Kijk op scouting

kijk op scouting

Waarom scouting zo veel meer is dan het lijkt

Inhoud

Inleiding

Wat je van scouting leren kan

Basispijlers

Thema’s

Leerschool van het leven

Hoe scouting doet groeien

Scoutsmethode

Leerrijke omgeving

Speelvelden

Scouts en gidsen van klein tot groot

Takwerking

Leefwereld

De vele vormen van scouting

Rol van leiding

Kijk op Scouting in actie

Inleiding

Een knetterend kampvuur gooit schaduwen op het lange gras. Daartussen sluipen tientallen kinderen met een das rond hun nek en schrammen op hun knieën. Ze delen één doel: ongezien een vlag uit het kamp van hun leiding stelen. Spanning, een schijnbeweging, de vlag hoog in de lucht, en dan een denderende overwinningskreet. Een simpel spel, dat zoveel meer is dan het lijkt.

Elk weekend komen in ons land duizenden scouts en gidsen samen voor een onvergetelijke dag vol spel en avontuur. Allemaal delen ze een hart voor scouting en beleven ze hun eigen versie van het scoutsverhaal. Eén over plezier en verbondenheid, over durven en groeien. En dat groeien is precies waar deze Kijk op Scouting over gaat. Scouting is een ontdekkingstocht van kapoen tot jin en ver daarna. Onderweg verken je de wereld, leer je verantwoordelijkheid nemen, op elkaar vertrouwen, samenleven en nog zoveel meer.

Deze Kijk op Scouting neemt je mee in wat er achter alle totemdieren, dassenroven en sjorknopen zit. Het vertelt wat we onze leden willen meegeven en waarom. Je ontdekt hoe scouts en gidsen kunnen groeien, in kleine momenten en grootse activiteiten. Laat dit boek je inspireren om scouting dat vonkje meer te laten zijn dan het al is. De koers stippel je als leiding zelf uit, want een kijk op scouting heeft pas echt betekenis wanneer die wordt toegepast in de praktijk. Geen ver-van-je-(veld)bed-verhaal, maar één dat gevoed is door duizenden kampvuurgensters, geschaafde knieën en geknoopte dassen.

wereld groep

Waarom scouting?

Kijk op Scouting - met een hoofdletter S - is onze visie op scouting, onze blik op wat het be tekent om scout of gids te zijn. Het beschrijft wat scouting je bijbrengt en hoe het je uitdaagt om te groeien. Die visie vertrekt vanuit ons doel en onze missie: waarom we doen wat we doen.

Scouting geeft kinderen en jongeren de kans om individueel en in groep te ontdekken hoe ze zich kunnen inzetten voor zichzelf, voor anderen en voor de samenleving. De scoutsgroet is een veelgebruikt symbool, waar ons doel mee verweven is. De drie opgestoken vingers staan voor de drievoudige scouts- en gidsenbelofte aan jezelf, de anderen of de groep, en de wereld. Het stelt ons engagement voor om de wereld beter achter te laten dan dat we haar vonden. De duim beschermt als sterke de kleinere pink. Samen staan ze voor onze toewijding om de wereld een beetje beter achter te laten dan we haar vonden en voor de wereldwijde verbondenheid met andere scouts en gidsen. Doorheen deze Kijk op Scouting wordt de scoutsgroet verschillende keren als kapstok gebruikt.

Lees meer: P. 38 Scoutsmethode Belofte met woord en daad

Wij zijn scouts en gidsen, elk met een eigen verhaal. Iedereen kan erbij. We gaan samen op verkenning en durven

We geloven in onszelf, in elkaar en in iets meer. We spelen een spel dat niet luchtledig is, in vrije tijd die niet vrijblijvend is.

Met groot plezier en kleine daden komen we op voor elkaar, onze omgeving en voor een

Zo dromen we luidop van gelukkige mensen in een rechtvaardige wereld.

Met de missie van Scouts en Gidsen Vlaanderen vertellen we wie we zijn én waar we naar streven. We dromen luidop van een betere wereld en zoeken naar een manier waarop we die droom

Baden-Powell stampte in 1907 scouting uit de grond. Een invulling voor de vrije tijd van jongeren, waarin ze de natuur in trokken, allerlei vaardigheden leerden en een thuis vonden. Het was een nieuw pedagogisch project, dat al snel aan populariteit won. Scouting is intussen geëvolueerd en uitgegroeid tot een beweging die je overal ter wereld terugvindt. Scouts en Gidsen Vlaanderen heeft haar eigen kijk op wat scouting is en wat het onze leden bijbrengt. Een visie die meebeweegt met de tijd, zonder los te laten waar we voor staan.

Opbouw Kijk op Scouting

Onze missie en ons doel omschrijven wat we willen bereiken. De visie, onze kijk op scouting, is het pad dat daarheen leidt. Dat pad bestaat uit verschillende elementen, die in de volgende hoofdstukken worden uitgelicht. De Basispijlers en Thema’s leren je als scout en gids hoe je kan bijdragen aan gelukkige mensen en een rechtvaardige wereld. Ze vormen samen met Leerschool voor het leven het hoofdstuk Wat je van scouting leren kan. We steken zoveel op omdat onze activiteiten plaatsvinden in een Leerrijke omgeving en dankzij het samenspel tussen de Scoutsmethode en de Speelvelden Dat is Hoe scouting doet groeien

Scouts en gidsen van klein tot groot, zij zijn voor wie we het allemaal doen. Als je inspeelt op de Leefwereld van je leden, maak je activiteiten nog krachtiger. De Takwerking en De vele vormen van scouting geven een unieke invulling aan onze activiteiten. De held van dit verhaal dat ben jij. Jouw Rol als leiding is de sleutel om onze kijk op scouting in de praktijk te brengen. Je leest dit boek in dezelfde volgorde: van de waarom achter scouting tot de praktijk van je eigen scoutsgroep.

DOEL & MISSIE

Ontplooing van kinderen en jongeren als individuen in groep en in de samenleving

WAAROM Scouting?

Scoutsmethode

Leerrijke omgeving

Rol van leiding

De vele vormen van scouting

WAT je van scouting leren kan

Speelvelden

HOE scouting doet groeien

WIE scouts en gidsen van klein naar groot

Leerschool voor het leven

Thema’s

Basispijlers

Takwerking

Leefwereld

Waar amuseren en leren samenkomt

Bijdragen aan de ontplooiing van kinderen en jongeren, daar gaan we voor. Ook plezier maken kunnen we niet serieus genoeg nemen: het is wat jong zijn de mooiste tijd van je leven maakt. Binnen scouting gaan spelen en amuseren dus hand in hand met leren en groeien. We leven ons uit in wilde bosspelen en bouwen avontuurlijke kampen. Tegelijk spelen we een spel dat niet luchtledig is. We zetten in op activiteiten met een doel en betekenis, waar leden leren samenwerken, zelfstandig worden en waardoor ze leergierig, empathisch en dapper in het leven staan. Hoewel de focus van dit boek op leren ligt, vind je het amuseren overal terug. Want groeien zonder plezier is geen scouting!

Bij de scouts zit leren evengoed in de toevallige, onbewaakte momenten als in een goed voorbereid spel.

Scouting is een leerschool voor het leven. Van sociale vaardigheden tot een ei bakken, van een show presenteren tot iemand helpen hout sprokkelen. Waar je bij de muziekschool of bij de atletiek op één facet focust, ontplooi je bij de scouts jezelf in de breedte. Er is geen niveau om te halen, geen eindscore en geen rapport. Wat scouting wel biedt, is een helder doel, een sterke methode en een veilige, stimulerende omgeving. Leren gebeurt er vrijwillig en vanuit ervaringen. Kinderen en jongeren staan zelf aan het roer van hun groei. Ze pikken op wat ze nodig hebben en wat hen prikkelt, terwijl leiding hen bewust

aanmoedigt en begeleidt op die tocht. Bij de scouts zit leren evengoed in de toevallige, onbewaakte momenten als in een goed voorbereid spel. Leden worden uitgedaagd met iets nieuws, waardoor groeien spontaan gebeurt.

Daarom vind je formeel leren (zie tabel), of hoe je leert op school, minder terug bij scouting. Al geef je misschien je leden een vaste uitleg over houthakken, waarna ze een bijlproef moeten afleggen. Of scheepsmakkers krijgen een training over nautische vaardigheden, wat wel voorbeelden zijn van formeel leren. Informeel leren daarentegen gebeurt op toevallige momenten. Je leden springen op het gras en ontdekken dat er daardoor regenwormen naar boven kruipen. Op dat informele leren heb je als leiding dus weinig vat. Non-formeel leren gebeurt dan weer tijdens activiteiten waarmee leden bewust de kans krijgen om iets bij te leren. Je stuurt ze op dropping met

een stafkaart en kompas, zodat ze niet alleen hun oriëntatie kunnen aanscherpen, maar ook hun plan leren trekken. Wie actief meedoet, leert meer. In deze Kijk op Scouting ligt de focus op groeien op die non-formele manier, waar je als leiding het beste mee kan spelen. De scoutsmethode maakt duidelijk hoe non-formeel leren binnen scouting vorm krijgt.

Leren is… Door geplande activiteiten in een formele setting

Gestuurd van bovenaf (leraar)

Ervaringsgericht vanuit doelbewust georganiseerde activiteiten

Ondersteund door begeleiding, terwijl je zelf aan het stuur zit

Verplicht

Om een vooraf bepaalde uitkomst te behalen (diploma)

Vrijwillig, uit eigen motivatie

Om je eigen doelen te bereiken

Vanuit toevallige gebeurtenissen

Volledig vanuit jezelf

Vrijwillig, uit eigen motivatie

Zonder doel

Formeel leren Non-formeel leren Informeel leren

Wat je van scouting leren kan

Wat je van scouting leren kan Scouts is een kweekvijver van talent. Heel wat managers leidden als 16-jarige hun patrouille. Hoeveel artiesten straalden niet op hun eerste bonte avond bij de welpen? Gepassioneerde ondernemers, betrokken ouders, de beste vrienden en ontelbaar veel wereldverbeteraars, allemaal zijn ze scout of gids (geweest). En dat is geen toeval. Want ons doel is duidelijk: de ontplooiing van kinderen en jongeren als individu, in groep en in de samenleving.

Wat betekent dat dan juist? Wat steken scouts en gidsen onderweg op, zodat ze luidop willen en kunnen dromen van gelukkige mensen in een rechtvaardige wereld? De basispijlers en thema’s wijzen je hierbij de weg. En het effect van scouting stopt daar niet: het is een leerschool voor het leven.

Basispijlers

Onze basispijlers vertellen wat het betekent om scout of gids te zijn. Ze vormen ons innerlijk kompas, de vijf waarden die scouting richting geven en onze missie en ons doel helpen waarmaken. Een kompas in ontelbare acties, keuzes, reacties, …

Scouts en gidsen staan voor engagement, zelfontplooiing, ploegwerk, solidariteit en avontuur. Niet zomaar gekozen, het zijn vijf waarden die ons de richting wijzen naar een rechtvaardige wereld. De basispijlers zorgen ervoor dat scouts en gidsen opgroeien tot gelukkige, veerkrachtige mensen die om de toekomst geven. Elke basispijler linkt aan één of meerdere aspecten van ons doel (ik - anderen - de wereld). Het zijn waarden die je doen groeien, en die ook buiten de scouts en in je verdere leven een positief verschil maken. Waarom kiezen we juist voor deze vijf basispijlers? Hoe linken ze aan ons doel?

• Engagement is de motor van verandering in je omgeving en de wereld. Bijdragen aan een groter geheel geeft voldoening en verenigt je met andere gedreven mensen.

• Zelfontplooiing is je leven lang groeien en steeds dichter bij jezelf komen. Je staat nieuwsgierig in het leven, leert proberen, knoeien en doorzetten.

• Ploegwerk toont dat je samen meer kan dan alleen. Ook buiten de scouts is goed samenwerken onmisbaar, met wie er ook op je pad terechtkomt.

• Solidariteit leert je opkomen voor anderen en actie ondernemen voor een rechtvaardige wereld. Het verbindt je met mensen over culturen, grenzen en generaties heen.

• Avontuur laat je stoutmoedig in het leven staan: je durft iets nieuws te proberen en leert met onzekerheden omgaan. Vernieuwende ideeën ontstaan vaak uit het ontdekken van het onbekende.

Naast een algemene omschrijving, lees je bij elke basispijler voorbeelden van hoe je leden die tot uiting kunnen laten komen. Dat op zich is al een groeitraject. Door de jaren heen krijgen leden de waarde van de basispijlers mee en leren ze hoe ze die kunnen uitdragen. Voor leiding komt er nog een extra laag bij: je geeft dit kompas door aan je leden. Niet door in elke activiteit op alle vijf te focussen, wel door ze aan bod te laten komen doorheen het jaar. Dat kan uitdrukkelijk als onderdeel van een spel of net verweven zijn in je activiteiten. Je vindt bij elke basispijler enkele ideeën hoe je ermee aan de slag kan gaan.

Engagement

Je kiest vol overtuiging om gids of scout te zijn, neemt een actieve rol op en staat klaar om bij te springen. Zelfs als het pijpenstelen regent, zetten we samen onze tenten op. Engagement is doen wat je belooft, zonder te verwachten dat daar iets tegenover staat. Je zet je schouders eronder, gemotiveerd door een gemeenschappelijk doel. Door onze verantwoordelijkheid te nemen, weten anderen dat ze op ons kunnen

Engagement is dat vonkje goesting waarmee je toont dat je het meent.

rekenen. Soms lijkt dat vanzelfsprekend, maar engagement vraagt inspanning. Betrokken en betrouwbaar zetten we ons in voor het grotere geheel: voor de groep, elkaar en de wereld. Van woord tot daad, vrijwillig en niet vrijblijvend. Zo blijft de scoutsvlam branden en steken we er anderen mee aan.

Hoe kunnen leden engagement uitdragen?

long-arrow-right Naar activiteiten komen en actief meedoen.

long-arrow-right Een passie voor scouting hebben en je ook inzetten wanneer je even minder gemotiveerd bent.

long-arrow-right Spontaan helpen bij taakjes zoals de afwas, materiaal dragen of water halen.

long-arrow-right Als je iets belooft, je best doen om dat na te komen.

long-arrow-right Open communiceren over wat wel en wat niet lukt.

Hoe kan je als leiding engagement stimuleren?

long-arrow-right Sta samen stil bij wat scouting betekent voor je leden en hoe engagement er op verschillende manieren kan uitzien.

long-arrow-right Motiveer leden om zich in te zetten.

long-arrow-right Zet je als leiding zelf in en toon betrokkenheid door iets meer te doen dan strikt nodig.

long-arrow-right Maak het belang van engagement zichtbaar: helpen bij een wafelverkoop zorgt ervoor dat het inschrijvingsgeld laag blijft en actief meedoen met de laddercompetitie maakt het spel zoveel leuker.

