Skip to main content

Stadhuis van Weesp_LR_bladerpdf

Page 1

STADHUIS VAN WEESP

Het stadhuis van Weesp (1772-1776) is een architectonisch wonderwerk uit de achttiende eeuw, de tijd van de Verlichting. De jonge architect en stucadoor Jacob Otten Husly kreeg de eervolle opdracht om het nieuwe elan vorm te geven tijdens een bloeiperiode van de jeneverstad Weesp. Hij deed dit in de toen hypermoderne stijl van het neoclassicisme. Tegelijkertijd is de invloed van het Amsterdamse stadhuis (1648-1667) zichtbaar, dat als geen ander de principes van goed bestuur verbeeldde. Het Weesper stadhuis vormt al 250 jaar het bestuurlijke hart van de stad. Het is door zijn karakteristieke vormgeving het symbool van een gemeenschap geworden.

STADHUIS VAN WEESP MONUMENT VAN DE VERLICHTING CHRISTIAN PFEIFFER PIETER VLAARDINGERBROEK


STADHUIS VAN WEESP MONUMENT VAN DE VERLICHTING CHRISTIAN PFEIFFER PIETER VLAARDINGERBROEK


1 Windwijzer op het dak van het stadhuis, met verwijzing naar het oude wapen met de kerk. (Christian Pfeiffer)


Inhoud

7 9

Voorwoord Het stadhuis van Weesp: Otten Husly’s vroege meesterwerk

CHRISTIAN PFEIFFER

PIETER VLAARDINGERBROEK

15 Weesp 22 De aanloop naar rijkdom, de bierbrouwerij 26 Economische hoogtij met de jenever 32 Weesp heeft stedelijke ambities 42 De stadhuizen die voorgingen 47 Besturen in het stadhuis: schout, schepenen en de vroedschap 51 Een economisch hoogtepunt 58 Families en intieme banden 66 Bundeling van kennis en kapitaal 69 Het Weesper wapen: blauw-wit-blauw 71 Het besluit: een nieuw stadhuis moet er komen 75 De keuze voor de jonge Husly 81 Willem V bezoekt de bouwplaats 82 Monument van de Verlichting 84 Bouwzangen voor Abraham d’Arrest jr. 87 Na de oplevering: de overgang naar een nieuwe tijd 93 De doodstraf 98 De negentiende eeuw: de Fransen vertrekken en een nieuw bestuursstelsel 101 Stadsmuseum Weesp: al meer dan een eeuw op de tweede verdieping 104 De twintigste eeuw: van Duitse bezetting tot sloopdreiging

116 De eerste stadhuizen en het Grote Plein 121 Het functioneren van het stadhuis en het stadsbestuur 124 Stadhuis-activiteiten en plan van eisen 127 Bouwen in de nieuwe stijl van het neoclassicisme 132 Voorontwerpen van drie architecten: Van der Hart, Druck en Otten Husly 150 Otten Husly ontwerpt door 164 De bouwgeschiedenis van het stadhuis 192 De kwaliteit van het huidige gebouw en de schoonheid van het detail 218 Architectuurtekeningen: de schat van Weesp 222 De geschiedenis tot nu

112 De beslissing die niet viel in het stadhuis

229 Het mooiste stadhuis van Amsterdam… 230 Noten 235 Archieven & Literatuur 238 Register 240 Colofon


8


HET STADHUIS VAN WEESP: OTTEN HUSLY’S VROEGE MEESTERWERK Het stadhuis aan de Nieuwstraat (17721776) is het meest trotse gebouw van Weesp. Het is dé architectonische uitdrukking van een stad, die – zonder het te weten – haar hoogtepunt misschien al had beleefd. Het zelfbewustzijn en het aanwezige kapitaal waren echter nog zo groot, dat de stadsbestuurders als vanzelfsprekend de opdracht gaven voor een monumentaal stadhuis. Een rijk gebouw, een grootse gevel en veel ruimte. Begane grond, twee verdiepingen en een kap boden plaats voor alle activiteiten van het stadsbestuur. Het gebouw met natuurstenen voorgevel verheft zich boven zijn omgeving, de hoog uitstekende toren is een uiting van het bijzondere karakter van het gebouw. Het stedelijk prestige van de jeneverstad die ongeveer 3000 inwoners telde, werd op deze manier perfect uitgedrukt. Tegelijkertijd was het gebouw een uitdrukking van de tijdsgeest, van de Nederlandse Verlichting, die terugverlangde naar de goede oude tijd van de zeventiende eeuw, toen de burgers nog ondernemend waren en zo anders leken dan de renteniers en regenten van de achttiende eeuw. Toen deugd nog regeerde, in

