Skip to main content

Museumtijdschrift 7 - 2018

Page 1

black

Lief Lief &Leed &Leed

nr 7 • okt/nov 2018 • € 8,95 verschijnt 8x per jaar Amsterdam

Lily van der Stokker

Ontembaar verlangen naar decoratie Leiden

nr 7 / 2018

Egyptische goden Elke stad zijn eigen opperwezens Nederland

+ de tentoonstellingsagenda 40 pagina’s gratis bijlage

BLACK YELLOW MAGENTA CYAN

a

L.10EIFN002220.N001_Andybroch_Ip107p162_NL_5-111.pgs 02.06.2018 20:24

gsagenda stellin ht e overzic tentoston complet

PDF Vecteur v8 - Groupe Flammarion

08

OKT

18

NOV

het mee

diap

ASSEN Drents

g

ESSEN Museum

m

Folkwan

EN Museum DRACHT

DEN HAAG

temuseu

Gemeen

Museum

04

NOV

03

MRT

29

Dr888

SEP

27

JAN

14

OKT

03

JAN

KOPPEN MET KARAKTER Leonardo da Vinci

ift nr 7 /

umtijdschr

e bij muse

gratis bijlag

Haarlem

8 september t/m 6 januari 2019

Turbulent leven verbeeld

ED & DESIGN KUNST, ERFGO

Hollandse Hollandse families families in in voorvoor- en en tegenspoed tegenspoed

vanaf 8 september

Andy Warhol

2018

www.m

useumt

ijdschri

ft.n


INHOUD-

Beeld omslag: Leonardo da Vinci, ‘Hoofd en schouders van een jonge vrouw’, ca. 1490, metaalstift, wit gehoogd op licht okergeel geprepareerd papier, 18.1 x 15.9 cm, Turijn, Biblioteca Reale

museumtijdschrift.nl

nr. 7 / oktober-november 2018

28

64 8

38


OUDE KUNST

22 Leonardo da Vinci

Virtuoze tekeningen van menselijke eigenaardigheden door Adrienne Quarles van Ufford HEDENDAAGSE KUNST

28 Lily van der Stokker 44

Taboedoorbrekende muurschilderingen zijn optimistisch en behaaglijk door Edo Dijksterhuis OUDE KUNST

38 ‘Verborgen’ schatten

Mauritshuis toont Hollandse meesters uit Engelse landhuizen door Frank van der Ploeg INTERVIEW

13-20 30 Museumtijdschrifttips: MUSEUM - KORT

de mooiste tentoonstellingen in binnen- en buitenland.

MUSEUM & MEER 79-85 het atelier Charlott Weise de criticus Hilda Bouma de kunstenaar Puck Verkade boeken & meer COLUMNS

34

Oek de Jong De cultus van het atelier

63

Maria Barnas Aimée Zito Lema

44 Andy Warhol

Striptekenaar Typex brengt koning van de popart tot leven door Marina de Vries ARCHEOLOGIE

52 Duizenden goden

Van kikker tot slang, de logica achter het Egyptische godsbesef door Theo Toebosch HEDENDAAGSE KUNST

56 Paula Rego

Bizar universum van masculiene vrouwen en brutale meisjes door Nanda Janssen KUNST & ERFGOED

64 Maria van Gelre

Nijmegen toont gebedenboek van de Máxima van de Middeleeuwen door Bea Ros MODERNE & HEDENDAAGSE KUNST

68 Particuliere collecties Hartstochtelijk verzameld, maar hoe overleven ze? door Frits de Coninck

9


Lily van der Stokker tijdens de installatie van ‘Love Goodness’ in Le Consortium, Dijon, 1992. Fotograaf onbekend

De muurschilderingen van Lily van der Stokker gaan over vriendschap, blijheid en het kopen van een nieuw brilmontuur. Ze zijn behaaglijk en begrijpelijk. ‘Kusje’. DOOR EDO DIJKSTERHUIS 28


‘Easy Fun’, 2003, acrylverf op muur en bank met textiel­applicaties, Berlijn, Kosterfelde

29


EEN KOSTBAAR BEZIT


Peter Lely, ‘Portret van Elizabeth Murray (1626-98), Countess of Dysart, de latere Duchess of Lauderdale’, 1648, olieverf op doek, 122 x 98 cm, Ham House, Surrey – The Dysart Collection

Engelse landhuizen en schilderijen uit de Hollandse School zijn al eeuwenlang een gelukkige combinatie. Het Mauritshuis toont 22 ‘verborgen’ schatten. DOOR FRANK VAN DER PLOEG