Zelfontplooiing

Scouting zet je op weg om te groeien tot de persoon die je wil worden. Zelfontplooiing is bewust je eigen route kiezen, nieuwe skills leren en ontdekken wat je talenten zijn. Je durft dromen en staat nieuwsgierig in het leven, open voor anderen en de wereld om je heen. Kapoenen

ontdekken welke spelletjes ze het leukst vinden en jins ontwikkelen hun inlevingsvermogen. We groeien allemaal op ons eigen tempo. Als het moeilijk gaat, zetten we door. Fouten zien we niet als struikelblokken, maar als kansen om te leren. Zelfontplooiing is stilstaan bij ervaringen en hoe je die beleefde. We stimuleren elkaar om te groeien, met respect voor ieders unieke pad. Want in scouting geloven we dat iedereen het recht heeft hun authentieke zelf te vinden, te worden én te zijn.

Hoe kunnen leden zelfontplooiing uitdragen?

long-arrow-right Nieuwsgierig zijn en zin hebben om iets bij te leren.

long-arrow-right Aan de slag gaan met je kwaliteiten en valkuilen.

long-arrow-right Meer en meer zelfinzicht krijgen: wie ben ik en welke invloed heb ik op anderen?

long-arrow-right Je eigen dromen waarmaken, naar doelen leren werken.

long-arrow-right Weten wat je talenten zijn: waar je van nature goed in bent en wat je graag doet.

long-arrow-right Iemand aanmoedigen wanneer die iets aan het leren is.

Hoe kan je als leiding zelfontplooiing stimuleren?

long-arrow-right Geef je leden ruimte om hun talenten te ontdekken bij de scouts. Zet in op verschillende soorten activiteiten: knutselen, oriëntatietechnieken, een quiz, ...

long-arrow-right Bouw actief momenten in waarop je met leden kan reflecteren over ervaringen

long-arrow-right Stel open vragen aan leden over waar ze denken goed in te zijn of waarin ze willen groeien.

long-arrow-right Geef complimenten aan je leden of steek een spel in elkaar waarbij ze elkaar complimenten geven.

Lees meer: P. 43 Speelvelden

Lees meer: Leren door te doen p. 33

Ploegwerk

Dromen waarmaken, dat kan alleen door sterk ploegwerk. Arm in arm bouwen aan indrukwekkende sjorconstructies of de overwinning vieren na een één-tegen-allenspel, samen kunnen we meer dan alleen. Iedereen brengt hun uniek talent mee. Of je nu een goede planner, een vlotte babbelaar of een creatieve denker bent, elk talent is waardevol. Gaandeweg ontdek je dat de mooiste oplossingen ontstaan uit verschillende meningen en open communicatie. Ploegwerk is vertrouwen op elkaar, samen beslissen en

samenwerken aan een gemeenschappelijk doel. Dat doel bereiken, of onderweg een ander succes ervaren, maakt elke groep hechter. Je leert elkaar beter kennen en smeedt onverwachte banden. Door ploegwerk bereiken we als scouts en gidsen de hoogste toppen, waar we samen genieten van het uitzicht.

Hoe kunnen leden ploegwerk uitdragen?

long-arrow-right

Samenwerken met iedereen, of je nu de dikste vrienden bent of niet.

long-arrow-right Vertrouwen op elkaar en op de meerwaarde van je eigen aandeel in het werk.

long-arrow-right Je ideeën delen, aangeven wat je minder ziet zitten en luisteren naar anderen.

long-arrow-right Samen beslissingen maken en de keuze van de groep volgen, ook als je zelf eerst een ander idee had.

Hoe kan je als leiding ploegwerk stimuleren?

long-arrow-right Organiseer groepsopdrachten zoals samen het lokaal inrichten, een schattenjacht, een kampvuuract in elkaar steken, ...

long-arrow-right Bedenk veel kleine opdrachten voor jongere takken en grotere doelen voor oudere takken.

long-arrow-right Zet de kwaliteiten van je leden in de kijker, met complimentjes of een spel waarbij ze elkaars talenten leren kennen en versterken.

long-arrow-right Deel verantwoordelijkheden uit aan (kleinere) groepen: vieruurtje maken, helpen met een geldactie, patrouillekoffer inladen voor het kamp, …

Solidariteit

Solidariteit gaat over luidop dromen van een betere wereld, en daar voluit voor gaan. Als scouts en gidsen dragen we zorg voor anderen. We springen bij wanneer iemand in onze groep, buurt of samenleving daar nood aan heeft. Solidariteit is bijdragen op je eigen manier en naar eigen kunnen, met grote of kleine daden. Van je vieruurtje delen met je nest tot je droge

sokken uitlenen, taken eerlijk verdelen op kamp of helpen bij ouderen uit de buurt, solidariteit creëert verbondenheid binnen de groep en met de mensen rondom ons. Als gidsen en scouts maken we bewust het verschil, voor elkaar en voor een betere wereld. Zo werken we samen aan een warme, rechtvaardige samenleving voor iedereen.

Hoe kunnen leden solidariteit uitdragen?

long-arrow-right Het werk zo verdelen dat de sterkste schouders meer dragen, om anderen te ontlasten.

long-arrow-right Verder kijken dan jezelf of je groep. Bewust zijn van hoe je een positief verschil kan maken.

long-arrow-right Zorg dragen voor elkaar en zelf hulp vragen aan anderen.

long-arrow-right Spontaan met kleine acties de wereld rond je beter maken: een omgevallen fiets oprapen, de deur openhouden voor iemand of het laatste dessert aanbieden.

Hoe kan je als leiding solidariteit stimuleren?

long-arrow-right Organiseer een activiteit waarin elke tak iets doet voor de omgeving of de samenleving. Denk aan kaartjes maken voor kankerpatiënten, een natuurgebied opruimen zodat vogels kunnen broeden of zamel geld in voor mensen die in een rampgebied leven.

long-arrow-right Motiveer je leden om met elkaar te delen.

long-arrow-right Stimuleer je leden om iemand in de groep die het moeilijk heeft te helpen.

Lees meer: P. 19

Thema’sBetrokken op de wereld rond je

Avontuur

Scouting ademt avontuur: ravotten, vlotten maken of nachtspel. We zijn altijd op zoek naar een uitdaging die grenzen verlegt. Een toneeltje opvoeren, in bomen klimmen, hulp vragen, vuurtje stoken - avontuur vind je in allerlei vormen en durf ziet er voor iedereen anders uit. Dapper zijn is toch doen wat spannend

Avontuur

schuilt achter elke hoek en zit in elke boom.

voelt, met gezond verstand en soms een klein hartje. Je springt erin, omdat elk avontuur een ervaring is waar je iets uit kan leren. En wanneer iemand struikelt, verzacht de groep de blutsen en de builen. Samen op tocht over onbekende paden, grenzeloos ontdekken en groeien: scouting, da’s durven!

Hoe kunnen leden avontuur uitdragen?

long-arrow-right Openstaan om iets nieuws te proberen.

long-arrow-right Veerkrachtig zijn – rechtstaan als je valt.

long-arrow-right Spanning niet zomaar uit de weg gaan: je probeert het eerste deel van een hoogteparcours of start het nachtspel hand in hand met je beste vriend tot je je zekerder voelt.

long-arrow-right Elkaar stimuleren om uitdagingen aan te gaan en om elkaars grenzen te respecteren.

Hoe kan je als leiding avontuur stimuleren?

long-arrow-right Avontuurlijke activiteiten op maat van je tak: nachtspel, kabelbaan, zingen op straat, zo hoog mogelijk een krijtstreep proberen zetten, toneeltje met monsters, ...

long-arrow-right Je leden aanmoedigen wanneer ze twijfelen om iets te doen. Als ze nee zeggen, die keuze respecteren.

long-arrow-right Bewust zijn dat iets spannends voor iedereen anders is en hierop inspelen. Leden uitdagen, zonder ze werkelijk bang te maken.

long-arrow-right Je leden nieuwe ervaringen aanbieden met activiteiten die hen in nieuwe situaties of op verrassende plekken brengen.

Overzicht

Basispijlers

long-arrow-right Zijn waarden die richting geven aan scouting.

long-arrow-right Vertellen hoe we in het leven staan.

long-arrow-right Zijn ons kompas naar gelukkige mensen in een rechtvaardige wereld.

Engagement

Zelfontplooiing

long-arrow-right Engagement begint bij betrokkenheid.

long-arrow-right Engagement is bewust kiezen en je schouders eronder zetten.

long-arrow-right Engagement is zorgen dat anderen op je kunnen rekenen.

long-arrow-right Zelfontplooiing is altijd blijven groeien.

long-arrow-right Zelfontplooiing is je eigen pad verkennen, en ontdekken wie je bent.

long-arrow-right Zelfontplooiing is geloven in jezelf.

Ploegwerk

long-arrow-right Ploegwerk is samen ondernemen, overleggen en doen.

long-arrow-right Ploegwerk is samen meer zijn dan alleen.

long-arrow-right Ploegwerk is genieten van verbondenheid.

Solidariteit

long-arrow-right Solidariteit is een handje toesteken.

long-arrow-right Solidariteit is zorgen voor anderen en voor de samenleving.

long-arrow-right Solidariteit is je belangeloos inzetten.

Avontuur

long-arrow-right Avontuur is grenzen verleggen.

long-arrow-right Avontuur is durven.

long-arrow-right Avontuur is onbekend, overal en voor iedereen anders.

Thema’s

Scouting vormt een wereld op zich: de groep als samenleving in het klein, met eigen gewoontes en waar er voor elkaar gezorgd wordt. Toch spelen scouts en gidsen niet in een vacuüm. We delen een droom over een rechtvaardige wereld en gelukkige mensen. Steen voor steen verzetten we bergen om die droom waar te maken, op onze eigen manier. Niet met grootse campagnes, wel door leden bewust te maken van thema’s die centraal staan in onze missie. Zo kunnen zij binnen en buiten scouting actie ondernemen om die missie waar te maken.

De verrekijker brengt wat veraf lijkt dichtbij. Soms keren we hem om, om onszelf in het grotere plaatje te zien. Dat is wat de thema’s doen.

Mentaal welbevinden en veerkracht begint bij eens vragen: “Ça va met jou?” en Goed omgaan met elkaar zit al in nieuwe leden warm welkom heten. Zo kan je voor elk thema veel doen, als groep en als leidingsploeg: verminderd inschrijvingsgeld (Diversiteit en inclusie), zonnepanelen leggen (Natuur, klimaat en milieu) of je buren uitnodigen voor het groepsfeest (Betrokken op de wereld rond je). Inspiratie daarover vind je op de website van Scouts en Gidsen Vlaanderen. In dit hoofdstuk ligt de focus op hoe je de thema’s kan meegeven aan je leden, zodat zij er ook bewust mee aan de slag gaan.

De basispijlers en thema’s zetten ons elk op hun manier op weg om onze droom te verwezenlijken. De basispijlers geven richting aan hoe we in het leven staan. Leden maken zich de basispijlers eigen door ze te verweven in hun gedrag. De thema’s leren scouts en gidsen het belang inzien van een aantal maatschappelijke onderwerpen, en vooral hoe ze er een verschil in kunnen maken. Ze oriënteren ons op de wereld en hoe we die vorm kunnen geven.

We kiezen om acht thema’s in de kijker te zetten. Dat lijkt misschien veel om op in te zetten, maar je doet het waarschijnlijk al meer dan je denkt.

Betrokken op de wereld rond je

Scouts en gidsen bouwen bruggen en blijven niet op hun eiland.

Scouts en gidsen bouwen bruggen en blijven niet op hun eiland. Op vertrouwde plekken of in onbekende oorden: overal waar we onze tent opzetten, zoeken we verbinding met onze omgeving. Van de buren tot de burgemeester, van het jeugdhuis tot de moskee, van lokaal tot kampterrein. Met groot plezier en kleine daden reiken we uit naar onze omgeving en zetten we ons ervoor in. We beseffen dat de wereld groter is dan onze eigen tak en scouting groter dan onze eigen groep. Verweven in een grotere scoutsgemeenschap, ontmoeten we andere scouts en gidsen en voelen we ons verbonden: in België en in de wereld. Betrokken zijn op de wereld rond je, betekent dat je je bewust bent van wat er leeft in je omgeving en van de impact die scouting kan hebben. Met open blik voor wat er in de wijde wereld gebeurt, doen wij ons deel om haar beter achter te laten dan hoe we haar gevonden hebben.

Hoe kan je met je leden inzetten op betrokken op de wereld rond je?

• Een stoepkrijtactie voor een verkeersveilige en speelvriendelijke wijk.

• Wissel uit met een buitenlandse scouts- of gidsengroep

• Organiseer een buurtfeest met andere verenigingen uit je omgeving.

• Ga respectvol om met de buren van je kampterrein: geen te luide muziek, bedankingsbrieven schrijven, onderweg rekening houden met andere weggebruikers …

• Kleding inzamelen voor mensen op de vlucht.

Lees meer: P. 63 De vele vormen van scoutingDe wereld van scouting

Diversiteit en inclusie

Elk met een eigen verhaal, iedereen kan erbij. Geen holle woorden, maar iets waar we echt in geloven en naar streven. Zowel in scouting als in de samenleving. Diversiteit is onze kracht, want verscheidenheid verruimt je blik en versterkt de groep. Tegelijk zijn we ons bewust van ongelijkheid en drempels die mensen ervaren, omdat een bepaald hokje niet voor hen past. Scouts en gidsen geven niet om hokjes en zoeken liever

naar manieren waarop we kunnen samenspelen, -werken en -leven. Het is een zoektocht die uitdagend kan zijn, maar de moeite waard is. We vormen één groep, waar verschillen geen afstand scheppen maar de tocht net interessanter maken. Want hoe anders we ook zijn, iedereen is gelijkwaardig. Verbonden in verscheidenheid bouwen we aan een wereld waarin elke persoon zichzelf kan zijn.

Hoe kan je met je leden inzetten op diversiteit en inclusie?

• Samen cadeaus maken voor het winterfeestje in plaats van iedereen vra gen om een cadeau mee te brengen van een bepaald bedrag.

• Steek een spel in elkaar waar leden hun unieke kennis of vaardigheden kunnen inzetten, om de kracht van verschillen naar boven te laten komen. De snelste loper verzamelt puzzelstukjes voor de denkers van de groep, terwijl twee anderen tips geven door liedjes te spelen op een trompet.

• Leer je leden om rekening te houden met elkaar door in groep te praten over verschillende gewoontes, culturen en noden: wat moeten we van elkaar weten voor we op kamp gaan? Voor jongere takken kan je ook werken met tekeningen of een verhaal om het uit te leggen.

• Vermijd bij het inkleden van activiteiten stereotypen van bepaalde groepen mensen of culturen.

• Geef als leiding het goede voorbeeld en spreek ook je leden aan als ze discriminerende opmerkingen maken. En bevestig ze als ze spontaan begrip opbrengen voor de noden van een ander.

