museumtijdschrift
+ KUNSTPUZZEL
Nieuwe Nieuwe Nieuwe collectiepresentatie collectiepresentatie collectiepresentatie Nieuwe Nieuwe Nieuwe collectiepresentatie collectiepresentatie collectiepresentatie Nieuwe Nieuwe Nieuwecollectiepresentatie collectiepresentatie collectiepresentatie
Hals & van Rembrandt Rijn De losse ‘Het menselijk toets lichaam versus ontroert de dikke klodders mij’
Hella Jongerius
‘Mijn aan Ode handen nachtschilder worden Aert van steeds slimmer’ der Neer
Medusa
Jan van Eyck Eijck
Al zijn portretten Strijdbare fotograaf bij met verfijnd elkaar, eindelijk oog
+ de tentoonstellingsagenda 40 pagina’s gratis bijlage 48 BP
V.U. V.U. Astrid V.U. Astrid de Astrid Bruycker, de Bruycker, de Bruycker, Botermarkt Botermarkt Botermarkt 1 - 9000 1 - 9000 1 -Gent 9000 Gent Design: Gent Design: Design: Superkraft Superkraft Superkraft B.V. B.V. & Studio B.V. & Studio &Grafisch Studio Grafisch Grafisch Ontwerp Ontwerp Ontwerp Photo: Photo: Perseverance Photo: Perseverance Perseverance (Goddess (Goddess (Goddess of Democracy) of Democracy) of Democracy) | zweintopf | zweintopf | zweintopf © zweintopf © zweintopf © zweintopf V.U. V.U. Astrid V.U. Astrid de Astrid Bruycker, de Bruycker, de Bruycker, Botermarkt Botermarkt Botermarkt 1 - 9000 1 - 9000 1 -Gent 9000 Gent Design: Gent Design: Design: Superkraft Superkraft Superkraft B.V. B.V. & Studio B.V. & Studio &Grafisch Studio Grafisch Grafisch Ontwerp Ontwerp Ontwerp Photo: Photo: Perseverance Photo: Perseverance Perseverance (Goddess (Goddess (Goddess of Democracy) of Democracy) of Democracy) | zweintopf | zweintopf | zweintopf © zweintopf © zweintopf © zweintopf V.U. V.U. Astrid V.U. Astrid de Astrid Bruycker, de Bruycker, de Bruycker, Botermarkt Botermarkt Botermarkt 1 - 9000 1 - 9000 1 -Gent 9000 Gent Design: Gent Design: Design: Superkraft Superkraft Superkraft B.V. B.V. & Studio B.V. & Studio &Grafisch Studio Grafisch Grafisch Ontwerp Ontwerp Ontwerp Photo: Photo: Perseverance Photo: Perseverance Perseverance (Goddess (Goddess (Goddess of Democracy) of Democracy) of Democracy) | zweintopf | zweintopf | zweintopf © zweintopf © zweintopf © zweintopf
nr 8 • 2026
EEN EEN EEN MODELLENMUSEUM MODELLENMUSEUM MODELLENMUSEUM EEN EEN EEN MODELLENMUSEUM MODELLENMUSEUM MODELLENMUSEUM VOOR VOOR VOOR DE DE DE TOEKOMST TOEKOMST TOEKOMST EEN EEN EEN MODELLENMUSEUM MODELLENMUSEUM MODELLENMUSEUM VOOR VOOR VOOR DE DE DE TOEKOMST TOEKOMST TOEKOMST VOOR VOOR VOOR DE DE DE TOEKOMST TOEKOMST TOEKOMST Ontdek Ontdek Ontdek ininonze inonze onze nieuwe nieuwe nieuwe collectiepresentatie collectiepresentatie collectiepresentatie hoe hoe hoe Ontdek Ontdek Ontdek in inonze inonze onze nieuwe nieuwe nieuwe collectiepresentatie collectiepresentatie collectiepresentatie hoe hoe hoe 500 500 500 objecten objecten objecten van van van vroeger vroeger vroeger inspireren inspireren inspireren voor voor voor de de de Ontdek Ontdek Ontdek in inonze inonze onze nieuwe nieuwe nieuwe collectiepresentatie collectiepresentatie collectiepresentatie hoe hoe hoe 500 500 500 objecten objecten objecten van van van vroeger vroeger vroeger inspireren inspireren inspireren voor voor voor de de de ontwerpen ontwerpen ontwerpen van van van morgen. morgen. morgen. 500 500 500 objecten objecten objecten van van van vroeger vroeger vroeger inspireren inspireren inspireren voor voor voor de de de ontwerpen ontwerpen ontwerpen van van van morgen. morgen. morgen. ontwerpen ontwerpen ontwerpen van van van morgen. morgen. morgen. Meer Meer Meer info info info opopop →→→ Meer Meer Meer info info info opopop →→→ designmuseumgent.be designmuseumgent.be designmuseumgent.be Meer Meer Meer info info info opopop →→→ designmuseumgent.be designmuseumgent.be designmuseumgent.be designmuseumgent.be designmuseumgent.be designmuseumgent.be