plaats van de decadentie van de achttiende eeuw. De Verlichting van het streven naar de nieuwe mens, die de eenvoud weer omarmde. Die zich verdiepte in de natuur en streefde naar het encyclopedisch vastleggen van kennis. Deze tijdsgeest werd verbeeld door de nieuwe stijl van het neoclassicisme, waarin de zuivere regels van de klassieke architectuur weer de hoofdrol speelden, in plaats van de irrationele stijl van de rococo, waarin de sierlijke asymmetrie hoogtij vierde. Van dat neoclassicisme is het stadhuis van Weesp een van de vroegste voorbeelden in Nederland. De expertise om het stadhuis te ontwerpen, was niet in Weesp aanwezig. Daarvoor wendde men zich tot het naburige Amsterdam, waarmee Weesp altijd nauwe contacten had onderhouden. Expertise op het gebied van stadsvergroting en monumentaal bouwen werden al in de zestiende en zeventiende eeuw uit de Amstelstad betrokken. De schilder Cornelis Anthonisz maakte in de zestiende eeuw een kaart van Weesp, de Amsterdamse stadslandmeter Lucas Jansen Sinck ontwierp de stadsvergroting van de Nieuwstad (1613) en zijn opvolger Cornelis Danckerts de Rij deed opmetingen omstreeks 1650.1 Het culturele hart van de Republiek zou ook bij

3 Het stadhuis van Weesp in 1922. (RCE)

9


CHRISTIAN PFEIFFER / PIETER VLAARDINGERBROEK

de bouw was het dat verre van en zelfs revolutionair te noemen. De Weespers gaven Weesp daarmee haar eigen stedelijke paleis, rechtstreeks geïnspireerd op dat andere stedelijke paleis, dat aan de Dam in Amsterdam. Want Weesp wilde graag Amsterdam zijn. Zo geschiedde overigens ook, want Weesp werd uiteindelijk Amsterdam, bijna 250 jaar later. En zelfs binnen Amsterdam, zetelt het Weesper bestuur nog steeds op de plek waar het toen werd bedacht, best knap. Dat het stadhuis bijzonder was, is ook afleesbaar aan de (kunst)historische literatuur die over het gebouw verschenen is. Al in 1776 berichtte de Maandelijkse Nederlandsche Mercurius over het net geopende stadhuis, voorzien van een afbeelding en een beschrijving van de hand van Otten Husly. Franciscus Boogaard gaat in zijn Beschrijving van Weesp en Weespercarspel uit 1849 uitgebreid in op het stadhuis, dat hij als ‘één der fraaiste in Nederland’ en ‘Eenigermate in den smaak van het tegenwoordig Paleis te Amsterdam voltrokken’ omschreef, waarmee hij blijk gaf de Amsterdamse invloed te herkennen.2 In 1891 werd het stadhuis opgenomen in een inventarisatie van monumenten in Noord-Holland en daarbij beschreven.3 In 1958 werd voor het eerst uitgebreid archiefonderzoek gedaan naar de bouw en verscheen het fundamentele onderzoek van A. Stork in het Bulletin KNOB.4 In 1995 schreef Marike van den Berg haar afstudeerscriptie over het stadhuis, waarin zij het gebouw in het oeuvre van Otten Husly plaatste en ook de iconografie of beeldtaal

de bouw van het Weesper stadhuis een allesbepalende rol spelen: de ontwerper van het nieuwe stadhuis woonde aan de Amsterdamse Prinsengracht op het huidige nummer 738: Jacob Otten Husly. Ook het specialistische steenhouwerswerk zou geheel in Amsterdam uitgevoerd worden, maar de overige werkzaamheden werden zoveel mogelijk door Weesper aannemers gedaan. Op die manier gaf de nieuwbouw ook een impuls aan de lokale ambachtslieden, die overigens vaak lid waren van de vroedschap (gemeenteraad) van de stad. Men had in de achttiende eeuw een net iets andere kijk op het begrip belangenverstrengeling dan wij tegenwoordig… Dit alles resulteerde in het meesterwerk van Jacob Otten Husly, dat zich als een monumentale dissonant in de oude, kleine binnenstad van Weesp aftekent. Het contrast met de stad en de naastgelegen vijftiende-eeuwse Grote Kerk had niet groter kunnen zijn. Hier manifesteert zich een strijd tussen kerk en burgerij, tussen de middeleeuwen en de Verlichting, tussen het oude fijne weefsel van de percelen van de binnenstad en het moderne denken van een gebouw als conceptueel kunstwerk. Het belichaamt enerzijds het heimwee naar de hoogtijdagen van de Republiek en straalt anderzijds het vertrouwen uit van een stadsbestuur dat dacht dat de beste jaren nog moesten komen. Sinds de bouw begon in 1772 zijn meer dan 250 jaar verstreken. In die tijd heeft het stadhuis zich ontwikkeld tot het beeldmerk van de stad Weesp. Hoe vanzelfsprekend het stadhuis nu ook is, tijdens 10


HET STADHUIS VAN WEESP: OTTEN HUSLY’S VROEGE MEESTERWERK

worden Wouter van Dijk, Annick Kothuis, Iren de Kruif, Marloes Koelewijn en Dorien Partiman-Stet van het RegionaalHistorisch Centrum Vecht en Venen hartelijk bedankt, terwijl David Mulder van het Stadsarchief Amsterdam zeer behulp­ zaam is geweest bij het opsporen van de achttiende-eeuwse bouwtekeningen. De auteurs bedanken Lisette Zijp en Lisette Stins van Stadsmuseum Weesp voor het openen van alle deuren in het gebouw en Monique van Drunen van de Gemeente Amsterdam voor de toegang tot de steigers en het dak bij de renovaties. De auteurs zijn de uitgever in de persoon van Johan de Bruijn dankbaar voor zijn bereidheid het boek uit te geven, terwijl zij Karin Westerink van de Gemeente Amsterdam erkentelijk zijn voor haar inzet om het boek mogelijk te maken. Om uiteenlopende redenen bedanken de auteurs Bas Jan van Bochove, Jaap Boonstra, Pol Bruijs, Edwijn Buijsen, Margriet van Eikema Hommes, Jan van ’t Hof, Jochem Kamps, Leonieke Polman, Gerrit Vermeer, Annemieke van der Vegt, Anna Vlaardingerbroek, Kees Vlaardingerbroek en Silvia Zieltjens.

van het gebouw nader onderzocht.5 In 2008 verscheen de belangwekkende deelstudie over de vloer van de burgerzaal van Inger Groeneveld.6 Richtinggevend voor dit boek waren de publicaties van Thomas von der Dunk, die verenigd zijn in Een Hollands Heiligdom (2007), ondanks het feit dat hij aan het stadhuis van Weesp slechts beperkte aandacht schenkt. Het door hem gelegde verband tussen de Verlichting en de Nederlandse architectuur van de late achttiende eeuw, bleek echter zeer goed bruikbaar. Onmisbaar voor het schrijven van dit boek was het vele onderzoekswerk over Weesp van Ida Kemperman en Aukje Zondergeld-Hamer.7 Dit boek vertelt het verhaal van het stadhuis van Weesp op twee manieren. Christian Pfeiffer schrijft al jaren over Weesp en vertelt over de context van het stadhuis, over de levenslijn van Weesp en de opbouw naar die belangrijke achttiende-eeuwse jaren. Pieter Vlaardingerbroek helpt ons het stadhuis architectonisch te begrijpen, als vroeg en bijzonder voorbeeld van een neoclassicistisch wonderstuk. Schrijven doe je alleen, maar de hulp van anderen is daarbij onontbeerlijk. Een speciaal woord van dank aan Ida Kemperman, die een eerder manuscript van het boek heeft gelezen. Christian werd bijgestaan door de meelezers André Verheul, Cees Pfeiffer en Ellen Pouwels, die een eerdere versie van zijn stuk van commentaar voorzagen. Bij Pieter waren dat Els Kooij-Bas, Krijn van den Ende en J. Vlaardingerbroek. Voor hun hulp bij het archiefonderzoek

Afbeelding volgende pagina: 4 Privilege, uitgegeven in 1355 door graaf Willem V van Beieren aan de stad Weesp, waarin Weesp stadsrechten krijgt. (SAA GAW028-13 nr 49)

11


ECONOMISCH HOOGTIJ MET DE JENEVER Jeneverstoken als bron van echt grote rijkdom, in geldelijke en culturele zin, blijkt al echter zo’n 300 jaar eerder geslagen. Toen in de veertiende eeuw in Zuid-Europa de kunst van het distilleren (het onttrekken van alcohol uit laagalcoholische dranken om sterke drank te maken) werd ontdekt, verspreidde deze nieuwe uitvinding zich als een olievlek over Europa. Het zou Weesp roem, geld én een nieuw stadhuis opleveren.

aanwezig, net zoals de aanvoer- en handelsroutes naar Amsterdam en nog steeds was het Weesper stadsbestuur zeer tolerant jegens de nog grotere vervuilingen die de stokerijen met zich meebrachten. Halverwege de zeventiende eeuw waren er naar schatting veertig kleine stokerijen in de stad die samen honderdduizenden liters jenever produceerden, voornamelijk voor de Amsterdamse haven.17 Naar verluidt nam de VOC alleen Weesper jenever mee. Niet alleen de Weespers verdienden veel geld aan jenever, maar ook het stadsbestuur. Accijns, de belasting op drank, werd in die tijd namelijk nog lokaal geheven. Het vormde een dankbare bron van inkomsten voor het stadsbestuur. Weesp zou in de loop van haar geschiedenis drie bloeiperioden kennen in de jeneverstokerij, waarvan deze, de periode in de zeventiende eeuw, de meest indrukwekkende was, al is er tegelijkertijd ook het minste over bekend. Weesp was in die jaren met zekerheid de grootste jeneverstokende stad van de Lage Landen, een status die later niet meer bereikt zou worden. Harde cijfers ontbreken, maar het is niet onwaarschijnlijk dat de Weesper economie halverwege de zeventiende eeuw piekte op een manier die eeuwen daarna niet geëvenaard zou worden.

In Nederland, en ook in Weesp, was bier en jeneverbes voorhanden en zo werd de Hollandse jenever uitgevonden. Jenever is niks anders dan een destillaat van bier zonder hop en op smaak gebracht met jeneverbes. Het was een goedkoop inlands alternatief voor de dure Franse brandewijn. Omdat er ook medicinale werkingen aan jenever toegedicht werden was het drinken van jenever al snel populair. Ook aan boord van schepen was veel jenever: het was de enige drank die in de tropen niet bederft, dit in tegenstelling tot water en bier. Met de in de Gouden Eeuw belande Amsterdammers als grote buur zagen de Weespers een gat in de markt en schakelden zij grotendeels over van bierbrouwen naar jeneverstoken. De kennis van het brouwen was immers al in de stad 26


ECONOMISCH HOOGTIJ MET DE JENEVER

13 Gezicht op de Hoogstraat in Weesp, met vaten op de kade. 1766 naar de tekening van J.H. Müntz. (SAA GAW143 2 A.1.3.1)

14 De VOC was op weg naar Indië een grote afnemer van Weesper jenever. Schilderij van de VOC voor Batavia, toegeschreven aan Abraham Storck, 1699. (Rijksmuseum SKA-739)

27


DE STADHUIZEN DIE VOORGINGEN Elk dorp heeft een dorpshuis, elke stad een stadhuis, elke gemeente een gemeentehuis en elke provincie een provinciehuis. Daar waar gemeenschappen zich vormen, ontstaat behoefte aan een plek voor samenkomst en vertegenwoordiging van het bestuur. Of het nu een formeel of informeel bestuur is.

Zo is het stadhuis zoals we dat nu aan het Grote Plein kennen niet het eerste stadhuis van Weesp. Het is inmiddels alweer het derde exemplaar dat door het stadsbestuur werd neergezet. Het eerste stadhuis stond ook niet daar, maar aan de Hoogstraat: de plek waar Weesp ooit begon. Bij de kerk, die toen duidelijk dominanter was in de verhoudingen tussen kerk en staat.

29 Zicht op de Hoogstraat vanaf de Vecht. Het oude stadhuis is rechts naast de kerk zichtbaar, met een eigen kleine toren. Situatie 1649, verbeelding uit 1724 door Jacobus Stellingwerff. (NHA 359 4234)

42


DE STADHUIZEN DIE VOORGINGEN

1551, maar werd in 1408 al genoemd als plek waar de stedelijke rechtspraak is ondergebracht.24 Begin zeventiende eeuw voldeed dit stadhuis niet meer en in 1629 startte de zoektocht naar een nieuw onderkomen. Dat resulteerde volgens Pieter Vlaardingerbroek, zie verderop in het boek, in een nieuwbouw van een stadhuis en gebouw voor de schutterij aan de Nieuwstraat, op de plek van het huidige stadhuis. De Nieuwstraat was toen echter nog geen straat maar een gracht: de Grobbe. Die werd op die plek wel overspannen met een brug: de stadhuisbrug. 25

Aan de Hoogstraat liep in de middeleeuwen de veertiende-eeuwse stadsmuur van de stad gewoon door aan de kant van de rivier de Vecht. Hij was hoogstwaarschijnlijk omstreeks 1400 helemaal voltooid. Aan de rivierkant waren ter verdediging van de stad acht rondelen, halfronde torens. Aan de stadszijde van de muur waren in die rondelen huizen gesitueerd, zoals nu nog te zien bij de muurhuizen in Amersfoort. In het rondeel achter de Grote Kerk kwam het eerste stadhuis. In welk jaar is onbekend, het stadhuis werd voor het eerst ingetekend op de plattegrond van Weesp van Cornelis Anthonisz. uit

43


VOORONTWERPEN VAN DRIE ARCHITECTEN: VAN DER HART, DRUCK EN OTTEN HUSLY Het stadsbestuur zal de hoop hebben gekoesterd dat een nieuw stadhuis de bevestiging zou zijn van de bestaande macht en het begin van een nieuwe bloeitijd. Zelfbewustzijn is vaak een eerste aanzet voor groei. Geloof in eigen kunnen is de eerste stap naar succes. Het stadhuis moest dat uitstralen. Hun hoop zou echter niet uitkomen. De stad die rijk was geworden door de jeneverindustrie moest omstreeks 1780 met lede ogen aanzien hoe Schiedam de leidende positie overnam. In 1772 was er echter geen reden om bij de pakken neer te zitten. Weesp liet een monumentaal gebouw neerzetten, dat we nu kennen als het gaafst bewaarde stadhuis in de neoclassicistische stijl in Nederland met de meest spectaculaire marmeren vloer binnen onze landsgrenzen. Voordat het zover was, werd over het nieuwe gebouw overlegd en gediscussieerd. Zij die niet tegen waren, moesten actieve voorstanders worden om draagvlak te creëren.

Renovatie of nieuwbouw?

Grote stedelijke projecten kosten geld en dat leidt bijna automatisch tot vragen in de maatschappij. ‘De heren op het pluche zorgen wel erg goed voor zich-

zelf ’ en ‘ze kunnen het beter uitgeven aan dingen, waar iedereen profijt van heeft’ zijn uitspraken van alle tijden. Het is daarom raadzaam een bestuurlijk traject te kiezen om dergelijke kritiek te pareren en draagvlak te creëren. In het geval van het stadhuis werd de vraag gesteld of nieuwbouw wel nodig was. De presiderend burgemeester vroeg op 4 april 1771 aan de vroedschap of het stadhuis verbeterd of vernieuwd moest worden. De burgemeesters hadden ‘twee differente projecten’ laten maken aan de hand waarvan de discussie gevoerd werd.111 In het archief worden diverse tekeningen bewaard die toen op tafel moeten hebben gelegen: die van het oude stadhuis en een ontwerp voor een nieuwe gevel, die voor de bestaande constructie moest worden geplaatst. (afb. 86 en 94) Dit ontwerp was dermate ongelukkig, dat de vroedschap de burgemeesters opdracht gaf om nader advies uit te brengen. In de tussentijd consulteerden de burgemeesters enkele ‘lieden in de bouwkunde ervaren’. Het waren drie architecten die op de een of andere manier een link hadden met de Amsterdamse Academie. Op 29 augustus 1771 deden de burgemeesters verslag van deze consultatie aan de vroed-

