Skip to main content

Museumtijdschrift 3-2019

Page 1

nr 3 april-mei 2019 • € 9,95 • verschijnt 8x per jaar diap

Den Haag

Carel Visser

Ode aan nestor van de beeldhouwkunst Wassenaar

nr 3 • 2019

Do Ho Suh

Beeldschone ruimtes over thuiszijn ‘s-Hertogenbosch

Van Spaendoncks

T/M 1 SEP 2019 BRANDING ROTTERDAM (1917-1926) DE INTERNATIONALE AVANT-GARDE IN ROTTERDAM

De beste bloem­ schilders van hun tijd

+ de tentoonstellingsagenda 36 pagina’s gratis bijlage

gsagenda stellin ht e overzic tentoston complet het mee

diap

TILBURG

ORN House

for Sale

APELDO

Museum

14

nde Lustwara

APR

05

MEI

26

MEI

26

MEI

T/M 1 SEP 2019

BEZOEK DE PARELS VAN HET NIEUWE BOUWEN

MET CHABOT NAAR VAN NELLE

foto Ossip van Duivenbode

IEDERE ZA & ZO RECHTSTREEKS MET EIGEN BUS

MARIA LASSNIG

BP

Amsterdam

BP BP

nr 3 / dschrift

umtij

e bij muse

gratis bijlag

foto Jannes Linders

WASSILY KANDINSKY (1866-1944), Grosse Studie, 1914, olieverf op doek, 101×79,3 cm. collectie Museum Boijmans Van Beuningen

ASSEN Drents

2019

ww


INHOUD-

Beeld omslag: Maria Lassnig, ‘Dame mit Hirn’, ca. 1990-99, olieverf op doek, 125 x 100 cm, © Maria Lassnig Foundation

museumtijdschrift.nl nr. 3 / april-mei 2019

32 26

20 60

6


66 40

MODERNE KUNST

20 Maria Lassnig

Met haar drastische portretten kruipt zij nog altijd onder de huid door Frits de Coninck MODERNE KUNST

26 Carel Visser

Nestor van de beeldhouwkunst haalde drama uit plaatijzer door Linda Boersma OUDE KUNST

32 Bloemschilders in Parijs Do Ho Suh, courtesy de kunstenaar en Victoria Miro, Londen/VenetiĂŤ (foto: Daniel Dorsa)

Het succes van Gerard en Cornelis van Spaendonck door Adrienne Quarles van Ufford HEDENDAAGSE KUNST

11-18

71-77

MUSEUM - KORT 30 Museumtijdschrifttips: de mooiste tentoonstellingen in binnen- en buitenland

MUSEUM & MEER het atelier Remy Jungerman de gevestigde Giny Vos de nieuwkomer Jenny Lindblom boeken & meer

COLUMNS

39

Maria Barnas Roger Hiorns

52

Oek de Jong Van Gogh in filmbeelden

40 Do Ho Suh

Beeldschone transparante ruimtes over ontheemding en thuiszijn door Annet Withagen OUDE KUNST

46 Superster avant la lettre Von Goethes enorme belang voor de beeldende kunst door Homme Siebenga DESIGN

54 Parallel universum

Megalomane reis langs de geschiedenis van sciencefiction door Edo Dijksterhuis HEDENDAAGSE KUNST

60 Jessica Stockholder

Kleurige stillevens met sinaasappels en winkelmandjes door Esther Darley ERFGOED

66 Middeleeuwse tuinen

Zowel in oost als in west was de tuin oord van nut en bespiegeling door Theo Toebosch

7


D N E G N A H F A & R E Z IJ S ’ I M SALA


Carel Visser was de nestor van de Nederlandse modernistische beeldhouwkunst. Hij hakte, stapelde en vouwde. Hij haalde drama uit pijpen en plaatijzer. Museum Beelden aan Zee eert hem met een overzicht. DOOR LINDA BOERSMA

‘Glasrivier’, 1985, rubber, metaal, autolak en glas, 70 x 500 x 400 cm, Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen (foto: Jannes Linders, Rotterdam)

27


BLOEMEN in oorlogstijd


Gerard en Cornelis van Spaendonck waren de beste bloemschilders uit hun tijd. Vanuit Brabant trokken ze naar Parijs en begaven zich daar al gauw in de hoogste kringen.

