nr 7 okt-nov 2026 • € 13,99 • verschijnt 8x per jaar museumtijdschrift
Henri Matisse
Naïeve stilist met een revolutionair palet
nr 7 • 2026
Kijkdepots
Van kunstkluis naar museale attractie
Otobong Nkanga ‘Elke emotie heeft een eigen kleur’
+ de tentoonstellingsagenda 40 pagina’s gratis bijlage www.museumtijd
BP
Het meest complete overzicht
l 12 okt schrift.n 22 nov
BP BP Brussel, Museum
Gratis bijlage
Wit meer dan een kleur 9 okt t/m 7 mrt 2027
paleishetloo.nl
ONSCHULD, LUST & VERVAL
bij Museumti
jdschrift editie
7 • 2026
voor Kunst en
Geschiedenis
www.museumtijdsc
hrift.nl
INHOUD-
34
Jacob Marrel, ‘Bloemenvaas met slak en vliegend hert’, ca. 1650-65, olieverf op doek, 77,3 x 64,4 cm © The Phoebus Foundation, Antwerpen
museumtijdschrift.nl
nr 7 / oktober-november 2026
58
54
46
6
40
17 MODERNE KUNST
20 Henri Matisse
Sleutelwerken uit een oeuvre dat ooit verguisd werd, maar nu eeuwig geliefd is door Marina de Vries INTERVIEW
28 Otobong Nkanga
11-18 Museum - kort
Getipt door de redactie: De mooiste tentoonstellingen in binnen- en buitenland
52 Column Pauline Broekema Stalen gevaartes
28 Otobong Nkanga
Bekroonde kunstenaar houdt kleurrijk pleidooi voor zorg voor elkaar en de aarde door Jeroen Junte OUDE KUNST
34 Bloemstillevens
Van sensuele rozen tot spirituele tulpen: de zachte superkracht van bloemen door Merel Bem ARCHITECTUUR
40 Postmoderne bouwkunst
Een herwaardering van de markante en ironische gebouwen uit de jaren 1980 door Lindy Kuit MODERNE KUNST
26 Lezing Matisse
Lezing + catalogus + toeslag in H’art Museum
68 Rondleiding Showdepot
Met de kunstverzamelaar kijken naar jong talent
71-79 Atelier
Hemaseh Manawi Rad Boeken Recensies en tips Forum Lezersvraag, reacties Slotstuk IJspret in Kampen
46 Helen Frankenthaler
Panoramische ‘soak-stain’-doeken om een wandeling langs te maken door Robert-Jan Muller ARCHEOLOGIE
54 Angkor
Schatten uit de Cambodjaanse jungle komen naar Assen - niet zonder reuring door Theo Toebosch MODERNE KUNST
58 James McNeill Whistler
Beroemd om zijn ingetogen schilderijen, berucht om zijn ijdelheid en provocaties door Joke de Wolf KUNST EN ERFGOED
64 Open depots
Musea maken spectaculaire kijkdozen van hun geheime opslagloodsen door Jeroen Junte
7
‘Luxe, calme et volupté’, 1904, olieverf op doek, 98,5 x 118,5 cm
Ontspoorde kleuren Hoewel het werk van Henri Matisse nu ongekend populair is, was er begin twintigste eeuw ook weerzin tegen zijn onnatuurlijke palet en naïeve schilderijen. Een kleurrijke revolutie in vijf schilderijen, dit najaar te zien in H’art Museum. DOOR MARINA DE VRIES
1
Uit de kast
Al tijdens zijn leven was de Franse kunstenaar Henri Matisse (1869-1954) berucht en beroemd in zowel Europa als de Verenigde Staten. Maar hij was als schilder bepaald geen wonderkind. Pas op 21-jarige leeftijd, na een rechtenstudie en een langdurig verblijf in het ziekenhuis, raakte hij in de ban van tekenen. Hij ging in Parijs in de leer bij Gustave Moreau (1826-98), schilder van romantische, mythologische voorstellingen. Om de kunst van het ambacht te leren, kopieerde Matisse in het Louvre onder meer Hollandse meesters als Van Ruisdael en Vermeer. De knallende kleuren waarmee een aantal leeftijdgenoten toen al experimenteerden, maakten hem in eerste instantie “fysiek misselijk”, volgens Jeroen Krabbé in de televisieserie Op zoek naar Matisse (2024-25). Maar Matisse ging overstag. Ook hij begon te experimenteren met kleur, vorm en stijl, wisselde het schilderen naar de waarneming in voor schilderen naar het gevoel en ging in de leer bij onder anderen kleurstreepjesspecialist Paul Signac (1863-1935).
20
MODERNEKUNST-
Otobong Nkanga:
‘ Mensen zien zichzelf steeds meer als goden’
FOTO: WIM VAN DONGEN
INTERVIEW-
Otobong Nkanga
Met haar veelomvattende oeuvre wil Otobong Nkanga onze verbondenheid met de natuur en met elkaar verdiepen. “Er is nog hoop, maar niet veel meer.” Voor haar expressieve kleurgebruik is ze bekroond met de Sikkens Prize en een tentoonstelling in Singer Laren. DOOR JEROEN JUNTE
O ‘Obsolete Workers’, 2021, acrylverf en stickers op papier, 25 x 25 cm, AkzoNobel Art Foundation, Amsterdam
tobong Nkanga (1974) zit op haar knieën op een vier meter lang kleed in haar atelier in Antwerpen. Met haar vingers wrijft ze draden los, waardoor de onderliggende weefsels langzaam zichtbaar worden. “Zo haal ik nieuwe kleuren naar boven. In plaats van één kleur zie je nu een heel spectrum.” Plukkend aan de opbollende garens: “Kijk, het geeft diepte aan dit kleed. Haha, ik maak er een beeldhouwwerk van.” Het is typerend voor het oeuvre van de Nigeriaans-Belgische kunstenaar. Schijnbaar moeiteloos combineert ze textiel met beelden, installaties met performances, schilderijen met fotografie, keramiek met poëzie. De ecologische uitputting van de aarde is een terugkerend thema in haar werk. Haar pijlen richt ze daarbij op sociale uitbuiting en extractivisme. Verlossing biedt ze in gelijkwaardigheid en zorg voor elkaar en onze leefomgeving. De rode draad is haar levendige kleurgebruik. Met natuurlijke pigmenten als indigo en mineralen als mica verwijst ze naar specifieke landschappen en de historische herkomst van materialen. Bij elke emotie, bij elke verhaallijn ziet ze een kleur. “Dood? Het harde rood van bloed dat nog één keer samenbalt onder de huid.
29
in de polder In de jaren 1970 waait een nieuwe architectuurstijl naar Nederland over: het postmodernisme. De gebouwen ogen als collages van bouwstijlen. Achter die speelse mengelmoes van vormen en kleuren schuilt een oprechte zoektocht naar herkenbaarheid. DOOR LINDY KUIT / FOTOGRAFIE BART VAN HOEK
Groninger Museum, door Alessandro Mendini, Michele de Lucchi, Philippe Starck, Coop Himmelb(l)au e.a., 1994, Museumeiland, Groningen rechts: Inntel hotel Zaandam, door Wilfried van Winden (Molenaar & Van Winden architecten / WAM architecten), 2010, Provincialeweg 102, Zaandam
40
aar te beginnen met het beschrijven van het Groninger Museum (1994)? Bij de felgele toren, die hoog boven het water uitsteekt? Of bij de groene koepel, de rode gevels en de glinsterende mozaïeken die het gebouw bijna surrealistisch doen lijken? Het museum bestaat uit verschillende paviljoens, elk met een eigen vorm, kleur en materiaal. Van een afstand lijkt het eerder een verzameling beelden dan een museum. Oude en nieuwe vormen, uiteenlopende materialen en invloeden uit zowel de kunst als de populaire cultuur komen hier zonder moeite samen. Het gebouw voelt als een bonte collage van verschillende tijden en ideeën – juist dát maakt het Groninger Museum tot een sprekend voorbeeld van postmoderne architectuur in Nederland. Van felgekleurde musea en speelse casino’s tot woonwijken die ogen als historische vestingsteden: het postmodernisme roept al decennialang heftige (veelal negatieve) reacties op. Mede dankzij het in oktober verschenen boek Pomo – Atlas van de postmoderne architectuur in Nederland wordt met een frisse blik naar dit omstreden hoofdstuk uit de architectuurgeschiedenis gekeken. De makers hopen zo meer waardering voor deze gebouwen te kweken en het debat over hun toekomst op gang te brengen. Achter de opvallende kleuren, historische verwijzingen en speelse vormen schuilt namelijk een
ARCHITECTUUR-
James McNeill Whistler werd beroemd en berucht vanwege zijn uitgesproken mening, maar schilderde juist verstilde nachtlandschappen en ingetogen vrouwenportretten. Nu komt er in Nederland een dubbeltentoonstelling met veel van zijn bekendste werken. DOOR JOKE DE WOLF
‘Nocturne: Blue and Silver – Chelsea’, ca. 1871, olieverf op doek, 50,2 x 60,8 cm, Tate Britain, Londen
58
MODERNEKUNST-
59
VOLGEND NUMMER Puntgave kleurvernieuwer, ambachtelijk ontwerper en meesterlijke portretten
Paul Signac
Hella Jongerius
Hals & Rembrandt
Paul Signac, ‘Le Port au soleil couchant, Opus 236’ (detail), 1892, Hasso Plattner Foundation, Potsdam
Hella Jongerius, ‘Gullspira’, 2009, IKEA PS-collectie (foto: Tommy de Lange)
Rembrandt van Rijn, ‘De lachende man’ (detail), 1629-30, Mauritshuis, Den Haag
Meer lezen? Kijk op www.museumtijdschrift.nl voor actuele informatie, tips, recensies en interviews
Museumtijdschrift verschijnt 8x per jaar
(om de 6 weken en in de zomer en winter om de 8 weken)
Matthijs De Block
Een prachtig welkomstcadeau voor nieuwe abonnees
Jeongmoon Choi Jacqueline Hen Lambert Kamps
Het boek Koffie? Een Nederlandse geschiedenis vertelt over de Nederlandse koloniale koffiehandel en het immense leed dat dit veroorzaakte. Maar ook over een geliefd sociaal ritueel, met trots geserveerd in het mooiste servies.
Jan van Munster Joris Strijbos Nick Verstand
Fenomenale vrouwen in de fotografie documenteert de baanbrekende bijdragen die vrouwen sinds het ontstaan van fotografie op dit gebied hebben geleverd.
In Nederland worden er jaarlijks miljoenen liters koffie gedronken. De geschiedenis van het opwekkende bakkie pleur reikt van de eerste kleine koffieladingen uit Mokka (Jemen) tot de grootschalige Nederlandse koffieplantages in Indonesië en Zuid-Amerika. Om steeds grotere winsten te behalen, worden samenlevingen en landschappen blijvend veranderd. (On)zuivere koffie verovert Nederland in rap tempo. Koffiekannen en -koppen veranderen mee met de mode, de gezelschappen en de manieren van koffiezetten. Achter onze dagelijkse dosis koffie schuilt een wereld aan onzichtbare verhalen.
