Skip to main content

Museumtijdschrift 8 / 2016

Page 1

nr 8 • dec 2016-jan 2017 • € 8,95 verschijnt 8x per jaar Amsterdam

Marinus Boezem

ONDERDEEL VAN SIMULTAAN MODERNISME, I.S.M. UNESCO WERELDERFGOED VAN NELLEFABRIEK

82 jaar oud en nog altijd actief

Johan van Hell

nr 8 / 2016-2017

Karl Hermann Haupt (1904 – 1983), Zonder titel (Abstrakte rote Figur), aquarel en gouache op karton, 54,5 x 70,5 cm, 1925. Foto: Sammlung Stiftung Bauhaus Dessau / Uwe Jacobshagen © (Jacobshagen, Uwe) VG BILD-KUNST Bonn, 2016

Gorssel

In dienst van het socialisme Leiden

Machtige vrouwen

+ de tentoonstellingsagenda 40 pagina’s gratis bijlage

gsagenda nstellin ht e overzic tentoo st complet

BAUHAUS DESSAU BRANDING ROTTERDAM

Museumpark 11 chabotmuseum.nl museumparkvillas.nl

JUL

30

AUG

diap

ahuis

GEN Hannem

T Zeeuws

m

MuZEEu

Maritiem

jk Paleis

DAM Koninkli

UTRECH

GEN Zeeuws

Maritiem

AMSTER

m

MuZEEu

am

Amsterd

HARLIN 12

JUL

27

SEP

03

JUL

VLISSIN

27

SEP

03

JUL

27

SEP

DICHT OP DE HUID Alice Neel

ift nr 5 /

umtijdschr

e bij muse

gratis bijlag

100 magenta

SIMULTAAN MODERNISME VIER MODERNISTISCHE PARELS IN ROTTERDAM MET ÉÉN E-TICKET: UNESCO WERELDERFGOED VAN NELLEFABRIEK, CHABOT MUSEUM, HUIS SONNEVELD, DE KIEFHOEK. CHABOTMUSEUM.NL/TICKETS

06

het mee

Den Haag

8 OKT 2016 T/M 19 FEB 2017

Nefertari, Nefertiti, Teje en Hatsjepsoet

ED & DESIGN KUNST, ERFGO

2015

www.m

useumt

ijdsch


INHOUD-

beeld omslag: Alice Neel, 'Don Perlis and Jonathan', 1982, olieverf op doek, 106,7 x 76,3 cm, Stockholm, Moderna Museet

museumtijdschrift.nl

nr.8 / december 2016 - januari 2017

26 Alice Neel 'Zelfportret', 1980, olieverf op doek, 135,3 x 101 cm, Washington, Smithsonian Institution, National Portrait Gallery

6

museumtijdschrift

18

46


MODERNE KUNST

18 Alice Neel

Herwaardering voor indringende en kwetsbare portretten door Esther Darley HEDENDAAGSE KUNST

26 Hedendaagse iconen

In tapijten en fluwelige foto's bevriest Craigie Horsfield de tijd door Edo Dijksterhuis

54 11-17

MUSEUM - KORT 29 Museumtijdschrifttips: de mooiste tentoonstellingen in binnen-en buitenland. Van Jordan Wolfson, aboriginal landkaarten en mode van De Givenchy tot Rodin en Phyllida Barlow

ARCHEOLOGIE

32 Egyptische koninginnen Status en invloed van de vrouwen van de farao's door Theo Toebosch MODERNE KUNST

40 Johan van Hell

Ambitieus dubbeltalent schilderde voor een betere samenleving Mieke Rijnders OUDE KUNST

46 Haarlem – Boedapest

Hoe komt Hongarije aan zo veel Hollandse meesters? door Margriet Verhoef INTERVIEW

75-81

MUSEUM & MEER

het atelier Silvia B.

de conservator Xander Karskens

de kunstenaar

Evelyn Taocheng Wang

boeken & meer

50 67

COLUMNS

Oek de Jong

54 Marinus Boezem

Nieuw werk in de Oude Kerk is speels, sprankelend en spiritueel door Kees Keijer HEDENDAAGSE KUNST

62 Feest van verf

Parijs eert Cy Twombly, een van de grootste naoorlogse schilders door Arjan Reinders MODERNE KUNST

68 Saul Leiter

Verstilde schoonheid door de pionier van de kleurenfotografie door Jorre Both

Opwaaiende jurk

Maria Barnas

In de ban van beveiliging

+ Museumtijdschrift Arrangement Marinus Boezem zie p. 59

museumtijdschrift

7


TEGEN DE STROOM IN ANGST, KWETSBAARHEID, OUDERDOM. MET OGEN ALS LASERSTRALEN PORTRETTEERDE ALICE NEEL HAAR EIGEN OMGEVING. OPMERKELIJK HOE EIGENTIJDS HAAR RAUWE WERK NOG ALTIJD IS.

