Klassieke Zaken Magazine 2023-3/4

PHILIPPE JAROUSSKY

TOEGANG TOT DE BACHHEMEL

Philippe Herreweghe en Johann Sebastian Bach. Als deze twee namen in één adem genoemd worden weet iedereen dat er wat moois te gebeuren staat. Al sinds de vroege jaren tachtig van de twintigste eeuw neemt de Belgische dirigent het werk van de Thomascantor met zijn Collegium Vocale Gent op het hoogste niveau op. En klaar is hij nooit. Na een jubelend ontvangen nieuwe opname van de Johannes-Passion wierp hij zich op drie naar eigen zeggen favoriete cantates, waarvan Was Gott tut, das ist Wohlgetan (BWV 99) en Herz und Mund und Tat und Leben (BWV 147) waarschijnlijk de bekendste zijn. En het resultaat is wederom adembenemend. Met zijn vertrouwde solisten Dorothee Mields, Alex Potter, Guy Cutting en Peter Kooij weet Herreweghe met zijn koor en orkest de toegang tot de Bachhemel te vinden. Elke lijn, vocaal of instrumentaal, is even betoverend als meeslepend. Een cd om elke keer weer de dag mee te beginnen.

Alleen verkrijgbaar bij de Klassieke Zaken Specialisten. Zie voor de complete lijst pagina 66. *Geadviseerde Klassieke Zaken-actieprijs, zolang de voorraad strekt of tot 24 november 2023.

Foto: Michel Garnier

43E JAARGANG, NUMMER 3/4 - OKTOBER 2023

Winkelprijs € 3,25

DIT TIJDSCHRIFT WORDT GEPRODUCEERD DOOR

BCM MEDIA te Eindhoven in opdracht van de uitgever Klassieke Zaken, een activiteit van de Stichting Nationale Platenbon, onder verantwoordelijkheid van Henriëtte Zrour, Arnhemse Bovenweg 100, 3708 AG, Zeist (tevens redactieadres).

T: 06-53860682

E: info@klassiekezaken.nl

HOOFDREDACTEUR

Frederike Berntsen

AAN DEZE AFLEVERING WERKTEN MEE

Mischa Andriessen, Marcel Bijlo, Jacqueline Blok-Wouters, Hein van Eekert, Hans Heg, Paul Janssen, Benjamin Rous, Edwin Rutten, Wenneke Savenije, Gerard Scheltens, Wouter Steenbeek, Eddie Vetter, Noortje Zanen

EINDREDACTIE

Frederike Berntsen

VORMGEVING

Marjanne Gielen, Angela van Eck, Patrick Hoogduin, Fleur Heitling

COVERFOTO

© Universal Music Group

KLASSIEKE ZAKEN verschijnt tweemaandelijks in een oplage van 20.000 stuks. Het tijdschrift wordt verspreid via de aangesloten winkels en verstuurd aan de Klassieke Zaken Clubleden.

LEDENADMINISTRATIE

BCM MEDIA abonnementenservice, Postbus 1392, 5602 BJ Eindhoven. T: 085 7600237 (lokaal tarief).

Bereikbaar: dinsdagochtend en vrijdagochtend van 08.30 - 12.30 uur. www.bcm.nl

STOPZETTEN LIDMAATSCHAP

Opzegging van het lidmaatschap kan uitsluitend schriftelijk en dient tenminste acht weken voor het verstrijken van de jaarlijkse termijn te geschieden.

Prijswijzigingen lidmaatschap voorbehouden.

Zo veel mogelijk is getracht rechthebbenden van foto’s te achterhalen. Zij die in verband hiermee niet zijn benaderd, kunnen contact opnemen met de uitgever.

De in dit magazine besproken cd’s zijn uitsluitend geselecteerd op kwaliteit. De cd’s zijn mogelijk niet standaard in elke winkel op voorraad, maar zijn te allen tijde door de aangesloten winkels te bestellen. Vraag uw winkelier om advies!

Prijswijzigingen, druk- en zetfouten voorbehouden.

© 2023 Klassieke Zaken, een activiteit van de SNP. Het volgende magazine verschijnt: 24 november 2023.

Foto: Daniela Cerasoli

Foto: Marco Borggreve

Foto: Juri Hiensch

Foto: Ken Veeder

AANBIEDINGEN

3 Toegang tot de Bachhemel

10 De vreugde van Vivaldi

11 Een uniek Rachmaninovdocument

68 De Bachdynastie volgens Akamus

INHOUD

7 Philippe Jaroussky’s muziekarcheologie

13 Seldom Sene & Daniel Elgersma In vooren tegenspoed

16 Een ode aan het Amazoneregenwoud

18 Benjamin Goodson Muziek en woord

21 Maria Callas La Divina

24 Mozart uit Salzburg

26 Lucie Horsch in TivoliVredenburg

30 Concertzender Twee vertellers

32 Sangean Dé radio voor de liefhebber van klassiek

SCHATGRAVEN

FREDERIKE BERNTSEN

De countertenor Philippe Jaroussky is een schatgraver, geen stuk zo onbekend of hij vindt het. De albums die hij samenstelt zijn typerend voor de zanger en onderzoeker. Hij voert je mee naar zijn wereld, en je valt van het ene prachtstuk in het andere.

Onbekend repertoire of niet, als je eenmaal in een opname duikt kom je altijd op plekken terecht die je nader moet verkennen. De Vierde symfonie van Bruckner door het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks onder Bernard Haitink: de symfonie kennen we nu wel, ja, maar niet in deze uitvoering. De strijkkwartetten van Debussy en Ravel, tig keer opgenomen, maar nog nooit in combinatie met het nieuwe stuk van Benjamin Attahir, dat hij voor Quatuor Arod schreef. Enzovoort.

Iets nieuws

Aangenaam Klassiek biedt vele cd’s, oude titels en nieuwe, voor de schatgraver onder de luisteraar. Op iedere opname valt iets nieuws te ontdekken. In dit magazine vindt u een apart katern waarin alle cd’s van de campagne worden toegelicht. Aldo Druyf schreef er een boekje bij, Tijdreis door de klassieke muziek, een gids door luisterland. Hoe verging het de koormuziek in de barok en in de romantische periode? Hoe ontwikkelde het pianoconcert zich?

Veel lees- en luisterplezier!

Foto: Maarten van Haaff

PHILIPPE JAROUSSKY’S ONTDEKKINGSVIRUS

Met zijn nieuwste cd, Forgotten arias, duikt de beroemde Franse countertenor Philippe Jaroussky opnieuw de meest obscure uithoeken van het barokrepertoire in. Hiermee past de nieuwe opname naadloos in een carrière die gekenmerkt wordt door onophoudelijke muzikale nieuwsgierigheid en avontuur.

Al meer dan twintig jaar deelt countertenor Philippe Jaroussky zijn vocale kunnen met het publiek. Nog voor hij goed en wel zijn zangstudie had afgerond – hij studeerde eerst viool –maakte hij zijn debuut en al snel werd hij geprezen en geliefd om zijn opmerkelijk pure, engelachtige geluid. Bij de Victoires de la musique classique, de jaarlijkse uitreiking van de Franse klassiekemuziekprijzen, werd hij in 2004 uitgeroepen tot beste vocale nieuwkomer. Vele prijzen zouden in de jaren erna volgen, niet in de laatste plaats vanwege een gestaag groeiende discografie met spannend en uitdagend repertoire.

Jaroussky zette meteen de toon met een eerste album, gewijd aan zelden uitgevoerde muziek, geschreven voor de machtige Franse kardinaal Mazarin. Het was de eerste in een serie muzikale ontdekkingstochten. “In de beginjaren van mijn studie als countertenor kreeg ik het virus te pakken dat zo vaak voorkomt onder barokmusici,” aldus Jaroussky, “de zoektocht naar werken die eeuwenlang in bibliotheken hebben liggen sluimeren,

Buiten de gebaande muzikale paden

Door Benjamin Rous

Foto: Marco Borggreve

wachtend op de artiest die ze voor het voetlicht zal brengen.” Zo maakte hij een album volledig gewijd aan de castraat Giovanni Carestini, naar wie hij meerdere jaren onderzoek had gedaan, waarop naast bekende namen als Händel en Gluck ook min of meer vergeten componisten als Nicola Porpora, Johann Adolph Hasse en Leonardo Leo klonken.

Het programma van Jaroussky’s nieuwe cd Forgotten arias, dat hij ook in de concertzaal zal uitvoeren, zet die mooie traditie voort en brengt verschillende lijnen van zijn eerdere cd’s samen. Met aria’s uit minder bekende werken van gevestigde namen en met herontdekte juweeltjes van veronachtzaamde componisten probeert Jaroussky opnieuw onze blik op de muziekgeschiedenis te verbreden. In zekere zin vormt de cd ook een eerbetoon aan de invloedrijkste tekstdichter van de achttiende eeuw: Pietro Antonio Domenico Bonaventura Trapassi, beter bekend onder zijn pseudoniem Metastasio. Hij vestigde een opera-ideaal dat de bühne decennialang beheerste, met libretti die vaak door tientallen verschillende componisten werden gebruikt. Zijn teksten vormen de basis voor alle muziek op Jaroussky’s nieuwe cd.

Een typische manier waarop Metastasio de verbeelding van componisten probeerde te prikkelen was het gebruik van aria’s waarin een emotie met een treffend beeld wordt vergeleken. Een van de populairste was de stormaria. ‘Siam navi all’onde algenti’ uit L’Olimpiade van Andrea Bernasconi opent Forgotten arias en verbeeldt magistraal de woelige zee, als metafoor voor het leven zelf. De arpeggio’s en de herhaalde noten van de violen, soms aangevuld met hobo’s en hoorns, met af en toe een heftige uitbarsting van het hele orkest en de vele versieringen van de stem, toveren muzikaal de voorstelling van golven die breken op de rotsen onmiddellijk tevoorschijn.

Foto: Marco Borggreve

Jaroussky’s muziekarcheologie zorgt voor een completer beeld van componisten

De populariteit van Metastasio’s operateksten maakt ook duidelijk dat het componisten van die tijd niet te doen was om een zo origineel mogelijk verhaal op de bühne te brengen, maar om te laten zien hoe goed zij een bekende tekst met bijbehorende emoties in muziek konden vangen. Dat maakt het een feest om verschillende versies met elkaar te vergelijken. Zo heeft Jaroussky na een lange zoektocht een onuitgegeven versie van de aria ‘Gelido in ogni vena’ gevonden, van de hand van Giovanni Battista Ferrandini. Vivaldi gebruikte voor de verklanking van de aria muziek van de Winter uit De vier jaargetijden om de koude rillingen van angst weer te geven. Maar ook Ferrandini maakt er een ruim tien minuten durend dramatisch meesterstukje van, waarin een constante puls in de bas werkt als een hart dat in de keel klopt, en de beangstigende sfeer met sterke contrasten en stevige dissonanten wordt benadrukt.

Het ontdekkingsvirus van Jaroussky bevredigt natuurlijk niet alleen een persoonlijke nieuwsgierigheid. Zijn muziekarcheologie zorgt voor een veel completer beeld van het oeuvre en de ontwikkeling van componisten. Maar al te vaak kennen we die alleen van de grote, populaire werken. Van de belangrijke hervormer Gluck kent iedereen natuurlijk Orfeo ed Euridice, maar die opera kwam niet uit de lucht vallen. Jaroussky ontdekte dat Glucks Il rè pastore, zes jaar vóór Orfeo geschreven, nog nooit was opgenomen. Bovendien bleek een aria als ‘Sol può dir’ al duidelijk vooruit te wijzen naar de latere stilistische vernieuwingen, met een zanglijn zonder onnodige opsmuk, die de emo

ties op een directere en oprechtere manier overbrengt.

Dat soort hiaten in onze kennis bestaat voor hele periodes in de muziekgeschiedenis, die er natuurlijk ook een is van winnaars en verliezers. In de tweede helft van de achttiende eeuw woedde in Parijs een verbeten strijd tussen aanhangers van de Italiaans opera, van wie Niccolò Piccinni een immens geliefd boegbeeld was, en van de Franse opera, belichaamd door Gluck. En terwijl Gluck tegenwoordig een vaste plek heeft in het pantheon van grote componisten, wordt de muziek van Piccinni nauwelijks uitgevoerd. Een aria uit diens Catone in Utica laat horen hoe onterecht dat is: vooral in het orkest horen we een wervelende, virtuoze stijl. Ook zonder zo’n richtingenstrijd kunnen componisten die in hun tijd mateloos populair waren in de vergetelheid raken. Jaroussky wijdde bijvoorbeeld eerder een complete cd aan het werk van Johann Christian Bach, die ook op Forgotten arias weer een welkome opwachting maakt.

Demofoonte, zo’n Metastasioklapper die meer dan zeventig keer op muziek werd gezet, klinkt op de cd in de versie van Johann Adolph Hasse uit 1748, met twee aria’s, geschreven voor de castraat die Jaroussky zo na aan het hart ligt: Carestini. Nadat hij triomfen had gevierd in nieuwe opera’s van Händel in Londen, laten deze aria’s horen dat zijn stemligging nu wat lager was geworden en meer richting de alt ging, ook al was zijn bereik nog steeds formidabel, getuige de door Hasse geschreven noten, die twee hele octaven beslaan. Ook hier dringt zich misschien weer een parallel op met Jaroussky zelf, wiens stem in de loop der

jaren iets donkerder is geworden, met een wat rauwer randje en meer kracht in de laagte.

Het tekent Philippe Jaroussky als artiest dat hij nooit is opgehouden zich buiten de gebaande muzikale paden te bewegen. Hij heeft zijn publiek zo kennis laten maken met geweldige muziek die soms eeuwenlang in de archieven had liggen verstoffen. Dat repertoire blijft hij met zijn opnamen en concerten tot leven brengen, in de hoop dat door zijn aanstekelijk enthousiasme andere voorvechters het stokje overnemen en deze muziek zo voorgoed gered zal zijn van de vergetelheid.

DIVERSE COMPONISTEN FORGOTTEN ARIAS

AANBIEDING

34,99 * 7CD 10

42,99 CLUBLEDEN 42,99 7CD

DE VREUGDE VAN VIVALDI

‘Een uitvoering die je ademloos achterlaat’, schreef Gramophone al in 2003 over Rachel Podgers opname van de twaalf vioolconcerten van Vivaldi’s La Stravaganza. En dat was slechts het begin. Toen in 2018 de cd met De vier jaargetijden verscheen, had de Engelse barokvioliste alle belangrijke vioolconcerten van de rode priester aan de eeuwigheid toevertrouwd. Deze verzameling van zeven cd’s in een box biedt met ensembles als Arte dei Suonatori, Holland Baroque en Brecon Baroque niet alleen een enerverende mer à boire aan Vivaldiconcerten, maar ook en vooral een getuigenis van de vertolkingskunst van een van de beste barokviolisten die de afgelopen decennia de podia hebben beheerst. Podger brengt Vivaldi tot leven als een musicus en componist die boven alles ontzettend veel plezier had in zijn werk en in het scheppen van nieuwe noten. En alleen al die vreugde maakt elk concert, elke noot tot een waar feest.

Alleen verkrijgbaar bij de Klassieke Zaken Specialisten. Zie voor de complete lijst pagina 66. *Geadviseerde Klassieke Zaken-actieprijs, zolang de voorraad strekt of tot 24 november 2023.

UNIEK DOCUMENT

‘Onverslaanbaar’, zo noemde OpusKlassiek de cd met het Tweede en Vierde pianoconcert van Rachmaninov door de Oekraïense pianiste Anna Fedorova en het Sinfonieorchester St. Gallen. Haar uitvoering bleef daarmee in lijn met haar beroemde YouTube-registratie van Rachmaninovs Tweede pianoconcert in het Concertgebouw, een video die inmiddels bijna veertig miljoen keer bekeken is. Ook de andere concerten, opgenomen met het orkest van St. Gallen, kregen jubelende kritieken. Omdat het dit jaar de honderdvijftigste geboortedag is van de Russische componist zijn alle vier de pianoconcerten en de Rapsodie op een thema van Paganini nu verenigd in een drie-cd-box. ‘We hebben Rachmaninov aan onze zijde nodig om te vechten voor de menselijkheid en al het goede in de wereld’, schrijft de pianiste gepassioneerd in het cd-boekje. En zo is het. Vooral als zijn werk zo ‘onverslaanbaar’ is vastgelegd als door deze combinatie. Een uniek Rachmaninovdocument.

43,99

32,99 * 3CD

43,99

CLUBLEDEN 3CD

27 , 99 *

RACHMANINOV PIANO CONCERTOS & OTHER WORKS

ANNA FEDOROVA, SINFONIEORCHESTER ST. GALLEN

O.L.V. MODESTAS PITRENAS

CHANNEL CLASSICS 0723385772323 (3CD)

VKZ.NL/230304054

Alleen verkrijgbaar bij de Klassieke Zaken Specialisten. Zie voor de complete lijst pagina 66. *Geadviseerde Klassieke Zaken-actieprijs, zolang de voorraad strekt of tot 24 november 2023.

Foto: Marco Borggreve

COMING

OF AGE VANAF 15 OKTOBER

In de voorstelling Coming of Age biedt theatermaker en mezzosopraan Cora Burggraaf een frisse blik op het verschijnsel ‘oudere stem’. We krijgen een theatraal inkijkje in het muzikale leven van drie zangpersoonlijkheden: sopraan Elena Vink, mezzosopraan Lucia Meeuwsen en alt Hebe Dijkstra. Ooit stonden ze volop in de spotlights, maar wat hebben zij juist nu, met al hun levenservaring, te bieden aan het publiek? Eind mei vond er tijdens het Oranjewoud Festival een enthousiast ontvangen preview plaats. De première is op 15 oktober in het Wilmink Theater, Enschede, gevolgd door een tournee dit najaar en voorjaar 2024.

Info: spinthout.org

NEDERLANDSE REISOPERA

DAS WUNDER DER HELIANE

VANAF 30 SEPTEMBER

Van 30 september t/m 11 november toert de Nederlandse Reisopera door het land met Das Wunder der Heliane. Na het succes van Die tote Stadt in 2019 presenteert de Nederlandse Reisopera opnieuw een meesterwerk van Erich Wolfgang Korngold. Das Wunder der Heliane is ongetwijfeld zijn meest ambitieuze project. Een zeer symbolisch verhaal met romantische, haast decadente en zwelgende muziek. Het mysterieuze, bovennatuurlijke en goddelijke, de grote emoties en onverbloemde erotiek: het paste allemaal in Korngolds tijd, de jaren twintig van de vorige eeuw. Dat geldt ook voor de opofferingsgezindheid en het motto dat liefde alles overwint: zo niet hier en nu, dan in het hiernamaals. De internationaal beroemde Nederlandse sopraan Annemarie Kremer vertolkt de hoofdrol in Korngolds groots opgezette, symbolische opera over liefde die alles overwint. Het nieuwe arrangement is van Fergus McAlpine. De première is zaterdag 30 september in het Enschedese Wilminktheater.

Info: reisopera.nl

NEDERLANDS KAMERKOOR

THE PERSONAL ARCHIVE SESSIONS

Het Nederlands Kamerkoor presenteert de vijfdelige videoserie The Personal Archive Sessions. Centraal staan de persoonlijke verhalen van de zangers van het Nederlands Kamerkoor. Samen met hun collega’s voeren ze door hen zelfgekozen muziek uit en vertellen ze in intieme interviews over hun vak en hun leven. Zingen is schitterend én kwetsbaar. Dat weten de zangers van het Nederlands Kamerkoor als geen ander. Wie zijn deze toppers van de internationale koorwereld? Wat maakt dat ze telkens opnieuw het beste in zichzelf naar boven willen halen, wat beweegt ze, wat ontroert ze? In The Personal Archive Sessions vertellen de zangers van het Nederlands Kamerkoor hun persoonlijke verhaal.

Info: nederlandskamerkoor.nl

Foto: Wout Nooitgedagt

IN VOOR- EN TEGENSPOED

Een weefsel van stemmen

Door Benjamin Rous

SELDOM SENE & DANIEL ELGERSMA

Foto: Ruth Bruckner

In 2018 voerde het blokfluitkwintet

Seldom Sene met countertenor Daniel Elgersma een bijzonder programma rond het persoonlijke liedboek van Margaretha van Oostenrijk uit op het bekende MAFestival in Brugge. Nu is deze welluidende samenwerking vastgelegd op de cd Fortune Infortune.

Margaretha van Oostenrijk (1480–1530), de tante van keizer Karel V, is een van die opmerkelijke renaissancevrouwen die nog steeds tot de verbeelding spreken. Ze was onderlegd, belezen en muzikaal en bestuurde namens haar familie in totaal meer dan twintig jaar de Habsburgse Nederlanden. Onderdeel van haar omvangrijke bibliotheek was een persoonlijk liedboek of chansonnier, met daarin 55 liederen en motetten waaraan de beste componisten van die tijd bijdragen leverden. Op de cd Fortune Infortune van blokfluitkwintet Seldom

Sene en countertenor Daniel Elgersma klinkt een selectie uit Margaretha’s liedboek, naast instrumentale muziek die in dezelfde tijd aan het Habsburgse hof in Mechelen klonk.

María Martínez Ayerza, een van de oprichters van Seldom Sene, vertelt over de dubbele betekenis van dit soort liedboeken: “Aan de ene kant zit in deze verzameling heel veel van Margaretha als individu, van haar persoonlijke biografie. Maar tegelijkertijd was zo’n liedboek in die tijd ook een visitekaartje, een slim pr-instrument dat je aan iedereen liet zien om een bepaald beeld van jezelf te projecteren.” Countertenor Daniel Elgersma merkt op: “Het liedboek bevat waarschijnlijk ook veel zelfgeschreven, autobiografisch getinte gedichten van Margaretha. Je krijgt dus eigenlijk een inkijkje in het emotio -

nele leven van iemand die meer dan vijfhonderd jaar geleden leefde. Dat is toch bijzonder?”

Het liedboek dat Margaretha samenstelde, bevat werken van componisten als Josquin des Prez, Johannes Ockeghem, Jacob Obrecht en Pierre de la Rue, klinkende namen uit die tijd. Wat kenmerkt hun muziek? “Het is meerstemmige muziek waarin elke individuele stem even belangrijk is en zo onafhankelijk mogelijk beweegt ten opzichte van de andere,” vertelt Elgersma, “vaak met imitatietechnieken waarbij de verschillende stemmen dezelfde motieven herhalen. Je krijgt echt een weefsel van stemmen: de mijne, en die van de blokfluiten.”

De muziek vereist een fijne balans tussen de verschillende stemmen. Hoe zijn de musici daarmee omgegaan tijdens het project? “Je kunt je behoorlijk naakt

Foto: Andrea Friggi

Fijne balans

voelen in dit repertoire, en dan zeker om als enige zanger tussen de blokfluiten te staan,” geeft Elgersma toe. “Die brengen natuurlijk niet het geluid van een heel orkest voort. Maar Seldom Sene vormt zo’n organisch muzikaal geheel dat samen ademhaalt, fraseert en muziek maakt, dat de ervaring voor mij erg prettig was. Het was mijn bedoeling om als zanger helemaal onderdeel te worden van het ensemble, samen een te worden, maar zonder m’n solistische manier van zingen uit het oog te verliezen. Op een gegeven moment merk je met dit ensemble dat het allemaal samenkomt en krijg je echt een klank als van een orgel, met allemaal boventonen. Dat is echt geweldig!”

“Daniel heeft wat dat betreft het beste van twee werelden,” zegt Ayerza. “Hij kan heel goed mengen met andere stemmen en andere instrumenten, maar wel met het karakter van een solist. Het is voor ons ook heel leerzaam om met een zanger te werken, die de muziek toch weer anders benadert. Als blokfluitkwintet ben je voortdurend bezig met hoe je zo zuiver en zo schoon mogelijk kan spelen, en dan komt er iemand bij die daar graag aan mee wil doen, maar een ander klankideaal heeft. Daniel was daar heel flexibel in en had daar een heel goed oor voor.”

“De uitdaging is om alle subtiliteiten te ontdekken en ook nog te laten horen in deze muziek, die nog niet zulke duidelijke muzikale figuren heeft om emotie over te brengen als bijvoorbeeld in de barok”, zegt Ayerza. “We denken dus heel goed na over welke instrumenten we gebruiken om zo kleur te geven aan de muziek en die soms donkerder en soms wat lichter te laten klinken. Maar die complexiteit maakt het voor de interpretatie ook heel leuk, omdat je zoveel keuzes hebt.”

Elgersma: “Dit ensemble is ontzettend goed in het fraseren en om op slimme manieren dynamische verschillen aan te brengen. Door de rijkheid aan stemmen is er ook niet echt een noodzaak voor ornamenten, maar je kunt bijvoorbeeld wel het vibrato als ornament gebruiken, dat kunnen ze ook heel mooi.”

“Het is zeker geen makkelijke muziek”, aldus Ayerza. “Er zit altijd een bepaalde complexiteit in, met snelle, relatief drukke texturen. Dan moet je soms een paar keer luisteren om het voor je gevoel een beetje te snappen. En er zit veel melancholie in, dat was destijds een geliefd onderwerp. Ze waren erg goed om dat in poëzie en muziek uit te drukken. Je moet voor deze muziek een beetje moeite doen, en ik hoop heel erg dat mensen dat aandurven. Als je er eenmaal echt in zit als luisteraar, vind je in deze muziek een prachtige rust en diepte.”

SELDOMSENE.COM

DANIELELGERSMA.COM

SIMONE MENEZES & SEBASTIÃO SALGADO

EEN ODE AAN HET AMAZONEREGENWOUD

Verwen niet alleen je oren, maar ook je ogen met het album Amazônia. Beluister en bekijk vertolkingen van het imposante en kwetsbare natuurgebied, de Amazone. De dirigente Simone Menezes en de fotograaf Sebastião Salgado brengen samen met de Philharmonia Zürich en sopraan Camila Provenzale, een ode aan Villa-Lobos en het Amazoneregenwoud.

Simone Menezes en Sebastião Salgado reizen samen de wereld over met Salgado’s geprojecteerde foto’s van de Amazone, terwijl Villa-Lobos’ Floresta do Amazonas klinkt in een speciaal door Menezes gecreëerde suite voor orkest en sopraan. In het album is een selectie van Salgado’s foto’s opgenomen in het booklet. “De Amazone laat de omvang, kracht, schoonheid, complexiteit en rijkdom van de wereld zien”, aldus Menezes. “Ik geloof in onze verantwoordelijkheid voor onze rijke wereld. Wij zijn hoveniers in deze tuin. Ik hoop mensen emotioneel te kunnen raken met muziek

en andere kunsten die rechtstreeks tot hun harten spreken over natuur, schoonheid en onze aansprakelijkheid.”

De Braziliaan Heitor Villa-Lobos (18871959) was en is een van de bekendste Zuid-Amerikaanse componisten. Hij

componeerde in een universele muzikale taal. Zijn werk bevat stijlelementen uit de Europese klassieke muziek, van barok tot en met het expressionisme uit de twintigste eeuw. Kenmerkend in zijn composities zijn de duidelijk hoorbare invloeden uit de Braziliaanse volksmu-

Door Jacqueline Blok-Wouters

‘De Amazone laat de omvang, kracht , schoonheid, complexiteit en rijkdom van de wereld zien’

ziek. “Dit resulteert in muziek die verbonden is met de veelzijdige wereld van vandaag, alsof Villa-Lobos’ muziek is gecomponeerd om vandaag te beluisteren.”

Villa-Lobos schreef zijn Floresta do Amazones (Bos van de Amazone) aanvankelijk als filmscore. De film speelt zich af in het Amazonegebied met Audrey Hepburn en Anthony Perkins in de hoofdrol. Vol bezieling schreef Villa-Lobos zijn muziek, maar het hele Hollywoodgebeuren was nieuw voor de componist en hij kon het niet verkroppen dat er uiteindelijk weinig van zijn muziek overeind bleef. Dus trok hij zich terug uit de samenwerking en bewerkte Floresta do Amazones tot een symfonisch gedicht. Het werk bevat wilde ritmes, exotische melodieën en heerlijke dissonanten, waardoor sferen van verlatenheid worden geschapen, terwijl je de regen en wezens, schuilend in het struikgewas, in de muziek hoort. Menezes beschrijft dat het werk “epische momenten heeft die vergelijkbaar zijn met Orffs Carmina Burana, met lyrische invloeden die me aan fado doen denken, ritmische patronen die door Bartók geschreven hadden kunnen zijn, en met een Messiaenachtige benadering van natuurgeluiden.”

Menezes bewerkte Floresta do Amazones tot een suite van 11 delen. “Het eerste deel behoort tot mijn favorieten”, laat ze weten. “A Floresta is zulke krachtige muziek. Lyrisch, maar tegelijkertijd zeer ritmisch. Het is best complexe muziek. Het geeft ons een mentaal beeld van iets groots, episch, krachtigs; het is bijna onmogelijk om niet de Amazone in je verbeelding te ervaren.”

De verwantschap tussen Salgado, Villa-Lobos en Menezes is sterk. “Zowel Salgado als Villa-Lobos begrijpen de ziel van de Amazone. Echte kunstenaars, van wie we er maar weinig hebben, zijn in staat om onze ziel te raken met slechts één beeld of één muzikale

frase. Wanneer je Salgado’s foto’s ziet en Villa-Lobos’ muziek hoort, kun je niet anders dan met twee zintuigen een diep begrip hebben voor dit universum van de Amazone.”

Het album Amazônia van Alpha Classics wordt afgesloten met Philip Glass’ ‘Metamorphosis 1’ van Aguas da Amazonia, eveneens een indrukwekkend eerbetoon aan de natuur van de Amazone.

VILLA-LOBOS, GLASS AMAZÔNIA

CAMILA PROVENZALE, PHILHARMONIA ZÜRICH

O.L.V. SIMONE MENEZES

ALPHA 3760014199905

VKZ.NL/230304007 € 23,99

Foto: Sebastião Salgado

Foto: Daniela Cerasoli

Foto: Sebastião Salgado

MUZIEK EN WOORD

Door Wenneke Savenije

Benjamin Goodson, de chef-dirigent van het Groot Omroepkoor, houdt van muziek en woorden. Voor zijn nieuwe album koos Goodson voor een mis van Rheinberger en motetten van Mendelssohn. “De stukken van Mendelssohn zijn dramatisch en zeer retorisch.”

Nadat hij in 2018 debuteerde bij het Groot Omroepkoor met het Requiem van Mozart werd Benjamin Goodson in 2020 benoemd tot chef-dirigent van het enige professionele koor in Nederland, gespecialiseerd in symfonisch koorrepertoire, dat zich uitstrekt van de grote bekende werken van alle tijden tot de nieuwste muziek. Onder zijn leiding geeft het Groot Omroepkoor vaak indrukwekkende uitvoeringen in onder andere de NTR ZaterdagMatinee, het AVROTROS Vrijdagconcert en het Zondagochtend Concert. Ook is het koor vaak live te horen op NPO Klassiek.

Hoe ervaart Goodson zijn positie als chef-dirigent van het koor? “Het koor is niet minder dan mijn muzikale familie, en dat betekent alle schoonheid, vreugde en uitdagingen van een langdurige relatie. Ik hou van hun geluid, de warmte en gulheid waarmee ze muziek maken en hun moed om echte magie te creëren tijdens hun optredens. Ze zijn ook extreem geduldig met mij en mijn specifieke muzikale en technische obsessies! Ik ben een groot voorstander van de publieke omroep in het algemeen en van het gebruik van alle middelen die ons ter

‘Het koor is niet minder dan mijn muzikale familie’

BENJAMIN GOODSON

beschikking staan om het leven van het grote publiek te bereiken en te verrijken. Ik geloof dat we hier een belangrijke en opwindende rol te spelen hebben.”

Met de focus op a-capellamuziek uit de twintigste en eenentwintigste eeuw, dirigeert Goodson bij voorkeur koormuziek. Waarom? “Ik hou van muziek en ik hou van woorden, en de combinatie van deze twee kunstvormen in koormuziek vind ik bijzonder krachtig. Ik zong ook zelf. Ik denk dat dit een van de redenen is waarom ik uiteindelijk voornamelijk koormuziek ben gaan dirigeren. Ik heb ook orkestdirectie gestudeerd, en ik voel me erg op mijn gemak in oratoria, waar ik koor en orkest kan samenbrengen.”

In hoeverre trekt Goodson zich iets aan van de regels van de authentieke muziekpraktijk? “We weten inmiddels zoveel meer over welke instrumenten er gebruikt kunnen zijn, de grootte van ensembles, technische ideeën over versieringen. We hebben het idee dat we een beter gevoel hebben voor frasering en stijl. Allemaal zulke belangrijke muzikale parameters... en nu voel ik dat het tijd is om dit technische inzicht te vullen met emotie, vreugde, leven. Ik vind muziek uit de achttiende eeuw extreem sterke, retorische muziek die van de pagina springt. Ik heb geen tijd voor dogma’s - die zijn niet nodig met alle

mogelijkheden die het muzikale materiaal ons biedt. Muzikaal gezien kijk ik naar grondleggers van de oudemuziekbeweging als Harnoncourt, voor zijn moed en visie om dingen anders te gaan doen. Maar ik kijk ook graag naar oude video’s van Abbado en Kleiber, vanwege de gratie waarmee ze hun ideeën kunnen laten horen.”

Voor zijn nieuwe album koos Goodson voor een mis van Rheinberger en motetten van Mendelssohn. “De mis is op de traditionele manier opgebouwd, Kyrie , Gloria, etc. Het is een heel mooie, warme interpretatie van die oude teksten. Het Kyrie vormt voor mij het hoogtepunt, dat klinkt als een warm bad van overlopende koorlijnen. De stukken van Mendelssohn zijn dramatisch en zeer retorisch. Je hoort de inspiratie die hij haalde uit de muziek van Bach, want deze stukken spelen zich af als scènes uit de Matthäus-Passion. Het zijn dynamische, vaak wisselende emotioneel geladen stukken, met een groot hart. Het laatste stuk op het album is het zeer beroemde Abendlied van Rheinberger. Een tranentrekker en hopelijk een hoopvol en troostrijk einde van deze muzikale reis.”

Goodson, die nadat hij als jongetje piano speelde en als adolescent zong en luis-

terde naar alle soorten muziek, werd in Oxford verliefd op koormuziek, waarvoor hij nu nieuwe formats bedenkt. “Het koor en ik hebben The Living Room bedacht, om te experimenteren in een iets theatralere omgeving en om te zien hoe we op verrassende manieren contact kunnen maken met ons publiek. We hebben van alles gedaan, zoals Stravinsky ensceneren met Indiase dansers en samen met zanger Sven Ratzke TivoliVredenburg in een circus veranderen.”

Toewijding aan de muziek is voor Goodson, die ook docent is aan het Conservatorium van Amsterdam, misschien wel het allerbelangrijkste. “Natuurlijk werken we aan alle technische aspecten van het dirigeren en aan de interpretatie van het repertoire, maar we praten ook heel eerlijk met elkaar over alles wat er om het musiceren heen gebeurt. Zelfvertrouwen, zelfreflectie, persoonlijkheid, controle. Het kan een eenzame baan zijn als je elke dag voor een ensemble staat, en ik merk dat we vaak allemaal met dezelfde demonen te maken hebben. Ik hoop dat mijn lessen een plek zijn om eerlijk en kwetsbaar met elkaar te zijn.”

MENDELSSOHN CHORAL WORKS

LA DIVINA

Een schokkende ontdekking: meer dan de helft van de studenten muziekwetenschap in Amsterdam weet niet wie Maria Callas was. Kan roem dan zo snel vergaan? Laat deze royale box met 131 cd’s de herinnering aan La Divina levend houden.

Maria Kalogeropoulos werd geboren op 2 december 1923 in New York. Haar ouders waren Griekse emigranten die een jaar eerder hun vaderland hadden verlaten na de dood van hun zoontje. Toen het huwelijk verslechterde, keerde haar moeder samen met haar beide dochters terug naar Griekenland, waar Maria reeds als vijftienjarige haar debuut met orkest maakte als Santuzza in Mascagni’s Cavalleria rusticana. Jaren later herinnerde ze zich nog hoe gezwollen haar gezicht bij die gelegenheid was als gevolg van vreselijke kiespijn. Als kind was ze uitgesproken mollig, met zware brillenglazen vanwege haar kippigheid, in haar eigen woorden ‘het lelijke eendje’ van het gezin.

Zo jong als ze was, kreeg Maria al les van Elvira de Hidalgo aan het Conservatorium van Athene. Ze absorbeerde de wijze lessen als een spons en toonde een werklust die haar tijdens haar gehele carrière zou vergezellen. Daarnaast stond ze op het toneel, in de ene titelrol na de andere, als Suor Angelica, Tosca, Leonore. Toen de Tweede Wereldoorlog

Door Eddie Vetter

MARIA CALLAS

Een zeldzame combinatie van dramatische waarachtigheid en muzikale integriteit

voorbij was, besloot ze terug te keren naar New York, waar haar vader al die jaren was achtergebleven. In de Verenigde Staten kwam ze niet aan de bak. Wel in Italië, waar ze in Verona haar debuut maakte in La Gioconda van Ponchielli. De dirigent was Tullio Serafin, de man die haar stijlgevoel zou perfectioneren. Ook leerde ze in Verona de industrieel Giovanni Battista Meneghini kennen. Ze traden in 1949 in het huwelijk.

Opvallend is dat zij reeds als twintiger zware dramatische rollen op de schouder nam, zoals Isolde, Turandot en Brünnhilde in Venetië en Norma in Florence. Omstreeks 1950 liet zij de zware Wagnerpartijen voor wat ze waren en ging zij zich meer concentreren op muziek die haar grootste kracht zou worden: Verdi, Puccini en het belcanto van Rossini, Bellini en Donizetti. Ze werd een gevierde ster aan de Milanese Scala onder dirigenten als Victor de Sabata (Macbeth van Verdi) en Leonard Bernstein (Medea van Cherubini). In 19531954 viel ze in een paar maanden meer dan dertig kilo af om ook in uiterlijk te voldoen aan het imago van de superster. In de jaren vijftig nam ze de ene volledige opera na de andere op. Op de plaat had ze dezelfde magnetische aantrekkingskracht als in het theater. Ze wist met haar diep indringende stem hart en ziel van de luisteraars te raken. Op het toneel waren zingen en acteren onverbrekelijk één, een zeldzame combinatie van dramatische waarachtigheid en

muzikale integriteit. Zo bracht ze operaheldinnen, tot dan toe vaak bordpapieren figuren, weer tot leven op het toneel. Vooral aan haar hebben belcanto-opera’s hun renaissance te danken. Daarmee heeft ze de operageschiedenis veranderd.

In de tweede helft van de jaren vijftig manifesteerden zich reeds de eerste tekenen van verval, zoals een ongecontroleerd vibrato met een alarmerende wobble. Haar Tosca onder Georges Prêtre (1964-1965) kon niet in de schaduw staan van haar Tosca onder Victor de Sabata (1953). In 1965 trad ze voor het laatst op in het operatheater, 41 jaar oud.

Maria Callas was vooral een prooi voor de roddelbladen geworden: haar scheiding van Meneghini, haar spraakmakende liaison met de Griekse reder en miljardair Aristoteles Onassis, die later tot haar verbijstering en verdriet een verhouding zou aangaan met Jacqueline Kennedy, met wie hij zelfs trouwde. In artistiek opzicht trad Callas nog wel in het openbaar als filmster in Medea van Pasolini (1969), met masterclasses aan de Juilliard School in New York (19711972) en op een als comeback bedoelde, bijzonder pijnlijke wereldtournee met de tenor Giuseppe di Stefano (1973-1974). Ze bracht haar laatste jaren grotendeels in Parijs door, waar ze op 16 september 1977 overleed aan een hartaanval. Ze was 53 jaar oud.

Gelukkig is Maria Callas groot geworden in een tijd waarin de platenindustrie een bloeitijd beleefde. Zo zijn haar fantastische prestaties tot in details vastgelegd. Op dit punt is deze box, wel het meest complete overzicht ooit, een onmisbaar document. De doos bevat bijvoorbeeld 69 cd’s met alle studio-opnamen van volledige opera’s en recitals. Daarnaast 58 cd’s met liveopnamen van opera’s en recitals, drie blu-ray discs met video’s van haar optredens in Parijs (1958), Hamburg (1959 en 1962) en Londen (1962 en 1964), de masterclasses aan de Juilliard School, zelfs nog een cd met nooit eerder verschenen studio-opnamen.

Moge de belangrijkste operazangeres van de twintigste eeuw niet vergeten worden.

MOZARTEUMORCHESTER

MOZART UIT SALZBURG

Wie een serenade van Mozart wil beluisteren, heeft een ruime keuze uit albums met verschillende uitvoeringen. En dit jaar is de wereld wéér een album met Mozartserenades rijker. Echter wel een cd met net dat beetje extra, dat door de rijke geschiedenis van de uitvoerenden speciale aandacht verdient. Het Mozarteumorchester Salzburg presenteert zijn eerste uitgave van een serie van zes bij Berlin Classics onder leiding van Roberto González-Monjas.

Het Mozarteumorchester Salzburg kijkt terug op ruim 180 jaar geschiedenis. Niemand minder dan Wolfgang Amadeus Mozarts weduwe Constanze en zijn zonen Franz Xaver en Carl Thomas stonden in 1841 aan de wieg van het orkest. Hiermee zit het DNA van het Salzburgse genie praktisch in het DNA van het bekroonde orkest. Vandaag de dag wordt het orkest wereldwijd geroemd vanwege zijn levendige en stijlbewuste Mozartinterpretaties. Tevens heeft het orkest een mooie manier gevonden om muziek uit de Weense Klassieke periode te verbinden met muziek van daarna. Met maar liefst zes albumreleases tussen 2023 en 2025 laat het orkest zijn volledige bereik en passie horen. Het eerste album begint uiteraard bij de programmatische kern, Mozart. Verder in de planning staan opnames met werk van onder meer Richard Strauss, Anton Bruckner en Hans Werner Henze.

Onder leiding van de Spanjaard Roberto González-Monjas brengt het Mozarteumorchester Mozarts serenades nr. 6 en nr. 4. Je krijgt hiermee meteen een voorproefje van de energie tussen orkest en dirigent die we nog vaak kunnen ervaren, want vanaf seizoen 2024-2025 is González-Monjas de nieuwe chef-dirigent van het Oostenrijkse orkest. “De serenades van Mozart zijn een fascinerende getuigenis van de buitengewoon rijke muzikale traditie van Salzburg sinds de achttiende eeuw”, laat González-Monjas weten. “De serenades zijn vrij van de beperkingen die andere symfonische genres wel hebben. De composities zijn zo vindingrijk, geen middel blijft onbeproefd in de zoektocht naar verrassing, frisheid en amusement. Het was een waar genoegen om ons onder te dompelen in deze twee opmerkelijke werken met de briljante musici van het Mozarteumorchester Salzburg!”

Serenades zijn sinds het begin van de achttiende eeuw enorm populair in Salzburg. Deze doorgaans lichte avondmuziek werd ter ere van iemand of iets uitgevoerd in de openlucht. Mozart componeerde zijn eerste serenade op dertienjarige leeftijd en maakte zichzelf hierdoor direct onmisbaar bij zomeractiviteiten van de stad. De componist construeerde zijn serenades vaak zo, dat verschillende delen als concerto konden worden geëxtraheerd - en verkocht - terwijl andere als een complete symfonie konden worden samengesteld. Lekker duurzaam, én slim voor snellere verdiensten. Vandaag de dag is een van de bekendste werken binnen de klassieke muziek Mozarts Serenade nr. 13, Eine kleine Nachtmusik. Op het nieuwe album neemt het orkest je met de serenades nr. 6 en nr. 4 mee naar het Salzburg van circa 250 jaar geleden.

Door Jacqueline Blok-Wouters

‘De serenades van Mozart zijn een fascinerende getuigenis van de buitengewoon rijke muzikale traditie van Salzburg’

SALZBURG

Het is helaas niet duidelijk voor wie Mozart zijn Serenade nr. 6 - ook wel ‘Serenata notturna’ genoemd - componeerde. Alhoewel het lichte muziek betreft, is het stuk zeker niet gemakkelijk om uit te voeren. Mozart zet twee strijkersensembles tegenover elkaar, waarna er een muzikale discussie ontstaat. Destijds bestond het eerste strijkersensemble uit professionals, het andere uit amateurmuzikanten. Het is de strijkers en de paukenist van het Mozarteumorchester samen met González-Monjas gelukt om de serenade prachtig transparant en vol energie te laten klinken. “De serenade is explosief, heel kort, maar vol creativiteit. En echt een ‘one of a kind piece’ van Wolfgang Amadeus Mozart”, aldus González-Monjas.

Over Mozarts Serenade nr. 4 is iets meer bekend. Het stuk heeft de bijnaam ‘Colloredo’, naar Mozarts patroon, graaf Hieronymus von Colloredo. Waarschijnlijk gecomponeerd voor festiviteiten van de Universiteit van Salzburg, genoten velen in 1774 in de universiteitstuin van Mozarts muziek vol ingenieuze humor en charme. Naast strijkers schuiven nu ook hout- en koperblazers aan. “In de universiteitstuin vonden de belangrijkste serenades plaats”, vertelt González-Monjas. “Elk jaar in de zomer vierde de universiteit het afstuderen van studenten met een serenade. De musici speelden eerst voor de aartsbisschop in Schloss Mirabell en daarna kwamen ze met een mars terug. Velen stonden te wachten op het plein, waarna musici en studenten een eerbetoon brachten aan de professoren en de rector met een serenade: de Colloredo Serenade.”

Wat een fijn vooruitzicht dat Roberto González-Monjas en het Mozarteumorchester Salzburg samen nog veel muziek op de lessenaar zullen zetten. De muzikale verwennerij uit Salzburg smaakt namelijk naar meer!

MOZART SERENADES

Foto: Nancy Horowitz

TIVOLIVREDENBURG ALS EEN TWEEDE THUIS

Multitalent Lucie Horsch is dit seizoen artist in residence in TivoliVredenburg. Ze mocht zelf bedenken wat ze met wie wilde spelen. Het resultaat? Vijf avontuurlijke concerten waarin Lucie niet alleen schittert als blokfluitist, maar ook als pianist en zangeres.

“TivoliVredenburg voelt nu al als een tweede thuis voor me”, vertelt de internationaal bejubelde Lucie Horsch. “Ik heb er in bijna elke zaal al eens opgetreden. Het is een plek met een eigen persoonlijkheid, waar alles mogelijk is. Geweldig dat ik daar artist in residence mag zijn! Het team van TivoliVredenburg heeft mij uitgedaagd en gestimuleerd om vooral een persoonlijk en gevarieerd programma samen te stellen. Mijn wensenlijstje was best groot en in de loop van het proces is er nog veel veranderd, maar ik ben

ontzettend blij met de vijf concerten die nu gepland staan.” Lucie opent haar residency op 11 oktober met een wervelende clubavond in Cloud 9, samen met het ensemble Fuse. Volksmuziek en jazzstandards worden afgewisseld met muziek van Bartók en Piazzolla. “Cloud 9 is niet zo groot. Omdat de kaarten al zo snel uitverkocht waren, gaan we het programma gewoon twee keer spelen, dan kunnen er nog meer mensen naar toe!” Het tweede concert is op 21 januari in de Hertz-zaal, een programma waarin Lucie samen met bariton en pianist Thomas Oliemans zowel gaat zingen als pianospelen. “Dat klinkt misschien een beetje als een circusact, maar dat is het absoluut niet. Het feit dat wij allebei zingen en pianospelen is bijzaak, het gaat echt om de muziek. We brengen een mix van Franse en Duitse liederen, die we

afwisselen met werken van Fauré en Schubert voor piano vierhandig. Geweldig spannend om dit samen met Thomas te kunnen doen.” Tijdens het derde concert, op 29 februari in de Hertz, voert ze met Ton Koopman een traditioneel barokprogramma voor blokfluit en toetsen uit. “Ik vind het heel bijzonder om samen te spelen met iemand die aan de basis staat van de historische uitvoeringspraktijk in Nederland. We hebben slechts één keer eerder als duo opgetreden, en dat was geweldig. Hij is zo’n energieke en spontane speler, ik voel me vereerd dat hij bereid was om in mijn residency te komen spelen.” Ten slotte vinden er ook nog twee bijzondere concerten plaats in de Grote Zaal: op 5 april met LUDWIG en het Nationaal Vrouwen Jeugdkoor en op 23 mei met het Orkest van de Achttiende Eeuw. “Met LUDWIG en het koor waarin ik als

Een plek met een eigen persoonlijkheid

Door Noortje Zanen

LUCIE HORSCH

kind zelf ook in heb gezongen, brengen we een programma waarin sterke vrouwen een belangrijke rol spelen. Met beide gezelschappen heb ik regelmatig opgetreden, zij hebben veel kansen voor mij gecreeerd, zij horen echt thuis in mijn residency. Ook met het Orkest van de Achttiende Eeuw heb ik al eerder samengewerkt. In dit programma speel ik trouwens niet alleen blokfluit, onder andere een arrangement van Frans Brüggen, maar ik ga ook zingen. Voor mij is de blokfluit heel nauw verbonden met de menselijke stem en ik zie ernaar uit om dat over te brengen op het publiek.”

‘Voor mij is de blokfluit heel nauw verbonden met de menselijke stem’

VOOR DE AGENDA ZIE: TIVOLIVREDENBURG.NL/ KLASSIEK/23-24/LUCIE-HORSCH

HANS HEG

Op YouTube kom je interessante dingen tegen over hem. Zoals een optreden in het populaire zondagavondprogramma, dat toen nog Podium Witteman heette. Folke Nauta speelt er een miniatuur voor de linkerhand (Epithalame) van Sergei Bortkiewicz: moeiteloos en meesterlijk. Een live-sessie, met een Leids amateurorkest in het Concerto pour la main gauche van Ravel, is andere koek. Ook fascinerend, maar deels mislukt. Het onmachtige orkest blijft ver achter bij de briljante pianist.

Op 31 januari 2023 is hij te gast in het Radio 1-programma De Nieuws BV. In dit studiogesprek is te zien hoe enthousiast Nauta vertelt over zijn nieuwe cd-project: Left Hand Legacy, deel 1, rond de legendarische Weens-Amerikaanse pianist Paul Wittgenstein, wiens rechterarm al kort na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog moest worden geamputeerd. Maar die na 1918 desondanks carrière wist te maken als ‘eenarmige’ pianist. Dankzij het gigantische fortuin dat zijn vader Karl, de autoritaire,

WAAROM ONEERLIJK

kunstminnende Oostenrijkse staalmagnaat, had nagelaten.

Nadat bij Folke Nauta, na een veelbelovende start als concertpianist, een inoperabel medisch mankement in zijn rechterhand was geconstateerd, schakelde hij noodgedwongen – net als Wittgenstein – over op repertoire voor de linkerhand. Dat was zijn passende antwoord op de ‘sluipmoordenaar’ (focale dystonie) die zijn hand was binnengedrongen. Begin dit jaar kwam het eerste, opmerkelijke resultaat op de markt. De dubbel-cd trok de aandacht en oogstte, terecht, veel lof.

Nauta had zich grondig in de nalatenschap van Wittgenstein verdiept. En was tot een zinnige conclusie gekomen. De pianoconcerten van vermaarde componisten als Ravel, Prokofjev, Hindemith en Britten, die ze voor de steenrijke (en goed betalende Wener) hadden geschreven, komen veel vaker aan bod dan de kamermuziekwerken die hij her en der ook had besteld. Geld speelde immers geen rol bij de Wittgensteins. Vooral het helslastige Ravelconcert is een hit geworden. Zelfs ‘gewone’ pianisten spelen het graag.

Paul toerde uitgebreid rond met ‘zijn’ Ravel. In 1937 deed hij ook Amsterdam aan

en introduceerde dit meesterwerk, want dat is het, bij het Concertgebouworkest. Godzijdank is de radio-opname van dat optreden bewaard gebleven. Je weet niet wat je hoort – ondanks het matige geluid. Als opdrachtgever permitteerde hij zich allerlei vrijheden. Hij verhulde handig de moeilijke passages en voegde elders noten toe als hem dat beter uitkwam. Hij rotzooide maar wat aan. Ravel was not amused, volgens insiders.

Die indruk had ik ook, herinner ik me als de dag van gisteren, toen ik Wittgenstein dit concert rond 1950 hoorde (en zag) spelen in het oude Tivoli in Utrecht. Er was soms geen touw aan vast te knopen. Niettemin was het succes enorm. Pas met de komst van grote pianisten als Robert Casadesus en Samson François – en velen na hen – viel bij mij het kwartje. En in dat illustere gezelschap hoort Folke Nauta ook thuis, volgens mij.

Op 5 augustus is hij echter plotseling overleden. Pas 50 jaar oud. Geschokt en onthutst waren we. In dat radio-interview in januari had hij immers nog vol overtuiging gemeld dat je uit tegenslagen ook hoop en kracht kunt putten. In het in 2022 opgenomen eerste deel van de serie Chamber music written for Paul Wittgenstein (met composities van Ernest Walker, Josef Labor, Hans Gál en Franz Schmidt), levert hij het klinkende bewijs. Een derde cd is dit voorjaar al in MuziekHaven Zaandam opgenomen, is me verteld. Eveneens met het Prisma String Trio en klarinettist Lars Wouters van den Oudenweijer.

IS HET ZO VERDEELD?

Iets om naar uit te kijken. Op dit moment rest mij echter niets anders dan te concluderen dat Nauta als pianist én speurder ongelofelijk zinvol werk heeft verricht. En daarvoor verdient hij postuum een medaille. Cor de Groot en Jan Wijn gingen hem weliswaar voor als succesvolle linkshandige pianisten, al lieten zij de kamermuziek-voor-Wittgenstein, bij wijze van spreken, rechts liggen. De Amerikaanse pianist Leon Fleisher (in 1952 de grote winnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd, later ook gehinderd door een onwillige rechterhand), putte ook even uit diezelfde bijna vergeten bron.

Samen met cellist Yo-Yo Ma en collega’s uit Boston maakte Fleisher in de jaren negentig voor Sony twee magnifieke cd’s met Wittgensteins erfenis. De tweede ook louter met kamermuziek. De riante Suite van Korngold en een Quintet van Schmidt onder de noemer: Music for Strings and Piano Left Hand. Vooral het omvangrijke opus 23 van Erich Wolfgang Korngold is de moeite van een herontdekking waard. Het vergelijkbare, ruim 72 minuten (!) durende strijkkwintet uit 1938 van Franz Schmidt is bij Nauta en diens muzikale vrienden in minstens zulke goeie handen.

De Cobra Records frapperen door een glasheldere, up-to-date registratie. Ik hoop dat veel liefhebbers daarom de moeite nemen om kennis te maken met dit deel van Nauta’s carrière. Waar ik alleen aan kan toevoegen dat hem helaas te weinig tijd is gegund zijn nieuwe idealen te verwezenlijken. Ja, waarom eigenlijk? Hoe oneerlijk gaat het er soms aan toe in dit leven. Hoboïst Werner Herbers, die dit jaar ook overleed, heeft tot op hoge leeftijd kunnen schaven aan zijn muzikale nalatenschap. Als een tevreden man keek hij in interviews terug op zijn lange en succesvolle carrière. En niet te vergeten: op zijn omvangrijke discografie.

Hij was jarenlang de alom gewaardeerde solo-hoboïst van het Concertgebouworkest en daarnaast de gedreven oprichter en dirigent van de spraakmakende Ebony Band. Vlak voor zijn dood kwam bij Channel Classics nog een nieuwe cd uit met oude opnamen van concerten met zijn Band in het Concertgebouw en in Paradiso. Allemaal Weill-achtig repertoire uit het begin van de vorige eeuw. Zoals een concertante versie van de satirische tragikomedie Achtung, Aufnahme!! van de in 1939 overleden Wilhelm Grosz. Aangevuld met twee door Herbers geredigeerde potpourrieën van Walter Goehr (Komödien in Europa) en Matyás Seiber (Die vertauschten Manuskripte).

burg. Bij Folke Nauta zit ik met het treurige gevoel in mijn maag dat zijn Wittgensteinproject voortijdig tot een einde is gekomen. Al blijf ik hopen op meer.

LABOR, GÁL e.a.

LEFT HAND LEGACY

FOLKE NAUTA, LARS WOUTERS VAN DEN OUDENWEIJER, PRISMA STRING TRIO COBRA RECORDS 8713897905038 (2CD)

VKZ.NL/230304013 € 30,99 Pianist

Binnenkort komt er ook nog een live-opname uit van een Mozartconcert met Herbers als solist met het Concertgebouworkest onder Harnoncourt in Salz-

GROSZ, GOEHR e.a. ACHTUNG, AUFNAHME!!

EBONY BAND e.a.

O.L.V. WERNER HERBERS e.a.

CHANNEL CLASSICS 0723385468233

VKZ.NL/230304047 € 23,99

CONCERTZENDER

TWEE VERTELLERS

Twee heel verschillende pianisten, ieder met hun eigen achtergrond en repertoire: Geoffrey Madge en Willem Brons. Allebei vertellen ze vol vuur over de muziek die ze maken en liefhebben.

De piano is al meer dan tweehonderd jaar het meest bespeelde instrument ter wereld. Je kunt er liederen mee begeleiden, je kunt samenspelen met andere instrumenten maar je kunt ook heel goed alleen schitteren. Het repertoire voor piano is dan ook groot – onoverzichtelijk groot. Als u zelf ooit pianoles hebt gehad, dan weet u dat. De leraar of

lerares viste elke week andere stukjes van steeds nieuwe componisten uit de kast. Waar haalde hij of zij het toch altijd weer vandaan?

Als muziekliefhebber heb je geen leraar die bepaalt waar je naar luistert. Dan ga je af op je eigen smaak. Dat valt echter nog niet mee. Zeker niet als je van pianomuziek houdt. Zo’n mer à boire – waar

Geoffrey Madge

moet je beginnen?

Bij de Concertzender hebben we gelukkig twee mensen die de rol van de pianojuf een beetje overnemen. We bepalen natuurlijk niet waarnaar u moet luisteren, want dat is onze zaak niet. Wel maken we u wegwijs in de wereld aan muziek die er voor piano geschreven is. Daarvoor hebben we twee echte professionals: twee concertpianisten met een serieuze staat van dienst, die voor onze zender programma’s rond de piano maken.

Geoffrey Madge komt uit Australië, maar woont al sinds de jaren zestig in Neder-

land. Uiteindelijk werd hij hoofddocent piano aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Zo leidde hij hele generaties concertpianisten op. Ook zelf bouwde hij aan een carrière: Madge werd vooral bekend met zijn interpretaties van twintigste-eeuwse muziek. In zijn programma Madge-point richt Madge zich op zijn voorgangers. Grote pianisten uit de twintigste eeuw, soms nog steeds bekend, maar vaak ook niet. We horen Rachmaninov en Bartók hun eigen werken spelen, maar we maken ook kennis met Aldo Ciccolini en Guiomar Novaes. In hun tijd werden ze vereerd als helden, nu zijn ze bijna verge -

ten. Geoffrey Madge stoft de oude opnames af en laat de muziek horen die onze grootouders in vervoering bracht.

Willem Brons is generatiegenoot van Geoffrey Madge. Ook hij begon zijn carrière in de jaren zestig, in het Concertgebouw nog wel. Anders dan Madge werd Brons vooral met traditioneel repertoire bekend. Zijn uitvoeringen van Beethoven en Bach werden hooggeprezen en hij trad als solist met al onze grote orkesten op.

De man die jarenlang schitterde naast Bernard Haitink en Edo de Waart maakt nu voor ons Het pianoatelier. Iedere tweede zondag van de maand zet hij de piano centraal. Soms draait zijn programma rond een componist, dan weer rond een pianist. Kent u bijvoorbeeld de Franse componist Charles Koechlin? Brons kan hem van harte aanbevelen, zeker aan liefhebbers van Franse muziek. Op de vierde zondag van de maand heeft hij nog een tweede programma. Daarin heeft Brons de vrije hand. Graag presenteert hij dan onbekende werken van grote componisten. De korte missen van Bach bijvoorbeeld. Of de liederen die Schumann als tiener schreef.

Twee grote pianisten met een indrukwekkende staat van dienst. Zij kennen de weg in het wereldrijk van de piano. Om beurten nemen ze u mee, weg van de gebaande paden, van het ijzeren repertoire en de allerbekendste namen, mee naar muziek die u ergens anders niet gauw zult horen.

Willem Brons

Tekst Wouter Steenbeek

DÉ RADIO VOOR DE KLASSIEKE LIEFHEBBER

Radio. Wie luistert er nog gewoon naar de radio? En gebeurt er nog iets op radiogebied? Op die laatste vraag kan het antwoord een volmondig ‘ja’ zijn. Zeker als het Sangean betreft, sinds 1974 een van de koplopers op het gebied van radio-ontwerp en nieuwe ontwikkelingen. En als het aan Rob Simons van Sangean Europa ligt, gaat er nog veel meer gebeuren.

We hebben het als klassiekemuziekluisteraars met nog steeds een voorkeur voor de cd of een digitaal platform als Spotify misschien niet zo in de gaten, maar de afgelopen jaren heeft zich op radiogebied een kleine revolutie voltrokken. Met Digital Audio Broadcasting (DAB) en de upgrade daarvan (DAB+) zijn niet alleen de gekende FM-zenders in een betere geluidskwaliteit beschikbaar gekomen, maar is er ook een wereld aan digitale zenders via het internet geopend. Sangean, het familiebedrijf uit Taiwan dat zich al sinds 1974 met het bouwen en ontwerpen van kwalitatief hoogwaardige radio’s bezig houdt, heeft de ontwikkelingen op de voet gevolgd en biedt inmiddels diverse state-of-theart-DAB+-radio’s aan.

“Ik denk absoluut dat het radiolandschap veranderd is”, zegt Rob Simons van Sangean Europa. Hij is vanuit het Europese hoofdkantoor in Venlo verantwoordelijk voor de marketing en sales in Benelux en Frankrijk. “Het luisteren naar de radio is veel minder gericht op het luisteren naar programma’s op vaste tijden. Mensen willen net als bij de televisie niet meer afhankelijk zijn van een

vaste programmering. Ze willen kijken en luisteren wat ze willen. Luisteraars kiezen niet voor een programma, maar voor een genre of voor een artiest. Nederland heeft bijna honderd procent DAB+-dekking, dat heeft grote invloed op de kwaliteit van de ontvangst. Daarnaast zijn duizenden zenders beschikbaar via Internet Radio. Hiermee kun je wereldwijd alles zenders ontvangen. En je hoeft niet meer op frequentie te zoeken; gewoon op alfabet volstaat.”

Toch blijft de vraag wat de klassieke liefhebber hieraan heeft. Voor Simons is dat duidelijk. “De radio is net als de cd op klassiek gebied een niche, maar wel een heel rijke met een groot aanbod. Er zijn internationaal vele klassieke zenders actief. Er is voor liefhebbers van om het even welke componist of welk genre altijd wel ergens een digitale zender te vinden. En Sangean heeft voor de klassiekemuziekliefhebber mooie radio’s met bovendien nog een cd-speler en toegang tot Spotify en dergelijke in de aanbieding.”

Sangean gaat er prat op radio’s te maken met een ontwerp en een geluid die aansluiten op de eisen van de klassiekemuziekliefhebber. “En er zijn niet zoveel radio’s beschikbaar

die daaraan voldoen”, aldus Simons. “Maar bijvoorbeeld de Sangean DDR 47 en zijn grotere broers, de DDR 66 en de DDR 75, hebben het allemaal: cd-speler, bluetooth, toegang tot alle internationale DAB+-zenders, internetradio en een voller geluid, omdat ze geheel van hout zijn gemaakt.”

Simons heeft daarom alle vertrouwen in de toekomst van de radio, ook op het gebied van de klassieke muziek. Toch heeft het grootste succes van Sangean alles te maken met de ellende in de wereld. “Mede door de oorlog in Oekraïne is onze zogenaamde noodradio in alle varianten het bestverkopende product. Deze radio is door een zonnecel of dynamo zelfvoorzienend wat stroom betreft. Je kunt dus altijd en overal over radio beschikken.”

Simons noemt het een mooi voorbeeld van de manier waarop Sangean de radio tot een product voor deze tijd maakt. ‘Maar het belangrijkste is dat Sangean het complete plaatje biedt: hoogwaardige eigen ontwerpen en de best mogelijke geluidskwaliteit.”

Door Paul Janssen

VIVALDI . LECLAIR . LOCATELLI

Violin Concertos

Théotime Langlois de Swarte, Les Ombres / Margaux Blanchard, Sylvain Sartre

HMM 902649

3149020943793

Cd 1 track 1 : Vivaldi: Violin

Concerto in B Minor, RV 384: I Allegro

De jonge Franse violist Théotime Langlois de Swarte gaf in 2002 zijn visitekaartje af met een duivels meeslepende en lichtvoetige plaat. Met zijn wendbare vertolkingen en jeugdige bravoure wist hij vioolconcerten van Vivaldi, Leclair en Locatelli zodanig nieuw leven in te blazen dat niemand stil kon blijven zitten. ‘De frisheid van zijn spel laat je iedere keer weer opnieuw naar hem luisteren’, zo luidde het oordeel van Classicalmusicdaily.com

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

J.S. BACH

Goldberg Variations

reimagined (new arrangement by Chad Kelly)

Rachel Podger, Brecon Baroque

Channel Classics CCSSA44923 – 723385449232

Cd 1 track 3: Goldberg Variations

Reimagined: Variation 16, Ouverture

Het kan nog, nieuw licht laten schijnen op Bachs onvolprezen Goldbergvariaties. De beroemde aria en de dertig variaties zijn voor alle mogelijke instrumenten en instrumentcombinaties gearrangeerd, maar niemand kwam eerder op het idee het werk te bewerken zoals Bach gedaan zou hebben als het voor een typisch ‘groot’ ensemble uit zijn eigen tijd was bedoeld. Klavecinist Chad Kelly deed het voor violiste Rachel Podger en Brecon Baroque. Het resultaat is een reis met de tijdmachine naar een verfijnd ko econcert rond 1730 in het Leipzig van Bach.

SCHÖNBERG, BERG, HINDEMITH, CHAUSSON

Infinite Voyage

Barbara Hannigan, Bertrand Chamayou, Emerson Quartet

Alpha 1000 – 3701624510001

Cd 1 track 2: Chausson: Chanson Perpétuelle

Dit kan niet anders dan een historische cd worden. Het is de allerlaatste plaat die het onvolprezen Emerson String Quartet heeft opgenomen. Het in 1976 opgerichte Amerikaanse kwartet houdt er in 2023 mee op. Voor deze laatste cd hadden de vier strijkers nog

één wens: Schönbergs Tweede strijkkwartet opnemen met sopraan Barbara Hannigan. De ‘sopraan zonder angst’ (The New York Times) straalt met het kwartet ook in Hindemiths

Melancholie, vier liederen waarin het Emerson en Hannigan de sfeer van de vroege twintigste eeuw ademstokkend mooi vangen.

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

SCHUBERT

Impromptus D899 & 935

Ronald Brautigam

BIS 2614 – 7318599926148

Cd 1 track 4: Impromptus Op. 90 D899: No. 3, Andante

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Ronald Brautigam maakte voor het label BIS inmiddels legendarische opnamen van de pianowerken van Haydn, Mozart en Beethoven op fortepiano. Ook Mendelssohn kreeg van de Nederlandse pianist een nieuw geluid. Het wachten was op zijn eerste Schubertopname. Die is er nu. ‘De meester van de fortepiano’ (Die Zeit) geeft om te beginnen Schuberts Impromptu’s een ongehoorde intimiteit; alsof je als luisteraar naast de componist op de pianokruk zit en even met zijn briljante brein mag meereizen.

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

RHEINBERGER MENDELSSOHN

Choral Works

Netherlands Radio Choir / Benjamin Goodson

Pentatone PTC 187039 –8717306260398

Cd 1 track 5: Rheinberger: Abendlied

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

De eerste cd van het Groot Omroepkoor met Benjamin Goodson als chef-dirigent is meteen een schot in de roos. Het koor zet de katholieke wereld van Joseph Rheinberger naast de protestantse koorwerken van Felix Mendelssohn. De dubbelkorige mis van Rheinberger klinkt als een spannende Palestrina in een romantisch jasje. En Mendelssohn lijkt naast Rheinberger kraakhelder en soms schokkend modern. Een verrassende cd, niet alleen voor koorliefhebbers.

MOZART

Serenades

Mozarteumorchester

Salzburg / Roberto

González-Monjas

Berlin Classics 885470029979

Cd 1 track 6: Serenata Colloredo, K. 203/189b: IV. Allegro

€14,99

AUERBACH

Milking Darkness

Delta Piano Trio

Challenge Classics CC 72963 – 0608917296327

Cd 1 track 7: Piano Trio No. 3III. Adagio religioso

NIEUW

In de achttiende eeuw van Mozart vormden meerdelige serenades doorgaans de amusementsmuziek tijdens o ciële gebeurtenissen of grootse particuliere feesten van iedereen die het zich veroorloven kon. Voor Mozart was het ook een verdienmodel, al weerhield hem dat er niet van om in dit genre zijn meest aansprekende muziek te schrijven. Het Mozarteumorchester Salzburg brengt met de Serenades KV 203 en 239 (de Serenata Notturna) de Salzburgse festiviteiten zo tot leven dat u zich met wat vrienden en een paar goede flessen wijn al snel ruim twee eeuwen terug in de tijd waant.

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €19,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

De muziek van Lera Auerbach is ‘direct, heeft een onmiddellijke impact en schuwt nooit grote gebaren’, zo karakteriseerde Classics Today het werk van deze Russisch-Amerikaanse componiste met Joods bloed. Haar muziek klinkt hedendaags, maar draagt de herinnering aan bekende en vervlogen tijden in zich. Het maakt de cd van het Nederlandse Delta Piano Trio, dat al jaren met Auerbach samenwerkt, tot een portret vol verrassende, zielsnijdende nostalgie. Luister naar het prettig verstikkende Adagio religioso uit het Derde pianotrio en wees voor altijd verkocht.

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN €23,99 VOOR €14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

CLARA EN ROBERT SCHUMANN

Love’s Spring

Raoul Ste ani, Magdalena Kožená, Gerold Huber

Challenge Classics

608917286526

Cd 1 track 8: R. Schumann: Tanzlied (Rückert) Op. 78 No. 1

TIJDELIJK

VERKRIJGBAAR

Dat Raoul Ste ani begin 2023 de Nederlandse Muziekprijs kreeg, de hoogste Nederlandse staatsonderscheiding op het gebied van de klassieke muziek, was voor zijn volgers geen verrassing. Hij zong immers al met de groten der aarde, getuige de prachtige cd Love’s Spring waar de bariton met niemand minder dan mezzosopraan Magdalena Kožená aan zijn zijde de liefde tussen Robert en Clara Schumann in liederen van de Duitse tortelduifjes uit de doeken doet. Met Gerold Huber achter de piano zijn het uitvoeringen om het warm van te krijgen.

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

(consumentenadviesprijs)

VARIOUS Recuerdos

Augustin Hadelich, WDR Sinfonieorchester / Cristian Macelaru

Warner Classics

190296310768

Cd 1 track 9: Tárrega: Recuerdos de la Alhambra

Augustin Hadelich is zo’n violist die elk werk boven zichzelf uit kan tillen. Onder de titel Recuerdos combineert hij de Carmen-Fantasie van Sarasate met het Tweede vioolconcert van Prokofjev en Brittens prachtige Vioolconcert – en het klinkt allemaal even mooi en meeslepend. Dit is vioolspel van de hoogste orde. Virtuoos zonder spierballenvertoon, en zo zangrijk dat er even niets anders op de wereld bestaat. Let vooral ook op het huzarenstukje dat Hadelich van de gitaarklassieker Recuerdos de la Alhambra van Tárrega maakt.

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

KORNGOLD

String Quartet No. 1, Op. 16 | Piano Quintet Op. 15

Alma Quartet, Severin von Eckardstein

Challenge Classics CC 72932 – 0608917293227

Cd 1 track 11: Piano Quintet in E Major, Op. 15 - III. Finale: Gemessen, beinahe pathetisch

De eerste cd van het Alma Quartet met strijkkwartetten van Korngold bevatte ‘een vleug zachte nostalgie’, aldus de Volkskrant. En OpusKlassiek noemde de opname ‘pakkend’ en wilde niets liever dan ook het Eerste strijkkwartet van het Alma Quartet horen. Die wens is nu vervuld. Het meesterlijk uitgevoerde Eerste strijkkwartet laat een jonge Korngold horen die stevig in het Weense fin de siècle staat. Het Pianokwintet dat met Severin von Eckardstein achter de vleugel de cd completeert, is van hetzelfde kaliber: verslavend mooie nostalgie.

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR €14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

VARIOUS Beyond

Jakub Józef Orliński, il Pomo d’Oro

Warner Classics –5054197726453

Cd 1 track 10: Incompresibil nume (uit Pompeo Magno)

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

Hij werd ooit door nota bene

The Financial Times geïntroduceerd als ‘the new countertenor on the block’. Inmiddels is Jakub Józef Orliński een gevestigd zanger die met il Pomo d’Oro de ene na de andere soloplaat maakt waarop de wereld van de aloude castraten herleeft. Ook Beyond is na veelgeprezen cd’s als Anima Eterna en Anima Sacra weer een juweel met veel niet eerder gehoord repertoire uit de tijd van Monteverdi en consorten, dat bij Orliński en il Pomo d’Oro klinkt als een reeks actuele popsongs.

VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

HÄNDEL

Salve Regina

Julie Roset, Millenium Orchestra / Leonardo García Alarcón

RIC 442 – 5400439004429

Cd 1 track 12: HWV 241: Salve Regina

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

Met een meesterlijk Salve Regina van Händel bewees Julie Roset dat het winnen van de prestigieuze Metropolitan Opera La ont Competition in New York in 2022 geen toeval was. Met hemelse precisie laat de Franse sopraan haar noten boven het even krachtige Millenium Orchestra van Leonardo García Alarcón zweven. Ook in Händels Gloria en Silete venti werkt de combinatie verslavend. Een uitvoering die erom schreeuwt de cd-speler op repeat te zetten.

VAN €23,99 VOOR €11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

VARIOUS Roots

Nemanja Radulovic, Double Sens

Warner Classics

190296198397

Cd 1 track 13: Hommage à Aleksandar Sisic (Serbia)Medley

‘Een fascinerende reis’, noemde theclassicreview.com de cd Roots van de flamboyante Servische violist Nemanja Radulovic. In de stilte van de coronaperiode stortte hij zich op de verbindende kracht van de volksmuziek van vele landen als China, Japan, India, Frankrijk, Spanje, Servië, Roemenië en Israël. Bekende en minder bekende volksliedjes en op volksmuziek gebaseerde klassiekers zoals de Danse espagnole uit La Vida Breve van Manuel de Falla passeren de revue op deze enorme en vooral vrolijke muzikale wereldreis. ‘Een verhaal van vreugde en liefde en een reis naar de basis van de klassieke muziek’, aldus de violist.

VARIOUS

La présence lointaine

Ksenia Kouzmenko

ZEF 9695 – 8717774570913

Cd 1 track 14: Mompou:

Canço i dansa No. 3: Modéré & Sardana – temps de marche

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

MOMOTENKO

Creator of Angels (Choral Works)

Latvian Radio Choir / Sigvards Klava

ODE 1413-2 –761195141328

Cd 1 track 15: Three Sacred Hymns: Ave Maria

TIJDELIJK

Alfred Momotenko zag het levenslicht in Oekraïne. Al in 1990 werd het hem te benauwd en vluchtte hij naar Nederland waar hij uiteindelijk aan het conservatorium van Den Haag afstudeerde. Zijn vaderland zou hij daarbij niet vergeten, zo blijkt ook uit deze cd met koorwerken, geschreven tussen 2017 en 2022. Diep verankerde religieuze tradities gaan in zijn werk samen met modernere klanken en alles klinkt uit de monden van het Lets Radio Koor alsof er nooit andere muziek geweest is.

VERKRIJGBAAR VAN €22,99 VOOR €11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

VARIOUS Minne

Holland Baroque, Bastarda Trio

PTC 187002 –8717306260022

SACD 1 track 16: Steenbrink: Introduction (inspired by Hadewijch 13th century)

TIJDELIJK

VERKRIJGBAAR

La présence lontaine, de verre aanwezigheid, is de poëtische titel van een even tintelend als meeslepend verhaal dat de in Nederland wonende Wit-Russische pianiste Ksenia Kouzmenko vertelt op een Érard van rond 1900. Het is een reis van de door Spaanse volksmuziek geïnspireerde werken van Mompou, Debussy en Albéniz naar de vaak ook Spaans gekleurde Zuid-Amerikaanse folklore in werken van Cervantes, Ginastera en Guastavino. De milde lichtheid van de fortepiano zorgt voor een intieme luistersessie en een speelse glimlach. Een verrassende cd.

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

‘Een buitengewoon spannend en oorspitsend mengsel van jazz, folk, barok, gregoriaans, renaissancemuziek en een beetje Hildegard dat heerlijk gepassioneerd wordt uitgevoerd’. Luister was duidelijk over Minne, de cd van Holland Baroque in samenwerking met het Bastarda Trio. Opeens kreeg de wereld van Hadewich in de beleving van Luister een klank, en woorden als ‘minne’ (beminnen en meer) en ‘orewoet’ (verlangen in de breedste betekenis des woords) een muzikale betekenis. ‘Ongehoorde muziek’ die klinkt alsof ze er ‘altijd al geweest is’.

TIJDELIJK

VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR €11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

VAN WASSENAER

VI Concerti Armonici

La Sfera Armoniosa / Mike Fentross

Challenge Classics CC 72955 –0608917295528

Cd 1 track 17: Concerto Armonico I – II. Allegro

La Sfera Armoniosa, het oudemuziekensemble van luitist Mike Fentross, gooide al eerder hoge ogen met cd’s waarop werken van Pieter Hellendaal en Willem de Fesch stonden. In deze barokke ‘Dutch Masters’-serie mag Graaf Unico Wilhelm van Wassenaer natuurlijk niet ontbreken. Tot de jaren tachtig van de twintigste eeuw dacht men dat het om muziek van iemand als Pergolesi ging. De ontdekking dat er een Nederlandse barokke componist bestond die niet voor Vivaldi onderdeed, was een ware sensatie. En dat is het nog steeds, getuige deze opwindende liveopname van zijn zes Concerti armonici

WEINBERG . DUTILLEUX

Concerti

Edgar Moreau, WDR Sinfonieorchester / Andris Poga

Warner Classics –5054197489334

Cd 1 track 18: Weinberg: Cello Concerto in C Minor Op. 43: II. Moderato

De Franse krant Le Figaro sprak al eens over de ‘moeiteloze virtuositeit en dynamische performance’ van de jonge Franse cellosensatie Edgar Moreau. Precies die eigenschappen heeft een musicus nodig om de celloconcerten van Mieczyslaw Weinberg en Henri Dutilleux voor het voetlicht te brengen. De snijdende melancholie van Weinberg en de enigmatische verfijning van Dutilleuxs Tout un monde lontain… komen rechtstreeks het hart binnen, want Moreau ‘gaat recht op zijn doel af zonder sentimenteel te worden’, zoals het Belgische Klara terecht schreef.

VARIOUS

Origins

Lucie Horsch e.a.

Decca 0028948531929

Cd 1 track 19: Horsch / Sissoko: Tilibo

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

‘Tegelijkertijd modern en tijdloos’, noemde Classic.nl de cd Origins van Lucie Horsch. Het wonderlijke amalgaam van jazz, volksmuziek, op volksmuziek gebaseerde twintigste-eeuwse klassiekers, Argentijnse tango en Venezolaanse joropo is vooral een pleidooi voor de blokfluit. Origins zou daarom verplichte kost moeten zijn voor iedereen met een blokfluittrauma. Horsch speelt, gesteund door onder andere Fuse, LUDWIG, Carel Kraayenhof en Sean Shibe werkelijk alles en alles even overtuigend. ‘Een origineel concept, sprankelend uitgevoerd’, oordeelde Gramophone

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

GILLES

Messe des Morts

Les Folies Françoises, Les Pages e.a. / Fabien Armengaud

Château de Versailles CVS 104 – 3760385430140

Cd 1 track 20: Requiem: Graduel – O ertoire

TIJDELIJK

NIEUW

VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Jean Gilles was een van de grote namen in het Frankrijk van de late zeventiende, vroege achttiende eeuw. Zijn Requiem uit 1705 was decennialang zijn meest uitgevoerde werk, het klonk tijdens de begrafenissen van grootheden als Rameau en Lodewijk XV. Het Requiem dat niet de duisternis van de dood maar de vreugde van het leven viert, klinkt ook anno 2023 uit de monden van het koor van het Centre de musique baroque de Versailles en Les Folies Françoises als een warm pleidooi voor het aloude ‘carpe diem’.

TIJDELIJK

NIEUW

VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

J.S. BACH

A Tribute to Bach

La Cetra Barockorchester

Basel / Maurice Steger

Berlin Classics 885470030722

Cd 2 track 1: Concerto in F Major for Harpsichord, two Recorders, Strings & B.C. BWV 1057: III. Allegro Assai

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €19,99 VOOR

Vele blokfluitisten betreuren dat Johann Sebastian Bach geen enkel werk heeft overgeleverd voor hun instrument. Terwijl Bach er zeker voor geschreven moet hebben, want de blokfluit was toen ook al een instrument dat velen bij de eerste kennismaking met muziek in de handen kregen. De wereldvermaarde blokfluitist Maurice Steger maakte van de nood een deugd en bewerkte onder andere het Klavecimbelconcert BWV 1053 en de Triosonate BWV 527, met de blokfluit in de hoofdrol. Het resultaat is een Bach om verliefd op te worden.

RACHMANINOV

24 Preludes

Nikolai Lugansky

HMM 902339 – 3149020233924

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

HÄNDEL

Eternal Heaven

Lea Desandre, Iestyn Davies, Jupiter / Thomas Dunford

Erato 5054197196775

Cd 2 track 3: Joseph and his Brethren, HWV 59 “Prophetic raptures swell my breast”

Het lijkt aanmatigend om een cd de titel Eternal Heaven mee te geven, maar in het geval van mezzosopraan Lea Desandre, countertenor Iestyn Davies en het onvolprezen ensemble Jupiter onder leiding van Thomas Dunford is het geen woord te veel. De wijze waarop de vocalisten in elkaar haken en in aria’s en delen uit oratoria van Händel het onderste uit de kan halen, is om eeuwig naar te luisteren. ‘Gorgeous, free-wheeling and technically flawless’, noemde classical-music.com deze perfecte introductie op Händel, de dramaturg en vocale componist bij uitstek.

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €19,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

RAVEL . SJOSTAKOVITSJ

Piano Trios

Busch Trio

Alpha 1002 – 3701624510025

Cd 2 track 4: Sjostakovitsj: Trio No. 2 in E Minor, Op. 67: III. Largo

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

Nikolai Lugansky behoort sinds hij in 1994 het Tsjaikovski Concours in Moskou won tot de groten der aarde. Vooral als hij Rachmaninov speelt is deze leerling van Tatjana Nikolajeva onovertro en. Hij nam een groot aantal preludes van Rachmaninov al eens eerder op, maar nu staan ze in deze nieuwe registratie alle vierentwintig bij elkaar en vormen ze ‘een waaier van subtiliteiten en verleidende noblesse’, aldus OpusKlassiek

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

‘Onweerstaanbaar’, ‘expressief’, ‘verschrikkelijk goed’. Het zijn de dominerende kreten als het gaat over het gedeeltelijk Nederlandse Busch Trio. Het pianotrio ontfermt zich nu over twee van de belangrijkste twintigste-eeuwse trio’s: het trio van Ravel, geschreven aan het begin van de Eerste Wereldoorlog, en het Tweede pianotrio van Sjostakovitsj dat in de Tweede Wereldoorlog ontstond. Ongetwijfeld een nieuw hoogtepunt in de discografie van het drietal dat ‘tot op opmerkelijk grote hoogte samensmelt’ (The Strad).

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Cd 2 track 2: 13 Prelude Op. 32, No. 5. Moderato in G Major

J.S. BACH

Kantaten BWV 56 & 82

Christoph Prégardien, Le Concert Lorrain / Stephan Schultz

Etcetera KTC 1704 –8711801017044

Cd 2 track 5: Kantate BWV 82: 1. Aria: Ich habe genug

De Duitse zanger en dirigent Christoph Prégardien maakte ooit furore als lyrische tenor. Inmiddels is hij vooral dirigent en de laatste jaren heeft hij als wat oudere zanger zijn lagere registers ontdekt. En dat maakt hem de uitgelezen zanger voor twee beroemde solocantates van Bach: Ich habe genug en Ich will den Kreuzstab gerne tragen. Bij de eerste baritonopname van Prégardien roemden recensenten zijn ‘doorlopende muzikale uitmuntendheid en intelligentie’ en zijn ‘immer jeugdige stem’. En dat is precies wat ook deze cantates met Le Concert Lorrain tot een belevenis maakt.

ENGEL . SJOSTAKOVITSJ

Akh, nit gut!

From Yiddish Folk Poetry

Elizaveta Agrafenina, Sára Gutvill, Tyrone Landau, Pierre Mak, Jaap Kooi

ZEF 9696 – 8717774570920

Cd 2 track 19: Engel: Akh, nit gut

De Jiddische taal heeft van zichzelf al muziek in zich. Pijnlijke vrolijkheid en berustende melancholie klinken door in elk woord. Dat vonden ook de Noorse sopraan Elizaveta Agrafenina, de Hongaarse mezzosopraan Sára Gutvill, de Engelse tenor Tyrone Landau en de Amsterdammers Pierre Mak (bariton) en Jaap Kooi (piano). Zij haalden de heerlijke Yidishe folkslider van Joel Engel onder het stof vandaan en namen From Jewish Folk Poetry van Sjostakovitsj in het Jiddisch op. Een cd vol meesterlijke minioperaatjes.

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

NIEUW

VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

BRAHMS

Songbook, Vol. 1: Die schöne Magelone & Regenlied-Zyklus

Thomas Oliemans, Malcolm Martineau

Linn Records CKD 693 –691062069328

Cd 2 track 6: Romanzen aus L. Tieck’s Magelone, Op 33: 11. Wie schnell verschwindet

Dat Malcolm Martineau, een van de beste liedbegeleiders van vandaag de dag, regelmatig met Thomas Oliemans werkt, zegt genoeg. Een ‘adembenemende natuurlijkheid’ (OpusKlassiek) kenmerkt Oliemans’ stijl. De Nederlandse bariton, die net zo thuis is in het Franse chanson als in de liederen van Schubert, weet met zijn heldere, verhalende vertolkingskunst immer te raken. En dat doet hij samen met Martineau ook in Brahms’ liedcyclus Die schöne Magelone en in de Regenlied-Zyklus. Er komt meer, want dit is pas volume 1 van het Brahms Songbook

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

VARIOUS

El Bohemio

Thibaut Garcia

Warner Classics –5054197726170

Cd 2 track 7: Barrios Mangoré: Julia Florida

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Thibaut Garcia is al het nieuwe gezicht van de klassieke gitaar genoemd. Dat maakt hij waar door zowel verrassende zijwegen te bewandelen als het belangrijke gitaarrepertoire vast te leggen. Dat laatste doet hij op een zeer welkome nieuwe opname van belangrijke werken van de Paraguayaanse gitarist-componist Agustín Barrios. De mooie selectie van werken van deze Chopin van de gitaar gaat samen met Barriostranscripties van werken van Chopin, Schumann en Beethoven. Een feest dat ‘helder, relaxed en vol gevoel’ (Gramophone) tot klinken komt.

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

VARIOUS

Mirrors

Jeanine De Bique

Concerto Köln / Luca Quintavalle

Brilliant Classics

0885470020174

Cd 2 track 9: Händel: Deidamia (Act 3): M’hai resa infelice

Is het een zelfportret vol vrouwelijke facetten of een spiegel die de ultieme vrouwelijkheid in vele barokaria´s reflecteert?

In elk geval is het debuutalbum van Jeanine de Bisque, de sopraan uit Trinidad, een sensatie van de eerste orde. ‘An electrifying debut from a new star of opera’, schreef The Times zonder enige terughoudendheid. En Trouw sprak van een ‘prachtig debuutalbum’. Met Concerto Köln tovert de sopraan aria’s van Händel en tijdgenoten om tot hartenkreten van hedendaagse vrouwen. Barokke aria’s op hun krachtigst.

RAVEL

Piano Concertos

Alexandre Tharaud, Orchestre National de France / Louis Langrée

Warner Classics –

5054197660719

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €24,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

MOZART

De Franse pianist Alexandre Tharaud heeft een bijzondere band met het werk van Ravel. Hij nam al eens alle werken voor piano solo op. En nu waagt hij zich in het licht van Ravels honderdvijftigste geboortejaar, 2024, aan de pianoconcerten. Hij speelde ze live al alsof ‘er geen moeilijkheden bestaan’ en alsof hij ‘compleet in het brein van Ravel kan kruipen’ (Bachtrack.com) en doet dat nu nog eens stevig over met het Orchestre National de France. Een begerenswaardig Ravelmonument.

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

RIAS Kammerchor, Freiburger

Barockorchester / René Jacobs

Requiem HMM 902291 –3149020229125

Cd 2 track 8: Requiem: VIII. Communio: No. 1: Lux Aeterna (Adagio)

Een paar jaar geleden vroeg René Jacobs de Franse componist Pierre-Henry Dutron de door Süssmayr voltooide versie van Mozarts beroemde Requiem eens te herzien. Het resultaat is ‘geen lichte Mozart in een vergulde rococokerk, maar een Mozart in een donkergrijze, door kaarsen doorrookte en zwaar aanvoelende ruimte’, aldus Luister Met het RIAS Kammerchor, het Freiburger Barockorchester en uitstekende solisten weet Jacobs zo werkelijk een nieuw licht te laten schijnen op een meesterwerk.

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

SILVESTROV

Maidan

Kiev Chamber Choir / Mykola Hobdych

ECM 2359 – 28948580842

Cd 2 track 11: Cycle IV, II: Elegy

Alsof de Oekraïense componist Valentin Silvestrov de oorlog met Rusland voorzag, zo klinkt Maidan 2014. De componist, die in maart 2022 met zijn dochter en kleindochter naar Berlijn vluchtte, schreef tijdens de bloedige Revolutie van de Waardigheid – naar aanleiding van het besluit om de handelsovereenkomst met de Europese Unie niet te tekenen – elke dag een stukje muziek om te reflecteren op de gebeurtenissen. Maidan 2014 voor koor a capella is, gezongen door het Kiev Chamber Choir, het perfecte dagboek van opstand, oorlog, onmacht en vredelievendheid.

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Cd 2 track 10: Piano Concerto in G M. 83: III. Presto

VARIOUS

Camino

Sean Shibe

PTC 186870 –

0827949087066

Cd 2 track 13: Satie: Gymnopédie No. 1, Lent et douloureux

SIBELIUS

Symphonies Nos. 3 & 5, Pohjola’s Daughter

Gothenburg Symphony Orchestra / Santtu-Matias Rouvali

Alpha 645 – 3760014196454

Cd 2 track 12: Symphony No. 3 in C Major, Op. 32: II Andante con moto, quasi allegretto (fragment)

Sean Shibe is misschien wel de meest verrassende klassieke gitarist van dit moment. Hij bespeelt net zo makkelijk de conventionele gitaar als de elektrische en schuwt ook de luit niet. Op Camino, een plaat vol Franse en Spaanse componisten uit de vroege twintigste eeuw zoals Falla, Satie, Ravel, Poulenc en Mompou, houdt de Schot met Japans bloed het op de klassieke gitaar. En dat doet hij ‘betoverend’, volgens de The Guardian. Luister naar het begin van de ooit voor Segovia geschreven Suite compostelana van Mompou en wees verkocht.

BARTÓK

Piano Concertos

Pierre-Laurent Aimard, San Francisco Symphony / Esa-Pekka Salonen

Pentatone PTC 5187029 –8717306260299

Cd 2 track 14: Piano Concerto No. 3 in E Major, Sz. 119: III. Allegro vivace

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Voor een ‘verfrissende blik’ op de Derde en Vijfde symfonie van Jean Sibelius hoeven we volgens Limelight Magazine niet verder te zoeken dan de opname van het Gothenburg Symphony Orchestra onder leiding van de Finse dirigent Santtu-Matias Rouvali. Rouvali en het orkest gaan de diepte in en leveren ‘pure expressie’, constateert ook OpusKlassiek. Twee van Sibelius’ veel te weinig uitgevoerde symfonieën, zo meeslepend als u ze nog niet eerder hoorde.

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

VARIOUS

Poetry of a City

Douwe Eisenga

Butler Records 8718627232446

Cd 2 track 20: Eisenga: Posters

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

Voor pianist Pierre-Laurent Aimard behoren Bartóks pianoconcerten tot de moeilijkste van het hele repertoire, ‘zowel qua inhoud als qua muzikale betekenis’. Maar hun intensiteit is ‘roodgloeiend’. En precies zo speelt Aimard de drie pianoconcerten samen met de San Francisco Symphony onder leiding van Esa-Pekka Salonen. De pianist die ‘het begrip muzikale uitdaging naar een ander niveau heeft gebracht’ (The Guardian), maakt zijn reputatie helemaal waar met deze enerverende puntje-van-de-stoeluitvoeringen.

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Sinds pianist en componist Douwe Eisenga in 2017 het ontroerende For Mattia schreef, heeft hij een grote schare fans aan weten te spreken. Zijn nu eens meditatieve dan weer melodisch repetitieve werk is wel vergeleken met Canto Ostinato van Simeon ten Holt. Op zijn nieuwe cd Poetry of a City staan acht stukken, geïnspireerd op gedichten die op gevels in zijn woonplaats Middelburg staan. Een stemmige Hollandse versie van de Italiaanse pianolyriek van iemand als Einaudi.

NIEUW

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €19,99 VOOR €14,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

VARIOUS

Where is Home

Abel Selaocoe e.a.

Warner Classics

190296224331

Cd 2 track 17: Lerato (Love)

Een achttiende-eeuwse cellosonate van Platti, een sarabande van Bach, traditionele en nieuwe Zuid-Afrikaanse muziek, bij de cellosensatie

Abel Selaocoe gaat het allemaal naadloos in elkaar over. Zijn debuut-cd Where is Home is een soort autobiografie in muziek vol ‘rauwe energie’ (New York Times), een cellist die ook nog zingt en een cello die bij vlagen klinkt als een Zuid-Afrikaans ritme-instrument. ‘Ik wilde op een authentieke manier componisten als Bach en mijn Afrikaanse voorouders bijeenbrengen om zo mijn stem te laten horen’, verklaarde Selaocoe. Dat is meer dan gelukt.

VARIOUS

Merry Christmas - pianomania

Jeroen van Veen

Brilliant Classics De Luxe 5028421969169 (2cd)

Cd 2 track 18: Gruber: Silent Night

TIJDELIJK

VERKRIJGBAAR

VAN €23,99 VOOR

€11,99

(consumentenadviesprijs)

2024

VARIOUS From Afar

Víkingur Ólafsson

Deutsche Grammophon 0028948616817

Cd 2 track 15: J.S. Bach: Christe, du Lamm Gottes, BWV 619

Een privilege dat alleen de allergrootsten zich kunnen permitteren: Víkingur Ólafsson levert met deze dubbel-cd een bijzondere klankvergelijking en een reis langs memory lane. Hij nam het programma, waarin de charmante Játékok van Kurtág organisch versmelten met korte werken van Bach, Brahms, Schumann en anderen, twee keer op. Één keer op de normale vleugel en één keer op de staande piano waarop hij het vak leerde. Het resultaat ‘is kenmerkend intiem, introvert, contemplatief’, aldus de Guardian, en ‘vereist aandachtig luisteren, ook al zijn de stukken vaak vertrouwd’.

VARIOUS

The Queen’s Delight

Les Musiciens de Saint-Julien, Fiona McGown, Enea Sorini / François Lazarevitch

Alpha 636 –3760014196362

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

2CD

VAN €23,99 VOOR €11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

De Nederlandse pianist en componist Jeroen van Veen is door Fanfare al ‘the leading exponent of minimalism today’ genoemd. En terecht: zijn discografie bevat zo’n beetje alle exponenten van de minimal en postminimal pianomuziek. Simeon ten Holt, Philip Glass, Ludovico Einaudi, Ryuichi Sakamoto en noem maar op. Des te verrassender is het dat hij nu met een stemmig kerstdubbelalbum komt. Op geheel eigen wijze weet hij Einaudi, minimal music, echte kerst en een scheut Van Veen te smeden tot het perfecte luistervoer voor de decembermaand.

NIEUW 2CD

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR

VAN €19,99 VOOR

€14,99

(consumentenadviesprijs)

Cd 2 track 16: Nobody’s Jig - Black and Grey - Where will our Goodman lieMaiden Lane

Volksmuziek. Eigenlijk kennen we dat in Nederland niet. In Engeland des te meer. Nog steeds geldt: ga een kroeg of pub in en verdraaid, er zit wel ergens iemand met een gitaar, banjo of wat dan ook die een lied inzet. Dat was al zo in de achttiende eeuw. Dat is wat Les Musiciens de Saint-Julien betogen op deze aanstekelijke cd. Alsof we eeuwen terug in de tijd zomaar een Engelse pub binnenlopen. ‘Een geweldige cd’, aldus het Belgische Klara

TIJDELIJK VERKRIJGBAAR VAN €23,99 VOOR €11,99

(consumentenadviesprijs)

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari

Aanbieding geldig zolang de voorraad strekt of t/m 31 januari 2024

AANGENAAM KLASSIEK PRESENTEERT TIJDREIS DOOR DE KLASSIEKE MUZIEK

Vanaf 1992 is Aangenaam Klassiek gestart met Aangenaam Klassiek Barok. Daarna is er elk jaar een editie verschenen met allerlei verschillende thema’s. Dit jaar is er voor het geschenk (boek gedeelte) gekozen om terug te gaan naar de roots van de klassieke muziek. Een muziekuitleg over zes stijlperiodes vanaf 600 tot heden.

Daarnaast worden diverse genres uitgelicht in de verschillende stijlperiodes met speciale tips van Aldo Druyf, de schrijver van het boekje. Bij elke tip in het boekje staat een QR-code om gelijk de muziek te kunnen beluisteren. Een aantal tips zijn op de extra (3e) cd opgenomen die verpakt is bij het boekgedeelte.

De andere 2 cd’s zijn samengesteld met 40 tracks waarvan 20 nieuwe releases en 20 tracks van interessante bestaande titels.

In de editie 2023 is wederom een cadeaukaart opgenomen met een unieke waarde van € 7,50! Daarnaast nog een envelop met drie wens- kleurkaarten.

Cadeaukaart Inclusief

KLA SSIEKE

DE ZINGENDE ZAAG

De vorige Klassieke Kinderzaken had als titel ‘Luisteren met je ogen’.*

Bij de cd Orphic Descent hoorde ik niet welke instrumenten er speelden in de betoverende opening van Pianoconcert nr. 2. Ik mailde componist Robin de Raaff.

“Robin! Wil je mij mailen welke instrumenten ik hoor in de openingsmaten?”

Dit is zijn antwoord:

CHATSJATOERJAN

PIANO CONCERTO e.a.

IYAD SUGHAYER, BBC NATIONAL ORCHESTRA OF WALES

O.L.V. ANDREW LITTON

BIS 7318599925868 (SACD)

VKZ.NL/230304012 € 23,99

RESET

PEAX

LAB MUSIC 8720205393883

VKZ.NL/230304011 € 14,99

“De eerste seconden héél laag de piano, en met iedere inzet speelt er ook (als het ware door pianist Ralph van Raat aangezet) een tamtam. Het zijn drie lage tamtams, waarbij de laatste een XL-formaat heeft, haha! Extra Large. Dus een gigantisch instrument.

De drie tamtams waren óm het publiek heen opgesteld, samen met andere geselecteerde metalen instrumenten als triangels, waarmee ik een drievoudig spiegelspel speel.”

Dank Robin. Was ik maar bij het concert geweest, dan had ik kunnen luisteren met m’n ogen.

Een tamtam is een gong en een tomtom is een trommel. Adviesje. Ga bij een volgend concert luisteren met je ogen. ‘Zien zoals je nog nooit hebt gehoord’.*

De zingende zaag is in het Engels de musical saw. Een bijzonder muziekinstrument.

De eerste zingende zaag komt écht uit de gereedschapskist. Het houten handvat tussen de knieën. Met je linkerhand houd je de punt van de zaag vast, je buigt het blad van de zaag krom en recht. Met je rechterhand strijk je over de rug van de zaag met dezelfde strijk-

stok als voor een cello, viool of bas. Hoe krommer het blad hoe hoger de klank, hoe rechter hoe lager. Ook de plek wáár je strijkt bepaalt de toonhoogte.

De bespeler wordt een ‘zagist’ genoemd. Het bespelen was ooit een circusnummer. Eerst vier poten onder een stoel vandaan zagen en dan met dezélfde zaag een wijsje spelen. De tent staat op z’n kop.

Het instrument ontwikkelt zich. Annette Scholten is celliste en zagist. Zij spreekt niet van de zingende zaag maar van de lame sonore, lame = blad en sonore = klinkend, dus klinkend blad.

De zaag heeft geen tanden, de punt van de zaag krijgt een handgreep, een manette (main = hand in het Frans) en het handvat van de zaag zit in een klankkast waardoor je een sonoor geluid krijgt.

Het instrument wordt zowel in de klassieke als in de lichte muziek en jazz gebruikt. De veelzijdige Fay Lovsky is een goede ambassadeur.

Zijn er zagisten onder lezers? Mail mij met een foto!

Cd klassiek

Aram Chatsjatoerjan is de componist en Iyad Sughayer speelt piano. Andrew Litton, dirigent, met het BBC National Orchestra of Wales.

De eerste keer dat ik muziek van Chatsjatoerjan hoorde was de Sabre Dance, de sabeldans.

Ik vond het wonderlijke muziek, ik was 10 jaar. Is dat nou klassieke muziek?

Heb het nú bekeken op YouTube met Simon Rattle en de Berliner Philharmo -

KinderZAKEN

niker en toen zag ik dat er ook een saxofoon meespeelde. Een geval van luisteren met je ogen.

Laat je op #1 gedurende 14’51”meevoeren in de stijl van Chatsjatoerjan, en op #2 in het tweede deel, het Andante con anima*, zit een kleine solo van de lame sonore op 2’37”.

Wat een bijzonder en betoverend eigen geluid. Ik begrijp dat het instrument veel gebruikt wordt in filmmuziek.

Ik propageer altijd dat muziek maken je de wereld over brengt.

De Nederlandse dirigent Jacq van Steen heeft zeven jaar in de functie van principal quest conductor met het National Orchestra of Wales gewerkt. En ik ging als verteller met Jacq mee naar Neurenberg, Weimar en Manchester! Op reis! Avonturen! Wie van jullie is weleens met instrument of zang over de grenzen gegaan? Mailen maar.

Cd jazz

Reset. PEAX. Cross-overensemble met Ties Mellema, saxofoon en Barry Jurjus, percussie en slagwerk. Quote van Ties: “Ik speel geen stijl, ik maak muziek.”

Dat bindt hen beiden. Invloeden uit de hoeken van klassiek, minimal, funk, techno, jazz, barok gaan in de melting pot van beider talenten.

Als je dit hoort en het valt niet meteen in je muzikale pulletje, een adviesje: om de dag een kwartiertje luisteren, geef de muziek de kans om onder je huid te kruipen. Heeft niet te maken met smaak, maar met moeite doen.

Ik vind het heerlijk om deze twee mannen met zoveel creativiteit te horen. Zij tonen hun eigenheid. Het ambacht alleen al, dat ze kunnen wat ze kunnen! Tis bar.

Nog even dit

Zo af en toe rammelt er een cd’tje bij mij in de brievenbus. Daardoor kwam ik op het spoor van de zingende zaag.

Angelo met de lame sonore van Annette Scholten en pianiste Nanke Flach. Composities en bewerkingen van Casals, Wijnstra, Saint-Saëns, Pergolesi, Bakker, Rachmaninov.

Standards Live Vol 3. Het Tristan Schmidt Trio. Dat zijn van die parels, van die dappere jazzmusici die opnames maken omdat zij dit per se willen in hun leven. Parelende pianist, lichtvoetige en soms heuende bassist en subtiele drummer met stukken uit The American Songbook. Manifold. Saxofonist en componist Ben

van Gelder. Jazz in optima forma. Origineel. Heerlijke harmonieën. Verrassende bezetting. Met orgel! Een absolute aanrader. Leve de brievenbus!

Zo dat was een flink potje muziek. Plezier ermee.

Iedere mailer krijgt de intussen felbegeerde KKZ konde. Stuur weer eens een mailtje. Vind ik leuk.

edwinrutten@edwinrutten.nl

PSP. Alle columns zijn na te lezen op www.edwinrutten.nl bij LEZEN

PS. ‘Zien zoals je nog nooit hebt gehoord’. Hé, deze zin lijkt op welke zin…?!

Ik verloot de cd Angelo

PPS. Andante con anima. Wie kan dat mooi vertalen? Ik verloot een lekker cd’tje. Jazz of klassiek?

Foto: Cees van de Ven

Fay Lovsky

...voor kinderen en andere volwassenen

ALTIJD EEN VERRASSING

OOK DIT PRODUCT KOOPT U MET DE KLASSIEKE ZAKEN CADEAUKAART

• Verkrijgbaar bij uw Klassieke Zaken specialist

• Kies zelf een bedrag tussen € 5,- en € 150,-

• In delen inwisselbaar

• Gratis bijpassende cadeauverpakking met ruimte voor een persoonlijke boodschap

De Klassieke Zaken Cadeaukaart is een speciale uitgave van de Nationale EntertainmentCard, de nationale cadeaukaart voor cd’s, dvd’s, games en tickets voor musicals en concerten. Besteedbaar bij winkels (ook online) in heel Nederland.

Zie ook www.nationale-entertainmentcard.nl

VOOR LIEFHEBBERS VAN KLASSIEKE MUZIEK

Nieuw Nederlands

Mischa Andriessen

‘Ik weet dat, als we ons bewuster zijn van onze innerlijke wereld, we vriendelijker kunnen zijn tegen de buitenwereld.’ De jonge zangeres Marit van der Lei draagt op haar nieuwe album Clementia een even zachtmoedige als krachtige boodschap uit. Met haar vijf koppen tellende Nextet heeft ze een uiterst sfeervolle plaat afgeleverd. De elf nummers zijn stuk voor stuk liefdevol en persoonlijk op een manier die niet particulier aanvoelt. Van der Leis warme stem en breekbare zangstijl laten geen enkele twijfel bestaan over de oprechtheid van haar muziek en teksten. En dan zit er nog een heerlijke band achter waarin vooral de beide saxofonisten Kika Sprangers en Jesse Schilderink opvallen.

Ook op Ambrosia, het debuut van drummer Ruud Voesten, trekken de saxofonisten Mo van der Does en Wietse Voermans de aandacht naar zich toe. Voesten toont zich op zijn eerste plaat als een man met veel ambitie, want de twaalf nummers zijn geïnspireerd op het klassieke boekwerk De Goddelijke Komedie van Dante Aleghieri. Gelukkig vertilt Voesten zich niet aan de zwaarte van dit meesterwerk, zijn songs zijn opvallend luchtig en niet van humor gespeend. Voesten blijkt een sterke componist en bandleider die op een prettige manier de teugels nu en dan vieren laat en zo zijn

medemusici gelegenheid geeft hun eigen stempel te drukken.

Saxofonist Yuri Honing is ook iemand die zich graag laat inspireren. Zo werden eerdere albums aangejaagd door bijvoorbeeld beeldende kunst of de mode van Vivienne Westwood. Op zijn nieuwe plaat, Heaven On My Mind, is de natuur de bepalende inspiratiebron. Honings krankzinnig goede band met Wolfert Brederode op piano, Gulli Gudmundsson op bas en Joost Lijbaart op drums is al jaren ongewijzigd en door dat langdurige

samenspel groeit de groep nog steeds. Ook muzikaal heeft Honing zijn vorm gevonden: jazz die zijn kracht ontleent aan ingetogenheid en concentratie. Je hoort het meteen: elke noot heeft bestaansrecht.

Net als bij zijn vorige album is op Manifold, de nieuwe plaat van saxofonist Ben van Gelder, beeldende kunst een belangrijke inspiratiebron. Het conceptuele denken van Van Gelder is sterk ontwikkeld en dat geeft zijn muziek een duidelijke meerwaarde. Alleen al de manier waarop hij zijn band heeft samengesteld, laat zien hoe serieus hij de klank en textuur van zijn composities neemt. Blikvangers zijn zangeres Fuesanta en organist Kit Downes. En Van Gelder zelf natuurlijk, wat speelt hij een prachtige melodieën en wat heeft hij toch een wonderschoon geluid.

Marit van der Lei

DE MISSIE VAN BENJAMIN GOODSON

De Engelse dirigent Benjamin Goodson is sinds 2020 chef-dirigent van het Groot Omroepkoor (GOK). Naast alle reguliere concerten presenteerde hij onder andere nieuwe formats en binnenkort verschijnt de eerste cd. Hoe is Goodson in Nederland beland en wat zijn zijn belangrijkste muzikale drijfveren?

Goodson komt uit een familie waarin muziek wel een rol speelde, maar waarin hij de eerste zou zijn die van muziek zijn beroep maakte. “Mijn oma was een goede amateurmusicus, en van haar kreeg ik mijn eerste pianolessen. De nadruk lag niet op klassieke muziek, ik hield evenveel van popmuziek. Ik zong in verschillende koren en ik zat met mijn beste vrienden in een band. We repeteerden eindeloos, en wat hadden we een plezier! Ik genoot van het unieke contact dat we onderling hadden op het podium, en ook van het effect van onze muziek op het publiek. We brachten iets moois en waardevols. Ik kan niet één moment aanwijzen waarop ik heb besloten om van mijn hobby mijn beroep te maken, maar toen ik een studiekeus moest maken dacht ik: waarom niet dat kiezen waar ik het meest van hou?”

Zo kwam Goodson met een koorbeurs terecht aan de Universiteit van Oxford waar hij niet alleen in diverse koren zong, maar ook directie studeerde. “Tijdens mijn studie heb ik zowel koren als orkesten gedirigeerd. Ik ontdekte dat koorleden en orkestmusici altijd iets van elkaars manier van musiceren kunnen

leren. Denk aan de ritmische precisie en scherpzinnigheid van orkestleden versus het samen ademhalen, fraseren en samensmelten van de verschillende stemmen van zangers. Na mijn afstuderen kon ik meteen aan de slag als koordirigent, want er zijn in Engeland net als in Nederland enorm veel amateurkoren die professionele dirigenten nodig hebben. Om een baan te vinden in de professionele scene is lastig, daarom ben ik in 2016 uitgeweken naar het continent waar ik ben begonnen als assistent-dirigent van het Rundfunkchor Berlin. Mede dankzij die baan werd ik regelmatig gevraagd als gastdirigent bij andere gezelschappen. Zo werd ik in 2018 uitgenodigd door het Groot Omroepkoor om Mozarts Requiem in te studeren, en dat leidde al snel tot mijn positie als chef-dirigent.”

Met het GOK heeft Goodson de afgelopen jaren veel bereikt en hij voelt nog altijd een enorme klik met de musici. “Naast de reguliere concerten die we als omroepkoor geven en uitzenden, zowel a capella als met orkesten, zoek ik ook

naar nieuwe formats om oude en nieuwe muziek bij een zo breed mogelijk publiek bekend te maken. Tijdens de concerten in de serie The Living Room speelt het theatrale aspect bijvoorbeeld een belangrijke rol. Ik zie het als mijn missie om het GOK als koor van de Nederlandse Publieke Omroep nóg zichtbaarder te maken in de samenleving – met alle middelen die we hebben, dus ook tv, live webcasts en podcasts.”

Cd-tip van Benjamin Goodson: “Deze opname heb ik onlangs beluisterd en ik ben onder de indruk. Deze zangers zingen alsof hun leven ervan afhangt - en wat klinkt het prachtig en uitnodigend!”

O.L.V. HARRY CHRISTOPHERS CORO 0828021608223

VKZ.NL/230304015 € 23,99

‘Ik hield evenveel van popmuziek’

BENJAMIN GOODSON

BRUCKNER

SYMPHONY NO. 8

Tonhalle-Orchester Zürich

o.l.v. Paavo Järvi

Alpha 3760014199875

VKZ.NL/230304011 € 23,99

ORKEST

Paavo Järvi heeft alle symfonieën van Bruckner al eens opgenomen met het orkest van de Hessische Rundfunk in Frankfurt. Nu hij chef-dirigent is van het Tonhalle-Orchester Zürich legt hij daarmee de laatste drie symfonieën vast, om in 2024 te herdenken dat de componist twee eeuwen eerder werd geboren. Na de Zevende is nu de Achtste verschenen. Interessant: het is alsof Järvi de vroegere romantische Duitse traditie laat meeklinken in een Bruckner zonder sterk aangezette wagneriaanse zwaarte. Meteen al vallen de zorgvuldige fraseringen op met bijzondere aandacht voor het legato en het cantabile karakter.

EEN VERENDE TRED BIJ PAAVO JÄRVI

Tegenover deze

schubertiaane zangerigheid staan dan overweldigende uitbarstingen van het koper. De dirigent slaagt erin een evenwicht te bewaren tussen de uitersten. Het Scherzo doet meer dan ooit jachtig en spookachtig aan, als een Mendelssohn die in een griezelfilm is beland. In het Adagio is Järvi’s ontroerende cantabile weer aan de macht. Voor de majestueuze Finale kiest hij een traag tempo, trager zelfs dan Haitink met de Berliner of Karajan met de Wiener, om slechts twee extreme voorbeelden te noemen. Maar ook in het gedragen karakter wordt de toon nooit topzwaar en blijft een zekere verende tred in het ritme behouden.

EDDIE VETTER

SJOSTAKOVITSJ

SYMPHONIES NOS. 5 AND 9

Hong Kong Philharmonic Orchestra

o.l.v. Jaap van Zweden

Naxos 747313454976

VKZ.NL/230304019 € 13,99

ORKEST

Het mag bijna een wonder heten dat Sjostakovitsj niet in het Westen is gecanceld na Ruslands invasie in Oekraïne. Hij was immers de belangrijkste Sovjetcomponist, onderscheiden met diverse Staatsprijzen. Maar zelfs deze ‘Held van de Socialistische Arbeid’ had zwaar te lijden onder het regime. De Vijfde symfonie was in 1937 in zijn eigen woorden het antwoord van een Sovjetkunstenaar op gerechtvaardigde kritiek, nadat de opera Lady Macbeth van het district Mtsensk in de Pravda was afgeserveerd door Stalin en consorten als ‘chaos in plaats van muziek’. De symfonie doet inderdaad veel minder gewaagd aan en de dubbele bodem is niet herkend door de machthebbers, die ermee verguld waren. Met de Negende vierde Sjostakovitsj in 1945 de overwinning op Duitsland in de Tweede Wereldoorlog, maar hij deed dat niet triomfantelijk genoeg in de oren van de autoriteiten. Drie jaar later werd de symfonie verboden. Jaap van Zweden is thuis in deze muziek. Hij heeft als chef-dirigent het Hong Kong Philharmonic tot bloei gebracht. Het orkest klinkt zelfverzekerd met opvallend expressieve strijkers en in een perfecte balans. Met een ingehouden spanning en nooit overhaaste tempo’s geeft Van Zweden volop reliëf aan het geladen karakter van deze muziek.

EDDIE VETTER

HAYDN

HAYDN 2032

NO. 14 L’IMPÉRIALE

Kammerorchester Basel

o.l.v. Giovanni Antonini

ALPHA 3760014196942

VKZ.NL/230304013 € 23,99

ORKEST

Haydn 2032, het project van Giovanni Antonini en zijn Il Giardino Armonico en het Kammerorchester Basel onder auspiciën van de Joseph Haydn Stiftung in Basel, vordert gestaag. In 2032, het jaar van de driehonderdste geboortedag van de componist, moeten alle 107 symfonieën van Haydn vastgelegd zijn, eventueel aangevuld met relevante stukken van andere componisten. Inmiddels is Antonini al gevorderd tot deel 14 en kan hij terugblikken op een reeks cd’s die tot nu toe zonder uitzondering juichend ontvangen zijn. Ook volume 14 met de titel L’impériale is weer een juweel, compleet met een zeer lezenswaardig cd-boekje, dat in alle geledingen laat horen hoe geniaal Haydn was. De naam van de cd is de bijnaam die de Symfonie nr. 53, in 1778 in première gegaan in het paleis van de Esterházyfamilie, in de negentiende eeuw kreeg. De symfonie stond aan de basis van Haydns succes in Engeland; het speelse Andante vond in vele bewerkingen zijn weg naar het publiek. Het werk krijgt, net als nr. 54 en nr. 33, waarin Haydn voor het eerst feestelijke trompetten gebruikt, een uitvoering van het Kammerorchester Basel op het scherpst van de snede. Erg leuk is ook de Sinfonia waarmee de cd eindigt. Dit zou een alternatieve finale geweest zijn voor Symfonie nr. 53.

PAUL JANSSEN

FEESTELIJKE TROMPETTEN

BRUCKNER

SYMPHONIE NR. 4

Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks

o.l.v. Bernard Haitink

BR Klassik 4035719002133

VKZ.NL/230304022 € 23,99

ORKEST

Bernard Haitink heeft meer dan zestig jaar lang samengewerkt met het orkest van de Beierse Omroep en er zijn vele opnamen vastgelegd voor het nageslacht. Daaraan toegevoegd is nu een liveopname van Bruckners Vierde symfonie, gemaakt op 19 en 20 januari 2012 in München. Onmiddellijk, bij de subliem gespeelde hoornroep van het begin, voel je: Bruckner is hier thuis. Als later het volle orkest energiek invalt, is ook duidelijk dat er geen bedaagde dirigent aan de slag is, hoewel Haitink op dat moment al 82 jaar oud was. Hoogstens heeft hij in de loop der jaren de muziek wat meer de tijd gegeven. Bij zijn eerste opname van de symfonie, in 1965 met het Concertgebouworkest, had hij er 64 minuten voor nodig en in 2012 was dat opgelopen tot 68-69, ongeveer zoals in zijn registratie van twee jaar later met de Berliner Philharmoniker. Daarmee is deze het best te vergelijken

DIEPGAANDE MONUMENTALITEIT

als het gaat om de diepgaande monumentaliteit en het grandioze coloriet. Typisch Haitink is de warme klank, de schijnbaar objectieve maar absoluut niet nuchtere toon, de natuurlijke beweging. En dan kan de luisteraar alleen maar denken: wat goed dat de dirigent er weer even bij is.

EDDIE VETTER

MOZART PARIS & HAFFNER SYMPHONIES & OBOE CONCERTO

Xenia Löffler, Akademie für Alte Musik Berlin

o.l.v. Bernhard Forck

Pentatone 8717306260596

VKZ.NL/230304027 € 23,99

ORKEST/CONCERT

Alweer Mozart. Het zou een verzuchting kunnen zijn bij de nieuwe cd van de Akademie für Alte Musik Berlin. Weer de Haffnersymfonie, weer de Parijse symfonie… Dat duurt slechts tot de eerste noten klinken. De Akademie für Alte Musik Berlin, liefdevol afgekort tot Akamus, speelt onder leiding van concertmeester Bernard Forck zo goed en enthousiasmerend dat je als luisteraar van de ene verbazing in de andere valt over details die je bij al die andere uitvoeringen blijkbaar gemist hebt. Mozart klinkt als nieuw. En dan is er nog het verhaal achter het volledige programma, het verhaal van de even dramatische als tot Mozarts ultieme volwassenheid leidende jaren 1777 en 1778. Het verhaal van de Parijse symfonie, waarvan Mozart het Andante herschreef omdat de eerste versie te veel modulaties zou bevatten (beide versies staan op de cd, dus maak uw keus), het verhaal van de Haffnersymfonie en de achterliggende serenade, en het verhaal van het hoboconcert dat Mozart bewerkte tot fluitconcert voor de Nederlandse fluitist Ferdinand Dejean. Hier klinkt het concert in de hoboversie en ook dat concert klinkt met Xenia Löffler, de eerste hoboïste van Akamus, als nieuw. Een cd waarbij alles klopt en die de liefde voor Mozarts muziek alleen maar doet toenemen.

PAUL JANSSEN

MOZART

PIANO CONCERTOS

NOS. 9 & 24

Orchestre de chambre de Paris

o.l.v. Lars Vogt (piano)

Ondine 761196141427

VKZ.NL/230304020 € 22,99

CONCERT

Luistert het anders in de wetenschap dat de cd van dienst de laatste cd is van een groot artiest? Geeft het een extra lading als bekend is dat de artiest in kwestie juist deze stukken nog op wilde nemen, terwijl hij al wist dat het einde naderde? Eigenlijk is een onbevangen impressie nauwelijks mogelijk, maar misschien maakt dat ook niet zoveel uit. Vooral niet omdat de cd aan vele criteria voldoet en veel vreugde brengt. Maar goed, Lars Vogt, de veelgeprezen pianist en dirigent, stierf in september 2022 tot ontzetting van de muziekwereld. Ruim een jaar eerder wilde hij twee pianoconcerten van Mozart opnemen met het ensemble waarvan hij sinds de zomer van 2020 chef-dirigent en artistiek leider was. De keuze is opvallend. Naast Mozarts levenslustigste concert, het Jeunehommeconcert, koos hij voor het concert in c, KV 491, misschien wel Mozarts meest filosofische, bespiegelendste en introvertste pianoconcert. Naast elkaar schetsen deze concerten de grote uitvoeringskracht die Vogt vele jaren kenmerkte. Enthousiast, altijd overtuigend in zijn positieve overredingskracht, en daarnaast immer op zoek naar de diepere lagen. Deze cd met zijn Orchestre de Chambre de Paris is een perfect document en een eervol monument.

PAUL JANSSEN

CHOPIN PIANO CONCERTOS NOS. 1

& 2

Ekaterina Litvintseva, Tsjechische Kamerfilharmonie Pardubice

o.l.v. Vahan Mardirossian

Piano Classics 5029365102742

VKZ.NL/230304007 € 20,99

CONCERT

Kort na haar prettig geslaagde opname van Chopins overige stukken voor piano en orkest kan Ekaterina Litvintseva natuurlijk de beide populaire pianoconcerten niet links laten liggen. Ze speelde ze al eerder in 2016 bij liveopnames in Bonn op het Hänssler/Profil-label, dus voor mij ligt het voor de hand die erbij te pakken. Haar spel brengt je al snel onder haar bekoring. Met vlekkeloze frasering en articulatie bereikt Litvintseva een mooie balans tussen bas en discant en daardoor ook een stemvoering die op alle momenten fris en helder blijft. Daarbij komt een natuurlijk overkomende timing, die nooit bestudeerd aandoet maar helemaal op intuïtie lijkt te zijn gebaseerd. Het zijn opnamen waarnaar je met plezier luistert – en nog eens, en nog eens. Waarom dit nu dan, na zeven jaar, nog eens overgedaan?

Omdat ze nu een beter orkest tot haar beschikking heeft. Chopins

concerten hebben de reputatie dat het orkest er eigenlijk niet zoveel toe doet en in Bonn leken ze dat oordeel graag te willen bevestigen. In Pardubice denken ze er anders over: de orkestpartijen voegen een wezenlijke, aantrekkelijke decoratie toe die het luisterplezier alleen maar groter maakt.

GERARD SCHELTENS

BARTÓK PIANO CONCERTOS

Pierre-Laurent Aimard, San Francisco Symphony

o.l.v. Esa-Pekka Salonen

Pentatone 8717306260299

VKZ.NL/230304025 € 14,99

CONCERT

Bartóks pianoconcerten gaan met zijn drieën op één cd, dus het aantal opnamen van de complete reeks is groot. Het geeft de kans om Bartóks ontwikkeling te volgen van hamerend en rauw naar de relatieve mildheid van het derde concert. Dat laatste wordt het meest gespeeld, maar de nummers 1 en 2 zijn minstens zo interessant. De niet geringe virtuositeit is bij Bartók nooit een doel op zichzelf, maar dient om de creativiteit verder te stuwen. Dat kun je horen in het eerste concert, maar niet elke solist ziet dat in en dan dient Bartók als vehikel voor een ‘hoor mij eens’. Zo niet bij Pierre-Laurent Aimard, een veel te intelligent pianist om een van de grootste componisten van de twintigste eeuw in te zetten voor zijn eigen ego. Zijn eerlijke kijk op Bartóks onstuitbare energie zet zich voort in het tweede concert met zijn originele afwisseling in de instrumentatie, maar ook in de aparte atmosfeer van het derde concert: geen epateren, geen opsmuk, geen trucjes. In de San Francisco Symphony en in de Fin Salonen, doorkneed in dit genre, vindt Aimard de ideale partners. Samenwerking: naadloos, opnameklank: vlekkeloos. Een topper onder de opnamen van deze al vaak vastgelegde concerten.

BARTÓKS ONSTUITBARE ENERGIE

GERARD SCHELTENS

BARTÓK, BERIO e.a. FOLK SONGS

Magdalena Kozená

Tsjechisch Filharmonisch Orkest

o.l.v. Simon Rattle

Pentatone 8717306260756

VKZ.NL/230304026 € 23,99

VOCAAL

Welke periode of stijl ze ook onder handen neemt, de veelzijdige Tsjechische mezzosopraan Magdalena Kozená weet altijd iets bijzonders te maken van het repertoire dat ze zingt. Op deze cd brengt ze composities, gebaseerd op volksliederen uit alle hoeken van de wereld, in een veelheid aan talen. Interessant om te horen hoe deze modernistische componisten het materiaal naar hun hand zetten: soms blijven ze trouw aan de muzikale bron en voegt de orkestratie een nieuwe dimensie toe, zoals bij Bartók, soms worden de oorspronkelijke volksliederen min of meer ‘hercomponeerd’. Dat laatste doet bijvoorbeeld Luciano Berio in zijn aanstekelijke Folk Songs, geschreven voor zijn grote muze en geliefde, mezzosopraan Cathy Berberian. Prachtig hoe Kozená haar toon van lied tot lied weet aan te passen aan de specifieke stemming: soms licht en onschuldig (Ravel), soms grimmig en weemoedig (Bartók) of gepassioneerd en onstuimig (Berio). Met de vijf Canciones negras van de Catalaanse componist Xavier Montsalvatge sluit de cd af in de zonovergoten Spaanse Cariben, vol verleidelijke ritmes en fantasievolle orkestraties. De uiteenlopende, beeldende muziekstijlen zijn Kozená’s echtgenoot Simon Rattle toevertrouwd, die aan het Tsjechisch Filharmonisch Orkest prachtig sfeervol, kleurrijk en gedetailleerd spel ontlokt.

BENJAMIN ROUS

TORMIS REMINISCENTIAE

Estonian Philharmonic Chamber Choir, Tallinn Philharmonic Orchestra

o.l.v. Tõnu Kaljuste

ECM New Series 0028948588916

VKZ.NL/230304024 € 23,99

KOOR/ORKEST

DIVERSE COMPONISTEN IDYLLE

Lea Desandre & Thomas Dunford

Erato 5054197751462

VKZ.NL/230304033 € 22,99

VOCAAL

Waar vind je nog Marc-Antoine Charpentier zij aan zij met Françoise Hardy? Ga daarvoor naar de nieuwe cd van Lea Desandre, die al acht jaar een avontuurlijke muzikale relatie onderhoudt met de luitist Thomas Dunford, net als zij geboren in Parijs. Op de cd Idylle reizen zij door de Franse muziekgeschiedenis, van barokke airs via mélodies van Reynaldo Hahn en een fragment uit Pelléas et Mélisande van Debussy naar chansons van Françoise Hardy en Barbara. En o ja, een romance uit een operette van Offenbach mag natuurlijk niet ontbreken. Jong en oud: ze vullen elkaar weergaloos aan, zoals ook Desandre en Dunford elkaar

aanvoelen in hun fijne smaak, hun gevoel voor kleur en de manier waarop ze de stilte laten werken. Zij geeft met haar verleidelijke mezzo het woord ‘zoetgevooisd’ een nieuwe inhoud. Alleen als hard en hoog op het menu staan, krijgt haar stem wat scherpe randjes, die de expressie trouwens vaak ten goede komen. Hij is niet voor niets in BBC Magazine ‘de Eric Clapton van de luit’ genoemd. Niet alleen in spannende begeleidingen laat hij dat horen, maar ook in solo’s met muziek van Satie en Robert de Visée.

EDDIE VETTER

DEBUSSY, RAVEL, ATTAHIR STRING QUARTETS

Quatuor Arod

Erato 5054197752308 (cd+dvd)

VKZ.NL/230304034 € 23,99

KAMERMUZIEK

HOOGGEËERDE TOONDICHTER

De Estse componist Veljo Tormis is nog steeds geen gemeengoed in de wereld van de topkoren. Aan Tõnu Kaljuste heeft het niet gelegen. Hij zette zijn decennialange vriendschap met de componist om in diverse opdrachten en vele uitvoeringen van zijn werk. Wat dat aangaat is deze cd, de eerste Tormis-cd die Kaljuste heeft opgenomen na de dood van de componist in 2017, in alle opzichten een hommage aan de zeker in eigen land hooggeëerde toondichter. De cd opent ijzersterk met The Tower Bell in my Village, het enige vocale werk dat niet gebaseerd is op Estse volkspoëzie, maar op een gedicht van Fernando Pessoa. Van meet af aan laat het Ests kamerkoor horen dat alle internationale loftuitingen terecht zijn. De flow van het werk, de milde dissonanten, alles is even scherp en krachtig. Naast enige andere koorwerken is vooral het orkestrale Reminiscentiae opvallend. In vier secties, gewijd aan de vier seizoenen, klinken instrumentale transcripties van korte koorwerken. Hoewel de suggestieve titels en het warmbloedige spel van het Tallinn Philharmonic Orchestra onder leiding van Kaljuste de sfeer, die soms doet denken aan de verstilde taal van Pärt, uitstekend neerzetten, blijft Tormis op zijn best in de echte koorwerken. De cd vormt een mooie introductie voor Tormisnieuwelingen.

PAUL JANSSEN

Het Quatuor Arod bestaat al tien jaar, maar de musici zijn nog jong. Ze studeerden aan het Conservatorium van Parijs en noemden hun ensemble naar het paard van Legolas in Tolkiens The Lord of the Rings, een personage dat kracht en vurigheid uitstraalt, vrijheid en kameraadschap, op zijn paard zonder zadel en zonder teugels. De kwartetleden zijn niet veel ouder dan Ravel toen deze aan zijn strijkkwartet begon. In 1902 was hij 27 en volgde hij nog lessen bij Fauré, die trouwens allerminst gecharmeerd was van het aan hem opgedragen werk. Ravel toonde zich schatplichtig aan Debussy, wiens sublieme kwartet uit 1893 voor hem een bron van inspiratie was. Zoals wel vaker, zijn deze twee hoogtepunten van de Franse kamermuziek hier aan elkaar gekoppeld, maar ze krijgen verrassend gezelschap van het kwartet Al ‘Asr (2017-2018) van de jonge componist Benjamin Attahir. Het is genoemd naar een soera in de Koran, waarbij Attahir het intense licht en de zinderende hitte tijdens het middaggebed in muziek wil vatten. Het Quatuor Arod doet zijn naam eer aan met vurig en gewaagd samenspel. Onwillekeurig moet je al luisterend vaak denken aan een onverschrokken ruiter op een onstuimig paard.

EDDIE VETTER

BEETHOVEN STRING QUARTET S

OPP. 74 & 130

Chiaroscuro Quartet

BIS 7318599926681

VKZ.NL/230304023 € 23,99

KAMERMUZIEK

ROBERT & CLARA SCHUMANN SOLITUDE

Niek Baar, Ben Kim

Channel Classics 723385451235

VKZ.NL/230304014 € 23,99

KAMERMUZIEK

PRACHTIGE NIEUWE VERGEZICHTEN

Er ligt een hele wereld tussen Beethovens Tiende strijkkwartet in Es op. 74 en zijn Dertiende strijkkwartet in Bes op. 130. Na het in 1809 geschreven opus 74 voltooide hij een jaar later nog zijn Elfde strijkkwartet op. 95. Daarna bleef het zo’n vijftien jaar stil, waarna hij in rap tempo zijn laatste vijf strijkkwartetten schreef. Het is niet meer dan logisch dat zo’n tijdsspanne hoorbaar is in de werken. Beethovens

Tiende strijkkwartet, het ‘Harpkwartet’, is duidelijk een product van zijn middenperiode. Strijkkwartet nr. 13 heeft met zijn op een achttiende-eeuws divertimento gebouwde zesdeligheid qua inhoud alles van zijn laatste periode, wat vooral gereflecteerd werd in het oorspronkelijke laatste deel, de Grosse Fuge op. 133. Na protesten van tijdgenoten en de uitgever verving Beethoven dit huzarenstukje voor een veel lichtvoetiger, hayndeniaans rondo. Het Chiaroscuro Quartet is niet voor de verleiding bezweken om op. 130 en 133 samen op de plaat te zetten. Het viertal kiest voor de weg van het contrast en schildert zowel de verschillen als de overeenkomsten tussen op. 74 en op. 130. Mede door het fabuleuze spel op darmsnaren en met historische strijkstokken weet dit kwartet prachtige nieuwe vergezichten te creëren.

PAUL JANSSEN

FARRENC PIANO TRIOS, CELLO SONATA

Sergey Galaktionov, Amedeo Cicchese, Linda Di Carlo

Brilliant Classics 5028421963525

VKZ.NL/230304004 € 11,99

KAMERMUZIEK

Eigenlijk heette ze Louise Dumont, maar ze staat bekend onder de naam van haar echtgenoot Farrenc. In de negentiende eeuw verschuilde een componiste zich vaak achter haar man – de artistieke vrijheid van vrouwen had nog een lange weg te gaan… Wel stond het echtpaar Farrenc in hoog aanzien in Parijse culturele kringen en Louise kon in de leer gaan bij Antonín Reicha, die veel grote musici heeft opgeleid (Berlioz, Liszt, Franck, om er maar een paar te noemen). Ze was een gevierd pianodocente aan het Conservatoire en een productief en talentvol componiste. De kamermuziek had haar voorkeur, ook een trekje van vrouwelijke componisten die zich concentreerden op de

PERFECTE BALANS TUSSEN DE INSTRUMENTEN

kleinere, intieme vorm. Haar eerste pianotrio’s uit 1843 en 1844 passen helemaal in de stijl van haar tijd, niet Frans, maar sterke beïnvloed door Beethoven, Mendelssohn en Schumann. Haar melodisch talent was opvallend en ze hield, ook in de cellosonate, nauwgezet rekening met een perfecte balans tussen de instrumenten, wat in deze opname en uitvoering goed hoorbaar is. Je vraagt je af waarom deze mooie muziek sinds haar dood in 1875 zolang niet meer is gespeeld. Als Louise Farrenc nou ’s een man was geweest?

GERARD SCHELTENS

De Nederlandse violist Niek Baar en de Amerikaanse pianist Ben Kim vonden elkaar in de Tweede vioolsonate van Robert Schumann. Ze vielen voor de emotionele muziek, maar ook voor elkaar als musicus. Ze besloten verder te gaan als duo. Dat ze voor hun debuut-cd zouden kiezen voor Schumann was geen discussie. Dat ze er een mooie combinatie van gemaakt hebben met Clara Schumann is een mooie verrassing. Het had voor de hand gelegen om alle drie de vioolsonates van Schumann op de cd te zetten, maar Baar en Kim hebben ervoor gekozen om de relatie tussen Robert en Clara duidelijk te maken door haar drie Romances op. 22 tussen de Derde en de Tweede vioolsonate te zetten. Er is een relatie tussen deze stukken omdat Clara in het

MET LIEFDE EN AANDACHT, ZONDER OPSMUK

laatste deel van de eerste Romance een fragment uit Roberts Eerste vioolsonate citeert. Wederom wordt duidelijk dat ze als componist niet onderdoet voor haar veel beroemdere echtgenoot. Ze schreef deze werken in 1853, kort voor Roberts dood, en zou daarna helaas nauwelijks nog iets componeren. Baar en Kim spelen alles met veel liefde en aandacht, zonder opsmuk of een overdaad aan pathos. Meer hebben de beide Schumannen niet nodig om met hun noten te overtuigen.

PAUL JANSSEN

RACHMANINOV TRIO ÉLÉGIAQUE NO. 2

OP. 9 e.a.

Trio RoVerde

Brilliant Classics 5028421965635

VKZ.NL/230304002 € 11,99

KAMERMUZIEK

Rachmaninov stond met het succes van de opera Aleko op de drempel van een succesvolle carrière. Hij was slechts 19 jaar oud en werd de laatste jaren vooral gesteund door Tsjaikovski. Toen Rachmaninov in november

1893

naar

Moskou

terugkeerde uit Kiev, waar hij de opera gedirigeerd had, en Tsjaikovski wilde bezoeken, hoorde hij dat de componist zojuist gestorven was. Rachmaninov trok zich terug en schreef in een week het Trio élégiaque nr. 2 ter nagedachtenis aan zijn mentor. Hoewel het een jeugdwerk is, bevat het alle kenmerken van de latere Rachmaninov. Alsof hij alles wat hij in zich had in dit werk wilde stoppen, zo vol en intens klinkt dit vijftig minuten durende werk. En precies zo intens speelt het Trio RoVerde de noten. Het trio, bestaande uit pianiste Ekaterina Litvintseva, violiste Lusiné Harutyunyan en celliste Caroline Sypniewski, ontstond na een uitvoering van Beethovens Tripelconcert. Het klikte zo tussen de drie jonge musici dat ze besloten door te gaan. Een goede beslissing, getuige deze debuut-cd met naast Rachmaninovs trio drie stukken voor cello en piano en twee delen uit Morceaux de salon voor viool en piano die in dezelfde tijd als het trio geschreven zijn.

PAUL JANSSEN

DUARTE ORCHESTRAL AND CONCERTANTE WORKS FOR GUITAR

The Belfort Guitar Duo e.a. Brilliant Classics 5028421965109

VKZ.NL/230304001 € 11,99

GITAAR

SGAMBATI COMPLETE PIANO MUSIC, VOLUME 2

Gaia Federica Caporiccio

Piano Classics 5029365102520 (2cd)

VKZ.NL/230304008 € 23,99

PIANO

VERGETEN ENGELSE GITAARREUS

Iedereen die ooit enige tijd klassiekegitaarles heeft gehad, zal op een zeker moment de naam van John W. Duarte (1919-2004) tegen zijn gekomen. Deze op en top Engelsman schreef en arrangeerde vele werken voor gitaar, zowel voor de concertpodia als voor didactische doeleinden. Hoewel deze chemicus zowel op de gitaar als in de hoedanigheid van componist grotendeels autodidact was, verwierf hij zich snel een plek tussen de groten van de gitaarwereld. Zo was hij goed bevriend met Andrés Segovia en stond hij als gitaardocent aan de wieg van de carrière van de Engelse gitarist John Williams. Zijn ruim vierhonderd composities en arrangementen zijn divers en vertonen vele invloeden. Op deze cd is het vooral de muziek van de Engelse renaissance en de Britse volksmuziek die doorklinken in A Tudor Fancy, het Concertante Quartet voor gitaar en strijktrio en het Concierto alegre voor twee gitaren en orkest. De twee heren van het Belfort Guitar Duo, Antonio De Innocentis en Nicola Montella, doen zowel afzonderlijk als ook gezamenlijk de zeer Engelse muziek van Duarte alle recht en ook het ensemble en orkest doen er alles aan om een monument voor deze toch wat vergeten Engelse gitaarreus op te richten.

PAUL JANSSEN

MEDTNER A TRIBUTE TO MEDTNER

Patricia Verhagen PV 8720828354230

VKZ.NL/230304009 € 18,99

PIANO

Nikolai Medtner, de Rus in ballingschap die zijn laatste jaren teruggetrokken in Londen doorbracht, financieel ondersteund door een groepje trouwe bewonderaars, doet het goed bij Nederlandse musici. Caspar Vos, Ekaterina Levental, Frank Peters, en nu Patricia Verhagen, hebben de bijzondere kwaliteiten ontdekt van de in 1953 gestorven componist die in een Britse recensie ooit als “a poor man’s Rachmaninov” werd afgeserveerd. Tsja, wij critici… Medtners goede vriend Rachmaninov was absoluut een geestverwant, maar wie de significante verschillen tussen beide Russen negeert, heeft slecht geluisterd. Zowel melodisch als harmonisch is Medtners muziek bepaald niet eenvoudig; ze vereist een grote muzikale intelligentie naast een formidabele vingervaardigheid. Medtner beheerste de piano als weinig anderen, dat is aan elke noot te horen. Virtuositeit was voor hem geen doel op zichzelf, hij combineerde die met een verhalende stijl die hem uniek maakt. Patricia Verhagen heeft daar gevoel voor, niet alleen in de Vertellingen op. 51, maar ook in de beide sonates die bij Medtner nooit sonates zijn in de traditionele betekenis. Verhagens begripvolle, energieke en perfect opgenomen spel doet alle recht aan een componist die (eindelijk!) steeds meer kansen krijgt.

FORMIDABELE VINGERVAARDIGHEID

GERARD SCHELTENS

STEMMINGSSTUKJES

Giovanni Sgambati (1841-1914) was een tijdgenoot van, noem maar op, Puccini, Boito, Leoncavallo, Cavalli, Catalani, hij heeft Verdi meegemaakt, maar zijn leven lang meed hij de opera, de core business van bijna alle andere Italiaanse componisten. Hij was leerling van Liszt en bewonderde Wagner. Hij was dirigent en componist, schreef een indrukwekkend requiem, een aantal orkestwerken en kamermuziek, maar hij trad ook (en vooral) op als pianist. Zoals te verwachten heeft hij veel pianomuziek gecomponeerd, vooral talloze korte stukjes die hem voor de vergetelheid hebben behoed. Gaia Federica Caporiccio is bezig aan deel 2 van haar complete Sgambati-serie. De stukjes (49 tracks!) hebben een tijdsduur van 1 à 6 minuten en dragen titels als Mélodies poétiques, Fogli volanti en Fantasie Alpestri, die de lading goed dekken. Het zijn toegankelijke, sfeervolle en beeldende stemmingsstukjes, op de grens tussen de romantiek van Liszt en (soms) het impressionisme. Caporiccio kan uitstekend overweg met deze expressieve, afwisselende muziek, maar een paar kanttekeningen heb ik wel. Een Steinway D-274 concertvleugel mag dan een fameus instrument zijn, maar voor deze muziek en in deze opnamestudio is een intiemere klank te prefereren. Dat sommige van deze gevoelig en intiem bedoelde stukjes wat diffuus of pompeus klinken, ligt niet aan de pianiste.

GERARD SCHELTENS

DIVERSE COMPONISTEN HOMMAGE

Nicholas Angelich Erato 5054197676185 (7cd)

VKZ.NL/230304035 € 62,99

PIANO

Nicholas Angelich zal bij menigeen niet zo bekend zijn. Daar kan nu verandering in komen met de box die Erato als hommage heeft uitgebracht. De pianist is in april 2022, op Tweede Paasdag, overleden nadat zijn lichaam een getransplanteerde long had afgestoten. Hij was pas 51 jaar. Het doosje bevat zeven cd’s waarop Angelich zich allerminst eenkennig toont: de Sonate op. 1 van Alban Berg naast Bachs Goldbergvariaties, Liszt en Ravel, Beethoven en Brahms, maar ook Moesorgski, Rachmaninov, Zemlinsky, César Franck, Béla Bartók. Het gaat vooral om de toppers uit het pianorepertoire, niet alleen solowerken maar ook concerten en kamermuziek. Bijzonder: al deze gedenkwaardige opnamen, gemaakt tussen 1999 en 2019, zijn niet eerder uitgebracht. De zoon van een Joegoslavische violist en een Russische pianolerares werd geboren in de Verenigde Staten, maar bracht een groot deel van zijn leven in Europa door. Hij studeerde vanaf zijn dertiende in Parijs, onder meer bij Aldo Ciccolini en Yvonne Loriod, waarna Leon Fleisher zijn spel perfectioneerde. Kenners roemen zijn elegante virtuositeit, maar getuige zijn vertolkingen van Liszt en Brahms kon hij ook stevig in de toetsen grijpen. De box is een uitgelezen gelegenheid om van zijn kunst te genieten.

EDDIE VETTER

GEDENKWAARDIGE OPNAMEN

CD-BESPREKINGEN

DIVERSE COMPONISTEN THE COMPLETE EMI CLASSICS & VIRGIN CLASSICS RECORDINGS

Leif Ove Andsnes

Warner Classics 5054197414008 (36cd)

VKZ.NL/230304037 € 124,99

PIANO

Pianoliefhebbers opgelet! Er is een box verschenen met alle cd’s die Leif Ove Andsnes tussen 1990 en 2010 heeft gemaakt voor Virgin Classic en EMI. De doos bevat 36 cd’s, die samen een indrukwekkend beeld geven van deze Noorse pianist.

Hij maakte eind jaren tachtig zijn entree in de belangrijkste concertzalen van Europa. Bij zijn debuut in Londen schreef The Independent nuchter: ‘Leif Ove Andsnes, die maandagavond het Pianoconcert van Grieg met het Oslo Philharmonic Orchestra speelde, is achttien jaar oud en ziet er nog jonger uit.’ Toch werd hij al in 1990 gespot door het pas opgerichte label Virgin Classics

NAAST DE SOLOMUZIEK EN DE CONCERTEN MAG DE KAMERMUZIEK NIET ONVERMELD

en tekende hij zijn eerste platencontract. Hij was toen twintig jaar. Op zijn debuut-cd bleef hij dicht bij huis met onder meer het Pianoconcert van Grieg en zes van diens Lyrische stukken. Twee jaar later zou hij nogmaals een lans breken voor deze salonmuziek en in 2001 zou hij zelfs een gehele cd aan Lyrische stukken wijden, dan spelend op Griegs eigen vleugel in diens villa in Troldhaugen.

Chopin, Schumann, Brahms: ook voor Andsnes vormen zij het kernrepertoire, maar hij heeft zich daar vaak met liefde buiten gewaagd. Op een van zijn eerste cd’s speelt hij pianomuziek van Janácek, die hij heeft leren kennen door zijn Tsjechische leraar Jirí Hlinka. Ook wijdt hij een hele cd aan Carl Nielsen en vult hij een andere met het Pianoconcert op. 13 van Britten, het Concert voor piano, trompet en strijkorkest op. 35 van Sjostakovitsj en de Légende voor trompet en piano van George Enescu. Daarop speelt hij samen met het City of Birmingham Orchestra onder leiding van Paavo Järvi.

DIVERSE COMPONISTEN LE CLAVECIN À PARIS AU XVIIIIÈME SIÈCLE

Jos van Immerseel

Channel Classics 0723385455233 (3cd)

VKZ.NL/230304015 € 42,99

KLAVECIMBEL

Het klavecimbel bloeide in de achttiende eeuw in Frankrijk. Componisten als Couperin en Rameau schreven de prachtigste muziek voor het instrument en de klavecimbelbouw was op zijn allerbest. Maar in 1789 was het ineens allemaal afgelopen. Het klavecimbel was een symbool van het ancien régime dat met de Franse revolutie hardhandig ten einde kwam. Dat had gevolgen voor de nog relatief recent gebouwde instrumenten van Hemsch, Taskin en

DIT KLAVECIMBELSPEL: EEN KLASSE APART

Goujon die het Franse klavecimbel naar het absolute hoogtepunt voerden. Naar verluidt werden heel wat van hun instrumenten in de kachels van het Parijse conservatorium opgestookt, gewoon omdat men ze niet meer nodig had. Maar gelukkig is het Muziekinstrumentenmuseum in Brussel de trotse bezitter van drie instrumenten van deze bouwers en Jos van Immerseel presenteert ze op deze set van drie cd’s. We horen muziek van Couperin en Rameau, maar ook van Duphly en Balbastre, de laatste generatie componisten die voor het klavecimbel schreef. Ieder van de instrumenten heeft een heel eigen karakter en dat is door Channel Classics verbazend goed in deze opname gevangen. De producties van dit label blijven een klasse apart. Net als overigens het klavecimbelspel van Jos van Immerseel.

MARCEL BIJLO

DIVERSE COMPONISTEN FORTUNE INFORTUNE: A PORTRAIT OF MARGARET OF AUSTRIA

Seldom Sene, Daniel Elgersma

Brilliant Classics 5028421965130

VKZ.NL/230304005 € 11,99

RENAISSANCE

VERRASSEND ONORTHODOXE INTERPRETATIES

Later in de jaren negentig tekende hij een contract met EMI. Bij dit label was zijn eerste cd gewijd aan solomuziek van Liszt. Tot de hoogtepunten behoren de registraties van de vier pianoconcerten van Rachmaninov in verschillende stadia van zijn carrière, vooral de latere opnamen met de Berliner Philharmoniker onder leiding van Antonio Pappano. Naast de solomuziek en de concerten mag de kamermuziek niet onvermeld blijven, in het bijzonder zijn samenwerking met de violist Christian Tetzlaff in de vioolsonates van Bartók. Zijn affiniteit met Mozart was destijds nog niet zo prominent en Frans repertoire schittert bijna geheel door afwezigheid, maar schatgravend in twintig jaar discografie zal menigeen verzuchten: wat een rijkdom! Uit dit retrospectief blijkt eens te meer dat Leif Ove Andsnes een echte virtuoos is, een pianist die het niet alleen van zijn geweldige techniek moet hebben, maar bovenal van doordachte en vaak verrassend onorthodoxe interpretaties.

EDDIE VETTER

TREURIGE ONTBOEZEMINGEN

De Habsburgse landvoogdes Margaretha van Oostenrijk (1480-1530) kwam in haar jeugd al volop in aanraking met muziek en literatuur en bezat een grote bibliotheek. Ze heeft met haar grote liefde voor muziek en poëzie een belangrijke bijdrage geleverd aan het renaissancerepertoire. In 1515 kreeg ze een mede door haarzelf samengesteld liedboek in bezit waarin 55 chansons en motetten stonden. De componisten zijn grotendeels anoniem, maar er bevinden zich ook stukken in de collectie van meesters als Josquin des Prez en Pierre de la Rue. Margaretha had, waarschijnlijk als gevolg van haar eigen onfortuinlijke liefdesleven, een voorkeur voor treurige teksten en daar wisten de componisten van haar tijd wel weg mee. Vooral Pierre de la Rue leverde prachtige bijdragen aan Margaretha’s liedboek. En voor de vertolking ervan is een blokfluitensemble met countertenor natuurlijk geknipt! Deze combinatie is goed voor de hoogste graad van melancholie, countertenor Daniel Elgersma en het fantastische blokfluitkwintet Seldom Sene doen Margaretha’s treurige ontboezemingen alle recht. Daniel Elgersma, vaak te vinden in de gelederen van het fameuze ensemble Vox Luminis, zingt verstaanbaar en expressief en zijn stem ligt comfortabel in een zacht bed van blokfluiten. Dit is een renaissance-cd om vaak te beluisteren.

MARCEL BIJLO

MONTEVERDI FRAMMENTI

Le Nuove Musiche

o.l.v. Krijn Koetsveld

Brilliant Classics 5028421969824

VKZ.NL/230304003 € 11,99

BAROK

Na de complete opname van Monteverdi’s madrigalen en van zijn grote kerkmuziekcollectie Selva morale e spirituale komt het Nederlandse ensemble Le Nuove Musiche nu met een aanvulling: deze cd is gewijd aan kerkmuziek van Monteverdi die voorkomt in collecties met muziek van verschillende componisten. Het samenstellen van die bundels, vaak door componisten die we nu niet meer kennen, was heel gebruikelijk en de samenstellers wilden natuurlijk ook graag een paar stukken van Monteverdi opnemen. Hij was tenslotte de bekendste componist van zijn tijd en zijn naam stond garant voor verkoopsucces. Krijn Koetsveld spitte die collecties door en viste heel wat parels van Monteverdi op, muziek die we niet kennen uit andere bronnen en die voor ons dus helemaal nieuw is. Het gaat om korte stukken kerkmuziek, gezet voor enkele stemmen en basso continuo. De zangers van het ensemble zijn al net zo

ONBEKENDE MUZIEK VAN MONTEVERDI

stralend als op de vorige uitgaven in deze serie en halen alles uit deze onbekende muziek van Monteverdi. Ze worden begeleid door een stevige continuo sectie waarin het Monteverdi-orgel, speciaal gebouwd voor dit project, een speciale attractie is. Deze cd is een prachtige aanvulling op deze inmiddels 17 cd’s bestrijkende Monteverdireeks.

MARCEL BIJLO

XUÁREZ SACRED MUSIC

Amystis

o.l.v. José Duce Chenoll

Brilliant Classics 5028421969541

VKZ.NL/230304006 € 11,99

BAROK

Naar het werk van de Spaanse barokcomponist Alonso Xuárez is eigenlijk pas vrij recent onderzoek gedaan. In het kort: hij leefde van 1640 tot 1696, kwam uit Toledo en was kapelmeester van de kathedralen van Cuenca en Sevilla, waar hij een grote hoeveelheid kerkmuziek achterliet. Wat hem bijzonder maakt is de combinatie van de polykorale (meerkorige) stijl van zijn tijd met

VERANTWOORD, VERZORGD EN MET SMAAK

Italiaanse invloeden. Anders dan vele tijdgenoten bekreunde hij zich in zijn missen en andere geestelijke werken minder om een doorwrocht contrapunt dan om een elegante melodievorming, met het duidelijke doel de betekenis van de tekst te ondersteunen. In zijn meestal dubbelkorige composities worden de vocale partijen verdeeld tussen de stemmen: contrast in plaats van polyfonie. In de keuze van de begeleiding (orgel, klavecimbel, harp) was Xuárez niet altijd duidelijk: in de Missa Surge propera a 7, het hoofdwerk op deze cd, is de keus aan de uitvoerenden. Het ensemble Amystis onder José Duce Chenoll heeft voorlopig het rijk alleen bij deze nooit eerder opgenomen muziek. Ze zingen en spelen zeer verantwoord, verzorgd en met smaak. En… ja hoor… ook heel enthousiast en expressief. Een ontdekking en een traktatie.

GERARD SCHELTENS

CD-BESPREKINGEN

FUX LA CORONA D’ARIANNA

Monica Piccinini, Carlotta Colombo e.a. Zefiro, Arnold Schoenberg Chor

o.l.v. Alfredo Bernardini

Arcana 3760195735480

VKZ.NL/230304017 € 23,99

BAROK

J.S. BACH CANTATAS PHILIPPE HERREWEGHE: THE HARMONIA MUNDI YEARS

harmonia mundi 3149020947647 (17cd)

VKZ.NL/230304028

BAROK

€ 48,99

Zelfs de instrumentale muziek zingt in de Bachcantates van dirigent Philippe Herreweghe. Bijna vijftig cantates zijn nu samengebracht in een nieuwe uitgave van harmonia mundi.

FUX MET VAART EN VREUGDE

Styriarte, het bekende festival in het Oostenrijkse Graz, had het plan opgevat om vanaf 2018 jaarlijks een opera op te voeren van de uit de streek afkomstige barokcomponist Johann Joseph Fux. Om het project niet in gevaar te brengen door de gevolgen van de coronapandemie besloot het festival sommige werken in verkorte vorm uit te voeren, waaronder La corona d’Arianna, een ‘festa teatrale’, gecomponeerd ter gelegenheid van de verjaardag van de keizerin. De toon is dientengevolge vooral licht en luchtig, en dat is al meteen duidelijk hoorbaar aan het vrolijk schetterende koper. De godin Venus treedt op als koppelaarster. Ze probeert de door Theseus verraden Ariadne samen te brengen met Bacchus, en Theseus’ vriend Peleus met de mooie nimf Thetis. Opvallend is het grote aantal koren, begeesterd gezongen door het Arnold Schoenberg Chor. Alfredo Bernardini laat met zijn Zefiro-barokorkest Fux’ pakkende muziek glinsteren en swingen, de jonge solisten zijn een genot voor het oor. Soms zoeven de nummers in deze gecondenseerde versie misschien wat al te snel voorbij; moet barokmuziek het soms niet ook juist van de formele herhaling hebben? Voor de rest is dit ontegenzeggelijk een aanstekelijk feestelijke Fux met vaart en vreugde.

BENJAMIN ROUS

THE THREE SEASONS OF ANTONIO VIVALDI

Giuliano Carmignola, Accademia dell’Annnunciata

o.l.v. Riccardo Doni

Arcana 3760195735503 (3cd)

VKZ.NL/230304016 € 42,99

BAROK

Antonio Vivaldi schreef 220 vioolconcerten. Sommige zijn evergreens geworden, andere hoor je nooit. Giuliano Carmignola heeft er voor deze drie-cd-box zelfs eentje weten op te duiken die nog nooit eerder was opgenomen. Hoe breng je een zinnige lijn aan in zo’n enorme hoeveelheid muziek? Carmignola besloot om op drie cd’s bij elkaar achttien concerten op te nemen die Vivaldi’s hele compositorische carrière omvatten. Zo kunnen we horen hoe zijn stijl zich ontwikkelde van het compacte soloconcert, dat eigenlijk ook als sonate zonder orkestbegeleiding is uit te voeren, naar zijn veel uitgebreidere latere werken waarin het orkest een belangrijkere rol kreeg. Die latere concerten zijn minder kenmerkend en dat kan een reden zijn dat ze weinig worden uitgevoerd. Die werkwijze is verhelderend en Igor Stravinsky, die beweerde dat Vivaldi eigenlijk honderden keren hetzelfde vioolconcert componeerde, had

VIVALDI’S HELE COMPOSITORISCHE CARRIÈRE

ervan kunnen leren. Samen met het nieuwe barokorkest Accademia dell’Annunciata zorgt Carmignola bovendien voor prachtige uitvoeringen. Hij heeft in de loop der jaren al heel wat Vivaldi opgenomen, maar alle concerten op deze nieuwe uitgave neemt hij hier voor het eerst ter hand. Van doublures, die je bij cd’s met Vivaldiconcerten nogal vaak hebt, is hier dus geen sprake.

MARCEL BIJLO

BUIGZAME STEMMEN

Twee blazers hangen boven de strijkers: hun spel is prachtig en technisch fraai afgewerkt, maar bescheiden. Bescheiden, niet voorzichtig, niet aarzelend, ze klinken als een tweetal in gebed. Als de altstem van Ingeborg Danz inzet – met een nadruk op haar eerste woord, met mooie versieringen verderop in de zin – kan hetzelfde worden gezegd: er wordt prachtig gemusiceerd, warm gezongen, met heldere dictie. En toch: zonder nadruk, met een zachte vanzelfsprekendheid. Het is niet zonder reden, want dit is Cantate BWV 120: Gott, man lobet dich in der Stille van Johann Sebastian Bach. Wat de tekst zegt, wordt opgeroepen in de muziek. De stilte die de alt bezingt, wordt gecreëerd in de gespeelde noten. Terwijl de zangeres ons iets in woorden vertelt, zijn de instrumenten zowel sfeerschildering en decor als karakters in haar verhaal. De cantate opent de elfde cd van een doos met zeventien plaatjes. Daarop staan de opnamen van Bachcantates die dirigent Philippe Herreweghe in de twee decennia tussen 1987 en 2007 met La Chapelle Royale en Collegium Vocale Gent maakte.

Een totaal van 48 cantates is bij elkaar gebracht onder de naam The Harmonia Mundi Years. We vinden er onder meer Ich hatte viel Bekümmernis (BWV 21), Ich habe genug (BWV 82) en Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen (BWV 12). De aandacht voor zowel woord als muziek is een consistente factor in de uitvoeringen. Koorpassages zijn waar nodig licht en intiem. Herreweghe ziet de subtiele woordschildering als een onmisbaar onderdeel in de uitvoering. Het is niet verwonderlijk dat een aantal van Herreweghes regelmatig terugkerende vocalisten ook groot succes kent als liedzanger. De buigzame stemmen kenmerken zich niet allemaal door een zeer persoonlijk timbre, maar wel hebben ze alle het vermogen licht en schaduw aan te brengen en met een schijnbaar groot gemak betekenis te geven aan de teksten. Onder hen bevinden zich Peter Kooy, Andreas Scholl, Sibylla Rubens, Carolyn Sampson, Christoph Prégardien en Howard Crook.

ZANGERS MÉT INSTRUMENTALISTEN

Een essay bij de cd’s vertelt de geschiedenis van Herreweghe met La Chapelle Royale en Collegium Vocale Gent. Wat uit dat verhaal het meest naar voren komt, is heel duidelijk te horen in de uitvoeringen: er staan zangers mét (en niet naast of langs) instrumentalisten te zingen. Dat gemeenschappelijke gevoel blijkt een onmisbaar element in de beleving van Bachs cantatewerk.

LOCATELLI IL VIRTUOSO, IL POETA

Isabelle Faust, Il Giardino Armonico

o.l.v. Giovanni Antonini

harmonia mundi 3149020947234

VKZ.NL/230304030 € 24,99

BAROK

MET € 10,- KORTING NAAR PHILIPPE JAROUSSKY IN HET CONCERTGEBOUW AMSTERDAM

Pietro Antonio Locatelli (1695-1764) was violist en componist. Het grootste deel van zijn leven bracht hij in Amsterdam door. Hij had leerlingen, maar hij heeft het Nederlandse muziekleven nauwelijks beïnvloed. Hij componeerde niet in dienst van een hof of kerk, een zeldzaamheid in de achttiende eeuw, dus hij kon volledig zijn eigen gang gaan. Deze cd belicht zijn twee kanten. Enderzijds de exuberante vioolvirtuoos, anderzijds de componist van introspectieve concerti grossi. Die virtuoze vioolconcerten waren grensverleggend, maar de manier waarop Locatelli het genre van het concerto grosso doorontwikkelde was dat ook. Het fraaiste voorbeeld daarvan is Il Pianto d’Arianna, een echte instrumentale operascène met een grote zeggingskracht. Vocale werken componeerde Locatelli niet, maar je kunt je bij het horen van zijn Pianto voorstellen dat hij wellicht ook een goede operacomponist geweest zou zijn. Isabelle Faust straalt natuurlijk volop in de twee hier opgenomen vioolconcerten. Deze violiste speelt echt alles en voelt zich thuis in ieder genre. Barokspecialist Giovanni Antonini laat zijn strijkers vlammen in de snelle delen, maar ook prachtig melancholiek mijmeren in Pianto d’Arianna. Deze uitgave toont Locatelli dus als een veelzijdig componist. Met Faust en Antonini krijgt hij twee ideale pleitbezorgers.

VLAMMENDE STRIJKERS

MARCEL BIJLO

CAMPRA, RAMEAU, MONDONVILLE

MESSE DE REQUIEM e.a.

Zangsolisten, Le Concert d’Astrée

o.l.v. Emmanuelle Haïm

Erato 5054197504686 (2cd)

VKZ.NL/230304036 € 22,99

BAROK

Uniek eenmalig concert:

Philippe Jaroussky zingt opera-aria’s

Zaterdag 11 november a.s. om 15.00 uur in Amsterdam.

DODENMIS MET DONKERE GLOED

Op deze twee cd’s komt minder bekende kerkmuziek uit het Ancien Régime tot klinken. In het Requiem van André Campra zullen luisteraars tevergeefs zoeken naar een ‘Dies irae’ of ‘Libera me’, maar kunnen zij hun hart ophalen aan het ontroerende ‘Agnus dei’ om in de gewenste sfeer te komen. Emmanuelle Haïm heeft voor de gelegenheid haar ensemble Le Concert d’Astrée relatief groot bezet met 24 koorzangers en 25 orkestleden. Met opvallend veel nadruk op de lage stemmen geeft zij de dodenmis een donkere gloed. In het grandioos opgezette motet In convertendo dominus van Jean-Philippe Rameau, eveneens ontstaan in de eerste helft van de achttiende eeuw, weerklinkt de vreugde over de bevrijding uit de Babylonische ballingschap. Het brengt het publiek al iets meer in operasferen. Echt spectaculair theatraal is dan wel het motet In exitu Israel, waarin Jean-Joseph Cassanéa de Mondonville met plastische toonschilderingen uitbeeldt hoe het volk van Israël de Rode Zee oversteekt als de waterspiegel zich op wonderbaarlijke wijze opensplijt. Koor en orkest vormen een homogeen en aantrekkelijk geheel, heel alert in de realisatie van Haïms muzikale retoriek. Onder de vijf zangsolisten excelleert Marie Perbost met haar stralende sopraan.

EDDIE VETTER

Ga naar barokvocaal.nl/kz of scan de QR-code

MONTEVERDI VESPRO DELLA BEATA VERGINE

Céline Scheen, Perrine Devillers e.a. Pygmalion

o.l.v. Raphaël Pichon harmonia mundi 3149020946329 (2cd)

VKZ.NL/230304029 € 26,99

BAROK

DIVERSE COMPONISTEN MON AMANT DE SAINT-JEAN

Stéphanie d’Oustrac, Le Poème Harmonique o.l.v. Vincent Dumestre

Alpha 3760014199882

VKZ.NL/230304012 € 23,99

BAROK/TWINTIGSTE EEUW

STRALENDE STERREN

Dirigent Raphaël Pichon vergelijkt Monteverdi’s Vespro della Beata Vergine met een bioscoopfilm: de componist weet uit elke psalm een dramatische situatie te creëren en ons dingen te laten voelen en zien. Monteverdi’s werk is een verzameling vespers voor Mariafeesten, gecomponeerd voor koor, soli en instrumenten. Pichons nieuwe uitvoering van het werk opent het ‘Deus in adjutorum’ op een wijze waarop een filmregisseur jaloers mag zijn: alsof een groep in extase de oproep van een enkeling beantwoordt. Het fluisterende ‘Dixit Dominus’ dat volgt, trekt ons de unieke klankwereld van Monteverdi binnen. Raphaël Pichon slaagt erin om een spanningsboog te creëren die niet meer losgelaten wordt. Het koor lijkt soms uit het duister op te doemen, dan weer vol licht in de ruimte te brengen. Wat deze nieuwe opname laat zien, is hoe ver de muziekwereld is gekomen waar het de interpretatie van Monteverdi’s werk betreft: van het demonstratieve – zó moet het – van sommige uitvoeringen is niets te bespeuren. Met zijn ensemble Pygmalion – bijzonder kleurrijk en tegelijkertijd een verbluffend mooie eenheid – roept Pichon iets op wat bijna een toverwereld genoemd zou kunnen worden en waarin de solisten, onder wie Céline Scheen, Lucile Richardot en Zachary Wilder – als stralende sterren rondzweven.

HEIN VAN EEKERT

J.S. BACH, GÓRECKI, ADAMS BACH MINIMALISTE

La Tempête

o.l.v. Simon-Pierre Bestion

Alpha 3760014199851

VKZ.NL/230304010 € 23,99

BAROK/HEDENDAAGS

La Tempête is een ensemble met vele gezichten. Tijdens het jongste Festival Oude Muziek combineerden ze in drie concerten diverse stijlen met elkaar, in voornamelijk vocale bezetting, maar op hun nieuwste cd klinkt La Tempête als barokstrijkorkest met klavecimbel solo. Louis-Noël Bestion de Camboulas, de broer van de ensembleleider die zelf ook een ensemble heeft, speelt

ALS EEN KETTING AAN ELKAAR GEREGEN

Bachs eerste klavecimbelconcert, dat naadloos overgaat in het klavecimbelconcert in dezelfde toonsoort van de Pool Henryk Górecki. Dit stuk klinkt veel steviger dan de bekendere muziek van deze twintigste-eeuwse componist. Van Bach klinkt ook de bekende orgelpassacaglia in een versie voor strijkers. Shaker Loops van John Adams uit 1978 intrigeert altijd en krijgt hier een extra randje door het gebruik van barokke strijkinstrumenten. In al deze composities speelt herhaling een grote rol en doordat de stukken als een ketting aan elkaar zijn geregen, de laatste noot van het ene stuk is de eerste van het volgende, ademt dit programma een grote eenheid uit. Het ensemble heeft oog voor ieder detail, zowel bij Bach als bij de hedendaagse stukken. Een met zorg gekozen programma, waarin het eindresultaat meer is dan de som der delen.

MARCEL BIJLO

In Franse culturele kringen bloeide begin twintigste eeuw de belangstelling voor het literaire en muzikale verleden. Men herontdekte bijvoorbeeld de liedkunst uit de Italiaanse barok en begon, zij het op zeer kleine schaal en met pianobegeleiding, deze muziek ook echt uit te voeren. En dat dan vaak in combinatie met eigentijdse amusementsmuziek voor de chique salon. Deze stroming werd la folie douce genoemd, de zoete gekte. Met dit gegeven in de hand toog Le Poème Harmonique samen met mezzo Stéphanie d’Oustrac aan het werk. Het resultaat was te horen tijdens het afgelopen Festival Oude

UITEENLOPENDE AMUSEMENTSGENRES

Muziek, waar juist het herontdekken van oudere muziek in diverse tijdperken het centrale thema was. Het programma van dat concert was hetzelfde als op deze nieuwe cd. D’Oustrac weet zowel raad met Monteverdi’s Lamento d’Arianna als met het knotsgekke jodellied Les canards tyroliens. In het begeleidende ensemble klinken zowel de viola da gamba als de accordeon. De muziek van Monteverdi en Cavalli wissselt af met uiteenlopende amusementsgenres als cabaret en levenslied. Het concert moet op het moment dat ik dit schrijf nog plaatsvinden maar ik voorzie een festivalhoogtepunt. De cd is in ieder geval kostelijk!

MARCEL BIJLO

BACH/OEHLER BACH PARTITAS RE-IMAGINED FOR SMALL ORCHESTRA

Royal Academy of Music

o.l.v. Trevor Pinnock

Linn 691062073028

VKZ.NL/230304018 € 23,99

BAROK/HEDENDAAGS

De Royal Academy of Music komt regelmatig met bijzondere producties en weet daarbij vaak grote namen aan zich te verbinden. Trevor Pinnock was veertig jaar geleden degene die een nieuwe standaard zette voor de orkestwerken van Bach en Händel op oude instrumenten. Tegenwoordig is hij vooral als klavecinist actief. De opname die hij in 1985 maakte van de zes partita’s van Bach is nog altijd maatgevend. Maar het ensemble dat hij op deze opname leidt, belicht de partita’s van een andere kant. Thomas Oehler maakte geen orkestratie in de geest van Bach, zijn bewerking doet eerder denken aan wat Stravinsky ermee zou hebben gedaan. Stravinsky zou er echter heel wat

eigen noten tussendoor gestrooid hebben, en dat doet Oehler niet. Alle noten van Bach zijn er, maar Oehler laat de zo bekende lijnen soms danig verspringen. Violen, hobo’s en fagotten pakken ze op onverwachte momenten van elkaar over. Pinnock schrijft in het cd-boekje dat hij daaraan moest wennen, maar dat het uiteindelijk een hele spannende ervaring werd. Dat is het voor de luisteraar ook, de vertrouwde muziek vliegt vaak alle kanten uit maar komt uiteindelijk altijd goed terecht. Leuke cd.

