Issuu

Nieuwsblad Nieuwsbladvan vande deSP SP••jaargang jaargang62 62••nr.3 nr.3••najaar najaar2026 2026••€€6,6,-

Prinsjesdag Werkende klasse aan het woord

Jouke Huijzer Links heeft eigen media nodig

Poster Hang hem op en kies voor vrede!

colofon Tribune is een uitgave van de Socialistische Partij (SP) en verschijnt 4 maal per jaar. Redactie Lieke van Rossum, Peter Sas, Lourens van Hoorn, Joshua Versijde, Maurits Gemmink (beeld)

4 De actie 12 Column Jimmy Dijk

22 Poster

Vormgeving Maurits Gemmink

24 Welgesteld en

Aan dit nummer werkten mee Karen Veldkamp, Peter Verschuren, Xander Tompma, Daan Brandenbarg Iskra de Vries, Jan-Jacob Christiaanse

30 Aan de slag met Zetkin

Foto omslag Maurits Gemmink

33 Column

Ga voor contact met de SP en de Tribune naar: www.sp.nl/contact Tenzij anders vermeld, is op de inhoud van deze publicatie de Creative Commons Naamsvermelding-Niet Commercieel-GeenAfgeleideWerken 3.0 Nederland licentie van toepassing. http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/nl

wereldvreemd

Gerrie Elfrink

39 Kort nieuws 42 Column Sarah Dobbe

43 Linksvoor 44 Cartoon

Festival voor Gelijkheid Op zoek naar de betekenis van gelijkheid

Snikheet of steenkoud hitte en kou in woningen zijn geen natuurverschijnselen, maar het gevolg van politieke keuzes

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

Leuker dan Monopoly Klassenstrijd in kaartspelformaat

Jouke Huijzer Maatschappelijk ongenoegen is er genoeg

Niet machteloos! In Arnhem wint cultuuronderwijs Zetkin Een digitale infrastructuur voor links activisme jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

foto Christph Rutenkolk, ANP

De actie!

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

DIE LINKE GROOTSTE IN BERLIJN! ‘First we take Manhattan, then we take Berlin’ zong Jennifer Warnes in 1987. Hoe voorspellend! Na de grote overwinning van socialist Zohran Mamdani in New York heeft onze zusterpartij Die Linke de deelstaatverkiezingen van Berlijn ruim gewonnen. Onder leiding van lijsttrekker Elif Eralp, die huurbevriezing als speerpunt heeft, behaalde de partij 26 procent van de stemmen in de Duitse hoofdstad. Interessant is dat zowel Mamdani als Die Linke werkt met het Zetkin Platform. Een app waarmee acties worden georganiseerd en verkiezingen worden begonnen. Lees meer over Zetkin en de SP op pagina’s 26 t/m 32.

jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

R O O V L A V I T FES : D I E H K IJ L GE EEN DAG , D IJ R T S N VA CULTUUR G N I D N I B R EN VE

Het Festival voor Gelijkheid is inmiddels een vaste SP-traditie: een jaarlijks terugkerend evenement waar socialisten uit het hele land samenkomen om te discussiëren én te feesten. Dit jaar vond het festival plaats in het Nelson Mandelapark in Haarlem. Van panels over belastingrechtvaardigheid en klassenstrijd tot podia met toffe muziek: het programma bood voor ieder wat wils. De Tribune vroeg SP-lid Iskra de Vries om verslag te doen. Zij ging op zoek naar de betekenis van gelijkheid – en vond meerdere antwoorden.

oorafgaand aan het evenement loop ik rond met een prangende vraag: wat betekent gelijkheid eigenlijk? Daar hoop ik deze dag een antwoord op te vinden. Om 14:00 uur begint het festival, helaas met stevige regenbuien. Geen nood, ik schuil onder de ‘Solidaritent’, wachtend op het panel ‘Tax the Rich’ met Jimmy Dijk en Nine Kooiman van de FNV. > jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

TAX THE RICH

ZO WINNEN WE DE MEDIA

NA REGEN KOMT ZONNESCHIJN! Tijdens dit eerste panelgesprek wordt gelijkheid benaderd als eerlijke verdeling van welvaart: wie verdient wat, wie draagt bij en wie profiteert? De economische scheefgroei van de laatste decennia is bekend: arbeid wordt veel zwaarder belast dan vermogen. Tussen de windvlagen door worden de asociale bezuinigingen op de sociale zekerheid door het kabinet-Jetten onder de loep genomen. Zo roept Jimmy: ‘Geen nagel nog om aan je kont te krabben!’ Het opklarende weer fungeert als decor. Want zodra het onderwerp verschuift naar socialistische alternatieven, gaat de zon weer schijnen. Jimmy haalt de Franse econoom Gabriel Zucman aan en stelt: ‘Niet de werkende klasse moet nog verder worden leeggeknepen, maar de rijkste vijf procent moet hun eerlijke deel bijdragen!’ Dit zou de sociale voorzieningen uit de gevarenzone halen en de druk op gewone huishoudens verlichten.

WONEN ZONDER WINST

STOP DE OORL 8

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

ACTIE, ACTIE, ACTIE! Vanuit het publiek klinkt: ‘Privatisering van de zorg moet stoppen!’ Ook het idee van een ‘exit taks’ komt aan bod, als antwoord op het rechtse dreigement dat multinationals anders vertrekken. Oftewel: zorg dat in Nederland opgebouwd kapitaal niet zomaar het land kan verlaten. ‘Grenzen dicht!’

Nine Kooiman lacht veel en is positief: ‘Na regen komt zonneschijn!’ Haar houding werkt aanstekelijk. ‘Actie, actie, actie!’ wordt er geroepen. De energie in de tent stijgt. De boodschap: we moeten ons nóg beter van onderop organiseren. Sluit je aan bij de komende stakingen en protesten! Want iedereen kent wel iemand die hard wordt geraakt door de bezuinigingen van Jetten – en samen maken we het verschil.

PATAT, PICKNICKTAFELS EN GRAMSCI Het festivalterrein is volgelopen met mensen van allerlei leeftijden. De zon schijnt, het ontbreekt niet aan rode tassen en petjes. De Jongerentent is geel versierd, met posters van de anti-kernenergiebeweging. De picknicktafels zijn gevuld met mensen en patat. Hoewel ik overtuigd ben van de noodzaak van een socialer Nederland, is het socialistische ideaal nog niet breed gedragen; zie de drie zetels van de SP. Voor een volgend panel begeef ik me daarom naar ‘Zo winnen we de media’. Al in de introductie wordt Antonio Gramsci aangehaald, met de vraag welke rol de SP kan spelen in de ideeënstrijd. Hoe overtuig je mensen van een politiek verhaal? Een van de sprekers, Nina Zeelen, herinnert ons eraan dat mensen niet primair op basis van economische positie stemmen, maar ook

jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

rubrieksnaam

WOODY GROOVES

BEATS BY BUNKER GESPUYS vanuit hun identiteit. Juist daar ligt een belangrijk strijdtoneel: niet alleen de verdeling van middelen doet ertoe, maar ook de verhalen waarmee mensen hun wereld begrijpen.

MEDIA, MUZIEK EN SOLIDARITEIT Tijdens dit tweede panelgesprek wordt ook duidelijk dat verschillende leeftijdsgroepen behoefte hebben aan andere communicatievormen, die weer aansluiten bij verschillende stadia van politieke bewustwording. Er is behoefte aan meerdere manieren om mensen te bereiken: van sociale media en korte video’s tot persoonlijke gesprekken op straat en verdiepende analyses. De socialistische ideeënstrijd gaat niet alleen over de inhoud, maar ook over de mensen die je wilt bereiken, de plekken waar je hen ontmoet en de taal waarmee je ze activeert. Gelijkheid betekent dan niet uniformiteit, maar de mogelijkheid voor verschillende mensen om zich in hetzelfde streven naar verandering te herkennen. Achter ons begint de band Fuente Del Ritmo te spelen. Ik zie mensen samenkomen om te dansen. Ook dát is politiek: niet alleen praten over de wereld die we willen, maar elkaar ontmoeten en voelen dat we de wereld samen kunnen veranderen. Het is de solidariteit tussen mensen die hen tot politiek handelen aanzet. 10

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

FUENTE DEL RITMO HUNK

GELIJKHEID HEEFT VELE GEZICHTEN Op mijn vraag wat gelijkheid betekent, heb ik geen eenduidig antwoord gevonden – maar wel een rijker begrip. In het Engels maken ze hierbij een handig onderscheid. Equality betekent: iedereen krijgt dezelfde kansen. Equity gaat een stap verder: je verdeelt de middelen niet gelijk, maar eerlijk. Niet iedereen heeft immers dezelfde uitgangspositie of dezelfde middelen om kansen te benutten. Want wat heb je aan ‘gelijke’ kansen als de één met een volle portemonnee aan de start verschijnt en de ander met lege zakken? Mijmerend denk ik terug aan wat ik vandaag heb gezien en gehoord. In het eerste panel ging het over wie belasting betaalt en wie nog kan rekenen op goede zorg. In het tweede over wie gehoord wordt in de ideeënstrijd. In het derde panelgesprek, tussen Jimmy Dijk en Peter Mertens van de Belgische PVDA, ging het over de groeiende ongelijkheid tussen de werkende en bezittende klasse. Hier bleek klassenstrijd niet alleen een weg naar meer gelijkheid, maar ook een kracht die sociale afbraak en groeiend fascisme kan keren. Op het festivalterrein zag ik iets alledaagsers: mensen van verschillende leeftijden die samen aan picknicktafels zaten, patat deelden en samen dansten. Misschien draait gelijkheid uiteindelijk minder om de vraag of iedereen precies hetzelfde krijgt, dan om de vraag of iedereen volwaardig mee kan doen: aan de economie, aan het publieke debat én aan het samen-leven zelf. Ik stop mijn aantekeningenboekje weg en besluit voor even geen observator meer te zijn, maar onderdeel van het leven dat zich voor mijn ogen ontvouwt. <

PETER MERTENS

jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

r zijn momenten waarop je ziet dat iets in beweging komt. De havens lagen plat. De vakbonden verenigden zich. Met acties in de zorg, de chemie, de schoonmaak, de metaal, de bouw. Het openbaar vervoer staakt. De sociale werkplaatsen komen in beweging. Wie nog durft te beweren dat de werkende klasse niet bestaat, moet wel horende doof en ziende blind zijn. De werkende klasse is zichtbaar, strijdbaar en springlevend. En dat is precies wat er nodig is. Verenigde vakbonden met verenigde werkende mensen, ongeacht kleur en afkomst. Het doet me goed dit te zien gebeuren. Dat al die verschillen er opeens niet meer toe doen, omdat we samen opstaan om verandering voor elkaar te krijgen. Want vergis je niet: dit kabinet stelt plannen uit omdat zij niet met genoeg zijn. Omdat het een minderheidskabinet is. Wij zijn verenigd met méér. Het politieke establishment in Den Haag vertelt mensen al jaren dat er geen alternatief is. Dat bezuinigingen noodzakelijk zijn. Misschien moet dat politieke establishment eens gaan luisteren naar wat mensen op de werkvloer willen. De SP zal altijd zij aan zij staan als de werkende klasse in actie komt. Wij willen geen afbraak. Wij strijden niet tegen achteruitgang, maar voor vooruitgang. In de Rotterdamse haven lopen mensen rond met kapotte schouders en versleten ruggen. En ondertussen betalen ze straks drie euro per liter benzine. Ons land, ons leven wordt onbetaalbaar gemaakt. Je zou maar al jaren in een schimmelwoning leven en de huur jaar na jaar zien stijgen. Niet met twee tientjes, maar met vijf tientjes of honderd euro per maand. Tal van werkende mensen kunnen de boodschappen niet meer betalen. Zij gaan naar bed met een glas water omdat er geen avondeten is. De kachel laten ze uit, omdat ze bang zijn voor de energierekening. Mensen die zorg mijden omdat ze het eigen risico niet kunnen betalen. Dat zijn niet abstracte mensen ergens anders. Dat zijn onze buren, onze vrienden, onze familie. Het maakt ons ongelukkig. Het maakt ons ziek. Het maakt ons onzeker. Maar het maakt ons ook strijdbaar. Want mensen vragen geen gouden bergen, maar een menswaardig en betaalbaar bestaan. Daarom voeren wij campagne voor een betaalbaar Nederland. Voor betaalbare brandstof. Voor een lagere energierekening. Voor goedkopere boodschappen. Voor lagere huren. Voor toegankelijke zorg zonder eigen risico. Het is heel normaal om een eerlijk deel op te eisen van de winsten die wij als werkende klasse met elkaar verdienen. Want mensen verdienen een goed leven en een zeker bestaan. Ik heb een peiling gedaan bij Peil.nl. Wat vindt u van de privatisering van de zorg? Tachtig procent vindt dat een grove fout en wil dat het teruggedraaid wordt. Daarom hebben wij een alternatief: een Nationaal ZorgFonds zonder eigen risico. Weg met die drie hoofdverzekeraars die de hele markt domineren. En als wij onder alle Nederlanders peilen of de privatisering van

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | foto Maurits Gemmink

JIMMY DIJK:

, R A A B T H ZIC N E R A A B D STRIJ D N E V E L G N SPRI

onze energiebedrijven een grote fout was? Weer tachtig procent. Daarom hebben wij een alternatief: onze energievoorziening nationaliseren, zodat we betaalbare energie kunnen leveren. Weg met die grote winsten voor buitenlandse bedrijven. Weg met die drie grote energieleveranciers die de markt domineren en ons laten betalen voor hun winsten. En het openbaar vervoer? Onze bussen, onze trams, onze metro’s, onze veerponten. Tachtig procent van alle Nederlanders vindt de privatisering daarvan ook een grove fout. Het alternatief is het openbaar vervoer weer in eigen handen nemen. We kunnen het nationaliseren, we kunnen het gratis maken en we kunnen ervoor zorgen dat in iedere wijk en ieder dorp weer een bus rijdt. Dat een buschauffeur hoort bij het bedrijf, in plaats van uitgebuit te worden door een buitenlandse handelaar. Hebben jullie het patroon ontdekt? Tachtig procent van de mensen wil dat die privatiseringen teruggedraaid worden.

column

En tachtig procent van de politici in Den Haag stemt iets heel anders. Het toont het verschil tussen wat is en wat kan. Dus daar moeten we iets aan doen. En dan de boodschappen. In Nederland domineren vier grote supermarkten meer dan tachtig procent van de markt. Daarnaast zijn er vier à vijf grote voedselfabrikanten die die markt domineren. Het is nog niet lang geleden dat ‘graaiflatie’ het woord van het jaar was. Als je boodschappen gaat doen, schrik je je rot bij de kassa. Het zal je dan ook niet verbazen dat 75 procent van alle Nederlanders vindt dat de politiek moet ingrijpen op de stijgende boodschappenprijzen. Dus dat moeten wij ook gaan doen. Wij moeten ingrijpen in de prijsvorming van energie, van openbaar vervoer, van de zorg, van onze boodschappen, ons eten, onze brandstof. Daarom stellen wij voor: schaf de accijns op brandstof af. Schaf de belasting op energie af. Verlaag de huren. Maak het openbaar vervoer gratis. En zorg dat onze boodschappen betaal-

baar worden door de prijzen te controleren, te reguleren en waar nodig te blokkeren. Vijfenzeventig procent van de Nederlanders steunt dat. De vakbonden komen massaal in actie tegen de sociale afbraak. De miljardenbezuiniging op de sociale zekerheid, op onze werkloosheidsuitkeringen die wij allemaal hebben opgebracht, op onze arbeidsongeschiktheidsverzekering, op onze AOW waarvoor wij hebben gestreden. Maar we verzetten ons ook tegen iets waar je bijna niemand in Den Haag over hoort: de bezuiniging van tien miljard op onze zorg. Terwijl er zeven miljard winst wordt gemaakt, tien miljard wordt gefraudeerd door commerciële clubs en zes miljard wordt verspild aan overbodige marktbureaucratie. Maar het kabinet wil tien miljard bezuinigen. Niet op die zorgfraude, niet op die bureaucratie, niet op die zeven miljard aan winsten. Maar op de mensen die zorg verlenen en de mensen die zorg nodig hebben. Je kunt de krant niet openslaan of het gaat over waar ze het in Den Haag niet met elkaar over eens zijn. Maar weet u wat het is? Het is veel interessanter waar ze het wél over eens zijn. Ze zijn het allemaal eens dat we onze verzorgingsstaat moeten ombouwen tot een oorlogseconomie. Van JA21 tot en met Pro. Daarin lijken deze politieke partijen sprekend op elkaar. Ze zijn het eens over twintig miljard euro extra voor de NAVO. Exact de bezuiniging op de sociale zekerheid en zorg én de verhoging op de inkomensbelasting. De SP is het daar niet mee eens. Wij willen een andere samenleving. De bezuinigingen op de sociale zekerheid moeten van tafel. Maar ook de bezuinigingen op de zorg moeten geschrapt worden. Wij kunnen in een land leven met betaalbare basisvoorzieningen. Wij kunnen in een wereld leven zonder wapenwedloop en militarisering. Wij kunnen een maatschappij bouwen met zorg en zekerheid. De acties van de vakbonden waren krachtig. De werkende klasse is zichtbaar, strijdbaar en springlevend. Eerst voeren we een strijd tegen afbraak. Daaruit bouwen wij een beweging voor vooruitgang en een betaalbaar Nederland. Maak je klaar voor een herfst, winter en lente vol actie. jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

rubrieksnaam

T E E H SNIK OF D U O K N E E ST 14

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026| tekst Daan Brandenberg

DAAN BRANDENBARG OVER HITTE-ONGELIJKHEID EN ENERGIE-ARMOEDE Dezelfde zon, dezelfde hittegolf – maar een heel andere zomer, afhankelijk van je portemonnee. Wie in een goed geïsoleerd huis met airco woont, houdt het hoofd koel. Wie in een slecht onderhouden huurwoning zit, zweet zich suf en moet slapen in een sauna. En in de winter draait dat probleem zich om. SP’er Daan Brandenbarg laat zien hoe hitte en kou in woningen geen natuurverschijnselen zijn, maar het gevolg van politieke keuzes over bezit, geld en zeggenschap.

et is 32 graden. In het ene huis gaat ‘s ochtends de zonwering naar beneden en de airco aan. In de tuin houdt een boom het huis deels in de schaduw. Binnen is het warm, maar uit te houden. Een paar straten verderop staat de zon de hele middag op de ramen van een bovenwoning. Zonwering is er niet. De ramen openzetten werkt averechts: ook buiten is het heet en de stenen rondom hebben de warmte van de dag opgeslagen. Als de zon eindelijk ondergaat, blijft die warmte nog lang hangen. Slapen wordt lastig. Dezelfde zon, een andere zomer Dat verschil is niet toevallig. Wie moeite heeft om rond te komen, heeft ook vaker moeite om thuis verkoeling te vinden. Van de mensen met grote financiële problemen kan bijna één op de drie bij aanhoudende hitte maar slecht verkoeling vinden thuis. Huurders hebben daar veel vaker last van dan mensen met een koophuis. Hitte is daarmee niet alleen een kwestie van het weer. Hoeveel last je ervan hebt, wordt bepaald door het huis waarin je woont, de buurt eromheen en de mogelijkheden die je hebt om daar iets aan te veranderen. Wie geld heeft, heeft meer mogelijkheden. Goede zonwering houdt de zon buiten. Een tuin kan worden vergroend. Een ventilator of airco biedt verkoeling. Een huis eigenaar kan investeren in isolatie, rolluiken, zonwerend glas of andere aanpassingen. Maar iets raakt gemakkelijk uit beeld wanneer we ongelijkheid alleen in euro’s uitdrukken. Zeggenschap is immers niet te koop bij de bouwmarkt. Een huurder kan niet zomaar het dak van zijn woning isoleren, nieuwe

kozijnen plaatsen of zonwering aan de gevel bevestigen. Voor grote veranderingen is hij of zij afhankelijk van de verhuurder of woningcorporatie. Je kunt dus precies weten waarom je slaapkamer iedere zomer in een sauna verandert, zonder daar zelf structureel iets aan te kunnen doen.

DAAN BRANDENBARG werkt als klinisch epidemioloog en onderzoeker aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij was tien jaar afdelings voorzitter en tot februari 2025 fractievoorzitter van de SP in Groningen. Hij strijdt voor betaalbare woningen, goede zorg en een fatsoenlijk inkomen.

HITTE-ONGELIJKHEID BEGINT OP STRAAT En de woning is maar een deel van het verhaal. Een straat met hoge bomen, groene tuinen en een park om de hoek warmt minder snel op dan een omgeving vol steen, asfalt en geparkeerde auto’s. En ook dat groen is ongelijk verdeeld. Juist in armere wijken is er gemiddeld minder groen en meer steen, dat overdag warmte opneemt en die ‘s avonds weer afgeeft. Zo houdt de hitteongelijkheid niet op bij de voordeur. Wie in een warm huis woont, woont vaker ook in een buurt waar verkoeling moeilijker te vinden is. Hier wordt de grens van individuele oplossingen goed zichtbaar. Je kunt een ventilator kopen of planten op je balkon zetten. Maar je kunt niet zelf bomen langs je straat planten, parkeerplaatsen vervangen door een park of een versteend plein vergroenen. En ook op de werkplek kan niet iedereen de hitte even gemakkelijk ontlopen. Wie op een gekoeld kantoor werkt, beleeft een hittegolf anders dan iemand die straten legt, pakketten bezorgt of in een hete bedrijfshal werkt. De één kan de airco lager zetten of thuiswerken. De ander kan niet zelf besluiten het werk stil te leggen als de temperatuur te hoog oploopt. Ook op het werk bepaalt zeggenschap mede hoeveel last je van hitte hebt. > jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

WIE HET VAAK TE WARM HEEFT, HEEFT HET VAAK OOK TE KOUD Een paar maanden later draait hetzelfde probleem zich om. De zon die we in augustus buiten probeerden te houden, zouden we in januari maar wat graag laten schijnen. Dan proberen we de warmte juist binnen te houden. En opnieuw maakt het uit in welk huis je woont en hoeveel geld je hebt. Naar schatting leefden in 2025 ruim een half miljoen Nederlandse huishoudens in energie-armoede. Een slecht geïsoleerd huis vraagt meer energie om warm te blijven. Wie genoeg verdient, krijgt gewoon een hogere rekening. Wie iedere maand al moet puzzelen om rond te komen, zet de thermostaat lager. Sommige mensen hebben dan ook geen torenhoge energierekening. Ze hebben gewoon een steenkoud huis. Ze zetten de verwarming nauwelijks tot niet aan uit angst voor de rekening. TNO noemt dat ‘verborgen energiearmoede’. Ook achter een laag energieverbruik kunnen gezinnen schuilgaan die hun woonkamer niet warm krijgen en kinderen die in koude, soms vochtige slaapkamers slapen. Dat is meer dan ongemak. Langdurig wonen in een koud en vochtig huis kan gezondheidsproblemen

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

veroorzaken of verergeren. Een lage energierekening betekent dus niet altijd dat energie betaalbaar is. Soms betekent het gewoon dat de verwarming uit blijft.

WIE HEEFT DE MACHT OM IETS TE VERANDEREN? Bij ongelijkheid denken we vaak eerst aan geld. Maar daaronder ligt een andere vraag: wie heeft de macht om iets te veranderen? Een groeiend deel van de huurwoningen is ook een belegging. Voor de huurder is het een thuis dat ‘s zomers koel en ‘s winters warm moet zijn; voor de eigenaar is diezelfde woning bezit dat rendement moet opleveren. Daar kunnen belangen botsen. De huurder heeft baat bij isolatie, zonwering en goed onderhoud. De eigenaar moet dan investeren, terwijl de winst van een comfortabeler huis en een lagere energierekening vooral bij de huurder terechtkomt. Veel eigenaren investeren daarom liever niet; voor hen levert dat toch geen extra rendement op. De huurders zijn de dupe. Wie bezit en wie woont, maakt dus uit. De bewoner draagt dagelijks de gevolgen van een slechte woning, maar degene die over investeringen beslist hoeft die gevolgen niet zelf te voelen.

VAN COLLECTIEVE VOORZIENING NAAR MARKT Rechtse kabinetten hebben de volkshuisvesting steeds verder aan de markt overgelaten. Woningcorporaties werden financieel uitgeknepen en beperkt in wat zij voor woningen en buurten mochten doen. Gemeenten kregen steeds meer verantwoordelijkheden, terwijl hun financiële ruimte onder druk kwam. Zo werd juist de collectieve macht om slechte woningen en versteende buurten aan te pakken kleiner. Individuen moeten het zelf maar oplossen. Wie geld heeft, koopt daardoor niet alleen meer woonruimte, maar ook meer comfort, een groenere omgeving en meer mogelijkheden om zich tegen hitte en kou te beschermen. De markt verdeelt woningen niet naar behoefte, maar naar koopkracht. Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, tótdat een woning tijdens een hittegolf onleefbaar heet wordt of tijdens de winter onleefbaar koud. Dan blijkt dat we via de woningmarkt niet alleen vierkante meters verdelen, maar ook comfort en gezondheid. Dat zijn geen natuurverschijnselen. Het zijn politieke keuzes over bezit en macht. SAMEN STA JE STERKER Meer zeggenschap betekent niet dat iedereen alles zelf moet kunnen oplossen. Juist het tegenovergestelde. Je hoeft geen eigen tuin te hebben als er een groen park om de hoek ligt. Je hoeft niet rijk te zijn voor een perfect geïsoleerd huis als goede woningen de norm zijn. En je hoeft als werknemer niet in je eentje tegenover je baas te staan als er goede regels zijn tegen werken in extreme hitte. Collectieve voorzieningen en regels maken ons minder afhankelijk van onze eigen portemonnee én van de ‘goede wil’ van degene die bezit of beslist. Maar collectieve macht ontstaat niet vanzelf. Een huurder kan tegenover een grote verhuurder weinig beginnen; georganiseerde huurders kunnen dat wel. Bewoners hebben samen buurten vergroend en werknemers hebben samen betere arbeidsomstandigheden bevochten. Waar individuele macht tekortschiet, kunnen mensen samen macht opbouwen. Dat is misschien wel de belangrijkste les die hitte-ongelijkheid en energie-armoede ons te vertellen hebben. We hoeven niet allemaal rijk genoeg te zijn om ons individueel tegen hitte en kou te beschermen. Maar we kunnen wel samen afdwingen dat een goede woning, een groene buurt en veilig werk niet afhankelijk zijn van de dikte van je portemonnee. Het weer kunnen we niet eerlijk verdelen. De bescherming ertegen wel. <

SP-HITTEPLAN 10 VOORSTELLEN VOOR EEN KOELER NEDERLAND Door klimaatverandering worden zomers heter. Maar de impact daarvan is niet voor iedereen gelijk: wie buiten werkt of in een slecht geïsoleerd huis woont, heeft het zwaarder. Warme wijken zijn vaak ook arme wijken. Klimaatverandering vraagt om langetermijnoplossingen, zoals het afbouwen van fossiele brandstoffen. Maar dat ontslaat ons niet van de plicht om Nederland nú al koeler te maken. Daarom heeft de SP een hitteplan opgesteld om hitte-ongelijkheid tegen te gaan. Dit zijn onze tien voorstellen: 1. Scherpere Arbowet: wettelijk vastleggen wanneer het te warm is om te werken, met kortere dagen, meer pauzes en gratis water. 2. Betaald verlof voor ouders als scholen door hitte moeten sluiten. 3. Gratis zwembaden tijdens hittegolven. 4. Koele plekken in elke wijk: bibliotheken, musea en buurthuizen vrij toegankelijk maken. 5. Actief koelen van zorgcentra, kinderopvang en buurthuizen. 6. Koeltenorm voor verpleeghuizen: een gekoelde ruimte bij hittegolven. 7. Inhaalslag voor scholen: betere ventilatie en bescherming tegen hitte. 8. Isolatienorm voor woningen: koeler in de zomer, warmer in de winter. 9. Groennorm voor armere wijken: meer bomen en parken. 10. Vergroenen van schoolpleinen en kinderdagverblijven.

Meer weten over het hitteplan van de SP? Kijk hier: sp.nl/nieuws/sp-aanvalsplan-tegenhitte-maak-nederland-koeler

jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

JOUKE HUIJZER BOUWT MET JACOBIN AAN EEN STERKER SOCIALISTISCH GELUID

‘LINKS HEEFT

Vier jaar geleden bestormde Jacobin Nederland het linkse medialandschap. Inmiddels is het socialistische tijdschrift, onder leiding van hoofdredacteur Jouke Huijzer, bezig aan een volgende stap. Want, zegt Huijzer, links moet weer meer vanuit een eigen analyse vertrekken: ‘Laten we onze eigen modellen eens afstoffen.’

uijzer groeit op in Amsterdam en Driebergen. Zodra hij kan studeren, keert hij terug naar de hoofdstad. Hij kiest voor politicologie, aangetrokken door socialistische theorie en de vraag hoe je de samenleving verandert. Maar op de universiteit moet hij goed zoeken naar de marxisten die er volgens de buitenwereld overal zouden rondlopen. Bij de bezetting van het Maagdenhuis komt die belangstelling samen met een concrete strijd. Zijn studie heeft hij dan bijna afgerond. ‘Ik denk dat ik tot die tijd een heel streberige student was. Ik had ambitie, op zich niet buiten de gebaande paden van het systeem.’ De botsing met het universiteitsbestuur maakt iets los. ‘Dat argumenten er niet meer toe doen en dat het gewoon een machtsspel is. Dan word je wel echt wakker.’

ANALYSE IN DIENST VAN SOCIALE STRIJD Na zijn master zoekt hij de theorie weer op. Aan de Vrije Universiteit Brussel begint hij in 2018 aan een proefschrift, waarin hij de politicologie vanuit een radicalere theoretische positie wil bevragen. Af is het nog niet. ‘Dat heeft vooral met Jacobin te maken.’ Bij Jacobin vindt hij de ruimte voor het soort werk dat hij wil doen. ‘Dit is eigenlijk het podium dat ik al heel lang zocht. Meer diepgang dan een krant biedt, maar ook niet zo academisch dat niemand het leest en niemand het begrijpt.’ Het blad staat los van politieke partijen, maar kiest wel positie. Waarheid en diepgang zijn belangrijk; de analyse staat in dienst van sociale strijd. ‘Ik merkte dat ik daar bloeide, meer dan ik dat eigenlijk kon in academisch werk.’ 18

Als hoofdredacteur Hannah van Binsbergen stopt, neemt Huijzer het over. Dat verandert zijn werk behoorlijk. Nu vertegenwoordigt hij opeens de hele redactie en heeft hij een andere rol bij het maken van het blad. Redactiediscussies, productie, Instagram, stukken online zetten. ‘Je komt soms gewoon niet aan schrijven toe.’

REDE IN OPSTAND Wat al dat werk moet opleveren, staat boven ieder nummer: rede in opstand. Huijzer legt die leus op twee manieren uit: ‘Aan de ene kant gaat het over mensen die boos zijn op de samenleving en in verzet komen. We willen een beetje redelijkheid brengen in de opstand. Als mensen begrijpen wie hun problemen veroorzaakt en tegen wie de strijd zich moet richten, kan dat voor komen dat die boosheid alle kanten op gaat.’ De tweede betekenis richt zich op mensen die wel zien wat er misgaat, maar vooral blijven beschouwen. Academici, leraren en anderen die nog niet in beweging komen. Huijzer: ‘Wie de bezuinigingen op het onderwijs ziet, kan de oogkleppen opdoen en blijven hopen dat zijn eigen afdeling wordt gespaard. Maar ergens moet het verzet beginnen. Je bent niet alleen maar aan het reflecteren. Je bent ook onderdeel van de maatschappij.’ De stukken van Jacobin bieden ruimte om de ideeën achter een conflict uit te pluizen en duidelijk te maken wat er op het spel staat. Daarbij hoort een politieke richting. ‘We zijn natuurlijk geen politieke partij, dus er is niet één standpunt dat wij hoeven te vertegenwoordigen.’ Maar alleen ruimte bieden aan uiteenlopende meningen is niet het doel. ‘We willen de wereld een kant >

EIGEN MEDIA NODIG’

‘Over twee jaar zijn politici bang van ons’ jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

op duwen en dan is het wel handig als er een gedeeld idee is van welke kant.’

doen, kan ook goede televisie opleveren. Een kanaal als Left Laser laat zien dat daar belangstelling voor is.’

EIGEN MEDIA Die wereld veranderen vraagt volgens Huijzer om meer dan een goed tijdschrift. Hij ziet een nieuwe generatie in beweging komen, bijvoorbeeld bij de Palestinaprotesten aan universiteiten. Dat verzet vindt nog onvoldoende een politieke stem. In de gevestigde media ziet hij er weinig van terug. Een linkse politicus zit aan een talkshowtafel al snel in de verdediging. Daarom vindt Huijzer dat er een linkse ‘media-ecologie’ moet worden gebouwd: een omgeving waarin verschillende media en makers elkaar versterken, ideeën verspreiden en nieuwe mensen een podium krijgen. ‘Hoe bouw je een ecologie waarin verschillende gezichten, verschillende namen omhoogkomen? Mensen bij wie het hart links klopt?’

ANALYSES EN WAARDEN Volgens Huijzer moet links weer sterker vanuit eigen analyses en waarden vertrekken: ‘Het politieke debat wordt nu te veel benaderd als een kieskompas: waar zitten de kiezers en waar moet een partij vervolgens gaan staan? Kiezersonderzoek is daarbij veel te vaak leidend.’ Links moet juist zorgen dat zijn eigen economische verhaal centraal komt te staan, zegt Huijzer. Wanneer de strijd draait om cultureel conservatisme, kiezen mensen die dat belangrijk vinden volgens hem eerder voor andere partijen die dat tot hun speerpunt maken. Door de eigen economische oplossingen dominant te maken in het publieke debat, kan links volgens hem weer in een winnende positie komen. Dat eigen verhaal hoeft wat Huijzer betreft niet vanaf nul te worden bedacht: ‘De socialistische traditie biedt een analyse van kapitaal en arbeid: wie beschikt

Zijn antwoord begint bij eigen kanalen. Een mediaplatform, een omroep, een omgeving waar links zelf bepaalt wat aandacht verdient. Daar zou veel meer energie naartoe moeten. ‘Parlementaire politiek is voor links altijd een uitwedstrijd. Om dat iets minder een uitwedstrijd te maken, helpt het als je je eigen kanalen hebt.’ Hij verwijst naar de verzuiling, toen de VARA nadrukkelijk deel uitmaakte van de linkse beweging. Inmiddels wegen kijkcijfers en entertainment zwaarder dan ideologie. Dat betekent volgens hem niet dat een links verhaal alleen een klein publiek kan aanspreken: ‘Maatschappe lijk ongenoegen is er genoeg. De tegenstelling tussen wat politici voor de verkiezingen beloven en daarna 20

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

over de opbrengsten van het werk, wie eigent zich een deel daarvan toe en hoe kunnen mensen met gedeelde belangen zich organiseren? Maar die kennis is onder het stof geraakt.’ Daar ziet hij een belangrijke taak voor Jacobin: ‘Het blad kan analyses aanscherpen en mensen helpen steviger te staan wanneer ze een groter podium krijgen. Een eigen mediakanaal en een eigen politieke analyse hebben elkaar nodig. Anders bereik je misschien meer mensen, maar blijf je het gesprek voeren op de voor-

waarden van anderen.’ Wie tegenover een rechtse spindoctor zit, moet weten vanuit welke overtuiging hij spreekt en de aannames achter het gesprek kunnen herkennen: ‘Hoe zorgen we dat de nieuwe linkse gezichten genoeg bagage hebben, dat ze niet te makkelijk worden meegezogen?’

socialisering van de productiemiddelen en jullie niet, dus ik zal altijd tegen jullie aanschoppen.’ Huijzer geeft met Jacobin juist graag ruimte aan mensen die hun partij naar links proberen te bewegen. ‘Vier de overwinningen, geef complimenten en soms de zweep erover.’

SOMS DE ZWEEP EROVER Die manier van kijken bepaalt ook hoe Jacobin zich mengt in de actuele politiek. Rond de plannen voor de nieuwe begroting van het kabinet wil Huijzer de discussie laten gaan over de bestemming van het geld. ‘Waarom gaat dat allemaal naar defensie? Waarom gaat het allemaal naar het grootbedrijf? Het had zo anders kunnen zijn.’

LEES JACOBIN MET KORTING Lezers van de Tribune kunnen nu met 50 procent korting abonnee worden van Jacobin. Ga naar jacobin.nl/abonneer en vul bij je bestelling de code TRIBUNE in als waardebon.

Wij willen rede brengen in de opstand Ook de linkse partijen beoordeelt Huijzer op de keuzes die ze binnen hun mogelijkheden maken. Hij verwijst naar Jesse Klavers belofte om zich tegen bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid te verzetten. ‘Maak het maar waar.’ Naar rechts opschuiven om te kunnen mee regeren vindt hij geen overtuigend antwoord. Er zijn immers ook andere keuzes mogelijk. ‘Als jij voor A kiest terwijl je ook B had kunnen doen, dan vind ik dat je daar kritiek op mag ontvangen. En op het moment dat jij B doet, wil ik je ook echt wel een compliment geven.’ Jacobin hoeft daarvoor niet eerst met een partij over alles overeenstemming te hebben. ‘Het is niet zo dat ik zeg: ik ben voor

WATERTRAPPELEN Ondertussen is het maken van het blad zelf al een opgave: twee papieren nummers per jaar, naast de online stukken, op vrijwillige basis. Huijzer is er trots op dat het lukt: ‘De eerste periode voelde soms als watertrappelen.’ Dat Jacobin overeind staat en een eigen geluid laat horen, is een bewonderenswaardig resultaat. De volgende stap moet het bereik vergroten. Meer video’s en een podcast staan op zijn verlanglijst. Daarmee wil hij ook mensen bereiken die niet vanzelf een lang artikel openslaan. ‘Dan zijn we meer te zien en niet alleen te lezen.’ Huijzer wil met Jacobin een links platform opbouwen waar politici rekening mee moeten houden. De analyses verfijnen en de ideeën scherper maken blijft nodig. Maar de ambitie is om er vervolgens ook meer mee te bereiken. Jacobin moet een medium worden waarvan de kritiek doorwerkt buiten de eigen lezerskring. Over twee jaar moet het zover zijn: ‘Dan zijn politici bang van ons.’ < jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

Dit kabinet is er voor welgesteld Nederland, niet voor gewone mensen. D66, CDA en VVD doen niets aan de betaalbaarheidscrisis. Maar ze verhogen wél de huren, laten mensen langer doorwerken, bezuinigen miljarden op onze zorg en sociale zekerheid, belasten werkende mensen extra. Dit terwijl bedrijven en grote vermogens worden ontzien en er vele miljarden extra naar wapens gaan. Hoe wereldvreemd kun je zijn? De Tribune zette weer drie veelzeggende blunders van Jetten en consorten op een rijtje.

ELMANS:

RUBEN BREK TIEVOORZITTER

U L N IJ Z S R E D N NEDERLA VVD-FRAC

Brekelmans vindt Nederlanders maar lui. Zeker vergeleken met Chinese tech bedrijven – waar mensen ‘zes dagen per week werken, van 9.00 tot 21.00 uur, dus 72 uur per week’ – werken Nederlanders volgens hem véél te weinig: ‘Hier stellen vakbonden zelfs voor om van een 36-urige naar een 32-urige werkweek te gaan! Hoe kunnen we met 32 uur in de week bedrijven laten groeien? […] Maximaal vier dagen in de week, soms zelfs drie. Daar redden we het dus niet mee.’ (Brekelmans in zijn Binnenhoflezing van 9 september) Nee Ruben, weet je wat mensen in Nederland niet redden? Rondkomen van vier dagen werken terwijl zij ook voor hun kinderen moeten zorgen of mantelzorger zijn. Mensen schrikken zich kapot van de prijzen aan de pomp en moeten noodgedwongen bezuinigen op steeds duurdere boodschappen. En terwijl Nederlandse jongeren juist meer werken dan ooit, blijft een huis kopen voor velen een mooie maar onbetaalbare droom. Hoe welgesteld en wereldvreemd kun je zijn? We moeten niet meer werken. We moeten zorgen dat werken meer loont. Weg met de torenhoge belasting op inkomen, waar we de VVD nooit over horen. En laat de luie vermogenden maar eens meer bijdragen! Hoe welgesteld en wereldvreemd kan je zijn?

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | tekst en beeld Peter Sas, Joshua Versijde, Sarah Dobbe en Lourens van Hoorn

ERKZEN:

GRID MICHON-D IN ID L R E M A -K VVD

L A A I C O S A S I STAKEN Toen mevrouw Michon-Derkzen door het tv-programma Goedemorgen Nederland werd gevraagd wat ze van de stakingen in het OV vond, gaf ze een voorspelbaar VVD-antwoord: ‘Ik vind het behoorlijk asociaal.’ Nee Ingrid, weet je wat pas asociaal is? Geld graaien uit de potten die werkende mensen zelf opgebracht hebben. Als er één club mensen asociaal is, dan is dat wel het kabinetJetten met de VVD van Kamerlid Michon-Derkzen erin. De VVD keert zich volledig tégen de mensen die ons land draaiende houden. Zogenaamd moet het korten op de WW-uitkering mensen weer een kans geven om aan het werk te gaan, wat slaat als een tang op een varken. Zo zie je maar weer, dit kabinet en de coalitiepartijen zijn welgesteld en wereldvreemd.

: VAN DER WERF E K E N N A H ID L D66-KAMER

G N I R E S I R A T I L I M N I IJ B R E E J D TAN

Toen het aan een talkshowtafel ging over Poetins oorlog tegen Oekraïne liet mevrouw Van der Werf zich ontvallen “dat we desnoods maar op lanceer installaties zelf moeten gaan schieten met wapens die daarvoor geleverd kunnen worden”. (Pauw en de Wit, 6 september) Achteloos, alsof het niets is, wordt door D66 geopperd dat we maar even de derde wereldoorlog moeten starten. Er zijn inmiddels al twee miljoen slachtoffers als gevolg van Poetins verschrikkelijke oorlog. Hoe gaat een derde wereldoorlog Oekraïne helpen? Toch gaat de oorlogspraat steeds verder, terwijl praten over vrede anno 2026 een taboe lijkt. Hoe wereldvreemd kun je zijn? Ondertussen bewapent en militariseert Nederland door onder het mom van onze eigen veiligheid. Dat helpt niet om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne, en het maakt ons ook niet veiliger. Meer wapens leiden tot een wapenwedloop, niet tot vrede. Maar o wee degene die over vrede begint! Heul niet met de vijand! Heb geen kritiek op de miljarden die naar militarisering gaan! Terwijl iedereen echt wel weet waar die nieuwe NAVO-norm van vijf procent vandaan komt. Trump dacht namens de Amerikaanse wapenindustrie: ik probeer het gewoon. En hij kreeg het. Wij betalen ervoor met onze zorg en sociale zekerheid. En daarom blijven we over vrede praten en ons verzetten tegen militarisering. jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

N I K T ZE

EEN DIGITALE VOOR LINKS

NILS MÜLLER EN DANIEL SESTRAJCIC IN GESPREK

Rond 2005 reisden Zweedse socialisten naar Nederland om te leren van het activisme van de SP. Ze namen die lessen mee naar huis, pasten ze toe – en ontwikkelden uiteindelijk een digitaal platform om hun activisme te ondersteunen: het Zetkin-platform – vernoemd naar de Duitse socialiste en activiste Clara Zetkin.

‘Ik zie heel veel energie en betrokkenheid’ 26

et bleek een doorslaand succes, eerst in Zweden, later ook in Duitsland en andere Europese landen. Nu, twintig jaar later, komt die technologie naar de partij die ooit de inspiratie leverde: deze herfst gaat ook de SP Zetkin gebruiken. De Tribune sprak met de Zweedse activist Daniel Sestrajcic, een van de drijvende krachten achter Zetkin, en SP-partijsecretaris Nils Müller over het verhaal achter het platform en de plannen voor de toekomst.

OP BEZOEK BIJ DE SP In 2005 stuurde de Zweedse Vänsterpartiet (Linkse Partij) een delegatie naar Nederland om te leren van de SP. Daniel was een van die bezoekers. Wat hij zag, maakte diepe indruk: ‘De SP was in het begin van de jaren 2000 een enorme inspiratie voor veel linkse partijen in Europa, en in het bijzonder voor de Zweedse Vänsterpartiet. We wilden onze eigen partij revitaliseren, er meer een organisatorische, activistische partij van maken, die mensen de straat op bracht en een sterke organisatie opbouwde. De SP wees ons de weg.’ De latere partijsecretaris van de Vänsterpartiet, Aron Etzler, schreef zelfs een boek over wat de Zweden van de SP konden leren. Hij toerde ermee door het land en inspireerde duizenden partijleden. Een van de meest concrete resultaten was de invoering van een ‘partij belasting’ –rechtstreeks geïnspireerd door de afdrachtregeling van de SP. Ook de deur-aan-deurcampagnes, in Zweden ooit weggezet als ‘iets voor Jehova’s’, werden dankzij de SP gemeengoed. Vandaag de dag klopt de Vänsterpartiet massaal aan bij mensen thuis. Daniel: ‘Dit jaar was ons doel om op 100.000 deuren te kloppen, maar dat werden er meer dan 500.000! De eerste keer dat we deur-aan-deurcampagnes bespraken, was door het voorbeeld van de SP, twintig jaar geleden. Maar toen lukte het niet om het in te voeren. Wat het nu wel mogelijk maakte, was deels zeker de digitale infrastructuur die we met het Zetkinplatform ontwikkeld hebben.’

INFRASTRUCTUUR ACTIVISME VAN PEN EN PAPIER NAAR DIGITAAL PLATFORM Het Zetkin-platform is niet uit de lucht komen vallen. Het groeide langzaam, door ervaringen uit de praktijk. In 2006, toen Daniel een verkiezingscampagne leidde in Stockholm, liep hij aan tegen de grenzen van pen, papier en losse spreadsheets. Hij zocht een manier om mensen efficiënt te activeren en te organiseren, maar beschikte niet over de nodige technische kennis. Nieuwe digitale technologieën, zoals smartphone-apps, zouden een belangrijke rol kun spelen in het organiseren van activisten, maar een geschikte app was er nog niet. Daniel: ‘We vroegen een van onze leden om een eenvoudige aanmeld-tool te bouwen, maar die werkte niet zo goed. Daarom werkten we nog steeds met pen en papier. Het was dramatisch!’ De echte doorbraak kwam in 2010, toen Daniel voorzitter werd van zijn lokale afdeling in Malmö. Samen met lokale partijgenoten begon hij ledenenquêtes te houden. Niet om te weten hoeveel leden ze hadden, maar om te weten wie ze waren – en wat ze wilden bijdragen. Een van de mensen die de enquête invulde, was Richard, een programmeur. Hij zag wat Daniel en de zijnen probeerden te doen en vroeg: ‘Mag ik daar iets voor programmeren?’ Dat was het begin van Zetkin. Daarna ging de ontwikkeling van het digitale platform snel. Daniel: ‘De echte start van het Zetkin-platform was in 2013 en 2014. Dankzij het platform konden we van 50 tot 100 activisten in een verkiezingscampagne gaan naar 500 of 600 activisten. Dat kwam door ons organisatie-werk, maar ook doordat we nu de juiste digitale tools hadden om ons daarbij te helpen.’

Daniel Sestrajcic

Nils Müller

DE DOORBRAAK IN 2014 Dat het platform werkte, werd duidelijk in 2014. De verkiezingen van dat jaar waren een doorbraak voor de Malmö-afdeling van de Vänsterpartiet. Het ledental van de afdeling schoot omhoog van 150 naar 2.000, en het aantal gekozen parlementariërs van twee naar elf. Dat kwam door Zetkin, maar óók door de energie van de activisten zelf. Aldus Daniel: ‘Die groei was niet alleen te danken aan de tool. Het kwam door organiseren, relaties opbouwen, met mensen praten en ze uitnodigen. De tool is niet magisch; het zijn de organisatoren die de tool laten werken.’ Het Zetkin-platform vervangt niet het harde werk van organiseren en actievoeren, maar het maakt het allemaal wel gemakkelijker en efficiënter. Mits goed ingezet, versterken het Zetkin-platform en de organisatiekracht van mensen elkaar. DE ZETKIN FOUNDATION: TECHNOLOGIE VOOR EEN HELE BEWEGING Na het succes van 2014 besloten Daniel en zijn kameraden dat het platform niet alleen voor de Malmö-afdeling moest blijven. Ze richtten de Zetkin Foundation op, een non-profitorganisatie die de tool beheert en internationaal beschikbaar stelt voor de hele linkse beweging. Niet als commercieel product, maar als collectief eigendom. jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

Daniel: ‘We wilden een manier vinden om Zetkin te delen. De Zetkin Foundation werd de drager van de digitale tool, maar ook van de ideeën erachter, om mensen samen te brengen rond organiseren en links activisme. Alles draait om beter organiseren en betere relatieopbouw.’ Eerst waren het de Noren en de Denen die interesse toonden. Later volgden ook linkse partijen in andere Europese landen. Maar de grootste stap kwam toen Die Linke in Duitsland zich aansloot. ‘Rond 2019 en 2020 sloten veel meer organisaties zich aan. Vooral na de coronapandemie explodeerde het. Linkse activisten zochten naar digitale tools om te organiseren, maar wilden niet afhankelijk zijn Big Tech. Zetkin bood hen precies wat zij zochten.’

HET SUCCESVERHAAL VAN DIE LINKE Het verhaal van Die Linke is een schoolvoorbeeld van wat Zetkin kan betekenen. De Duitse partij had een oud ledenbestand – meer dan de helft van de leden was boven de 80 – en was in verval. Daniel en zijn mensen bij de Zetkin Foundation stelden aan Die Linke een eenvoudige maar ingrijpende aanpak voor: bel gewoon alle leden. ‘Wij zeiden: Dit is iets wat Zetkin heel gemakkelijk maakt. Laten we dus gaan bellen. We deden een 100.000-telefoontjes-campagne. Het idee was om in contact te komen en te blijven met alle leden, om zo relaties op te bouwen.’ En het werkte. Vandaag de dag heeft Die Linke 700 leden die zijn opgeleid als beheerders en organisatoren in het platform. 28

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

Vervolgens bleven ook de electorale resultaten niet uit. Bij de Bondsdagverkiezingen van februari 2025 maakte de partij een opmerkelijke comeback: met 8,8 procent van de stemmen en 64 zetels – 25 meer dan bij de vorige verkiezingen – overtrof Die Linke alle peilingen en verwachtingen. Vooral onder jongeren bleek de partij populair; onder kiezers van 18 tot 24 jaar was Die Linke de grootste partij. Zetkin speelde daarbij een belangrijke rol. Het platform maakte het mogelijk om duizenden leden te mobiliseren voor telefonische campagnes en deur-aan-deuracties, en hielp de partij om haar organisatiekracht te hervinden op het moment dat het er het meest toe deed.

OOK DE SP DOET MEE In februari 2025 was Gerrie Elfrink, de internationaal secretaris en penningmeester van de SP, in Berlijn om de verkiezingscampagne van Die Linke van dichtbij mee te maken. Wat hij zag verbaasde hem zozeer dat hij een enthousiast appje stuurde naar partijsecretaris Nils Müller: ‘Er staat een rij mensen van 100 meter lang voor de deur te wachten om bij de campagnebijeenkomst van Die Linke naar binnen te mogen! Echt wel bijzonder dit…’ Toen Gerrie rondvroeg hoe ze die massale opkomst voor elkaar hadden gekregen, kreeg hij steeds hetzelfde te horen: ‘Je moet met Daniel van Zetkin praten.’ En zo geschiedde. Nils Müller was meteen overtuigd: ‘Ik werd verliefd op Zetkin. Het is een technologie die de kracht van mensen ontketent. De software zelf is geen magie, maar de combinatie van organiseren en de tool maakt het zoveel gemakkelijker en efficiënter.’ Daarmee biedt Zetkin

een uitgelezen kans om terug te keren naar onze kern als SP: het organiseren van lokaal activisme. ‘Het is als tuinieren met nieuwe, betere gereedschappen. Alleen de gereedschappen kopen zal de tuin niet sneller laten groeien. Je zult nog steeds zelf het harde werk moeten doen. Maar mensen en acties organiseren is zoveel gemakkelijker met Zetkin dan wanneer je elke stap handmatig moet doen’, aldus Nils.

VAN KOPLOPERS NAAR PROVINCIALE VERKIEZINGEN Inmiddels is de SP begonnen met de implementatie van Zetkin. Een groep van twaalf vrijwilligers – de ‘koplopers’ – is als eerste aan de slag gegaan met het platform. Ze worden intensief begeleid door Daniel en zijn collega’s, en hun ervaringen worden gebruikt om de rest van de partij te trainen. Daniel: ‘Toen ik de SP-koplopers ontmoette, raakte ik echt geïnspireerd. Wat mij opviel was dat de groep bereid was om echt te werken en alle mogelijkheden van Zetkin te ontdekken en te benutten.’ Nils Müller legt uit hoe Zetkin stapsgewijs ingezet zal worden in de SP: ‘Op 10 oktober houden we een grote Zetkin-dag, als onderdeel van onze betaalbaarheidscampagne. Dan rollen we het uit naar de hele partij.’ De eerste echte test volgt in Hilversum, waar op 18 november lokale verkiezingen zijn. In de campagne zal de lokale SP het Zetkin-platform inzetten om zoveel mogelijk mensen naar de stembus te krijgen. Maar de grote klus komt in maart 2027, tijdens de provinciale verkiezingen. Dan moet Zetkin zich echt bewijzen.

SAMEN BOUWEN AAN EEN LINKSE INFRASTRUCTUUR Maar, zo benadrukt Daniel, het doel van Zetkin is niet alleen electoraal succes: ‘Het gaat om een bredere linkse beweging, gefaciliteerd door een digitale infrastructuur die mensen activeert en samenbrengt.’ De Zetkin Foundation werkt alleen met linkse organisaties, vakbonden en sociale bewegingen. Die principiële keuze is onderdeel van een grotere droom: een linkse digitale infrastructuur die niet afhankelijk is van commerciële partijen of Amerikaanse techgiganten. Een infrastructuur die door de beweging zelf wordt beheerd. Ook voor Nils is Zetkin meer dan een tool. Het is een manier om de SP te verbinden met haar eigen geschiedenis. Daarmee is de cirkel rond. Wat ooit in Nederland begon als een inspiratie voor Zweedse socialisten, keert nu terug als een digitaal hulpmiddel dat de SP helpt om haar organisatiekracht te versterken. <

‘De SP was in het begin van de jaren 2000 een enorme inspiratie voor veel linkse partijen’ jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

IN GESPREK MET KOPLOPERS THOM SMIT EN WILLIAM KÖSTER

SAMEN AAN DE SLAG MET ZETKIN Met de komst van het Zetkin-platform krijgen alle afdelingen een digitaal gereedschap in handen dat organiseren makkelijker, inzichtelijker én leuker maakt. Een groep van twaalf SP’ers – de koplopers – neemt het voortouw. Zij testen het platform in de praktijk en helpen de rest van de partij op weg. Twee van hen, Thom Smit (afdeling Leeuwarden) en William Köster (afdeling Amsterdam), vertellen over hun ervaringen en geven tips. Wat doen jullie als koplopers? Thom: ‘Onze rol is om het voortouw te nemen, de eerste ervaringen op te doen met Zetkin en op basis daarvan de rest van de partij te ondersteunen. Zo hoeft niet iedereen zelf het wiel uit te vinden.’ William: ‘Ik ben koploper in Amsterdam en zie het deels als mijn taak om ook andere afdelingen – zeker de grote steden – enthousiast te maken voor Zetkin. Alle Zetkin-gebruikers komen maandelijks partijbreed bij elkaar in een Zoom-call om ervaringen uit te wisselen. Daar bespreken we wat werkt en wat niet. Hoe meer afdelingen daarbij aanhaken, hoe nuttiger én leuker het wordt!’ Wat is je eerste indruk van Zetkin? Thom: ‘Heel goed. Alles wat we als partij al deden – organiseren en activisme – wordt er makkelijker door. Je zit 30

dichter op de data, kunt makkelijker contact leggen en acties opzetten. Het is echt een modernisering van onze werkwijze.’ William: ‘Organiseren blijft nog steeds hard werken. Je moet nog steeds leden bellen, mensen mobiliseren, evenementen organiseren. Maar het bijhouden van wie je hebt gebeld en wat het resultaat was, en het koppelen van leden aan acties gaat nu allemaal veel makkelijker. Ook kunnen mensen sneller aanhaken bij lopende activiteiten van de partij.’ Wat kun je er allemaal mee? Thom: ‘Zetkin brengt heel veel functies samen in één app. Ga je honderd huizen langs en haal je telefoonnummers op, dan willen we die mensen snel bellen. Voorheen moest alles eerst op papier en dan in Excel –

‘Organiseren blijft nog steeds hard werken’

Verdieping is trainingen, politieke cafés en leesclubs. Community is ergens een biertje drinken of pizza eten – gewoon met elkaar zijn. Actie is deurklopen, op markten staan, flyeren, enzovoort. Zo vindt iedereen op Zetkin wel iets dat bij hen past. Mensen die de buurt in willen, klikken op “actie” en zien meteen al onze acties in Amsterdam. Mensen die liever de theorie induiken, gaan naar leesclubs en politieke cafés. Dat nodigt enorm uit om niet alleen lid te zijn, maar om echt mee te doen, op een manier die persoonlijk bij je past.’ dan was je een week later nog bezig. Nu kan dat direct. Ik heb bijvoorbeeld een belopdracht aangemaakt voor alle nieuwe leden: tien minuten werk. Normaal moest ik dat handmatig doorgeven. Nu worden ze automatisch gebeld, ook als ik op vakantie ben.’ William: ‘Het belangrijkste van Zetkin vind ik dat het laat zien wat er allemaal te doen is in de partij. Toen ik SP-lid werd, wilde ik meteen écht wat doen. Maar op de website kon ik geen activiteiten vinden, geen agenda, ik wist niet wie de actieleiders in mijn afdeling waren. Dat is raar, want we doen allemaal geweldige dingen: langs de deuren, op markten staan, buurten organiseren tegen stadsvernieuwing, leesclubs, politieke cafés. Het is alleen niet zichtbaar. Dat verandert met Zetkin. Je kunt evenementen aanmaken, mensen uitnodigen, projecten opzetten en taken overdragen aan actieleiders. Zo hebben we in Amsterdam Zetkin gerangschikt onder drie opties: actie, verdieping en community.

Wat voor effect zal dat hebben op de partij? William: ‘Ons bereik wordt groter. In Amsterdam hebben we acht stadsdelen, acht kerngroepcoördinatoren, elk met drie à vier actieve kaderleden, die weer vijf tot tien leden onder zich hebben. Met Zetkin koppel je al die mensen met één druk op de knop aan elkaar, bijvoorbeeld voor een belactie. Stel je voor hoeveel mensen we dan kunnen bereiken!’ Thom: ‘Zetkin verlaagt de drempel om mee te doen. Leden zien gewoon: “Oh, volgende week gaan we flyeren, daar wil ik bij zijn”. Of: “Oh, er is een ledenvergadering, daar wil ik aan meedoen.” Zo krijgen we meer mensen nog sneller in beweging. Zeker voor een grote afdeling als Leeuwarden – bijna de helft van Friesland – is dat belangrijk. De afstanden zijn groot, maar met Zetkin kun je ook heel goed vanuit huis een bijdrage leveren.’ William: ‘Wat ik veel zie bij de SP is dat we in huiskamertjes bij elkaar komen en achter gesloten deuren onze > jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

plannen maken. Zetkin brengt hierin meer transparantie en toegankelijkheid. Straks wordt Zetkin ook geïntegreerd in de websites van de SP, zodat ook sympathisanten onze activiteiten kunnen zien en daarbij kunnen aanhaken. We mogen namelijk best trots zijn op wat we doen. Met Zetkin worden we opener, meer uitnodigend, en kunnen we meer mensen erbij betrekken. Ook zie ik dat Zetkin veel energie vrijmaakt. Alle verandering is moeilijk en we zijn Zetkin echt nog aan het ontdekken. Maar de energie die het platform nu al losmaakt – zowel landelijk als in de lokale afdelingen – werkt echt aanstekelijk. Die energie kun je met elkaar delen, en dat is precies wat Zetkin mogelijk maakt. Hoe meer mensen het gebruiken, hoe meer die energie zich door de hele partij verspreidt.’ Hoe reageerden jullie afdelingen op Zetkin? Thom: ‘Ik heb het even moeten inmasseren. Maar door het te laten zien en uit te leggen wat het kan, kregen ze er wel warme gevoelens bij. Als ik het verkoop als “We moderniseren onze werkwijze, de 21ste eeuw in”, gaat bij bijna iedereen het hart sneller kloppen. Die aanpak werkt goed.’ William: ‘Het bestuur en de coördinatoren waren meteen enthousiast. Maar waar mensen wel aan moeten wennen: met Zetkin doen we het allemaal op dezelfde manier. Vroeger had iedereen z’n eigen aanpak met pen, papier en Excel. Nu is er meer uniformiteit. Het is een nieuwe werkwijze waar mensen even aan moeten wennen. Dat is een cultuuromslag die tijd nodig heeft. Maar ik denk dat dat helemaal goed gaat komen als mensen zien wat je er allemaal mee kan.’ Wat zijn jullie tips voor wie met Zetkin gaat beginnen? Thom: ‘Wees niet te bang dat je iets kapotmaakt of verkeerd doet. Begin gewoon. Zet de eerste stap, maak die belopdracht aan, nodig mensen uit. De rest komt vanzelf.’ William: ‘Inderdaad, begin gewoon – al doende leert men. En doe het samen met andere SP’ers. Als ik iets nieuws probeer, vind ik het altijd fijn als er iemand anders is die het ook uitprobeert. Je kunt elkaar helpen als je ergens tegenaan loopt. Daarom organiseren we ook die maandelijkse Zoom-meetings.’ < 32

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

STAP IN DE BEWEGING OP 10 OKTOBER! Op 10 oktober organiseert de SP een grote ‘Doe mee-dag’ op De Moed in Amersfoort. Iedereen die wil helpen de betaalbaarheidscampagne groot te maken en kennis wil maken met Zetkin is welkom. Er zijn workshops, ruimte voor vragen, en je kunt direct aan de slag. Meld je aan via: sp.nl/stapindebeweging

column

K C A B E M O C DE R U E D N A A R BEGON DEU

cretaris

De rij voor de campagne bijeenkomst van Die Linke in Berlijn.

tionaal Se a rn te In , k n ri lf Gerrie E

et was de zaterdag voor de vervroegde Bondsdagverkiezingen van 23 februari 2025. De hemel boven Berlijn was bewolkt. Ik was vroeg gekomen, maar voor de ingang van de Kosmos aan de Karl-Marx-Allee stond al een lange rij. Ik schaarde me achteraan. Achter mij groeide die rij eerst langzaam, later razendsnel tot honderden meters. Ouderen, veel jongeren. Iedereen wilde erbij zijn: de finale campagnebijeenkomst van Die Linke. In de peilingen was de partij meer dan verdubbeld. De grote comeback. Een half jaar eerder, toen ik Die Linke in Thüringen bezocht, leek de Duitse kiesdrempel van vijf procent nog een onneembare vesting. Die Linke zou uit het nationale parlement verdwijnen, daar waren vriend en vijand het wel over eens. Wat was er veranderd? Niet alleen de beroemd geworden speech van Heidi Reichinnek. De mensen in de rij vertelden mij dat de partij het afgelopen jaar massaal mensen had georganiseerd, leden en vooral niet-leden, en dat al duizenden huis-aan-huisbezoeken waren afgelegd, nog ver voor de campagne was begonnen. De noodkreet die de mensen de partij hadden meegegeven: de onbetaalbare huren, de prijzen van boodschappen en de exploderende energierekening hadden het leven onbetaalbaar gemaakt. In die rij hoorde ik ook over ‘Zetkin’. Een paar dagen voor de raadsverkiezingen van 20 september 2026 liep ik opnieuw door de Duitse hoofdstad. In een van haar vele straten ging ik van huis tot huis. Ik belde aan en vroeg de mensen naar Die Linke, wat zij belangrijk vonden en wat ze zouden gaan

stemmen. Bij geen enkele deur hoefde ik te vertellen wat Die Linke was of waar ze voor stond. Aan veel deuren kreeg ik te horen dat Die Linke de partij van hun keuze was. Ik merkte dat ik niet de eerste was die langskwam. In de volkswijken van Berlijn kent en vertrouwt men de partij. Hier geeft ze sociale hulp, strijdt ze voor betaalbare huren en tegen slechte huisbazen. Samen met de mensen en tegen de macht van miljardairs die prijzen opdrijven en de stad leegzuigen. Al die menselijke kracht zagen we een paar dagen later bij de uitslag. Elif Eralp en haar kameraden hadden een verpletterende overwinning geboekt. Na New York was ook Berlijn door socialisten veroverd. Met hulp van Zetkin. Diezelfde kracht zagen we onlangs ook bij onze Zweedse kameraden van Vänsterpartiet. Op 13 september boekten zij in heel Zweden, maar vooral in Malmö, een indrukwekkende overwinning. Malmö is de bakermat van Zetkin, het digitale hulpmiddel dat huis-aan-huisbezoeken, belcampagnes en het organiseren van mensen veel makkelijker en leuker maakt. In deze Tribune lees je er meer over. Het grootkapitaal jaagt prijzen op, maakt het leven van werkende mensen onbetaalbaar en laat het vermogen van miljardairs woekeren. Als mensen kunnen we die macht breken door ons te organiseren. De welvaart eerlijk verdelen en zorgen dat elk mens een waardig leven kan leiden. Mamdani, Die Linke en Vänsterpartiet laten zien dat als je moderne hulpmiddelen combineert met traditionele SP-methoden, je in een paar jaar tijd veel kunt bereiken. Inmiddels werken de eerste SP’ers met Zetkin. In Berlijn, New York en Malmö zijn ze met duizenden mensen volop bezig het leven weer betaalbaar te maken. Dat voorbeeld gaan we volgen. Voorwaarts! jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

DRIE WERKENDE MENSEN OVER BETAALBAARHEID EN DE KLOOF MET DEN HAAG

TE GAST BIJ DE TROONREDE

Bij Prinsjesdag mogen Kamerleden altijd een gast meenemen naar de Troonrede. De SP kiest dan traditiegetrouw voor mensen uit de werkende klasse, die uit eigen ervaring weten wat de kabinetsplannen in de praktijk betekenen. Dit jaar namen Jimmy Dijk, Sarah Dobbe en Sandra Beckerman respectievelijk Camiel Breet, Marjo Hartstra en Alexandrina Brito dos Santos mee. De Tribune sprak met hen over de Troonrede, de betaalbaarheidscrisis in Nederland en hun boodschap aan de politiek.

‘DE KONING HAD HET ALLEEN OVER MEER MILJARDEN VOOR MILITARISERING’ CAMIEL BREET Wat doe je in het dagelijks leven? ‘Ik studeer journalistiek. Daarnaast ben ik sinds kort bestuurslid bij SP Jongeren, waar ik me bezighoud met sociale media en activiteiten. Zelf maak ik ook video’s voor Instagram, onder de naam De Kritische Kamer. En ik werk in een autowasstraat. Jimmy heeft mij een keer genoemd tijdens een Kamerdebat als voorbeeld van een werkende Nederlander die krap komt te zitten. Met die boodschap had hij me ook meegenomen naar Prinsjesdag.’ Hoe vond je het om bij de Troonrede te zijn? ‘Ik vond het prachtig. Een unieke kans. Mijn familie was er ook heel enthousiast over. Ik wist niet precies wat ik moest verwachten. Normaal zie je Prinsjesdag op tv, nu zat ik zelf in die zaal met allemaal bekende mensen. Ik zat naast mevrouw Bontenbal en heb een leuk gesprek met haar gehad. Het is allemaal heel ceremonieel, het lijkt soms net een poppenkast, maar dat heeft ook wel iets moois. Ik ben persoonlijk geen fan van de monarchie, maar het was een bijzondere ervaring.’ Wat vond je van de Troonrede? ‘Ik vond dat er absoluut geen aandacht was voor de betaalbaarheids34

crisis. Dat miste ik echt. Betaalbaarheid werd niet eens genoemd, net zomin als de stakingen van de vakbonden of de bezuinigingen van het kabinet. Het enige waar de koning over sprak, was dat er een consensus was dat er meer miljarden naar de militarisering moesten. Dat vond ik heel jammer. Dit kabinet laat duidelijk zien waar hun prioriteiten liggen. Uit de begroting bleek dat de meeste huishoudens erop achteruitgaan, vooral werkende mensen worden keihard aangepakt. Er komt extra belasting op arbeid, maar niet op vermogen. Dat is gewoon oneerlijk.’ Wat merk jij als student van deze betaalbaarheidscrisis? ‘Het leven is voor veel studenten veel te duur geworden. De wooncrisis speelt een enorme rol: er zijn bijna geen betaalbare woningen te vinden. Als je geen rijke ouders hebt, dan moet je naast je studie wel werken, wat ten koste gaat van de tijd die je aan studeren kunt besteden. Ik werk twee keer per week in de wasstraat, puur omdat ik anders mijn studie niet kan betalen. Wat ik verdien, gaat rechtstreeks naar mijn studie. Ik kan niet veel leuke dingen voor mezelf kopen, anders red ik het gewoon niet.’ Wat is jouw oproep aan het kabinet? ‘Als ik één ding zou moeten kiezen: stop de bezuinigingen op de sociale zekerheid! Werkenden hebben dat zelf opgebouwd. Zoals Jimmy zegt: zij hebben dat geld verdiend. En dan zegt het kabinet: geef dat geld maar aan ons, dan kijken wij wel hoeveel we aan jullie teruggeven. Dat is gewoon diefstal! De sociale zekerheid is heel belangrijk voor heel veel mensen. En de gedachte die achter die bezuinigingen zit, alsof mensen met een uitkering allemaal profiteurs zijn, alsof zij daar zelf voor kiezen, vind ik misselijkmakend. Die gedachte moet weg.’

‘WIJ WERKEN ZO HARD! WIJ MOGEN OOK GEZIEN WORDEN’ ALEXANDRINA BRITO DOS SANTOS Wat voor werk doe je? ‘Ik werk als schoonmaker bij de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO). Eerst maakte ik het gebouw van de Tweede Kamer schoon, nu werk ik bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ik doe dit werk al mijn hele leven. Het is fysiek zwaar: constant bukken, tillen, trappen op en neer. Soms zit ik op mijn knieën om te schrobben. En dat elke dag.’ Hoe ben je met Sandra Beckerman in contact gekomen? ‘Via de FNV. Ik ben al jaren lid van de vakbond. De FNV vraagt elk jaar iemand om mee te gaan naar Prinsjesdag, en dit jaar viel de keuze op mij. Sandra Beckerman heeft mij meegenomen als gast. Dat vond ik heel bijzonder.’ Tijdens Prinsjesdag droeg je een prachtige lichtblauwe jurk, maar ook gele handschoenen. Wat wilde je daarmee duidelijk maken? ‘Wij schoonmakers werken zo hard. Wij mogen ook gezien worden. Wij zorgen ervoor dat de gebouwen van de ministeries schoon zijn, dat alles netjes is als de politici er werken. Maar we zijn meestal

onzichtbaar. De gele handschoen is een symbool: kijk naar ons, naar de mensen die schoonmaken! Ik ben tegen de afbraak van de sociale zekerheid. Ik ben 58 jaar. Stel dat ik ziek word voordat ik mijn pensioen haal. Wie neemt mij dan nog aan? Mijn lichaam is vermoeid van al die jaren hard werken. Ik ben bang voor wat er gebeurt als ik ziek word. Dan moet er een vangnet zijn. Dat mag je niet afbreken.’ Samen met je collega’s van de RSO heb je daarom ook gestaakt. Kun je daar iets meer over vertellen? ‘Ja, we hebben gestaakt. Ook op de maandag vlak voor Prinsjesdag. Ik heb samen met collega’s op de Koekamp gestaan, bij de FNV-demon stratie. Het gaat om loondoorbetaling bij ziekte, om respect voor zwaar werk. Wij worden ziek van het werk en dreigen daar ook nog financieel voor gestraft te worden. Dat accepteren wij niet. Schoonmakers op Schiphol en op de treinstations deden ook mee. De politiek moet luisteren. Wij verdienen een fatsoenlijk vangnet. En respect.’

‘HOE ZOU JE ZELF VERZORGD WILLEN WORDEN ALS JE OUD BENT?’ MARJO HARTSTRA Je kende Sarah al voordat ze je uitnodigde voor Prinsjesdag. Waar kennen jullie elkaar van? ‘Sarah liep op verschillende plekken in de zorg mee, om te kijken hoe het daar gaat. Via de vakbond vroeg ze of ze een keer een nachtdienst met mij mocht meelopen. Ik werk bij Stichting De Waalboog in Nijmegen, op een somatische afdeling waar mensen wonen met klachten als zware reuma, COPD, maar bijvoorbeeld ook Parkinson. Ik werk vooral ’s nachts. Dus toen heeft Sarah een nachtje met mij meegelopen. Vervolgens ben ik door haar meegevraagd voor Prinsjesdag. Ik dacht: zo’n kans krijg je maar één keer. Dus ik zei meteen ja.’ Wat vond je ervan dat ze je vroeg als gast bij Prinsjesdag? ‘Je ziet het normaal alleen op tv of je leest er later over. Nu zat ik er zelf bij. Heel bijzonder. De traditie is dat vrouwen een hoedje dragen, maar ik dacht: die hoedjes zijn hartstikke duur. Als het niet verplicht is, doe ik het niet. Ik draag zoiets toch nooit.’

Wat vond je van de Troonrede? ‘Wat ik jammer vond was dat er eigenlijk geen aandacht was voor de zorg. De koning zei wel dat gezondheid heel belangrijk is. Maar vervolgens zei hij alleen maar dat niet alles direct met medische zorg behandeld hoeft te worden. Maar wat betekent dat dan? Dat je een kwaal dan maar online moet oplossen? En ze willen dat mensen een eigen bijdrage gaan betalen voor de jeugdzorg. Maar er is nu al een superhoge eigen bijdrage in de zorg. De zorg wordt op deze manier voor veel mensen onbetaalbaar. Als je dan ook nog een extra bijdrage voor de jeugdzorg gaat vragen, dan zul je zien dat heel veel kinderen niet meer geholpen worden. Dat kun je als beschaafd land toch niet maken?’ Wat merk je van de bezuinigingen op je eigen werk? ‘We moeten steeds harder werken, want er is steeds minder personeel. En er is veel ziekteverzuim. Het is niet altijd lichamelijk zwaar, maar wel vaak psychisch zwaar. Als je elke dag begint met een enorme werkdruk en niet weet hoe je de dag doorkomt, hoe je iedereen nog fatsoenlijke zorg kunt geven, dan breekt dat je op. Daarom vallen steeds meer collega’s uit. Terwijl we juist meer vast personeel en betere hulpmiddelen nodig hebben.’ Wat is jouw boodschap aan dit kabinet? ‘Stel jezelf de vraag: hoe zou je zelf verzorgd willen worden als je oud bent? Wil je elke dag gedoucht worden of één keer per maand? Zo lang de politiek daar niet naar kijkt, verandert er niks. Er moet gewoon meer geld naar de zorg. Niet alleen voor loonsverhoging, maar ook om meer personeel aan te nemen. Nu zijn er alleen maar parttimecontracten en is er geen oplossing als iemand uitvalt. Meer budget voor de zorg, meer mensen op de werkvloer, en betere hulpmiddelen. Dan wordt het werk lichter en houd je tijd over voor een praatje of een wandelingetje met de bewoners.’ jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

E D R A A W N A V S E L AL S O O L R E E IS W S O O L E T H C A M T E I MAAR N SP ARNHEM EN STUDENTEN KNOKKEN SAMEN VOOR HET KUNSTONDERWIJS

‘Alles van waarde is weerloos’, zo luidt de beroemde dichtregel van Lucebert. Gelukkig staan er dag in dag uit mensen op om wat waardevol is te beschermen. Zo ook in Arnhem, waar de SP samen met bevlogen mbo-studenten van de podiumkunstopleiding de aangekondigde bezuinigingen van tafel kreeg. Door hun gezamenlijke actie kregen de studenten bovendien zeggenschap over hun opleiding. ‘Ik dacht echt dat actie voeren niets voor mij zou zijn’, aldus student Sarah Oonk, ‘maar hier heb ik van genoten.’

at was er aan de hand? RijnIJssel, de grote mbo-instelling uit Arnhem en omgeving, moest stevig bezuinigen, waarschijnlijk meer dan een miljoen euro. Om dit te realiseren koos het bestuur voor een enorme kaalslag bij de podiumkunstopleidingen: het plan was om het bestaande docententeam bijna te halveren, zodat er nog slechts 2.4 fte aan vaste krachten over zou blijven. Dit alles werd medio mei 2026, zonder overleg of inspraak, aan studenten en docenten medegedeeld. Het sloeg in als een bom. Twee dappere studenten, de hoofdrolspelers van dit verhaal, Amy Hulsbergen en Sarah Oonk, lieten het er niet bij zitten. Amy: ‘We besloten alles op alles te zetten om op te komen voor onze opleidingen. We schreven een brief aan het bestuur en de onderwijsinspectie, startten een online petitie, schakelden juridische hulp in en deden een beroep op de Arnhemse gemeenteraad.’

SP ARNHEM STAAT KLAAR Sarah vult aan: ‘We hadden gehoopt via de gemeente raad iets te kunnen bereiken, maar helaas kregen we daar nauwelijks reactie en hulp. Dat was best een teleurstelling.’ Amy: ‘We dachten echt: hoe moeten we nu dan verder? Op dat moment kwamen we in contact met Noud Roelen, docent en tevens raadslid voor SP Arnhem. De SP stond klaar om ons te helpen!’

Het is een verhaal dat vele SP’ers bekend in de oren klinkt: mensen die opkomen voor iets waardevols, dan vastlopen, niet gehoord worden en moedeloos dreigen te raken. En juist op die momenten laat de SP haar waarde zien: door een grondige analyse van de situatie te maken, mensen te organiseren en zij-aan-zij te staan met iedereen die opkomt voor wat waardevol is.

ONDERWIJS ONDER DRUK En onderwijs, kwalitatief goed onderwijs, is zoiets dat waardevol is, maar helaas zwaar onder druk staat. De recente cijfers zijn dramatisch: uit de recente PISA-scores blijkt dat van de Nederlandse 15-jarigen liefst 39 procent het risico loopt om functioneel analfabeet (laaggeletterd) te worden. En uit het jaarlijkse rapport ‘Staat van het Onderwijs’ blijkt dat bijna de helft van de mboopleidingen kwalitatief onvoldoende is. Een ramp voor de nieuwe generatie en een schande voor een welvarend land als het onze. Amy en Sarah verzetten zich dan ook terecht tegen de voorgenomen bezuinigingen op hun opleiding: ‘Een vertrouwensband met vaste docenten is cruciaal bij de podiumkunstopleidingen; het draait om expressie, jezelf te durven uiten. Door docenten weg te bezuinigen dreigt de kwaliteit van ons onderwijs drastisch achteruit te gaan.’ LUMPSUM, EEN PERVERS FINANCIERINGSMODEL Hoe is het mogelijk dat zo’n onderwijsinstelling simpelweg kan besluiten om het mes te zetten in een docententeam, terwijl je geen genie hoeft te zijn om te begrijpen dat dit niet tot beter onderwijs leidt? Het antwoord ligt in een financieringsmodel – ‘lumpsum’ – dat door vele SP’ers al grondig is bekritiseerd; denk onder andere aan Fenna Vergeer, Jasper van Dijk, Peter Kwint en Noud Roelen. Met lumpsum worden onderwijsinstellingen bekostigd op basis van leerlingenaantallen. Simpel gezegd: hoe meer leerlingen (of studenten) een schoolbestuur heeft, hoe groter de zak geld is die dat schoolbestuur vanuit de rijksbegroting krijgt overgemaakt. Deze zak geld kan vervolgens grotendeels naar goeddunken door schoolbesturen worden uitgegeven. De SP zag al snel in dat dit een volstrekt pervers systeem is dat tot gigantische, anonieme onderwijsinstellingen leidt, de docent tot kostenpost maakt en onderwijskwaliteit ondergeschikt maakt aan het sluitend maken van de begroting. En precies deze gevolgen van dit rampzalige financieringsmodel werden nu lokaal in Arnhem kraakhelder zichtbaar. > jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

POLITIEKE ELITE EN SCHOOLBESTUREN BIJ ELKAAR OP SCHOOT Noud Roelen is docent filosofie en maatschappijleer in het middelbaar onderwijs. Daarnaast is hij gemeenteraadslid voor de Arnhemse SP. Toen hij het verhaal van Amy en Sarah hoorde was het hem meteen duidelijk dat ook hier de lumpsumfinanciering tot een verslechtering van het onderwijs leidde. Roelen: ‘Deze bezuinigingen zijn volstrekt ondoordacht en zullen onherroepelijk tot daling van de onderwijskwaliteit leiden.’ Roelen vervolgt: ‘Als lokale SP besloten we onmiddellijk om zij-aan-zij met de studenten te staan en hen op alle mogelijke manieren te helpen. Ook omdat vrij snel duidelijk werd dat zij van de rest van de Arnhemse politiek niet veel hulp hoefden te verwachten. Dat is in mijn ogen een ander probleem in het onderwijs: de politieke elite en de onderwijsbestuurders zitten te veel bij elkaar op schoot.’ EEN KUNSTZINNIG PROTEST, MET RESULTAAT De Arnhemse SP en de studenten sloegen de handen ineen en al snel ontstond het plan voor een ludiek, kunstzinnig protest. De studenten namen de inhoudelijke invulling van het protest voor hun rekening, de SP hielp met de organisatie eromheen: denk aan het maken en plakken van posters, mensen mobiliseren voor het protest, contacten met de pers en met onderwijsbonden, sociale media-uitingen, enzovoort. In ongeveer een week tijd werd een groot protest georganiseerd dat plaatsvond op vrijdagmiddag 12 juni. Het resultaat was indrukwekkend: een combinatie van dans, spoken word, humor, politieke speeches en muziek zorgde voor een vlammende en onvergetelijke middag. Als klap op de vuurpijl werd al snel duidelijk dat het bestuur – aangespoord door de actie – besloot op zijn schreden terug te keren, de bezuinigingen terug te draaien en de studenten inspraak te geven bij de toekomst van hun onderwijs. Een paar dagen na de protestactie stond het al zwartop-wit: in een brief aan ouders en studenten bood het bestuur zijn excuses aan en deelde het mee dat de aangekondigde bezuinigingen komend schooljaar niet door zullen gaan. Ook krijgen studenten en docenten samen 38

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

zeggenschap over de toekomst van hun onderwijs, nadat docenten die eerst zouden vertrekken een contract hebben gekregen.

SAMEN STA JE NOOIT ALLEEN Amy en Sarah blikken dan ook moe maar voldaan terug op enkele intense maanden: ‘We hebben nooit durven denken dat we dit zouden bereiken. Toen we het positieve bericht hoorden leek het eerst te mooi om waar te zijn, maar gelukkig bleek het echt te kloppen. We waarderen de draai en de excuses van het bestuur, al heeft ons

vertrouwen wel een tik gekregen. En we zijn de SP natuurlijk enorm dankbaar voor hun steun en hulp!’ Op de vraag wat nu de sleutel tot het succes van hun actie vormde, antwoorden beiden eensgezind: ‘Wij waren misschien wel de kartrekkers bij deze actie, maar we hebben constant naar onze medestudenten uitgestraald dat we dit sámen doen en dat het onze gezamenlijke actie is. Hierdoor stonden we nooit alleen en konden we één krachtig geluid uitdragen.’ Menig SP’er die al vaker acties heeft gevoerd zal deze wijze woorden kunnen beamen. Noud Roelen laat weten dat de lokale SP de situatie bij de kunstopleiding, samen met de studenten, nauwlettend in de gaten blijft houden. Ook hij is dankbaar voor de mooie samenwerking en het prachtige resultaat. Roelen: ‘Het is echt indrukwekkend wat de studenten in zo’n korte tijd voor elkaar hebben gekregen. Ik denk zelfs dat deze actie tamelijk uniek is in de geschiedenis van het mbo. Daarom niets dan respect voor iedereen die zich hiervoor in heeft gezet, Amy en Sarah voorop.’ <

kort nieuws SP ZUTPHEN IN ACTIE VOOR VEILIGHEID VROUWEN Onveilig, naar en donker. Dat was een fietstunnel in Zutphen al langere tijd. Daarom kwam SP-raadslid Debbie van Dijk in actie. ‘Zelf fiets ik er vaak doorheen’, vertelt ze: ‘Als het donker is met samengeknepen billen. Je ziet niet of er iemand in de tunnel is.’ Op maandag 31 augustus zette ze samen met oud-raadslid Ellis Müller lampen van de Action bij de tunnel, ‘om te laten zien dat het echt niet zo moeilijk is om er wat aan te doen’. Met succes: een dag later waren de kapotte lampen gerepareerd door de gemeente.

SP JONGEREN BREDA: SPARKIES-FESTIVAL GROOT SUCCES Op dinsdag 4 augustus 2026 vond in Breda ‘Sparkies’ plaats: een gratis muziekfestival én protest georganiseerd door de Bredase SP Jongeren. Aanleiding was het verdwijnen van de Parkies-concerten in Park Valkenberg door het wegvallen van gemeentelijke subsidies. Honderden Bredanaren kwamen bij elkaar voor muziek en verzet tegen het verdwijnen van betaalbare evenementen. SP-voorzitter Joline de Winter noemde het een ‘super gezellig succes’. De afdeling haalde meer dan 300 euro op aan donaties via een QR-code.

SP DEN HAAG: IJSCOMAN MO MAG BLIJVEN! IJscoman Mo is een begrip onder generaties Haagse kinderen. Hij staat al 30 jaar bij de Zandspeeltuin op de Ary van der Spuyweg. Maar ineens was onduidelijk of hij zijn vergunning kon houden, tot verdriet van de buurt. Op 12 juni 2026 stelde SP-raadslid Tijmen van Wijngaarden hierover schriftelijke vragen. Het college reageerde op 1 september met goed nieuws: er was sprake van een misverstand, er verandert niets aan Mo’s vergunning. Dankzij druk vanuit de wijk, de pers en de SP mag Mo blijven!

SP BREDA IN ACTIE VOOR TOPLESS ZONNEN ZEEUWEN EN GRONINGERS TEGEN NIEUWE KERNCENTRALES De tribunes in de Tweede Kamer zaten donderdag 2 juli stampvol met mensen uit Zeeland en Groningen. Samen met de SP kwamen zij in actie tegen de komst van een kerncentrale in hun provincie. Bussen vol Groningers en Zeeuws-Vlamingen trokken naar Den Haag om het debat bij te wonen. SP-statenlid Agnes Bakker was de initiatiefnemer: ‘We hebben van de gaswinning geleerd dat je massaal moet mobiliseren!’

Eindelijk is er duidelijkheid bij recreatiegebied de Galderse Meren. Op een bord met regels over de zwemplas stond een onduidelijk pictogram, waardoor recreanten door handhavers werden aangesproken op topless zonnen. Terwijl dat wettelijk gezien gewoon mag. SP-fractievoorzitter Inge Verdaasdonk: ‘Niemand kon ons de betekenis van het plaatje uitleggen.’ Door actie van SP Breda is de verwarring nu opgelost. Op 8 juli paste de provincie Noord-Brabant het bord aan. Nu is duidelijk: topless zonnen mag, naaktrecreatie niet.

ROTTERDAMMERS MAKEN KABAAL VOOR GRATIS OV Donderdag 9 juli bracht SP Rotterdam honderden mensen op de been tegen het afschaffen van gratis ov voor senioren door het nieuwe stadsbestuur. Een oudere man kon tijdens het protest zijn tranen niet bedwingen: ‘Wij hebben Rotterdam opgebouwd. Maar mijn vrouw kan nog geen vijf meter lopen. Daarom doe ik alle boodschappen. Dat gratis openbaar vervoer moet blijven!’ SP-fractievoorzitter Emin Basoglu noemt het schrappen ‘een politieke keuze’ en wijst erop dat er honderden miljoenen euro’s naar prestigeprojecten gaan. ‘We gaan door totdat gratis ov voor ouderen behouden blijft!’

tekst Peter Sas | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

RECENSIE VAN HET KAARTSPEL TAX THE RICH

N A T D R E K U LE

Y L O P O N MO

De jeugd van tegenwoordig speelt gelukkig niet alléén maar computer games. Ook bordspellen en andere gezelschapsspellen zijn razend populair. Voor socialisten is het belangrijk om daarop in te spelen. ‘Get them while they are young’ is immers het devies. Dat kan nu met het spel Tax the Rich. Een super leuk gezelschapspel voor kleine én grote socialisten.

ax the Rich is een kaartspel dat de klassenstrijd naar de speeltafel brengt. En ja, ik heb het getest op mijn 15-jarige zoon en zijn game-vrienden. Hun oordeel? Verrassend enthousiast. ‘Ik wist niet dat socialistische politiek zó leuk kon zijn’, hoorde ik een van hen met een mondvol chips zeggen.

HOE WERKT HET? Tax the Rich is een zogeheten trick-taking game – een slagenspel. Ken je klaverjassen? Dan weet je ongeveer hoe het werkt: je speelt om de beurt een kaart en wie de hoogste speelt, wint de slag. Bij Tax the Rich staan de kaarten voor sociaal-economische klassen: van de ‘Arme’ (1) tot en met de ‘Miljardair’ (11) en de ‘President’ (12). Normaal gesproken wint de hoogste kaart. Maar hier komt de twist: heb je in je hand alleen nog kaarten met een rode vlag (de waarden 1 tot en met 3)? Dan kun je de revolutie uitroepen! De hiërarchie keert om en de laagste kaarten worden opeens de sterkste. De armen grijpen de macht! Daarbij draait het om samenwerken én elkaar een loer draaien – want je scoort per gewonnen slag. Dus als ook je bondgenoot een makkelijke prooi is, mag je toeslaan. De revolutie kan dus ‘verraden’ worden en mislukken. WAT IS ER LEUK? Het politieke thema is fantastisch doorgevoerd. Een revolutie voelt als een echte omwenteling: de spelers met hoge kaarten moeten ineens vrezen voor de laagste. De modulaire regelkaarten – arbeiders ‘organiseren’ in vakbonden, miljardairs ‘grijpen de macht’, de politie mag ‘preventief fouilleren’ – zorgen dat elk potje anders is en dat je strategisch moet denken. De constante dreiging van een plotselinge machtswisseling houdt de spanning erin. WAT IS MINDER? Het spel kan soms breekbaar zijn. Trekt iemand toevallig de President (de hoogste kaart) en kan hij of zij daarmee een veilig bod doen, dan is de ronde eigenlijk al beslist voordat de eerste kaart is gespeeld. De anderen kunnen daar weinig tegen doen, en de bonuspunten zijn vaak genoeg om de hele uitslag te bepalen. Omdat het spel maar twee of drie rondes duurt, heb je dan niet de tijd om zo’n voorsprong nog in te halen. Dat voelt oneerlijk. (Maar dat is het echte leven ook…)

Gelukkig biedt de ‘Feministische Revolutie’-variant een leuke extra dimensie in het spel. Normaal kun je alleen een Klassenrevolutie starten als je alleen nog kaarten met een rode vlag in je hand hebt. Maar bij de feministische variant kun je ook een revolutie uitroepen als al je kaarten een vrouwelijk icoontje hebben. Dan krijgen alle vrouwelijke personages in dat rondje een bonus van +10 op hun waarde. Het voegt een extra laag tactiek toe: je kunt bewust vrouwelijke kaarten verzamelen voor een feministische verrassingsaanval, ook als je juist veel hoge kaarten hebt. Want ook een vrouwelijke Miljardair of President kan een feministische revolutie in gang zetten. Mijn zoon en zijn vrienden vonden het een leuke toevoeging, al zorgde het ook voor de nodige verwarring – want je moet goed opletten of het vrouwelijke icoontje op de kaart staat, niet of de afbeelding er vrouwelijk uitziet.

HET EINDOORDEEL Tax the Rich is op de website BoardGameGeek compleet de grond in geboord én de hemel in geprezen. De rechterflank noemde het spel ‘linkse woke-propaganda’, terwijl linkse recensenten juist dolenthousiast waren. De makers benadrukken dat het spel vooral satire is, maar dat weerhoudt niemand om het spel politiek te beoordelen. Uiteindelijk is Tax the Rich gewoon een super leuk spel. Mijn zoon en zijn vrienden waren eerst sceptisch – ze wilden liever Fortnite spelen – maar na een paar potjes waren ze om. Hun eindoordeel: ‘Oprecht leuker dan monopoly!’ Zoals één puisterige tiener het zei: ‘Monopoly is een egoistische, saaie geluksrace die uren duurt. Maar Tax the Rich is snel (een gemiddeld potje duurt ongeveer 20 minuten) en biedt échte keuzes. Bovendien kun je miljardairs een hak zetten, hoe cool is dat?!’ Dus ja: schop die sociale ladder omver en pak dit kaartspel. Ideaal cursusmateriaal voor politieke basisvorming of gewoon voor een gezellige spelletjesavond met kameraden. <

‘Je kunt vrouwelijke kaarten verzamelen voor een feministische verrassingsaanval.’

‘De rechterflank noemde het spel linkse wokepropaganda.’ Tax the Rich is ontwikkeld door de bekende Zweedse speldesigners Østby en Svendsen, die eerder al de wereldwijze game-hits Revive en Escape ontwikkelden. Tax the Rich is voor gemiddeld 20 euro te koop in de betere spelletjeswinkels.

jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

column

WAAROM PRATEN OVER VREDE GEEN TABOE MAG ZIJN

SARAH DOBBE TWEEDE KAMERLID

foto Maurits Gemmink

et meest interessante aan de Haagse politiek is vaak niet waar men het meest over oneens is, maar juist waar iedereen het over eens is. Neem de reacties op de ‘Ik kies voor vrede’-verklaring van de SP en andere organisaties. Opiniemakers én politici buitelden over elkaar heen met termen als ‘Wil je oorlog, ga dan naar een vredesdemonstratie’ en ‘Kiezen voor vrede als vermomde overgave’. Het is veelzeggend als een oproep voor vrede zóveel reacties oproept. Het zegt iets over hoe ver de geesten al rijp gemaakt zijn. Waarom wordt er zo fel gereageerd? Een oproep voor vrede en de-escalatie past niet in de retoriek van talkshows waar generaals vaker wel dan niet aanschuiven. Het past niet bij het rechtpraten van bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid om militarisering te betalen. Het past niet bij het besluit om 5 procent van alles dat we samen verdienen uit te geven aan de NAVO, alleen omdat Trump het wil. En het past niet in de agenda van de wapenindustrie, een miljardenindustrie waar de winsten en dus de belangen van het kapitaal enorm zijn. Nederland doet volop mee aan die wapenwedloop. Wereldwijd wordt 40 procent meer aan defensie uitgegeven dan tien jaar geleden; dat bedrag komt nu uit op een astronomische 2.500 miljard dollar per jaar! Dat leidt tot miljardenwinsten voor de wapenindustrie, waarvan de grootste bedrijven – hoe verrassend – uit de VS komen. Ook Nederland stevent hard af op het worden van een oorlogsmachine. Toch horen we overal het verhaal dat streven naar vrede naïef zou zijn of zelfs gelijk staat aan heulen met de vijand. ‘Wie vrede wil, moet zich voorbereiden op oorlog’, wordt keer op keer herhaald, alsof dat waarheid is. En dan zit iedereen te knikken over een ruim 2000 jaar oud Romeins gezegde. Milita risering wordt zogenaamd dienstbaar aan vrede gemaakt — een visieloze strategie richting de

TRIBUNE | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026

afgrond van oorlog. Dat is niet in het belang van Nederland, niet in het belang van Europa, en het helpt Oekraïne ook totaal niet. Toch is het die strategie waarmee gigantische militaire investeringen worden goedgepraat. De afgelopen tien jaar is het Nederlandse defensiebudget meer dan drie keer over de kop gegaan, van 9 miljard in 2015 naar 28 miljard nu. Daar moet de komende jaren nog 19 miljard extra bij, ten koste van zorg en sociale zekerheid – gebaseerd op een NAVO-norm van 5 procent die door Trump zonder onderbouwing uit de hoed is getoverd. Tegelijkertijd dreigt de oorlog in Oekraïne een permanente oorlog te worden. Er zijn al naar schatting 2 miljoen slachtoffers door de Russische agressie, en elke dag worden dat er meer. We hebben altijd gestaan voor steun aan Oekraïne om zich te verdedigen, en dat doen we nog steeds. Maar het is naïef en onverantwoord om te stellen dat dit automatisch tot een einde van de oorlog leidt. Daarvoor is diplomatie nodig en die kunnen we niet overlaten aan Trump en de belangen van de VS. We moeten ons voor vrede blijven inzetten en de militariseringsdoctrine bestrijden. Nederland en Europa zijn niet weerloos: Europese NAVO-landen hebben 700.000 méér actieve militairen dan Rusland, zij zijn beter getraind en bewapend, en hebben ongeveer drie keer zoveel militair materieel — ook zonder de VS. Dat zijn de feiten. In Oekraïne is een meerderheid voor het starten van vredesbesprekingen. Een staakt-het-vuren is nodig om levens te redden. Dat is niet hetzelfde als het weggeven van bezet gebied, maar een opmaat naar onderhandelingen waarvan alleen Oekraïne de uitkomst bepaalt. Onderhandelen is niet makkelijk, maar we moeten het blijven proberen. Het alternatief, een permanente oorlog, is geen alternatief. Praten over vrede mag nooit een taboe zijn. Dat zullen we blijven doen.

linksvoor

‘DE SP HEEFT DE JUISTE PLANNEN’

Voor de 49-jarige Peter Toering uit Leeuwarden is de strijd tegen onrecht meer dan een politieke keuze. ‘Ik ben altijd eerlijk over wat ik doe en oneerlijkheid doet echt wat met me. Daarom is verbinding maken met anderen erg belangrijk voor me, zowel tijdens mijn werk als privé. Pas dan kan je écht verschil maken.’ En die overtuiging bracht je naar de SP? ‘Ja, ik stemde eerder PvdA maar sinds de ruk naar rechts tijdens de paarse kabinetten sprak het programma van SP me meer aan. Nu vooral! Rechtse privatiseringen van nutsbedrijven heeft laten zien dat het totaal niet werkt. Het is belangrijk dergelijke voorzieningen weer van de gemeenschap te maken. SP heeft daar de juiste plannen voor.’ Waardoor werd je ook actief voor de partij? ‘Mijn vader zette zich jarenlang in voor D66 en thuis werd veel over politiek gepraat. Na het overlijden van mijn vader haalde ik met mijn moeder herinneringen op aan zijn politieke activiteiten. En mijn moeder, die wist van mijn afkeer van onrechtvaardigheid en mijn voorkeur voor SP, raadde me aan om daar ook iets mee te doen. Begin dit jaar werd ik lid en al snel werd ik gevraagd voor een vergadering.’ En nu trek je op de Instagram-pagina van de afdeling als volleerd activist van leer tegen het uitblijven van sociale woningbouw in Leeuwarden… ‘Ja! Thom, de afdelingsvoorzitter, vroeg of ik daar een opiniestuk over wilde maken. Dat wilde ik wel, ik mag graag schrijven. Maar mijn laptop kon ik gelijk weer dichtklappen: Thom pakte zijn videocamera en ik mocht alles vertellen voor de lens. Dat was even schrikken, maar kijk eens wat het filmpje heeft losgemaakt. Het is vaak bekeken en mensen gingen online ook met elkaar in gesprek over de sociale huur.’ Wat doe je naast je SP-activiteiten? ‘Ik werk als IT-administrator bij een kartonbedrijf en in mijn vrije tijd ben ik een fervent gamer. Daar begon ik mee toen ik acht was en daar ben ik nooit mee gestopt.’ tekst Peter Verschuren | foto Karen Veldkamp | jaargang 62 | nr.3 | najaar 2026 | TRIBUNE

CARTOON

Jan-Jacob Christiaanse