EEN NEDERLANDSE GESCHIEDENIS
Biochron Hoofdstraat 22, Emmen
De inspirerende werken in dit boek bieden een uitgebreid (kunst)historisch overzicht van 200 jaar fotografische kunst. Elke kunstenaar in het boek wordt gepresenteerd met een iconische foto en een introductie geschreven door een deskundige. De besproken werken variëren van documentairefotografie, portretfotografie en mode, tot conceptuele kunst en fotocollages. Na Fenomenale vrouwen in de schilderkunst en Fenomenale vrouwen in de beeldhouwkunst, is Fenomenale vrouwen in de fotografie een nieuw eerbetoon aan de meer dan 250 vrouwen die de visuele cultuur hebben gevormd.
cadeau bij een jaarabonnement
MET WERK VAN ONDER ANDERE Magdalena Abakanowicz Olga de Amaral Ruth Asawa Leilah Babirye Nairy Baghramian Rosa Barba Phyllida Barlow Mária Bartuszová Lynda Benglis Louise Bourgeois Teresa Burga Elizabeth Catlett Saloua Raouda Choucair Camille Claudel Agnes Denes
Teresita Fernández Ceal Floyer Elisabeth Frink Guan Xiao Shilpa Gupta Lauren Halsey Anthea Hamilton Mona Hatoum Barbara Hepworth Eva Hesse Sheila Hicks Nancy Holt Iman Issa Rachel Khedoori Bharti Kher
Käthe Kollwitz Yayoi Kusama Nicola L. Lee Bul Simone Leigh Kim Lim Sarah Lucas Anna Maria Maiolino Rebecca Manson Marisol Mrinalini Mukherjee Wangechi Mutu Senga Nengudi Louise Nevelson
Meret Oppenheim Cornelia Parker Properzia de’ Rossi Veronica Ryan Betye Saar Niki de Saint Phalle Doris Salcedo Tschabalala Self Kiki Smith Sarah Sze Sophie Taeuber-Arp Dorothea Tanning Cecilia Vicuña Ursula von Rydingsvard Rachel Whiteread Betty Woodman
FENOMENALE VROUWEN IN DE FOTOGRAFIE
Don Diablo
EEN NEDERLANDSE GESCHIEDENIS
INTERNATIONALE LICHTKUNST IN EMMEN
Adela Andea
FENOMENALE VROUWEN IN DE FOTOGRAFIE
cadeau bij een tweejarig abonnement
wbooks.com
Koffie? | Een Nederlandse geschiedenis
Fenomenale vrouwen in de fotografie
In Nederland wordt jaarlijks miljoenen liters koffie gedronken. De geschiedenis van het opwekkende bakkie pleur reikt van de eerste kleine koffie ladingen uit Mokka (Jemen) tot de grootschalige Nederlandse koffieplantages in Indonesië en Zuid-Amerika. Achter onze dagelijkse dosis koffie schuilt een wereld aan onzichtbare verhalen. Het boek Koffie? Een Nederlandse geschiedenis vertelt over de Nederlandse koloniale koffiehandel en het immense leed dat dit veroorzaakte. Maar ook over een geliefd sociaal ritueel, met trots geserveerd in het mooiste servies.
Fenomenale vrouwen in de fotografie documenteert de baanbrekende bijdragen die vrouwen sinds het ontstaan van fotografie op dit gebied hebben geleverd. De inspirerende werken in dit boek bieden een uitgebreid (kunst)historisch overzicht van bijna 200 jaar fotografische kunst. Elke kunstenaar in het boek wordt gepresenteerd met een iconische foto en een introductie geschreven door een deskundige. De besproken werken variëren van documentaire fotografie, portretfotografie en mode, tot conceptuele kunst en fotocollages.
144 pagina’s, gebonden, 17 x 22,5 cm, ISBN 978 94 625 8790 8
288 pagina’s, gebonden, 25 x 29 cm, ISBN 978 94 625 8809 7
€ 24,95
DIEPEMMEN.NL
Museumtijdschrift nummer 8 ligt vanaf 24 november in de winkels
€ 59,95
OOK VERKRIJGBAAR IN DE BOEKHANDEL, BESTEL OP WBOOKS.COM OF BEL 038 - 467 34 00