MARCEL BIJLO

FINKERS, GREGORIAANS MISSA SANCTI GEORGII AD VESPERAS BEATAE MARIAE VIRGINIS

Wishful Singing, Cappella Amsterdam, Holland

baroque o.l.v. Daniel Reuss

Lust ende Jubel 5051083195034

VKZ.NL/230304031 € 22,99

HEDENDAAGS

Herman Finkers als klassiek componist, het moet niet gekker worden. Nu weet de man van het stoplicht in Almelo zelf ook wel dat hij geen groot klassiek componist is. Hij beschouwde de Missa Sancti Georgii, de St. Jorismis, vooral als een familieaangelegenheid die tijdens zijn huwelijk in 1990 tot klinken kwam. Toch kon hij het in de jaren daarna niet laten om de partituur te verfijnen. En nu is er dan een opname met Cappella Amsterdam en Holland Baroque in de hoofdrol, terwijl Daniel Reuss alles in goede banen leidt. Niet de eersten de besten die zich hiervoor inspannen. En dat is niet zo gek, want de mis van Finkers is met alle gregoriaanse, klassieke, cabareteske, Orffachtige en andere invloeden een feestelijk eclectisch stuk geworden dat de aandacht behoorlijk vasthoudt. Natuurlijk draagt de uitvoering van Cappella Amsterdam en Holland

Baroque

daar in hoge

EEN FEESTELIJK ECLECTISCH STUK

mate toe bij, maar Finkers weet echt wel waar hij het over heeft, zo blijkt ook uit zijn Panis Angelicus en Ave Maria. Al zijn het uiteindelijk toch de vijf stemmen van Wishful Singing die met een gregoriaanse Mariavespers en even ontroerend als haarscherp samenzang op deze cd de meeste indruk maken.

PAUL JANSSEN

DIVERSE COMPONISTEN

LUISTERCURSUS OPERA

Aldo Druyf

Challenge 0608917516722 (2cd)

VKZ.NL/230304055 € 15,00

OPERA

Wat is een Singspiel? Hoe klinkt een heldentenor? Wanneer schreef Mozart zijn Zauberflöte? Op vele soorten vragen die geïnteresseerden zich kunnen stellen, geeft de Luistercursus Opera een antwoord. Aan de hand van muziekvoorbeelden uit veertig beroemde werken wordt de geschiedenis van de Opera verteld. Beginnend bij de ingetogen klanken van L’Orfeo

ALLE MOGELIJKE INGREDIËNTEN VAN EEN OPERA

(1607) van Monteverdi tot en met de ritmische finale uit Stravinsky’s The Rake’s Progress (1951). In de twee bijbehorende boekjes is alles te lezen over deze opera’s en veel meer. Bij elke beschreven opera zijn ook muziekvoorbeelden gekozen zodat alle mogelijke ingrediënten van een opera aan bod komen. Deze twee-cd-set met uitgebreid booklet geeft een ongekende hoeveelheid informatie over opera, de stemmen en de vaktermen die worden gebruikt tijdens de opnames. Te bestellen via aangenaamklassiek.nl/product/luister-opera/

GLUCK ÉCHO ET NARCISSE

Zangsolisten, Le Concert Spirituel

o.l.v. Hervé Niquet

Château de Versailles 3760385430034 (2cd)

VKZ.NL/230304021 € 31,99

OPERA

HARRIE WITZRO

WEL DEGELIJK EEN MEESTERWERK

Gluck was een gelauwerd componist, toen in 1779 zijn laatste opera Écho et Narcisse uitliep op een gigantische flop. Het Parijse publiek moest niets hebben van een werk dat veel weghad van een pastorale. Het verwachtte van hem een tragedie met hoog oplopende hartstochten. Bovendien was het Gluck in dit geval niet helemaal gelukt Franse elementen te fuseren met Italiaanse. Erg spannend is de relatie tussen de hoofdpersonen niet. Narcissus is verliefd op zijn eigen spiegelbeeld en Echo kan zijn vragen alleen maar echoën, want zo is zij gestraft voor haar babbelzucht. Moedig van Hervé Niquet dat hij zich toch heeft gewaagd aan dit miskende meesterwerk. Want een meesterwerk is het wel degelijk, zij het dan in muzikaal en niet in dramatisch opzicht. Luister maar naar de kleurrijke orkestpartij en de melodische inventiviteit. Daar is Gluck op zijn best. Koor en orkest van Le Concert Spirituel laten weinig te wensen over, en Niquet kan daarnaast beschikken over voortreffelijke zangsolisten. Voorop de tenor Cyrille Dubois als Narcisse. Naast hem toont Adriana González zich als Écho een ware tragédienne, een echt drama waardig. Een belangrijke rol is weggelegd voor Myriam Leblanc, die als Amour de proloog domineert.

EDDIE VETTER

CLINT & KYLE EASTWOOD

EASTWOOD SYMPHONIC

Czech National Symphonic Orchestra

o.l.v. Gast Waltzing

Discograph 5400863099657

VKZ.NL/230304032 € 23,99

FILMMUZIEK

Eastwood Symphonic is een eerbetoon van de zoon aan de vader. Clint Eastwood (1930), die behalve filmster ook filmproducent, filmregisseur en politicus is, heeft een grote passie voor muziek. Hij begon als basgitarist en speelt nog altijd piano, vooral jazz en country & western. Ook schreef hij voor zijn eigen films enkele songs, waarin hij soms zelf als zanger optreedt. Geen wonder dus, dat op de cover van het boek over Eastwood Symphonic te lezen staat: ‘In the Eastwood Family music is a Family Affair’. Om hulde aan zijn vader te brengen, voert zoon Kyle samen met zijn jazzformatie swingende dialogen met het levendig musicerende Czech National Symphonic Orchestra. De fusie leidt tot wederzijdse inspiratie, opwinding en plezier. Het album is opgebouwd uit soundtracks voor de films waarin Eastwood de hoofdrol, speelde. Kyle zelf is contrabassist en basgitarist van zijn kwintet, waarin Quentin Collins trompet speelt, Brandon Allen saxofoon, Andrew McCormack piano en Chris Higginbottom drums. De tomeloze energie van Kyles kwintet straalt af op het orkest onder leiding van Gast Walzting. Eastwood Symphonic is een album om veel plezier aan te beleven, vooral voor liefhebbers van jazz, filmmuziek én natuurlijk Clint Eastwood!

TOMELOZE ENERGIE

WENNEKE SAVENIJE

Aan de nostalgische Traaij in Driebergen (regio Utrecht), met leuke plaatselijke winkeltjes, zit sinds 1991 CD-Artline gespecialiseerd in Klassieke muziek, maar u kunt er ook terecht voor jazz, blues, wereldmuziek, pop, nederlandstalige cd’s en films en series op dvd. Er is keuze uit nieuwe en tweedehands artikelen. Kijk ook eens op onze nieuwe website CD-Artline.nl, voor onze volledige voorraad en de laatste aanbiedingen. Bij vragen, bel of e-mail ons gerust, wij helpen u graag. Voor een nog uitgebreidere bestelkeuze, bezoek ook eens onze website CDenDVD.nl. U heeft keuze uit meer dan 300.000 cd’s, sacd’s, dvd’s en blu-rays. Daarvan zijn ca. 18.000 artikelen direct uit voorraad leverbaar (zie CD-Artline.nl.).

CD-ARTLINE

Traaij 73-A, Driebergen-r.

Tel. 0343 521532

cdendvd-klassiek.nl

DIVERSE COMPONISTEN BECAUSE

REGINALD MOBLEY, BAPTISTE TROTIGNON

ALPHA 3760014199363

VKZ.NL/230304050 € 23,99

Reginald Mobley heeft zich vooral gericht op barokwerken en hedendaagse muziek. Met het album Because uit 2023 probeert de countertenor iets heel anders en waarschijnlijk unieks: hij voert Afro-Amerikaanse spirituals uit. Zo wordt hij begeleid door een jazzpianist, Baptiste Trotignon, die de arrangementen van de spirituals verzorgde. Dit werpt een nieuw licht op het melodisch en tekstueel materiaal van de spirituals. Anderzijds vermengt Mobley spirituals met andere soorten muziek: kunstliederen van onder meer Florence Beatrice Price, een jazzsolo van Trotignon en zelfs I Heard It Through The Grapevine. Het mengsel heeft verschillende fascinerende effecten, waaronder het naar voren brengen van Afro-Amerikaanse verbuigingen in Price’ taal die soms een beetje ondergedompeld zijn. De pure schoonheid van Mobleys stem op dit prachtige album is een lust voor het oor.

REICH, GLASS, RILEY ICONS

THE AMERICAN MINIMALISTS BL!NDMAN

WARNER 5054197490613 (3CD)

VKZ.NL/230304049 € 31,99

De uitgebreide muziekafdeling van Boekhandel Dominicanen is een feestje voor onze klanten. Je vindt er een uitgebreide collectie klassieke muziek, popmuziek en jazz. Ook vinyl in alle genres is ruimschoots te vinden, waaronder een goed gesorteerde collectie jazzplaten. Op zeven september is in Heerlen onze nieuwe winkel geopend met een uitgebreide collectie boeken (klassieke) muziek en vinyl. De muziekafdeling heeft traditiegetrouw weer een prachtig uitzicht. Op de 4e verdieping van Meubelzaak Berden kijk je uit over de Heerlense binnenstad: een modernistische skyline waarin de historie van deze oude mijnstad goed zichtbaar is.

BOEKHANDEL DOMINICANEN

Dominicanerkerkstraat 1, Maastricht

Tel. 043 4100010

libris.nl/dominicanen

In 1982 ging de choreografie Fase, Four Movements to the Music of Steve Reich van Anne Teresa De Keersmaeker in première. Filmfanaten en klassiekemuziekliefhebbers vinden elkaar in adoratie voor het meesterwerk Koyaniskatsi, de film waarvoor Philip Glass de muziek componeerde. Minimal music: muziek voor kunstenaars. Voor wie de stap wil wagen heeft het Belgische collectief Bl!ndman het perfecte kennismakingsalbum uitgebracht op drie cd’s. Steve Reich, Philip Glass en Terry Riley: drie groten uit de minimal music. Deze collectie geeft per cd een goed overzicht van de enorme verschillen in stijl binnen deze muziekstroming. Eindelijk is nu eens Terry Rileys In C naast Steve Reichs New York Counterpoint en Philip Glass’ Music in Fifths te beluisteren. Al luisterend hóór je hoe de spelregels veranderen. Dit is een album ter kennismaking én verdieping!

Guido Mevis

Hans, Ria en Marcel Verdurmen

Al meer dan twintig jaar is de cd-afdeling van De Algemene Boekhandel te Amersfoort in de omgeving een begrip. De mooiste klassieke en populaire muziek op oude of nieuwe instrumenten, op dvd of vinyl, alles valt te bekijken en te beluisteren op de makkelijk te bereiken en toch rustig gelegen Leusderweg. Professionele medewerkers adviseren u graag over de mooiste klassieke muziek. De winkels is elke werkdag geopend en u kunt gratis parkeren voor de deur.

DE ALGEMENE BOEKHANDEL

Leusderweg 184 – 188, Amersfoort

Tel. 033 4622222 www.algemeneboekhandel.nl

J.S. BACH

THREE OR ONE FRED THOMAS, AISHA ORAZBAYEVA, LUCY RAILTON

ECM 0028948561414

VKZ.NL/215621 € 23,99

Op het prestigieuze label ECM New Series is een klassieke cd verschenen met daarop een eerste track die qua schoonheid bijna onverdraaglijk is, namelijk Bachs aria Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ (BWV 649), bewerkt voor pianotrio. Een betoverend klinkende pianopartij, begeleid door een cello en wat later verrijkt door de daarbovenuit zwevende koraalmelodie. Dit muzikale wonder wordt ons geschonken door het Engelse multitalent, de pianist Fred Thomas, begeleid door violiste Aisha Orazbayeva en celliste Lucy Railton. Alles voorbeeldig opgenomen door ECM, met een bijna jazzachtige intimiteit. Vanzelfsprekend zijn de andere stukken op deze cd (vrijwel allemaal adagio’s tot adagissimo’s) net zo bijzonder. Ach, iedereen die deze Ach bleib bei uns hoort, zal zich dankzij de oude Bach weer herboren voelen, opgevrolijkt, getroost en, jawel, gelouterd...

David Apollonius Coppoolse

STRAVINSKY BALLETS RUSSES

Boekhandel Het Colofon (850 m2) is gevestigd in de Arnhemse Bakkerstraat 56. Gestart in augustus 2014 met zestig oude deuren op schragen en heel veel voordeelboeken.

Inmiddels is de zaak uitgegroeid tot een complete boekhandel met een grote collectie nieuwe boeken, een afdeling 2e hands en voordeelboeken. Daarnaast is er een grote afdeling Klassieke Muziek te vinden met een uitgebreide bijzondere collectie! Er zijn regelmatig concerten, optredens en lezingen in de winkel. Het Colofon is altijd in ontwikkeling en is nooit af. Kom je verbazen!

HET COLOFON

Bakkerstraat 56, Arnhem

Tel. 026 3703508 hetcolofon.nl

Niet nieuw, maar in deze verpakking is de uitgave van de grote balletten van Stravinsky door Les Siècles een koopje van de eerste orde. Toen dirigent François-Xavier Roth met het toen nog onbekende orkest Les Siècles begon met authentieke uitvoeringen van vroegtwintigste-eeuwse muziek was het een sensatie hoe verfrissend de aanpak werkte met deze repertoirestukken. De heldere timbres van de Franse blazers werken een verademende doorzichtigheid in de hand, terwijl ze tegelijkertijd de intensiteit van de muziek verhogen. Zonder de spierballenuitvoeringen van grote namen als Muti of Gergjev tekort te doen, zijn dit uitvoeringen die volledig recht doen aan de kleurenpracht en vernieuwende kracht van Stravinsky’s partituren. Dichter kun je niet komen bij de klankwereld zoals Stravinsky die zelf moet hebben ervaren in het Parijs van die dagen.

Martin Buninga

HORIZONTAAL

1 … FOUR

4 DUITSE PIANIST

9 FRANSE ZANGERS

12 NOOT

14 A NEW … IN EMINOR (PURCELL)

15 TECHNETIUM

17 NEDERLANDSCHE CENTRAAL SPOORWEG

19 BOKSTERM

20 OOSTERLENGTE

22 DUITS BAROKENSEMBLE

26 APENSTRAARTJE

27 FRANSE DIRIGENT

28 IL TURCO IN ... (ROSSINI)

31 ... ET LA NOTTE (VERDI)

32 IT AIN'T NECESSARILLY ... (GERSHWIN)

33 AD ...

36 ARRANGEMENT

37 VOORZETSEL

38 SAINTE

40 ROMEINS SCHRIJVER

43 ... HASSAN (WEBER)

45 ... N'EST PAS UNE PIPE

46 TIJDPERK WAARIN HAYDN EN MOZART LEEFDEN VERTICAAL 1 CHANSONS … (POULENC) 2 BASSO CONTINUO 3 DIRIGENT UIT KYIV 4 INFELICE ! … … CREDEVI (VERDI) 5 JE ME PLEIGN JE … PUIS MAIS (MACHAUT)

OPLOSSING

OPSTUREN NAAR

De oplossingen van de beide puzzels kunnen met naam –adres – postcode en woonplaats voor 27 oktober gestuurd worden naar: Klassieke Zaken, Postbus 762, 3700 AT Zeist of info@klassiekezaken.nl

Onder de goede inzendingen worden 2 x 5 cd’s verloot:

'Doppio Espressivo' met Rick Stotijn en 'Michelangelo’s Madrigal'.

18 NIEUWE STIJL

21 SYMFONIE 82 VAN HAYDN

23 TUNESIË

24 VIOLIST UIT ODESSA

25 VASKS IS EEN ...

29 ORKEST UIT LONDEN 30 ACADEMISCHE RECTOR 34 GRAANHALM 35 LES FÊTES D'... (RAMEAU)

37 BLOEMENHOF

39 TEN AANZIEN VAN 41 ... EUTERPE (CACCINI)

42 ...-BAS ! (FAURÉ) 44 BIJBELSE STAD

HORIZONTAAL

1 … ENSEMBLE

8 ARABISCH INSTRUMENT

9 BASSISTEN HEBBEN VAAK …

11 GRONDTOON 13 STEMTYPE

14 AVE …

17 COMPAGNIE

18 WERK VAN C.Ph.E. BACH

21 FRANSE SCHRIJVER EN FILOSOOF

22 NOOT

24 EEN PARTIJSPEL

25 SPANJE

27 CALATA … SPAGNOLA (DALZA) 29 MET NAME

30 LITOUWEN

31 LA ... (JANEQUIN)

35 PERIODE WAARIN C.Ph.E. BACH EN GRAUN LEEFDEN

OPLOSSING

VERTICAAL

1 … UND …

2 AH, … PREVIDI (MOZART)

3 VOX …

4 ANGELUS … VIRGINEM (TRAD.)

5 RECHT DOOR … GAAN

6 SULLIG PERSOON

7 LICHAAMSDEEL BELANGRIJK VOOR VOCALISTEN

10 ITALIAANSE COMPONIST

12 HIGH …

PRIJSWINNAARS

Prijswinnaars puzzel nr. 2/2023

Oplossing: CLEMENTI

Naam Plaats

J. Knigge Rijswijk

R. Cassenaar Rhenen

J. Zwaan Amsterdam

P. Mol Hilversum

D.C.J. Mennen Leidschendam

13 BESCHERMSTUK OP SCHRIJFTAFELS

15 ZORGINSTELLING

16 SCACCIATA DAL SUO ... (HÄNDEL)

19 DE ... VAN HET LOT

20 ANCOR CHE ... 'L PARTIRE (DE RORE)

23 ALFONSO DE CASTILLE ... SABIO

26 BED ...

28 ABLATIVUS

32 AD ACTA

33 TUNESIË

34 LINKS RECHTS

L. Vermeer Zuid Beijerland

K. de Boer Amersfoort

H. Knubben Eindhoven

L. Runge Kloosterburen

H. Teisman Ede

De prijswinnaars van puzzel nr. 2 ontvangen de cd Einaudi - Undiscovered II

© René Jaspers

ALKMAAR

Pop-eye/Velvet Music Boterstraat 10 / 072-2200205 alkmaar@velvetmusic.nl

ALMELO

Hilarius Broekhuis Koornmarkt 24 / 0546-456717 www.boekhandelbroekhuis.nl

AMERSFOORT

De Algemene Boekhandel Leusderweg 184-188 / 033-4622222 www.algemeneboekhandel.nl

AMSTERDAM

Charles Muziek Weteringschans 193 / 020-6265538 charlesmuziek@planet.nl

Concerto Utrechtsestraat 54-60 / 020-6245467 www.concerto.nu

ARNHEM

Het Colofon Bakkerstraat 56 / 026-3703508 www.hetcolofon.nl

BILTHOVEN

Bilthovens Boekhandel Julianalaan 1 / 030 2281014 www.libris.nl/bilthoven

DELFT

Muziekhandel Van Buytene Binnenwatersloot 16 / 015-2123853 www.cdklassiek.nl

DEN HAAG

Paagman

Frederik Hendriklaan 217 / 088 3383838 www.paagman.nl

Paagman Lange Poten 41 / 088 3383838 www.paagman.nl

DORDRECHT

Dordrecht Klassiek Voorstraat 463 A / 078 612 2169 www.dordrechtklassiek.nl

DRIEBERGEN

CD ARTLINE Traaij 73A / 0343-521532 www.cdendvd.nl

EINDHOVEN

Bullit Klassiek

Heuvel Galerie 140 / 040-2465107 www.bullitklassiek.nl

ENSCHEDE

Boekhandel Broekhuis Marktstraat 12 / 053-4325210 www.boekhandelbroekhuis.nl

FRANEKER

Mollema Music World Voorstraat 11 / 0517-382820 www.mollemamusicworld.nl

GRONINGEN

Plato Groningen

Oude Ebbingestraat 41 / 050-3135055 www.platomania.nl

HAARLEM

Bruno Klassiek

Alleen op telefonische afspraak / 023-5323240 www.brunoklassiek.nl

HENGELO

Boekhandel Broekhuis Weemenstraat 45 / 074-2910267 www.boekhandelbroekhuis.nl

HOOGEZAND

Evelyn Novacek Meint Veringastraat 132 / 0598-392 551 www.evelynnovacek.nl

KROMMENIE

Erwin Vermast CD-DVD Shop Zuiderhoofdstraat 2 / 075-6216382 www.erwinvermast.nl

LEIDEN

Plato Leiden Vrouwensteeg 4-6 / 071-5149689 www.platomania.nl

Velvet Music Nieuwe Rijn 34 / 071-5128157 www.velvetmusic.nl

LEIDSCHENDAM

Paagman Winkelcentrum Leidsenhagein Westfield Mall of, Liguster 36 / 088 338 3838 www.paagman.nl

MAASSLUIS

Mastersound Noordvliet 29 / 010-5917822 peter@mastersoundonline.nl

MAASTRICHT

Boekhandel Dominicanen Dominicanerkerkstraat 1 / 043-4100 010 www.boekhandeldominicanen.nl

MIDDELBURG

De Drukkerij Markt 51 / 0118 – 886874 www.drukkerijmiddelburg.nl

NIJMEGEN

Boekhandel Roelants Van Broeckhuijsenstraat 34 / 024-3221734 www.roelants.com

Kroese Klassiek Molenstraat 126 / 024-3221346 www.kroese-online.nl

ROTTERDAM

Velvet Music / Donner Coolsingel 129 / 010 3070282 www.velvetmusic.nl

SANTPOORT

Bredero Boeken Hoofdstraat 234 / 023-538 2061 www.brederoboeken.nl

SCHAGEN

Boekhandel Plukker Gedempte Gracht 71-75 / 0224-212941

www.boekhandelplukker.nl

UTRECHT

Broese Boekverkopers Oude Gracht 112-B / 030-2335200

www.broese.nl

VENLO

Sounds Recordshop BV

Parade 66 / 077-3510625

www.sounds-venlo.nl

WIJK BIJ DUURSTEDE

Boekhandel Pettinga Markt 12 / 0343-577300 www.boekhandelpettinga.nl

WINSCHOTEN

Hekman Muziek BV Torenstraat 34 / 0597-413 184 www.hekmanmuziek.nl

ZEIST

Kramer en van Doorn Slotlaan 221 / 030-693 3033 www.libris.nl/kramer-vandoorn

ZWOLLE

Plato Zwolle Klokkensteeg 14 / 038-4225354 www.platomania.nl

BELGIË

BRUSSEL

La Boite a Musique Koudenberg 74 / +32 2 513 09 65 www.laboiteamusique.eu

TURNHOUT

Muziekhandel Thom van Sas De Merodelei 75 / +32 14 41 2014 www.muziekhandelvansas.be

WEBWINKELS

Boudisque muziek en film 06 14579618 www.boudisque.nl

Klassiek.nl 058-2948700 www.klassiek.nl

Muziekhandel Spronk 076-5215213 www.spronk.nl

Winkels met postorderservice. ✔ Bij alle in dit magazine besproken cd’s staat een adviesprijs vermeld. ✔ De in dit magazine besproken cd’s zijn niet in iedere winkel standaard op voorraad, maar zijn te allen tijde door de Klassieke Zaken Specialist te bestellen. Vraag uw winkelier om advies.

3599

35,99

EEN

MOOIE

GENERATOR VOOR EEN THUISQUIZ

Johann Sebastian Bach kwam niet uit de lucht vallen. Hij stond op de schouders van vele generaties componisten en organisten en hij gaf het metier zelf ook weer door aan zijn kinderen. Vooral dat laatste is het onderwerp van de prachtige elf-cd-box The Bach Dynasty, waarop Johann Sebastian schittert met onder andere de Brandenburgse concerten. De enige Bach die het vader-en-zoonfeestje ‘verstoort’ is Johann Ludwig Bach, een twaalf jaar oudere neef van Bach. Nu was zijn werk en vooral zijn hier opgenomen Trauermusik van invloed op de grote Bach, en vormt in die zin een mooie opmaat. Verder biedt de box veel vergelijkingsmateriaal. Want hoe anders zijn de symfonieën en concerten van Wilhelm Friedemann Bach dan die van Johann Christian en Carl Philipp Emanuel! Het maakt de box tot een mooie generator voor een thuisquiz: welke Bach klinkt hier?

Maar bovenal is deze box een getuigenis van zo’n vijfentwintig jaar opnamegeschiedenis van de onvolprezen Akademie für Alte Musik Berlin. Een document om decennialang plezier aan te beleven.

CLUBLEDEN 11CD

19,99 *

24,99 *

THE BACH DYNASTY

AKADEMIE FÜR ALTE MUSIK BERLIN, RIAS KAMMERCHOR

O.L.V HANS-CHRISTOPH RADEMANN

HARMONIA MUNDI 3149020945209 (11CD)

VKZ.NL/230304053

WORDT U AANGEBODEN DOOR

Alleen verkrijgbaar bij de Klassieke Zaken Specialisten. Zie voor de complete lijst pagina 66. *Geadviseerde Klassieke Zaken-actieprijs, zolang de voorraad strekt of tot 24 november 2023.