black
NU TE ZIEN IN
OPEN DI T/M ZO 11-17 UUR BLIJMARKT 20, ZWOLLE TEL: 0572-388188 WWW.MUSEUMDEFUNDATIE.NL
Neo Rauch (Leipzig, 1960) is één van de belangrijkste kunstenaars van dit moment. Zijn werk, dat de kunstwereld zo stormachtig veroverde, onttrekt zich volledig aan het voorspelbare ritme waarin de kunsten zich de afgelopen decennia lijken te hebben ontwikkeld. Op de tentoonstelling Neo Rauch Dromos Schilderijen 1993-2017 komen 65 werken vanuit Europa, de Verenigde Staten en Azië naar Zwolle.
NEO RAUCH
DROMOS
nr 2 / 2018
FUNDATIE ZWOLLE
ED & DESIGN KUNST, ERFGO
S c h i l d e r i j e n 19 93 – 2 017
Neo Rauch studeerde aan de befaamde Hochschule für Grafik und Buchkunst in Leipzig bij Arno Rink (1940-2017) in de tijd dat Duitsland en Europa nog gedeeld waren. De concentratie in Leipzig op het schilderen plaatste de kunst die daar ontstond buiten de modes van de internationale kunstwereld. Het werk van Neo Rauch doorbrak dit isolement en werd vanaf de jaren negentig van de vorige eeuw wereldwijd bejubeld. De complexe schilderijen van Neo Rauch transporteren de kijker naar een herkenbare wereld die, na een eerste gevoel van houvast, bij nadere beschouwing verwarring en soms verontrusting veroorzaakt. Het menselijk bestaan in al zijn gelaagdheid, in interactie en in isolement, golft ons tegemoet in vele gedaanten, vaak geworteld in het Midden-Europa van vervlogen tijden. Neo Rauch vult zijn schilderijen met droombeelden, visioenen, begeleiders en reisgenoten. Zijn schilderijen verbinden hun dynamiek met ons levensgevoel. Zij worden onderdeel van ons, huisgenoten. Het is alsof ze ademen. Hun indringende aanwezigheid kan ons aan het denken zetten, of troost brengen. In het werk van Neo Rauch wordt de kracht van de kunst gevierd en het schilderen en het kijken naar schilderijen als levensnoodzaak geproclameerd.
Helen Verhoeven Maastricht
MENSELIJKE EMOTIES
Neo Rauch, ‘Die Kontrolle’, 2010, olieverf op doek, 300 x 420 cm, privécollectie Basel © Neo Rauch / VG Bild-Kunst, Bonn (Foto: Uwe Walter, Berlijn).
nr 2 • maart 2018 • € 8,95 verschijnt 8x per jaar Amsterdam
Vincent van Gogh Zoekt troost in Japanse prenten Zillebeke
Koen Vanmechelen Monument voor de ‘Grote Oorlog’ Amsterdam
Huis Marseille
In de voetsporen van de Bechers
+ de tentoonstellingsagenda 36 pagina’s gratis bijlage
gsagenda nstellin ht e overzic tentoo st complet het mee
Neo Rauch, ‘Gewitterfront’, 2016, olieverf op doek, 150 x 100 cm, collectie Museum de Fundatie, Zwolle en Heino/Wijhe. Verworven met financiële ondersteuning door de BankGiro Loterij, de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Titus Fonds), het Mondriaanfonds en VSBfonds. diap
© Neo Rauch c/o Pictoright Amsterdam 2018; ‘Der Former’, 2016, olieverf op doek, 200 x 150 cm, ACT Art Collection, Berlijn © Neo Rauch / VG Bild-Kunst, Bonn; ‘Vater’, 2007, olieverf op doek, 200 x 150 cm, Sammlung Ruth © Neo Rauch / VG Bild-Kunst, Bonn (Foto’s: Uwe Walter, Berlijn).
