diap
DE TORS IN NEDERLAND
nr 3 / 2016
Permanente en wisselende tentoonstellingen van ruim 350 torsen en fragmenten van hedendaagse beeldhouwers.
GEORGE BELZER EN CARLA DE BEUS 7 februari 2016 - 29 mei 2016 Villa Hinkeloord benedenzaal
DE TORS IN NEDERLAND
ED & DESIGN KUNST, ERFGO
Thematentoonstelling 10 april - 18 september 2016 Het Depot
10 april - 18 september 2016
JEROEN MEIJS 5 juni 2016 - 22 januari 2017 Villa Hinkeloord benedenzaal
ARBORETA DE DREIJEN & HINKELOORD
De moederstichting van de Beeldengalerij Het Depot is de Stichting Utopa. De doelstelling van de Stichting Utopa is het actualiseren en stimuleren van creatieve talenten van mensen. Het Depot biedt beeldhouwers de mogelijkheid zich te ontplooien en wil een podium voor beeldhouwers zijn. Juist omdat het om mensen gaat, heeft Het Depot gekozen voor sculpturen van torsen en fragmenten als hoofdthema.
Permanente tentoonstelling Het Depot
EJA SIEPMAN VAN DEN BERG Permanente tentoonstelling Villa Hinkeloord
LEVE HET
JONG, W ILD EN DU IT
SCHILDER EN
S IN DE J AREN TAC HTIG
Groningen
nr 3 • april/mei 2016 • € 8,95 verschijnt 8x per jaar Enschede
Gainsborough Beeldhouwkunst
Architectuur
Gevoelig portret, liefdevol landschap Amsterdam
Zwierige interieurs Rijksmonument
Arboreta
Beeldengalerij Het Depot Arboretumlaan 4 6703 BD Wageningen Locatie Villa Hinkeloord Generaal Foulkesweg 64 6703 BV Wageningen
156 • Eveline van Duyl, Tors Quatre mains, 2011, gips en gekleurde kunststof nagels, 70 cm
T F E I
0031 (0)317 467 720 0031 (0)317 467 738 beeldengalerij@hetdepot.nl www.hetdepot.nl
Honderd jaar Amsterdamse School Assen
Danielle Kwaaitaal Nieuwe blik op depotstukken
+ de tentoonstellingsagenda 36 pagina’s gratis bijlage diap
gsagenda nstellin ht e overzic tentoo st complet het mee
diap
11
APR
22
MEI
INHOUDmuseumtijdschrift.nl nr.3 april/mei 2016
beeld omslag: Elvira Bach, ‘Sophisticated lady I’, 1982, kunsthars op doek, 165 x 130 cm, coll. kunstenaar
30 38
6
museumtijdschrift
HEDENDAAGSE KUNST
18 Neue Wilden
Reünie van Duitse jaren-tachtig schilderkunst door Arjan Reinders HEDENDAAGSE KUNST
26 Boris Mikhailov
De rafelranden van Oekraïne in ongepolijste foto’s door Jorre Both TOEGEPASTE KUNST
66 11-17
75-81
MUSEUM - KORT 28 Museumtijdschrifttips: de mooiste tentoonstellingen in binnen-en buitenland. Van borduurkunst en de theaterdecors van Karel Appel tot Afrikaanse beelden
MUSEUM & MEER
het atelier
Atelier Van Lieshout
30 Amsterdamse School
Totaalkunstwerk van gebouw, meubels, lampen, behangsels door Bernard Hulsman INTERVIEW
38 Gerald van der Kaap
Nieuwe serie over mid-careerkunstenaars in Nederland door Edo Dijksterhuis OUDE KUNST
46 Thomas Gainsborough Begenadigd portrettist hield meer van het landschap door Margriet Verhoef OUDE KUNST
54 Stedelijke collecties
Kunst met een verhaal door burgers bijeengebracht door Adrienne Quarles van Ufford
de conservator Tanya Rumpff
de kunstenaar
HEDENDAAGSE KUNST
60 Danielle Kwaaitaal
Afgedankte depotstukken door kunstenaarsogen door Sabeth Snijders
Olivier van Herpt
boeken & meer
44 65
MODERNE KUNST
66 Dada
Na honderd jaar anti-kunst is het venijn uit de staart door Linda Boersma
COLUMNS
Oek de Jong
Eenvoud
Maria Barnas
Vermeer in Delft
+
Museumtijdschrift Arrangement Amsterdamse School zie p. 36
museumtijdschrift
7
Expressieve vernieuwingsdrang
S
tijlen en modes komen op, beleven een hoogtepunt en verdwijnen. Zo ook de Amsterdamse School. Deze onvervalst Nederlandse architectuur- en vormgevingsstijl kreeg gestalte in de eerste jaren van het tweede decennium van de 20ste eeuw, bloeide in de jaren voor en na 1920 en beleefde zijn neergang omstreeks 1930. De opkomst en ondergang van de Amsterdamse School duurde iets langer dan twintig jaar, bijna te kort om een stijl – de mode van een generatie – te worden genoemd. Net als bij andere stijlen is het moeilijk het exacte beginpunt van de Amsterdamse School aan te wijzen. Wel is het jaar bekend waarin de stijlaanduiding zelf werd gemunt. In 1916, precies honderd jaar geleden, gebruikte architect Jan Gra-
30
museumtijdschrift
Presentatie-aquarel voor salonameublement van Michel de Klerk uit 1916-17, in brochure van ‘t Woonhuys uit 1919, Utrecht, Centraal Museum
Gebouwen, meubels, lampen, bij de honderd jaar geleden opgerichte Amsterdamse School moest alles vloeien en golven. DOOR BERNARD HULSMAN
museumtijdschrift
31
‘Poetry Emission Program’, 1997, Hengelo, Afvalverwerking Twence. Data uit de afvalcentrale worden real time vertaald naar ‘radical data’ (poëzie), Oventemperatuur, afvalgewicht en uitstoot bepalen welke zinnen op het LED-scherm te zien zijn.
FOTO: MICHIEL VAN NIEUWKERK UIT DE SERIE ‘HOLLANDSE MEESTERS VAN DE 21STE EEUW’
(1)
In een onregelmatig verschijnende interviewserie aandacht voor mid-career kunstenaars waarvan Museumtijdschrift graag een museale overzichtstentoonstelling in Nederland zou zien. Aflevering 1: kunstenaar, fotograaf, videojockey en filmmaker Gerald van der Kaap
Altijd i n d e frontli jn
Gerald van der Kaap
Al 35 jaar pioniert Gerald van der Kaap met beeldbanken en interactieve software. Hij was een van de eerste VJ’s en nu vindt hij zichzelf opnieuw uit als filmmaker. DOOR EDO DIJKSTERHUIS
D
e openingsfilm van het Internationale Film Festival Rotterdam 2017 zou zomaar Beyond Index kunnen heten. De koppen op de cultuurpagina’s van de kranten de volgende dag zijn te voorspellen: ‘Rotterdams filmfestival omarmt het experiment’. Want onorthodox is Beyond Index zeker. De ondertitels zitten niet aan de onderkant van het scherm maar vormen op ooghoogte een brug tussen de Chinese personages. Op de geluidsband pruttelt en zoemt de elektronica van het hippe Berlijnse houselabel Innervisions. Ongebruikelijk lange shots laten je blik dwalen. Reguliere openingstitels ontbreken zelfs volledig. “Op de voorkant van de Nachtwacht staan toch ook geen sponsorlogo’s en namen van mensen die bedankt moeten worden?”, stelt de maker, Gerald van
museumtijdschrift
39
Van hutspotketel tot middeleeuwse boekband, van rijwiel tot een tekening van Van Gogh. Het stedelijk kunstbezit is een mer Ă boire. Althans, voor wie daar oog voor heeft. Want de bonte stedelijke collecties staan onder druk. DOOR ADRIENNE QUARLES VAN UFFORD
Door burgers
Kinderfiets, driewieler, Burgers’ Eerste Nederlandse Rijwielfabriek, ca. 1880-90. In 1992 geschonken aan Historisch Museum De Waag, Deventer, bij sluiting van de fabriek.
54
museumtijdschrift
Hendrick Terbrugghen, ‘Evangelisten Marcus, Mattheus, Lucas en Johannes’, 1621, olieverf op doek, ca. 75 x 100 cm (elk). Door Richard Terbrugghen in 1707 aan de stad Deventer geschonken, in 1992 overgedragen aan Historisch Museum De Waag
M
usea die zich inlaten met verzamelaars, kan dat eigenlijk wel? De discussie laaide weer op, het afgelopen jaar. Je zou kunnen denken dat dit een verschijnsel is van deze tijd, waarin de overheid een stapje terug doet, maar dat is allerminst het geval. Sterker nog: de meeste musea hebben van oudsher veel te danken aan gulle giften en schenkingen van particulieren. Zeker ste delijke collecties. Die zijn vaak ontstaan door schenkingen van plaatselijke verza melaars of aankopen op initiatief van de eigen inwoners. Ze vertellen de geschiede nis van de stad, weerspiegelen tegelijker tijd een gemeenschapsgevoel én de per soonlijke voorkeuren van afzonderlijke verzamelaars. Om de diversiteit en rijkdom van deze ste delijke collecties onder de aandacht te
bijeengebracht museumtijdschrift
55
Wat te doen met overbodige kunst? Danielle Kwaaitaal liet veertien kunstenaars aan de slag gaan met afgestoten objecten en fotografeerde het resultaat. DOOR SABETH SNIJDERS
Gered van de vernietiging
‘H
‘Above & Beyond – onbekend #4’, 2016. Ontzameld object bewerkt door Mada van Gaans > ‘Above & Beyond – H1989-233 2016’. Ontzameld object bewerkt door Jasper Krabbé
60
museumtijdschrift
et is een oude lap, maar ik houd van oude lappen”, lacht beeldend kunstenaar Jasper Krabbé (1970), terwijl hij een verkreukeld linnen doek openvouwt op zijn atelier vloer. Er komt een dromerig vrouwen gezicht tevoorschijn, het lijkt haast met waterverf aangebracht op de witte stof – eigenlijk sterk verdunde textielverf – tus sen de bruine vegen en verkleuringen die al aanwezig waren. Krabbé is een van de veertien kunstenaars aan wie fotograaf Danielle Kwaaitaal enkele ‘ontzamelde’ objecten uit de depots van het Drents Museum heeft gegeven in het kader van haar project Above & Beyond. Objecten die het museum niet langer in zijn collectie wil of kan houden, zoals het honderd jaar oude linnen dat Krabbé ontving. De kunstenaars mochten er vrij mee aan de slag. Het resultaat legt Kwaaitaal vast in een fotoserie die te zien is in het museum.