Een stem die gehoord mag worden

Of je nu luid roept of zacht fluistert: jouw meningen, dromen en ideeën doen ertoe. Als scouts en gidsen geloven we dat elke stem telt. In kampvuurgesprekken en discussies spreken we ons uit over wat ons raakt en luisteren we met open oren naar de mening van anderen. We leren onze eigen visie vormen en tegen de stroom inzwemmen. Beslissingen worden in samenspraak gemaakt, met ruimte voor elk standpunt. Want een gedragen beslissing is een goed begin. Onze stem mag ook buiten de scouts krachtig weerklinken: met acties in het dorp, op de kinderraad, of in betogingen. Zo komen we op voor een rechtvaardige en democratische wereld, waarin kinderen en jongeren mee de richting bepalen. Stap voor stap, stem voor stem.

Hoe kan je met je leden inzetten op een stem die gehoord mag worden?

• Inspraakmomenten waarbij leden afgelopen activiteiten evalueren, ideeën geven over hun daguitstap of beslissen voor welk goed doel ze een actie willen doen.

• Ingaan op een voorstel van je leden om de activiteit nog leuker te maken.

• Respect tonen voor elkaars mening en je leden stimuleren om een mening te vormen.

• Is er een maatschappelijk thema dat je leden wakker houdt? Bedenk samen een actie om hun stem te laten horen: zelf posters maken, op straat komen, een brief schrijven naar politici, ...

• Een systeem uitwerken waardoor niet alleen de luidste stemmen gehoord worden, maar ook stillere leden aan bod komen.

• Plannen om je lokaal in te richten of komt er een speelpleintje in de buurt? Laat je leden tekeningen maken van hoe het eruit mag zien en realiseer samen hun dromen.

Goed omgaan met elkaar

We trekken samen op verkenning en tuimelen door het leven, want de magie van scouting ontstaat in het contact tussen mensen. Scouts en gidsen zetten respect, verdraagzaamheid en een positieve sfeer centraal. In plezier en in ruzie, in vragen en antwoorden, in de groep en daarbuiten. Je toont het door erkenning aan anderen te geven en begrip te hebben voor hun beleving. De basis voor ons avontuur is een veilige omgeving waar niemand uit de boot valt.

Daarom werken we aan een fijne groepssfeer met aandacht voor de noden en grenzen van anderen en van onszelf. Ervoor zorgen dat iedereen zich goed voelt, is onze rode draad. Het kan soms even botsen, we lijmen de stukken altijd weer aan elkaar. Zo creëren we een plek waar de warme sfeer geen toeval is, maar een vuurtje dat we samen stoken.

Hoe kan je met je leden inzetten op goed omgaan met elkaar?

• Neem voldoende tijd met je tak om elkaar te leren kennen: zijn er leden met gemeenschappelijke hobby’s of interesses? Waarin verschillen ze van elkaar?

• Ga respectvol om met elkaar en met je leden: plagen mag niet uitlachen of pesten worden. Respecteer elkaars grenzen, want niet iedereen zit hetzelfde in elkaar.

• Maak een complimentjesmuur of doe een rondje ‘positief roddelen’, waarbij je leden enkel positieve dingen over elkaar zeggen.

• Speel een spel waarin leden kennismaken met het begrip ‘grenzen’ (comfort-stretch-paniek) en erover leren praten.

• Moedig leden aan om bij ruzie of uitsluiting samen oplossingen te vinden en het weer goed te maken.

• Doe groepsopdrachten met de hele tak en wissel regelmatig van groepjes om de kans op kliekjes te verkleinen.

Mentaal welbevinden en veerkracht

Net als onze sjortouwen liggen we al eens in de knoop met onszelf. Scouting is een warme en veilige plek die zacht is wanneer het vanbinnen stormt. Je kan er je rugzak afzetten en opladen. Want samen lachen, spelen en avonturen beleven, dat doet deugd. We staan stil bij hoe het met onszelf gaat en hebben oog voor elkaar. Gaat het even wat minder? Dan is er een luisterend oor of een schouder om op te leunen. Zo blijven we dicht bij onszelf,

Net als onze sjortouwen liggen we al eens in de knoop met onszelf.

maar nooit alleen. Scouting maakt ons bovendien veerkrachtig: het geeft ons stevige wortels zodat we niet zomaar omwaaien. We gaan uitdagingen aan, leren falen en met weinig luxe ons plan trekken. We ontdekken dat we sterker zijn dan we denken, en dat we altijd weer recht kunnen klauteren. Op eigen benen of met een beetje hulp. In een wereld die tegelijk mooi en moeilijk is, biedt scouting houvast.

Hoe kan je met je leden inzetten op mentaal welbevinden en veerkracht?

• Grote uitdagingen die toch lukken, geven leden zelfvertrouwen. Bouw uitdagingen stap voor stap op, zodat er na een mislukte poging altijd een succesverhaal volgt. Vier samen elke overwinning.

Maak gevoelens bespreekbaar: met kaartjes, tekeningen of in een spel.

Leer je leden hoe ze elkaar kunnen troosten als het even moeilijker gaat: door samen afleiding te zoeken of het verdriet er net te laten zijn.

Zorg dat je leden bij de scouts stoom kunnen afblazen in stressvolle periodes, zoals tijdens de examens.

Geef leden erkenning wanneer ze het beste maken van een moeilijke dag. Als leiding kan je niet alle problemen oplossen, de scouts is wel een veilige haven. Zoek zelf ondersteuning of verwijs leden door naar professionele hulp wanneer het je petje te boven gaat.

Lees meer: P. 26 Thema’sTijd om jong te zijn

Natuur, klimaat en milieu

Natuur is onze troef. Het is onze favoriete plek om op avontuur te gaan. In het bos, op rivieren en in de bergen voelen we ons helemaal thuis. We blijven verwonderd over al het moois dat de planeet ons biedt. Tegelijk weten we hoe kwetsbaar dat is. Door op kamp te leven op het ritme van de natuur of op tocht je weg te zoeken langs eeuwenoude bomen, leren we de waarde van onze leefomgeving kennen. We leren zorg dragen voor het leven rondom ons en maken bewuste keuzes, binnen de grenzen van de aarde. Minder is meer, behalve als we kunnen teruggeven aan de planeet. Als een sneeuwbal kunnen onze kleine acties grootse gevolgen hebben. Elke herbruikbare drinkbus, vegetarische maaltijd of boomplantactie telt mee. Zo dragen we bij aan een wereld waar mens en natuur samen kunnen blijven groeien, nu en in de toekomst.

Hoe kan je met je leden inzetten op natuur, klimaat en milieu?

• Laat jullie speel- of kampplek altijd beter achter dan hoe jullie ze vonden.

• Organiseer eens een activiteit waarbij je leden afval leren sorteren, plant zaadjes voor een bloemenweide op jullie terrein of maak een spel over het klimaat.

• Ontdekkingstocht in de natuur: ontdek dierensporen, tel vogels, leer sterren en sterrenbeelden herkennen.

• Daag je leden uit om te koken met overschotten, zo weinig mogelijk afval of de groenten van het seizoen.

• Wees je bewust van je impact op tentenkamp: sprokkel alleen dood hout, gebruik biologische zeep en gooi geen chemische producten in de hudo.

Tijd om jong te zijn

Voluit jong zijn, dat begint bij zelf je vrije tijd invullen. Het is de vrijheid om je ongeremd uit te leven, zonder prestatiedruk of de verwachting om altijd ergens aan bij te dragen. Scouting geeft ruimte om te spelen, te lachen en te ravotten. Zorgeloos plezier, zonder meer. Tijd om jong te zijn, is ook tijd krijgen om te ontdekken wie je bent, want alle wegen liggen nog open. In die zoektocht steunen en waarderen we elkaar. Scouts en gidsen leren groeien door niet altijd binnen de lijntjes te kleuren. Soms wat onbezonnen, maar altijd met het hart op de juiste plaats. We zijn specialisten in experimenteren en grenzen verleggen, fouten maken en ze weer goedmaken. Elke keer leren we weer bij. Zo genieten we van jong zijn, zonder alle last van de wereld te dragen, en dromen we luidop van een mooiere wereld.

Hoe kan je met je leden inzetten op tijd om jong te zijn?

• Speels grenzen opzoeken door iets te doen dat eigenlijk niet hoort: zonder handen eten, racen in een winkelkar of grappen uithalen met de leiding.

• Tijd om jong te zijn en goed omgaan met elkaar gaan hand in hand. Ga in gesprek als leden over de grens gaan zodat ze begrijpen waarom je ingrijpt.

• Spelen om te spelen en niet om te winnen, bijvoorbeeld tijdens een fantasiespel met jongere leden of een onnozel spel bij oudere takken.

Fouten maken mag! Reageer luchtig wanneer iemand een stomme stoot begaat. Niemand hoeft zich te schamen over leermomenten.

Vrolijk de opbouwdag op kamp of de afwas op met afwasliedjes of danspauzes.

Laat je meeslepen door een spel en amuseer je samen met je leden! Want op spelen staat geen leeftijd.

Lees

Zingeving

We geloven in onszelf, in elkaar en in iets meer - zingeving laat ons stilstaan bij kleine en grote vragen, waar hét antwoord niet op bestaat. We geloven in de kracht van samen ontdekken en onderzoeken, om zo betekenis te geven aan het pad dat je bewandelt. Er is ruimte voor verschillende levensbeschouwingen en overtuigingen. Zingeving zit in reflectie en verwondering, in verbinding en rituelen. Het is momenten opzoeken die uitnodigen tot nadenken over de grotere vraagstukken: wie

Bij het kampvuur delen we vragen en verkennen we gedachten. De vlammen wakkeren een zoektocht naar betekenis aan.

ben ik, wat betekenen mijn vrienden voor mij, wat vind ik belangrijk, en wat is mijn plek in de wereld? Stilstaan is daarom niet per se stil en niet altijd alleen. Mijmeren onder de sterrenhemel, boeiende babbels of een brief schrijven naar jezelf in de toekomst. Wie speelt met hart en ziel, ontdekt dat scouting niet alleen leuk, maar ook zinvol is.

Hoe kan je met je leden inzetten op zingeving?

• Rituelen als belofte of totemisatie zijn zingevingsmomenten bij uitstek. Een warm en betekenisvol ritueel laat je leden reflecteren over wie ze zijn en wat ze anders willen doen.

• Een zingevingstocht met kaarsjes en onderweg denken je leden na over vragen als: wat betekent de scouts voor mij? Wat wil ik graag betekenen voor de scouts?

• Kinderen zijn van nature kleine filosofen, ze stellen voortdurend vragen. Speel hierop in en moedig hen aan om zelf antwoorden te bedenken. Ook oudere leden kan je uitdagen met diepgaande gesprekken.

• Gaat één van je leden door een ingrijpende verandering of rouw? Maak er ruimte voor, in groep of tijdens een persoonlijk gesprek. Je kan samen een brief schrijven of erover praten of gewoon even luisteren.

• Geef je leden de kans om te vertellen over hun geloof of overtuiging, en wat het voor hen betekent.

• Bezinning op kamp: een moment om samen te zingen, verhalen te vertellen of op een creatieve manier stil te staan.

Overzicht

Thema’s

Onze thema’s dragen bij aan gelukkige mensen in een rechtvaardige wereld. We maken leden ervan bewust zodat zij zelf actie kunnen ondernemen. Sommige thema’s focussen eerder op mensen als individu, terwijl andere een invloed hebben op wat er gebeurt in de groep, de omgeving of zelfs de hele wereld.

Omgeving en de wereld

Natuur, klimaat en milieu

Betrokken op de wereld rond je

Zingeving

Tijd om jong te zijn

Een stem die gehoord mag worden

Diversiteit en inclusie

Goed omgaan met elkaar Mentaal welbevinden en veerkracht

Mensen als individu

Mensen in groep

Leerschool voor het leven

Groeien binnen scouting blijft niet bij de basispijlers en thema’s alleen. Doorheen je scoutscarrière wordt je rugzak goed gevuld: boten onderhouden, compromissen sluiten, aardappelen schillen, anderen betrekken, plannen maken … wat je leert bij de scouts gaat een leven lang mee. Deze voorbeelden tonen aan op hoeveel kleine momenten scouting een grote impact heeft. Als leiding af en toe stilstaan bij welke kansen er nog zijn om je leden iets bij te brengen, versterkt dat effect nog meer.

Klaar voor ons zelfgemaakt spel?

Als deel van onze totemisatie maken we een spel voor de andere jonggivers. We hebben al gebrainstormd en werkten het dan per twee verder uit. Nu komen we terug samen om alles te overlopen. Eén groepje zou een rolstoel zoeken, want Nora heeft haar been gebroken, dus we zoeken samen een oplossing. Dan staan we stil bij wat iedereen goed kan en verdelen we de taken.

Wat leden uit dit moment kunnen leren:

• taken verdelen

• inkleding tot leven brengen

• vertrouwen op elkaar

• je mening uiten

• afspraken maken

• elkaar helpen

• luisteren naar elkaar

• reflecteren

• rekening houden met elkaar

• ideeën uitwerken

Knutselen in de natuur

Vandaag gaan we knutselen in het bos. Met alles wat we vinden in de natuur, maken we samen één groot kunstwerk. Sommigen bouwen met takken een grote constructie, anderen verzamelen bladeren in alle kleuren. We maken er samen één geheel van.

Wat leden uit dit moment kunnen leren:

• creatief denken

• samenwerken

• geduldig zijn

• respect voor de natuur

• iedereen betrekken

• nieuwsgierigheid

• fijne motoriek

• initiatief nemen

Verkeerde pad, goede sfeer

Driedaagse is ons favoriete avontuur: we zoeken zelf een slaapplaats, plannen onze tocht en krijgen een budget mee om eten te kopen. We ontdekken dat we fout liepen en net dan begint het te regenen. Snel, schuilen in het bushokje! En wat nu?

Wat leden uit dit moment kunnen leren:

• oriëntatie

• doorzetten

• optimistisch zijn

• oplossingsgericht denken

• omgaan met geld

• rugzak inladen

• verantwoordelijkheid nemen en geven

• zorgzaam zijn

Hoe scouting doet groeien

Hoe scouting doet groeien

Woudloperskeuken, rolstoelparcours, verkleden, … Hoe zorgen die activiteiten ervoor dat scouts en gidsen zich niet alleen amuseren, maar ook opgroeien tot mensen die samen met anderen iets in gang kunnen zetten? Al zie je gidsen en scouts vanop een afstandje ‘maar wat spelen in een bos’, er zit een doordachte methode achter die ervoor zorgt dat leden zich ontplooien. Onbewust wordt die manier van werken al jaren doorgegeven.

We doen iets dat werkt, maar hoe komt dat? Je ontdekt het in dit hoofdstuk.

De scoutsmethode is onze manier om leden te laten groeien. We creëren een leerrijke omgeving waarbinnen dat kan gebeuren en zorgen voor boeiende, afwisselende activiteiten dankzij onze speelvelden. De combinatie van die drie onderdelen maakt scouting niet alleen uniek, maar ook enorm krachtig. Elk onderdeel zorgt ervoor dat scouts en gidsen zich kunnen ontplooien en tegelijk volop genieten.

Scoutsmethode

Scouting kiest voor haar eigen manier van leren: actief en betekenisvol, vrijwillig en vrij van vastgelegde doelen of plannen. Ontdekken en groeien zit in alles wat we doen. De scoutsmethode is al jarenlang ons succesrecept voor de ontplooiing van duizenden scouts en gidsen. Het is onze unieke manier om kinderen en jongeren iets bij te brengen.

De scoutsmethode is een combinatie van elementen die elk op hun eigen manier ontplooiing versterken. In dit hoofdstuk krijg je meer inzicht in hoe dat juist gebeurt. Zo kan je bewuster spelen met die verschillende elementen. Het samenspel van alle elementen is waar de magie van groeien in scouting zit. Sommige zet je wekelijks in, andere komen een paar keer per jaar terug. Misschien gebruik je bepaalde elementen van de scoutsmethode al spontaan en gemakkelijk, terwijl andere je uitdagen. Laat de scoutsmethode als een verrijking van je zakmes zijn, waarmee je activiteiten bijschaaft, basispijlers en thema’s aanboort, en een extra laag op scouting schroeft.

Leren door te doen

Durven, vallen, voelen, begrijpen – bij de scouts leren we door te doen. Het gaat over voluit beleven en experimenteren. Want scouting is groeien op een actieve manier, zonder schoolborden of een bepaald doel om te halen. Een ervaring krijgt nog meer betekenis wanneer je er, samen of alleen, op terugkijkt. Zoals welpen die verschillende takjes op het vuur gooien om zo te ontdekken welk hout het snelst brandt. Doen en denken, ervaren en reflecteren vormen samen één van de meest effectieve manieren om iets bij te leren.

Leren door te doen betekent ook eens iets uitproberen zonder dat je weet hoe het eigenlijk werkt. Dat kan met heel veel botsen, soms tegen dezelfde steen, tot het uiteindelijk toch lukt. Niet blindelings, maar door je af te vragen wat er wel of niet goed liep en die inzichten mee te nemen naar een volgend moment. Als leiding heb je oog voor die balans: af en toe iets voordoen en je leden verder laten proberen. Of hen met een paar vragen laten nadenken hoe ze iets willen aanpakken, voordat ze aan de slag gaan. Zelfs momenten die als een mislukking aanvoelen, mogen er zijn, want daar kan je uit leren.

Leren door te doen

In kleine groep

Leden ontplooien zich ook onbewust door alle betekenisvolle momenten tijdens activiteiten. Samen winnen met je vrienden, lachen omdat de pannenkoeken zijn verbrand of je geborgen voelen tijdens een griezelspel. Want scouting is intens beleven en die momenten blijven plakken. Door als leiding een waaier aan echte ervaringen aan te bieden, geef je leden de kans om enorm veel bij te leren.

Scouts en gidsen werken, spelen en leven het liefst samen. Naast de hele groep of tak zijn kleine groepen een belangrijke motor van groei. Binnen de tak stel je groepjes samen voor een spel, verdeel je leden in nesten of patrouilles of werken je leden in kleinere teams aan een project. Wat voor sommige leden moeilijk is om in een grote groep te tonen, komt in een kleine groep sneller naar boven. Kleine groepen bieden een duidelijke en veilige structuur, met ruimte voor ieders inbreng. Dat creëert een sterk gevoel van verbondenheid, wat stimuleert om met en van elkaar te leren. Tijdens een bosspel toont een derdejaars welp aan een eerstejaars hoe je een kamp kan bouwen en overleggen ze samen met hun ploeg over de beste strategie om de vlag van de anderen te vinden. Iemand neemt de leiding, samen verdelen ze taken en worden nieuwe talenten ontdekt. In groep leren leden rekening houden met elkaar en versterken ze elkaars kwaliteiten.

In kleine groep groeit een groot vertrouwen in elkaar en in jezelf.

Van kapoenen tot jins, iedereen heeft een natuurlijke neiging om kleinere groepjes te vormen. Als leiding stel je patrouilles en nesten bewust gevarieerd samen. Door ook eens activiteiten in andere groepjes te doen of leden zelf te laten kiezen, leren ze met iedereen samenwerken. Zelfs als leden elkaar niet zo goed kennen, groeien ze in kleinere groepen snel naar elkaar toe. Een groepje jonggivers zoekt hun weg met originele tochttechnieken en zeeverkenners onderhouden samen hun boot in de winter. De kleine groep is de plek waar samenleven een grote betekenis krijgt. Waar samen durven gemakkelijker gaat dan alleen.

Met goede daden

De wereld beter achterlaten dan we haar gevonden hebben: niet toevallig verweven we die ambitie in onze activiteiten. Met goede daden leren leden dat ze het verschil kunnen maken voor anderen en hun omgeving. De gidsen zamelen niet alleen geld in voor hun buitenlands kamp, maar ook voor een weeshuis in een ver land. Je moedigt je welpen aan om rondslingerend afval op te rapen tijdens de wandeling naar het bos. Die impact is niet te onderschatten: elke actie, hoe klein ook, doet ertoe. Dat besef voedt het zelfvertrouwen en werkt motiverend. Hoe donker de toekomstwolken soms lijken, goede daden vormen een gouden randje. Ze geven onze leden hoop mee, het idee dat het beter kan en dat ze daar zelf aan kunnen bijdragen. Daardoor leren scouts en gidsen om niet bij de pakken te blijven zitten, maar actie te ondernemen.

Goede daden dagen je uit om met een andere bril te kijken. Jins organiseren een spelnamiddag in het opvangcentrum en praten met jongeren van verschillende culturen. Door zich in te leven in anderen, verbreden ze hun wereldbeeld. Je kan met je leden nadenken over manieren om aan de slag te gaan met één van onze thema’s. Zo stimuleer je hen om de thema’s helemaal eigen te maken. Creatieve oplossingen om samen rivieren te verleggen, steen voor steen.

herinnering om elke dag een goede daad te doen

De knoop in onze das, is het geheugensteuntje om elke dag ons steentje bij te dragen. Daarmee zetten we de basispijler solidariteit om in de praktijk. Scouts en gidsen overal ter wereld staan daardoor stil bij hun rol in hun omgeving en de bredere maatschappij. Door regelmatig een goede daad te doen, ontdekken leden welke positieve impact ze kunnen hebben. Zo voelen ze zich gesterkt om te bouwen aan een warme, rechtvaardige wereld. Dus knoop in de das, handen uit de mouwen!

Lees meer: P. 21 & 22

Thema’sEen stem die gehoord mag worden en Goed omgaan met elkaar

In samenspraak

In overleg met elkaar leren leden samen vorm te geven aan scouting en aan het leven in hun groep. Zo krijgen kapoenen inspraak over wat het laatste spelletje wordt, bespreken jonggivers hoe ze hun tweedaagse aanpakken en hakken jins knopen door over het spel dat ze in elkaar steken. Dit gedeelde eigenaarschap zorgt voor een stimulerende leeromgeving waarin leden leren dat hun stem ertoe doet. Ze zitten aan de tekentafel, nemen verantwoordelijkheid op en voelen zich gesterkt om ervoor te gaan.

In de kruisbestuiving tussen je mening vormen en samen keuzes maken, ontstaat ruimte om te groeien.

Een discussie of stemming, de eerste stappen naar eerlijke en democratische manieren om tot een besluit te komen: dat gaat niet altijd vanzelf. Wrijving of botsen, het daagt leden uit in sociale interacties om verschillende perspectieven te begrijpen en oplossingen te zoeken. Zo draagt in samenspraak niet alleen bij aan een stem die gehoord mag worden, maar ook aan goed omgaan met elkaar

Samenspraak is meer dan de momenten die je als leiding bepaalt: het gebeurt ook tussendoor als je een goed idee voor een nieuwe spelregel oppikt of je welpen zelf een voorstel doen om hun slaaptent in te richten. Wakker deze momenten aan door je leden bevestiging te geven wanneer ze met een mening komen. Als leiding ben je niet alleen de dirigent van je activiteiten, leden componeren mee hun eigen scoutsverhaal.

Spelenderwijs

Dat leren en je amuseren hand in hand gaan, bewijst scouting elke week opnieuw. Door de combinatie van plezier en uitdaging leren leden vaak ongemerkt en spelenderwijs. Letterlijk in de vorm van een spel: een kookwedstrijd om puree te leren maken op houtvuur of een fotozoektocht om een stad te verkennen op buitenlands kamp. Al zit spelenderwijs in veel meer: door speelse prikkels over je activiteit te strooien, motiveer je leden om hun grenzen te verleggen. Racen naar de vlaggenmast, als ontdekkingsreiziger de tochttechnieken uitleggen, of een weekend evalueren met verf en ballonnen.

Een vleugje verbeelding creëert een alternatieve speelwereld, een laboratorium om te experimenteren zonder gevolgen in de echte wereld. Het is een veilige bubbel vol actie en inleving, waar je vrijwillig kan instappen. Jonge leden doen alsof ze een winkel uitbaten en proberen zo het echte leven uit. Ook oudere leden proberen verschillende rollen uit, waardoor ze stap voor stap hun eigen identiteit ontwikkelen. Spelverdeler van het bosspel, een bekende zanger imiteren of tikkertje met de keukenhanddoeken, ze blijven speels uitproberen en ontdekken.

SpeelveldenSpel

Lees

meer:

P. 44

Realiteit

Speelwereld

Uitdaging

Actie

Betekenisvolle ervaring

Al spelend leren scouts en gidsen hoe het leven in elkaar zit. Zo ontdekken ze niet alleen anderen en de wereld rondom hen, maar ook hun eigen talenten en grenzen. Samenwerken, tactieken bedenken, overleggen, keuzes maken, … En nog zoveel meer. Spelenderwijs is de heerlijke kampvuursnack waar je niet genoeg van krijgt, het is groeien zonder groot te worden.

Interesses verkennen

Sterke scoutsactiviteiten spelen in op de interesses van leden. We hebben aandacht voor individuele talenten en stimuleren leden om hun mogelijkheden en grenzen samen te verkennen. Door de opdeling in takken kan je inhaken op de leefwereld van je leden. Binnen je tak zorgt variatie in activiteiten ervoor dat er ruimte is om talenten en interesses verder te laten bloeien. Zo krijgt iedereen de kans om te ontdekken wat hen aanspreekt of motiveert. Die twee jonggivers die niets liever doen dan vuur maken, kunnen zo mee het grote kampvuur voorbereiden. Intussen bereiden andere jonggi-

vers een sketch voor over hun favoriete computerspel, terwijl iemand circustrucs leert aan de rest.

Nieuwe dingen ontdekken en onbekende wegen inslaan, is soms ook durven springen Scouting doet ons dingen beleven die we anders nooit zouden ontdekken. Door leden ook uit te dagen om nieuwe dingen te proberen, ontdekken ze niet alleen waar ze goed in zijn maar vinden ze ook al eens plezier in waar ze minder goed in zijn. Wie weet geniet een meer teruggetrokken welp ook van een rol als nestleider?

Interesses verkennen opent nieuwe deuren en laat al je leden stralen.

Of maakt de drukste kapoen intens geconcentreerd een macramébandje voor een vriend. Als leiding ontdek je wat je leden interesseert door naar hen te luisteren en hen uit te nodigen om hierover te vertellen. Door in te pikken op de ideeën van leden om je activiteiten vorm te geven, kan je meegaan in hun wereld. Het vraagt soms wat creativiteit, maar dat maakt het eens zo boeiend. Evengoed reik je hen nieuwe interesses aan: je passie voor dj’en of chemie inspireert misschien wel een toekomstige headliner of wetenschapper.

Plezier

Vrijwillig

Avontuur

Veilig

meer: P. 46

Lees

SpeelveldenRituelen

BasispijlersEngagement

Lees

meer: P. 12

Belofte met woord en daad

Belofte met woord en daad is meer dan een ritueel of een specifiek moment. Het is een engagement naar jezelf, anderen en de wereld, voorgesteld door onze scoutsgroet. Leden staan stil bij wat ze kunnen betekenen als scout of gids en spreken dit uit. Met concrete acties zetten ze zich in om die woorden waar te maken, waarna je er achteraf samen op terugblikt. (Zee)welpen maken een belofte voor zichzelf en de groep. Hun belofte gaat over geduld hebben als ze nog niet aan de beurt zijn, minder valsspelen of met alle welpen ravotten en niemand uitsluiten. Vanaf jonggidsen, jongverkenners en scheepsmakkers beloven we ook iets aan onze bredere omgeving, binnen of buiten scouting.

wereld ik groep

Je begeleidt als leiding je leden in hun zoektocht naar een belofte die bij hen past en motiveert hen om ermee aan de slag te gaan. Je kan daarbij de brug leggen naar de basispijlers en thema’s, die ook linken met de scoutsgroet. Dat helpt je leden om een duidelijke richting te kiezen: een basispijler die ze nog niet in de vingers hebben of een thema waarmee ze iets voor anderen willen doen. Belofte maakt de basispijlers en thema’s concreter, waardoor je leden ze zich makkelijker eigen kunnen maken.

Leden verwoorden hun belofte als een doel, waarbij toewijding belangrijker is dan foutloos dat doel verwezenlijken. Het uitspreken van je belofte in groep vergroot de kracht ervan. Zo is belofte tegelijk iets persoonlijks en gedeeld. Iedereen kiest een eigen focus, iets waarmee die zichzelf wil uitdagen. In de groep steun je elkaar om aan je belofte te werken. De wisselwerking tussen je belofte in handen nemen, aan een zelfgekozen doel werken en stilstaan bij wat je gedaan hebt, zorgt voor een unieke leerervaring. Samen achter de belofte staan, om het anders te doen.

Overzicht

Scoutsmethode

zet ervaringen centraal, waarbij experimenteren en reflecteren elkaar aanvullen.

versterk je elkaar door de veilige omgeving en verbondenheid die ontstaat.

In kleine groep

Leren door te doen

Interesses verkennen

Scoutsmethode: zeven elementen die samen voor ontplooiing zorgen

Met goede daden

kijk je met een andere bril naar de wereld en maak je zelf het verschil.

vergroot je wereld: je ontdekt nieuwe passies en zet je talenten in de schijnwerpers.

Belofte met woord en daad

Spelenderwijs

In samenspraak

geef je zelf vorm aan scouting en het leven in je groep.

zet een zelfgekozen doel om in betekenisvolle acties.

worden uitdagingen aantrekkelijk, terwijl je in een andere wereld het echte leven ontdekt.

Leerrijke omgeving

Groeien en openbloeien als persoon, dat gebeurt niet zomaar. De juiste omgeving is nodig om te kunnen leren, het is de voorwaarde om de scoutsmethode haar werk te laten doen. Je kan nog zoveel bloemenzaad strooien en water gieten — als de grond arm is, groeit er niks. Kinderen en jongeren hebben een omgeving nodig waarin ze zichzelf kunnen zijn, worden geprikkeld en begeleid worden op hun ontdekkingstocht. Scouting moet daarom een veilig nest zijn: de uitvalsbasis voor allerlei avonturen, waar leden een duwtje in de rug krijgen om uit te vliegen. Een scouteske, leerrijke omgeving bestaat uit drie elementen: ze is versterkend voor iedereen, is zowel veilig als uitdagend en werkt nog beter in de buitenlucht.

Versterkend

voor iedereen

“Wij zijn scouts en gidsen, elk met een eigen verhaal.” De openingszin van onze missie belicht onze overeenkomsten en onze verschillen. Iedereen komt naar de scouts vanuit een andere achtergrond, met andere talenten en ervaringen. De ene kapoen loopt als de snelste en is nog nooit op reis geweest buiten België. De ander wordt gelovig opgevoed en durft hoog in de bomen klimmen. Iedereen heeft een uniek verhaal en dat beïnvloedt hoe leden zich ontwikkelen, en welke aspecten van scouting hen aanspreken. Binnen scouting wordt niemand in een hokje gestoken, maar gerespecteerd voor wie die is. Inspelen op die verscheidenheid maakt scouting waardevol voor iedereen. Als leiding is het daarom belangrijk om de verschillende kanten van je leden te leren kennen en omarmen: gevoeligheden, dromen, noden, kwaliteiten, … Op die manier kan je je inleven in hoe zij iets beleven en iedereen in hun kracht zetten. Je kan bijvoorbeeld van het jaarlijkse papaspel een ouderactiviteit maken voor leden die zonder papa opgroeien, of een creatieve opdracht in de estafette steken om ook de leden die minder behendig zijn aan te spreken.

Bij scouting gaat het over spelen en op avontuur gaan, en tegelijk ondersteund worden om de beste en meest authentieke versie van jezelf te worden. “We geloven in onszelf en elkaar”, luidt onze missie ook. Waardering ligt aan de basis van dat

vertrouwen in jezelf en anderen. Een bemoedigende knipoog, een oprecht compliment of een luid applaus, als leiding creëer je met vele kleine acties een warme omgeving waarin dapper zijn makkelijker wordt. Je leden voelen zich gesterkt om hun mening te geven, hun gekke kantjes te tonen, emoties te uiten en nog zoveel meer.

Veilig en uitdagend

Binnen scouting geloven we dat kinderen tegen een stootje kunnen. Ze hebben recht op blauwe plekken en om zich eens goe vuil te maken. Tegelijk is scouting nooit dwingend. We dagen kinderen en jongeren uit om hun mogelijkheden te verkennen en zich te ontplooien, zonder druk of verplichting. Die zelfontplooiing is enkel mogelijk als leden zich veilig voelen. Dan durven ze risico’s nemen, vragen stellen, fouten maken, ... Ze krijgen vertrouwen in jou als leiding, in elkaar en in zichzelf. Daarom is fysieke, sociale en psychologische veiligheid een belangrijke randvoorwaarde binnen scouting. Die zorgt ervoor dat kinderen en jongeren uit hun comfortzone durven komen. En dat is precies waar groeien gebeurt.

Het comfort-stretch-paniek-model, of kortweg CSP, toont dat mensen vooral leren wanneer ze uitgedaagd worden en buiten hun comfortzone komen. Dit model beschrijft drie zones (comfort, stretch, paniek), voorgesteld als drie cirkels rond elkaar. Hoe dichter naar het midden, hoe meer je op je gemak bent. Alles begint bij de binnenste cirkel: de comfortzone. Dit is een omgeving of situatie die comfortabel aanvoelt, zonder ongemakken of angsten. Je voelt je veilig en je batterijen krijgen de kans om op te laden. Anderzijds valt er in de comfortzone weinig te leren.

Als leiding zoek je samen met je leden hun stretchzone op een speelse manier op. Deze zone combineert situaties die fysiek of mentaal spannender aanvoelen, met een omgeving die veilig genoeg is om net dat stapje verder te gaan. Door zo’n uitdagingen aan te gaan, stretch — of verleg — je je eigen grenzen. En het belangrijkste: je hebt de ruimte om er iets uit te leren. Binnen scouting vullen we die stretchzone in met leuke en uitdagende activiteiten, zodat groeien fijn voelt. Met avontuurlijke activiteiten durven we ook risicovol te spelen. In bomen klimmen, van het bergje om de hoek sleeën of nachtdropping: leden leren beter gevaren inschatten en hun zelfvertrouwen groeit. Of je nu met trots terugkijkt op je geslaagde boottocht, of even kopje-onder gaat, je leert je grenzen altijd beter kennen en verleggen. Door regelmatig bewust te stretchen, vergroot je ook je comfortzone.

Hoe spannender iets is, hoe dichter je bij de buitenkant komt: de paniekzone. Wanneer je in deze zone belandt, is de uitdaging zo groot dat ze een paniekreactie uitlokt: je bevriest, loopt weg of je emoties laaien hoog op. Daardoor is er geen ruimte meer om iets te leren of je grenzen te verleggen. Merk je dat iemand in de paniekzone zit? Dan is het belangrijk om die zo snel mogelijk naar de comfortzone te helpen.

Binnen scouting wisselen we dus constant tussen comfort en stretch, en vermijden we paniek. Die afwisseling is nodig om volop te groeien. Na enkele maanden is verstoppertje rond het lokaal niet meer spannend voor je eerstejaars kapoenen. Een nachtje blijven slapen voegt een nieuw element toe aan hun gekende omgeving. Belangrijk is dat die grenzen verschillen van persoon tot persoon. De ene jonggiver kijkt met bange ogen naar de vettige dag, terwijl een andere ernaar aftelt. Je kan er rekening mee houden door alternatieven aan te bieden of je leden zelf te laten kiezen wie welke opdracht uitvoert. Daarnaast hangen grenzen af van de situatie. Als leden zich goed voelen bij de scouts (lees: het is hun comfortzone), durven ze meer dan ergens anders. Hun vertrouwde tak of patrouille en fantastische leiding zijn dus mee de sleutel tot groeien. Het is de kunst om te kijken naar zowel de grenzen van de groep als die van alle leden apart.

Buiten eropuit

Beleven, daar gaat het om bij scouting. En geen betere plek om dat te doen dan buiten. Op stap in de naburige wijk of het bos intrekken, in de buitenlucht voelen we ons thuis. Daar vinden we een prikkelende omgeving met onverwachte spelelementen, die meer uitdagingen biedt. Buiten op ontdekking gaan, stimuleert verantwoordelijkheid en sociale interactie. De onvoorspelbaarheid die erbij komt kijken, daagt leden automatisch uit om zich aan te passen. Regent het? Dan springen ze door de plassen of fabriceren ze snel een shelter. En wanneer de zon weer schijnt, maken ze zelf een waslijn om kleren te laten drogen. Zo groeit hun weerbaarheid en veerkracht.

Buiten hebben we de ruimte om jong te zijn We bouwen kampen, navigeren door de stad of varen de wijde wereld in. In de buitenlucht kunnen leden ongedwongen spelen en stimuleert de omgeving hen om nieuwe paden te ontdekken. Met een frisse neus, een helder hoofd en een verse dosis energie komen ze weer thuis. Het zand in hun broekzak is de trofee van een zalig bosspel. Als leiding begeleid je hen veilig door de straten en toon je dat achter elke struik een avontuur kan schuilen. Krijttekeningen op de stoep, reflecteren in het bos voor je totemisatie of in de zon eten op kamp: onze speelvelden komen buiten volop tot hun recht.

Als scouts en gidsen is natuur onze troef. Contact met de natuur is dan ook onmisbaar in de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Het stimuleert creativiteit, fantasie en vindingrijkheid en vormt de ideale experimenteerruimte, van voetballen in het lange gras tot elkaar helpen de rivier over te steken. Net als spelen helpt de natuur om je hoofd leeg te maken: spelen in de natuur is dus een win-win! We vertoeven niet alleen graag in het groen, maar hebben er ook een groot hart voor. Onze avonturen leren ons de natuur beter kennen, waarderen en beschermen.

Speelvelden

Speelvelden zijn soorten activiteiten die typisch voor scouting zijn. Ze geven kleur aan alle zonen zaterdagen, aan alle zomerweken die we samen beleven. Kamp, spel, tocht, expressie, rituelen en technieken bieden elk een rijkdom aan mogelijkheden. De variatie erin maakt groeien interessant. Met de speelvelden breng je de scoutsmethode in de praktijk, binnen een leerrijke omgeving. Met de scoutsmethode versterk je het groeien, de leerrijke omgeving is het kader waarbinnen je dat doet. Het samenspel met de speelvelden vertalen beide naar concrete activiteiten.

Zo wandel je op tocht recht in nieuwe ervaringen, waardoor je kan leren door te doen. Of maak je tijdens het zeefdrukken van T-shirts (Expressie) ruimte om interesses te verkennen. De link tussen sommige elementen van de scoutsmethode en een bepaald speelveld is heel sterk, zoals bij Spel en Spelenderwijs Spel gaat over een soort activiteit, terwijl Spelenderwijs een manier is om je leden te laten groeien. Hetzelfde geldt bij Belofte met woord en daad als element van de scoutsmethode en het belofteritueel als onderdeel van het speelveld Rituelen. Speelvelden versterken de scoutsmethode ook op een onverwachte manier: wanneer een spelletje Pang Pang dreigt uit te monden in ruzie, kan je welpen herinneren aan hun belofte om niet meer vals te spelen.

Elk speelveld geeft eindeloos veel mogelijkheden om in te zetten op een leerrijke omgeving. Die is versterkend voor iedereen, veilig en uitdagend, en zorgt dat we buiten eropuit trekken. Tijdens de totemisatie (Rituelen) belichten jins elkaars kwaliteiten onder een fonkelende sterrenhemel. Ze verleggen hun grenzen door kwetsbaar te delen wat de groep en alle scoutsavonturen voor hen betekent.

Kamp

Op kamp beleef je scouting extra intens. Je stapt uit je vertrouwde omgeving in een andere wereld: een andere manier van leven, een eigen ritme en een unieke sfeer. Van de ochtenddauw tot de sterrenhemel, een kamp vormt een hoogtepunt in een jaar. Groepen worden hechter, leden zelfstandiger en het avontuur nog mooier wanneer scouts en gidsen langere tijd samenleven. Kapoenen ontdekken hoe het is om voor het eerst enkele dagen van huis te zijn, terwijl gidsen en verkenners elkaar helpen om hun tenten op te zetten en samen hun potje te koken. Tijdens een groepskamp worden banden over takken heen gesmeed.

Op kamp gaan, dat is met minder meer beleven.

Met minder comfort trekken leden hun plan en ontdekken ze de waarde van samen opwarmen aan het vuur. Kamp is je helemaal thuis voelen,

ook zonder de gekende luxe. Een daguitstap van akabe valt in het water: natgeregend en moe vinden ze een schuilplaats in het cultuurhuis. In de spotlights krijgen de leden weer energie voor ze de regen opnieuw trotseren.

Niet alleen op kamp zelf, ook voor het vertrek steken scouts en gidsen de koppen bij elkaar. Samen op zoek naar een kampthema, afspreken wie waarvoor zorgt: groot en klein maken op hun manier het kamp mee waar. Zeehondjes dromen over de zeemonsters die ze op kamp willen tegenkomen, jonggivers helpen materiaal inladen. Jins zoeken uit waar ze op kamp willen, wat dat kost en hoe ze er geraken. Samen trekken ze door de bergen of bezoeken ze een scoutsgroep in het buitenland waarmee ze op pad gaan. Zo blijft op kamp gaan altijd nieuw en spannend, en iets waar je elk jaar naar uitkijkt.

Spel

Bordspel, bosspel, dorpsspel, … er bestaan ontelbare spellen, in alle vormen en op maat van elke leeftijd. Een spel is zoveel meer dan winnen of verliezen. Het is ergens voor gaan, je volledig laten meeslepen door spanning en inleving, en vooral ongeremd plezier maken. Tegen elkaar of samen. Welke patrouille haalt het einddoel als eerste? Wie geeft de voorzet? Hoe laten we de opdracht slagen? De uitdaging weekt emoties los en brengt leden zoveel bij. Samenwerken, oplossingen bedenken, overleggen, keuzes maken, … en nog zoveel meer.

Leiding zet de lijnen van de spelen uit, je leden kleuren ze gretig in. Ze vullen de ruimte binnen de regels creatief en op hun eigen manier in. Af en toe zoeken ze de grenzen op, want valsspelen is ook spelen. Kapoenen kiezen wie ze gaan tikken, terwijl jonggivers al grootse strategieën bedenken voor hun sluipspel. Die lijnen kan je zo zot maken als je zelf wil. Verover Brussel met een metrospel voor jins of maak van alle favoriete kleine spelletjes het ultieme welpenspel. En meespelen als leiding werkt altijd!

Ook zonder uitgesproken spelregels ontstaat spel. Tijdens vrij spel wordt het kader gaandeweg gevormd door wie meedoet. Kinderen rollen er vanzelf in tijdens losse momenten. Als leiding kan je mee in hun fantasiespel stappen en word je zo hun grote held. Wanneer je moet wachten op de bus wordt een drinkbus een draairad en voor je het weet, stellen je givers elkaar de gekste quizvragen. Uit het niets ontstaat een spel dat de wereld rondom doet vergeten.

Tocht

Doelbewust of dwalend, met de kaart in de hand toch de weg kwijtspelen. Samen onderweg zijn brengt scouts en gidsen op onverwachte plaatsen. Kapoenen zien luchtkastelen in de wolken. Tijdens de dropping ontmoeten jins per ongeluk de burgemeester van het dorp. Bij een naderend onweer maken scheepsmakkers rechtsomkeer. In het moment, in verbinding met je omgeving Want op tocht gaan is verkennen en gidsen met al je zintuigen. Graffiti bewonderen, genieten van vogelgezang en de geur van vers gemaaid gras, de verwondering stapt altijd mee. Zo is de tocht achteraf onvergetelijker dan de bestemming.

Samen onderweg zijn brengt scouts en gidsen op onverwachte plaatsen.

Stap voor stap leer je ook jezelf beter kennen. Ploeterend door de modder of schommelend op het water kom je jezelf al eens tegen. Leden leren doorzetten wanneer het moeilijk is, maar net zo goed elkaar ondersteunen. Een motiverend lied inzetten, de rugzak overnemen en samen over elke heuvel wandelen. Of het nu te voet, op het water of met de fiets is, in groep dezelfde richting uitgaan brengt je samen.

Als leiding stippel je een pad uit op maat van je leden: over boeiende paden en met genoeg variatie. Je gidst hen veilig op tocht: welpen leren zich begeven in het verkeer, givers racen door de straten met hun fietshelm op. Al mag het evengoed lekker scoutmoedig. Met een rolstoel de bergen in, naar zee fietsen op een gocart, expeditie onbekend: op en top scouting!

Expressie

Kapoenen leven zich uit tijdens het versieren van hun kartonnen kunstwerk, jonggidsen gieren van het lachen wanneer ze een sketch in elkaar steken. Expressie opent een wereld van creativiteit, uitdaging en plezier. Expressie geeft je leden de ruimte om te experimenteren en nieuwe talenten te ontdekken.

Zingen op tocht, action painting, een modeshow, het lokaal omtoveren tot een jungle of je eerste stapjes op het podium van het groepsfeest: scouts en gidsen verkennen vaardigheden en talenten terwijl ze zich rot amuseren. Met een rood doek rond je, ben je meteen een superheld die je leden op tocht neemt. Onderweg vinden ze vooral zichzelf. In een toneelrol leren ze met luide stem verwoorden waarom ze boos zijn, terwijl anderen in een lied aan het kampvuur hun humor kwijt kunnen. Tijdens improvisatietheater durft iemand voor het eerst, met een rood hoofd, uit te spreken wat die voelt. Later groeit dat uit tot het zelfvertrouwen om gevoelens te delen met anderen. Zo ontdekken leden telkens nieuwe manieren om zich uit te drukken.

Via expressie krijgen emoties en ideeën de ruimte om naar boven te komen. Zingend, dansend en toneelspelend leren scouts en gidsen hun mening duidelijk maken aan een groep en opkomen voor hun eigen ideeën. En voor ze het beseffen, zijn ze de ster van de avond.

Rituelen

Een gloeiende avondzon, gras dat nat wordt onder je voeten en een kampvuur met al je leden en medeleiding. Iemand zet het avondlied in en de dag gaat liggen. Of het nu gaat om samen de dag starten met een vlaggengroet, totemisatie, of overgang, het zijn telkens momenten die

verbinden: met je eigen groep, maar ook met alle andere scouts en gidsen. Rituelen spelen een belangrijke rol binnen scouting: als ijkpunt, om betekenis te geven en ons samen te brengen. Ze brengen scouting naar een dieper niveau.

Rituelen kunnen een toonbeeld zijn van ons verleden, zoals een scoutshand of zingen voor het eten. Soms ontstaan ze spontaan: een geliefde groepsleiding krijgt een erehaag bij hun afscheid, nadien loopt stoppende leiding er jaarlijks door. Rituelen bewegen met de tijd, waarbij hun doel niet vergeten wordt. Na een totemopdracht vol uitdaging en plezier, glimmen jonggivers

Van uitgelaten tot beklijvend, rituelen zijn momenten die beroeren.

van trots. Nadat ze in vier windrichtingen hun totemdier roepen, klinkt een luid gejuich. Van uitgelaten tot beklijvend, rituelen zijn momenten die beroeren. Je creëert als leiding de sfeer om er waardevolle activiteiten van te maken. Al weet je jaren later misschien niet meer exact wat je tijdens het belofteritueel zei, het kenteken pronkt nog op je uniform en het kippenvelmoment blijft een leven bij.

Technieken

Als scout of gids leer je stap voor stap verschillende vaardigheden die je helpen om problemen op te lossen, je plan te trekken en je dromen na te jagen. Sjorren, kaart lezen, vuur maken, je slaapzak wegsteken of een tent opzetten, technieken komen al van kleins af aan aan bod in scouting. Niet alleen om je activiteiten mee vorm te geven, maar ook omdat ze vaak noodzakelijk zijn om scouting te kunnen beleven zoals we het kennen.

De technieken die op je pad komen, groeien mee met onze leden. Kapoenen ontdekken de Grote Beer aan de sterrenhemel. Ze kijken vol verwondering naar de vliegende gensters van het vuur, dat de jonggivers met zelf gehakt hout aangestoken hebben. Welpen maken hun eerste appel-

moes en gidsen en verkenners onderhouden de materiaalkoffer. Door technieken gaandeweg op te bouwen, leren leden ook veilig met risico’s om te gaan

Deze vaardigheden hoeven ook nooit op zichzelf te staan, geïntegreerd in een leuk spel of een uitdagend weekend worden ze zelfs nóg leuker. Zo seinen jonggivers in morse tijdens de totemopdracht, maken zeewelpen een waterfilter tijdens een wetenschapsactiviteit, of maken de jins een tweedaagse met hun zelfgebouwd vlot. Die brede waaier aan technieken biedt voor elk talent wel iets. Ze bewijzen hun waarde niet alleen op kamp of op tocht, maar vaak ook buiten scouting. Of je nu de weg moet terugvinden of hout wil zagen. Technieken zijn dan ook meer dan louter vaardigheden: ze leren je om met weinig toch veel te doen.

Overzicht

Speelvelden

Speelvelden zijn zes soorten typische scoutsactiviteiten, die de scoutsmethode en een leerrijke omgeving in de praktijk brengen. Je kan variëren in activiteiten door af te wisselen tussen speelvelden, een nieuw deel ervan aan te raken of een originele combinatie te bedenken.

Leerrijke omgeving

Veilig en uitdagend

Leren door te doen

Interesses verkennen

In kleine groep

Met goede daden Scoutsmethode

Versterkend voor iedereeen

Speelvelden:

In samenspraak

Spelenderwijs Belofte met woord en daad

Buiten eropuit

Scouts en gidsen van klein tot groot

Scouts en gidsen van klein tot groot

Groeien, scouts en gidsen doen het altijd en overal. Van jong tot oud, in kleine of grote groepen, in de stad, op het water of zelfs aan de andere kant van de wereld. Groeien zit in zorg dragen voor je favoriete speelbos en hand-in-hand het avondlied zingen, in discussies over de regels van touwtrekken en in je slaapzak terugblikken op de dag. De vorige hoofdstukken focusten op wat leden van scouting kunnen leren en hoe ze dat doen. In dit hoofdstuk ontdek je wie scouts en gidsen zijn, het ontbrekende puzzelstuk om de ontplooiing van kinderen en jongeren te ondersteunen. Duik dieper in de wereld van onze leden, takken en groepen, met een overzicht van verschillende soorten scouting en hoe je als leiding kan groeien in je rol.

Takwerking

Zoals een boom die vertakt is, delen ook scouts- en/of gidsengroepen hun leden op in verschillende leeftijdsgroepen of takken. Zo kan je als leiding de activiteiten afstemmen op hun leefwereld. Je kan hiervoor zowel kijken naar de fysieke leeftijd van leden, als rekening houden met hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Wekelijkse activiteiten, weekends en kamp zijn meestal samen met je tak. Al staat dat niet in steen gebeiteld: je kan ook afwisselen met een groepsspel of op kamp werken met afwasteams om de samenhang te versterken.

In de standaardstructuur staat de driejarenwerking bewust centraal. Leden zitten drie jaar lang in dezelfde tak, waardoor het leeftijdsverschil een spanningsveld creëert, dat enorm veel kansen geeft om te groeien. Leden komen gedurende die drie jaar telkens voor nieuwe uitdagingen te staan. Voor eerstejaars is een nieuwe tak altijd een beetje zoeken: andere activiteiten en opnieuw de jongste zijn. Tweedejaars hebben er al een jaar op zitten, nemen de eerstejaars mee, maar zijn ook nog volop aan het bijleren.

Binnen Scouts en Gidsen Vlaanderen bestaat volgende standaardstructuur:

en zeehondjes

jaar 6-8 jaar (Zee)welpen

jaar 8-11 jaar

Jonggidsen, jongverkenners en scheepsmakkers

Gidsen en (zee)verkenners

jaar 11-14 jaar

jaar 14-17 jaar Jins en loodsen

jaar 17-18 jaar

Derdejaars zijn vaak de (patrouille)leiders, ze nemen hun verantwoordelijkheid en zorgen voor de groep. Ze leren ook geduldig zijn om iedereen mee te krijgen. De driejarenwerking wordt binnen de standaardstructuur drie keer herhaald. Zo groeien leden niet alleen binnen hun tak, maar ook in de rol die ze aannemen. Eerstejaars gidsen en verkenners weten bijvoorbeeld al hoe het is om de jongste te zijn en kunnen al beter hulp vragen of opkomen voor hun mening.

Leden zijn binnen deze structuur twee jaar kapoen of zeehondje, waarin ze op ontdekking gaan naar wat scouting is. Ze proeven al eens van de dynamiek tussen nieuw zijn in de tak en je ervaring doorgeven. Tweedejaars kapoenen doen een spelletje voor eerstejaars of zoeken mee naar een verloren sok. Ook bij jins en loodsen wijken we af van de driejarenwerking. Zij gaan met hun jaargenoten door een belangrijke overgang: afronden als lid en vooruitblikken op wat erna komt.

Wanneer takken te groot worden om kwalitatieve activiteiten in elkaar te steken, sta je als leiding voor een keuze: een tussentak of een paralleltak oprichten? Tussentakken splitsen de drie jaar op in twee jaar, bijvoorbeeld welpen - wolven (tussentak) - jonggidsen en jongverkenners. Dankzij paralleltakken gaat de groeilijn van de driejarenwerking niet verloren. Je verdeelt bijvoorbeeld welpen in twee groepen die elk hun eigen activiteiten doen, bijvoorbeeld de grijze welpen en de bruine welpen.

Er bestaan ontelbare variaties op de algemene takstructuur. Sommige groepen hebben twee keer één jaar kapoen of worden leiding na de gidsen en verkenners. En zijn ook groepen die samen één jintak organiseren. De standaardstructuur geeft veel voordelen om je leden te laten groeien en staat daarom centraal in de communicatie van Scouts en Gidsen Vlaanderen. Als je hier als groep van wil afwijken, is het vooral belangrijk om een doordachte keuze te maken. Welke structuur draagt het meeste bij aan ons gemeenschappelijk doel: de ontplooiing van kinderen en jongeren?

Lees meer: P. 51 Scouts en gidsen van klein tot grootTakwerking

Leefwereld

Onze leden, daar doen we het voor. Zeehondjes die voor het eerst kat en muis spelen, jonggidsen die vol trots hun totem ontvangen of verkenners die moeiteloos helpen een patrouilletent op te zetten. Om te weten hoe je de basispijlers en thema’s aan je leden meegeeft of hoe je aan de slag kan gaan met de scoutsmethode in je tak, is het belangrijk om te weten wat er leeft in de wereld van je leden. Dat ontdek je natuurlijk het beste door hen persoonlijk te leren kennen: wat boeit hen, wat houdt hen bezig en wat vinden ze maar niks. De leefwereld beschrijft de kenmerken van elke tak, opgebouwd volgens de standaardstructuur

Kapoenen en zeehondjes

Kapoenen en zeehondjes springen, spelen en fantaseren erop los. Ze huppelen van hier naar daar, bouwen met een paar takken een kamp en even later vormt een konijnenhol het startsein voor een nieuw avontuur. Ze reageren impulsief op wat ze zien en hun aandacht blijft nog niet lang bij één ding. Daarom bruisen leuke kapoenenactiviteiten van spel, verbeelding en afwisseling. Als leiding speel je in op wat ze onderweg ontdekken.

Want ontdekken, dat doen kapoenen en zeehondjes voortdurend. Vaak hebben ze nog wat uitleg nodig, maar hun nieuwsgierigheid doet de

rest. De kapoenenjaren zitten vol eerste keren: slaapzak uitrollen, een gekke hoed knutselen, uniform aantrekken. Stap voor stap en toch een beetje spannend. Emoties komen soms groots binnen en rollen er dan plots uit. Even troosten, een bemoedigend mopje of even laten razen: als leiding help je moeilijke gevoelens verzachten.

Thuis en op school ligt het centrum van hun wereld. Ze vertellen honderduit over hun leerkracht, hun ouders; en net zo enthousiast over hun leiding en dat zotte spel op de scouts. Hun eigen beleving staat centraal. Samenwerken in groep is nog niet vanzelfsprekend, maar in scouting leren ze dat stap voor stap. Vriendjes wisselen snel: iedereen met wie ze kunnen spelen, kan hun beste vriend worden.

In de twee jaar dat leden kapoen of zeehondje zijn, verandert er veel. Ze leren lezen, fietsen en hun veters knopen. Scouting geeft hen de kans om andere dingen te beleven, zonder het verplichte van school of het vertrouwde van thuis. De tak wordt een eigen plek vol pret en plezier, waar ze de vrijheid krijgen om te proberen en stilaan hun plan leren trekken. En zo erg is het toch niet als je T-shirt eens binnenstebuiten zit of je het hele kamp dezelfde onderbroek draagt?

(Zee)welpen

Fladderend als een vlieger in de wind ontdekken welpen de wereld. Ze proberen dapper iets nieuws, met het juiste duwtje in de rug en hun leiding als grote helden. Welpen zijn speelvogels die houden van kattenkwaad en afwisseling, en evengoed van gezellig keuvelen. Want hoe stoer ze ook grommen, deze energieke wolfjes blijven knuffeldieren die net zo goed nood hebben aan een veilig nest. Binnen de warme structuur die je als leiding creëert, verleggen ze graag hun grenzen.

Hun spel is een veilige experimenteerruimte om op zoek te gaan naar wat ze wel of niet leuk vinden. Samen met hun eigen interesses beginnen welpen ook hun eigen mening te vormen. Wat als kapoen nog cool was, kan nu al kinderachtig zijn. Al houdt hen dat niet tegen om in een fantasiewereld te duiken. Van eenhoorn tot wereldkampioen, van afvalmonster tot superheld. Hun emoties kunnen ze intens voelen, maar niet altijd onder woorden brengen. Ze springen juichend in de lucht, stampen boos weg of zonderen zich stilletjes af. Met een “ça va?” of een high five op het juiste moment, win je als leiding snel hun vertrouwen.

De wereld wordt groter dan hun eigen ik-je. Welpen leren hun plan trekken, maar ravotten doen ze het liefst samen met anderen. Zo smeden ze vriendschappen van lange of korte duur en vormen vaste kliekjes. Ze zien meer en meer de verschillen tussen elkaar. Daar kunnen ze elkaar mee plagen, wat soms overslaat in pesten. Welpen willen zich tonen en vooral deel van de roedel zijn. In nesten worden rollen en taken verdeeld, zo groeit de groep in zelfstandigheid. Er ontstaan leiders en leermeesters, narren en nadenkers.

Op dagtocht, een nieuwe knoop, leren peddelen of belofte: (zee)welpen wentelen zich graag in de grotere scoutswereld die je hen aanbiedt. Hun spelletjes hebben meer nood aan variatie, die passen binnen een groter spelconcept. Een spannende missie, een beetje tactiek, en een gezonde portie competitie — welpen zijn er een middag zoet mee. Ook tijdens vrije momenten tuimelen ze in het rond: elke stok een nieuw avontuur, elk spel een eindeloos verhaal.

Jonggidsen, jongverkenners en scheepsmakkers

Jonggidsen en jongverkenners (of kortweg jonggivers) en scheepsmakkers stappen in een heuse rollercoaster van groei. Hoewel er maar een paar jaar tussen zitten, zijn de verschillen tussen eerste- en derdejaars vaak groot. Van speels kind tot beginnende puber, iedereen groeit op hun eigen tempo in een snel veranderende leefwereld Interesses wisselen en de vraag of scouts nog wel de hobby is die ze willen blijven doen, duikt steeds vaker op. Jonggivers en scheepsmakkers verkennen hun eigen leven, met hun vrienden als gids. Ze tonen elkaar nieuwe muziek, fluisteren wat verliefdheid is en lenen hun deodorant uit.

Jonggivers willen meer inspraak, zelf op ontdekking gaan en hun eigen mening vormen. Die mening is vaak uitgesproken en wordt ongefilterd gedeeld. Emoties worden verwarrender, onzekerheden groter en wat vandaag van groot belang lijkt, kan morgen alweer vervaagd zijn. Hun behoefte aan autonomie groeit. Ze krijgen meer vrijheid en verantwoordelijkheid: voor het kamp hun kookmateriaal inladen, zelf hun tenten opzetten op tweedaagse of hun lokaal inrichten. Als leiding ben je nooit ver weg en geef je vertrouwen.

Centraal in het leven van jonggivers en scheepsmakkers staat de groep. Vriendschappen worden hechter, maar ook complexer, met uitsluiten, stoerdoenerij of lachen met elkaar. Binnen de groep verkennen ze voortdurend grenzen: die van zichzelf én die van anderen. Dat botst al eens want ze leren nog volop hoe ze kunnen omgaan met moeilijke situaties.

Tussen al dat groot worden, blijft spelen en grenzen verleggen de kern. Voor velen wordt de scouts zo een tweede thuis waar volop mag worden geëxperimenteerd, waar ze kunnen zoeken naar hun eigen identiteit: interesses, stijl, geaardheid, ... Openheid zorgt ervoor dat taboes geen spelbreker zijn. Je bent als leiding een vertrouwenspersoon, iemand die hen begrijpt en naar wie ze opkijken. Met een strategisch bordspel of een ambitieuze sjorconstructie daag je hen uit om verder in die zoektocht te stappen. Zo krijgen jonggidsen, jongverkenners en scheepsmakkers de ruimte om hun rugzak te vullen en te groeien tot wie ze willen worden.

Gidsen en (zee)verkenners

Gidsen en (zee)verkenners gaan volop op zoek naar wie ze willen zijn en waar ze zich het meest thuis voelen. Een eerste keer uitgaan, een nieuwe studierichting, vooraan op het festivalplein, of een andere outfit. Ze kiezen voor uniek, of net hetzelfde als hun grootste idool, en gaan vooral op zoek naar mensen aan wie ze zich kunnen spiegelen. Hiervoor kijken ze naar elkaar, naar jou als leiding en wegen ze de realiteit continu af tegen wat ze online zien. Waar eerstejaars opkijken naar derdejaars, kijken die al verder naar de jaren en de wereld die voor hen liggen.

Niet enkel uiterlijk, maar ook innerlijk veranderen gidsen en (zee)verkenners, of kortweg givers voortdurend. Ze zijn continu op zoek. Wie ben ik? En hoe ga ik om met mijn vrienden? Door discussies en uit te proberen, dromen ze luidop over hoe het anders kan. Givers verruimen hun horizon wanneer je hen de ruimte geeft om op ontdekking te gaan, en soms eens tegen de muur te lopen. Of het nu tijdens een spel is, op tocht of tussen de activiteiten door, uitdaging en

experiment vormen de rode draad. Gaandeweg ontdekken ze hun kwaliteiten en staan ze stil bij welke rol ze willen opnemen in de maatschappij en de wereld rond hen.

Givers zoeken grenzen op en uiten zo hun verlangen naar onafhankelijkheid. Ze doen graag hun eigen ding, zoeken vrijheid in een periode waarin ze thuis en op school meer taken (moeten) opnemen en regels volgen. Zo gaan ze voor maximaal plezier al dan niet binnen de krijtlijnen die je hebt uitgezet. Je kan ze niet altijd makkelijk motiveren.

Toch springen ze maar wat graag recht wanneer een activiteit inspeelt op hun interesses, engagement en samenhorigheid. Ook verantwoordelijkheid is zoveel leuker als het wordt gedeeld. Ze nemen samen de jongere takken op sleeptouw of steken zelf een quiz in elkaar. De vriendenkring van gidsen of (zee)verkenners wordt steeds belangrijker. Het is een veilige haven waar ze hun zorgen, emoties en dromen in kwijt kunnen. Ze springen bij elkaar op de fiets en trappen lachend de wereld in.

Jins en loodsen

Hoofd in de wolken, voetjes op de grond en een groot hart voor scouting, jins en loodsen glijden in volle vaart door het leven. Springend in het hier en nu, dromend van volwassen worden, inclusief twijfels en vragen. Over zichzelf, hun omgeving en de toekomst. Keuzes zijn er bij de vleet, voor het eerst helemaal zelf te maken. Studeren of werken? Op rondreis of op kot? In dat jaar vol knopen doorhakken en veranderingen, is de scouts een vaste waarde, een ruggensteun en een tegenantwoord.

Jin staat voor Jij en Ik een Noodzaak — samen zijn we meer dan onze optelsom. In een hechte groep kunnen jins en loodsen zoeken en groeien. De ene keer als trekker van de dropping, dan weer als motivator tijdens het kuisen. Ze verdelen rollen en breken maar al te graag uit vaste patronen. Een wild idee, waarom niet? Tijdens de leefweek verbreken jins een wereldrecord “meeste mensen op een sjorring” met behulp van de buurt. En de nodige tips van de materiaalmeesters. Dat niemand een foto nam van het eindresultaat maakt het niet minder onvergetelijk. Keihard vieren of zacht falen, jins en loodsen delen het als groep allemaal.

Je geeft als leiding jins en loodsen meer vrijheid en ze nemen hun verantwoordelijkheid stevig op. Ze stippelen mee hun jaar uit, met een (buitenlands) kamp als hoogtepunt. Engagement komt meer op de voorgrond en hoe dat het verschil maakt voor anderen en hun omgeving. Stap voor stap leer je hen wat het betekent om leiding te zijn, en hoe ze dat kunnen doen. Al zijn ze bijna officieel volwassen, jins kunnen net zo goed spelen als kapoenen met een strategisch

stadsspel of poepsimpele pleinspelen. Tussen de groeiende verantwoordelijkheid broeien de onbezonnen momenten. Je zit als leiding mee op deze balans en blijft een veilige sfeer creëren. Jins koesteren het jong zijn, verdiepen hun vriendschappen en timmeren aan de wereld. Een laatste jaar alles geven als lid? Laat maar komen!

De vele vormen van scouting

De vorige hoofdstukken namen je mee in ons onovertroffen scoutsverhaal. Het vertelt wat Scouts en Gidsen Vlaanderen uniek maakt en wat alle scouts en gidsen verbindt. Iedereen heeft een unieke beleving van dat scoutsverhaal, net zoals elke groep een eigen variant op scouting schrijft. Een thema dat net iets meer in de kijker staat, een zalig bosspel dat jaarlijks terugkomt, of een prachtig ritueel bij de belofte. Die verschillen beginnen al bij hoe groepen opgebouwd zijn, want scouting vind je in allerlei vormen en maten!

Groepen met 40 of met 400 leden, groepen in de stad en op den buiten. Aparte gidsen- of scoutsgroepen, groepen op het water, met akabetakken of een kamp waar iedereen welkom is. Nieuwe groepen kiezen een focus, bestaande groepen werken vaak verder op keuzes uit het verleden, maar kunnen altijd een nieuwe weg inslaan. Ontdek de verschillende soorten werkingen, van je groep tot een wereldwijde beweging!

Akabe

Anders kan best, het zit in het DNA van elke akabe-werking. Op en top scouting, voor alle kinderen en jongeren met en zonder handicap. Springen in de plassen of snoezelen onder de parachute — activiteiten zijn op maat van leden, van hun noden en mogelijkheden.

Op tweedaagse met een rolstoel, een bosspel voor gidsen en verkenners in stukjes opbouwen of een prikkelarme tent op kamp: typische scoutsactiviteiten, net dat tikkeltje anders. De kern is krak hetzelfde: het beste in jezelf en anderen ontdekken, samen grenzen verleggen, stap voor stap. Soms zijn de kleinste stapjes al een reusachtige succeservaring. Akabe buigt drempels om naar lanceerplatformen. Waar leden over huppelen, rollen of hinkelen, onvoorwaardelijk en 100% zichzelf.

Net omdat akabe-werkingen zo op maat van leden werken, hebben ze allemaal hun eigen aanpak. Sommige scoutsgroepen hebben één of meerdere takken specifiek voor leden met een beperking. In die akabetakken zitten vaak kinderen van uiteenlopende leeftijden samen. De akabetak is deel van een grotere groep, waardoor leden over takken heen van elkaar kunnen

leren. Er bestaan ook akabegroepen. Die zijn vooral gericht op kinderen en jongeren met een handicap, maar staan open voor iedereen. Leden worden dan onderverdeeld in takken, soms op leeftijd, soms volgens hun interesses en ontwikkeling. Een laatste variant is akazee: akabetakken of -groepen voor echte waterratten.

Kinderen en jongeren met een beperking kunnen natuurlijk ook bij scoutsgroepen zonder specifieke akabe-werking terecht. De groep gaat dan samen met het lid en de ouders of zorgfiguren op zoek naar welke aanpassingen nodig zijn. Dat kan een zoektocht zijn en vraagt wat afstemming met een duidelijk doel: alle scouts en gidsen de tijd van hun leven geven!

Zeescouting

Zeescouts verbreden hun horizon doordat ze naast bossen en velden voornamelijk het water opzoeken om het spel van scouting te spelen. In een boot op de zee, op een rivier, een grote plas of op het droge: daar vind je zeescouts. Hun scoutsjaar volgt de seizoenen. In de lente geeft de opening van het vaarseizoen het startschot om maandenlang te roeien, zeilen of peddelen. Wanneer de winter aanbreekt, houden zeescouts zich bezig met leuke activiteiten op het land en het onderhoud van de boten.

Zeescouting is op ontdekking gaan met een andere vloot, maar dezelfde koers.

Zeescouts leren vaardigheden en technieken specifiek om zich vlot, veilig en met plezier in en op het water te begeven. Zo maken zeehondjes kennis met het water door bijvoorbeeld veel te gaan zwemmen, terwijl zeewelpen hun eerste knopen leren leggen. Scheepsmakkers ontdekken nieuwe vaartechnieken, zeeverkenners verdiepen hun nautische vaardigheden en loodsen begeven zich zelfstandig op het open water. Zeescouting legt een eigen accent op typische scoutsactiviteiten. Zo zetten ze niet enkel tenten op een veld, maar spannen ze er ook over hun boten. En leren ze kaartlezen voor tochten op het land en op het water. Zeescouting is op ontdekking gaan met een andere vloot, maar dezelfde koers.

Open Kamp

Ieder kind en elke jongere verdient een plek in ons scoutsverhaal. Daarom is er Open Kamp: een op-en-top scoutskamp, speciaal voor kinderen en jongeren die opgroeien in een maatschappelijk kwetsbare situatie. Denk bijvoorbeeld aan kinderen en jongeren met een vluchtverhaal, die leven in kansarmoede of die in de jeugdzorg verblijven. Op Open Kamp kunnen ze hun rugzak afzetten en zorgeloos jong zijn.

Voor veel van deze kinderen en jongeren is het niet altijd vanzelfsprekend om elke week naar de jeugdbeweging te trekken. Daarom organiseren de gouwen in de zomer verschillende Open Kampen, een scoutsgroep voor een korte periode in de zomer, die eens zo intens wordt beleefd. Elk Open Kamp heeft zijn eigenheid en een eigen (tak)structuur. Toch hebben ze ook heel wat gelijkenissen met elkaar en andere scoutsgroepen. Terwijl de givers op tocht zijn, leven de kapoenen zich uit in het bos en bereiden de welpen zich voor op de belofte. Op Open Kamp vind je de vertrouwde activiteiten, rituelen en kampmomenten terug.

Vaak gaan leden meerdere jaren mee op Open Kamp, waardoor een warme band met andere leden en leiding ontstaat. Als het past, verkent de leiding samen met het lid en de ouders of zorgfiguren of er een scoutsgroep in de buurt is om aan te sluiten. Sommige leden worden leiding als ze 18 jaar worden. Zo kunnen ze de nieuwe generatie mee laten groeien en ontstaan vriendschappen die het Open Kamp overstijgen.

De wereld van scouting

Scouting is meer dan je eigen vertrouwde thuisgroep, zoveel is duidelijk. Samen met de groepen uit je buurt vorm je een district. De districtscommissarissen of DC’s zijn je eerste aanspreekpunt voor vragen en de districtsraad is de ideale plaats om uit te wisselen. In totaal zijn er zo’n 50 districten. Een viertal districten samen vormen een gouw, zo hebben we er 12. De gouwen ondersteunen op hun beurt districten. Samen helpen ze groepen met grotere vraagstukken, organiseren ze ontmoetingsmomenten en versterken ze de werking van groepen met bijvoorbeeld een materiaaluitleendienst, groepsleidingsweekend of een groot spel voor leden.

Benieuwd naar al die inspiratie en ondersteuning? Check dan zeker de website van Scouts en Gidsen Vlaanderen eens of vraag meer info aan je DC’s.

Overkoepelend voor alle groepen zijn er de ploegen. Die werken voor verschillende thema’s en alle takken een aanbod uit om jullie te inspireren en ondersteunen. Als je als groep bijvoorbeeld je totemisatie wil herdenken, kan je bij ploeg Zingeving terecht, en wie originele activiteiten zoekt voor jins en loodsen bij de gelijknamige ploeg. Ploegen, gouwen en districten vormen samen het verbond. Districten en gouwen vertegenwoordigen daar de stem van hun groepen, waar algemene beslissingen worden gemaakt en beleidslijnen worden uitgezet. Als we spreken over Scouts en Gidsen Vlaanderen, dan gaat het over iedereen die het spel van scouting beleeft en waarmaakt. Van de schattigste kapoen tot de stoerste leiding, omringd door allerlei vrijwilligers: materiaalmeesters, DC’s, ploegleden, gouwbeheerders, …

Verbinding vinden we niet alleen met elkaar, maar ook met alle andere scouts en gidsen in de wereld. In België is Scouts en Gidsen Vlaanderen verenigd binnen Guiding and Scouting in Belgium (GSB) met vier andere scouts- en/of gidsenorganisaties. World Scouting (WOSM) en World Association of Girl Guides and Girl Scouts brengen als wereldkoepels scouts en gidsen samen. Op internationale evenementen zoals jamboree worden vriendschappen voor het leven gesmeed, over alle grenzen heen. Je leert een spel van je Keniaanse buur en maakt eten met je nieuwe Argentijnse vriend. Met je scoutsdas aan ben je meteen lid van een familie van 70 miljoen kinderen en jongeren. Verspreid over 176 landen beleven zij scouting net als wij: in groep spelen en op verkenning gaan, om zelf bij te leren en de wereld rondom een beetje beter achter te laten.

Rol van leiding

Scoutsleiding, inzet die goud waard is

Als leiding ga je een ongelooflijk engagement aan. Je neemt de verantwoordelijkheid over een groep en steekt met je medeleiding zalige activiteiten in elkaar. Je leden genieten, groeien en maken herinneringen voor het leven, daar zorg jij mee voor! Als iemand die dicht bij hun leefwereld staat en hen begrijpt. Zo speel je een waardevolle rol in hun ontwikkeling. Een Kijk op Scouting vraagt dan ook een blik op leiding zijn en wat die rol juist inhoudt.

“Leeeeiding”, je hebt het talloze keren gehoord, op alle mogelijke manieren. Want voor leden heeft leiding het antwoord op duizend-en-een vragen.

is leiding veel ouder dan bij ons, maar Scouts en Gidsen Vlaanderen gelooft in de kracht van jonge leiding. Net omdat je zo dicht bij de leefwereld van je leden staat. Je leden kennen en weten wat er in hun leven speelt, is meteen een grote troef als leiding. Dat betekent niet dat je nooit fouten mag maken, integendeel! De manier waarop jij met fouten omgaat en daarin je verantwoordelijkheid neemt, toont leden hoe zij kunnen experimenteren en leren.

Als leiding heb je vaak een grotere impact op je leden dan je denkt.

Leden zien leiding als een referentiepunt voor structuur en zorg, iemand naar wie ze opkijken. Als leiding heb je vaak een grotere impact op je leden dan je denkt. Je bent een rolmodel van wie ze van alles oppikken. Zo kan je leden inspireren om eens je favoriete vieruurtje te proberen, eerlijk te spelen en zichzelf te zijn. In verschillende scoutslanden

Vanuit die voorbeeldfunctie kan je onze basispijlers en thema’s overbrengen. Dat doe je door zelf de houding aan te nemen die je ook bij je leden wil zien, bijvoorbeeld met veel plezier iets extra doen voor de groep (Engagement) of vertellen dat je iets spannend vindt, maar het toch doet (Avontuur). Voor de thema’s kan je grote activiteiten in elkaar steken, zoals een spel over Mentaal welbevinden en veerkracht of een actie voor Natuur, klimaat en milieu. Tegelijk zit het vaak in kleine dingen: tijdens een discussie vragen dat leden rekening houden met wie nog niet aan het woord was (Een stem die gehoord mag worden) of in gesprek gaan wanneer ze lachen met iemand die er anders uitziet dan zij (Diversiteit en inclusie).

Je geeft je scoutsactiviteiten bewust vorm door verschillende elementen uit onze scoutsmethode en speelvelden te combineren. Zo kan je givers betrekken in de beslissing voor een dauwtocht of dagtocht op weekend (in samenspraak + tocht) of verkopen je welpen zelfgemaakte kerstkaartjes voor een armoedeorganisatie (goede daden + expressie). Dit verbreedt en verdiept je activiteiten, zeker als ze gelinkt zijn aan de basispijlers en thema’s.

Ten slotte creëer je een leerrijke omgeving voor je leden, zodat iedereen zich goed voelt en gestimuleerd wordt om te groeien. Letterlijk een omgeving die prikkelt: buiten in de natuur, op stap in de stad of in een lokaal waar ze zich kunnen uitleven. En figuurlijk een omgeving waar ze kunnen zijn wie ze echt zijn, zich op hun gemak voelen en uitgedaagd worden. Je balanceert tussen aandacht voor elk individueel lid en voor de groepsvorming, tussen comfort en stretch. Groeimotor, groepsbouwer, spelenbedenker, luisterend oor, … Je jongleert met allerlei rollen en verantwoordelijkheden om je leden de tijd van hun leven te geven en hen te ondersteunen in hun ontplooiing. Af en toe zal er eens een

balletje vallen en dat is oké. Daarom heb je een warme leidingsploeg rond je, waarin iedereen elkaar helpt en van elkaar leert.

Grenzeloos groeien

Het groeitraject binnen scouting stopt niet wanneer je leiding wordt. Je blijft aan een sneltempo leren en groeien. Want er komt heel wat kijken bij leiding zijn. Niet alleen fantastische ervaringen creëren voor je leden, ook weekendplaatsen vastleggen, opdienen op de eetdag, contact met ouders, takraad, … hoort erbij. Die verantwoordelijkheid kan spannend zijn, maar geeft enorm veel voldoening als je voelt wat je voor je leden betekent.

Groeien als leiding doe je al doende terwijl je leiding bent. Je kreeg als jin of loods misschien al een introductie en leert ongetwijfeld veel van je medeleiding. Je kan ook op vorming gaan. Daar krijg je concrete tips en inspiratie mee om verder te groeien in je rol, of je nu eerstejaars of vijfdejaars leiding bent.

Plannen, improviseren, luisteren, uitleggen, zorg dragen, grenzen aangeven, ... Wat je als leiding leert, neem je een leven lang mee. Door te proberen, te falen en opnieuw te proberen, ontwikkel je vaardigheden die je binnen én buiten de scouts sterker maken.

Het is dan ook een grote stap om als 17- of 18-jarige de overstap te maken naar leiding. Je moet het maar doen, zo jong in leiding beginnen staan. Als startende leiding is het vaak zoeken en veel ontdekken. Het is oké om dan terug te grijpen naar wat je nog kent van toen je zelf lid was. Met de jaren ontstaat meer ruimte om te experimenteren. Dan wordt die bolletje-pijl misschien wel een puzzel voor coördinaten. Al lopen ze verloren, het was een tocht om niet snel te vergeten! Door succesvol iets nieuws te proberen, groeit je zelfvertrouwen. Als het mislukt, dan heb je iets bijgeleerd.

Plannen, improviseren, luisteren, uitleggen, zorg dragen, grenzen aangeven, ... Wat je als leiding leert, neem je een leven lang mee.

Ravotten met je leden en hen begeleiden in hun zoektocht naar wie ze zijn en wat ze kunnen, is ook verrijkend voor jezelf als leiding. Je verdiept talenten, die je soms als lid nog niet verkend had, en groeit ook als persoon. Je was misschien geen held in sjorringen, maar ontdekt dat je wel een krak bent in knopen uitleggen aan anderen. Of je vindt spreken voor grote groepen vreselijk, en zet je tussen de leden om ze te motiveren.

En natuurlijk is in leiding staan ook gewoon plezant. Je kiest een tak die bij je past: de ene houdt van verkleden en fantasie bij de kapoenen, de andere leeft op bij het avontuur of de diepere gesprekken met gidsen en verkenners. Je speelt, maakt plezier, organiseert heerlijke activiteiten en er groeien vriendschappen voor het leven. Engagement krijgt zo voor iedereen een andere kleur, maar altijd met dezelfde kern: samen iets betekenen voor je leden én voor elkaar. Dus koester het ongeremde plezier van spelen met je leden en de warmte die je van hen krijgt. Want scouts is ook voor leiding eindeloos genieten en een avontuur voor het leven.

Kijk op scouting in actie

De Kijk op Scouting vormt een ontdekkingstocht, die niet eindigt op de laatste pagina. Alle onderdelen samen maken er een krachtig avontuur van: van basispijlers tot de rol van leiding. Tussen de onderdelen zijn veel links te leggen, waarvan er in deze Kijk op Scouting al heel wat staan. Zo stimuleer je Ploegwerk en Goed omgaan met elkaar door je leden In kleine groep op Tocht te sturen, of komt Leren door te doen op Kamp snel tot uiting. Als je dieper graaft, vind je vast nog heel veel mogelijkheden om delen met elkaar te verbinden. Net die originele combinaties maken ons scoutsverhaal zo sterk.

Tussen de onderdelen zijn veel links te leggen, waarvan er in deze Kijk op Scouting al heel wat staan.

Onze visie wordt pas echt wanneer jij ermee aan de slag gaat. Pak deze inhoud dus met beide han den vast en speel ermee. Zo ontdek je onge twijfeld dat je activiteiten nu al bol staan van de elementen uit deze Kijk op Scouting, en dat er nog een schat aan nieuwe mogelijkheden is. De verschillende elementen zijn een gereedschaps koffer, waarmee je activiteiten doelbewust vorm kan geven.

Prik op je takraad bewust momenten waarop je stilstaat bij wat je leden drijft, raakt en uitdaagt. Praat erover met je medeleiding of gooi onderstaand schema eens op tafel om jullie volgende activiteit voor te bereiden. Wie weet wordt evalueren met de Kijk op Scouting wel een mini-ritueel. Door hier regelmatig naar terug te grijpen, zie je hoe leden zich ontplooien, hoe je zelf groeit en hoe jullie samen bouwen aan gelukkige mensen in een rechtvaardige wereld. En uiteraard blijft scouting ook gewoon ravotten, onnozel doen en vrienden maken. Want ook in die toevallige momenten leren je leden enorm veel bij. Als leiding sta je stil bij de ontplooiing

Gebruik deze scoutskaart. Speel ermee, babbel erover, ontdek wat het jou kan brengen en maak scouting zo elke week een beetje waardevoller. De ontplooiing van kinderen en jongeren, als individu, in groep en binnen de samenleving begint bij jou. Als leiding ben jij de vonk, laat ‘m overslaan!

mix & match

Thema’s

Kortom

Leefwereld

Kapoenen en zeehondjes (Zee)welpen Jongverkenners, jonggidsen en scheepsmakkers

Gidsen en (Zee)verkenners Jins

Basispijlers

Engagement • Zelfontplooiing

voorbeeldactiviteit: Schattenzoektocht in de wijk + krijttekeningen met opbeurende boodschappen

•

• Betrokken op de wereld rond je

Speelvelden

• Kamp

• Spel

• Tocht

• Expressie

• Rituelen

• Technieken

Diversiteit en inclusie

Een stem die gehoord moet worden

Goed omgaan met elkaar

Mentaal welbevinden

Natuur, klimaat en milieu

Tijd om jong te zijn

Leerschool van het leven

Wat wil ik mijn leden nog meegeven?

Scoutsmethode

Leren door te doen

In kleine groep

• Met goede daden

• Spelenderwijs

• In samenspraak

• Interesses verkennen

• Belofte met woord en daad

Nawoord

Beste scout of gids, geëngageerde leiding of geïnteresseerde lezer,

Bedankt om ons verhaal tot hier te volgen! Jouw inzet en engagement maken een wereld van verschil voor elk kind en elke jongere die scouting wil beleven. Samen bouwen jullie, met groot plezier en kleine daden, aan een rechtvaardige wereld en gelukkige mensen.

De eerste Kijk op Scouting werd eind jaren ‘90 op papier gezet, kreeg een aanpassing in 2006 en een opfrissing in 2013. Bijna 30 jaar was de KOS een gids voor leiding, waar basispijlers, thema’s en speelvelden in werden uitgediept. Het Groepsleidingscongres van 2024 werd aangegrepen om met een open blik scouting te tekenen: wat geven we onze leden mee en op welke manier? Wij, als enthousiaste vrijwilligers, gingen er vervolgens mee aan de slag. In samenspraak, zoals we dat graag doen, met leden, structuurvrijwilligers, ouders en externe experts.

Na veel wikken en wegen, schrijven en doorstrepen, brengen we hiermee een actuele blik op de wereld en op scouting. Voor ons is de scouts al jaren ons favoriete speelterrein, waar we ongebreideld kunnen experimenteren en stap voor stap ontdekten dat we meer kunnen dan we dachten. Een plek vol dromen, waar we maar al te graag aan helpen bouwen. We hopen dat jij en al je leden scouting ook zo mogen ervaren.

Blijf dus ontdekken en dromen, blijf genieten en spelen. Want wat jij doet, is van onschatbare waarde!

Een stevige linker,

Bereidwillige Goendi, Doorzettende Golden Retriever, Vindingrijke Olifant, Pure Palmtortel, Toegewijde Panda, Oprechte Roatelo, Schrandere Sagi, Beminnelijke Salangaan, Bijzondere Saterhoen, Goedaardige Schroefhoorngeit, Doortastende Vink, Vinnig Winterkoninkje, en Bedachtzame Zilvervos

COLOFON

Hoofdredactie: Sanne Baeten

Vormgeving: Volta

Drukkerij: Graphius

Fotografen: Lucas Flies, Leyton Knockaert, Rhune Himpe, Alexander Janssens, Hana Reynaert, Ans Brys, Sander Van Damme, Lotte Eilers, Brecht Opstaele, Scouts 32-48 Mortsel, Jari Sijbers, Paulien Coolens, Luka De Wandel, Open Kamp Antwerpen, Lander Rabaut, Lisa Penninckx, Layla Bernaerts, Kasper Van Lombeek, Catherine Ide, Sander Van Damme.

Illustraties: Sarah Wouters

Werkten mee aan Kijk op Scouting: Emma Masselis, Alexander Janssens, Lise Happaerts, Wouter Lemoine, Els Tielemans, Flisse Peeters, Lotte Eilers, Michael Van Craen, Tom Stoffelen, Katinka Van Humbeeck, Roel Van Der Schueren, Jo Deman, Nele De Brabanter, Yana Weets, Joris Claus, Sabine De Schutter, An Laenen en Charlotte Van Dyck.

V.U.: Jo Deman, Scouts en Gidsen Vlaanderen vzw, Wilrijkstraat 45, 2140 Antwerpen © 2026

www.scoutsengidsenvlaanderen.be

Scouting,

het is een verhaal dat je niet loslaat. Het wordt elke week beleefd rond kampvuren en onder tentzeilen, met vriendschapsknopen en bosspelen. De hoofdrolspelers zijn 80.000 scouts en gidsen die dromen, tuimelen en groeien. Deze Kijk op Scouting vertelt hoe wij ons steentje bijdragen aan een betere wereld. Het is onze visie op wat je van scouting leren kan, van kapoen tot jin. Dit boek neemt je mee in hoe scouting je niet alleen de tijd van je leven geeft, maar ook laat ontplooien als individu, in groep en in de samenleving. Duik in ons inspirerend scoutsverhaal en ontdek hoe scouting zoveel meer is dan het lijkt.

Scouts en Gidsen

Vlaanderen vzw

© 2026