26
FEB
08
APR
INHOUD-
beeld omslag: Helen Verhoeven, ‘Mother 4’, 2013, olieverf op doek, 41,5 x 32 cm (foto: Def Image)
30
Pieter Pourbus, ‘Van Belle-triptiek (detail)’, 1556, Brugge, Sint Jacobskerk
museumtijdschrift.nl nr.2 / maart 2018
Vincent van Gogh, ‘Amandelbloesem’, 1890, olieverf op doek, 73,3 x 92,4 cm, (detail) Amsterdam, Van Gogh Museum
52
68 Rafaël Roozendaal, ‘‘Abract Browsing (detail), Tilburg, Textielmuseum (foto: Tommy de Lange)
8
INTERVIEW
22 Helen Verhoeven
Laaft zich aan klassieke schilderijen met menselijke emoties door Sophia Zürcher MODERNE KUNST
30 Vincent van Gogh
FOTO: FLORIAN VOGGENEDER
De Japanse beeldtaal bepaalde zijn blik op het landschap door Kees Keijer
Koen Vanmechelen
46
MUSEUM - KORT 13-20 30 Museumtijdschrifttips:
de mooiste tentoonstellingen in binnen- en buitenland.
MUSEUM & MEER 75-81 het atelier Cornelius Rogge de criticus Paola van de Velde de kunstenaar Monira al Qadiri boeken & meer COLUMNS
42
Oek de Jong Vrouw met jongenskapsel
63
Maria Barnas In de ban van Sarah Sze
HEDENDAAGSE KUNST
36 Erfgenamen
Huis Marseille eert leerlingen van het echtpaar Becher door Frits de Coninck HEDENDAAGSE KUNST
46 Koen Vanmechelen
Herdenkt WO I met 600.000 keramische beeldjes door Edo Dijksterhuis OUDE KUNST
52 Pieter Pourbus
Geboren in Gouda, uitgegroeid tot Vlaamse meester door Margriet Verhoef OUDE KUNST
58 Monnikenwerk
De randversieringen van miniaturen zijn fantastisch en speels door Dorien Tamis OUDE KUNST
64 Zinderende stillevens
Brussel brengt overzicht van dit in Spanje hooggewaardeerd genre door Stefan Kuiper DESIGN
10 21
MUSEUM - EXTRA
Jubileumfeest; bestel nu uw kaarten
Stem op uw favoriete tentoonstelling van 2017
68 Kleurig textiel
Ook in het computertijdperk is het wandkleed populair door Jeroen Junte
+ Museumtijdschrift Arrangement Lezing Pieter Pourbus, zie p. 57
9
‘Zelfportret opgedragen aan Gauguin’, 1888, olieverf op doek, 61,5 x 50,3 cm, Cambridge MA, Harvard Art Museums/Fogg Museum (legaat coll. Maurice Wertheim, class of 1906)
30
Kijken als een Japanner
Vincent van Gogh keek naar het Zuid-Franse landschap met Japanse prentkunst in het hoofd. Ook zag hij in die prenten een onbedorven samenleving. DOOR KEES KEIJER
‘Ingang van een steengroeve’, 1889, olieverf op doek, 60 x 74,5 cm
31
Fotofamilie
Elger Esser, ‘Saumur III France,’, 2000, C-print Diasec Face, 146 x 177 cm
36
De Düsseldorfer Photoschule, ook wel de Becher Schule, bestaat inmiddels uit meerdere generaties fotografen. Met hun vaak afstandelijke en altijd precieze werk nemen zij bezit van het twintigjarige Huis Marseille. DOOR FRITS DE CONINCK
A
ndreas Gursky, Candida Höfer, Thomas Struth, Alex Hütte, Thomas Ruff – hun namen en immense foto’s verspreidden zich vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw over de wereld. Het opmerkelijke: allen behoren tot de groep fotografen die is opgeleid aan de kunstacademie van Düsseldorf. Hun onderwerpen zijn totaal verschillend, van landschappen en interieurs tot portretten en stadsgezichten. Wat hen bindt is vooral het feit dat ze gevormd zijn door het echtpaar Bernd en Hilla Becher dat zo’n twintig jaar lesgaf aan de academie in Düsseldorf. Hun ideeën over conceptuele fotografie vormen de wortels van de volwassen bomen van hun leerlingen, met herkenbare overeenkomsten en onderlinge verschillen. Inmiddels zijn zowel Bernd als Hilla overleden, maar de school gaat voort. Een van de jongste fotografen is Louisa Clement, geboren in 1987 en opgeleid door Becherleerling Andreas Gursky. Ze fotografeert met een smartphone, schuwt anders dan de Bechers kleur niet en zoomt zo ver in op haar onderwerp dat het beeld abstract én persoonlijk wordt. Wat blijft is dat heel precieze fotograferen, waarbij elk detail ertoe doet, het bedachtzame aftasten van het object en natuurlijk het seriematige werken, allemaal typerend voor de Becherstijl. Zo fotografeerden de leermeesters Becher bijvoorbeeld hun watertorens, als een geobjectiveerde realiteit die loskomt van haar omgeving en een zelfstandig, min of meer abstract, bijna universeel beeld wordt. Conceptuele fotografie heet dat, maar zo begon het echtpaar, dat in 2002 de prestigieuze Erasmusprijs kreeg van-
37
EEN GOUWENAAR IN BRUGGE Renaissancemens Pieter Pourbus schilderde geraffineerde altaarstukken en portretten. Zijn werk bleef lang in de schaduw, maar wordt daaruit nu terecht tevoorschijn gehaald. DOOR MARGRIET VERHOEF
‘Verkondiging aan Maria’, 1552, olieverf op paneel, 124,5 x 116 cm, Gouda, Museum Gouda
52
‘Hubertus-altaarstuk’, vóór 1572, olieverf op paneel, 131,5 x 129,5 cm, Gouda, Museum Gouda
boijmans.nl
VOLGEND NUMMER EXTRA DIK JUBILEUMNUMMER De natuur in de kunst
Art nouveau
Escher
Reislust
20-90-40-0 cmyk
Oude meesters terug uit Japan
03.02.2018 21.05.2018
Theo Nieuwenhuis, ‘Kalenderblad juni 1898’ (detail), 1897, litho op papier, 35,7 x 28,3 cm (hele blad), Den Haag, Gemeentemuseum
M.XC. Escher, ‘Waterval’, 1961, litho op papier, 38 x 30 cm, © the M.C. Escher Company B.V.
Meer lezen? Kijk op www.museumtijdschrift.nl voor actuele informatie, tips, recensies en interviews
Anselm Feuerbach, ‘twee dames in het landschap’, 1867 (detail), olieverf op doek, 36,5 x 74 cm, Berlijn, Nationalgalerie (foto: Jörg P. Anders)
Museumtijdschrift nummer 3 ligt op 10 april in de winkel Museumtijdschrift verschijnt 8 x per jaar
(om de 6 weken en tijdens zomer en winter om de 8 weken)
Een prachtig welkomstcadeau voor nieuwe abonnees:
cadeau bij een jaarabonnement
HET GOUDEN EEUW BOEK De grote kunstenaars van de zeventiende eeuw - Rembrandt, Vermeer en Frans Hals - zijn wereldberoemd, maar de schilderijen van de minder bekende oude meesters zijn vaak ook prachtig. Ze komen allemaal aan bod in dit naslagwerk door Jeroen Giltaij, oud-hoofdconservator van Museum Boijmans Van Beuningen.
€ 29,95
cadeau bij een tweejarig abonnement
KUNST IN CONTEXT Het eerste boek dat kunstenaars verbindt met de tijden die hen inspireerden - wereldwijd en door de eeuwen heen! 150 stromingen en bewegingen worden in hun sociale, culturele en politieke tijd geplaatst. Dit prachtig geïllustreerde boek met index is een onmisbaar naslagwerk.
€ 49,95
OOK LOS VERKRIJGBAAR IN DE BOEKHANDEL, BESTEL OP WWW.WBOOKS.COM OF BEL 038 – 467 34 00 (GRATIS VERZENDING BINNEN NEDERLAND)
Voor de liefhebber van geschiedenis en kunst