132


VOORONTWERPEN VAN DRIE ARCHITECTEN: VAN DER HART, DRUCK EN OTTEN HUSLY

94 Project voor een nieuwe gevel voor het oude stadhuis door een onbekende architect. (SAA, GAWstadhuis_0047)

schap. Er lijkt sprake van een besloten prijsvraag. Naast Otten Husly was aan twee andere, in Amsterdam gevestigde architecten gevraagd een ontwerp te leveren: Liborius Druck en Abraham van der Hart. Een dergelijke consultatie was niet uniek; in 1778 gebeurde iets soortgelijks bij het ontwerp van het koorhek in de Sint Jan in Gouda (1778-1782). 112 (afb. 95) Van een open prijsvraag – zoals in 1774 bij het Groninger stadhuis of in 1786 bij Felix Meritis te Amsterdam – lijkt echter geen sprake.113 Daarnaast is het niet bekend of de architecten voor Weesp aanwijzingen voor hun ontwerpen mee hebben kregen. Van een programma van eisen – zoals bij

het Groninger stadhuis – is in elk geval niets bekend. Liborius Druck (1744-?) kwam uit Brugge en was opgeleid in de ZuidNederlandse traditie van de monumentale bouwkunst. Hij had ervaring opgedaan bij de bouw van het Brusselse paleis van de gouverneur-generaal Karel van Lotharingen (1765). Het huidige België behoorde tot het Habsburgse Oostenrijk en Karel fungeerde als leider van de regering voor zijn schoonzuster, keizerin Maria Theresia. In Brussel was het internationale neoclassicisme al volop in zwang, gevoed door de aanwezigheid van Parijse architecten. In Frankrijk stamden de eerste neo-

133


PIETER VLAARDINGERBROEK

142 Het trappenhuis van de eerste verdieping naar de tweede, voorzien van een marmeren lambrisering. (RCE)

lijk, want op sommige plekken moest Otten Husly noodgedwongen afwijken. In de as van de trap, waar hij geen pilaster kon maken, loopt een zwarte band aan op een deur. (afb. 144) En ook bij het balkon lukte het niet helemaal, omdat de pilasters door de scheefstand van de voorgevel enigszins naar rechts verschoven moesten worden. De as van de pilasters

staat daardoor niet in de as van de zwarte banden van de vloer. (afb. 145) Daarnaast moest de vloer aan de zijde van de schuin geplaatste voorgevel in een driehoekige vorm eindigen. Hier manifesteert zich het nadeel van de keuze van Otten Husly en de intelligentie van de niet gekozen oplossing van Druck, die wel een rechthoekige burgerzaal had ontworpen.

200


DE KWALITEIT VAN HET HUIDIGE GEBOUW EN DE SCHOONHEID VAN HET DETAIL

143 De unieke marmeren vloer van de burgerzaal op de eerste verdieping. (RCE)

144 De overgang tussen het trappenhuis en de vloer van de burgerzaal met de zwarte band in het midden van de trap. (RCE)

145 De vloer van de burgerzaal bij de voorgevel, die eindigt in een driehoekige vorm, terwijl de pilasters niet precies in de as van de zwarte banden staan. (RCE)

201


PIETER VLAARDINGERBROEK

161 Jacob Otten Husly, doorsnede van de lambrisering voor kamers op de tweede verdieping, 1773. (SAA, GAWstadhuis_0090)

220


ARCHITECTUUR-TEKENINGEN: DE SCHAT VAN WEESP

162 Jacob Otten Husly, de gevelwanden rond de binnenplaats, die naast elkaar getekend zijn maar die (indien uitgevoerd) haaks op elkaar staan, 1773. (SAA, GAWstadhuis_0066)

163 Jacob Otten Husly, onuitgevoerd ontwerp voor de vierschaar in hout. (SAA, GAWstadhuis_0073)

221


Colofon Uitgave WBOOKS, Zwolle info@wbooks.com wbooks.com Tekst Christian Pfeiffer Pieter Vlaardingerbroek Ontwerp Maarten Evenhuis © 2026 WBOOKS Zwolle / de auteurs Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. De uitgever heeft ernaar gestreefd de rechten met betrekking tot de illustraties volgens de wettelijke bepalingen te regelen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden. Van werken van beeldende kunstenaars aangesloten bij een CISAC-organisatie is het auteursrecht geregeld met Pictoright te Amsterdam. © c/o Pictoright Amsterdam 2026.

ISBN 978 94 625 8795 3 NUR 648, 693 Dit boek kwam mede tot stand dankzij financiële steun van

240


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Stadhuis van Weesp_LR_bladerpdf by WBOOKS - Issuu