KOSTBARE OPSLAGRUIMTE In 2014 besliste het Drents Museum om bijna 3700 van de ruim 90.000 objecten uit zijn vaste verzameling af te stoten. In de eclectische collectie bevinden zich
behalve hedendaagse realistische kunst, ook archeologische voorwerpen en heel veel kunstnijverheid. Vooral in die laatste categorie werden zaken verzameld waar van de huidige museumleiding zich afvroeg of ze de opslagruimte wel waard zijn. In zijn 160-jarig bestaan had het Drents Museum nog nooit iets weggedaan. Door de jaren heen waren er veel doublu res in de depots beland, eindeloos veel floddermutsen bijvoorbeeld, soms met gaten erin. Of voorwerpen waarvan ach teraf bleek dat ze weinig museale waarde hebben, zoals houten karrenwielen. Objecten uit een collectie verwijderen is een proces van lange adem; musea hebben een zelfreguleringsprocedure opgesteld, de Leidraad voor het Afstoten van Muse ale Objecten (Lamo), om ervoor te zorgen dat afstoting zorgvuldig gebeurt. Zo moe ten musea voorwerpen eerst aan andere musea aanbieden, voor ze ze op een vei ling aan particulieren mogen verkopen. Bij het Drents Museum is vooraf ook nog aan historische verenigingen gevraagd of ze interesse in de voorwerpen hadden. Na deze procedure bleven er ongeveer 2000 objecten over die geveild konden worden.
museumtijdschrift
61
VOLGEND NUMMER Over idealen en dingen die voorbij zijn
Kunsthal Rotterdam presents
The Museum of Everything
Constant
Oude meesters
Brazilië
Constant, ‘Mobiel ladderlabyrinth’, 1967, Den Haag, Gemeentemuseum
Jan van Eyck, ‘Man met een blauwe tulband’, ca. 1430, Sibiu, Nationaal Museum Brukenthal
Opavivará, ‘Cozinha coletiva’, 2010, Rio de Janeiro (ApArtamento III)
Meer lezen? Kijk op www.museumtijdschrift.nl voor actuele informatie, tips, recensies en interviews
20-90-40-0 cmyk
Museumtijdschrift nummer 4 ligt op 24 mei in de winkel Museumtijdschrift verschijnt 8 x per jaar
(om de 6 weken en tijdens zomer en winter om de 8 weken)
Een prachtig welkomstcadeau bij een abonnement op Museumtijdschrift
Het W van E eekend ve 16 en rything 17 ap Work r s h o p tours s, lez il , fi in Do It lms, mu gen, ziek Your voor self – ku en n iede reen st
ONTDEK HET MODERNE Aan de hand van 207 werken uit het Gemeentemuseum Den Haag, vertelt directeur Benno Tempel het verhaal van de moderne kunst. Vijf veelzijdige thema’s worden belicht: stilstand en beweging, kind en wildeman, traditie en experiment, spel en utopie, ongemak en toe-eigenen.
Uitvoering Paperback Aantal pagina’s 192 ISBN 978 90 400 0727 9 cadeau bij een jaarabonnement
Kleur “Volg Num
In samenwerking met Gemeentemuseum Den Haag.
€ 19,95
5 maart t/m 22 mei 2016 Untitled, c 1970, Calvin and Ruby Black
www.kunsthal.nl www.musevery.com
KUNST IN CONTEXT Het eerste boek dat kunstenaars verbindt met de tijden die hen inspireerden - wereldwijd en door de eeuwen heen! 150 stromingen en bewegingen worden in hun sociale, culturele en politieke tijd geplaatst. Dit prachtig geïllustreerde boek met index is een onmisbaar naslagwerk.
Kleur WBO adve Uitvoering Gebonden Aantal pagina’s 368 ISBN 978 94 625 8087 9 cadeau bij een tweejarig abonnement
€ 49,95 VERKRIJGBAAR IN DE BOEKHANDEL, BESTEL OP WWW.WBOOKS.COM OF BEL 038 – 467 34 00 (GRATIS VERZENDING BINNEN NEDERLAND)
Voor de liefhebber van geschiedenis en kunst