W

DOOR ADRIENNE QUARLES VAN UFFORD

boven: Gerard van Spaendonck, Snuifdoos met miniatuur van een bloemstilleven, z.j., schildpad en gouache, dia­meter 9 cm, ’s-Her­togenbosch, Het Noord­brabants Museum links: Gerard van Spaendonck, ‘Bloemstil­ leven met albasten vaas’, 1783, olieverf op doek, 80.5 x 64 cm, Amsterdam, Rijksmuseum

at doet een guillotine op een tentoonstelling over achttiende-eeuwse bloemschilderkunst? Dat is wel het allerlaatste wat je daar verwacht tegen te komen. Toch vat het gruwelijke beulswapen treffend het tijdvak samen waarin de Tilburgse broers Gerard (1746-1822) en Cornelis (1756-1839) van Spaendonck leefden: de periode rond de Franse Revolutie (1789). Paul Huys Janssen, conservator van Het Noordbrabants Museum in Den Bosch en samensteller van ‘De geur van succes. Gerard & Cornelis van Spaendonck, bloemschilders in Parijs’, heeft lichtjes in zijn ogen als hij vertelt hoe de beide broers, die in Parijs werkten in dienst van koning Lodewijk XVI, ook na diens onthoofding in 1793 rustig door konden gaan met dat waar ze zo goed in waren: het schilderen van bloemstukken. Het leven in de Franse hoofdstad stond op zijn kop, rellen waren aan de orde van de dag en de zuivering onder het schrikbewind van Maximilien de

Robespierre van 1793-94 kostte zo’n veertigduizend mensen het leven. Maar Frankrijk zou Frankrijk niet zijn als er al die tijd kennelijk niet ook gewoon een behoefte aan luxegoederen zou bestaan. En precies daarvan leefden de broers Van Spaendonck. Gerard van Spaendonck, de oudste van de twee, was op z’n 22e in Parijs gearriveerd. Hij kwam vers van de Antwerpse Academie, na een studie van zes jaar. Het was 1769. Hij was goed opgeleid en moet uitstekende aanbevelingsbrieven op zak hebben gehad, want al direct had de jonge schilder succes in de Franse hoofdstad. “Hij verkeerde meteen in de beste kringen.”

DAUWDRUPPELS Van Spaendonck maakte bloemstukken die hun weerga niet kenden en schilderde rozen, tulpen, riddersporen of willekeurig welke andere bloemsoort, die eruitzien alsof ze net geplukt zijn, de dauwdruppels er nog op, met een bijtje erbij dat op de geur lijkt af te komen. Bloemschilderkunst was al bijzonder geliefd op dat moment. Overal kwam je in die tijd bloemen tegen, als versiering van snuifdozen, als wanddecoratie of in de kunst. En Van Spaendonck was nou juist daarin een meester, duidelijk op zeventiende-eeuwse Hollandse meesters voort-

33


EEN HUIS IN TWEE KOFFERS Dwalen door de doorzichtige ruimtes van Do Ho Suh is als dwalen door een virtuele werkelijkheid. De poëtische architectuur roept herinneringen op aan dat ene huis waarin je zelf hebt gewoond. DOOR ANNET WITHAGEN

‘Main Entrance, 348 West 22nd Street, New York, NY 10011, USA’, 2016, polyester, roestvrij staal, 312,3 x 174,1 x 214,7 cm, Wassenaar, Museum Voorlinden, © Do Ho Suh

40


‘Passage/s’, 2017 (detail), polyester, roestvrij staal, variabele afmetingen, © Do Ho Suh, courtesy de kunstenaar/Lehmann Maupin Gallery, New York, Hong Kong, Seoul en Victoria Miro, Londen, Venetië

41


VOLGEND NUMMER Weefsels, beelden en zwierige schilderijen Bauhaus& Textiel

Charlotte van Pallandt

Federico Zandomeneghi

20-90-40-0 cmyk

Koen Taselaer, 'A slightly inaccurate but nonetheless lightly entertaining story of the Bauhaus' (detail), 2018

'Portret van Hermen Molendijk, burgemeester van Amersfoort', 1960, collectie Rijksmuseum Amsterdam

'Fanciulla dormiente (A letto)' (detail), 1878, Gallerie degli Uffizi, Florence

Museumtijdschrift nummer 4 ligt op 28 mei in de winkel

Meer lezen? Kijk op www.museumtijdschrift.nl voor actuele informatie, tips, recensies en interviews

Museumtijdschrift verschijnt 8 x per jaar

(om de 6 weken en tijdens zomer en winter om de 8 weken)

Een prachtig welkomstcadeau voor nieuwe abonnees

ele steun van zijn kunstvrienden gaat kuren in Davos en kennismaakt met de Duitse expressionist Ernst Ludwig Kirchner. Kleurrijke en veelzijdige kunstenaars als H.N. Werkman, Jan Altink, Johan Dijkstra en Jan van der Zee raken aangestoken door Wiegers’ experimenteerdrift. Ook vernieuwende architecten, beeldhouwers, letterkundigen en de toonkunstenaar Daniël Ruyneman worden lid

Steve Schapiro, David Bowie In Diagonal Stripes, 1974 © Getty Images

JCK.NL/KABBALA

de vereniging in een stroomversnelling als Jan Wiegers, een van de oprichters, met financi-

en trekken met hun netwerk aan contacten De Ploeg de internationale avant-garde in. Dit boek richt de schijnwerper op De Ploeg in de stormachtige jaren twintig, met lokale miskenning naast internationaal succes, en scherpe meningsverschillen naast vruchtbare samenwerking.

DE PLOEG AVANT-GARDE IN GRONINGEN 1918-1928

DE PLOEG – AVANT-GARDE IN GRONINGEN 1918-1928 De schijnwerpers staan op kunstenaarsstroming De Ploeg in de stormachtige jaren twintig. Met lokale miskenning naast internationaal succes, en scherpe meningsverschillen naast vruchtbare samenwerking. Met kleurrijke en veelzijdige kunstenaars als Jan Wiegers, H.N. Werkman, Jan Altink en Johan Dijkstra.

cadeau bij een jaarabonnemen t

et Grote Gouden Eeuw Boek geeft een compleet overzicht van de

h

schilderkunst uit één van de meest opmerkelijke perioden

in de Nederlandse geschiedenis.

De zeventiende eeuw noemt men vaak de Gouden Eeuw vanwege de grote rijkdom die toen werd vergaard, en de indrukwekkende

cadeau bij een tweejarig abonnemen t

h E t G rOt E

29 MAART T/M 25 AUGUSTUS 2019

stimuleert onderlinge uitwisseling en verbaast het Groningse publiek met de kwaliteit van de eerste expositie. Dan raken de activiteiten van

cadeau bij een jaarabonnemen t

GOUDEN EEUW bOEk

DE KUNST VAN DE JOODSE MYSTIEK

in de zomer van 1918 dat het tijd wordt om het braakliggende Groningse kunstleven vruchtbaar te maken. De kunstkring die ze oprichten

AVANT-GARDE IN GRONINGEN DE PLOEG 1918-1928

KABBALA

Avant-garde in Groningen. De Ploeg 1918-1928 De Ploeg: een groep jonge kunstenaars besluit

h E t G rOt E

GOUDEN EEUW bOEk

In deze reeks verschenen eerder

cultuur die tot bloei kwam. Het was vooral de schilderkunst die

daarin uitblonk. Talloze schilders met groot talent schiepen geJeroen Giltaij werd na zijn studie in

Het Grote 40-45 Boek

durende die hele eeuw meesterwerken, die na ruim vier eeuwen

1972 assistent-conservator teken-

nog steeds bewondering wekken. Hun schilderijen behoren tot de

kunst in het Museum Boijmans

pronkstukken van musea waar dan ook ter wereld.

Van Beuningen, waar hij de catalo-

Aan het begin van de zeventiende eeuw begon men landschappen,

gus schreef van de tekeningen van

stillevens, taferelen uit het dagelijks leven, zeegezichten en kerk-

Rembrandt en zijn school. In 1978

interieurs te schilderen zoals nog niet eerder was vertoond. Het

René Kok en Erik Somers

in samenwerking met het niod Het Grote Jaren 50 Boek

Paul Brood, René Kok en Erik Somers

werd hij hier hoofdconservator

lijkt alsof de schilders hun dagelijkse omgeving wilden vastleggen,

in samenwerking met het

oude schilders en beeldhouwkunst

maar zij deden dat allemaal in het atelier achter de ezel. De

Nationaal Archief

en organiseerde hij verschillende

schilders hadden een verbeeldingskracht die men zich nu niet

tentoonstellingen, onder meer over

meer kan voorstellen. De hele eeuw lang dienden zich nieuwe

Het Grote Boerderijen Boek

thema’s in de zeventiende-eeuwse

talenten met een eigen stijl aan. De schilderkunst van de Gouden

Ben Kooij en Judith Toebast

schilderkunst. De catalogus van de

Eeuw kenmerkt zich door een niet aflatende creativiteit, de

in samenwerking met de

tentoonstelling over de architec-

enorme productie en een stijl, die uniek was en kenmerkend

Rijksdienst voor het Cultureel

tuurschilderkunst werd in 1991

voor die tijd. De grote namen Rembrandt, Vermeer en Frans Hals

Erfgoed

bekroond met de Prix Minda de

zijn wereldberoemd, maar ook de schilderijen van meesters met

Gunzburg. Hij promoveerde in

minder bekende namen zijn vaak prachtig, heerlijk, kostelijk of

1997 op de Siciliaanse verzamelaar

indrukwekkend.

Antonio Ruffo, die schilderijen bij Rembrandt bestelde. In 2004 ver-

Het Grote Gouden Eeuw Boek is geschreven en samengesteld door

scheen zijn beknopte overzicht van

Jeroen Giltaij, oud-hoofdconservator Oude Schilderkunst in het

de schilderkunst van de Gouden

Museum Boijmans Van Beuningen.

h E t G rOt E

GOUDEN EEUW bOEk

Eeuw, uitgangspunt voor dit boek.

j e ro e n g i lta i j

WWW.WBooKS.CoM

ESCHER OP REIS

HET GROTE GOUDEN EEUW BOEK

Dit boek volgt M.C. Escher op zijn fysieke en mentale reizen. De reis begint in 1898 als Escher in Leeuwarden wordt geboren. De locaties waar hij later verblijft zijn van grote invloed op zijn kunstenaarschap. Van het grauwe, platte Nederland tot de zon en bergen van de Mediterrane.

Portretten, landschappen en stillevens. In 21 hoofdstukken geeft Jeroen Giltaij, oudconservator Museum Boijmans Van Beuningen, een overzicht van 230 schilders en 320 schilderijen uit de periode 1600-1700. Dit standaardwerk belicht de veelzijdigheid en de kwaliteit van de Hollandse schilderkunst.

€ 29,95

€ 49,95

€ 34,95

OOK VERKRIJGBAAR IN DE BOEKHANDEL, BESTEL OP WWW.WBOOKS.COM OF BEL 038 - 467 34 00 (GRATIS VERZENDING BINNEN NEDERLAND)

Voor de liefhebber van geschiedenis en kunst


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Museumtijdschrift 3-2019 by WBOOKS - Issuu