nr 8 dec nov-dec ‘26-jan 2026 ‘27 • € 13,99 ••verschijnt verschijnt 8x 8x per perjaar jaar
BP
Nieuwe kijk op een oude mythe
www.museumtijdsc Het meest complete overzicht
23 nov hrift.nl 17 jan
INHOUD-
34 Koen Vanmechelen ‘Medusa’, 2015, zwart marmer en opgezette kippen en slangen*, 76 x 43 x 32 cm, Serlachius Museums, Mänttä (foto: Stoffel Hias). *De dieren zijn een natuurlijke dood gestorven
museumtijdschrift.nl
nr 8 / dec 2026 – jan 2027
62
42 58
8
46
20 OUDE KUNST
22 Frans Hals en Rembrandt
28
Wat waren de verschillen en overeenkomsten in leven, werk en erkenning? door Erik Spaans INTERVIEW
28 Hella Jongerius
Duurzame ontwerper met oog voor ambachtelijkheid en imperfectie door Edo Dijksterhuis
Hella Jongerius
13-20 Museum - kort
Getipt door de redactie: De mooiste tentoonstellingen in binnen- en buitenland
40 Column Pauline Broekema Portret van een huwelijk
26 Arrangement
Live-interview + exclusieve toegang ‘Hals-Rembrandt’ in het Frans Hals Museum
69-77 Atelier
Tess van Zalinge Boeken Recensies en tips Puzzel Griekse mythen Forum Lezersvraag, reacties Slotstuk Dürers scheppende handen
KUNST EN ERFGOED
34 Medusa
Het monster dat veranderde in slachtoffer dat veranderde in eco-feminist door Stefan Kuiper KUNST EN ERFGOED
42 Sieboldhuis
De Japanse schatten van Philipp Franz von Siebold inspireren nog altijd door Sophia Zürcher MODERNE KUNST
46 Paul Signac
Anarchistische schilder van idealistische landschappen vol fonkelende stippen door Kees Keijer OUDE KUNST
52 Jan van Eyck
Gebarsten aders en slordige kapsels; portretten in de overtreffende trap door Koen Kleijn HEDENDAAGSE KUNST
58 Nul-vrouwen
Wie hoorde erbij, wie werd weggemoffeld, wie is domweg vergeten? door Joke de Wolf OUDE EN MODERNE KUNST
62 Rugfiguren
De emoties en geheimen van geschilderde ruggen in museumcollecties door Anne Louïse van den Dool
9
Klodd er
p e e i r s w z f o s
Twee zeventiende-eeuwse meesters, zij aan zij. Het Frans Hals Museum zet schilderijen van Frans Hals en Rembrandt van Rijn naast elkaar om de overeenkomsten en verschillen te zoeken. DOOR ERIK SPAANS
22
OUDEKUNST-
Rembrandt van Rijn, ‘De lachende man’, ca. 1629-30, olieverf op koper, 15,3 x 12,2 cm, Mauritshuis, Den Haag links: Frans Hals, ‘Lachende jongeman met fluit’, ca. 1630, olieverf op paneel, diam. 37,5 cm, Staatliches Museum Schwerin
Hella Jongerius:
’Handen zijn creatiever dan de geest’ Hella Jongerius behoort tot de internationale ontwerptop. Met schetsen en prototypes onthult ‘Slimme handen’ in het Textielmuseum in Tilburg haar ontwerp proces. “Echte invloed uitoefenen kan alleen met producten in veelvoud.” DOOR EDO DIJKSTERHUIS
I
n een grote werkplaats zijn assistenten geconcentreerd aan het werk. Hella Jongerius (1963) zit ontspannen met haar laptop in een apart kantoortje. Drie jaar gelden opende Jongeriuslab een tweede thuis op een voormalig defensieterrein vol ateliers en werkplaatsen nabij Arnhem. “Ik wilde al langer een anker in Nederland, liefst in de natuur”, zegt Jongerius over haar nieuwe werkplek naast de ingang van Park De Hoge Veluwe. “Het stedelijk leven heb ik in Berlijn, waar ik al bijna twee decennia woon en nog steeds ingezetene ben.” Niet alleen haar leven, ook Jongerius’ reputatie is internationaal. Onlangs wijdde het Vitra Design Museum in het Zuid-Duitse Weil am Rhein een retrospectief aan haar. Van de Soft Urn (1993) uit het begin van haar carrière via de befaamde Polder Sofa (2005) en minstens zo bekende vazenserie voor IKEA (2005) tot haar werk voor schoenenfabrikant Camper (2009) en de vliegtuiginterieurs van KLM (2013) – alles was er te zien.
Hoe was dat, om uw hele oeuvre bij elkaar te zien? “De opzet en inrichting van die tentoonstelling heb ik helemaal overgelaten aan de curatoren. Toen ik alles bij elkaar zag, was ik verbaasd over de compactheid van mijn thema’s. Mijn werk lijkt heel divers, omdat ik met veel verschillende materialen werk, maar dezelfde dingen kwamen steeds terug: ambachtelijkheid, imperfectie en duurzaamheid.”
De Vitra-tentoonstelling is amper afgebroken of de volgende staat alweer voor de deur: ‘Slimme handen’ in het Textielmuseum, over uw textiele ontwerp archief. Hoe kwam die tot stand? “Om een heel praktische reden: ik wilde mijn archief weggeven. Eerst heb ik de musea die werk van mij in hun collectie hebben – MoMA, Centre Pompidou, V&A en Pinakotek der Modern Mün-
28
INTERVIEW-
Hella Jongerius te midden van haar textielarchief (foto: Roel van Tour)
Gian Lorenzo Bernini (kopie naar), ‘Méduse’, 17de-eeuwse kopie, marmer, 51 x 38 x 39 cm, Musée du Louvre, Parijs rechts: atelier Bernard Picart, ‘Perseus doodt Medusa’ (detail), 1730, ets en gravure, 35 x 25,3 cm (incl. rand), Rijksmuseum, Amsterdam
De mythologische figuur Medusa is allesbehalve een vrouw uit één stuk. De laatste drieduizend jaar laveerde zij tussen angstaanjagend gedrocht, vervloekt slachtoffer en feministisch icoon. DOOR STEFAN KUIPER 34
KUNST& ERFGOED-
ZONNIGE ANARCHIST Paul Signac schilderde mediterrane havens en gloedvolle landschappen. Maar hij was ook een politiek activist van de Franse avant-garde. In de Kunsthal Rotterdam schijnt een radicaal licht over zijn fonkelende schilderijen. DOOR KEES KEIJER
en zwaar zeilschip glijdt door bijna rimpelloos water, terwijl de ondergaande zon de baai in een gouden gloed zet. Paul Signac (1863-1935) schilderde de haven van SaintTropez in 1892 als een idyllische plek, zoals zoveel kunstenaars de Middellandse Zee hebben verbeeld als een soort paradijs op aarde. Maar de haven van Saint-Tropez was helemaal niet zo leeg en verstild als Signac hier suggereerde. Historische foto’s tonen een bedrijvige werkhaven, geen plek voor contemplatie. Signac haalde de drukte weg en ordende wat overbleef. Het driehoekige zeil correspondeert met de vorm van de kade,
46
MODERNEKUNST‘Le Port au soleil couchant, Opus 236 (Saint-Tropez)’, 1892, olieverf op doek, 65 x 81,3 cm, Hasso Plattner Foundation, Potsdam
VOLGEND NUMMER Uitblinker in pastel, versteende beeldhouwkunst en de zoektocht naar duurzame couture Stone
Eva Gonzalès
Future fashion
vol2
Eva Gonzalès, ‘Au bord de la mer (Honfleur)’ (detail), 1881-82, privécollectie
Barbara Hepworth, ‘Marble with Colour (Crete)’, 1964, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam
Meer lezen? Kijk op www.museumtijdschrift.nl voor actuele informatie, tips, recensies en interviews
Ronald van der Kemp, Harlekijnjasje en rok uit ‘Wardrobe 4’, 2016 (foto: Marijke Aerden)
Museumtijdschrift nummer 1 ligt vanaf 19 januari in de winkels Museumtijdschrift verschijnt 8x per jaar
(om de 6 weken en in de zomer en winter om de 8 weken)
Een prachtig welkomstcadeau voor nieuwe abonnees De inspirerende werken in dit boek bieden een uitgebreid (kunst)historisch overzicht van 200 jaar fotografische kunst. Elke kunstenaar in het boek wordt gepresenteerd met een iconische foto en een introductie geschreven door een deskundige. De besproken werken variëren van documentairefotografie, portretfotografie en mode, tot conceptuele kunst en fotocollages. Na Fenomenale vrouwen in de schilderkunst en Fenomenale vrouwen in de beeldhouwkunst, is Fenomenale vrouwen in de fotografie een nieuw eerbetoon aan de meer dan 250 vrouwen die de visuele cultuur hebben gevormd.
EEN NEDERLANDSE GESCHIEDENIS
Het boek Koffie? Een Nederlandse geschiedenis vertelt over de Nederlandse koloniale koffiehandel en het immense leed dat dit veroorzaakte. Maar ook over een geliefd sociaal ritueel, met trots geserveerd in het mooiste servies.
EEN NEDERLANDSE GESCHIEDENIS
cadeau bij een jaarabonnement
MET WERK VAN ONDER ANDERE Magdalena Abakanowicz Olga de Amaral Ruth Asawa Leilah Babirye Nairy Baghramian Rosa Barba Phyllida Barlow Mária Bartuszová Lynda Benglis Louise Bourgeois Teresa Burga Elizabeth Catlett Saloua Raouda Choucair Camille Claudel Agnes Denes
Teresita Fernández Ceal Floyer Elisabeth Frink Guan Xiao Shilpa Gupta Lauren Halsey Anthea Hamilton Mona Hatoum Barbara Hepworth Eva Hesse Sheila Hicks Nancy Holt Iman Issa Rachel Khedoori Bharti Kher
Käthe Kollwitz Yayoi Kusama Nicola L. Lee Bul Simone Leigh Kim Lim Sarah Lucas Anna Maria Maiolino Rebecca Manson Marisol Mrinalini Mukherjee Wangechi Mutu Senga Nengudi Louise Nevelson
Meret Oppenheim Cornelia Parker Properzia de’ Rossi Veronica Ryan Betye Saar Niki de Saint Phalle Doris Salcedo Tschabalala Self Kiki Smith Sarah Sze Sophie Taeuber-Arp Dorothea Tanning Cecilia Vicuña Ursula von Rydingsvard Rachel Whiteread Betty Woodman
FENOMENALE VROUWEN IN DE FOTOGRAFIE
Fenomenale vrouwen in de fotografie documenteert de baanbrekende bijdragen die vrouwen sinds het ontstaan van fotografie op dit gebied hebben geleverd.
In Nederland worden er jaarlijks miljoenen liters koffie gedronken. De geschiedenis van het opwekkende bakkie pleur reikt van de eerste kleine koffieladingen uit Mokka (Jemen) tot de grootschalige Nederlandse koffieplantages in Indonesië en Zuid-Amerika. Om steeds grotere winsten te behalen, worden samenlevingen en landschappen blijvend veranderd. (On)zuivere koffie verovert Nederland in rap tempo. Koffiekannen en -koppen veranderen mee met de mode, de gezelschappen en de manieren van koffiezetten. Achter onze dagelijkse dosis koffie schuilt een wereld aan onzichtbare verhalen.
FENOMENALE VROUWEN IN DE FOTOGRAFIE
cadeau bij een tweejarig abonnement
wbooks.com
Alberto Giacometti, Standing Woman, 1956 © Succession Alberto Giacometti / ADAGP, Paris, 2025
PARTNERS
THANKS TO
De Gijselaar-Hintzenfonds,
Koffie? | Een Nederlandse geschiedenis
Fenomenale vrouwen in de fotografie
In Nederland wordt jaarlijks miljoenen liters koffie gedronken. De geschiedenis van het opwekkende bakkie pleur reikt van de eerste kleine koffieladingen uit Mokka (Jemen) tot de grootschalige Nederlandse koffieplantages in Indonesië en Zuid-Amerika. Achter onze dagelijkse dosis koffie schuilt een wereld aan onzichtbare verhalen. Het boek Koffie? Een Nederlandse geschiedenis vertelt over de Nederlandse koloniale koffiehandel en het immense leed dat dit veroorzaakte. Maar ook over een geliefd sociaal ritueel, met trots geserveerd in het mooiste servies.
Fenomenale vrouwen in de fotografie documenteert de baanbrekende bijdragen die vrouwen sinds het ontstaan van fotografie op dit gebied hebben geleverd. De inspirerende werken in dit boek bieden een uitgebreid (kunst)historisch overzicht van bijna 200 jaar fotografische kunst. Elke kunstenaar in het boek wordt gepresenteerd met een iconische foto en een introductie geschreven door een deskundige. De besproken werken variëren van documentaire fotografie, portretfotografie en mode, tot conceptuele kunst en fotocollages.
144 pagina’s, gebonden, 17 x 22,5 cm, ISBN 978 94 625 8790 8
288 pagina’s, gebonden, 25 x 29 cm, ISBN 978 94 625 8809 7
€ 24,95
€ 59,95
Embassy of Switzerland in the Netherlands, Embassy of Portugal in the Netherlands and Instituto Camões
OOK VERKRIJGBAAR IN DE BOEKHANDEL, BESTEL OP WBOOKS.COM OF BEL 038 - 467 34 00