W links: Pieter de Hooch, ‘De kolfspelers’, ca. 165860, olieverf op doek, 64 x 46 cm, Polesden Lacey, Surrey – The McEwan Collection

elkom in de Nederlandse Gouden Eeuw ‘abroad’: Hollandse schilderijen uit de veelomvattende collectie van de National Trust. Het gemêleerde zwart van een mannetjesmerel op een stilleven van Ambrosius Bosschaert jr., het gedempte zwart van de gewaden bij Van Honthorst en Cornelis Jonson van Ceulen, naast het gebroken wit van een interieur van Saenredam en de satijnglans bij Ter Borch en Lely, de verschillende varianten in stofuitdrukking zijn subliem. Dan zijn er de ingetogen kleurstellingen bij de één – Pieter de Hoochs aandoenlijke De Kolfspelers – en de meer exuberante uitspattingen bij de ander, zoals een stilleven van Cornelis de Heem. Bovenal is er de beheersing van lichtval met als hoogtepunt de weergave van wat zonlicht vermag met een stad aan een rivier, strijkend langs gebouwen, schepen, het water en de wolken: Aelbert

Cuyps Gezicht op Dordrecht vanuit het noorden (ca. 1655). Dit topstuk uit het Ascott House in Buckinghamshire toont waarom Cuyp in Engeland hoger wordt aangeslagen dan in zijn geboorteland. De betere werken van zijn hand belandden al vroeg overzee.

HOLLANDSE ‘KOLONIE’ De National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty is de grootste particuliere charitatieve instelling van Engeland, Wales en Noord-Ierland en niet te vergelijken met een Nederlandse evenknie. Want: Natuurmonumenten en Monumentenzorg mét zorg voor de cultuurhistorische inboedel van de beheerde gebouwen ineen. Het Mauritshuis toont schilderijen uit twaalf door de National Trust beheerde landhuizen. Veel van de schilderijen vertellen een ver-

39


De vier zonen van Horus, late periode (722-332 v. Chr.), hout, h. 29 cm, Turijn, Museo Egizio

52


GOD IEDER ZIJN EIGEN

Aan goden geen gebrek bij de oude Egyptenaren. Elke stad had zijn eigen scheppingsverhaal met zijn eigen scheppergod, van kikker tot Re. DOOR THEO TOEBOSCH

D

uizenden waren er in totaal. Er zijn er alleen al meer dan 1.500 bekend bij naam. “Al die goden was geen dom bijgeloof; er zat wel een systeem achter”, zegt Maarten Raven, conservator en samensteller van ‘Goden van Egypte’ in het Rijkmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden. Zelf noemt hij zich agnostisch en rationeel. Het weerhield hem er niet van om in 2010 ‘Egyptische Magie’ te maken, om te laten zien hoe het dagelijks leven van de Egyptenaren doordrongen was van het geloof in het bovennatuurlijke. Deze tentoonstelling over de godenwereld en de levensvisie van de Egyptenaren is een soort logisch vervolg. “Tot nu toe is het onderBeeldfragment van Re, Griekse periode (300-200 v. Chr.), basalt, h. 49 cm, Parijs, Musée du Louvre (foto: RMN/Georges Poncet)


‘The Policeman’s daughter’, 1987, acrylverf op papier op doek, 213,4 x 152,54 cm, part. coll., © kunstenaar, courtesy Marlborough Fine Art

56


MACHTSSPELLETJES & ANTIHELDINNEN Paula Rego geldt momenteel als een van de helden van de moderne Britse kunst. Met krijt tekent zij psychologisch en seksueel geladen taferelen, waarin masculiene vrouwen of brutale meisjes de hoofdrol spelen. DOOR NANDA JANSSEN

1988 is het jaar waarin Paula Rego twee belangrijke solotentoonstellingen had, in Lissabon en Londen, en waarin haar subversieve, sinistere beelden definitief weerklank vonden bij het grote publiek. Eindelijk, ze was toen drieënvijftig jaar. Genadeloos legt de kunstenaar de machtspelletjes, hiërarchie, dominantie, onderdrukking en rolverdeling in menselijke relaties bloot, zoals het huwelijk of het

‘Prey’, 1986, acrylverf op papier op doek, 150 x 150 cm, © kunstenaar, courtesy Marlborough Fine Art

57


64

Gebedenboek Maria van Gelre, miniatuur met portret Maria van Gelre in een blauwe jurk en staande in een besloten hofje (hortus conclusis), ca. 1415, perkament, Berlijn, Staatsbibliotheek


PRONKSTUK om uit te bidden Ze wordt nu wel de Máxima van de Middeleeuwen genoemd en ze had een uniek gebedenboek. Museum Het Valkhof in Nijmegen brengt de wereld van hertogin Maria van Gelre en haar fraai verluchtigde boek tot leven. DOOR BEA ROS

Gebedenboek Maria van Gelre, miniatuur met een drôlerie in de marge, Berlijn, Staatsbibliotheek

Gebedenboek Maria van Gelre, miniatuur met drie heilige vrouwen, ca. 1415, perkament, Berlijn, Staatsbibliotheek

elderland begin vijftiende eeuw. Helmich die Lewe, broeder in het klooster Mariënborn bij Oosterbeek, legt de laatste hand aan een gebedenboek. Opdrachtgever is hertogin Maria van Gelre. Hij stuurt de al beschreven perkamenten vellen door naar verluchters die ze verfraaien met initialen, randdecoraties en paginagrote miniaturen. In 1415 is het gebedenboek klaar en kan Maria het gebruiken. Berlijn 2014. In een klimaatkamer van de Staatsbibliotheek bevindt zich een doos met daarop in alarmerend rode letters “Für die Benutzung GESPERRT”. In de doos ligt veilig opgeborgen het inmiddels losbladige gebedenboek van Maria van Gelre. Vanwege de diepe scheuren in het perkament en afschilferende verf mag geen mens het ooit nog zien, laat staan aanraken. Aanraken mogen bezoekers ze straks in Museum Het Valkhof nog steeds niet, maar ze kunnen zich wel vergapen aan enkele pagina’s uit dit gebedenboek. Wat is er gebeurd? Wie is Maria en waarom

65


CENTRE FOR FINE ARTS BRUSSELS

VOLGEND NUMMER Licht, voedsel en een nieuwe blik op Afrika

Eten & fotografie

BEYOND KLIMT

KOKOSCHKA, SCHIELE, KUPKA, MOHOLY-NAGY, …

Caravaggio en Europa

20-90-40-0 cmyk

Ouka Leele, 'Peluquería, Limones', 1979

21 SEPT. ’18 — 20 JAN ’19

Africamuseum Tervuren

Chéri Samba, 'Réorganisation', 2002, Tervuren, Koninklijk Museum voor Midden-Afrika

Meer lezen? Kijk op www.museumtijdschrift.nl voor actuele informatie, tips, recensies en interviews

Gerard van Honthorst, 'De koppelaarster', 1625, olieverf op paneel, 71 x 104 cm, Utrecht, Centraal Museum

Museumtijdschrift nummer 8 ligt op 20 november in de winkel Museumtijdschrift verschijnt 8 x per jaar

(om de 6 weken en tijdens zomer en winter om de 8 weken)

Theodoor van Loon

Een prachtig welkomstcadeau voor nieuwe abonnees:

cadeau bij een jaarabonnement

cadeau bij een tweejarig abonnement

A Caravaggist Painter between Rome and Brussels

PALEIS VOOR SCHONE KUNSTEN BRUSSEL PALAIS DES BEAUX-ARTS BRUXELLES

HET GOUDEN EEUW BOEK De grote kunstenaars van de zeventiende eeuw - Rembrandt, Vermeer en Frans Hals - zijn wereldberoemd, maar de schilderijen van de minder bekende oude meesters zijn vaak ook prachtig. Ze komen allemaal aan bod in dit naslagwerk door Jeroen Giltaij, oud-hoofdconservator van Museum Boijmans Van Beuningen. PALEIS VOOR SCHONE KUNSTEN BRUSSEL PALAIS DES BEAUX-ARTS € 29,95 BRUXELLES

KUNST IN CONTEXT Het eerste boek dat kunstenaars verbindt met de tijden die hen inspireerden - wereldwijd en door de eeuwen heen! 150 stromingen en bewegingen worden in hun sociale, culturele en politieke tijd geplaatst. Dit prachtig geïllustreerde boek met index is een onmisbaar naslagwerk.

Rue Ravensteinstraat 23 1000 Brussels +32 2 507 82 00 / bozar.be

Rue Ravensteinstraat 23 OOK LOS VERKRIJGBAAR IN DE BOEKHANDEL, BESTEL OP WWW.WBOOKS.COM 1000 Brussels – OF BEL 038 467 34 00 (GRATIS VERZENDING BINNEN NEDERLAND) Theodoor van Loon, The Martyrdom of St Lambert, 1617 © KIK-IRPA, Brussels. Photo: Philippe De Gobert +32 2 507 82 00 / bozar.be

10 OCT. ’18 — 13 JAN. ’19

€ 49,95 Voor de liefhebber van geschiedenis en kunst

Gustav Klimt, Johanna Staude, 1917-1918 © Belvedere, Vienna


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook