Skip to main content

Museumtijdschrift 1-2019

Page 1

The Joy of Nature

nr 1 • 2019

© David Hockney. The Arrival of Spring in Woldgate, East Yorkshire in 2011. Foto: Richard Schmidt. Collection Société des Amis du Musée national d’Art moderne, Centre Georges Pompidou, Paris

diap

Hockney– Van Gogh

nr 1 jan-feb 2019 • € 9,95 • verschijnt 8x per jaar Den Haag

Erwin Olaf

Zestigste verjaardag groots gevierd

VRIEND VAN IEDEREEN

Rotterdam

100 jaar Bauhaus De invloed van Theo van Doesburg

Leeuwarden Den Haag Amsterdam

Amersfoort

Caspar van Wittel

Uitvinder van het Italiaanse stadsgezicht

Plan je bezoek, boek je tickets online. Ook met een Museumkaart.

+ de tentoonstellingsagenda 32 pagina’s gratis bijlage

Vanaf 1 maart

gsagenda nstelelin overzicht tentoo st complet

14

JAN

03

MRT

het mee

BP

diap

G


INHOUD-

Beeld omslag: Rembrandt van Rijn, ‘Man in oosterse kleding’, 1635, olieverf op paneel, 72 x 54,5 cm, Amsterdam, Rijksmuseum. Schenking van de heer en mevrouw KesslerHülsmann, Kapelle op de Bosch

34

28 6

museumtijdschrift.nl

nr. 1 / januari-februari 2019

Caspar van Wittel, ‘Stadsgezicht op Amersfoort’, ca. 1712, gouache op vellum op paneel, 27,5 x 48 cm, Amersfoort, Museum Flehite

50


OUDE KUNST

20 Held of miskend genie?

Overpeinzingen bij de viering van de 350e sterfdag van Rembrandt door Erik Spaans DESIGN & ARCHITECTUUR

42 11-18 28 Museumtijdschrifttips: MUSEUM - KORT

de mooiste tentoonstellingen in binnen- en buitenland

28 100 jaar Bauhaus

Broedplaats van het functionalisme, met dank aan De Stijl door Bernard Hulsman OUDE KUNST

34 Caspar van Wittel

De Amersfoortse grondlegger van het Italiaanse stadsgezicht door Koen Kleijn INTERVIEW

MUSEUM & MEER 71-77 het atelier Tjebbe Beekman de gevestigde Henk Visch de nieuwkomer Susanne Khalil Yusef boeken & meer

48 61 33

COLUMNS

Oek de Jong De rivier, het getij Maria Barnas Egon Schiele

Museumtijdschrift arrangement Lezing + rondleiding Van Nellefabriek + Art Rotterdam

42 Erwin Olaf 60 jaar

Een gesprek over ouder worden en de neiging tot fantasie door Stefan Kuiper HEDENDAAGSE KUNST

50 Éric Van Hove

Nomadisch kunstenaar toont wat mensenhanden kunnen maken door Edo Dijksterhuis MODERNE KUNST

54 Gebroeders Barraud

Voorliefde voor realistische onderwerpen en gedempt kleurenpalet door Kees Keijer MODERNE KUNST

62 Kijken, denken, dromen

Het wilde, kleurrijke impressionisme van Pierre Bonnard door Homme Siebenga HEDENDAAGSE KUNST

66 Jean-Michel Basquiat

Heerlen toont de punkwortels van vroeg overleden megaster door Jhim Lamoree

7


De invloed van een ruziemaker

28


Het 100 jaar geleden opgerichte Bauhaus gaat de geschiedenis in als broedplaats van de functionalistische archi­ tectuur en vorm­geving. Voor de doorslaggevende wending zorgden Theo van Doesburg en De Stijl.

Dubbelportret van Theo en Nelly van Doesburg, september 1921 in Weimar, Den Haag, RKD-Nederlands Instituut voor Kunst­geschiedenis/archief en bibliotheek Theo en Nelly van Doesburg (foto: Lucia Moholy)

DOOR BERNARD HULSMAN

Herbert en Ire ne Bayer, pr os Bauhaus De ssau, 1927, pa pectus rt. met dank aa n DerdaBerlin coll.,

*

B

auhaus, dat dit jaar een eeuw geleden werd opgericht en achtereenvolgens in Weimar (1919-1925), Dessau (1925-1932) en Berlijn (1932-1933) was gevestigd, staat bekend als de bakermat van functionalistische vormgeving en architectuur. Maar vreemd genoeg is in het manifest dat de Duitse architect Walter Gropius (18831969) schreef bij de oprichting van de invloedrijke en inmiddels legendarische kunsthogeschool geen spoor te bekennen van ‘machinekunst’, ‘industriële vormgeving’ of beweringen die lijken op ‘form follows function’ of ‘weniger ist mehr’, de strijdkreten van het twintigste-eeuwse functionalisme. Integendeel, in het Bauhaus Manifest uit 1919 heerst nog de geest van de Arts and Crafts, de negentiende-eeuwse Britse kunstbeweging waarvan de ideologen William Morris en John Ruskin zich juist keerden tegen de industriële vervaardiging van gebruiksvoorwerpen.

NIEUW GELOOF

Bauhausgebouw Dessau, ontwerper Walter Gropius (1925-26), zuidkant (foto: Tadashi Okochi © Pen Magazine, 2010, Stiftung Bauhaus Dessau)

“Het uiteindelijke doel van iedere kunstzinnige bezigheid is het gebouw”, is de eerste zin van Gropius’ manifest. Die maakt meteen duidelijk dat aan het twintigste-eeuwse Bauhaus, net als in het antieke Griekenland en het middeleeuwse Europa, de beeldende kunsten dienstbaar moesten zijn aan de architectuur. Alle kunsten, van schilderkunst en beeldhouwkunst tot toegepaste kunst en de ambachten, moeten worden verenigd tot een

29


De Hollandse uitvinder van

HET ITALIAANSE

34


Bij Italiaanse stads­gezichten denk je al gauw aan meesters als Canaletto of Bellotto. Toch was het een Amersfoortse kunstenaar die het genre in Rome liet opbloeien: Caspar van Wittel.

Caspar van Wittel, ‘Veduta van het Piazzetta di San Marco’, z.j., pen in inkt en wassing op papier, 36,1 x 112 cm, Rome, Biblioteca Centrale

DOOR KOEN KLEIJN

STADSGEZICHT

35


FOTO: STEPHAN VANFLETEREN

Erwin Olaf

EERST KIETELEN DAN SLAAN Fotograaf Erwin Olaf viert zijn 60e verjaardag met maar liefst drie tentoonstellingen. Een interview over naakt, eenzaamheid en vrijheid van menings­uiting bij de aftrap in Gemeente­ museum Den Haag. DOOR STEFAN KUIPER

42

H

et begon met wrevel. Toen Erwin Olaf drie jaar geleden hoorde dat tijdens een staatsbezoek van de Iraanse president Rohani aan de Romeinse Musei Capitolini de klassieke naaktbeelden met dozen aan het zicht waren onttrokken, wond hij zich daar behoorlijk over op. “Ik dacht: wat is dit nu? We hebben allemaal een lichaam, onder onze kleding zijn we allemaal naakt en dan gaan we dat omwille van een religieuze overtuiging ontkennen? Ik verbaasde me over die malle Italianen, maar ook over de laconieke reacties op het incident en wist direct: ik moet hier iets mee. Bij wijze van tegenzet wilde ik het naakt fotograferen, niet als object van begeerte of als mogelijke steen des aanstoots, maar in al zijn positieve glorie.” Het resulteerde in Skindeep, Olafs meest onopgesmukte serie tot nu toe. Van de foto van acteur Jack Wouterse wiens omvangrijke lijf ligt uitgestrekt op een kaal matras, tot die van de danser met een lichaam zo welgevormd dat het in vorm lijkt gekneed en die van de collega-fotografe met

‘Rain, The Ice Cream Parlor’, 2004, © Erwin Olaf, courtesy Flatland Gallery


FOTO: PIERRE BOHRER

François Barraud, ‘Les musiciens (Les quatre frères Barraud)’, 1921, olieverf op doek, 235 x 235 cm, La Chaux-de-Fonds, Musée des beaux-arts

SAMEN

TEGEN DE WERELD Wie is wie? Het werk van de schilderende broers Barraud is moeilijk uit elkaar te houden. Een overzicht in Museum More van vier fascinerende Zwitserse kunstenaars. DOOR KEES KEIJER

54


FOTO: NICOLAS LIEBER, PRANGINS

François Barraud, ‘La petite Vierge aux yeux baissés’, ca. 1930, olieverf op doek, 30,5 x 25 cm, part. coll.


VOLGEND NUMMER

out of office

Van anonieme beeldsnijder tot schildersensatie

kunstschatten uit bedrijven

Meester van Elsloo

Museumhuizen

Hockney - Van Gogh

20-90-40-0 cmyk

Meester van Elsloo, detail Marianum, Sint-Michaëlskerk Thorn, ca. 1500-50 (foto: Elfi Brouwers)

Huis Rams Woerthe, Steenwijk (foto: Arjan Bronkhorst)

Museumtijdschrift nummer 2 ligt op 5 maart in de winkel

Meer lezen? Kijk op www.museumtijdschrift.nl voor actuele informatie, tips, recensies en interviews

Museumtijdschrift verschijnt 8 x per jaar

(om de 6 weken en tijdens zomer en winter om de 8 weken)

Een prachtig welkomstcadeau voor nieuwe abonnees

DE PLOEG AVANT-GARDE IN GRONINGEN 1918-1928

DE PLOEG – AVANT-GARDE IN GRONINGEN 1918-1928

11 dec 2018 t/m 7 april 2019

De schijnwerpers staan op kunstenaarsstroming De Ploeg in de stormachtige jaren twintig. Met lokale miskenning naast internationaal succes, en scherpe meningsverschillen naast vruchtbare samenwerking. Met kleurrijke en veelzijdige kunstenaars als Jan Wiegers, H.N. Werkman, Jan Altink en Johan Dijkstra.

GOUDEN EEUW bOEk

cadeau bij een jaarabonnemen t

et Grote Gouden Eeuw Boek geeft een compleet overzicht van de

h

schilderkunst uit één van de meest opmerkelijke perioden

in de Nederlandse geschiedenis.

De zeventiende eeuw noemt men vaak de Gouden Eeuw vanwege

de grote rijkdom die toen werd vergaard, en de indrukwekkende

cadeau bij een tweejarig abonnemen t

h E t G rOt E

De Ploeg: een groep jonge kunstenaars besluit in de zomer van 1918 dat het tijd wordt om het braakliggende Groningse kunstleven vruchtbaar te maken. De kunstkring die ze oprichten stimuleert onderlinge uitwisseling en verbaast het Groningse publiek met de kwaliteit van de eerste expositie. Dan raken de activiteiten van de vereniging in een stroomversnelling als Jan Wiegers, een van de oprichters, met financiele steun van zijn kunstvrienden gaat kuren in Davos en kennismaakt met de Duitse expressionist Ernst Ludwig Kirchner. Kleurrijke en veelzijdige kunstenaars als H.N. Werkman, Jan Altink, Johan Dijkstra en Jan van der Zee raken aangestoken door Wiegers’ experimenteerdrift. Ook vernieuwende architecten, beeldhouwers, letterkundigen en de toonkunstenaar Daniël Ruyneman worden lid en trekken met hun netwerk aan contacten De Ploeg de internationale avant-garde in. Dit boek richt de schijnwerper op De Ploeg in de stormachtige jaren twintig, met lokale miskenning naast internationaal succes, en scherpe meningsverschillen naast vruchtbare samenwerking.

h E t G rOt E

cadeau bij een jaarabonnemen t

GOUDEN EEUW bOEk

Avant-garde in Groningen. De Ploeg 1918-1928

AVANT-GARDE IN GRONINGEN DE PLOEG 1918-1928

Ina van Zyl, Politician, 2010, olieverf op linnen, Collectie AkzoNobel Art Foundation. Foto Peter Cox, Eindhoven, Courtesy Galerie Onrust, Amsterdam.

David Hockney, ‘Kilham to Langtoft II, 27 July 2005’, olieverf op doek, 61 x 91,4 cm, © David Hockney (foto: Richard Schmidt)

In deze reeks verschenen eerder

cultuur die tot bloei kwam. Het was vooral de schilderkunst die

daarin uitblonk. Talloze schilders met groot talent schiepen geJeroen Giltaij werd na zijn studie in

durende die hele eeuw meesterwerken, die na ruim vier eeuwen

1972 assistent-conservator teken-

nog steeds bewondering wekken. Hun schilderijen behoren tot de

kunst in het Museum Boijmans

pronkstukken van musea waar dan ook ter wereld.

Van Beuningen, waar hij de catalo-

Aan het begin van de zeventiende eeuw begon men landschappen,

gus schreef van de tekeningen van

stillevens, taferelen uit het dagelijks leven, zeegezichten en kerk-

Het Grote 40-45 Boek

René Kok en Erik Somers

in samenwerking met het niod Het Grote Jaren 50 Boek Paul Brood, René Kok en

Rembrandt en zijn school. In 1978

interieurs te schilderen zoals nog niet eerder was vertoond. Het

Erik Somers

werd hij hier hoofdconservator

lijkt alsof de schilders hun dagelijkse omgeving wilden vastleggen,

in samenwerking met het Nationaal Archief

oude schilders en beeldhouwkunst

maar zij deden dat allemaal in het atelier achter de ezel. De

en organiseerde hij verschillende

schilders hadden een verbeeldingskracht die men zich nu niet

tentoonstellingen, onder meer over

meer kan voorstellen. De hele eeuw lang dienden zich nieuwe

Het Grote Boerderijen Boek

thema’s in de zeventiende-eeuwse

talenten met een eigen stijl aan. De schilderkunst van de Gouden

Ben Kooij en Judith Toebast

schilderkunst. De catalogus van de

Eeuw kenmerkt zich door een niet aflatende creativiteit, de

in samenwerking met de

tentoonstelling over de architec-

enorme productie en een stijl, die uniek was en kenmerkend

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

tuurschilderkunst werd in 1991

voor die tijd. De grote namen Rembrandt, Vermeer en Frans Hals

bekroond met de Prix Minda de

zijn wereldberoemd, maar ook de schilderijen van meesters met

Gunzburg. Hij promoveerde in

minder bekende namen zijn vaak prachtig, heerlijk, kostelijk of

1997 op de Siciliaanse verzamelaar

indrukwekkend.

Antonio Ruffo, die schilderijen bij Rembrandt bestelde. In 2004 ver-

Het Grote Gouden Eeuw Boek is geschreven en samengesteld door

scheen zijn beknopte overzicht van

Jeroen Giltaij, oud-hoofdconservator Oude Schilderkunst in het

de schilderkunst van de Gouden

Museum Boijmans Van Beuningen.

h E t G rOt E

GOUDEN EEUW bOEk

Eeuw, uitgangspunt voor dit boek.

j e ro e n g i lta i j

WWW.WBooKS.CoM

ESCHER OP REIS

HET GROTE GOUDEN EEUW BOEK

Dit boek volgt M.C. Escher op zijn fysieke en mentale reizen. De reis begint in 1898 als Escher in Leeuwarden wordt geboren. De locaties waar hij later verblijft zijn van grote invloed op zijn kunstenaarschap. Van het grauwe, platte Nederland tot de zon en bergen van de Mediterrane.

Portretten, landschappen en stillevens. In 21 hoofdstukken geeft Jeroen Giltaij, oudconservator Museum Boijmans Van Beuningen, een overzicht van 230 schilders en 320 schilderijen uit de periode 1600-1700. Dit standaardwerk belicht de veelzijdigheid en de kwaliteit van de Hollandse schilderkunst.

€ 29,95

€ 49,95

€ 29,95

OOK VERKRIJGBAAR IN DE BOEKHANDEL, BESTEL OP WWW.WBOOKS.COM OF BEL 038 - 467 34 00 (GRATIS VERZENDING BINNEN NEDERLAND)

Voor de liefhebber van geschiedenis en kunst


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Museumtijdschrift 1-2019 by WBOOKS - Issuu