DOOR ESTHER DARLEY

18

museumtijdschrift


‘Rita and Hubert’, 1954, olieverf op doek, 86,4 x 101,6 cm, Defares collectie (foto: Malcolm Varon, New York)

museumtijdschrift

19


Goddelijk of niet, de koninginnen van het oude Egypte hadden status en invloed. Opvallend: zelfs een burgermeisje kon koningin worden. DOOR THEO TOEBOSCH

Leven in luxe &

onafhankelijkheid

D

e bezoeker merkt er niets van, maar de tentoonstelling ‘Koninginnen van de Nijl’ in het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden was een beetje improviseren. Omdat de vaste conservatoren van het RMO druk bezig waren om de nieuwe Egypte-afdeling in te richten, kreeg Egyptoloog Olaf Kaper van de Universiteit Leiden het aanbod om naar het Museo Egizio in Turijn te gaan om uit die collectie een tentoonstelling te maken. Een riant aanbod, dat dankzij de goede contacten – de directeur was ruim twee jaar geleden nog conservator in het Leidse museum – mogelijk was. Kaper wilde graag. “Leiden en Turijn hebben beide een van de bijzonderste Egyptecollecties in de wereld, die heel verschil-

32

museumtijdschrift

lend zijn. In Leiden ligt de nadruk op vondsten uit graven van hoge Egyptische functionarissen uit Sakkara en Abydos, en in Turijn hebben ze juist veel koninklijk materiaal.” Dat heeft het Turijnse museum te danken aan zijn vroegere directeur Ernesto Schiaparelli (1856-1928), die met geld van koning Vittorio Emanuele III een Itali­aanse opgravingsexpeditie in het Dal der Koninginnen bij Thebe (nu Luxor) kon organiseren. Tussen 1903 en 1920 ontdekten ze meer dan tachtig graven en schachten. “Hoogtepunt was de ontdekking van het graf van koningin Nefertari, een van de mooiste Egyptische graven”, stelt Kaper. Voor hem was de keuze voor Egyptische koninginnen als onderwerp voor een tentoonstelling daarom niet


Koningin Ahmose Nefertari, ca. 1200 v.Chr., Deir el-Medina (Luxor), hout, bepleisterd en beschilderd, h. 48 cm

Ahmose Nefertari (ca. 1562-1494 v.Chr.) was de eerste koningin met de titel ‘Godsgemalin van Amon’. Deze priesterfunctie was de hoogst denkbare maatschappelijke rol voor een vrouw. Ahmose Nefertari trouwde met haar broer, farao Ahmose I, de stichter van het Nieuwe Rijk. Zij kregen minstens vijf kinderen. Toen Ahmose I stierf, volgde hun zoon Amenhotep I zijn vader op. Hij huwde zijn zus Meritamon. Die stierf echter op jonge leeftijd, waarna Ahmose Nefertari de rol van ‘Grote Koningin’ overnam. Ahmose Nefertari speelde een belangrijke rol bij de overgang van oorlog naar vrede aan het begin van de achttiende dynastie. Na haar dood verkreeg zij een goddelijke status. Mogelijk werd zij wel zeventig jaar oud. Haar mummie belandde in een bergplaats voor konin­k­ lijke mummies in de Thebaanse dodenstad, en werd daar in 1871 teruggevonden.


Wapens in de

Johan van Hell stelde zijn schilderkunst in dienst van een socialistische samen­ leving. De tentoonstelling in Gorssel benadrukt vooral zijn esthetische kant. DOOR MIEKE RIJNDERS

J

ohan van Hell (1889-1952) was een met talent gezegend mens, zowel op het gebied van muziek als op dat van beel­ dende kunst. Hij was van 1915 tot 1927 verbonden aan het Concertgebouworkest, en werd gerekend tot de beste klarinettisten van Nederland. In zijn schilderijen en tekeningen komt zijn liefde voor muziek naar voren in de verbeelding van muzikanten en muziekensembles. Vanaf zijn veertiende volgde Van Hell het standaardtraject voor wie het kunstambacht wilde leren, een lesbevoegdheid wilde halen en ook nog als vrij kunstenaar

40

museumtijdschrift

‘Straatzangers’, 1928, olieverf op doek, 40 x 60,5 cm, Haarlem, Teylers Museum


klassenstrijd

museumtijdschrift

41


Op weg naar de hemel

Geestig, ongrijpbaar, serieus: Marinus Boezem, oervader van de conceptuele kunst, is nog altijd actief. In de Oude Kerk bouwt hij een lift die mensen dichterbij zichzelf moet brengen. DOOR KEES KEIJER


Rendering voor project Oude Kerk, Amsterdam, 2016

‘Op losse schroeven’, 1969, Stedelijk Museum (lakens uit de ramen van het museum)

I

n het Middelburgse atelier van Marinus Boezem hangen veel foto’s van projecten die hij de afgelopen vijftig jaar heeft uitgevoerd. Er zijn ook foto’s van collega-kunstenaars, affiches en ansichtkaarten. “Hier hangt zo’n beetje wat ik meemaak en meegemaakt heb.” Op zijn bureau staat een ingelijste foto van de installatie Curtain Room, een ruimte van witte gordijnen waarin ventilatoren zachtjes beweging brengen, die te zien was op de kunstbeurs Basel Unlimited (2016). Daar staat ook het allerlaatste werk, dat eigenlijk nog uitgevoerd moet worden: een collage waarop de plattegrond van de Oude Kerk in Amsterdam is te herkennen. Schuin over de plattegrond is een foto geplakt van een gebroken spiegel. Er liggen meer plattegronden van dezelfde kerk, vol aantekeningen over de tentoonstelling die hij voorbereidt. “Ik ben bezig om in de mood te komen.”

VOGELVOER Marinus Boezem (1934) wordt gerekend tot de grondleggers van de conceptuele kunst in Nederland. Zijn werk is speels, ongrijpbaar, vluchtig en tegelijk serieus. Op de legendarische tentoonstelling ‘Op losse schroeven’ (1969) in het Stedelijk Museum in Amsterdam liet hij uit alle ramen van het museum lakens wapperen, alsof hij er even een frisse museumtijdschrift

55


VOLGEND NUMMER Ongebreidelde fantasieën, elegante figuren en alledaagse taferelen Antoine Watteau

David Hockney (FOTO: RICHARD SCHMIDT)

Surrealisme

20-90-40-0 cmyk

René Magritte, ‘La réproduction interdite', 1937, Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen

Antoine Watteau, schetsblad met drie soldaten op de rug gezien, 1713-14, Berlijn, Staatliche museen

Meer lezen? Kijk op www.museumtijdschrift.nl voor actuele informatie, tips, recensies en interviews

David Hockney, ‘Peter getting out of Nick's pool’, 1966, Liverpool, Walker Art gallery (© kunstenaar)

Museumtijdschrift nummer 1 ligt op 17 januari in de winkel Museumtijdschrift verschijnt 8 x per jaar

(om de 6 weken en tijdens zomer en winter om de 8 weken)

Een prachtig welkomstcadeau bij een abonnement op Museumtijdschrift HET NEDERLANDSE KUNST BOEK Dit overzichtswerk presenteert de hoogtepunten van zes eeuwen beeldende kunst in Nederland. Werk van ruim 300 kunstenaars wordt erin afgebeeld en beschreven – van Jeroen Bosch tot Karel Appel en Rineke Dijkstra.

Uitvoering Gebonden Aantal pagina’s 352 cadeau bij een jaarabonnement

Door Din Pieters, oud-hoofdredacteur van Museumtijdschrift.

€ 24,95 KUNST IN CONTEXT Het eerste boek dat kunstenaars verbindt met de tijden die hen inspireerden - wereldwijd en door de eeuwen heen! 150 stromingen en bewegingen worden in hun sociale, culturele en politieke tijd geplaatst. Dit prachtig geïllustreerde boek met index is een onmisbaar naslagwerk.

Uitvoering Gebonden Aantal pagina’s 368 cadeau bij een tweejarig abonnement

€ 49,95 VERKRIJGBAAR IN DE BOEKHANDEL, BESTEL OP WWW.WBOOKS.COM OF BEL 038 – 467 34 00 (GRATIS VERZENDING BINNEN NEDERLAND)

Voor de liefhebber van geschiedenis en kunst


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook