van een andere wereld. Zeventien Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Tien principes van Fair Trade. Samengebracht in één geschilderde boodschap:

Genoeg is genoeg. Niet als overgave. Maar als besluit Als uitnodiging tot samenwerking. Tot overvloed in eenvoud. Zoals het gezegde gaat: “Wat ik hoor, weet ik. Wat ik vertel, onthoud ik. Wat ik doe, begrijp ik.” Daar ligt de kern van dit project. Want wat is kennis, als het niet wordt geleefd? Wat is eerlijkheid, als het niet wordt gevoeld? En wat is onderwijs, als het niet de ziel raakt? Samen, met penseel en hart, bouwen deze en kunstenaars met kinderen en groepen aan een wereld die er nog niet is. Maar wel zou kunnen zijn. En misschien, moet zijn. Babah Tarawally


WIN 500 EURO MET JOUW PWS

55


O

pvallend vaak ontmoet ik mensen die zich, net als Wereldwinkel medewerkers, inspannen voor een betere wereld. Eigenlijk tref ik nooit iemand die dit niet belangrijk vindt. Zit ik dan in een fijne bubbel, of is het zo dat bijna iedereen dit verlangen heeft? Ik houd het erop dat deze vorm van menselijkheid in ons DNA zit en dat we in ontmoetingen ontdekken dat we bloedverwanten zijn. Wereldwinkeliers zijn allemaal bloedverwanten die, met eerlijke handel als kleefstof, bondgenoten zijn geworden. En ook buiten de winkel ontmoette ik bloedverwanten die bondgenoten werden. Ik denk aan Rity van der Avoort, de coach voor de School voor Eerlijke handel, of Peter Ort, die het onderzoek naar Dynamische Productinformatie coördineert.

Micha van Hoorn

Je slaat de krant open, ziet het nieuws en dan ligt doemdenken op de loer. Terwijl ik vaak denk: in mijn omgeving gaat het eigenlijk best goed. Iedere dag ontmoet ik de meest inspirerende mensen en organisaties die zich op unieke manieren inzetten voor de wereld van morgen. En omdat alles wat je aandacht geeft groeit, zetten wij graag de spotlight op wat goed gaat. Daarom hebben we de Impact Fair opgericht. De Impact Fair is een plek waar toekomstbestendige ontmoetingen centraal staan. Tussen vraag en aanbod, commercieel en ideëel, inkoop en verkoop. Wij geloven dat echte, duurzame impact ontstaat wanneer ideeën, verhalen en initiatieven samenkomen op het snijvlak van inspiratie en actie. Het doen! Jaarlijks brengen we duizenden mensen en organisaties samen die werken aan maatschappelijke en future proof verandering: ondernemers, studenten, vrijwilligers, beleidsmakers, leiders en NGO’s. De Impact Fair is daarmee meer dan een beurs; het is een beweging. Een dynamisch netwerk waarin mensen en hun ambities elkaar versterken en in beweging brengen. Want samen hebben we meer impact.

56

Bloedverwanten ontmoeten en kijken of we bondgenoot kunnen worden, ben ik als een bestuurlijke uitdaging gaan zien. Zie ik daar bij collega’s op lokaal niveau ook veel mooie voorbeelden van. De kunst is nu om dergelijke ontmoetingen zichtbaar te maken zodat we synergie kunnen stimuleren. Met deze rubriek als ontmoetingsplek wil ik daar graag bij helpen. Ik nodigde hiervoor Micha van Hoorn, Max Koffi en Paul Bessems uit, met vragen als: • Hoe werken jullie aan een betere wereld? • Wat vind je van onze manier? • Waar zie je mogelijkheden om elkaar te versterken? John van Balen Voorzitter Platform Wereldwinkel.nu

In dat opzicht voelen we ons sterk verwant met de Wereldwinkel-beweging. Wat daar gebeurt, is in essentie hetzelfde: eerlijke handel zichtbaar en tastbaar maken, gedragen door een community van bevlogen vrijwilligers. Verhalen van rechtvaardigheid, respect en verbondenheid – juist nú zo relevant. Daarom zie ik kansen om samen te bouwen. Geen tijdelijke samenwerking, maar een duurzaam partnerschap. Want samen kunnen we het verhaal van eerlijke handel blijven vertellen – vernieuwd, aan een jonger publiek en met meer impact dan ooit. Meer info over Impactfair: impactfairnederland.nl/


Paul Bessems

Max Koffi Bij Equal Trade Alliance werken we aan een rechtvaardige wereld door het internationale handelssysteem structureel te hervormen. In plaats van ontwikkelingshulp streven we naar gedeeld eigenaarschap en opbrengstdeling in de handelsketen. Ons Equal Trade-model stelt voor dat producenten in Afrika en het mondiale Zuiden een wettelijk vastgelegd aandeel krijgen in de inkomsten uit eindproducten zoals chocolade, koffie of kleding. Daarmee creëren we economische rechtvaardigheid bij de bron én in de markt. Wereldwinkels spelen al jaren een belangrijke rol in het bevorderen van die rechtvaardigheid met het promoten van Fair Trade. Jullie aanpak – gebaseerd op eerlijke prijzen en langetermijnrelaties – heeft vele ogen geopend voor de ongelijkheid in de keten. Jullie gebruiken zo de kracht van de kopende partij in de keten. Equal Trade bouwt voort op de principes van Fair Trade en legt de nadruk op structurele veranderingen van het economische systeem. In plaats van vrijwillige afspraken pleiten wij dan ook voor wetgeving die inkomstenverdeling afdwingt. Samen kunnen we onze krachten bundelen: door consumenten te informeren, petities te verspreiden, campagnes te voeren en beleidsmakers aan te spreken. De ervaring en het netwerk van Wereldwinkels zijn daarbij onmisbaar. Wij zoeken mogelijkheden om samen stappen te zetten: van ‘eerlijk kopen’ naar ‘rechtvaardig delen’. Meer info op: equaltradeglobal.org

Als ondernemer en communitybouwer krijg ik vaak de vraag: “ Paul, waarom werk je zo hard terwijl het zo weinig oplevert?” De meeste mensen bedoelen met weinig opleveren: weinig geld verdienen. Maar daar gaat het natuurlijk niet om. Geld maakt niet gelukkig. Hoe eenvoudig zou de wereld worden als we onze kinderen en medemensen die in armoede leven ook als aandeelhouder gaan zien? Dat doen we dan ook bij Weconomics. Daar wordt ik blij van. We zetten ons met de beschikbare IT ontwikkeling in voor het organiseren van een brede en duurzame welvaart. Niet alleen in het ‘hier en nu’, ook in het ‘daar en later’. Daar hoort samenwerken met Wereldwinkels ook bij. Met veel plezier voerde ik met Resi van Haendel een onderzoek uit naar de mogelijkheid om productinformatie voor Wereldwinkels transparanter, sneller en actueel beschikbaar te maken. Daarbij is de beschikbaarheid van technologie geen probleem, het kan heel goed. Echter, het loskomen van denken in de logica van gisteren en van de belangen die diverse schakels in de keten hebben, vormen dan wel belemmeringen. Met zo’n systeem maken we transparant waarom een jurkje in Bangladesh, inclusief transport naar Nederland een paar euro kost, en waarom datzelfde jurkje voor een paar tientjes in de winkel ligt. Wie heeft daar voordeel bij? Niet de makers en dragers van het jurkje. Samen met Wereldwinkels werken aan een dynamisch systeem van productinformatie waarmee de producent en de klant deze informatie direct kunnen uitwisselen, lijkt mij een prachtig project. De eerste studie hebben we gedaan, ik doe samen graag de volgende stap. Laten we samen optrekken en bijdragen aan een eerlijke verdeling van de welvaart. Meer info op: weconomics.info


Mexico als tweede thuis Soms begint een groot verhaal met één klein zaadje. Voor Jet, oprichter en drijvende kracht achter Esperanza, was dat zaadje een project voor gelijke kansen voor vrouwen in de Dominicaanse Republiek. Het voelde als thuiskomen. Dat gevoel is nooit meer weggegaan. Het werd de basis voor een onderneming en een levenswerk. Vandaag is Esperanza dé brug tussen Nederland en Mexico, waar met vakmanschap eerlijke woon- en tuindecoratie wordt gemaakt. In alles wat Esperanza doet, draait het om de mensen achter de producten: de kunstenaars, ambachtslieden en families die met hun handen verhalen vertellen. Jet: “We halen hun werkplaats dichtbij en verspreiden hun verhaal” Dat verhaal begint altijd bij een gezicht, een naam. Jet kent alle producenten persoonlijk. Ze bezoekt hen thuis, staat naast hen in de werkplaats. Ze ziet hoe een schaal of beeld ontstaat – en onder welke omstandigheden. Esperanza werkt volgens de Fairtrade principes. Naast een eerlijk loon, veilige werkomstandigheden en gelijke kansen, investeert Esperanza in de groei van haar producenten. Microkredieten, scholing, hulp bij het vinden van nieuwe markten – het zijn concrete stappen naar een betere toekomst. Vooral vrouwen staan centraal, omdat zij vaak minder kansen krijgen dan mannen. Sommige relaties gaan al dertig jaar terug. Er is vreugde als kinderen naar school gaan – soms met financiële steun van Esperanza. Er is verdriet dat gedeeld wordt bij tegenslag. Het is een samenwerking die het hele leven omspant.

“Producenten zijn geen leveranciers, maar familie.”

Eén van die verhalen is dat van Loretta, een Italiaanse kunstenares die haar vaderland verruilde voor Mexico. Met haar kunstzinnige visie en kennis van klei wist ze iets bijzonders te creëren: collecties beelden die de finesse van Italiaans design combineren met de traditie van Mexicaans vakmanschap.

“Een nieuwe kans met kunst en klei” In de regio kiezen veel vrouwen er noodgedwongen voor om alleen verder te gaan, zonder overheidssteun - vaak na een huwelijk getekend door drankmisbruik en geweld.. In Loretta’s werkplaats krijgen deze vrouwen een nieuwe kans. Elk half jaar wordt een nieuwe collectie ontworpen, met nieuwe designs en technieken. Wat Esperanza zo bijzonder maakt, is de balans tussen schoonheid en betekenis. Elk product is een samensmelting van cultuur, vakmanschap en persoonlijke verhalen. Een keramieken schaal draagt de patronen van een dorp. En achter elk product staat iemand die door Esperanza niet alleen een inkomen, maar ook een kans heeft gekregen. Esperanza betekent hoop. Het is de rode draad in alles wat Jet en haar team doen. Hoop voor de producenten, die hun vakmanschap kunnen blijven uitoefenen en er een waardig bestaan mee opbouwen. Hoop voor de klanten, die met hun aankoop direct bijdragen aan die toekomst. En hoop voor de cultuur en tradities van Mexico, die doorgegeven worden in product. In een tijd waarin veel producten massaal en anoniem worden gemaakt, kiest Esperanza voor het tegenovergestelde: kleinschaligheid, persoonlijk contact, echte verhalen. Het resultaat? Artikelen die warmte brengen in een huis of tuin – en tegelijk licht in het leven van de maker. Jet zegt het zo: “Wij halen Mexico hierheen, maar laten er altijd iets van onszelf achter. En elke keer als ik terugkom, weet ik weer waarom we dit doen.” Esperanza – waar elk product de wereld van de producent en de klant een stukje mooier maakt. I

58


59


“Een zebra met een cowboyhoedje? In mijn wereld kan álles” Johanna van Beyoona ontwerpt, importeert en verkoopt vilten items uit Nepal. De redactie vroeg haar hoe haar ontwerpproces eigenlijk tot stand komt. Dit vertelt ze ons erover: Eigenlijk is het, als ik erover nadenk, heel bizar om te realiseren dat het volledige ontwerpproces van mijn vilten producten en alle communicatie daar omheen momenteel loopt via WhatsApp. Zes jaar geleden begon ik met keurige illustraties, netjes de maten erbij, uitgebreide mailwisseling. Nu lig ik vaak om half zes ‘s ochtends met mijn telefoon foto’s en van pijltjes en kruisjes te voorzien samen met een van mijn producenten. Ondertussen hebben we het ook even over haar zoontje (zijn tandjes komen door) en op het moment dat mijn partner voorzichtig één oog open doet en vraagt of ik een kopje koffie wil, heb ik er bij wijze van spreken al een halve dag op zitten, haha! Dat komt ook door het tijdsverschil met Nepal, het is daar 4 uur later, maar ook omdat de bedrijfsleidster daar ter plaatse met haar telefoon rondloopt en direct instructies geeft. Ik hou enorm van het direct doorpakken en uitproberen en die meiden daar vinden dit ook een hele fijne manier van werken. Grote massa Ik kom uit een hele andere wereld. Ik heb jarenlang als ontwerper gewerkt bij verschillende magazines. Als redactioneel vormgever vond ik het altijd heerlijk om een verhaal te vertellen met tekst en beeld. Ik kon soms uren bezig

60

zijn met lay-outs van reportages; fotografen aansturen, nieuwe magazines bedenken. Maar alles wat je maakt moet altijd langs een hoofdredacteur, uitgever en ook het marketingteam bepaalde uiteindelijk wat je maakte. Alles werd aan een muur gehangen en bij besprekingen werd alles tot op de kleinste details doorgesproken. Ik heb die wereld heel lang heel leuk gevonden, maar ik heb ook de veranderingen gevoeld in die laatste jaren. Niet alleen in mijn rug en schouders (je zit toch 40 uur in de week achter een computer) maar ook dat designs steeds vaker werden beoordeeld door mensen vanuit marketing en sales. Niet meer op gevoel of het verhaal, maar of het past in de doelgroep, of het een veilige keuze is en of het geschikt is voor de grote massa. Ondertussen werd er flink bezuinigd op creativiteit. Een professionele fotograaf werd niet meer ingehuurd, want ‘Mieke de receptioniste heeft ook een fotocursus gedaan van zes weken en dat is een stuk goedkoper’. Okay, ik chargeer een beetje, maar ik voelde mij op een bepaald moment niet meer thuis in die wereld. De zachtheid Ik had het geluk dat ik vanuit de werkgever kon praten met een jobcoach en hij ging op zoek naar mijn passies en mijn vaardigheden. Ik heb toen aangegeven dat ik veel interesse had in Fairtrade en duurzaamheid - ik werkte af en toe een zaterdag in Het Faire Oosten in Amsterdam en de verhalen achter de producten interesseerden mij enorm. De gedrevenheid van een groep mensen die het anders willen. Niet bijdragen aan massaproductie, maar juist oog hebben voor mens, dier en milieu. Dit moest toch te combineren zijn met mijn passie voor vormgeven?


Al vrij snel kwam dat antwoord. Met Hilda van MooiVilt ben ik meegegaan naar Nepal en heb ik de viltateliers bezocht. De zachtheid van het materiaal en de mensen, de mogelijkheden en de kleuren hebben mij betoverd. Voor mij viel alles op z’n plek! BeYoona bestaat nu zes jaar. Het bedrijf groeit, hand in hand met de bedrijven daar. Ruim 70% van de producten van BeYoona worden geproduceerd door WFTO gecertifeerde bedrijven. Ze voelen goed aan wat ik wil; komen ook regelmatig zelf met ontwerpen die zo goed bij mijn merk passen dat ik die ook laat maken, zonder iets te verandereren. Het is belangrijk dat jonge ontwerpers daar ook de kans krijgen om zich te ontwikkelen. Ze begrijpen steeds beter waar de Europese markt behoefte aan heeft, zeker nu de export naar de VS zo onder druk staat door de importheffingen. De groei van de bedrijven daar vind ik minstens zo belangrijk als de groei van BeYoona. Ondertussen schenk ik mijn tweede kop koffie in en denk na over een zebra met een cowboyhoedje. Dat is nu mijn wereld. Daarin kan alles! En dat voelt goed.

61


Manavta: brug naar Nepals tijdloze ambachten

N

epal, gelegen tussen de hoogste bergtoppen ter wereld, is een land waar cultuur, ambacht en spiritualiteit naadloos verweven zijn in het dagelijks leven. Sinds vorig jaar importeert Ramro Imports B.V. onder fairtrademerk Manavta ambachtelijke faitradeproducten uit Nepal. Door het werk van Nepalese ambachtslieden naar Europa te brengen verbinden we authentieke Nepalese ambachtstradities met de smaak van bewuste Europeaanse consumenten.

Manavta is Sanskriet voor mensheid. Deze naam is gekozen omdat we samen een onderdeel vormen van de mensheid. Maar niet iedereen binnen de mensheid is met dezelfde mogelijkheden geboren. Door fairtradehandel helpt Manavta mensen die het economisch een stuk moeilijker hebben een stapje vooruit. Initiatiefnemers achter Manavta zijn Anish Bhattarai en Manuel van den Akker. Anish is Nepalees en woont vlak over de grens in Duitsland. Hij heeft zelf jarenlang bij onze leverancier gewerkt en kent de producten en fair trade handelswijze dan ook goed. Manuel is als wereldreiziger Anish tegen gekomen toen hij op reis was in Nepal. Samen hebben ze het plan opgevat om Manavta te beginnen. Vorig jaar is Manavta op Fairplaza begonnen met voornamelijk fairtradeproducten en enkele duurzame producten in de vorm van hennep hoeden en palmbladeren borden. Deze herfst wordt overgestapt naar een geheel fairtrade-assortiment, zodat het voor iedereen duidelijk is dat Manavta staat voor zuiver en alleen Fairtrade. Manavta’s huidige fairtrade-assortiment bij de groothandel omvat wierook, sieraden van Lokta papier, hennep tasjes en etuis, theedoeken en place mats. In plaats van theedoeken en placemats zal Manavta deze herfst Mithila Art onder andere onderzetters, doosjes en spiegels aanbieden. Daarnaast zal Manavta ook reguliere sieraden aanbieden. Mithila kunst (Madhubani kunst) ,afkomstig uit

62

de Maithili-gemeenschap in Oost-Nepal, is een levendige vorm van verhalen vertellen die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Traditioneel geschilderd op lemen muren, toont het rituelen, festivals, dieren en sociale thema’s zoals huwelijk en vruchtbaarheid. Mithila-kunstenaars verwerken nog immer maatschappelijke kwesties en natuurbehoud in hun kunst, geschilderd op handgemaakt papier en canvas. Elk stuk is niet alleen decoratief – het is de stem van de Maithili-vrouwen die leven, veerkracht en identiteit uitstralen. Manavta verkoopt verschillende soorten wierook: stokjes, touwwierook, kegelwierook en wierookhouders. Nepalese wierook is diepgeworteld in dagelijkse rituelen. Deze wierook, samengesteld uit kruiden en harsen uit de Himalaya, draagt de aardse, kalmerende geur van de Nepalese bossen. De koperen en bewerkte houten wierookhouders tonen eeuwenlange meesterschap in metaalbewerking en houtbewerking, en houden de vaardigheden levend die tempels, heiligdommen en huizen in het hele land sieren. Met het kopen van een product via Manavta draag je bij aan een stabiel inkomen van de ambachtslieden. Daarmee kunnen zij hun gezin onderhouden, hun kinderen naar school sturen en een beter leven leiden. Daarnaast draagt Manavta bij aan het beschermen van tradities. Ambachten die eeuwenlang van ouder op kind zijn doorgegeven, blijven levend en dragen bij aan culturele identiteit en trots. Veel ambachtslieden zijn vrouwen die in coöperaties of vanuit huis werken en zo economische onafhankelijkheid en respect binnen de gemeenschapverwerven. Door je aankoop van onze producten, kunnen we samen meer betekenen voor de producenten in Nepal en de kopers in Nederland kunnen we blij maken met mooie duurzame Nepalese producten.


et m j i l b Ben je oop? je aank n foto Mail ee favoriete naar je winkel. Wereld

#vaste klan turquois t #liefde voor e #fairtra #zoetermeer de

dt r o w n ie Missch laatst hij gepvolgende in het Wereldine. Magaz enen

nu winkel #wereld r ty #gone a e w b #zimba

#wereld winkel rotterd #thailan am d 63


64


65


“We zijn heel blij met de samenwerking”, zegt Wanda de Jong van Wereldwinkel Houten.

66


GESLAAGDE IMPACTBEURS Verslag van impactvol samenwerken Met een prachtige, grote stand stonden gezamenlijke wereldwinkels op de Impact Fair, een beurs voor maatschappelijke bedrijven en organisaties die op eigen manier de wereld een beetje mooier maken. Een belangrijk onderdeel van deze beurs is van elkaar leren en de leukste experts ontmoeten. Een plek om kennis te delen en geïnspireerd te raken. Voor ons als wereldwinkels kwam dit direct tot uitdrukking in onze samenwerking. We namen deel op initiatief van de Wereldwinkel Verbindingsgroep. Een samenwerkingsverband van Wereldwinkels Nederland en het platform Wereldwinkel.nu. Deze groep wil voor alle 170 wereldwinkels in Nederland de zichtbaarheid van hun missie en van organisaties die hieraan bijdragen versterken. Op de impact fair kwam de hieraan verbonden samenwerking prompt volop uit de startblokken. Een periode van versplintering en afzonderlijk zoeken naar oplossingen voor vraagstukken in de Wereldwinkel branche werd met deze succesvolle samenwerking afgesloten. In de wereldwinkelstand is het de hele dag gezellig druk. De kraam heeft dan ook een topligging, meteen na de ingang waar elke bezoeker langskomt. “Het loopt als een trein!”, vertelt Karin de Veij van Wereldwinkel Aalsmeer. “Er is veel belangstelling en er wordt veel gekocht.” Karin is één van de ruim 40 vrijwilligers uit zo’n 10 verschillende wereldwinkels die tijdens deze driedaagse beurs de pop-up wereldwinkel runnen. Kerstpakketten en cadeaubonnen Op allerlei manieren wordt eerlijke handel gepromoot. Zo is er een Rad van Fortuin waar mensen een cadeaubon van Wereldwinkels Nederland kunnen winnen. Een slimme manier om de jonge bezoekers van de beurs te verleiden naar een wereldwinkel te komen! Behalve fair trade producten verkopen, is een ander doel van

deelname aan de Impact Fair het promoten van fairtrade kerstpakketten. “We leren je graag de trucjes om succesvol te zijn met kerstpakketten”, zegt Peter-Paul. ”Hopelijk hebben de zakelijke bezoekers de term ‘wereldwinkels’ onthouden, als ze over enige tijd bezig gaan met hun kerstpakketten”. Een ander element in de 40 m² grote stand is een doorlopende presentatie over de cursussen van de School voor eerlijke handel van Stefan Menningh. Ook is er een ‘Dialooghoek’, waar mensen in alle rust kunnen praten over wereldwinkel zaken. Als kers op de taart mogen bezoekers meewerken aan een groot schilderij van een kunstenaar uit Nicaragua. Op het levensgrote doek wordt de fair trade keten uitgebeeld. Opgetogen sfeer “We zijn heel blij met de samenwerking”, zegt Wanda de Jong van Wereldwinkel Houten. Deze gesmeerd lopende wereldwinkelkraam realiseren, was een flinke klus. “Drie werkgroepen zijn er geweest, voor de inrichting, de inkoop en de communicatie. Samen hebben wij onder coördinatie van Marie José Fles uit Noordwijkerhout deze pop-up wereldwinkel mogelijk gemaakt”, vertelt Teuni van Wereldwinkel De Bilt. “Iedereen kreeg zijn eigen taak. Zo heeft onze winkel gezorgd voor de inkoop.” Deelnemers en bezoekers ervoeren de beurs als een positieve, inspirerende editie. Blijkt ook uit de evaluatie van de Impact Fair 2025: Positieve energie: De beurs werd gekenmerkt door een overweldigende positieve en hoopvolle energie. Succesvolle connecties: Er werden veel waardevolle connecties gelegd tussen sprekers, exposanten en bezoekers. Inspiratie en kennis: Deelnemers gingen naar huis met praktische tips en nieuwe inzichten voor het maken van impact. 67


Puzzels en kleurplaten H

O

O

R

N

K

I

S

I

I

S

T

E

E

N

R

D

K

N

E

W

P

V

I

E

T

N

A

M

E

C

A

C

A

O

IJ

W

O

E

C

R

A

R

K

R

E

L

V

W

W

L

D

N

W

I

S

A

M

P

E

P

L

O

E

B

I

N

V

H

O

U

T

W

O

L

T

A

R

A

R

A

M

K

E

M

E

E

K

L

A

N

T

L

I

E

S

R

S

L

T

N

P

R

IJ

S

I

I

T

Z

A

A

K

N

L

I

D

D

A

L

I

A

F

F

I

C

H

E

T

E

J

G

IJ

A

A

A

N

E

R

E

F

M

N

L

L

D

A

U

T

E

N

W

P

W

A

G

K

D

L

D

I

A

D

IJ

N

E

F

I

I

A

L

G

O

A

I

R

A

R

I

S

C

T

V

A

R

T

S

L

E

A

N

A

S

S

U

M

S

M

D

A

A

E

M

C

E

B

O

I

U

I

I

N

T

K

U

A

S

D

E

J

A

A

T

B

E

F

F

R

T

F

A

U

E

K

A

T

O

E

N

O

T

W

I

W

IJ

F

E

T

F

A

E

A

R

L

G

R

E

Y

I

E

P

T

N

L

O

P

E

A

I

N

K

U

B

O

R

D

E

C

O

R

E

E

O

K

L

K

R

L

K

O

K

O

S

S

I

E

R

A

D

E

N

Zoekwoorden AFFICHE BEITEL BORD CACAO CERTIFICAAT EARL GREY ECO HOORN HOUTWOL

INDIA KAARS KATOEN KETTING KISII STEEN KLANT KOFFIE KOKOS KOM

In deze woordzoeker gaan geen woorden tegen de stroom in. Dus alleen van links naar rechts, van boven naar beneden, van linksonder naar rechtsboven en van linksboven naar rechtsonder. De overgebleven letters vormen een zin!

68

KURK KURKUMA LAK LIAAN LVWW MAND MOK NEPAL NOEDELS

OLIJFOLIE PALM PANAMA PEN PERU POSTER PREMIE PRIJS RAFFIA

RIET RSA RIJST SAJOER SIERADEN SMID TIBET TIN UTZ

Veel plezier met onze puzzel- en kleurpagina. Scan de QR-Code voor de oplossing van de kruiswoordpuzzel en de woordzoeker en om de kleurplaten te downloaden en te printen!

VIETNAM VLAG VIJL WAARDE WAS WEBSITE WIJN


1

2

3

4 5

7

8

9

6

10 11

12 13

14

15

16

17

18

19

20 21 22

23

24 25 26 27

28 29

30

Horizontaal 1. Serviesgoed van gebakken klei (9) 5. Wasproduct als lichtbron (5) 7. Ecologisch, afk (3) 10. Warme drank (4) 12. Eerste fairtrade keurmerk (11) 13. Reinigingsmiddel (4) 15. Oud keurmerk voor koffie & cacao (3) 16. Object gemaakt door kunstenaar (5) 19. Bewijs van echtheid (11) 20. Werelddeel (4) 22. Fairtrade verkooppunt (12) 24. Land in Zuid-Amerika (4)

25. Afgesproken geldbedrag (4) 26. Alternatief voor ivoor (5) 28. Voedselgewas (4) 29. Serpentijnsteen (9) 30. Houtige klimplant (5) Vertikaal 2. Alcoholische drank (3) 3. Textielvezel (6) 4. Tropische boom (4) 5. Kunstproduct gebakken in oven (8) 6. Indonesische kruidenmix (6) 8. Stad in de Betuwe (9)

9. Winters kledingstuk (9) 11. Eerlijke Handel (9) 14. Product om mee in te vetten (4) 17. Hergebruikt ijzer, engels (10) 18. Milieuvriendelijke productiemethode (10) 21. Objecten ter verfraaiing (8) 22. Wereld fairtrade organisatie, engels, afk (4) 23. Eerste koepelorganisatie voor wereldwinkels, afk (4) 27. Zuid-Afrika, afk (3)

Leef je creatief uit met onze fraaie mandala kleurplaten 69


70


71


Scan de QR-Code voor een wereldwinkel in de buurt 72


De wereldwinkels van Nederland Groningen Bedum Groningen Haren Loppersum Uithuizen Zuidhorn

Friesland Bolsward Burgum Dokkum Heerenveen Joure Leeuwarden Sneek Wolvega Workum

Drenthe

Assen Beilen Diever Eelde Paterswolde Havelte Hoogeveen Klazinaveen Meppel Paterswolde Roden Vries Zuidlaren

Overijssel Bathmen Borne Dalfsen Delden Deventer Goor Heino Nijverdal Olst Ommen Raalte Wierden Wijhe

Gelderland Apeldoorn Arnhem Beekbergen Culemborg Dinxperlo Doetinchem

Elburg Elst Epe Ermelo Geldermalsen Groenlo Gorssel Heerde Harderwijk Lochem Lunteren Nijkerk Nijmegen Oosterbeek Renkum Ruurlo Tiel Varsseveld Velp Voorthuizen Wageningen Wijchen

Flevoland Lelystad Dronten

Utrecht Amersfoort Abcoude Breukelen De Bilt Driebergen Houten Kockengen Leusden Linschoten Maarssen Oudewater Rhenen Soest Woerden Zeist

Noord Holland Aalsmeer Alkmaar Amsterdam Bergen Beverwijk Bovenkarspel Bussum Castricum

Diemen Heiloo Hilversum Hoofddorp Huizen Krommenie Medemblik Purmerend

Zuid Holland

Alphen aan den Rijn Arkel Barendrecht Berkel en Rodenrijs Bodegraven Brielle Delft Dordrecht Gorinchem Gouda Haastrecht Krimpen aan de IJssel Leiden Maassluis Naaldwijk Noordwijkerhout Oegstgeest Pijnacker Reeuwijk Rhoon Ridderkerk Rotterdam Sassenheim Schoonhoven Voorburg Voorschoten Wassenaar Wateringen Zoetermeer Zoeterwoude

Berlicum Boxmeer Breda Den Bosch Eersel Geldrop Gilze en Rijen Grave Heeze Heusden Made Nuenen Oss Roosendaal Sint Michielsgestel Son en Breugel Steenbergen Tilburg Vught Waalwijk Zevenbergen

Limburg Kerkrade Nuth Stein Tegelen Venlo Venray Weert Wittem

Zeeland Goes Middelburg Oostburg Serooskerke Vlissingen Zierikzee

Noord Brabant Bergen op Zoom

73


EERLIJK DUURZAAM BETROUWBAAR ÉÉN WERELD BEWUST FAIRTRADE O N Z E

W E R E L D W I J D E

D O E L E N :

Colofon Redactieteam Yvette Feeke Marianne de Bruin John van Balen Vormgeving en ontwerp Jan van der Schalie Formule advies Malu Wimpel/Brands can be Magic Advies Babah Tarawally, columnist/Wereldwinkel ambassadeur Meeleesgroep Linda Brosens Annabelle Gordeau Danielle Ternatus Secretariaat en verkoop Diana Karaseva magazine@wereldwinkels.nl Adviesprijs losse nummers €3,75 Delen en verspreiden Wij willen zoveel mogelijk mensen bereiken met de verhalen in dit magazine. Wij geven daarom toestemming voor het delen van de artikelen met bronvermelding. Wij zullen na 3 maanden het magazine ook digitaal beschikbaar stellen. De redactie. Waarom? Ruim 170 Wereldwinkels in Nederland verkopen unieke cadeaus uit tientallen landen en van nog meer culturen. Duizenden vrijwilligers helpen klanten kiezen voor een cadeau dat extra beleving uitdrukt op het moment van schenken en daarna verder doorklinkt. Ons Wereld Magazine ondersteunt dit. Hierin laten we zien dat eerlijke handel verbindt en hoe iedere aankoop écht verschil maakt. Initiatief Het Wereld Magazine is een initiatief van de Wereldwinkel Verbindingsgroep. Een samenwerkingsverband van Wereldwinkels Nederland en het platform Wereldwinkel.Nu. Projecten van de Wereldwinkel Verbindingsgroep versterken de landelijke zichtbaarheid van de wereldwinkelmissie in Nederland en van organisaties die hieraan bijdragen. Heb jij ideeën voor een volgend magazine of wil je anderszins bijdragen aan onze missie, stuur een mail aan magazine@wereldwinkels.nl Wereld Magazine is gedrukt door Drukwerkdeal op Biotop - FSC en EU-Ecolabel gecertificeerd 74


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
wereld_magazine_digitaal by wereldwinkelsnl - Issuu